Ñòèâúí Êèíã
ÒÎ



Òàçè êíèãà ñå ïîñâåùàâà ñ áëàãîäàðíîñò íà äåöàòà
ìè. Ìàéêà ìè è æåíà ìè ìå íàó÷èõà äà áúäà ìúæ. 
Äåöàòà ìè ìå íàó÷èõà äà áúäà ñâîáîäåí.

ÍÀÎÌÈ ÐÅÉ×ÚË ÊÈÍÃ, íà ÷åòèðèíàéñåò;
ÄÆÎÓÇÅÔ ÕÈËÑÒÐÎÌ ÊÈÍÃ, íà äâàíàéñåò;
ÎÓÅÍ ÔÈËÈÏ ÊÈÍÃ, íà ñåäåì.

Äåöà, èçìèñëèöàòà å èñòèíàòà â ëúæàòà, à èñòèíàòà â
òàçè èçìèñëèöà å ñúâñåì ïðîñòà: ìàãèÿòà ñúùåñòâóâà.

Ñ.Ê.



ÏÚÐÂÀ ÃËÀÂÀ
ÑËÅÄ ÍÀÂÎÄÍÅÍÈÅÒÎ (1957)
   
   1.
Óæàñúò, êîéòî íÿìàøå äà ñâúðøè îùå äâàäåñåò è îñåì ãîäèíè — àêî èçîáùî íÿêîãà ñâúðøåøå — çàïî÷íà, äîêîëêîòî ìè å èçâåñòíî, ñ åäíî êîðàá÷å îò âåñòíèêàðñêà õàðòèÿ, ïëàâàùî â ïðèäîøëàòà îò ïîðîÿ êàíàâêà.
Êîðàá÷åòî ïîäñêà÷àøå, ëþøêàøå ñå, ïàê ñå èçïðàâÿøå, õðàáðî ñå ãìóðêàøå â êîâàðíè âîäîâúðòåæè è ïðîäúëæàâàøå ïúòÿ ñè ïî Óè÷úì ñòðèéò êúì ñâåòîôàðà íà êðúñòîâèùåòî ñ Äæàêñúí ñòðèéò. Â òîçè åñåíåí ñëåäîáåä íà 1957 ãîäèíà ðàçíîöâåòíèòå ëàìïè íà ñâåòîôàðà áÿõà ïîìðúêíàëè è îò ÷åòèðèòå ñòðàíè, ñúùî êàêòî áÿõà ïîìðúêíàëè âñè÷êè êúùè íàîêîëî. Âå÷å öÿëà ñåäìèöà âàëåøå êàòî èç âåäðî, à ïðåäè äâà äíè íàëåòÿõà è âåòðîâåòå. Ïîâå÷åòî êâàðòàëè íà Äåðè áÿõà îñòàíàëè áåç òîê è òåõíèöèòå îùå íå áÿõà óñïåëè äà âúçñòàíîâÿò åëåêòðîñíàáäÿâàíåòî.
Ïîäèð êîðàá÷åòî ðàäîñòíî òè÷àøå ìàëêî ìîì÷åíöå ñ æúëò äúæäîáðàí è ÷åðâåíè ãàëîøè. Äúæäúò îùå íå áå, ñïðÿë, íî íàé-ñåòíå îòñëàáâàøå. Êàïêèòå áàðàáàíÿõà ïî æúëòàòà êà÷óëêà íà äúæäîáðàíà êàòî ïî òåíåêèåí ïîêðèâ... óþòåí, ïî÷òè ïðèñïèâåí çâóê. Ìîì÷åíöåòî ñ äúæäîáðàíà ñå êàçâàøå Äæîðäæ Äåíáðîó. Áåøå íà øåñò ãîäèíè. Áðàò ìó Óèëÿì, èçâåñòåí íà ïîâå÷åòî õëàïåòà îò ïðîãèìíàçèÿòà â Äåðè (à äîðè è íà ó÷èòåëèòå, ìàêàð ÷å íèêîãà íå áèõà ãî íàðåêëè òàêà) ïîä ïðîçâèùåòî Áèë Ïåëòåêà, ñè áåøå ó äîìà è ñå ìú÷åøå äà äîèçêàøëÿ ïîñëåäíèòå îñòàíêè îò ãðèïà, êîéòî ãî ìú÷åøå âå÷å öÿëà ñåäìèöà. Â îíàçè åñåí íà 1957, îñåì ìåñåöà ïðåäè ïîñëåäíèÿ ñáëúñúê, Áèë Ïåëòåêà áå äåñåòãîäèøåí.
Èìåííî Áèë áå íàïðàâèë êîðàá÷åòî, ïîäèð êîåòî òè÷àøå Äæîðäæ. Èçðàáîòè ãî ñåäíàë â ëåãëîòî, ïîäïðÿë ãðúá íà êóï÷èíà âúçãëàâíèöè, äîêàòî ìàéêà èì ñâèðåøå Çà Åëèçå íà ïèàíîòî âúâ âñåêèäíåâíàòà, à äúæäúò íåóìîðíî ÷óêàøå ïî ïðîçîðöèòå íà ñïàëíÿòà.
Ïî-íàäîëó, íåäàëå÷ îò êðúñòîâèùåòî è ïîìðúêíàëèÿ ñâåòîôàð, Óè÷úì ñòðèéò áåøå ïðåãðàäåíà ñ âàðåëè è ÷åòèðè îðàíæåâè äúñ÷åíè áàðèåðè. Íà âñÿêà îò áàðèåðèòå áåøå èçïèñàíî: ÎÁÙÈÍÑÊÎ ÁËÀÃÎÓÑÒÐÎÉÑÒÂÎ - ÄÅÐÈ. Îòâúä òÿõ ïîðîÿò ñå ðàçëèâàøå èçâúí êàíàâêèòå, çàäðúñòåíè ñ êëîíè, êàìúíè è êóïèùà ëåïêàâè åñåííè ëèñòà. Îòíà÷àëî âîäàòà áå âïèëà ïðúñòè â óëè÷íîòî ïîêðèòèå, ñåòíå áå âçåëà àë÷íî äà ãî îòìúêâà øåïà ïîäèð øåïà — òîâà ñòàíà íà òðåòèÿ äåí îò íà÷àëîòî íà äúæäîâåòå. Íà ÷åòâúðòèÿ äåí êèïíàëèòå ñòðóè ìúêíåõà ïðåç ïðåñå÷êàòà íà Óè÷úì è Äæàêñúí ñòðèéò öåëè ïàð÷åòà àñôàëò êàòî ìèíèàòþðíè ñàëîâå. Ïî òîâà âðåìå ìíîçèíà ãðàæäàíè íà Äåðè âå÷å ïî÷âàõà íåðâíî äà ñå øåãóâàò, ÷å ìàé ùå òðÿáâà äà ïîñëåäâàò ïðèìåðà íà ñòàðåöà Íîé. Ðàáîòíèöèòå îò îáùèíñêîòî áëàãîóñòðîéñòâî óñïÿõà äà çàïàçÿò Äæàêñúí ñòðèéò ïðîõîäèìà, íî ïî Óè÷úì ñòðèéò äâèæåíèåòî áå íåâúçìîæíî îò áàðèåðèòå ÷àê äî öåíòúðà íà ãðàä÷åòî.
Àëà ñïîðåä âñåîáùîòî ìíåíèå íàé-ëîøîòî áå îòìèíàëî. Ïîòîêúò Êåíäúñêèã áå ñïðÿë äà ïðèèæäà òúêìî ïðåäè äà ïðåëåå èçâúí Ïóùèíàêà, ñàìî íà ñàíòèìåòðè ïîä áåòîííèòå ðúáîâå íà êàíàëà, êîéòî óñìèðÿâàøå áóéñòâîòî ìó íà ìèíàâàíå ïðåç ãðàä÷åòî. Â òîçè ìîìåíò ãðóïà ìúæå -  ìåæäó òÿõ áå è Äæàê Äåíáðîó, áàùàòà íà Äæîðäæ è Áèë — ïðèáèðàõà ÷óâàëèòå ñ ïÿñúê, íàòðóïàíè ñàìî ïðåäè äåí êðàé êàíàëà ñ ïàíè÷åñêà áúðçèíà. Â÷åðà áå èçãëåæäàëî, ÷å îïóñòîøèòåëíîòî áåäñòâèå å íåèçáåæíî. È áîã å ñâèäåòåë, ÷å íÿìàøå äà å çà ïðúâ ïúò — íàâîäíåíèåòî ïðåç 1931 ãîëèíà áåøå èñòèíñêà êàòàñòðîôà, íàíåñëà ùåòè çà ìèëèîíè äîëàðè è ïîãóáèëà íàä äâàäåñåò äóøè. Ìíîãî âðåìå áå èçìèíàëî îòòîãàâà, íî âñå îùå èìàøå äîñòàòú÷íî î÷åâèäöè è ðàçêàçèòå èì âäúõâàõà ñòðàõ íà âñè÷êè îñòàíàëè. Åäèí îò çàãèíàëèòå áå îòêðèò ÷àê â Áúêñïîðò, íà ÷åòèðèäåñåò êèëîìåòðà îò Äåðè. Ðèáèòå áÿõà èçÿëè î÷èòå, òðè ïðúñòà, ïåíèñà è ïî÷òè ïÿëîòî ëÿâî õîäèëî íà íåùàñòíèêà. Îáåçîáðàçåíèòå ìó ðúöå ñòèñêàõà âîëàí îò Ôîðä, Íî ñåãà íèâîòî íà âîäàòà ñïàäàøå, à â áëèçêèòå ãîäèíè íàãîðå ïî òå÷åíèåòî ùåøå äà ïðèâúðøè ñòðîåæúò íà íîâèÿ ÿçîâèð êðàé Áàíãîð è ñòðàõúò îò íàâîäíåíèÿ ùåøå äà ñè îòèäå âåäíúæ çàâèíàãè. Ïîíå òàêà êàçâàøå Äçàê Äåíáðîó, êîéòî ðàáîòåøå â Áàíãîðñêàòà õèäðîåëåêòðè÷åñêà êîìïàíèÿ. Êîëêîòî äî îñòàíàëèòå... å, òå èçîáùî íå ñå èíòåðåñóâàõà îò áúäåùèòå íàâîäíåíèÿ. Âàæíîòî áå äà ñå ñïðàâÿò íÿêàê ñúñ ñåãàøíîòî áåäñòâèå, äà ïóñíàò òîêà è äà çàáðàâÿò çà ïðåæèâÿíîòî. Êàêòî ùåøå äà îòêðèå ñëåä âðåìå Áèë Äåíáðîó. Ãðàæäàíèòå íà Äåðè áÿõà ïðåâúðíàëè â èñòèíñêî èçêóñòâî óìåíèåòî äà çàáðàâÿò âñÿêàêâè òðàãåäèè.
Ìàëêî ñëåä áàðèåðèòå Äæîðäæ ñïðÿ äî ðúáà íà äúëáîê îâðàã, èçðîâåí îò ïîðîÿ â àñôàëòîâîòî ïëàòíî íà Óè÷úì ñòðèéò. Îâðàãúò ïðåñè÷àøå óëèöàòà íî äèàãîíàë è ñâúðøâàøå ïðè äåñíèÿ òðîòîàð, îêîëî äâàíàéñåò ìåòðà ïî-íàäîëó êúì öåíòúðà. Êàïðèçíîòî òå÷åíèå òëàñíà êíèæíîòî êîðàá÷å ïî ìèíèàòþðíèòå áúðçåè ñðåä ðàçáèòèÿ àñôàëò è Äæîðäæ ñå ðàçñìÿ — çâóêúò íà ñàìîòíà äåòñêà ðàäîñò ëèòíà çâúíêî èç íàâúñåíèÿ äúæäîâåí ñëåäîáåä. Íàïîðúò íà âîäèòå áå èçäúëáàë óñïîðåäíî íà îâðàãà âòîðè, ïî-ïëèòúê êàíàë è êîðàá÷åòî ïîå ïî íåãî êúì îòñðåùíèÿ òðîòîàð íà Óè÷úì ñòðèéò. Òå÷åíèåòî ãî íîñåøå òîëêîâà áúðçî, ÷å Äæîðäæ òðÿáâàøå äà ïðåïóñíå ñ âñå ñèëà, çà äà íå èçîñòàíå. Êàëíàòà âîäà ëåòåøå íà âñè÷êè ñòðàíè ïîä åíåðãè÷íèòå óäàðè íà ãàëåùèòå ìó. Çàêîï÷àëêèòå èì âåñåëî çâúíòÿõà, äîêàòî Äæîðäæ Äåíáðîó òè÷àøå êúì íåîáè÷àéíàòà ñè ñìúðò. À ÷óâñòâîòî, êîåòî ãî èçïúëâàøå â òîçè ìèã, áå ñâåòëà è ïðîñòè÷êà îáè÷ êúì áðàò ìó Áèë... îáè÷ è ìúíè÷êî òúãà, ÷å Áèë íå ìîæå äà äîéäå, äà âèäè èãðàòà è äà ñå âêëþ÷è â íåÿ, Åñòåñòâåíî, Äæîðäæ ùåøå äà ñå ïîìú÷è äà îïèøå âñè÷êî, êîãàòî ñå ïðèáåðå ó äîìà, íî çíàåøå, ÷å íÿìà äà ïðåâúðíå ðàçêàçà â êàðòèíà, êàêòî áè ñòîðèë Áèë, àêî áåøå íà íåãîâî ìÿñòî. Áèë îòëè÷íî ñå ñïðàâÿøå ñ ÷åòåíåòî è ïèñàíåòî, íî äîðè è øåñòãîäèøíèÿò Äæîðäæ ðàçáèðàøå, ÷å íå òîâà å ïðè÷èíàòà çà íåèçìåííèòå ìó øåñòèöè è çà ïîõâàëèòå íà ó÷èòåëèòå ñëåä âñÿêî ñú÷èíåíèå. Ðàçêàçâàíåòî áåøå ñàìî ÷àñò îò òàëàíòà ìó. Áèë óìååøå äà âèæäà.
Êîðàá÷åòî ñå ñòðåëíà êîñî ïðåç óëèöàòà — òî áå ïðîñòî ïàð÷å õàðòèÿ, îòêúñíàòà îò ìåñòíîòî âåñòíè÷å „Äåðè íþç", àëà â òîçè ìèã Äæîðäæ ñè ãî ïðåäñòàâÿøå êàòî äåñàíòåí êîðàá îò âîåííèòå ôèëìè, êîèòî ïîíÿêîãà õîäåõà äà ãëåäàò â ñúáîòà ñóòðèí. Âîåíåí ôèëì ñ Äæîí Óåéí â ðîëÿòà íà áåçñòðàøåí áîåö ñðåùó ÿïîíöèòå. Ðàçïëèñêâàéêè ñ íîñ âîäàòà, êîðàá÷åòî ñòðåìãëàâî ëåòåøå íàïðåä é åòî ÷å äîñòèãíà äÿñíàòà êàíàâêà íà Óè÷úì ñòðèéò. Òóê íàä àñôàëòà èçáèâàøå íîâ ïðèòîê îòêúì ãîëåìèÿ ðîâ. òå÷åíèåòî ñå çàâèõðÿøå â ñúùèíñêè âúðòîï è çà ìîìåíò èçãëåæäàøå, ÷å êîðàá÷åòî ùå áúäå çàëÿòî è ïðåêàòóðåíî. Áîðäúò ñå êèëíà çàñòðàøèòåëíî, ñåòíå Äæîðäæ ðàäîñòíî èçêðåùÿ êàòî âèäÿ êàê ëîäêàòà îòíîâî ñå èçïðàâÿ, çàâèâà è ïðîäúëæàâà óñòðåìíèÿ ñè áÿã êúì êðúñòîâèùåòî. Ìîì÷åòî ñå âòóðíà äà ÿ äîãîíè. Íàä ãëàâàòà ìó îêòîìâðèéñêèÿò âÿòúð ñ ìðà÷íî óïîðñòâî ðàçòúðñâàøå êëîíèòå íà äúðâåòàòà, âå÷å íàïúëíî ëèøåíè îò ïúñòðàòà ñè åñåííà ïðåìÿíà ñëåä ïðåìèíàâàíåòî íà áóðÿòà, êîÿòî òàçè ãîäèíà ñå áå îêàçàëà ïî-æåñòîêà è áåçìèëîñòíà îò óáèåö.

   2.
Áèë áå äîâúðøèë êîðàá÷åòî ñåäåéêè â ëåãëîòî, âñå îùå çà÷åðâåí îò òåìïåðàòóðàòà (âñå ïàê òðåñêàòà íàé-ñåòíå îòìèíàâàøå, ñúùî êàòî òàëàçèòå íà Êåíäúñêèã), àëà êîãàòî Äæîðäæ ïîñåãíà äà ãî âçåìå, áðàò ìó îòäðúïíà ðúêà.
— Ä-äîíåñè ñåãà ï-ï-ïàðàôèíà.
— Êàêâî å òîâà ? Êúäå å?
— Äîëó â ì-ì-ìàçåòî íà ë-ëàâèöàòà — îáÿñíè Áèë. — Â êóòèéêàòà ñ íàäïèñ Ãú-ãú-úëô... Ãúëô. Ùå ìè òðÿáâà îùå íîæ è ï-ïàíè÷êà. È ê-êóòèéêà êè-êè-êèáðèò.
Äæîðäæ ïîñëóøíî ñå îòïðàâè äà äîíåñå íåîáõîäèìîòî. ×óâàøå êàê ìàéêà ìó ñâèðè íà ïèàíîòî - âå÷å íå Çà Åëèçå, à íåùî äðóãî, êîåòî íå ìó õàðåñâàøå ÷àê òîëêîâà, çàùîòî çâó÷åøå íÿêàê ñóõî è ïðåâçåòî, ÷óâàøå è ðàâíîìåðíîòî òðîïîëåíå íà äúæäà ïî êóõíåíñêèòå ïðîçîðöè, Çâóöèòå áÿõà äîìàøíè, óñïîêîÿâàùè, íî ìèñúëòà çà ìàçåòî íå ãî óñïîêîÿâàøå íè íàé-ìàëêî. Íå îáè÷àøå ìàçåòî è ìðàçåøå äà ñëèçà ïî ñòúëáàòà êúì íåãî — âèíàãè ñè ïðåäñòàâÿøå, ÷å äîëó â ìðàêà ñå ñïîòàéâà íåùî, Ãëóïîñòè, ðàçáèðà ñå, òàêà êàçâàøå òàòêî, òàêà êàçâàøå ìàìà è íàé-âå÷å òàêà êàçâàøå Áèë, íî âñå ïàê...
Ìðàçåøå äàæå äà îòêðåõâà âðàòàòà è äà ïîñÿãà êúì êëþ÷à íà ëàìïàòà, çàùîòî âèíàãè ñè ïðåäñòàâÿøå — èäåÿòà áå òúé íåâåðîÿòíî ãëóïàâà, ÷å íå ñìååøå äà ÿ ñïîäåëè ñ íèêîãî — êàê äîêàòî äèðè êëþ÷à ïèïíåøêîì, íÿêàêâà óæàñíà íîêòåñòà ëàïà ëåêè÷êî ñå îòïóñêà âúðõó êèòêàòà ìó... è ñåòíå ãî äðúïâà íàäîëó êúì ìðàêà, èçïúëíåí ñ äúõ íà ïðúñò, âëàãà è îòäàâíà ïðîãíèëè çåëåí÷óöè.
Ãëóïîñòè! Èçîáùî íå ñúùåñòâóâàõà êîñìàòè òâàðè ñ äúëãè íîêòè è îòðîâíà ñëþíêà ïî çúáèòå. Îò âðåìå íà âðåìå ñå ñëó÷âàøå íÿêîé äà îòêà÷è è äà èçòðåïå ñóìà òè íàðîä — ïîíÿêîãà ãîâîðèòåëÿò ×åò Õúíòëè ãîâîðåøå çà òàêèâà íåùà âúâ âå÷åðíèòå íîâèíè îñâåí òîâà â ñâåòà èìàøå è ëîøè êîìóíèñòè, îáà÷å íÿìàøå íèêàêâè ñìàõíàòè ÷óäîâèùà, äåòî æèâåÿò â ìàçåòà. È âñå ïàê èäåÿòà ñè îñòàâàøå óïîðèòî çàãíåçäåíà â ìèñëèòå ìó. Â áåçêðàéíèòå ìèãîâå äîêàòî îïèïâàøå çà åëåêòðè÷åñêèÿ êëþ÷ ñ äÿñíàòà ðúêà (à ñ ëÿâàòà ñòèñêàøå äî ïðåìàëà ðàìêàòà íà âðàòàòà) ìèðèñúò íà ìàçåòî ñÿêàø ñå çàñèëâàøå è èçïúëâàøå öåëèÿ ñâÿò. Ìèðèçìèòå íà ïðúñòòà, âëàãàòà è ïðîãíèëèòå çåëåí÷óöè ñå ñëèâàõà â åäèí îáù, ìíîãîçíà÷èòåëåí è íåîòâðàòèì ìèðèñ — ìèðèñúò íà ÷óäîâèùåòî, íàé-âúðõîâíîòî îò âñè÷êè ÷óäîâèùà. Òîâà áå ìèðèñ íà íåùî, çà êîåòî ïðîñòî íÿìàøå èìå — ìèðèñ íà Òî, ñòàåíî, äåáíåùî â ìðàêà è ãîòîâî âñåêè ìîìåíò äà ñå õâúðëè íàïðåä. Ñúùåñòâî, êîåòî ÿäå âñè÷êî, íî íàé-ìíîãî îáè÷à ìåñî îò ìàëêè ìîì÷åíöà.
Â îíàçè óòðèí òîé îòâîðè âðàòàòà è ñÿêàø öÿëà âå÷íîñò îïèïâà äà òúðñè êëþ÷à, ñòèñêàéêè ðàìêàòà íà âðàòàòà äî ïðåìàëà êàêòî âèíàãè, à âðúõ÷åòî íà åçèêà ìó ñå ïîäàâàøå ìåæäó êðàé÷åòàòà íà óñòíèòå êàòî ïðåñúõíàëî êîðåí÷å, äèðåùî âëàãà ñðåä ïóñòèíÿòà. Ñìåøíî? È îùå êàê! Äóìà äà íÿìà! Ãëåé ãî Äæîðäæè! Äæîðäæè ñå ïëàøè îò òúìíîòî! Êàòî áåáå! Çâóöèòå íà ïèàíîòî äîëèòàõà îò ñòàÿòà, êîÿòî áàùà ìó íàðè÷àøå õîë, à ìàéêà ìó âñåêèäíåâíà. Ìóçèêàòà ìó ñå ñòðóâàøå äàëå÷íà è íåðåàëíà, êàêòî íàâÿðíî çâó÷àò ñìåõîâåòå è ðàçãîâîðèòå ïî îæèâåíèÿ ëåòåí ïëàæ çà èçòîùåíèÿ ïëóâåö, êîéòî ñå áîðè ñ ïîäâîäíîòî òå÷åíèå.
Ïðúñòèòå ìó îòêðèõà êëþ÷à. À!
Ùðàêíàõà ãî...
... è íèùî íå ñòàíà. Ëàìïàòà íå ñâåòíà. Îëåëå! Òîêúò!
Äæîðäæ îòäðúïíà ðúêà, ñÿêàø áå áðúêíàë çà ìèã â êîøíèöà, ïúëíà ñúñ çìèè. Îòñòúïè îò îòâîðåíàòà âðàòà íà ìàçåòî, óñåùàéêè êàê ñúðöåòî ìó ïîäñêà÷à â ãúðäèòå. Íÿìàøå òîê, ðàçáèðà ñå — áåøå çàáðàâèë, ÷å íÿìà òîê. Îëåëå, Áîæè÷êî! Àìè ñåãà? Äà ñå âúðíå è äà êàæå íà Áèë, ÷å íå ìîæå äà äîíåñå êóòèéêàòà ñ ïàðàôèí, çàùîòî íÿìà òîê è ñå ñòðàõóâà, ÷å êàêòî ñòîè íà ñòúëáàòà, íåùî ìîæå äà ãî ñãðàá÷è — íå êîìóíèñò èëè ñìàõíàò óáèåö, à íåùî ïî-ñòðàøíî? ×å òî ïðîñòî ùå ïðîâðå ÷àñò îò ïðîãíèëîòî ñè òÿëî ìåæäó ñòúïàëàòà è ùå ãî ñòèñíå çà ãëåçåíà? Ñòðàõîòíà èäåÿ, íÿìà ùî! Äðóãè áèõà ñå èçñìåëè íà ïîäîáíè ôàíòàçèè, íî Áèë íÿìàøå äà ñå èçñìåå. Áèë ùåøå äà ñå âáåñè.
È ùåøå äà êàæå: „Íå ñòàâàé äåòå, Äæîðäæè... èñêàø ëè êîðàá÷å èëè íå?"
Ñÿêàø óñåòèë ìèñëèòå ìó. Áèë ïîäâèêíà îò ñòàÿòà ñè:
— Äà íå ñè ï-ï-ïóêíàë òàì, Äæ-äæîðäæè?
— Íå, òúêìî ãî âçèìàì, Áèë — íåçàáàâíî îòâúðíà Äæîðäæ. Ñ íàäåæäàòà äà ïðèãëàäè èçäàéíè÷åñêè íàñòðúõíàëàòà êîæà. òîé ðàçòúðêà ðúöåòå ñè ñ äëàíè. — Ñàìî ñïðÿõ äà ïèéíà âîäà.
— Äîáðå, ï-ïîáúðçàé!
È Äæîðäæ ñëåçå ïî ÷åòèðèòå ñòúïàëà äî ëàâèöàòà, à ñúðöåòî ìó ïîäñêà÷àøå äî ãúðëîòî êàòî. ãîðåù, ìîùåí ÷óê, êîñúì÷åòàòà íî âðàòà ìó íàñòðúõâàõà, î÷èòå ìó ïëàìòÿõà, äëàíèòå ìó áÿõà ëåäåíè è òâúðäî âÿðâàøå, ÷å âñåêè ìèã âðàòàòà íà ìàçåòî ùå ñå çàòðúøíå ñàìà, çàêðèâàéêè äîëèòàùàòà îò êóõíåíñêèòå ïðîçîðöè áëåäà ñâåòëèíà è òîé ùå ÷óå êàê â ìðàêà ñå ïðèáëèæàâà Òî — íåùî ïî-ëîøî îò âñè÷êè êîìóíèñòè è óáèéöè íà ñâåòà, ïî-ëîøî îò ÿïîíöèòå, ïî-ëîøî îò õóíèòå íà Àòèëà, ïî-ëîøî îò èç÷àäèÿòà â ñòîòèöè ôèëìè íà óæàñà. Òî ùå ðúìæè ãúðëåíî... è Äæîðäæ ùå ÷óå ðúìæåíåòî â êðàòêèòå áåçóìíè ñåêóíäè ïðåäè Òî äà ñå íàõâúðëè îòãîðå ìó è äà ãî èçòúðáóøè.
Äíåñ ìàçåòî ìèðèøåøå ïî-çëå îò êîãàòî è äà áèëî — çàðàäè íàâîäíåíèåòî. Êúùàòà èì áåøå âèñîêî íàä Óè÷úì ñòðèéò, ïî÷òè íàâðúõ õúëìà, òúé ÷å íàé-ëîøîòî áå îòìèíàëî, íî âñå ïàê ïðåç ñòàðèòå êàìåííè îñíîâè ñå áÿõà ïðîöåäèëè ñòðóéêè âîäà. Ìèðèçìàòà áåøå òåæêà è íåïðèÿòíà  ìèðèçìà, êîÿòî òå êàðà äà äèøàø åäâà-åäâà.
Ñ öÿëàòà áúðçèíà, íà êîÿòî áå ñïîñîáåí, Äæîðäæ ïðåãëåäà âåõòîðèèòå ïî ëàâèöàòà — ñòàðè êóòèè îò áîÿ çà îáóâêè „Êèâè", ïàðöàëè çà ëúñêàíå, ñòðîøåíà ãàçåíà ëàìïà, äâå ïî÷òè ïðàçíè øèøåòà îò ïðåïàðàò çà ìèåíå íà ïðîçîðöè è ñòàðà ïëîñêà êóòèéêà âîñúê ìàðêà „Êîñòåíóðêà". Êîé çíàå çàùî, êóòèéêàòà ãî ïîðàçè è öåëè òðèéñåò ñåêóíäè òîé ñå âãëåæäà êàòî õèïíîòèçèðàé â èçðèñóâàíàòà íà êàïàêà êîñòåíóðêà. Ïîñëå ÿ õâúðëè îáðàòíî íà ëàâèöàòà... è åòî, íàé-ñåòíå îòêðè äðóãà êóòèÿ ñ íàäïèñ „Ãúëô".
Äæîðäæ ÿ ãðàáíà è ñ âñå ñèëà ñå âòóðíà íàãîðå ïî ñòúïàëàòà, óñåùàéêè âíåçàïíî, ÷å ðèçàòà ìó å èçõâðúêíàëà îò ïàíòàëîíà è ñúùî òúé âíåçàïíî óâåðåí, ÷å òîâà ùå ãî ïîãóáè — ÷óäîâèùåòî îò ìàçåòî ùå ãî îñòàâè äà ñòèãíå ïî÷òè äî âðàòàòà, ïîñëå,ùå ãî ñïèïà èçîòçàä çà ðèçàòà, ùå ãî äðúïíå íàäîëó è...
Îçîâà ñå â êóõíÿòà è çàòðúøíà âðàòàòà çàä ãúðáà ñè. Òðÿñúêúò ñå ðàçíåñå èç öÿëàòà êúùà. Äæîðäæ çàòâîðè î÷è è ñå îáëåãíà íà âðàòàòà, ñòèñêàéêè çäðàâî êóòèéêàòà ñ ïàðàôèíà. Ïî ÷åëîòî è ðúöåòå ìó áå èçáèëà ïîò.
Ïèàíîòî áå çàìëúêíàëî è îòêúì âñåêèäíåâíàòà äîëåòÿ ãëàñúò íà ìàéêà ìó:
- Äæîðäæ. íå áè ëè ñå ïîñòàðàë ñëåäâàùèÿ ïúò äà òðåñíåø âðàòàòà ìàëêî ïî-ñèëíî. Àêî îïèòàø, ìîæå è äà ñ÷óïèø ÷èíèèòå â áþôåòà.
— Èçâèíÿâàé, ìàìî — îòâúðíà òîé.
— Äæîðäæè, áîêëóê òàêúâ — îáàäè ñå Áèë îò ñòàÿòà ñè, íî òèõè÷êî, çà äà íå ÷óå ìàéêà èì.
Äæîðäæ ñå èçêèñêà, Ñòðàõúò ìó âå÷å îòìèíàâàøå: íàïóñêàøå ãî ñúùî òúé áúðçî, êàêòî êîøìàðúò íàïóñêà â ìèãà íà ñúáóæäàíåòî èçòðúïíàëèÿ, çàäúõàí ÷îâåê, êîéòî îïèïâà òÿëîòî ñè è ñå îçúðòà âòðåí÷åíî íàîêîëî, çà äà ñå óâåðè, ÷å âñúùíîñò íèùî íå ñå å ñëó÷èëî è òóòàêñè çàïî÷âà äà çàáðàâÿ. Ïîëîâèíàòà óæàñ èç÷åçâà ùîì äîêîñíå ïîäà ñ íîçå òðè ÷åòâúðòè — ùîì èçëåçå èçïîä äóøà è ïî÷íå äà ñå èçòðèâà äîêàòî ïðèâúðøè çàêóñêàòà, âå÷å íå å îñòàíàëî íèùî. Âñè÷êî å èç÷åçíàëî... äî ñëåäâàùèÿ ïúò, êîãàòî â æåëÿçíàòà õâàòêà íà êîøìàðà îòíîâî ùå ñè ïðèïîìíè âñè÷êè ñòðàõîâå.
Îíàÿ êîñòåíóðêà, ïîìèñëè Äæîðäæ, äîêàòî îòèâàøå êúì ÷åêìåäæåòî íà êóõíåíñêàòà ìàñà çà êèáðèòà. Êúäå ñúì âèæäàë ïîäîáíà êîñòåíóðêà?
Íî ñïîìåíèòå íå îòâúðíàõà íà âúïðîñà è òîé ãî çàáðàâè.
Èçìúêíà êèáðèòà îò ÷åêìåäæåòî, âçå íîæ îò ïîñòàâêàòà çà ïðèáîðè (óñúðäíî äúðæåøå îñòðèåòî íàñòðàíè îò òÿëîòî ñè, êàêòî ãî áå ó÷èë áàùà ìó) è ìàëêà ïàíè÷êà îò áþôåòà â ñòîëîâàòà. Ïîñëå ñå âúðíà â ñòàÿòà íà Áèë.
— Ó-óæàñíî ä. ñè Ä-äæîðäæè — áåççëîáíî çàÿâè Áèë. Òîé èçáóòà íàñòðàíè íàòðóïàíèòå âúðõó øêàô÷åòî ïðåäìåòè — ïðàçíà ÷àøà, êàíà ñ âîäà, êíèæíè êúðïè÷êè, øèøåíöå ñïèðò çà ðàçòðèâàíå, ÷èÿòî ìèðèçìà ñåòíå öÿë æèâîò ùåøå äà ìó íàïîìíÿ çà ñîïîëèâè íîñîâå è çàäðúñòåíè îò õðà÷êè ãúðäè. Ñòàðîòî ðàäèî „Ôèëêî" ñúùî áåøå íà øêàô÷åòî è ñâèðåøå íå Øîïåí èëè Áàõ, à ïåñåí íà Ëèòúë Ðè÷àðä.. ñàìî ÷å ñúâñåì òèõî, òîëêîâà òèõî, ÷å Ëèòúë Ðè÷àðä ãóáåøå öÿëàòà ñè ïúðâè÷íà, ñòèõèéíà ìîù. Ìàéêà èì áå èçó÷àâàëà êëàñè÷åñêî ïèàíî è íåíàâèæäàøå ðîêåíäðîëà. Òîâà íå áå ïðîñòà íåïðèÿçúí, à äúëáîêî îòâðàùåíèå.
— Íèêàêâî ä. íå ñúì — âúçðàçè Äæîðäæ äîêàòî ñÿäàøå âúðõó ëåãëîòî íà Áèë è îñòàâÿøå íà øêàô÷åòî äîíåñåíèòå íåùà.
— Òî÷íî òîâà ñè — ðå÷å Áèë. — Ñàìî åäíî ãðàìàäíî êàôÿâî ä., òîâà ñè òè.
Äæîðäæ îïèòà äà ñè ïðåäñòàâè ìîì÷å êîåòî íÿìà íèùî äðóãî îñâåí ãðàìàäíî ä. âúðõó êðà÷åòà, è ñå ðàçêèñêà.
— Òâîåòî ä. å ïî-ãîëÿìî îò ñòîëèöàòà íà ùàòà — äîáàâè Áèë è ñúùî ñå èçêèêîòè.
— Òâîåòî ä. ïúê å ïî-ãîëÿìî îò öåëèÿ ùàò — îòâúðíà Äæîðäæ.
Öåëè äâå ìèíóòè, ìîì÷åòàòà ñå ïðåâèâàõà îò ñìÿõ. Ñëåä òîâà øåïíåøêîì ïîäõâàíàõà åäèí îò îíèÿ ðàçãîâîðè, êîèòî ñà ïúëíà áåçñìèñëèöà çà âñåêèãî, îñâåí çà ìàëêèòå äåöà — îáñúæäàíå íà âúïðîñà êîé å ïî-ãîëÿìî ä., êîé èìà íàé-ãîëÿìî ä., ÷èå ä. å íàé-êàôÿâî è òúé íàòàòúê. Íàêðàÿ Áèë èçðå÷å åäíà îò çàáðàíåíèòå äóìè÷êè — îáâèíè Äæîðäæ, ÷å å ãîëÿìî, êàôÿâî, ëàéíÿíî ä. — è äâàìàòà ïàê èçáóõíàõà â ñìÿõ. Èçâåäíúæ ñìåõúò íà Áèë ïðåìèíà â
êàøëèöà. Êîãàòî ïðèñòúïúò íàé-ïîñëå âçå äà îòñëàáâà (ïî òîâà âðåìå ëèöåòî íà Áèë áå ïðèäîáèëî öâåòà íà çðÿëà ñëèâà è Äæîðäæ ãî ãëåäàøå ñ èçâåñòíà òðåâîãà), ïèàíîòî îòíîâî çàìëúêíà. Äâàìàòà ñå îçúðíàõà êúì âñåêèäíåâíàòà î÷àêâàéêè äà ÷óÿò êàê èçñêúðöâà èçìåñòåíàòà òàáóðåòêà è ïî êîðèäîðà ñå çàäàâàò íåòúðïåëèâèòå ñòúïêè íà ìàéêà èì. Áèë çàãëóøè êàøëèöàòà ñè ñ ëàêúò è ïîñî÷è êúì êàíàòà. Äæîðäæ ìó íàëÿ ÷àøà âîäà.
Ïèàíîòî îòíîâî çàñâèðè Çà Åëèçå. Òàçè ìåëîäèÿ ñå çàïå÷àòà äúëáîêî â ïàìåòòà íà Áèë Ïåëòåêà è äîðè ñëåä ìíîãî ãîäèíè çâóöèòå íåèçìåííî ãî êàðàõà äà íàñòðúõâà ÷óåøå ëè ÿ, ñúðöåòî ìó ñïèðàøå çà ìèã è òîé ñè ñïîìíÿøå: Ìàéêà ìè ñâèðåøå òîâà â äåíÿ, êîãàòî Äæîðäæè óìðÿ.
— Íàëè íÿìà âå÷å äà êàøëÿø, Áèë?
— Íå.
Áèë èçìúêíà îò êóòèÿòà õàðòèåíà êúðïè÷êà, ãëóõî ñå èçêàøëÿ îò äúíîòî íà ãúðäèòå, èçïëþ õðà÷êèòå â êúðïè÷êàòà, ñìà÷êà ÿ íà òîïêà ê ÿ ìåòíà â êîø÷åòî äî ëåãëîòî, âå÷å ïúëíî ñ ïîäîáíè ëèãíèíîâè òîï÷åòà. Ïîñëå îòâîðè òåíåêèåíàòà êóòèéêà è èçñèïà â äëàíòà ñè ëúñêàâî êóá÷å ïàðàôèí. Äæîðäæ ãî ãëåäàøå âíèìàòåëíî, íî áåç êîìåíòàðè è âúïðîñè. Áèë íå îáè÷àøå áðàò ìó äà ïðèêàçâà äîêàòî ñå çàíèìàâàò ñ íåùî âàæíî, íî Äæîðäæ çíàåøå îò îïèò, ÷å àêî ñè òðàå, Áèë ñàì ùå ìó îáÿñíè êàêâî ïðàâè.
Áèë îòðÿçà ñ íîæà êúñ÷å îò ïàðàôèíîâèÿ êóá. Ñëîæè ãî â ïàíè÷êàòà, ïîñëå äðàñíà êëå÷êà êèáðèò è ÿ ïóñíà âúðõó ïàðàôèíà. Äâåòå ìîì÷åòà ñå çàãëåäàõà â æúëòåíèêàâîòî ïëàìú÷å, à íàâúí ïðåêúñëå÷íèòå ïîðèâè íà îòñëàáâàùèÿ âÿòúð òðîïîëÿõà ñ êàïêè äúæä ïî ñòúêëàòà.
— Òðÿáâà äà èìïðåãíèðàìå êîðàá÷åòî, èíà÷å ùå ñå íàìîêðè è ùå ïîòúíå — îáÿñíè Áèë.
Íàñàìå ñ Äæîðäæè òîé çàåêâàøå ñðàâíèòåëíî ðÿäêî — ïîíÿêîãà äàæå èçîáùî íå çàåêâàøå. Â ó÷èëèùå îáà÷å ñå ñëó÷âàøå äà çàêúñà äîòàì, ÷å ãîâîðåíåòî ñòàâàøå ïðîñòî íåâúçìîæíî. Ðàçãîâîðúò ñåêâàøå è ñúó÷åíèöèòå íà Áèë ñìóòåíî èçâðúùàõà ãëàâè íàñòðàíè, äîêàòî òîé ñòîåøå âêîï÷åí â ðúáà íà÷èíà, ïî÷åðâåíîòî ìó ëèöå ñå ñëèâàøå ñ ðèæàòà êîñà, à î÷èòå ìó ñå ñâèâàõà êàòî öåïêè îò íàïðåæåíèåòî äà èçòðúãíå òðóäíàòà äóìà îò íåïîêîðíîòî ñè ãúðëî. Ïîíÿêîãà — íàé-÷åñòî — äóìàòà èçëèçàøå íà áÿë ñâÿò. Äðóã ïúò ïðîñòî îòêàçâàøå äà ñå ïîä÷èíè. Íà òðè ãîäèøíà âúçðàñò ãî áå áëúñíàëà êîëà, îò óäàðà áå îòõâðúêíàë êúì ñòåíàòà íà åäíà êúùà è áå îñòàíàë â áåçñúçíàíèå öåëè ñåäåì ÷àñà. Ìàìà êàçâàøå, ÷å òîâà å ïðè÷èíàòà çà çàåêâàíåòî. Ïîíÿêîãà Äæîðäæ èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å òàòêî è Áèë íå ñà íà ñúùîòî ìíåíèå.
Êúñ÷åòî ïàðàôèí â ïàíè÷êàòà ñå áå ðàçòîïèëî ïî÷òè öÿëîòî.
Ïëàìú÷åòî ñå ñíèøè, ïîñèíÿ, îáãúðíà êàðòîíåíàòà êëå÷êà è èçãàñíà. Áèë ïîòîïè ïðúñò â òå÷íîñòòà è âåäíàãà ãî îòäðúïíà ñ òèõè÷êî îõêàíå ïðåç çúáè. Ïîãëåäíà Äæîðäæ è ñå óñìèõíà ñêîíôóçåíî.
— Ïàðè.
Ñëåä íÿêîëêî ñåêóíäè ïàê íàòîïè ïðúñò è ñå çàå äà ìàæå áîðäîâåòå íà êîðàá÷åòî ñ ïàðàôèí, êîéòî áúðçî çàñòèâàøå êàòî ìëå÷íîáÿëà ìúãëà.
— Ìîæå ëè è àç? — çàïèòà Äæîðäæ.
— Äîáðå. Ñàìî äà íå êàïíåø ïî îäåàëîòî, ÷å ìàìà ùå òå óáèå.
—Äæîðäæ íàòîïè ïîêàçàëåö â ïàðàôèíà, êîéòî îùå áåøå ãîðåù, íî âå÷å íå ïàðåøå, è çàïî÷íà äà ãî ðàçìàçâà ïî äðóãàòà ñòðàíà íà êîðàá÷åòî.
— Åé, ä., íå ñëàãàé òîëêîâà ìíîãî! — ïðåäóïðåäè ãî Áèë. — Èñêàø ëè äà ï-ïîòúíå îùå îò ïúðâîòî ïëàâàíå? — Èçâèíÿâàé.
— Íÿìà íèùî. Ñàìî ê-êàðàé ïîëåêà. Äæîðäæ ïðèâúðøè ñúñ ñâîÿ êðàé è ïîå êîðàá÷åòî. Ñòîðè ìó ñå ïîíàòåæàëî, íî íå ìíîãî.
— Ñòðàõîòíî! — âúçêëèêíà òîé. — Åé ñåãà èçëèçàì äà ãî ïóñíà âúâ âîäàòà.                  
— Äà, âúðâè  êàçà Áèë.
Èçâåäíúæ ëèöåòî ìó ñòàíà óìîðåíî è ïðîëè÷à, ÷å îùå íå å äîáðå.
— Æàëêî, ÷å íå ìîæåø äà äîéäåø — âúçäúõíà Äæîðäæ. Íàèñòèíà ñúæàëÿâàøå. Ïîíÿêîãà Áèë îáè÷àøå äà êîìàíäâà, íî âèíàãè èìàøå íàé-ñòðàõîòíèòå èäåè è ðÿäêî ñå ÿäîñâàøå. — Âñúùíîñò êîðàá÷åòî ñè å òâîéòî.
— Êàçâà ñå „òâîåòî" — ïîïðàâè ãî Áèë.
— Äîáðå äå, òâîåòî. 
— È íà ìåíå ìè ñå èçëèçà — óíèëî ïðîìúðìîðè Áèë. Äæîðäæ êîëåáëèâî ïðèñòúïè îò êðàê íà êðàê.
— Àìè àç...
— Ñëîæè ñè äúæäîáðàíà — ïðåäóïðåäè ãî Áèë, — ÷å ùå õâàíåø ã-ãðèï êàòî ìåíå. À ïúê ìîæå âå÷å è äà ñè ãî õâàíàë îò ìîèòå ìè-ìèêðîáè.
— Áëàãîäàðÿ òè, Áèë. Êîðàá÷åòî å ÷óäåñíî. È Äæîðäæ íàïðàâè íåùî, êîåòî îòäàâíà íå ñå áå ñëó÷âàëî, íåùî, êîåòî Áèë íèêîãà íÿìàøå äà çàáðàâè — ïðèâåäå ñå è öåëóíà áðàò ñè ïî áóçàòà.
— Ñåãà âå÷å ñòî íà ñòî ùå ñå ðàçáîëååø, ä. òàêîâà — êàçà Áèë, íî èçãëåæäàøå ðàçâåñåëåí. Óñìèõíà ñå. — È âúðíè âñè÷êî íà ìÿñòî. Íà ìàìà ùå é ïðèëîøåå, àêî âèäè ê-êàê ñìå ðàçõâúðëÿëè.
— Äàäåíî.
Äæîðäæ ñúáðà âñè÷êè ïðèíàäëåæíîñòè çà èìïðåãíèðàíåòî è ñå çàïúòè êúì âðàòàòà, êðåïåéêè êîðàá÷åòî âúðõó êóòèéêàòà ïàðàôèí, ñëîæåíà íàêðèâî â ïàíè÷êàòà.
— Äæ-äæ-äæîðäæè?
Äæîðäæ ñå îçúðíà ïðåç ðàìî êúì áðàò ñè,
- Äà ñå ï-ïàçèø.
— Íåïðåìåííî - îòâúðíà Äæîðäæ è ëåêè÷êî ñáðú÷êà ÷åëî. Òàêèâà ïðèêàçêè ñå ïîëàãàøå äà ÷óâà îò ìàìà, íå îò áðàò ñè. Ñòðàííî, ñúùî òúé ñòðàííî, êàêòî òîâà, ÷å áå öåëóíàë Áèë. — Íåïðåìåííî ùå ñå ïàçÿ.
Òîé èçëåçå. Áèë âå÷å íèêîãà íå ãî âèäÿ.

   3.
È åòî ãî ñåãà — ãîíåøå êîðàá÷åòî ñè ïî äåñíèÿ òðîòîàð íà Óè÷úì ñòðèéò. Òè÷àøå áúðçî, íî òå÷åíèåòî áåøå îùå ïî-áúðçî è êîðàá÷åòî ñå îòêúñâàøå íàïðåä. ×ó çàñèëâàùî ñå ãëóõî áó÷åíå è âèäÿ, ÷å ïåòäåñåòèíà ìåòðà ïî-íàäîëó âîäàòà îò êàíàâêàòà ñå èçñèïâà â åäèí îò ìàëêîòî íåçàäðúñòåíè îòâîðè íà êàíàëèçàöèÿòà. Îòâîðúò áåøå äúëúã è ìðà÷åí, èçðÿçàí â áîðäþðà íà òðîòîàðà è Äæîðäæ çúðíà êàê â çèíàëàòà ìó ïàñò ñå ñòðåëíà îáðóëåí êëîí, ÷èÿòî òúìíà êîðà ëúùåøå êàòî ìîêðà ìóøàìà. Çà ìèã êëîíúò óâèñíà íà ðúáà, ñåòíå õëúòíà íàäîëó. Ïî ñúùèÿ ïúò ñå íàñî÷âàøå è êîðàá÷åòî ìó.
— Îõ, ìàìà ìó ñòàðà! — îò÷àÿíî ñå ïðîâèêíà òîé. Ïðåïóñíà ñ âñå ñèëà è çà ìîìåíò ìó ñå ñòîðè, ÷å ùå äîãîíè êîðàá÷åòî. Ïîñëå êðàêúò ìó ñå õëúçíà è òîé ñå ïðîñíà ïî î÷è, ñòåíåéêè îò áîëêà â îäðàíîòî êîëÿíî. Îò òàçè íîâà ãëåäíà òî÷êà, íèñêî íàä àñôàëòà, âèäÿ êàê êîðàá÷åòî ïîñïðÿ çà ìèã â íîâ âîäîâúðòåæ, çàâúðòÿ ñå âåäíúæ, äâàæ è èç÷åçíà.
— Ìàìà ìó ñòàðà! — èçâèêà îòíîâî ìîì÷åòî è óäàðè ñ þìðóê ïî àñôàëòà. Çàáîëÿ ãî è òî òèõè÷êî ñå ðàçïëàêà. Êàê ìîæåøå òúé ãëóïàâî äà ñè çàãóáè êîðàá÷åòî!
Ñòàíà è òðúãíà êúì îòâîðà. Êîëåíè÷è è íàäíèêíà âúòðå. Âîäàòà ñå ëååøå â ìðàêà ñ êóõ, âëàæåí òúòåí. Çâóêúò ãî íàêàðà äà èçòðúïíå. Íàïîìíÿøå ìó...
— Õú!
Äæîðäæ ñå îòìåòíà íàçàä è âúçêëèöàíèåòî ñå èçòðúãíà îò ãúðëîòî ìó êàòî èçäúðïàíî ñ âðúâ÷èöà.
Âúòðå èìàøå æúëòè î÷è — î÷è, êàêâèòî âèíàãè ñè ïðåäñòàâÿøå, íî âñúùíîñò íèêîãà íå áå âèæäàë â ìàçåòî. Æèâîòíî å, îáúðêàíî ïîìèñëè òîé, äà, òîâà å íÿêàêâî æèâîòíî ïàäíàëî âúòðå, ìîæå áè êîòêà...
È âñå ïàê òîé áåøå ãîòîâ äà ïîáåãíå — ùåøå äà ïîáåãíå ñëåä åäíà-äâå ñåêóíäè, êîãàòî ìèñëîâíèÿò ìó ìåõàíèçúì óñïååøå äà ñå ñïðàâè ñ øîêà îò ñðåùàòà ñ òåçè æúëòè î÷è. Óñåùàøå ïîä ïðúñòèòå ñè ãðàïàâàòà ïîâúðõíîñò íà àñôàëòà è òúíêèÿ ñëîé òå÷àùà ñòóäåíà âîäà. Ïðåäñòàâè ñè êàê ñå èçïðàâÿ, çà äà òðúãíå íàçàä è òî÷íî â òîçè ìîìåíò îò êàíàëà çàãîâîðè ãëàñ — ñúâúðøåíî ñïîêîåí è ëþáåçåí ãëàñ.
— Çäðàñòè, Äæîðäæè — èçðå÷å ãëàñúò.
Äæîðäæ ïðèìèãà è îòíîâî íàäçúðíà âúòðå. Åäâà ïîâÿðâà íà î÷èòå ñè ãëåäêàòà áåøå êàòî îò ïðèêàçêà èëè äåòñêè ôèëì, êúäåòî íÿìà íèùî ÷óäíî, ÷å æèâîòíèòå ïåÿò è òàíöóâàò. Àêî áåøå ñ äåñåò ãîäèíè ïî-ãîëÿì, òîé íå áè ïîâÿðâàë íà î÷èòå ñè, íî Äæîðäæ íå áåøå øåñòíàäåñåòãîäèøåí. Åäâà áå íàâúðøèë øåñò ãîäèíè.
Â êàíàëà èìàøå êëîóí. Ñâåòëèíàòà âúòðå áåøå ñúâñåì îñêúäíà, íî âñå ïàê ñòèãàøå, çà äà ðàçñåå ñúìíåíèÿòà íà Äæîðäæ Äåíáðîó â îíîâà, êîåòî âèæäàøå. Êëîóí, èñòèíñêè êëîóí, êàòî â öèðêà èëè ïî òåëåâèçèÿòà. Ïðèëè÷àø íà íåùî ñðåäíî ìåæäó Áîçî è Êàðàáåë, êîéòî (èëè êîÿòî? — Äæîðäæ íå áåøå ñèãóðåí äàëè å îò ìúæêè èëè æåíñêè ðîä) ñå ïîÿâÿâàøå âñÿêà ñúáîòà â ñóòðåøíîòî ïðåäàâàíå „Çäðàñòè, êàê ñè" è âìåñòî äà ãîâîðè ñàìî áèáèïêàøå ñ òðîìáàòà ñè. Áîá Áèâîëà åäèíñòâåí ðàçáèðàøå òèÿ ñèãíàëè è êàòî ãè ãëåäàøå, Äæîðäæ âèíàãè ñè ïàäàøå îò ñìÿõ. Ëèöåòî íà êëîóíà â êàíàëà áåøå áÿëî, îò äâåòå ñòðàíè íà ïëåøèâàòà ìó ãëàâà ñìåøíî ñòúð÷àõà êè÷óðè ðèæà êîñà, à øèðîêèòå èçðèñóâàíè óñòíè áÿõà ðàçòåãëåíè ÷àê äî óøèòå â íåîáÿòíà óñìèâêà. Àêî æèâååøå äåñåòèíà ãîäèíè ïî-êúñíî, Äæîðäæ ñèãóðíî áè ãî ñðàâíèë íàé-íàïðåä ñúñ çíàìåíèòèÿ ñìåøíèê Ðîíàëä Ìàêäîíàëä, à ÷àê ñëåä òîâà ñ Áîçî è Êëàðàáåë.
Â åäíàòà ñè ðúêà êëîóíúò äúðæåøå ãðîçä ðàçíîöâåòíè áàëîíè, èçäóòè êàòî ñî÷íè çðåëè ïëîäîâå.
Â äðóãàòà äúðæåøå êíèæíîòî êîðàá÷å íà Äæîðäæ.
— Èñêàø ëè ñè êîðàá÷åòî, Äæîðäæè? — óñìèõíà ñå êëîóíúò.
Äæîðäæ ñå óñìèõíà. Íå ìîæåøå äà ñå óäúðæè — Óñìèâêàòà áåøå ïðîñòî çàðàçèòåëíà.
— Êàê äà íå ãî èñêàì — ðå÷å òîé. Êëîóíúò ñå ðàçñìÿ.
— „Êàê äà íå ãî èñêàì." Äîáðå! Ìíîãî äîáðå! Àìè áàëîí ÷å?
— Àç... ðàçáèðà ñå! — Òîé ïðîòåãíà ðúêà... ïîñëå êîëåáëèâî ÿ îòäðúïíà. — Íå òðÿáâà äà âçèìàì íèùî îò íåïîçíàòè. Òàêà êàçâà òàòêî.
— Òàòêî òè å ìíîãî óìåí ÷îâåê - îòíîâî ñå óñìèõíà êëîóíúò â êàíàëà. Êàê, ó÷óäåíî ñå çàïèòà Äæîðäæ, êàê ìîæà äà ìè õðóìíå, ÷å î÷èòå ìó ñà æúëòè? Âñúùíîñò î÷èòå áÿõà ÿðêî, èãðèâî ñèíè êàòî î÷èòå íà ìàìà è Áèë. - Óìíî ãî å êàçàë, íå ùå è äóìà. Ñëåäîâàòåëíî òðÿáâà äà ñå ïðåäñòàâÿ. Àç, Äæîðäæè, ñúì ìèñòúð Áîá Ãðåé, èçâåñòåí. îùå ïîä èìåòî Ïåíèóàéç, òàíöóâàùèÿò êëîóí. Ïåíèóàéç, çàïîçíàé ñå ñ Äæîðäæ Äåíáðîó. Äæîðäæ, çàïîçíàé ñå ñ Ïåíèóàéç. Åòî ÷å ñå çàïîçíàõìå. Âå÷å íå ñúì íåïîçíàò çà òåá è òè íå ñè íåïîçíàò çà ìåí. Íàë òúé?
Äæîðäæ ñå èçêèñêà.
— Ìàé ÷å äà. — Òîé ïàê ïîñåãíà íàïðåä... è ïàê îòäðúïíà ðúêà. — Êàê ïîïàäíà òàì äîëó?
— Áóðÿòà ìå èçäóóóóõà ïðåäè ìàëêî — îáÿñíè Ïåíèóàéç, òàíöóâàùèÿò êëîóí. — Èçäóõà öåëèÿ öèðê. Ìèðèøå ëè òè íà öèðê, Äæîðäæè?
Äæîðäæ ñå ïðèâåäå íàïðåä. Èçâåäíúæ óñåòè ìèðèñà íà ôúñòúöè! Ãîðåùè ïå÷åíè ôúñòúöè! È îöåò! Øèøå îöåò ñ äóïêà íà êàïà÷êàòà, çà äà ñè ïîðúñèø ïúðæåíèòå êàðòîôè! Óñåùàøå ìèðèñà íà çàõàðåí ïàìóê, íà çàïúðæåíè êíåäëè è åäâà äîëîâèìèÿ, àëà ìðà÷íî âúëíóâàù äúõ íà òîð îòêúì êëåòêèòå íà çâåðîâåòå. Óñåùàøå ñ ðàäîñò àðîìàòà íà äúðâåíè ñòúðãîòèíè ïî àðåíàòà. È âñå ïàê...
È âñå ïàê ïîä âñè÷êî òîâà ñå òàåøå ìèðèçìàòà íà ïðèèæäàùè âîäè, ðàçëîæåíè ëèñòà è ÷åðíè ïîäçåìíè ñåíêè. Ìèðèçìàòà áå âëàæíà è ïðîãíèëà. Ìèðèçìà íà ìàçå.
Íî äðóãèòå ìèðèçìè áÿõà ïî-ñèëíè.
— Ìèðèøå ìè è îùå êàê — êàçà òîé.
— Èñêàø ëè ñè êîðàá÷åòî, Äæîðäæè? çàïèòà Ïåíèóàéç. — Ïîâòàðÿì ñå, íî òî å ñàìî çàùîòî òè ìàé íå áúðçàø ìíîãî.
Òîé ñå óñìèõíà è ïðîòåãíà êîðàá÷åòî íàãîðå. Áåøå îáëå÷åí â òîðáåñò êîïðèíåí êîñòþì ñ îãðîìíè îðàíæåâè êîï÷åòà. Íà ãúðäèòå ìó ïðîâèñâàøå ëúñêàâà íåáåñíîñèíÿ âðàòîâðúçêà, à íà ðúöåòå ñè èìàøå ãîëåìè áåëè ðúêàâèöè, êàêâèòî âèíàãè íîñÿò Ìèêè Ìàóñ è Äîíàëä Äúê.
— ßñíà ðàáîòà — îòâúðíà Äæîðäæè, íàäíè÷àéêè â êàíàëà.
— Àìè áàëîí÷å? Èìàì ÷åðâåíè, çåëåíè, æúëòè, ñèíè...
— À òå ìîãàò ëè äà ñå ðåÿò èç âúçäóõà?
— Äà ñå ðåÿò ëè? — Óñìèâêàòà íà êëîóíà ñå ðàçòåãíà îùå ïî-øèðîêî. — Î, äà, ðàçáèðà ñå. Ðåÿò ñå! Èìàì è çàõàðåí ïàìóê...
Äæîðäæ ïðîòåãíà ðúêà.
Êëîóíúò ÿ ñãðàá÷è.
È Äæîðäæ âèäÿ êàê ñå ïðîìåíÿ ëèöåòî ìó.
Îíîâà, êîåòî âèäÿ â òîçè ìèã, áå òîëêîâà ñòðàøíî, ÷å è íàé-ìðà÷íèòå ìó ôàíòàçèè çà ÷óäîâèùåòî îò ìàçåòî èçãëåæäàõà êàòî ñëàäêè ñúíèùà â ñðàâíåíèå ñ íåãî: îíîâà, êîåòî âèäÿ, óíèùîæè ðàçñúäúêà ìó ñ åäèí æåñòîê, õèùåí çàìàõ.
— Ðåÿò ñå — èçêèñêà ñå ñúùåñòâîòî â êàíàëà ñ ìîíîòîíåí, çàäàâåí ãëàñ.
Òî ñòèñíà ðúêàòà íà Äæîðäæ ñ æèëàâà çìèéñêà õâàòêà è ãî çàäúðïà êúì îíçè ñòðàøåí ìðàê, êúäåòî âîäàòà ñå íîñåøå ñ ðåâ è ãðîõîò, ïîìúêíàëà êúì ìîðåòî öåëèÿ ñè òîâàð îò îñòàíàëè ñëåä áóðÿòà îòëîìêè. Äæîðäæè èçîïíà øèÿ ïî-íàäàëå÷ îò íåîòâðàòèìàòà òúìà è çàïèùÿ ïîä äúæäà, çàïèùÿ áåçóìíî êúì áåëåçíèêàâîòî íåáå, ïðèõëóïèëî Äåðè â òîçè åñåíåí äåí íà 1957 ãîäèíà. Ïèñúöèòå ìó áÿõà îñòðè, ïðîíèçèòåëíè è ïî öÿëàòà Óè÷úì ñòðèéò õîðàòà ñå ïîäàäîõà ïðåç ïðîçîðöèòå èëè íàèçñêà÷àõà ïî âåðàíäèòå.
— Ðåÿò ñå — ðúìæåøå ñúùåñòâîòî, — ðåÿò ñå, Äæîðäæè, à êîãàòî ñëåçåø òóê ïðè ìåí, è òè ùå ñå ðååø...
Ðàìîòî íà Äæîðäæ ñå çàêëåùè â öèìåíòîâèÿ áîðäþð è Äåéâ Ãàðäíúð, êîéòî òîçè äåí íå áåøå íà ðàáîòà â ìàãàçèíà çà îáóâêè çàðàäè íàâîäíåíèåòî, âèäÿ ñàìî åäíî ìàëêî ìîì÷åíöå ñ æúëò äúæäîáðàí — ìàëêî ìîì÷åíöå, êîåòî ïèùåøå è ñå ãúð÷åøå â êàíàâêàòà, à êàëíàòà âîäà çàëèâàøå ëèöåòî ìó è ïðåâðúùàøå ïèñúöèòå â ãúðãîðåíå.
— Òóê äîëó âñè÷êî ñå ðåå — èçêèñêà ñå øåïíåøêîì çëî-êîáíèÿò ãëàñ, ñåòíå èçâåäíúæ íåùî èçõðóùÿ, èçáóõíàëîòî ñòðàäàíèå îáãúðíà âñè÷êî è òîâà áå ïîñëåäíîòî, êîåòî óñåòè Äæîðäæ Äåíáðîó.
Äåéâ Ãàðäíúð ïðúâ ñå îçîâà äî íåãî è ìàêàð ÷å ïðèñòèãíà ñàìî ÷åòèðèäåñåò è ïåò ñåêóíäè ñëåä ïúðâèÿ ïèñúê, Äæîðäæ Äåíáðîó âå÷å áå ìúðòúâ. Ãàðäíúð ãî ñãðàá÷è çà ÿêàòà íà äúæäîáðàíà, èçäúðïà ãî êúì ñðåäàòà íà óëèöàòà... è ñàì çàïèùÿ, êîãàòî òÿëîòî íà Äæîðäæ ñå ïðåîáúðíà â ðúöåòå ìó. Ñåãà ëÿâàòà ñòðàíà íà äúæäîáðàíà áåøå ÿðêî÷åðâåíà. Êðúâòà ñå ëååøå â êàíàâêàòà îò ðàçêúñàíàòà äóïêà íà ìÿñòîòî íà ëÿâàòà ìó ðúêà. Ìåæäó ïàðöàëèòå îò ìóøàìàòà ñå ïîäàâàøå óæàñÿâàùî áÿëà è ëúñêàâà çàîáëåíà êîñò.
Èçöúêëåíèòå î÷è íà ìîì÷åòî áÿõà âïåðåíè â áåëåçíèêàâîòî íåáå è âå÷å ïî÷âàõà äà ñå çàïúëâàò ñ äúæäîâíè êàïêè, äîêàòî Äåéâ ñå îëþëÿâàøå íàçàä, à îñòàíàëèòå ñúñåäè òúð÷àõà áåçðåäíî ïî óëèöàòà.

   4.
Íÿêúäå äîëó, â êàíàëèçàöèîííàòà ìðåæà, çàïúëíåíà âå÷å ïî÷òè äî ïðåäåë îò ïîðîÿ (íÿìà íà÷èí äîëó äà å èìàëî ÷îâåê, ùåøå äà èçêðåùè ïî-êúñíî ñ áåçïîìîùíà ÿðîñò è ïî÷òè ôèçè÷åñêà áîëêà îáëàñòíèÿò øåðèô ïðåä ðåïîðòåðà íà „Äåðè íþç": ñàì Õåðêóëåñ íå áè óñòîÿë íà íàïîðà íà òå÷åíèåòî), êîðàá÷åòî íà Äæîðäæ ñå ñòðåëíà ïî ìðà÷íè çàëè è äúëãè áåòîííè êîðèäîðè, îãëàñåíè îò ðîâà è ïëèñúêà íà âîäèòå. Èçâåñòíî âðåìå òî ïëàâàøå áîðä äî áîðä ñ íÿêàêâî óìðÿëî ïèëå, âèðíàëî êúì ìîêðèÿ òàâàí æúëòè ëþñïåñòè êàòî íà âëå÷óãî êðà÷åòà ïîñëå, íà åäíî îòêëîíåíèå èçòî÷íî îò ãðàä÷åòî, ïèëåòî áå îòíåñåíî íàëÿâî, à êîðàá÷åòî íà Äæîðäæ ïðîäúëæè ïðàâî íàïðåä.
Åäèí ÷àñ ïî-êúñíî, äîêàòî â ïðèåìíàòà çà ñïåøíè ñëó÷àè íà ìåñòíàòà áîëíèöà ëåêàðèòå áèåõà óñïîêîÿâàùà èíæåêöèÿ íà ìàéêàòà íà Äæîðäæ è äîêàòî Áèë Ïåëòåêà ñåäåøå çàøåìåòåí, ïðåáëåäíÿë è áåçìúëâåí íà ëåãëîòî, ñëóøàéêè êàê áàùà ìó äðåçãàâî ðèäàå âúâ âñåêèäíåâíàòà, êúäåòî ìàéêà ìó áå ñâèðèëà Çà Åëèçå ìàëêî ïðåäè äà èçëåçå Äæîðäæ, êîðàá÷åòî èçõâðúêíà êàòî êóðøóì ïðåç åäèí áåòîíåí ïðåëèâíèê, ñïóñíà ñå ïî óëåÿ ïîä íåãî è ïîïàäíà â áåçèìåííî ïîòî÷å. Äâàéñåò ìèíóòè ïî-êúñíî, êîãàòî ñå äîáðà äî êëîêî÷åùèòå âîäè íà ïðèäîøëàòà ðåêà Ïåíîáñêîò, ãîðå íà íåáîñâîäà ñå ðàç÷èñòâàõà ïúðâèòå èâèöè ñèíåâà. Áóðÿòà áå ñâúðøèëà.
Êîðàá÷åòî ñå ëþøêàøå, ïîäñêà÷àøå è ïîíÿêîãà çàãðåáâàøå âîäà, àëà íå ïîòúíà äâàìàòà áðàòÿ ãî áÿõà èìïðåãíèðàëè äîáðå. Íå çíàì êúäå å ñòèãíàëî íàé-íàêðàÿ è äàëè èçîáùî å ñòèãíàëî íÿêúäå, ìîæå áè ñå å äîáðàëî äî ìîðåòî è ùå ïëàâà òàì íàâåêè êàòî âúëøåáåí êîðàá îò ïðèêàçêèòå, Çíàì ñàìî, ÷å òî âñå îùå íå áå ïîòúíàëî è ñå íîñåøå â ïîðîÿ, êîãàòî ïðåêîñè ãðàíèöèòå íà êðàéãðàäñêèÿ ðàéîí è òúé çàâèíàãè èç÷åçíà îò òîçè ðàçêàç.


ÂÒÎÐÀ ÃËÀÂÀ
ÑËÅÄ ÔÅÑÒÈÂÀËÀ (1985)


   1.
Êàêòî ïî-êúñíî ùåøå äà ðàçêàæå â ïîëèöèÿòà ðèäàåùèÿò ìó ïðèÿòåë, Åéäðèúí íîñåøå øàïêàòà çàùîòî ÿ áå ñïå÷åëèë ñ õâúðëÿíå íà òîïêè â åäíà áàðà÷êà íà ïàíàèðà â Áàñè ïàðê òî÷íî øåñò äíè ïðåäè ñìúðòòà ñè. Òîé ñå ãîðäååøå ñ íåÿ.
— Íîñåøå ÿ çàùîòî îáè÷àøå òîâà ëàéíÿíî ãðàä÷å! — èçêðåùÿ íà ÷åíãåòàòà ïðèÿòåëÿò ìó Äîí Õàãàðòè.
— Õàéäå, õàéäå, íå áèâà äà ãîâîðèòå òàêà — îïèòà äà ãî óñïîêîè ïîëèöàÿò Õàðîëä Ãàðäíúð.
Õàðîëä áåøå åäèí îò ÷åòèðèìàòà ñèíîâå íà Äåéâ Ãàðäíúð. Â äåíÿ, êîãàòî áàùà ìó îòêðè áåçæèçíåíîòî åäíîðúêî òÿëî íà Äæîðäæ Äåíáðîó, Õàðîëä Ãàðäíúð åäâà áå íàâúðøèë ïåò ãîäèíè. Äíåñ, ïî÷òè äâàéñåò è ñåäåì ãîäèíè ïî-êúñíî, òîé íàáëèæàâàøå òðèéñåò è äâå è êîñàòà ìó ïî÷âàøå äà îðåäÿâà. Õàðîëä Ãàðäíúð îñúçíàâàøå, ÷å áîëêàòà è ñêðúáòà íà Äîí Õàãàðòè ñà ðåàëíè, íî ñúùåâðåìåííî ïðîñòî íå áå â ñúñòîÿíèå äà ãè âçåìå ñåðèîçíî. Òîçè ìúæ — àêî èçîáùî ìîæåøå äà ñå íàðå÷å ìúæ — èìàøå ÷åðâèëî íà óñòíèòå è íîñåøå òîëêîâà òåñíè ïàíòàëîíè, ÷å ñå âèæäàøå åäâà ëè íå âñÿêà áðú÷èöà ïî ïàð÷åòî ìó. Âúïðåêè âñè÷êàòà ñè áîëêà è ñêðúá, â êðàéíà ñìåòêà òîé áåøå ïðîñòî ïåäåðàñò. Êàêòî è ïðèÿòåëÿò ìó, ïîêîéíèÿò Åéäðèúí Ìåëúí.
— Õàéäå äà ïîâòîðèì âñè÷êî îòíà÷àëî — êàçà ïàðòíüîðúò íà Õàðîëä, Äæåôðè Ðèéâñ. — Äâàìàòà èçëèçàòå îò „Ñîêîëà" è òðúãâàòå êúì Êàíàëà. Êàêâî ñòàíà ñëåä òîâà? Êîëêî ïúòè òðÿáâà äà âè ïîâòàðÿì, èäèîòè òàêèâà?
 -  èçêðåùÿ Õàãàðòè. — Óáèõà ãî! Ìåòíàõà ãî ïðåç ðúáà! Íàé-íîðìàëíî åæåäíåâèå çà òàÿ òàéôà ìúæêàðè è òåõíèÿ ìúæêàðñêè ãðàä!
È äîí Õàãàðòè ñå ðàçïëàêà.
— Îùå âåäíúæ - òúðïåëèâî ïîâòîðè Ðèéâñ. — Èçëèçàòå îò „Ñîêîëà". Êàêâî ñòàíà ñëåä òîâà?
  
    2.
Â ñòàÿòà çà ðàçïèòè â äúíîòî íà êîðèäîðà äâàìà ìåñòíè ïîëèöàè ðàçãîâàðÿõà ñúñ ñåäåìíàéñåòãîäèøíèÿ Ñòèâ Äþáåé íà ãîðíèÿ åòàæ, â êàáèíåòà íà ñúäåáíèÿ ñåêðåòàð, äðóãè äâàìà ðàçïèòâàõà îñåìíàéñåò ãîäèøíèÿ Äæîí Ãàðòúí ïî ïðÿêîð Ïàÿêà à íà ïåòèÿ åòàæ, â êàáèíåòà íà ïîëèöåéñêèÿ íà÷àëíèê Àíäðþ Ðàäìåéêúð, ìëàäøèÿò ïðîêóðîð Òîì Áóòèëèå è ñàìèÿò Ðàäìåéêúð ðàçïèòâàõà ïåòíàéñåòãîäèøíèÿ Êðèñòîôúð Úíóèí. Ìîì÷åòî áåøå îáëå÷åíî ñ èçáåëåëè äæèíñè, îìàçíåíà òåíèñêà è òåæêè ïîëóáîòóøè. Ïëà÷åøå. Ðàäìåéêúð è Áóòèëèå ñå áÿõà çàõâàíàëè ñ íåãî, çàùîòî áåçïîãðåøíî óñåùàõà, ÷å òúêìî òîé å íàé-ñëàáîòî çâåíî âúâ âåðèãàòà.
— Õàéäå äà ïîâòîðèì îòíà÷àëî — êàçà Áóòèëèå â ìèãà, êîãàòî Äæåôðè Ðèéâñ èçðè÷àøå ñúùèòå äóìè äâà åòàæà ïî-äîëó.
— Íå èñêàõìå äà ãî óáèåì — èçõúëöà Úíóèí. — Âñè÷êî ñòàíà çàðàäè øàïêàòà. Ïðîñòî íå ìîæåõìå äà ïîâÿðâàìå, ÷å îùå ÿ íîñè, íàëè ðàçáèðàòå, ñëåä îíîâà, äåòî ìó ãî ðå÷å Ïàÿêà ïúðâèÿ ïúò. Ìèñëÿ, ÷å ñàìî èñêàõìå äà ãî ñïëàøèì.
— Çàðàäè òîâà, êîåòî å êàçàë — âìåòíà Ðàäìåéêúð.
— Äà.
— Íà Äæîí Ãàðòúí, ïðè ñðåùàòà èì íà 17-òè.
— Äà, íà Ïàÿêà. — Úíóèí îòíîâî ñå ðàçðèäà. — Íî íèå îïèòàõìå äà ãî ñïàñèì, êàòî âèäÿõìå, ÷å å çàãàçèë... å, ïîíå àç è Ñòèâè Äþáåé îïèòàõìå ... íå èñêàõìå äà ãî óáèåì!
— Ñòèãà, Êðèñ, íå íè áóäàëêàé — êàçà Áóòèëèå. — Õâúðëèëè ñòå ïåäåðóãàòà â êàíàëà.
— Äà, íî...
— À ïîñëå ñòå äîøëè òóê, çà äà íå âè òåæè íà ñúâåñòòà.
Íèå ñ íà÷àëíèêà Ðàäìåéêúð âèñîêî öåíèì äîáëåñòòà âè, íàëè, Àíäè?
— È îùå êàê. Ñàìî èñòèíñêè ìúæ ìîæå äà ñè ïðèçíàå ãðåøêàòà.
— Òúé ÷å íå ñå ïðåöàêâàé ñåãà ñ ðàçíè òúïè ëúæè. Ðåøèëè ñòå äà ãî ìåòíåòå â êàíàëà îùå ùîì ñòå çúðíàëè êàê èçâåæäà îò ,Ñîêîëà" ñáúðêàíîòî âè ïðèÿòåë÷å, íàëè òàêà?
— Íå? — åíåðãè÷íî âúçðàçè Êðèå Úíóèí. Áóòèëèå èçâàäè îò äæîá÷åòî íà ðèçàòà ñè ïàêåò „Ìàðëáîðî" è çàõàïà öèãàðà. Ïîñëå ïðîòåãíà ïàêåòà êúì Úíóèí.
— Öèãàðà?
Úíóèí ñè âçå. Óñòíèòå ìó òðåïåðåõà è çà äà çàïàëè, Áóòèëèå òðÿáâàøå äúëãî äà ãîíè êðàé÷åòî íà öèãàðàòà ñ êèáðèòåíîòî ïëàìú÷å.
— Çíà÷è ñòå ðåøèëè ñëåä êàòî âèäÿõòå, ÷å îùå íîñè øàïêàòà? — çàïèòà Ðàäìåéêúð.
Úíóèí ñìóêíà äúëáîêî, íàâåäå ãëàâà, òúé ÷å ìàçíàòà ìó êîñà ïàäíà ïðåä ëèöåòî è íàêðàÿ ïóñíà äâå ñòðóéêè äèì ïðåç íîñà ñè, îñåÿí ñ ÷åðíè òî÷êè.
— Úõú — ïðîøåïíà òîé åäâà ÷óòî.
Áóòèëèå ñå ïðèâåäå íàïðåä è êàôÿâèòå ìó î÷è ïðèïëàìíàõà, Ëèöåòî ìó áå ñâèðåïî, êàòî õèùíèê, íî ãëàñúò ìóñè îñòàâàøå äîáðîäóøåí.
— Êàêâî êàçà, Êðèñ?
— Êàçàõ „äà". Ñèãóðíî òúé áåøå. Äà ãî ìåòíåì äîëó. Íî íå è äà ãî óáèåì. — Òîé âäèãíà íàñðåùà èì òðåñêàâî, èçìú÷åíî ëèöå, âñå îùå íåñïîñîáåí äà îñúçíàå ïîðàçèòåëíèòå ïðîìåíè, êîèòî áÿõà íàñòàíàëè â æèâîòà ìó îòêàêòî ñíîùè êúì ñåäåì è ïîëîâèíà áå èçëÿçúë îò êúùè ñ äâàìàòà ñè ïðèÿòåëè, çà äà ïîñåòè ïîñëåäíàòà âå÷åð îò Äíèòå íà Êàíàëà. — Íå äà ãî óáèåì! — ïîâòîðè òîé. — À îíçè òèï ïîä ìîñòà... è äîñåãà íå çíàì êîé áåøå.
— Êîé òèï? — çàïèòà Ðàäìåéêúð áåç îñîáåí èíòåðåñ. Âå÷å áÿõà ÷óëè òàçè ÷àñò îò èñòîðèÿòà è íå âÿðâàõà íà íèòî åäíà äóìèöà — îáâèíåíèòå â óáèéñòâî ðàíî èëè êúñíî çàïî÷âàò äî ïîâòàðÿò çà ïîÿâàòà íà íÿêàêúâ çàãàäú÷åí ïðèøúëåö. Áóòèëèå äàæå áå èçìèñëèë íàçâàíèå çà ïîäîáíè ñëó÷àè — íàðè÷àøå ãè „Ñèíäðîì íà åäíîðúêèÿ", êàêòî â ñòàðàòà òåëåâèçèîííà ïîðåäèöà „Áåãëåöúò".
— Îíçè ñ êëîóíñêèÿ êîñòþì — êàçà Úíóèí è ïîòðåïåðà. — Îíçè ñ áàëîíèòå.
   
   3.
Ïîâå÷åòî æèòåëè íà Äåðè åäèíîäóøíî ñìÿòàõà, ÷å ïðîâåäåíèòå îò 15 äî 21 þëè Äíè íà Êàíàëà ñà èìàëè íåâåðîÿòåí óñïåõ — ãðàä÷åòî áå óñåòèëî áëàãîòâîðíîòî èì âëèÿíèå   âúðõó   îáùåñòâåíîòî   íàñòðîåíèå,   äîáðàòà ðåïóòàöèÿ... è áàíêîâèòå ñìåòêè. Åäíîñåäìè÷íèÿò ôåñòèâàë áåøå óñòðîåí â ÷åñò íà ñòîãîäèøíèíàòà îò îòêðèâàíåòî íà Êàíàëà, êîéòî ìèíàâàøå ïðåç öåíòúðà íà ãðàäà. Èìåííî Êàíàëúò áå ñïîìîãíàë çà ïúëíîòî ïðèîáùàâàíå íà Äåðè êúì òúðãîâèÿòà ñ äúðâåí ìàòåðèàë îò 1884 äî 1910 ãîäèíà èìåííî íà Êàíàëà ñå äúëæàõà íàé-óñïåøíèòå äåñåòèëåòèÿ íà ãðàä÷åòî.
Â î÷àêâàíå íà ïðàçíèêà áå çàïî÷íàëî òðåñêàâî ðàçêðàñÿâàíå èç âñè÷êè êâàðòàëè. Óëè÷íè äóïêè, çà êîèòî ìåñòíèòå æèòåëè ñå êúëíÿõà, ÷å ñà ñòîÿëè íåçàáåëÿçàíè îò äåñåò ãîäèíè, èçâåäíúæ ñå ïðåâðúùàõà â çàãëàäåíè ïåòíà îò íîâè÷úê àñôàëò. Íàé-î÷åáèéíèòå äðàñêàíèöè èç Áàñè ïàðê — ïðåäèìíî õëàäíîêðúâíè è ëîãè÷íè ïðèçèâè ïðîòèâ õîìîñåêñóàëèñòèòå îò òèïà íà ÑÌÚÐÒ ÍÀ ÄÓÕÀ×ÈÒÅ èëè ÑÏÈÍ ÄÀ ÂÈ ÒÐÚØÍÅ, ÏÅÄÀËÈ ÏÐÎÊËÅÒÈ! - áÿõà èç÷åãúðòàíè îò ïåéêèòå è ñòåíèòå íà çàêðèòîòî ìîñò÷å íàä Êàíàëà, èçâåñòíî ïîä èìåòî Ìîñò íà öåëóâêèòå.
Òðè èçîñòàâåíè ìàãàçèíà â öåíòúðà ñå ïðåâúðíàõà â Ìóçåé íà Êàíàëà, çàïúëíåí ñ åêñïîíàòè îò Ìàéêúë Õåíëúí — îáùèíñêè áèáëèîòåêàð è ëþáèòåë íà èñòîðèÿòà. Íàé-ñòàðèòå ðîäîâå â ãðàä÷åòî îõîòíî ìó óñëóæèõà ñ áåçöåííèòå ñè ñúêðîâèùà è ïðåç äíèòå íà ôåñòèâàëà ïî÷òè ÷åòèðèäåñåò õèëÿäè ïîñåòèòåëè ïëàòèõà ïî ÷åòâúðò äîëàð, çà äà ñå ëþáóâàò íà ðåñòîðàíòñêè ìåíþòà îò 1890, äúðâàðñêè ñå÷èâà îò 1880, äåòñêè èãðà÷êè îò 1920, íàä äâå õèëÿäè ôîòîãðàôèè è äåâåò ðîëêè ôèëìîâà ëåíòà ñúñ ñöåíè îò æèâîòà íà Äåðè ïðåç ïîñëåäíèòå ñòî ãîäèíè.
Ìóçåÿò ïîëó÷è ôèíàíñîâà ïîäêðåïà îò ìåñòíîòî Äàìñêî äðóæåñòâî, êîåòî çàáðàíè íÿêîè ïðåäëîæåíè îò Õåíëúí åêñïîíàòè (íàïðèìåð çíàìåíèòèÿò ñêèòíè÷åñêè ñòîë îò 1930) è ñíèìêè (íàïðèìåð ñíèìêèòå íà Áðàäëè è áàíäàòà ìó ñëåä çíàìåíèòàòà ïðåñòðåëêà). Íî âñè÷êè åäèíîäóøíî ñìÿòàõà, ÷å èçëîæáàòà å èìàëà ãîëÿì óñïåõ, à êîëêîòî äî îíèÿ îòêîëåøíè êðúâîïðîëèòèÿ — êîìó ëè áå ïðèòðÿáâàëî äà ãè ãëåäà? Íàé-äîáðå áåøå äà ïîä÷åðòàåø äîáðîòî è äà çàáðàâèø çëîòî, êàêòî ñå êàçâà â ñòàðàòà ïåñåí. Â ãðàäñêèÿ ïàðê áå ðàçïúíàòà îãðîìíà ðàèðàíà øàòðà ñ ùàíäîâå çà áåçàëêîõîëíè íàïèòêè, êúäåòî âñÿêà âå÷åð ñâèðåõà ëþáèòåëñêè åñòðàäíè ñúñòàâè. Â Áàñè ïàðê èìàøå ïàíàèð ñ ãàñòðîëè íà Ñìîóêè, Ãðåéòúð Øîó è óâåñåëèòåëíè èãðè, îðãàíèçèðàíè îò ìåñòíèòå æèòåëè. Ñïåöèàëíî òóðèñòè÷åñêî âëàê÷å ïîòåãëÿøå íà âñåêè êðúãúë ÷àñ èç èñòîðè÷åñêèòå  êâàðòàëè   íà   ãðàäà   è   ïðèêëþ÷âàøå ïúòåøåñòâèåòî ñè ñðåä òàçè ïèùíà è âåñåëà áåçâêóñèöà, êúäåòî òóðèñòèòå ìîæåõà äà îáëåê÷àò äæîáîâåòå ñè îò èçëèøíèÿ áàëàñò.
Å, È òî÷íî òàì Åéäðèúí Ìåëúí ñïå÷åëè øàïêàòà, çàðàäè êîÿòî ùÿõà äà ãî óáèÿò — åâòèíèÿ êàðòîíåí öèëèíäúð ñ èçêóñòâåíî öâåòå è ïàíäåëêà ñ íàäïèñ ÀÇ V ÄÅÐÈ!
   
    4.          
— Íå ìîãà ïîâå÷å — êàçà Äæîí Ãàðòúí ïî ïðÿêîð Ïàÿêà.
È òîé, êàêòî è äâàìàòà ìó ïðèÿòåëè, èìèòèðàøå íåâîëíî îáëåêëîòî íà Áðóñ Ñïðèéíãñòèéí, ìàêàð ÷å àêî íÿêîé ìó ñïîìåíåøå òîâà, áè íàðåêúë Ñïðèíãñòèéí „ñëàáàê" èëè „ïåäåðóãà" è áè ïîä÷åðòàë âúçõèùåíèåòî ñè îò „øàøàâè" õåâè-ìåòúë ãðóïè êàòî „Äåô Ëåïàðä", „Òóèñòåä Ñèñòúðñ" èëè „Äæóäàñ Ïðèéñò". Îò ïðîñòè÷êàòà ìó ñèíÿ òåíèñêà ñ îòêúñíàòè ðúêàâè ñå ïîäàâàõà ìîùíè áèöåïñè. Íàä åäíîòî ìó îêî íàäâèñâàøå êè÷óð ãúñòà êåñòåíÿâà êîñà — ñ òîâà âå÷å íàïîäîáÿâàøå íå Ñïðèíãñòèéí, à Äæîí Êàóãúð Ìåëåíêàìï. Ïî ðúöåòå ìó ñå ñèíååõà òàòóèðîâêè — ìèñòè÷íè ñèìâîëè, èçðèñóâàíè ñ äåòèíñêà íåñðú÷íîñò.
— Íå èñêàì äà ãîâîðÿ — äîáàâè òîé ñëåä êðàòêî ìúë÷àíèå.
— Ñàìî ðàçêàæè êàêâî ñòàíà âúâ âòîðíèê íà ïàíàèðà ïîäêàíè ãî Ïîë Õþç.
Õþç áåøå óìîðåí, ïîòðåñåí è îò÷àÿí îò öÿëàòà òàçè ãíóñíà èñòîðèÿ. Èç ãëàâàòà ìó îòíîâî è îòíîâî ñå âúðòåøå ìèñúëòà, ÷å Äíèòå íà Êàíàëà ñÿêàø ñà çàâúðøèëè ñ ôèíàëíà öåðåìîíèÿ, çà êîÿòî âñè÷êè ñà ñå äîñåùàëè, àëà íèêîé íå å ñúáðàë êóðàæ äà ÿ çàïèøå â åæåäíåâíàòà ïðîãðàìà. Àêî íÿêîé ãî áå ñòîðèë, ïðîãðàìàòà ùåøå äà èçãëåæäà òàêà:
Ñúáîòà, 21:00 — Çàêëþ÷èòåëåí êîíöåðò ñ ó÷àñòèåòî íà Ãèìíàçèàëíèÿ îðêåñòúð è Ìóçèêàëíèòå áðúñíàðè.
Ñúáîòà, 22:00 — Ïîðàçèòåëíè ôîéåðâåðêè è èëþìèíàöèè.
Ñúáîòà, 22:35 - Ðèòóàëíîòî æåðòâîïðèíîøåíèå íà Åéäðèúí Ìåëúí ñëàãà êðàé íà Äíèòå íà Êàíàëà.
— Äà òè òàêîâàì ïàíàèðà — îòâúðíà Ïàÿêà. - Èñêàì ñàìî äà çíàì êàêâî ñè ðåêúë íà Ìåëúí è òîé êàêâî òè å îòãîâîðèë.
— Î, Ãîñïîäè! — âúçêëèêíà Ïàÿêà è âäèãíà ïîãëåä êúì òàâàíà.
— Ïî-æèâî, Ïàÿê — îáàäè ñå ïàðòíüîðúò íà Õþç. Ãàðòúí Ïàÿêà çàâúðòÿ î÷è êúì òàâàíà è ïîäõâàíà îòíà÷àëî.

   5.
Êîãàòî Ãàðòúí âèäÿ Ìåëúí è Õàãàðòè, äâàìàòà ñèòíåõà ïî óëèöàòà ïðåãúðíàòè ïðåç êðúñòà è ñå êèñêàõà êàòî ìîìè÷åòà. Îòíà÷àëî òîé ïîìèñëè, ÷å íàèñòèíà ñà ìîìè÷åòà. Ïîñëå ðàçïîçíà Ìåëúí, çà êîãîòî âå÷å áå ÷óâàë. Ïðåä î÷èòå ìó Ìåëúí çàâúðòÿ ãëàâà êúì Õàãàðòè... è çà ìèã äâàìàòà ñå öåëóíàõà ïî óñòíèòå,
— Ëåëå, áðàò÷å, ùå ñå èçäðàéôàì! — âèêíà îòâðàòåíèÿò Ïàÿê.
Äî íåãî ñòîÿõà Êðèå Úíóèí è Ñòèâ Äþáåé. Êîãàòî Ïàíêà ïîñî÷è êúì Ìåëúí, Ñòèâ Äþáåé ñïîìåíà, ÷å äðóãèÿò ïåäàë ìàé ñå êàçâàë Äîí íÿêîé ñè è ÷å âåäíúæ âçåë íà àâòîñòîï åäíî ìîì÷å îò ìåñòíàòà ãèìíàçèÿ, à ïîñëå ïî÷íàë äà ìó ïðàâè ìèëè î÷è.
Ìåëúí è Õàãàðòè ñå çàäàâàõà ïðàâî ñðåùó òðèìàòà ìëàäåæè. Áÿõà èçëåçëè îò áàðà÷êàòà çà õâúðëÿíå íà òîïêè ïî ìèøåíà è îòèâàõà êúì èçõîäà îò ïàíàèðà. Ïî-êúñíî Ïàÿêà Ãàðòúí ùåøå äà êàæå íà ïîëèöàèòå Õþç è Êîíîëè, ÷å ïî÷óâñòâàë „ãðàæäàíñêàòà ñè äîáëåñò" íàêúðíåíà, êàòî âèäÿë íÿêàêúâ øèáàí äóõà÷ äà íîñè øàïêà ñ íàäïèñ ÀÇ V ÄÅÐÈ. Øàïêàòà áåøå ïðîñòî íåëåïà - ôàëøèâ êàðòîíåí öèëèíäúð ñ ùðúêíàëî íàä íåãî öâåòå, êîåòî ñå ëþøêàøå íàñàì íàòàì. È òîâà ÿâíî áå íàêúðíèëî îùå ïî-áîëåçíåíî ãðàæäàíñêàòà äîáëåñò íà Ïàÿêà.
Äîêàòî Ìåëúí è Õàãàðòè îòìèíàâàõà, çäðàâî ïðåãúðíàòè ïðåç êðúñòà, Ïàÿêà Ãàðòúí èçðåâà:
— Ùî ëè íå òå íàêàðàì äà èçÿäåø òàÿ øàïêà, øèáàíî äóïå áàíäèòñêî?
Ìåëúí ñå çàâúðòÿ êúì Ãàðòúí, êîêåòíî çàïúðõà ñ êëåïêè è îòâúðíà:
— Àêî òè ñå ÿäå, ìèëè÷úê, ìîãà äà òè ïðåäëîæà íåùè÷êî ìíîãî ïî-âêóñíî îò øàïêàòà.
Ïàÿêà Ãàðòúí íåçàáàâíî ðåøè, ÷å ùå òðÿáâà äà ñìà÷êà ìóòðàòà íà òîÿ ïåäàë. Ïî êàðòàòà íà ôèçèîíîìèÿòà ìó ùÿõà äà èçíèêíàò íîâè ïëàíèíè è êîíòèíåíòè. Íèêîé íÿìàøå ïðàâî äà ìó íàìåêâà, ÷å å ñ îáðàòíà ðåçáà. Íèêîé.
Òîé ñå çàñèëè êúì Ìåëúí. Ðàçòðåâîæåíèÿò Õàãàðòè çàäúðïà ïðèÿòåëÿ ñè êúì èçõîäà, íî Ìåëúí ñòîåøå êàòî çàêîâàí íà ìÿñòî è ïðîäúëæàâàøå äà ñå óñìèõâà. Ïî-êúñíî Ãàðòúí ùåøå äà êàæå íà ïîëèöàèòå Õþç è Êîíîëè, ÷å ñïîðåä íåãî â îíàçè âå÷åð Ìåëúí ÿâíî áèë “íàäðóñàí". Âÿðíî, ùåøå äà ïðèçíàå Õàãàðòè ñëåä íàìåöèòå íà ïîëèöàèòå Ãàðäíúð è Ðèéâñ çà “íåùî âúçáóæäàùî". Áåøå âúçáóäåí îò äâå êíåäëè ñ ìåä, îò êàðíàâàëà, îò öåëèÿ äåí. È çàòîâà íå áå óñïÿë äà îñúçíàå, ÷å Ïàÿêà Ãàðòúí ïðåäñòàâëÿâà ðåàëíà çàïëàõà.
— Òàêúâ ñè áåøå Åéäðèúí - èçõúëöà Äîí, ðàçìàçâàéêè ñ õàðòèåíà êúðïè÷êà ãðèìà ïî î÷èòå ñè. — Íå óìååøå äà ñå ñïîòàéâà. Áåøå îò îíèÿ íàèâíèöè, êîèòî èñêðåíî âÿðâàò, ÷å íèùî ëîøî íå ìîæå äà èì ñå ñëó÷è.
Ìåëúí íàâÿðíî ùåøå äà áúäå ïðåáèò íà ìÿñòî, àêî Ãàðòúí íå áå óñåòèë êàê íÿêàêúâ ïðåäìåò ãî ïîòóïâà ïî ëàêúòÿ. Ïðåäìåòúò ñå îêàçà ïîëèöåéñêà ïàëêà. Çàâúðòÿ ãëàâà è ïðåä ïîãëåäà ìó èçíèêíà ïàçèòåëÿò íà ðåäà â Äåðè Ôðàíê Ìåéêúí.
— Òðàé ñè, ìîé ÷îâåê — ïîñúâåòâà ãî Ìåéêúí. — Ãëåäàé ñè ðàáîòàòà è çàðåæè òèÿ ñáúðêàíè ìîì÷óðëÿöè. Âúðâè äà ñå ïîâåñåëèø.                           
— Àìà òè ÷ó ëè êàêúâ ìå íàðå÷å? — âúçìóòåíî çàïèòà Ãàðòúí.
Â òîâà âðåìå Úíóèí è Äþáåé çàñòàíàõà îò äâåòå ìó ñòðàíè — óñåùàéêè, ÷å ñòàâà íàïå÷åíî, äâàìàòà ñå îïèòàõà äà îòâåäàò Ãàðòúí êúì ñðåäàòà íà ïàðêà, íî òîé ãíåâíî ãè îòáëúñíà, ãîòîâ äà ðàçìàõà þìðóöè è ñðåùó òÿõ, àêî ïðîäúëæàâàò äà ãî äúðïàò. Çàñåãíàòî áå ìúæêîòî ìó äîñòîéíñòâî è ñìÿòàøå, ÷å îáèäàòà òðÿáâà äà ñå èçìèå ñ êðúâ. Íèêîé íÿìàøå ïðàâî äà ìó íàìåêâà, ÷å å ñ îáðàòíà ðåçáà.
Íèêîé.
— Íå ÷óõ äà òå å íàðåêúë ñ íåùî îáèäíî — îòâúðíà Ìåéêúí. — È ìèñëÿ, ÷å òè ïðúâ ãî çàãîâîðè. Õàéäå, ìîìêî, ðàçìúðäàé ñå. Íå ìå êàðàé äà òè ïîâòàðÿì.
— Íàðå÷å ìå ïåäåðàñò!
— Òè êàêâî, ìàé ñå áîèø, ÷å ìîæå äà å âÿðíî? — çàïèòà Ìåéêúí ñ æèâ èíòåðåñ è Ãàðòúí ñå èç÷åðâè äî óøè.
Äîêàòî òðàåøå òîçè ðàçãîâîð, Õàãàðòè âñå ïî-îò÷àÿíî ñå ìú÷åøå äà îòâåäå Åéäðèúí Ìåëúí îò ìåñòîïðîèçøåñòâèåòî. Íàé-ñåòíå óñèëèÿòà ìó ñå óâåí÷àõà ñ óñïåõ.
— Òðà-ëà-ëà, ñêúïè! — íàãëî ïîäâèêíà ïðåç ðàìî Åéäðèúí.
— Çàòâàðÿé ñè ÷îâêàòà, äóïå ñëàäêî — ñîïíà ñå Ìåéêúí. — Èç÷åçâàé îòòóê. Ãàðòúí ñå õâúðëè êúì Ìåëúí, íî Ìåéêúí ãî ñãðàá÷è çà ðàìåíåòå.
— Ìîãà äà òå ïðèáåðà íà òîïëî, ïðèÿòåë — çàÿâè ïîëèöàÿò. — È êàòî òå ãëåäàì êàê ñå äúðæèø, ìàé òî÷íî òîâà òðÿáâà äà ñòîðÿ.
— Âèäÿ ëè òå ïàê, ùå òè ñìà÷êàì ôàñîíà! — èçðåâà Ãàðòúí ïîäèð îòäàëå÷àâàùàòà ñå äâîéêà é îêîëíèòå ìèíóâà÷è çàâúðòÿõà ãëàâè êúì íåãî. — À àêî íîñèø òàÿ øàïêà, ùå òå óáèÿ! Â òîÿ ãðàä íÿìà ìÿñòî çà ïåäåðóãè êàòî òåáå!
Áåç äà ñå îáðúùà, Ìåëúí èãðèâî ìó ìàõíà ñ ïðúñòèòå íà ëÿâàòà ñè ðúêà — íîêòèòå áÿõà ïîêðèòè ñ âèøíåíî÷åðâåí ëàê — è îùå ïî-ïîä÷åðòàíî ðàçëþëÿ áåäðà. Ãàðòúí îïèòà äà ñå èçòðúãíå îò ðúöåòå íà ïîëèöàÿ.  Äà íå ñè ìðúäíàë ïîâå÷å — êðîòêî ãî ïðåäóïðåäè Ìåéêúí. - Ñàìî îùå åäíà äóìè÷êà è îòèâàø íà òîïëî. Áåç ìàéòàï, ìîì÷å, ùîì ñúì ðåêúë, ùå ãî ñòîðÿ,
— Õàéäå, Ïàÿê — òðåâîæíî ñå îáàäè Êðèñ Úíóèí — Äà ñå ÷óïèì.
— Õàðåñâàø ëè ãè òèÿ ìðúñíèöè? îáúðíà ñå Ïàÿêà êúì Ìåéêúí, áåç äà óäîñòîÿâà ñ âíèìàíèå Êðèå è Ñòèâ. — À?
— Ïî âúïðîñà çà âòîðàòà êëàñà ñúì íåóòðàëåí — çàÿâè ïîëèöàÿò. — Äúðæà ñàìî äà èìà ðåä è ñïîêîéñòâèå, à òè íàðóøàâàø è äâåòå, òúïà ìóöóíî. Ðåøàâàé ñåãà, ùå ñè òðàåø ëè èëè äà òå âîäÿ?
— Õàéäå, Ïàÿê — òèõî ïðîìúðìîðè Ñòèâ Äþáåé. — Åëà äà ñè êóïèì õîò-äîã.                         
Ïàÿêà áàâíî ñå îòäàëå÷è, êàòî ïðèãëàæäàøå ðèçàòà ñè ñ ïîä÷åðòàíî áàâíè äâèæåíèÿ è îòìÿòàøå êè÷óðà îò î÷èòå ñè. Íà ñóòðèíòà ñëåä óáèéñòâîòî íà Åéäðèúí Ìåëúí ïîëèöàÿò Ìåéêúí ñïîìåíà â ïîêàçàíèÿòà ñè: „Äîêàòî ñå îòäàëå÷àâàøå ñúñ ñâîèòå ïðèÿòåëè, ïîñëåäíèòå ìó äóìè áÿõà „Âèäÿ ëè ãî ïàê. èìà äà ñè ïàòè."
   
   6.
- Ìîëÿ âè, òðÿáâà äà ãîâîðÿ ñ ìàéêà ñè — èçðå÷å çà òðåòè ïúò Ñòèâ Äþáåé. — Îíçè ìè å âòîðè áàùà è êàòî ñå ïðèáåðà, ùå ìå ñìàæå îò ïåðäàõ, àêî òÿ íå çàãëàäè íåùàòà.
— Ñëåä ìàëêî — îòâúðíà ïîëèöàÿò ×àðëñ Åéâúðèíî. Åéâúðèíî è êîëåãàòà ìó Âàðíè Ìîðèñúí çíàåõà, ÷å òàÿ âå÷åð Ñòèâ Äþáåé íÿìà äà ñå ïðèáåðå ó äîìà, à ìîæå áè îùå äúëãî íÿìàøå äà âèäè ðîäíàòà ñòðÿõà. Ìîì÷åòî èçãëåæäà íå îñúçíàâàøå êîëêî çëå å çàãàçèëî è ìàëêî ïî-êúñíî Åéâúðèíî íÿìàøå äà ñå ó÷óäè, óçíàâàéêè, ÷å Äþáåé å íàïóñíàë ó÷èëèùå íà øåñòíàéñåòãîäèøíà âúçðàñò. Ïî îíîâà âðåìå îùå íå áå óñïÿë äà çàâúðøè ïðîãèìíàçèÿòà íà Óîòúð ñòðèéò. Ïðåç åäíà îò òðèòå ñè ãîäèíè â ñåäìè êëàñ áå ïîïúëíèë òåñò çà èíòåëèãåíòíîñò ñ îò÷àéâàù ðåçóëòàò — ñàìî 68 òî÷êè.
— Ðàçêàæè êàêâî ñòàíà êàòî âèäÿõòå Ìåëúí äà èçëèçà îò „Ñîêîëà" — ïîäêàíè ãî Ìîðèñúí.
— À, íå, ìîé ÷îâåê, ìàé ùå å ïî-äîáðå äà ñè òðàÿ.
— ×å çàùî? — çàïèòà Åéâúðèíî. — Íå å ëè òàêà?
— Àìè... äà... îáà÷å...
— Ñëóøàé ñåãà — ñúðäå÷íî èçðå÷å Ìîðèñúí, äîêàòî ñÿäàøå äî ìîì÷åòî è ìó ïîäàâàøå öèãàðà. — Ìèñëèø ëè, ÷å àç è ×àðëè ñè ïàäàìå ïî ñáúðêàíèòå?
— Íå çíàì...                                 
— Ïðèëè÷àìå ëè òè íà òàêèâà?
— Íå, íî...
— Íèå ñìå òè ïðèÿòåëè, Ñòèâè — òúðæåñòâåíî çàÿâè Ìîðèñúí. — Ïîìíè ìè äóìàòà, ñåãà íà âàñ ñ Êðèñ è Ïàÿêà ñòðàøíî âè òðÿáâàò ïðèÿòåëè. Çàùîòî óòðå âñÿêà ìèëîçëèâà äóøà â ãðàä÷åòî ùå ãðàêíå ïðîòèâ âàñ.
Ïî ëèöåòî íà Ñòèâ Äþáåé ñå èçïèñà ñìúòíà òðåâîãà. Çà Åéâúðèíî ìîçú÷åòî íà òúïèÿ äàíãàëàê áåøå åäâà ëè íå êàòî îòâîðåíà êíèãà è òîé ïðåäïîëîæè, ÷å õëàïàêúò îòíîâî ìèñëè çà âòîðèÿ ñè áàùà. È ìàêàð ÷å èçïèòâàøå íåïðèÿçúí êúì õîìîñåêñóàëíèòå ñðåäè â Äåðè — êàêòî âñÿêî äðóãî ÷åíãå áè ñè îòäúõíàë ñ îáëåã÷åíèå ïðè âåñòòà, ÷å „Ñîêîëúò" å çàòâîðåí âåäíúæ çàâèíàãè — òàçè âå÷åð ìó ñå èñêàøå ëè÷íî äà îòêàðà Äþáåé äî äîìà ìó. Íåùî ïîâå÷å, èñêàøå ìó ñå äà äúðæè ðúöåòå íà õëàïàêà, äîêàòî âòîðèÿò ìó áàùà ãî ïðàâè íà êàéìà. Íå îáè÷àøå õîìîñåêñóàëèñòèòå, íî è íå ñìÿòàøå, ÷å òðÿáâà äà áúäàò èçìú÷âàíè è óáèâàíè. À Ìåëúí áå óáèò çâåðñêè. Êîãàòî ãî èçâëÿêîõà èçïîä ìîñòà, óæàñåíèòå ìó î÷è áÿõà èçõâðúêíàëè îò îðáèòèòå. À òîÿ õëàïàê íÿìàøå ñúâúðøåíî íèêàêâà ïðåäñòàâà â êàêâî ñå å çàìåñèë.
— Íå èñêàõìå äà ìó ñòîðèì íèùî ëîøî — ïîâòîðíè Ñòèâ. Ùîì ïî÷íåøå äà ñå îáúðêâà, íåèçìåííî ñå âðúùàøå êúì òàÿ ôðàçà.
— È òî÷íî çàòîâà òðÿáâà äà ñìå íà ÷èñòî. — ïîä÷åðòà Åéâúðèíî. — Êàçâàé ñåãà âñè÷êî êàêòî ñè å áèëî, ïúê ìîæå äà èçëåçå, ÷å âäèãàìå ìíîãî øóì çà íèùî Íàëè òàêà, Âàðíè?
— ßñíà ðàáîòà — ñúãëàñè ñå Ìîðèñúí.
— Îùå âåäíúæ òå ïèòàì — ëàñêàâî èçðå÷å Åéâúðèíî. — Êàê ñòàíà öÿëàòà èñòîðèÿ?     
— Àìè òî... — ïðîìúðìîðè Ñòèâ è áàâíî ïîäõâàíà ðàçêàçà ñè.



   7.
Ïðè îòêðèâàíåòî íà „Ñîêîëà" ïðåç 1973 ãîäèíà Åëìúð Êúðòè ñè ìèñëåøå, ÷å ùå îáñëóæâà ãëàâíî ïúòíèöè — ïðåç ñúñåäíàòà àâòîãàðà ìèíàâàõà àâòîáóñè íà òðè òðàíñïîðòíè êîìïàíèè: ìåñòíè ëèíèè „Òðåéëóåéñ" è „Ãðåéõàóíä". Åäâà ïî-êúñíî áå îòêðèë êîëêî ìíîãî îò ïúòíèöèòå ñå îêàçâàò æåíè èëè ñåìåéñòâà ñ ìàëêè äåöà. Çíà÷èòåëíà ÷àñò îò îñòàíàëèòå ñè íîñåõà îòäàëå÷å øèøåòà, ìàñêèðàíè â êíèæíè êåñèè, è èçîáùî íå íàïóñêàõà àâòîáóñèòå. À ñëèçàùèòå îáèêíîâåíî áÿõà âîéíèöè è ìîðÿöè, êîèòî ãëåäàõà äà ïèéíàò íà êðàê ïî åäíà-äâå áèðè è ðÿäêî ïîðú÷âàõà íåùî äðóãî — äåñåòèíàòà ìèíóòè ïðåñòîé íå ïðåäðàçïîëàãàõà êúì ïèðøåñòâà.
Êúì 1977 ãîäèíà Êúðòè áå âçåë äà îñúçíàâà òèÿ ïðîñòè÷êè èñòèíè, íî âå÷å áå òâúðäå êúñíî — áåøå çàòúíàë äî óøè â äúëãîâå è êàêòî è äà ñå âúðòåøå, âñå èçëèçàøå íà ÷åðâåíî. Ïîíÿêîãà ìó ìèíàâàøå èäåÿòà äà ïîäïàëè çàâåäåíèåòî çàðàäè çàñòðàõîâêàòà, íî ïðåäïîëàãàøå, ÷å ùå ãî îïèïàò, àêî íå íàåìå ïðîôåñèîíàëèñò... à íÿìàøå ïðåäñòàâà êàê äà íàìåðè ïðîôåñèîíàëåí ïîäïàëâà÷.
Ïðåç ôåâðóàðè 1977 òîé ðåøè äà èç÷àêà äî 4 þëè àêî äîòîãàâà íå ñå ïîÿâÿõà èçãëåäè çà îáðàò, ïðîñòî ùåøå äà ñå êà÷è íà íÿêîé îò ìèíàâàùèòå àâòîáóñè è äà ïðîâåðè êàê ñòîÿò íåùàòà âúâ Ôëîðèäà.
Íî ïðåç ñëåäâàùèòå ïåò ìåñåöà ïîêîÿò è áëàãîäåíñòâèåòî íàé-íåî÷àêâàíî ñå âúçöàðèõà ñðåä ÷åðíî-çëàòèñòèòå ñòåíè íà áàðà, óêðàñåíè ñ ìíîæåñòâî ïðåïàðèðàíè ïòèöè (ïîêîéíèÿò áðàò íà Åëìúð Êúðòè ñå óâëè÷àøå ïî ïðåïàðèðàíåòî è ïòèöèòå áÿõà íàñëåäñòâî îò íåãî). Îò øåéñåò áèðè è äâàéñåò êîêòåéëà íà âå÷åð ïîðú÷êèòå èçâåäíúæ îòñêî÷èõà äî îñåìäåñåò áèðè è ñòî êîêòåéëà... ñòî è äâàéñåò... ïîíÿêîãà äàæå ñòî è øåéñåò.
Êëèåíòèòå áÿõà ïðåäèìíî ìëàäè, âúçïèòàíè ìúæå. Ìíîçèíà îò òÿõ ñå îáëè÷àõà ñêàíäàëíî, íî ïî îíîâà âðåìå ñêàíäàëíîòî îáëåêëî âñå îùå áå ìàñîâî ÿâëåíèå è òðÿáâàøå äà ìèíàò îùå òðè-÷åòèðè ãîäèíè, äîêàòî Åëìúð Êúðòè ðàçáåðå, ÷å êëèåíòåëàòà ìó ñå ñúñòîè ïî÷òè èçöÿëî îò õîìîñåêñóàëèñòè. Àêî ãî êàæåøå íà ìåñòíèòå æèòåëè, òå áèõà ìó îòâúðíàëè ñúñ ñìÿõ, ÷å íå ñà â÷åðàøíè... è âñå ïàê òîâà áå ÷èñòàòà èñòèíà. Ñúùî êàòî èçìàìåí ñúïðóã, Åëìúð Êúðòè óçíà èñòèíàòà åäâà ëè íå ïîñëåäåí... à òîãàâà âå÷å ìó áå âñå åäíî. Áàðúò íîñåøå ïå÷àëáà è ìàêàð ÷å â Äåðè èìàøå îùå ÷åòèðè ïå÷åëèâøè áàðà, „Ñîêîëúò" áåøå åäèíñòâåíîòî çàâåäåíèå, â êîåòî íèêîãà íå ñå ñëó÷âàøå áóéíè êëèåíòè äà ðàçãðîìÿò öÿëîòî îáçàâåæäàíå. Äðóãàäå ïîáîèùàòà íàé-÷åñòî ïî÷âàõà çàðàäè æåíè, íî òóê æåíè íÿìàøå, à ìúæåòå, ñáúðêàíè èëè íå, ÿâíî çíàåõà íÿêàêâà òàéíà, êîÿòî èì ïîìàãàøå äà ñå ñïîãàæäàò ïîìåæäó ñè ìíîãî ïî-óìåëî, îòêîëêîòî íîðìàëíèòå èì ñúáðàòÿ.
Ñëåä êàòî áå îñúçíàë ñåêñóàëíèòå ïðåäïî÷èòàíèÿ íà ñâîèòå ïîñåòèòåëè, ñòðàõîâèòèòå êëþêè çà „Ñîêîëà" ñÿêàø âçåõà äà ãî ïðåñëåäâàò íàâñÿêúäå — âñúùíîñò êëþêèòå ñå ðàçíàñÿõà îòäàâíà, íî äî 1981 ãîäèíà Êúðòè ïðîñòî íå ãè áå ÷óâàë. Îòêðè, ÷å íàé-çàïàëåíè ðàçïðîñòðàíèòåëè íà òèÿ èñòîðèè ñà ìúæå, êîèòî çà íèùî íà ñâåòà íå áèõà ïðèïàðè-ëè â „Ñîêîëà" îò ñòðàõ äà íå èì îêàïÿò ìóñêóëèòå èëè íåùî ïîäîáíî. ×óäíî òîãàâà, îòêúäå çíàåõà òîëêîâà ìíîãî?
Ñïîðåä ñëóõîâåòå, âúòðå ìîæåëî âñÿêà âå÷åð äà ñå âèäè êàê íà äàíñèíãà ìúæåòå òàíöóâàò ïëúòíî ïðåãúðíàòè è ïðåñïîêîéíî ñè îïèïâàò ïàòêèòå íà áàðà ñå öåëóâàëè ìåæäó äâå ïèòèåòà â òîàëåòíàòà ïðàâåëè ôðåíñêà ëþáîâ. Ãîâîðåøå ñå îùå, ÷å îòçàä èìàëî ñòàè÷êà, êúäåòî õîäåëè ëþáèòåëèòå íà òðèê, íàðå÷åí „Ìîãúùàòà êóëà" — òàì ÷àêàë íÿêàêúâ ãðàìàäåí òèï ñ íàöèñòêà óíèôîðìà, êîéòî ñè ìàæåë ðúêàòà ñ âàçåëèí ÷àê äî ðàìîòî è îõîòíî îáñëóæâàë âñåêè æåëàåù.
Íî â äåéñòâèòåëíîñò íÿìàøå íèùî ïîäîáíî. Êîãàòî çàæàäíåëè ïúòíèöè èäâàõà îò àâòîãàðàòà äà ïèéíàò áèðà èëè êîêòåéë, òå íå çàáåëÿçâàõà â „Ñîêîëà" íèùî íåðåäíî — âÿðíî, êëèåíòèòå áÿõà âñå ìúæå, íî òàêà áåøå â õèëÿäè áàðîâå èç öÿëàòà ñòðàíà. Ìàêàð è õîìîñåêñóàëèñòè, ðåäîâíèòå ïîñåòèòåëè íå áÿõà ãëóïàâè. Àêî èì õðóìíåøå äà ñêàíäàëèçèðàò îáùåñòâåíîòî ìíåíèå — â ñòèë „òúïêà÷ è ïîëîâèíà" èëè „äàé äà òå öóíêàì, ñëàäóð÷å" — ïúòóâàõà ÷àê äî Íþ Éîðê èëè Áîñòúí. Äåðè áåøå ìàëêî ïðîâèíöèàëíî ãðàä÷å è ìåñòíàòà õîìîñåêñóàëíà-ñðåäà îòëè÷íî ðàçáèðàøå, ÷å æèâåå ïîä áóðåíîñíè îáëàöè.
Äîè Õàãàðòè áå çàïî÷íàë äà ïîñåùàâà „Ñîêîëà" — äâå-òðè ãîäèíè ïðåäè îíàçè ìàðòåíñêà âå÷åð ïðåç 1984, êîãàòî çà ïðúâ ïúò äîâåäå òàì Åäðèúí Ìåëúí. Äîòîãàâà ãî çíàåõà êàòî ìîì÷å, êîåòî èçáÿãâà ñåðèîçíèòå àíãàæèìåíòè è ðÿäêî ñå ïîÿâÿâà ñ åäèí è ñúù êàâàëåð ïîâå÷å îò ïåò-øåñò ïúòè. Íî êúì êðàÿ íà àïðèë ñòàíà ÿâíî äîðè çà Åëìúð Êúðòè, êîéòî ïî÷òè íå îáðúùàøå âíèìàíèå íà òèÿ íåùà, ÷å Õàãàðòè è Ìåëúí çäðàâàòà ñà õëúòíàëè åäèí ïî äðóã.
Õàãàðòè ðàáîòåøå êàòî ÷åðòîæíèê çà åäíà êîíñòðóêòîðñêà ôèðìà â Áàíãîð. Ìåëúí áåøå ïèñàòåë íà ñâîáîäíà ïðàêòèêà è ïóáëèêóâàøå ñòàòèè âúâ âñåâúçìîæíè èçäàíèÿ — àâèàöèîííè, ñàíòèìåíòàëíè, ñåêñóàëíè, îáëàñòíè âåñòíè÷åòà è íåäåëíè ïîäëèñòíèöè. Ïèøåøå ðîìàí, íî íàâÿðíî íÿìàøå ñåðèîçíî íàìåðåíèå äà ãî äîâúðøè — áåøå çàõâàíàë ðúêîïèñà îùå â òðåòè êóðñ íà êîëåæà, à òîâà áå ïðåäè äâàíàéñåò ãîäèíè.
Â Äåðè áå ïðèñòèãíàë ñ êîìàíäèðîâêà îò „Êúò÷åòà íà Íîâà Àíãëèÿ" — ëúñêàâî äâóñåäìè÷íî ñïèñàíèå, èçäàâàíî â ãðàä Êîíêîðä. Òðÿáâàøå äà íàïèøå î÷åðê çà Êàíàëà. Åäðèúí Ìåëúí áå ïðèåë ïîðú÷êàòà, çàùîòî ðåäàêöèÿòà ìó îòïóñêàøå êîìàíäèðîâú÷íè çà öåëè òðè ñåäìèöè, â êîèòî ñå âêëþ÷âàøå è ñìåòêàòà çà ñúâñåì ïðèëè÷íà ñòàÿ â ìåñòíèÿ õîòåë. Ìîæåøå äà ñúáåðå íåîáõîäèìàòà èíôîðìàöèÿ çà ïåò äíè, à ïðåç îñòàíàëîòî âðåìå äà ïîäãîòâè ïîíå îùå ÷åòèðè ñòàòèè íà ìåñòíà òåìàòèêà.
Íî ïðåäè äà áÿõà ïðèâúðøèëè òðèòå ñåäìèöè, òîé ñðåùíà Äîí Õàãàðòè è ñëåä êðàÿ íà êîìàíäèðîâêàòà íå ñå âúðíà â Ïîðòëàíä, à ñè íàå àïàðòàìåíò÷å íà óëèöà „Êîøóò". Æèâÿ òàì ñàìî øåñò ñåäìèöè. Ïîñëå ñå ïðåíåñå ïðè Äîí Õàãàðòè.

   8.
Òîâà ëÿòî, ðàçêàçâàøå Õàãàðòè íà Õàðîëä Ãàðäíúð è Äæåô Ðèéâñ, áèëî íàé-ùàñòëèâîòî ëÿòî â öåëèÿ ìó æèâîò è íàâÿðíî áè òðÿáâàëî äà áúäå íàùðåê áè òðÿáâàëî äà çíàå, ÷å Ãîñïîä ðàçñòèëà êèëèì÷å ïðåä òàêèâà êàòî íåãî ñàìî çà äà èì ãî äðúïíå èçïîä êðàêàòà.
Ñìóùàâàë ãî åäèíñòâåíî íåëåïèÿò âúçòîðã íà Åéäðèúí îò æèâîòà â Äåðè. Åéäðèúí ñè áèë êóïèë òåíèñêà ñ íàäïèñ ÌÅÉÍ Å ÌÍÎÃÎ ÕÓÁÀÂ ÙÀÒ, ÄÅÐÈ Å ÑÒÐÀÕÎÒÅÍ ÃÐÀÄ! Èìàë è ñïîðòíî ÿêå ñ åìáëåìàòà íà ãèìíàçèàëíèÿ îòáîð „Òèãðèòå îò Äåðè". È øàïêàòà, åñòåñòâåíî. Òâúðäÿë, ÷å òóêàøíàòà àòìîñôåðà ãî îáîäðÿâà è ìó âäúõâà òâîð÷åñêè ñèëè. Ìîæå áè èìàë ïðàâî — çà ïðúâ ïúò îò öÿëà ãîäèíà íàñàì îòíîâî âàäåë îò ÷åêìåäæåòî ïîëóçàáðàâåíèÿ ñè ðîìàí.
— Çíà÷è íàèñòèíà ðàáîòåøå âúðõó ðúêîïèñà? — çàïèòà Ãàðäíúð, íå òîëêîâà îò æåëàíèå äà óçíàå, êîëêîòî çà äà íàñúð÷è ñëîâîîõîòëèâîñòòà íà Õàãàðòè.
— Äà, ñòðàíèöèòå õâúð÷àõà åäíà ñëåä äðóãà. Êàçâàøå, ÷å ðîìàíúò ìîæå äà å ñòðàõîòåí, ìîæå è äà íå å, íî âúâ âñåêè ñëó÷àé âå÷å íÿìà äà áúäå íåäîâúðøåí. Ñìÿòàøå äà ïðèêëþ÷è ñ ðàáîòàòà äî ðîæäåíèÿ ñè äåí ïðåç îêòîìâðè. Ðàçáèðà ñå, òîé íå çíàåøå êàêâî ïðåäñòàâëÿâà òîâà ãðàä÷å. Ìèñëåøå ñè, ÷å çíàå, íî áåøå ïðåêàðàë òóê òâúðäå êðàòêî, çà äà ïîäóøè èñòèíàòà çà Äåðè. Âñå ñå ìú÷åõ äà ìó ãî êàæà, íî òîé íå ìå ñëóøàøå.
— È êàêâà å èñòèíàòà çà Äåðè, Äîí? — çàïèòà Ðèéâñ.
— Òîâà ãðàä÷å ïðèëè÷à íà ìúðòâà êóðâà ñ ÷åðâåè èç ïðîãíèëàòà ïè÷êà — îòâúðíà Äîí Õàãàðòè, Äâàìàòà ïîëèöàè çÿïíàõà îò èçóìëåíèå.
— Ãðàä÷åòî å çëî — ïðîäúëæàâàøå Õàãàðòè. — Òî å ïîìèéíà ÿìà. Íèìà ñàìè íå ãî ðàçáèðàòå, ìîì÷åòà? Öÿë æèâîò ñòå ïðåêàðàëè òóê, êàê ìîæå äà íå ãî ðàçáèðàòå?
Äâàìàòà ïîëèöàè ìúë÷àõà. Ñëåä ìàëêî Õàãàðòè ïðîäúëæè ðàçêàçà ñè.   

   9.
Ïðåäè Åéäðèúí Ìåëúí äà ñå ïîÿâè â æèâîòà ìó, Äîí âúçíàìåðÿâàøå äà íàïóñíå Äåðè. Áå ïðåêàðàë â ãðàä÷åòî òðè ãîäèíè, íàé-âå÷å çàùîòî èìàøå äúëãîñðî÷åí äîãîâîð çà íàåì íà àïàðòàìåíò, îòêúäåòî ñå ðàçêðèâàøå íàé-âåëèêîëåïíèÿò ðå÷åí ïåéçàæ íà ñâåòà, íî ñðîêúò íà äîãîâîðà âå÷å èçòè÷àøå è Äîí áåøå äîâîëåí. Êðàé íà åæåäíåâíîòî ïúòóâàíå äî Áàíãîð è îáðàòíî. Êðàé íà ãëóõîòî ìúðòâèëî — âåäíúæ áå êàçàë íà Åéäðèúí, ÷å Äåðè ñÿêàø çàâèíàãè å çàìðÿë â ÷àñà íà îáåäíàòà ïî÷èâêà. Åéäðèúí ìèñëåøå, ÷å ãðàä÷åòî å ñòðàõîòíî, íî Äîí ñå áîåøå îò Äåðè. Íå ñàìî çàðàäè âñåîáùàòà äúëáîêà íåíàâèñò îò õîìîñåêñóàëèñòèòå, èçðàçÿâàíà íåäâóñìèñëåíî êàêòî îò ãðàäñêèòå ïðîïîâåäíèöè, òàêà è îò äðàñêàíèöèòå â Áàñè ïàðê. Ïðîñòî òîâà áÿõà êîíêðåòíèòå ïðèçíàöè, êîèòî ìîæåøå äà ïîñî÷è, Íî Åéäðèúí ìó îòâúðíà ñúñ ñìÿõ:
— Äîí, âñÿêî ãðàä÷å â Àìåðèêà ñè èìà ñëåäè, êîèòî ìðàçÿò òàêèâà êàòî íàñ. Íå ìå ïèòàé çàùî. Â êðàÿ íà êðàèùàòà, íàøèÿò âåê å çëàòíî âðåìå çà òúïàöè è ìàõëåíñêè êëþêàðêè.
— Åëà ñ ìåí â Áàñè ïàðê — ïîìîëè ãî Äîí, êîãàòî ðàçáðà, ÷å Åéäðèúí ãîâîðè èñêðåíî è ñìÿòà Äåðè çà íå ïî-ëîøî ìÿñòî, îò êîåòî è äà áèëî äðóãî ïðîâèíöèàëíî ãðàä÷å. — Èñêàì äà òè ïîêàæà íåùî, ëþáèìè.
Êà÷èõà ñå â êîëàòà è ïîòåãëèõà êúì Áàñè ïàðê — áåøå ñðåäàòà íà þíè, îêîëî ìåñåö ïðåäè óáèéñòâîòî íà Åéäðèúí. Õàãàðòè ïîâåäå ïðèÿòåëÿ ñè êúì Ìîñòà íà öåëóâêèòå, êúäåòî èç ñåíêèòå ñå íîñåøå ëåê, íåîïðåäåëåíî ïðîòèâåí ìèðèñ. Ïîñî÷è ìó åäíà îò äðàñêàíèöèòå. Åéäðèúí òðÿáâàøå äà çàïàëè êëå÷êà êèáðèò, çà äà ðàç÷åòå íàäïèñà.
ÏÎÊÀÆÈ ÑÅ ÏÀÐ×ÅÒÎ, ÏÅÄÀË, ÄÀ ÒÈ ÃÎ ÎÒÐÅÆÀ.
— Çíàì êàêâî å îòíîøåíèåòî êúì õîìîñåêñóàëèñòèòå — òèõî êàçà Äîí. — Îùå êàòî ó÷åíèê ìå ïðåáèõà íà àâòîãàðàòà â Äåéòúí ïðåä åäíà çàêóñâàëíÿ â Ïîðòëàíä íÿêîëêî þíà÷àãè ìè ïîäïàëèõà îáóâêèòå, à íà ïåò ìåòðà îò íàñ åäèí äåáåë ïîëèöàé ñè ñåäåøå â êîëàòà è ñå õèëåøå. Ïîãëåäíè è îíîâà òàì. Ïðî÷åòè ãî.
Íîâà êëå÷êà êèáðèò ðàçêðè ïðèçèâà ÇÀÁÈÉÒÅ ÏÈÐÎÍÈ Â Î×ÈÒÅ ÍÀ ÂÑÈ×ÊÈ ÄÓÕÀ×È (ÇÀ ÁÎÃÀ)!
— Îíçè, êîéòî ïèøå òèÿ áëàãî÷åñòèâè ëîçóíãè, å íåèçëå÷èì áåçóìåö. Áèõ ñå ïî÷óâñòâàë ìàëêî ïî-äîáðå, àêî âÿðâàõ, ÷å å ñàìî åäèí ÷îâåê, íÿêàêúâ íåùàñòåí ìàíèàê, íî... — Äîí íåîïðåäåëåíî ðàçìàõà ðúêà êúì äðóãèÿ êðàé íà ìîñòà. — Èìà îùå ìíîãî ïîäîáíè ãàäîñòè... è ïðîñòî íå ìè ñå âÿðâà äà ãè å ïèñàë ñàìî åäèí ÷îâåê. Åòî çàùî èñêàì äà íàïóñíà Äåðè, Åéä. Òóê òâúðäå ìíîãî êâàðòàëè è òâúðäå ìíîãî õîðà ñà îáçåòè îò íåèçëå÷èìî áåçóìèå.
— Äîáðå äå, íåêà ñàìî äà ñè äîâúðøà ðîìàíà, ñúãëàñåí ëè ñè? Ìîëÿ òå. Íàé-ìíîãî äî îêòîìâðè, îáåùàâàì. Òóê âúçäóõúò å ïî-äîáúð îò äðóãàäå.
— Òîé íå çíàåøå, ÷å âñúùíîñò ùå òðÿáâà äà ñå ïàçè îò âîäàòà — òúæíî êàçà Äîí Õàãàðòè.

   10.
Òîì Áóòèëèå è Àíäðþ Ðàäìåéêúð áåçìúëâíî ñå ïðèâåäîõà íàïðåä. Êðèå Úíóèí ñåäåøå ñ êëþìíàëà ãëàâà è ìîíîòîííî ãîâîðåøå êúì ïîäà. Òî÷íî òîâà èñêàõà äà ÷óÿò
òî÷íî òîâà ùåøå äà ïðàòè ïîíå äâàìà îò íåïðîêîïñàíèöè-òå â çàòâîðà „Òîìàñòúí",
— Ïàíàèðúò áåøå æèâà ñêóêà — êàçà Úíóèí. — Âå÷å ðàçãëîáÿâàõà ïî-ãîòèíèòå ðàáîòè, íàëè ãè çíàåòå — Äÿâîëñêîòî êîëåëî è Ïàðàøóòíèÿ ñêîê. Åëåêòðè÷åñêèòå êîëè÷êè íå ðàáîòåõà, îòïðåä âèñåøå òàáåëêà „çàòâîðåíî". Íèùî íå ðàáîòåøå, èìàøå ñàìî ðàçíè âúðòåëåæêè çà äå÷óðëèãàòà. Òîãàâà îòèäîõìå äà ïîèãðàåì íà íåùî è Ïàÿêà âèäÿ áàðà÷êàòà äåòî ñå õâúðëÿò òîïêè, ïëàòè ïåòäåñåò öåíòà è èñêàøå äà ñïå÷åëè øàïêà êàòî îíàÿ, äåòî ÿ íîñåøå ñáúðêàíèÿò, àìà âñå íå óëó÷âàøå è êîëêîòî ïîâå÷å ãóáåøå, òîëêîâà ïîâå÷å ñå ÿäîñâàøå, íàëè ìå ðàçáèðàòå. À ïúê Ñòèâ... òîé îáèêíîâåíî âñå âèêà: „çàðåæè ãî òóé, çàðåæè ãî îíóé, íå ñè òðîøè íåðâèòå çà òàÿ øèáàíà ðàáîòà", íàëè ìå ðàçáèðàòå. Àìà îíàÿ âå÷åð ñå äóåøå êàòî ïàïóíÿê, ùîòî áåøå ãëúòíàë õàï÷å. Õè÷ íå ãî çíàì êàêâî áåøå. ×åðâåíî õàï÷å. Ìîæå è äà ñè å áèëî ñúâñåì çàêîííî. Îáà÷å âñå ñå çàÿæäàøå ñ Ïàÿêà, ïî åäíî âðåìå äàæå ñè ìèñëåõ, ÷å Ïàÿêà ùå ìó òåãëè åäèí òóïàíèê, íàëè ìå ðàçáèðàòå. Äà áå, çàÿæäàøå ñå. Íà åäèí ïåäàë, âèêà, øàïêàòà íå ìîæåø äà ñïå÷åëèø. Õè÷ òå íÿìà, ùîì è íà ïåäàëà øàïêàòà íå ìîæåø äà ñïå÷åëèø. È íàêðàÿ æåíàòà ìó äàäå íàãðàäà, íèùî ÷å íå áåøå óëó÷èë, ñèãóðíî èñêàøå äà ñå îòúðâå îò íàñ. Íå çíàì. Ìîæå ïúê è äà íå å èñêàëà. Àìà âñå ñè ìèñëÿ, ÷å èñêàøå, Íàäóøâàø ãî, òî ñå ðàçìîòàâà è èçäàâà çâóê êàòî ïðúäíÿ. Åäíî âðåìå è àç èìàõ òàêîâà. Áÿõà ìè ãî äàëè çà íÿêàêúâ øèáàí ïðàçíèê, íå ïîìíÿ Âåé ñâåòèè ëè áåøå èëè Êîëåäà, ìíîãî ñè ãî õàðåñâàõ, àìà ãî èçãóáèõ. À ìîæå íÿêîé ñêàïàíÿê äà ìè ãî å ñâèë îò äæîáà ïðåç ìåæäó÷àñèåòî, íàëè ìå ðàçáèðàòå. Íàêðàÿ çàòâîðèõà ïàíàèðà è íèå ñè òðúãíàõìå, à ïúê Ñòèâ âñå ñå çàÿæäàøå ñ Ïàÿêà, äåòî íå áèë ñïå÷åëèë øàïêàòà íà ñáúðêàíèÿ, íàëè ìå ðàçáèðàòå, îáà÷å Ïàÿêà âñå ñè ìúë÷åøå è àç áÿõ íàÿñíî, ÷å òóé íå å íà äîáðî, àìà ñúâñåì áÿõ èçêóôÿë, íàëè ìå ðàçáèðàòå. Ìíîãî ìè ñå ùåøå äà ïðèêàçâàìå çà íåùî äðóãî, àìà íå ìîæåõ äà èçìèñëÿ çà êàêâî, íàëè ìå ðàçáèðàòå. Ñòèãàìå äî ïàðêèíãà è Ñòèâ ïèòà êúäå ùå õîäèì ñåãà. Ïðèáèðàìå ëè ñå? À Ïàÿêà âèêà äà ñå ïîìîòàåì îêîëî „Ñîêîëà" è äà âèäèì äàëè ïúê íÿìà äà ñðåùíåì îíÿ ïåäàë.
Áóòèëèå è Ðàäìåéêúð ñå ñïîãëåäàõà. Áóòèëèå ïîòóïà áóçàòà ñè ñ ïðúñò ìàêàð ÷å íå îñúçíàâàøå êàêâî ãîâîðè, â ìîìåíòà òúïîòî õëàïå îïèñâàøå ïîäãîòîâêàòà íà ïðåäóìèøëåíî óáèéñòâî.
— Íå, âèêàì àç, ùå ñè õîäÿ, à ïúê Ïàÿêà ïèòà ñòðàõ ëè ìå å äà èäà äî áàðà íà äóõà÷èòå. Êàê òúé ùå ìå å ñòðàõ, òÿõíàòà ìàìèöà, îòâðúùàì àç. Ñòèâ îùå áåøå íà êåô îò õàï÷åòî. Õàéäå, âèêà, äà î÷èñòèì íÿêîé ïåäåðóãà! Õàéäå äà î÷èñòèì íÿêîé ïåäåðóãà! Õàéäå äà î÷èñòèì...

   11.
Ñÿêàø çà íåùàñòèå íà âñè÷êè, ñúáèòèÿòà ñå ðàçâèâàõà êàòî ïî ïëàí. Ñëåä êàòî èçïèõà ïî áèðà, Åéäðèúí Ìåëúí è Äîí Õàãàðòè èçëÿçîõà îò „Ñîêîëà", ìèíàõà êðàé àâòîãàðàòà è ñå õâàíàõà çà ðúöå. Ñòîðèõà ãî åñòåñòâåíî, áåç äà ìèñëÿò. ×àñúò áåøå äåñåò è äâàéñåò. Ñòèãíàõà äî úãúëà è çàâèõà íàëÿâî.
Ìîñòúò íà öåëóâêèòå áåøå íà îêîëî îñåìñòîòèí ìåòðà ïî-íàãîðå ïî òå÷åíèåòî äâàìàòà âúçíàìåðÿâàõà äà ìèíàò ïî ïðîçàè÷íèÿ êàìåíåí ìîñò íà ãëàâíàòà óëèöà. Êðàé áåòîííèòå îñíîâè íà ìîñòà íåñïîêîéíî áúëáóêàõà ïëèòêèòå âîäè íà Êåíäúñêèã — ïðåç ëÿòîòî ðåêàòà áåøå ñúâñåì ïëèòêà, íå ïîâå÷å îò ìåòúð.
Êîãàòî êîëàòà èçñêî÷è èçîòçàä (Ñòèâ Äþáåé ïðúâ ãè áå çàáåëÿçàë äà èçëèçàò îò „Ñîêîëà" è ñúñ çëîâåù ñìÿõ ãè áå ïîñî÷èë ñ ïðúñò), äâàìàòà òúêìî íàáëèæàâàõà ìîñòà.
— Çàñå÷è ãè! Çàñå÷è ãè! — èçêðåùÿ Ïàÿêà Ãàðòúí. Òîêó ùî áå çàáåëÿçàë â ñâåòëèíàòà íà óëè÷íàòà ëàìïà, ÷å äâàìàòà ñå äúðæàò çà ðúöå. Òîâà ãî âáåñÿâàøå... íî îùå ïîâå÷å ãî âáåñÿâàøå øàïêàòà. Ãðàìàäíîòî êíèæíî öâåòå ñå ëþøêàøå íåëåïî íàñàì-íàòàì. — Çàñå÷è ãè, ïî äÿâîëèòå!
È Ñòèâ ãè çàñå÷å.
Êðèå Úíóèí ùåøå äà îòðå÷å àêòèâíîòî ñè ó÷àñòèå â ïîñëåäâàëèòå ñúáèòèÿ, íî Äîí Õàãàðòè òâúðäåøå îáðàòíîòî. Ñïîðåä íåãîâèÿ ðàçêàç Ãàðòúí èçñêî÷èë îùå ïðåäè êîëàòà äà ñïðå, ñëåä íåãî èçñêî÷èëè è äðóãèòå äâàìà. Çàïî÷íàë ðàçãîâîð. Çëîáåí ðàçãîâîð. Òîçè ïúò Åéäðèúí íå ñè ïîçâîëèë íèòî êîêåòñòâî, íèòî ëåêîìèñëåíè øåãè ðàçáèðàë, ÷å ñà çàãàçèëè çäðàâàòà.
— Äàé ìè òàÿ øàïêà — çàïîâÿäà Ãàðòúí. — Äàé ÿ, ïåäåðàñò ãàäåí.
— Ùå íè îñòàâèòå ëè íà ìèðà, àêî âè ÿ äàì? — çàïèòà Åéäðèúí ñúñ çàäúõàí, ïî÷òè ðèäàåù ãëàñ, êàòî ñå âãëåæäàøå ñ èçïëàøåíè î÷è êúì Úíóèí, Äþáåé è Ãàðòúí.
— Íåäåé äà ïëÿìïàø, àìè äàâàé øèáàíàòà øàïêà! Åéäðèúí ÿ ïîäàäå. Ãàðòúí èçâàäè îò äæîáà íà äæèíñèòå ñè àâòîìàòè÷åí íîæ è ñðÿçà øàïêàòà íà äâå. Ðàçòúðêà ïàð÷åòàòà ïî çàäíèêà ñè. Ïîñëå ãè ïóñíà íà òðîòîàðà è ãè ñòúïêà.
Äîêàòî âíèìàíèåòî íà ìîì÷åòàòà áåøå ïðèêîâàíî êúì Åéäðèúí è øàïêàòà, Äîí Õàãàðòè íåçàáåëÿçàíî îòñòúïè íàçàä — ïî-êúñíî ùåøå äà êàæå, ÷å ñå å îãëåæäàë çà ïîëèöàé.
— À ñåãà ùå íè îñòàâèòå ëè íà ìè... — çàïî÷íà Åéäðèúí è â òîçè ìèã Ãàðòúí ãî óäàðè ñ þìðóê â ëèöåòî.
Ìåëúí îòõâðúêíà íàçàä è ñå áëúñíà â íèñêèÿ ïàðàïåò íà ìîñòà. Èçïèùÿ è ñå õâàíà ñ äâå ðúöå çà óñòàòà. Ïðåç ïðúñòèòå ìó ïðîòå÷å êðúâ. 
— Åéä! — èçâèêà Õàãàðòè è ñå õâúðëè íàïðåä.
Äþáåé ãî ïðåïúíà. Ãàðòúí ãî ðèòíà â êîðåìà è òîé îòëåòÿ íà óëè÷íîòî ïëàòíî. Íàñðåùà ñå çàäàäå êîëà. Õàãàðòè ñå íàäèãíà íà êîëåíå è çàêðåùÿ. Êîëàòà íå íàìàëè õîä. Ïî-êúñíî Õàãàðòè ùåøå äà êàæå íà Ãàðäíúð è Ðèéâñ, ÷å øîôüîðúò äàæå íå ñå îçúðíàë.
— Çàòâàðÿé ñè ÷îâêàòà, ïåäàë! - êàçà Äþáåé è ãî ðèòíà ïî ñêóëàòà.
Çàøåìåòåí, Õàãàðòè ñå ïðîñíà íà åäíà ñòðàíà â êàíàâêàòà. Íÿêîëêî ñåêóíäè ïî-êúñíî íå÷èé ãëàñ — ãëàñúò íà Êðèå Úíóèí — ãî ïîñúâåòâà äà èç÷åçâà ïðåäè äà ñè å èçïàòèë êàòî ïðèÿòåë÷åòî. Â ïîêàçàíèÿòà ñè Úíóèí ïîòâúðæäàâàøå òîçè ôàêò.
Õàãàðòè ÷óâàøå ãëóõè óäàðè è ïèñúöèòå íà ëþáîâíèêà ñè. Ïî-êúñíî ùåøå äà êàæå íà ïîëèöàèòå, ÷å Åéäðèúí ïèùÿë êàòî çàåê â ïðèìêà. Çàïúëçÿ êúì ïðåñå÷êàòà, êúäåòî ñâåòåõà ëàìïèòå íà àâòîãàðàòà, è êîãàòî ñå ïîîòäàëå÷è, èçâúðíà ãëàâà íàçàä. Ãàðòúí, Äþáåé è Úíóèí áÿõà îáêðúæèëè Åéäðèúí Ìåëúí, êîéòî áåøå âèñîê ñàìî ìåòúð è øåéñåò è ïåò, è äàæå ñ ìîêðè äðåõè íå áè òåæàë ïîâå÷å îò øåéñåò êèëîãðàìà. Ïîäìÿòàõà ñè ãî êàòî â èãðà íà òîïêà. Îìåêíàëîòî ìó òÿëî ñå ãúð÷åøå êàòî ïàðöàëåíà êóêëà. Õàãàðòè âèäÿ êàê Ãàðòúí ðèòà Åéäðèúí â ñëàáèíèòå. Êîñàòà íà Åéäðèúí áå ïðîâèñíàëà ïðåä ëèöåòî. Îò óñòàòà ìó òå÷åøå êðúâ è ïî ðèçàòà ìó ñå ðàçøèðÿâàøå òúìíî ïåòíî. Ïàÿêà Ãàðòúí èìàøå íà äÿñíàòà ñè ðúêà äâà ìàñèâíè ïðúñòåíà — åäèíèÿò áåøå ñ åìáëåìàòà íà ìåñòíàòà ãèìíàçèÿ, äðóãèÿ ñè áå èçðàáîòèë ñàì â ÷àñ ïî òðóäîâî îáó÷åíèå — ãðàìàäåí, ñ ïðåïëåòåíè áðîíçîâè áóêâè Ì è Á. Áóêâèòå áÿõà â ÷åñò íà ëþáèìèÿ ìó ìåòúë ñúñòàâ „Ìúðòâè áóáîëå÷êè". Äâàòà ïðúñòåíà áÿõà ðàçêúñàëè ãîðíàòà óñòíà íà Åéäðèúí è áÿõà èçáèëè òðè çúáà ÷àê äî âåíåöà.
— Ïîìîù! — èçêðåùÿ Õàãàðòè. — Ïîìîù! Ïîìîù! Óáèâàò ãî! Ïîìîù!
Ñãðàäèòå ïî ãëàâíàòà óëèöà ñå èçâèñÿâàõà ìðà÷íè è áåçìúëâíè. Íèêîé íå ñå ïðèòå÷å íà ïîìîù, íèêîé íå ñå ïîÿâè äîðè îò áÿëîòî ñâåòëî îñòðîâ÷å îêîëî àâòîãàðàòà è Õàãàðòè ïðîñòî íå ìîæåøå äà. ðàçáåðå êàê å âúçìîæíî òîâà — òà òàì èìàøå õîðà. Áåøå ãè âèäÿë ïðåäè ìàëêî, êîãàòî äâàìàòà ñ Åéäðèúí ìèíàõà îòòàì. Íèìà íèêîé íÿìàøå äà ïîìîãíå? Íèòî åäèí ÷îâåê?
— ÏÎÌÎÙ! ÏÎÌÎÙ! ÓÁÈÂÀÒ ÃÎ, ÏÎÌÎÙ, ÌÎËß ÂÈ, ÇÀ ÁÎÃÀ!
— Ïîìîù — ïðîøåïíà åäâà äîëîâèìî ãëàñ÷å íåéäå íàëÿâî îò Äîí Õàãàðòè... ïîñëå íÿêîé ñå èçêèñêà.
— Äóïåäàâåö! — êðåùåøå íà ìîñòà Ãàðòúí... êðåùåøå è ñå ñìååøå. Ïî-êúñíî Õàãàðòè ùåøå äà ðàçêàæå íà ïîëèöàèòå, ÷å è òðèìàòà ñà ñå ñìååëè ïðåç öÿëîòî âðåìå íà ïîáîÿ.
Äóïåäàâåö! Ïðåç ïàðàïåòà!
— Äóïåäàâåö! Äóïåäàâåö! Äóïåäàâåö! — ñêàíäèðàøå ñúñ ñìÿõ Äþáåé.
— Ïîìîù — ïîâòîðè òèõîòî ãëàñ÷å è ìàêàð ÷å çâó÷åøå ñåðèîçíî, îòíîâî ïîñëåäâà òúíè÷úê êèêîò — êàòî ñìÿõ íà äåòå, êîåòî ïðîñòî íå ìîæå äà ñå óäúðæè.
Õàãàðòè ïîãëåäíà íàäîëó è âèäÿ êëîóíà — îò òîçè ìîìåíò íàòàòúê Ãàðäíúð è Ðèéâñ íå âÿðâàõà íà íèòî åäíà íåãîâà äóìà, çàùîòî ïðîäúëæåíèåòî íàïîìíÿøå áúëíóâàíå íà áåçóìåö. È âñå ïàê ñëåä âðåìå Õàðîëä Ãàðäíúð âçå äà ñå êîëåáàå. Ïî-êúñíî, êîãàòî óçíà, ÷å Úíóèí ñúùî å âèäÿë êëîóí — ïîíå òàêà ðàçïðàâÿøå ìîì÷åòî — òîé çàïî÷íà äà ñè çàäàâà âúïðîñè. Êîëêîòî äî êîëåãàòà ìó... òîé èëè ñè îñòàâàøå íåïîêîëåáèì, èëè ïúê óìåëî ñå ïðåñòðóâàøå íà òàêúâ.
Êàêòî ùåøå äà êàæå ïî-êúñíî Õàãàðòè, êëîóíúò áåøå íåùî ñðåäíî ìåæäó Ðîíàëä Ìàêäîíàëä è íÿêîãàøíèÿ òåëåâèçèîíåí ñìåøíèê Áîçî — ïîíå òàêà èçãëåæäàøå îò ïðúâ ïîãëåä. Ñðàâíåíèåòî ñå íàòðàïâàøå çàðàäè êè÷óðèòå îðàíæåâà êîñà. Íî ñëåä âðåìå Õàãàðòè áå îñúçíàë, ÷å êëîóíúò íå ïðèëè÷àøå íèòî íà åäèíèÿ, íèòî íà äðóãèÿ. Èçðèñóâàíàòà âúðõó ìëå÷íîáÿëîòî ëèöå óñìèâêà áåøå ÷åðâåíà, à íå îðàíæåâà è î÷èòå ëúùÿõà íÿêàê íåëåïî, êàòî ñðåáúðíè ìîíåòè. Ìîæå áè êîíòàêòíè ëåùè... íî îùå òîãàâà ÷àñò, îò ñúçíàíèåòî ìó áå âúçïðèåëà ìèñúëòà, îò êîÿòî íèêîãà íÿìàøå äà ñå îòúðâå — ÷å èñòèíñêèÿò öâÿò íà îíåçè î÷è å ñðåáðèñò. Êëîóíúò áåøå îáëå÷åí â òîðáåñò êîñòþì ñ ãîëåìè îðàíæåâè ïîìïîíè âìåñòî êîï÷åòà, íà ðúöåòå ñè íîñåøå áåëè ðúêàâèöè êàòî ãåðîé îò êîìèêñèòå.
— Àêî òè òðÿáâà ïîìîù, Äîí — èçðå÷å êëîóíúò, — âçåìè ñè áàëîí÷å.
È òîé ïðîòåãíà íàïðåä ðúêà ñ öÿë ãðîçä áàëîíè íàä íåÿ.
— Òå ñå ðåÿò — äîáàâè êëîóíúò. — Òóê äîëó âñè÷êè ñå ðååì ñêîðî è òâîÿò ïðèÿòåë ùå ñå ðåå.

   12.
— Çíà÷è òîÿ êëîóí âè å íàðåêúë ïî èìå — áåçñòðàñòíî êîíñòàòèðà Äæåô Ðèéâñ.
Òîé ïîãëåäíà íàä ñâåäåíàòà ãëàâà íà Õàãàðòè êúì Õàðîëä Ãàðäíúð è ëåêè÷êî ìó íàìèãíà.
— Äà — îòâúðíà Õàãàðòè, áåç äà âäèãà î÷è, — Çíàì, ÷å çâó÷è íåâåðîÿòíî.

   13.
— È ñëåä òîâà ãî ìåòíàõòå ïðåç ïàðàïåòà — êàçà Áóòèëèå, — Äóïåäàâåöà.
— Àç íå ñúì! — ðÿçêî âäèãíà ãëàâà Úíóèí. Òîé îòìåòíà ñ ðúêà êîñàòà îò î÷èòå ñè è âòðåí÷åíî" èçãëåäà ñúáåñåäíèöèòå. — Êîãàòî ðàçáðàõ, ÷å íàèñòèíà ùå ãî ñòîðÿò, îïèòàõ äà ñïðà Ñòèâ, ùîòî çíàåõ, ÷å îíçè ìîæå äà ñå ïðåáèå... Äî âîäàòà ìàé èìàøå êúì òðè ìåòðà.
Âñúùíîñò áÿõà ñåäåì. Íà÷àëíèêúò Ðàäìåéêúð âå÷å áå ïðàòèë åäèí ïîëèöàé äà èçìåðè âèñî÷èíàòà.
— Àìà òîé áåøå êàòî ëóä. Äâàìàòà âñå òîâà âèêàõà:
„Äóïåäàâåö! Äóïåäàâåö!" ïîñëå ãî âäèãíàõà. Ïàÿêà ãî õâàíà ïîä ìèøíèöèòå, à Ñòèâ ãî äúðæåøå îòçàä çà ïàíòàëîíà è... é...

   14.
Êîãàòî âèäÿ êàêâî ïðàâÿò, Õàãàðòè ñå âòóðíà êúì òÿõ, êðåùåéêè ïðîíèçèòåëíî:
— Íå! Íå! Íå!
Êðèå Úíóèí ãî áëúñíà íàçàä, Õàãàðòè ñå ïðîñíà íà òðîòîàðà è çúáèòå ìó èçòðàêàõà îò ñèëàòà íà ïàäàíåòî.
— È íà òåáå ëè òè ñå ñêà÷à? — ïðîøåïíà Úíóèí. — Íå ñå îñëóøâàé, àìè áÿãàé, áåá÷î!
Ïîñëå Åéäðèúí Ìåëúí ïðåëåòÿ ïðåç ïåðèëàòà íà ìîñòà è ïàäíà âúâ âîäàòà. Õàãàðòè ÷ó ïëÿñúêà.
— Äà ñå ìàõàìå — êàçà Ñòèâ Äþáåé è ïîâåäå Ïàÿêà êúì êîëàòà.
Êðèå Úíóèí ïðèñòúïè êúì ïàðàïåòà è íàäíèêíà íàäîëó. Îòíà÷àëî âèäÿ êàê Õàãàðòè îò÷àÿíî äðàñêà ñ ðúöå è îïèòâà äà ñå ñìúêíå êúì âîäàòà ïî áóðåíÿñàëèÿ, îáñèïàí ñ áîêëóöè ñêëîí. Ïîñëå âèäÿ êëîóíà. Ñ åäíàòà ñè ðúêà òîé âëà÷åøå Åéäðèúí ïî îòñðåùíèÿ áðÿã â äðóãàòà äúðæåøå ãðîçä áàëîíè. Ìîêðèÿò Åéäðèúí êàøëÿøå è ñòåíåøå.
Êëîóíúò âèðíà ãëàâà è ñå óõèëè íà Êðèå. Ïî-êúñíî Êðèå ùåøå äà ðàçêàæå, ÷å âèäÿë ëúñêàâèòå ìó ñðåáðèñòè î÷è è îãîëåíèòå çúáè — ñòðàõîòíè, ãðàìàäíè çúáè.
— Êàòî íà ëúâà îò öèðêà, ìîé ÷îâåê — îáÿñíè òîé. — Òîëêîç ãîëåìè, èñêàì äà êàæà.
Ñïîðåä äóìèòå ìó, ñëåä òîâà âèäÿë êàê êëîóíúò èçâèâà íàãîðå ðúêàòà íà Åéäðèúí Ìåëúí.
— À ïîñëå, Êðèå? — çàïèòà Áóòèëèå.
Òàçè ÷àñò îò èñòîðèÿòà ìó íàâÿâàøå ñêóêà. Äåòñêèòå ïðèêàçêè áÿõà ïðåñòàíàëè äà ãî èíòåðåñóâàò îùå íà îñåìãîäèøíà âúçðàñò.
— Äå äà çíàì — êàçà Êðèå. — Òî÷íî òîãàâà Ñòèâ ìå ñïèíà çà âðàòà è ìå ïîìúêíà êúì êîëàòà. Îáà÷å... ìèñëÿ, ÷å ãî çàõàïà ïîä ìèøíèöàòà. — Òîé íåóâåðåíî îãëåäà ñúáåñåäíèöèòå ñè. — Ìèñëÿ, ÷å òî÷íî òîâà íàïðàâè. Çàõàïà ãî ïîä ìèøíèöàòà. Êàòî ÷å èñêàøå äà ãî èçÿäå, ìîé ÷îâåê. Êàòî ÷å èñêàøå äà ìó èçÿäå ñúðöåòî.

   15.
Íå, êàçà Õàãàðòè, êîãàòî ìó ïðåäñòàâèõà ðàçêàçà íà Êðèñ Úíóèí ïîä ôîðìàòà íà âúïðîñè. Ïîíå òîé íå áå âèäÿë êëîóíúò äà âëà÷è Åéä ïî îòñðåùíèÿ áðÿã — âÿðíî, ïðèçíàâàøå ñè, ÷å â îíçè ìîìåíò íå å áèë áåçïðèñòðàñòåí íàáëþäàòåë äÿâîë äà ãî âçåìå, â îíçè ìîìåíò áèë íàïðàâî îáåçóìÿë.
Â íåãîâèÿ ðàçêàç êëîóíúò áåøå íàãàçèë êðàé îòñðåùíèÿ áðÿã è ñòèñêàøå â ïðåãðúäêàòà ñè ìîêðîòî òÿëî íà Åéäðèúí. Âöåïåíåíàòà äÿñíà ðúêà íà Åéäðèúí áåøå îòìåòíàòà íàä ãëàâàòà íà êëîóíà è êëîóíúò íàèñòèíà áåøå çàðîâèë ëèöå ïîä íåÿ, íî íå õàïåøå óñìèõâàøå ñå. Õàãàðòè ãî âèæäàøå êàê íàäíè÷à èçïîä ðúêàòà íà Åéä è ñå óñìèõâà.
Êëîóíúò ïðèñòåãíà ðúöå è Õàãàðòè ÷ó ïóêîò íà ñòðîøåíè ðåáðà.
Åéä èçïèùÿ.
— Åëà äà ñå ðååø ñ íàñ, Äîí — èçðå÷å óõèëåíàòà ÷åðâåíà óñòà, ïîñëå êëîóíúò ïîñî÷è ñ áÿëàòà ñè ðúêà, êúì ìîñòà. Èç òóíåëà ïîä ìîñòà ñå ðååõà áàëîíè — íå äåñåò, íå ñòî, à õèëÿäè, ÷åðâåíè, ñèíè, çåëåíè è æúëòè, è íà âñåêè îò òÿõ èìàøå íàäïèñ ÀÇ V ÄÅÐÈ!

   16.   
— Ìíîãî èíòåðåñíî, òðÿáâà äà ñà áèëè äîñòà áàëîíè — êàçà Ðèéâñ è îòíîâî íàìèãíà íà Õàðîëä Ãàðäíúð.
— Çíàì, ÷å å íåâåðîÿòíî — ïîâòîðè Õàãàðòè ñ áåçæèçíåí ãëàñ.
— Çíà÷è âèäÿõòå áàëîíèòå — íàìåñè ñå Ãàðäíúð. Äîí Õàãàðòè áàâíî âäèãíà ðúöå ïðåä ëèöåòî ñè.
— Âèäÿõ ãè ñúùî òúé ÿñíî, êàêòî âèæäàì òåçè ïðúñòè. Áÿõà õèëÿäè. Òîëêîâà ìíîãî, ÷å ïðîñòî íå ñå âèæäàøå äîëíàòà ÷àñò íà ìîñòà. Ëåêè÷êî ñå ïîëþøâàõà è ïîäñêà÷àõà íàãîðå-íàäîëó. ×óâàõ è çâóê. Ñòðàííî, ãëóõî ñêúðöàíå. Òîâà áåøå îò òðèåíåòî èì åäèí â äðóã. È âðúâ÷èöè. Íàäîëó âèñåøå öÿëà ãîðà îò áåëè âðúâ÷èöè. Ïðèëè÷àõà íà ðàçêúñàíà áÿëà ïàÿæèíà. Êëîóíúò îòìúêíà Åéä íàòàì. Âèæäàõ êàê âðúâ÷èöèòå ñå ïðîâëà÷âàõà ïî êîñòþìà ìó. Åéä êàøëÿøå çàäàâåíî, óæàñíî. Èñêàõ äà èçòè÷àì ñëåä íåãî... íî êëîóíúò ñå îçúðíà. Âèäÿõ î÷èòå ìó è âåäíàãà ðàçáðàõ êîé å.
— Êîé áåøå, Äîí? — òèõî çàïèòà Õàðîëä Ãàðäíúð.
— Áåøå Äåðè — îòâúðíà Äîí Õàãàðòè. — Áåøå òîâà ãðàä÷å.
— È êàêâî íàïðàâèõòå òîãàâà? — îáàäè ñå Ðèéâñ.
— Ïîáÿãíàõ, òúïàêî — êàçà Õàãàðòè è ñå ðàçïëàêà.

   17.
Õàðîëä Ãàðäíúð ìúë÷à äî 13 íîåìâðè — íàâå÷åðèåòî íà äåíÿ, â êîéòî Ðàéîííèÿò ñúä íà Äåðè òðÿáâàøå äà çàïî÷íå äåëîòî ñðåùó Äæîí Ãàðòúí è Ñòèâ Äþáåé, îáâèíåíè â óáèéñòâîòî íà Åéäðèúí Ìåëúí. Íî íàêðàÿ íå èçäúðæà è îòèäå ïðè Òîì Áóòèëèå. Èñêàøå äà ïîãîâîðÿò çà êëîóíà. Áóòèëèå íå èñêàøå — íî ïîîìåêíà, êîãàòî ðàçáðà ÷å Ãàðäíúð ñå íóæäàå îò íàïúòñòâèÿ, çà äà íå ñòîðè íÿêîÿ ãëóïîñò.
— Íå å èìàëî íèêàêúâ êëîóí, Õàðîëä. Åäèíñòâåíèòå êëîóíè â îíàÿ íîù ñà áèëè òðèìàòà õëàïàöè. Çíàåø ãî íå ïî-çëå îò ìåí.
— Èìàìå äâàìà ñâèäåòåëè...
— Ðàçáåðè, òîâà ñà ùóðîòèè. Úíóèí óñåòè, ÷å å ïîäïàëèë çàäíèöèòå íà äðóãèòå äâàìà è âåäíàãà îïðÿ äî Ñèíäðîìà íà åäíîðúêèÿ. „Íèå íå ñìå óòðåïàëè ãîðêèÿ ïåäåðóãà, åäíîðúêèÿò ãî íàïðàâè." À Õàãàðòè ñè å èñòåðèê è ïîëîâèíà. Âèäÿë å êàê îíèÿ õëàïàöè óáèâàò íàé-äîáðèÿ ìó ïðèÿòåë. Íÿìàøå äà ñå ó÷óäÿ, àêî áåøå ñïîìåíàë çà ëåòÿùè ÷èíèè.
Íî Áóòèëèå ñàì çíàåøå, ÷å ëúæå. Ãàðäíúð ïîçíàâàøå ïî î÷èòå ìó è óãîâîðêèòå íà ìëàäøèÿ ïðîêóðîð ãî ðàçäðàçíèõà.
— Íå ñå ïðàâè íà óäàðåí — êàçà òîé. — Ñòàâà äóìà çà äâàìà îòäåëíè ñâèäåòåëè. Òúé ÷å íå ìè ïðîáóòâàé áàáèíè äåâåòèíè.
— À, çíà÷è èñêàø äà ñè ãîâîðèì çà áàáèíè äåâåòèíè? Ìîæå áè ùå ìè êàæåø, ÷å ïîä ìîñòà íà ãëàâíàòà óëèöà å èìàëî âàìïèð, ïðåîáëå÷åí êàòî êëîóí? Çàùîòî òî÷íî òàêàâà å ìîÿòà ïðåäñòàâà çà áàáèíè äåâåòèíè.
— Íå, íå å òî÷íî òîâà, íî...
— Èëè ÷å Õàãàðòè å âèäÿë ïîä ìîñòà åäèí ìèëèàðä áàëîíè è íà âñåêè èìàëî ñúùèÿ íàäïèñ, êàêòî è íà øàïêàòà íà ëþáîâíèêà ìó? Çàùîòî òîâà ñúùî ìè ïðèëè÷à íà áàáèíè äåâåòèíè.   
— Íå, íî...
— Òîãàâà çàùî ñå âúëíóâàø îò òèÿ ãëóïîñòè?
— Ïðåñòàíè äà ìå ðàçïèòâàø! — èçðåâà Õàãàðòè. - Âñåêè îò äâàìàòà îïèñà åäíî è ñúùî íåùî, áåç äà çíàå êàêâî å êàçàë äðóãèÿò!
Äî òîçè ìîìåíò Áóòèëèå ñåäåøå çàä áþðîòî è ñè èãðà - áåøå ñ íÿêàêúâ ìîëèâ. Ñåãà òîé îñòàâè ìîëèâà, ñòàíà è ïðèñòúïè êúì Õàðîëä Ãàðäíúð. Áåøå ñ äâàíàéñåò ñàíòèìåòðà ïî-íèñúê, íî Ãàðäíúð îòñòúïè íàçàä, êîãàòî âèäÿ ÿðîñòíîòî ìó èçðàæåíèå.
— Èñêàø ëè äà çàãóáèì äåëîòî, Õàðîëä?
—- Íå. Ðàçáèðà ñå, ÷å íå, íî...
— Èñêàø ëè îíèÿ èçðîäè äà èçëÿçàò íà ñâîáîäà?
— Íå!
— Äîáðå. ßñíî. Ùîì ñå ñïîðàçóìÿõìå çà ãëàâíîòî, ùå òè êàæà êàêâî ìèñëÿ. Äà, îíàçè âå÷åð ïîä ìîñòà íàâÿðíî å èìàëî ÷îâåê. Ìîæå äîðè äà å áèë ñ êëîóíñêè êîñòþì, ìàêàð ÷å ñúì ñè èìàë ðàáîòà ñ äîñòà ñâèäåòåëè è ïðåäïîëàãàì, ÷å ñèãóðíî å áèë íÿêîé ñêèòíèê èëè ïèÿíèöà, îáëå÷åí â ïàðöàëèâè äðåõè. Íàé-âåðîÿòíî å òúðñåë äîëó èçòúðâàíè ìîíåòè èëè íåùî çà ÿäåíå — ÿ çàõâúðëåí ñàíäâè÷, ÿ ïàêåò÷å îò ïúðæåíè êàðòîôè ñ íåùè÷êî íà äúíîòî. Âñè÷êî îñòàíàëî å ïëîä íà î÷èòå èì, Õàðîëä. Êàæè ñåãà, ìîæå ëè äà å áèëî òàêà?
— Íå çíàì — êàçà Õàðîëä.
Èñêàøå ìó ñå äà ïîâÿðâà, íî êàòî èìàøå ïðåäâèä ïúëíîòî ñúâïàäåíèå íà ïîäðîáíîñòèòå îò ïîêàçàíèÿòà... íå. Ìèñëåøå, ÷å å íåâúçìîæíî.
— Òîâà å ãëàâíîòî. Íå ìå èíòåðåñóâà äàëè å áèë Êèíêî êëîóíúò, èëè íÿêîé òèï íà êîêèëè ñ êîñòþìà íà ×è÷î Ñàì, èëè âåñåëèÿò ïåäåðàñò Õúáúðò. Àêî ñïîìåíåì â äåëîòî çà òîÿ òèï, îùå ïðåäè äà ìèãíåì, àäâîêàòúò íà õëàïàöèòå ùå ñå âêîï÷è â øàíñà. - Ùå êàæå, ÷å òèÿ äâå íåâèííè àãúíöà ñ íîâè êîñòþì÷åòà è ñïðåòíàòè ïðè÷åñêè íå ñà ñòîðèëè íèùî ëîøî ñàìî èñêàëè äà ñå ïîøåãóâàò ñúñ ñáúðêàíèÿ Ìåëúí è ãî áóòíàëè îò ìîñòà. Ùå ïîñî÷è, ÷å ñëåä ïàäàíåòî Ìåëúí âñå îùå å áèë æèâ ïîòâúðæäàâàò ãî ïîêàçàíèÿòà êàêòî íà Úíóèí, òàêà è íà Õàãàðòè. Íåãîâèòå êëèåíòè íå ñà èçâúðøèëè óáèéñòâî, íå! Áèë å ñìàõíàòèÿò ñ êëîóíñêèÿ êîñòþì. Òîâà ùå ñòàíå, àêî ñïîìåíåì çà êëîóíà, è òè ìíîãî äîáðå ãî çíàåø.
— Òàêà èëè èíà÷å, Úíóèí ùå ðàçêàæå êàêâî å âèäÿë.
— Íî íå è Õàãàðòè — îòâúðíà Áóòèëèå. — Çàùîòî òîé ðàçáèðà. À êîé ùå ïîâÿðâà íà Úíóèí áåç ïîäêðåïàòà íà Õàãàðòè?
— Å, è íèå äâàìàòà çíàåì êàê ñòîÿò íåùàòà — êàçà Õàðîëä Ãàðäíúð è ñàì ñå ó÷óäè íà ãîð÷èâèíàòà â ãëàñà ñè, — íî îò íàñ ñèãóðíî íèêîé íÿìà äà ÷óå èñòèíàòà.
— ß ìå îñòàâè íà ìèðà! — èçðåâà Áóòèëèå, âäèãàéêè ðúöå êúì òàâàíà. — Óáèëè ñà ãî! Íå å áèëî ñàìî õâúðëÿíå îò ìîñòà — Ãàðòúí å èìàë àâòîìàòè÷åí íîæ. Ìåëúí å íàìóøêàí íà ñåäåì ìåñòà, âêëþ÷èòåëíî âåäíúæ â ëåâèÿ áÿë Äðîá è äâà ïúòè â òåñòèñèòå. Ðàíèòå ñúâïàäàò ñ îñòðèåòî. Èìà ÷åòèðè ñ÷óïåíè ðåáðà - ÿâíî Äþáåé ãî å ñòèñíàë ñ âñè÷êà ñèëà. Âÿðíî, õàïàëè ñà ãî. Îòêðèõìå ñëåäè îò óõàïâàíèÿ ïî ðúöåòå, øèÿòà è ëÿâàòà áóçà. Ìèñëÿ, ÷å òîâà å áèëî ðàáîòà íà Úíóèí è Ãàðòúí, ìàêàð ÷å âñè÷êè îòïå÷àòúöè îò çúáè ñà íåÿñíè îñâåí åäèí, à è òîé íå å ÷àê òîëêîâà äîáúð, ÷å äà ïîñëóæè çà äîêàçàòåëñòâî. Âÿðíî å îùå, ÷å ëèïñâà ïàð÷å ìåñî îò äÿñíàòà ìó ïîäìèøíèöà. È êàêâî îò òîâà? ßâíî åäèí îò òðèìàòà ñè å ïàäàë ïî êàïàíåòî. Íèùî ÷óäíî äà ñå å áèë íàäúðâèë ïî îíîâà âðåìå. Íèêîãà íÿìà äà ãî äîêàæåì, íî ñå îáçàëàãàì, ÷å å Ãàðòúí. Îñâåí òîâà å èç÷åçíàëî è ïîëîâèíàòà óõî íà Ìåëúí — Áóòèëèå ïîìúë÷à, èçïåïåëÿâàéêè ñ ïîãëåä Õàðîëä. — Àêî ñïîìåíåì çà êëîóíà, íèêîãà íÿìà äà äîêàæåì îñòàíàëîòî. Òîâà ëè èñêàø?
— Íå, êàçàõ òè âå÷å.
— Ìîæå è äà å áèë ñ îáðàòíà ðåçáà, íî íèêîãî íå å çàêà÷àë - ïðîäúëæè Áóòèëèå. — È èçâåäíúæ — ðàç-äâà, õàéäå íàøòå! — ïðèñòèãàò òèÿ òðèìà òèêâåíèöè ñ ïîäêîâàíè áîòóøè è ìó îòíåìàò æèâîòà. Ùå ãè âêàðàì â äðàíãîëíèêà, ïðèÿòåëþ è àêî ÷óÿ, ÷å â „Òîìàñòúí" ñà èì öåïíàëè ïúï÷èâèòå çàäíèöè, ùå èì ïðàòÿ êàðòè÷êè ñ òåêñò:
„Äàíî äà ñà òè ëåïíàëè ÑÏÈÍ".
Ïëàìåííà ðå÷, ïîìèñëè Ãàðäíúð. À è óñïåøíîòî äåëî ùå èçãëåæäà ìíîãî äîáðå å ñëóæåáíîòî òè äîñèå, îñîáåíî ñëåä äâå ãîäèíè, êîãàòî ñå êàíäèäàòèðàø çà ãëàâåí ïðîêóðîð.
Íî ïðåìúë÷à è ñè òðúãíà, çàùîòî ñúùî èñêàøå äà âèäè õëàïàöèòå íà òîïëî. 

   18.
Äæîí Óåáúð Ãàðòúí áå îáâèíåí â ïðåäóìèøëåíî óáèéñòâî è îñúäåí íà äâàäåñåò ãîäèíè ëèøàâàíå îò ñâîáîäà â ùàòñêèÿ çàòâîð „Òîìàñòúí" ñ ïðàâî íà ïîìèëâàíå ñëåä ïúðâèòå äåñåò ãîäèíè.
Ñòèâúí Áèøîô Äþáåé áå îáâèíåí â ïðåäóìèøëåíî óáèéñòâî è îñúäåí íà ïåòíàäåñåò ãîäèíè ëèøàâàíå îò ñâîáîäà â ùàòñêèÿ çàòâîð „Øîóøàíê".
Êàòî ìàëîëåòåí, Êðèñòîôúð Ôèëèï Úíóèí áå ñúäåí îòäåëíî ïî îáâèíåíèå â íåïðåäóìèøëåíî óáèéñòâî. Áå îñúäåí óñëîâíî íà øåñò ìåñåöà â ìëàäåæêèÿ âúçïèòàòåëåí öåíòúð „Ñàóò Óèíäúì".
Äîêàòî ïèøà òåçè ðåäîâå, è òðèòå ïðèñúäè ñà âúðíàòè çà îáæàëâàíå. Âñåêè äåí ìîæåòå äà âèäèòå êàê Ãàðòúí è Äþáåé çÿïàò ìîìè÷åòàòà äà ñè èãðàÿò íà õâúðëåíè ìîíåòè â Áàñè ïàðê, íåäàëå÷å îò ìÿñòîòî, êúäåòî ïîëèöèÿòà áå îòêðèëà îáåçîáðàçåíîòî òÿëî íà Ìåëúí äà ïëóâà ïîä ìîñòà íà ãëàâíàòà óëèöà.
Äîí Õàãàðòè è Êðèå Úíóèí ñà íàïóñíàëè ãðàä÷åòî. Íà ñúäåáíèÿ ïðîöåñ ñðåùó Ãàðòúí è Äþáåé íèêîé íå ñïîìåíà çà êëîóíà.






ÒÐÅÒÀ ÃËÀÂÀ
ØÅÑÒ ÒÅËÅÔÎÍÍÈ ÐÀÇÃÎÂÎÐÀ (1985)

              


        1. Ñòàèëè Þðèñ ñè âçèìà âàíà

   Ïî-êúñíî Ïàòðèøà Þðèñ ñïîäåëè ñ ìàéêà ñè, ÷å òðÿáâàëî äà óñåòè íåùî íåðåäíî. Òðÿáâàëî äà ãî óñåòè, çàùîòî Ñòàèëè íèêîãà íå ñå êúïåë ðàíî ïðèâå÷åð. Âçèìàë äóø âñÿêà ñóòðèí è ïîíÿêîãà âå÷åð ïðåäè ëÿãàíå îáè÷àë äà ñå îòïóñíå âúâ âàíàòà (ñúñ ñïèñàíèå â åäíàòà ðúêà è ñòóäåíà áèðà â äðóãàòà), íî îïðåäåëåíî íå áèëî â íåãîâ ñòèë äà ñå êúïå â ñåäåì âå÷åðòà.
   À è òàÿ èñòîðèÿ ñ êíèãèòå. Áè òðÿáâàëî äà ãî ðàäâà, íî âìåñòî òîâà, êîé çíàå çàùî, òîé ñå ÷óâñòâàë ðàçòðåâîæåí è ïîòèñíàò. Îêîëî òðè ìåñåöà ïðåäè îíàçè óæàñíà âå÷åð Ñòàèëè îòêðèë, ÷å åäèí íåãîâ ïðèÿòåë îò äåòñòâîòî å ñòàíàë ïèñàòåë — íå èñòèíñêè ïèñàòåë, ñïîäåëè Ïàòðèøà ñ ìàéêà ñè, à ïðîñòî ðîìàíèñò. Âúðõó êîðèöèòå íà êíèãèòå áèëî èçïèñàíî Óèëÿì Äåíáðîó, íî ïîíÿêîãà Ñòàèëè ãî íàðè÷àë Áèë Ïåëòåêà. Ñòàèëè èç÷åë ïî÷òè âñè÷êè êíèãè íà òîçè ÷îâåê; âñúùíîñò òúêìî èç÷èòàë ïîñëåäíàòà â îíàçè ñòðàøíà âå÷åð — âå÷åðòà íà 28 ìàé 1985 ãîäèíà. Ñàìàòà Ïàòè áèëà ïðîÿâèëà ëþáîïèòñòâîòî äà ïîðàçëèñòè åäíà îò ïî-ðàííèòå ìó êíèæêè. Çàðÿçàëà ÿ îùå ñëåä òðåòàòà ãëàâà. Êàêòî ùåøå äà êàæå ïî-êúñíî íà ìàéêà ñè, òîâà íå áèëî îáèêíîâåí ðîìàí; áèëî êíèãàóæàñèÿ. Òî÷íî òàêà ãî èçðå÷å — ñëÿòî, êàêòî áè êàçàëà ñåêñêíèãà. Ïàòè áåøå êðîòêà, ìèëà æåíèöà, íî íå ÿ áèâàøå ïî ïðèêàçêèòå. Âúïðåêè æåëàíèåòî ñè, òàêà è íå áå óñïÿëà äà îáÿñíè êîëêî ñå å èçïëàøèëà è çàùî å áèëà ðàçòðåâîæåíà îò îíàçè êíèãà. „Áåøå ïúëíà ñ ÷óäîâèùà — êàçà òÿ. — Ïúëíà ñ ÷óäîâèùà, êîèòî ïðåñëåäâàò ìàëêè äå÷èöà Èìàøå óáèéñòâà è... íå, çíàì... îìðàçà è áîëêà. Òàêèâà ðàáîòè.
   Âñúùíîñò êíèãàòà é ñå áå ñòîðèëà åäâà ëè íå ïîðíîãðàôñêà; òî÷íî òàçè äóìà ëèïñâàøå â íåéíîòî îïèñàíèå, íàâÿðíî çàùîòî íèêîãà ïðåç æèâîòà ñè íå ÿ áå èçðè÷àëà, ìàêàð ÷å çíàåøå êàêâî îçíà÷àâà. „Íî Ñòàí ìèñëåøå, ÷å å ïðåîòêðèë ïðèÿòåëÿ îò äåòñêèòå ñè ãîäèíè... Âñå ñå êàíåøå äà ìó ïèøå, îáà÷å àç çíàåõ, ÷å íÿìà äà ãî ñòîðè.".. çíàåõ, ÷å è íà íåãî ìó å òåæêî äà ÷åòå êíèãèòå... è... è..."
   È ïîñëå Ïàòè Þðèñ ñå ðàçïëàêà.
   Â îíàçè âå÷åð, ïðèáëèçèòåëíî øåñò ìåñåöà ïðåäè äà ñå íàâúðøàò äâàäåñåò è îñåì ãîäèíè îò îíçè äåí ïðåç 1957, êîãàòî Äæîðäæ Äåíáðîó áå ñðåùíàë êëîóíà Ïåíèóàéç, Ñòàèëè è Ïàòè ñåäÿõà âúâ âñåêèäíåâíàòà íà ñâîÿ äîì â ïðåäãðàäèÿòà íà Àòëàíòà. Òåëåâèçîðúò áåøå âêëþ÷åí. Ïàòè ñåäåøå íà íèñêîòî êàíàïåíöå ïðåä íåãî, îòäåëÿéêè âíèìàíèå òó íà ðúêîäåëèåòî, òó íà ëþáèìîòî ñè òåëåâèçèîííî ñúñòåçàíèå „Ñåìåéíà âðàæäà". Òÿ ïðîñòî îáîæàâàøå Ðè÷àðä Äîóñúí è ñè ìèñëåøå, ÷å çëàòíèÿò ìó ëàíåö å óæàñíî ñåêñè, ìàêàð ÷å è êëåùèòå íà ïàëà÷ íå áèõà é èçòðúãíàëè ïîäîáíî ïðèçíàíèå. Äðóãàòà ïðè÷èíà äà îáè÷à ñúñòåçàíèåòî áåøå, ÷å ïî÷òè âèíàãè ïîçíàâàøå íàé-ïðàâäîïîäîáíèòå îòãîâîðè (â „Ñåìåéíà âðàæäà" íÿìàøå âåðíè îòãîâîðè, à ñàìî ïðàâäîïîäîáíè). Âåäíúæ áå ïîïèòàëà Ñòàí çàùî ñåìåéñòâàòà îò ñúñòåçàíèåòî ñå çàòðóäíÿâàò ñ îòãîâîðèòå íà òîëêîâà ëåñíè âúïðîñè. „Ñèãóðíî ñòàâà ìíîãî ïî-òðóäíî, êîãàòî ñåäèø ïîä ïðîæåêòîðèòå — áå îòãîâîðèë Ñòàí è ïî ëèöåòî ìó ñÿêàø çà ìèã áå ïðîáÿãàëà ñÿíêà. — Âñè÷êî å ìíîãî ïî-òðóäíî, êîãàòî ãî ïðàâèø íàèñòèíà. Òî÷íî òîãàâà ïî÷âàø äà ñå çàäúõâàø. Êîãàòî ãî ïðàâèø íàèñòèíà."
   Íàâÿðíî èìàøå ïðàâî. Ïîíÿêîãà Ñòàèëè ïðîÿâÿâàøå ïðîñòî èçóìèòåëíî ïîçíàíèå çà ÷îâåøêàòà äóøà. Ñïîðåä íåÿ, â òàçè îáëàñò òîé áå äàëå÷ ïî-íàäàðåí îò ñâîÿ ïðèÿòåë Óèëÿì Äåíáðîó, çàáîãàòÿë îò ïèñàíåòî íà êóï äîëíîïðîáíè êíèæëåòà, â êîèòî ñå çëîóïîòðåáÿâà ñ íàé-íèçêèòå ÷îâåøêè ñòðàñòè.
   Íå ÷å ìó çàâèæäàøå íà áîãàòñòâîòî — è òå íå áÿõà çà îïëàêâàíå. Æèâååõà â ÷óäåñåí êâàðòàë, à äîìúò, êîéòî ñè áÿõà êóïèëè ïðåç 1979 ãîäèíà çà 87 õèëÿäè äîëàðà, ñåãà íàâÿðíî ìîæåøå äà ñå ïðîäàäå áúðçî è áåçïðîáëåìíî çà 165 õèëÿäè - âñúùíîñò íÿìàøå íàìåðåíèå äà ãî ïðîäàâà, íî òàêèâà íåùà å äîáðå äà ñå çíàÿò. Ïîíÿêîãà ñå ïðèáèðàøå îò ïîêóïêè ñ Âîëâîòî (Ñòàíëè êàðàøå Ìåðöåäåñ-äèçåë, çàðàäè êîéòî Ïàòè ãî äðàçíåøå ñ ïðÿêîðà Ñòàíëè-Ãåðìàíëè) è ùîì âèäåøå èçÿùíàòà êúùà çàä æèâèÿ ïëåò îò íèñêî ïîäðÿçàíè òèñîâå, íåâîëíî ñè ìèñëåøå: Êîé ëè æèâåå òóê? Àç, ðàçáèðà ñå! Ìèñèñ Ñòàÿëè Þðèñ æèâåå òóê! Íî òàçè ìèñúë íîñåøå íå ñàìî ùàñòèå; ïðèäðóæàâàøå ÿ òîëêîâà áóéíà ãîðäîñò, ÷å ÷åñòî Ïàòè óñåùàøå êàê äúõúò ñåêâà. Ïðåäñòàâåòå ñè: èìàëî åäíî âðåìå ñàìîòíî îñåìíàéñåòãîäèøíî ìîìè÷å íà èìå Ïàòðèøà Áëóì, êîåòî íå áèëî ïîêàíåíî íà àáèòóðèåíòñêèÿ áàë â îáùèíñêèÿ êëóá íà ïðîâèíöèàëíîòî ãðàä÷å Ãëîéíòúí, ùàò Íþ Éîðê. Ìíîãî ÿñíî, íå ÿ áÿõà äîïóñíàëè íà áàëà çàðàäè åâðåéñêàòà ôàìèëèÿ. Èìà ëè ñìèñúë äà ñå êðèå — ïðåç 1967 ãîäèíà ñè áåøå ïðîñòî åäíî ìúðøàâî åâðåéñêî äåâîé÷å è ïîäîáíà äèñêðèìèíàöèÿ áåøå ïðîòèâîçàêîííà, ÿñíà ðàáîòà, õà-õà-õà, ïúê è çàùî äà ñè ãî ñïîìíÿ, ùîì îòäàâíà áå ñâúðøèëî. Ñàìî ÷å â äúíîòî íà äóøàòà é îíîâà âðåìå íèêîãà íÿìàøå äà ñâúðøè. Â äúíîòî íà äóøàòà ñè âå÷íî ùåøå äà ñå âðúùà êúì êîëàòà çàåäíî ñ Ìàéêúë Ðîçåíáëàò, ñëóøàéêè êàê ñèòíèÿò ÷àêúë ñêúðöà ïîä íåéíèòå òîê÷åòà è íåãîâèòå âçåòè ïîä íàåì îôèöèàëíè îáóâêè, ùåøå äà ñå âðúùà êúì êîëàòà, êîÿòî Ìàéêúë áå èçìîëèë îò áàùà ñè çà åäíà âå÷åð è öÿë ñëåäîáåä áå ëúñêàë. Â äúíîòî íà äóøàòà ñè âèíàãè ùåøå äà êðà÷è äî Ìàéêúë ñ âçåòèÿ ïîä íàåì áÿë ñìîêèíã — êàê ñàìî èñêðåøå ñìîêèíãúò â òîïëàòà ïðîëåòíà íîù! Òÿ áåøå ñ áëåäîçåëåíà âå÷åðíà ðîêëÿ — ìàéêà é òâúðäåøå, ÷å áèëà ñúùèíñêà ðóñàëêà — è ìèñúëòà çà êëüîùàâà åâðåéñêà ðóñàëêà áåøå óæàñíî ñìåøíà, õà-õà-õà. Áÿõà ñè òðúãíàëè ñ âèñîêî âäèãíàòè ãëàâè è òÿ íå áå ïðîðîíèëà íèòî ñúëçà — ïîíå òîãàâà, íî áå ðàçáðàëà, ÷å âñúùíîñò íå ñè îòèâàò, à ïðîñòî ñà èçãîíåíè... èçãîíåí, ðèìóâà ñå ñúñ çëîâîíåí, è â îíçè ìèã äâàìàòà ñå ÷óâñòâàõà åâðåè êàêòî íèêîãà ïðåç æèâîòà ñè, ÷óâñòâàõà ñå ëèõâàðè è ñêúïåðíèöè, ÷óâñòâàõà ñå ìàçíè, äúëãîíîñè, ñìóãëè; ÷óâñòâàõà ñå ãàäíè, ñòèñíàòè ÷èôóòè; èñêàõà äà ñå ðàçãíåâÿò, íî íå ìîæåõà, ãíåâúò'ùåøå äà äîéäå ìíîãî ïî-êúñíî, êîãàòî âå÷å íÿìàøå çíà÷åíèå. Â îíçè ìèã òÿ ìîæåøå äà èçïèòâà ñàìî ñðàì è áîëêà. À ïîñëå íÿêîé ñå èçñìÿ. Ïèñêëèâ, ïðîíèçèòåëåí, íàñå÷åí ñìÿõ êàòî áúðç ðîìîí íà ïèàíî è â êîëàòà òÿ íàé-ñåòíå ñå ðàçïëàêà, î, ðàçïëàêà ñå è îùå êàê, ðàçðåâà ñå êàòî ëóäà — êëüîùàâàòà ðóñàëêà ñ åâðåéñêà ôàìèëèÿ. Ìàéê Ðîçåíáëàò íåëîâêî ïîñåãíà äà ÿ ïîãàëè ïî âðàòà, à òÿ ñå îòäðúïíà, çàùîòî ñå ÷óâñòâàøå îïîçîðåíà è ìðúñíà, ÷óâñòâàøå ñå åâðåéêà. Èçÿùíàòà êúùà çàä òèñîâåòå ìîæåøå äà ÿ óòåøè çà ìíîãî íåùà... íî íå çà âñè÷êî. Áîëêàòà è ñðàìúò íå áÿõà èç÷åçíàëè è äîðè âñåîáùàòà áëàãîæåëàòåëíîñò â òîçè òèõ, àðèñòîêðàòè÷åí êâàðòàë íå áå â ñúñòîÿíèå äà ïðåêðàòè îíîâà áåçêðàéíî âðúùàíå ïî ñêúðöàùèÿ ÷àêúë. Íå ïîìàãàøå äàæå ôàêòúò, ÷å ÷ëåíóâàò â òóêàøíèÿ êëóá, êúäåòî îáåðêåëíåðúò âèíàãè ãè ïîñðåùàøå ñ ïî÷òèòåëíîòî „Äîáúð âå÷åð, ìèñòúð è ìèñèñ Þðèñ". Ïðèáèðàøå ñå ó äîìà ñ íîâè÷êîòî Âîëâî, âèæäàøå îòäàëå÷å êúùàòà ñðåä ïðîñòîðíàòà çåëåíà ìîðàâà è ÷åñòî — íàâÿðíî ïðåêàëåíî ÷åñòî — ñè ñïîìíÿøå çà îíçè ïèñêëèâ êèêîò. Îò ñúðöå ñå íàäÿâàøå, ÷å äíåñ âåñåëÿ÷êàòà æèâåå â ïîðóòåí êîïòîð ñúñ ñúïðóã õðèñòèÿíèí, êîéòî ðåäîâíî ÿ áèå, ÷å å ïîìÿòàëà „òðè ïúòè, ÷å ìúæúò é êðúøêà ñ áîëíè æåíè, ÷å èìà äèñêîïàòèÿ è ïðîïàäíàëè ñâîäîâå íà õîäèëàòà, à ïî ãàäíèÿ âåñåëÿøêè åçèê ñà èçáèëè ïðèøêà äî ïðèøêà. Íåíàâèæäàøå ñå çà òåçè ãðåõîâíè, íåìèëîñúðäíè ìèñëè è âñåêè ïúò ñè îáåùàâàøå äà ñå ïîïðàâè — äà ðàçáèå ÷àøàòà ñ ãîð÷èâèÿ êîêòåéë îò æëú÷êà è òëåí. Ìèíàâàõà ìåñåöè, áåç íèòî âåäíúæ äà ñå ïîääàäå íà ìèñëèòå. È òÿ ñè êàçâàøå: Ìîæå áè íàé-ñåòíå ñúì ñå îòúðñèëà îò âñè÷êî òîâà. Âå÷å íå ñúì îíîâà îñåìíàéñåòãîäèøíî ìîìè÷å. Ñåãà ñúì æåíà íà òðèéñåò è øåñò; ïîëîâèíàòà ìè æèâîò ìå äåëè îò îíîâà ìîìè÷å, êîåòî ÷ó áåçêðàéíîòî õðóùåíå è ñêúðöàíå íà ÷àêúëà ïî àëåÿòà, ìîìè÷åòî, êîåòî ñå îòäðúïâà îò óòåøèòåëíàòà ðúêà íà Ìàéê Ðîçåíáëàò, çàùîòî ðåøå åâðåéñêà ðúêà. Îíàçè ñìåøíà ìàëêà ðóñàëêà å ìúðòâà. Ñåãà ìîãà äà ÿ çàáðàâÿ è äà áúäà òàêàâà, êàêâàòî ñúì. Äîáðå. ×óäåñíî. Âåëèêîëåïíî. Íî åòî ÷å âëèçàøå íÿêúäå — íàïðèìåð â ñóïåðìàðêåò è îò ñúñåäíèÿ ùàíä äîëèòàøå âíåçàïåí ïðåñåêëèâ êèêîò, ïî ãúðáà é ïðîëàçâàõà òðúïêè, âðúõ÷åòàòà íà ãúðäèòå é ñå âòâúðäÿâàõà äî áîëêà, ðúöåòå ñå âêîï÷âàõà â äðúæêàòà íà êîëè÷êàòà èëè åäíà â äðóãà è òÿ ñè ìèñëåøå: Òîêó-ùî íÿêîé å óçíàë, ÷å ñúì åâðåéêà. ÷å íå ñúì íèùî äðóãî îñâåí äüëãîíîñà ñòèñíàòà ÷èôóòêà è Ñòàèëè å äüëãîíîñ ñòèñíàò ÷èôóòèí, òîé å ñ÷åòîâîäèòåë, ÿñíà ðàáîòà, íà åâðåèòå èì äàé ñìåòêè äà ïðàâÿò, ïðèåõìå ãè â êëóáà, íÿìàøå êàê äà íå ãè ïðèåìåì ïðåç /95/ ãîäèíà, íàëè òîãàâà íàøóìÿ äåëîòî íà îíçè åâðåéñêè ãèíåêîëîã, íî èì ñå ñìååì, êàêòî âèíàãè å áèëî è ùå áúäå. Èëè ïðîñòî ÷óâàøå ïðèçðà÷íîòî õðóùåíå íà ÷àêúë è ñè ìèñëåøå: Ðóñàëêà! Ðóñàëêà!
   À ïîñëå îìðàçàòà è ñðàìúò ñå âðúùàõà êàòî íåóäúðæèì ïðèëèâ, êàòî ìú÷èòåëíà ìèãðåíà è ÿ èçïúëâàõà ñ îò÷àÿíèå — íå ñàìî çàðàäè ñîáñòâåíàòà é ñúäáà, à çàðàäè öåëèÿ ÷îâåøêè ðîä. Âúðêîëàöè. Êíèãàòà íà Äåíáðîó — îíàçè, êîÿòî íåóñïåøíî áå îïèòàëà äà ïðî÷åòå — ðàçêàçâàøå çà âúðêîëàöè. Ãëóïîñòè. Êàêâî ëè ðàçáèðàøå îò âúðêîëàöè ÷îâåê êàòî íåãî?
   Íî îáèêíîâåíî òÿ ñå ÷óâñòâàøå ìíîãî ïî-äîáðå — è íàèñòèíà áåøå ìíîãî ïî-äîáðå. Îáè÷àøå ìúæà ñè, îáè÷àøå êúùàòà ñè è ïî÷òè âèíàãè îáè÷àøå ñåáå ñè è æèâîòà. Âñè÷êî áåøå íàðåä. Âÿðíî, íå âèíàãè å áèëî òàêà... íî íèìà å âúçìîæíî äðóãîÿ÷å? Êîãàòî ïðèå îò Ñòàèëè ãîäåæíèÿ ïðúñòåí, ðîäèòåëèòå é ïîñðåùíàõà íîâèíàòà ñ òðåâîãà è ãíÿâ. Áÿõà ñå çàïîçíàëè íà åäíà çàáàâà â ìîìè÷åøêèÿ êëóá íà êîëåæà. Ïî òîâà âðåìå Ñòàíëè èçó÷àâàøå ñ÷åòîâîäñòâî â Íþéîðêñêèÿ óíèâåðñèòåò. Èìàõà îáùà ïîçíàòà, êîÿòî ãè ïðåäñòàâè åäèí íà äðóã è êúì êðàÿ íà âå÷åðòà Ïàòè ïîäîçèðàøå, ÷å ãî îáè÷à. Êúì ñðåäàòà íà ó÷åáíàòà ãîäèíà âå÷å áå òâúðäî óâåðåíà. À êîãàòî ñå ðàçâèõðè ïðîëåòòà è Ñòàíëè é ïðåäëîæè ìàðãàðèòêà ñúñ çàêà÷åíî íà íåÿ äèàìàíòåíî ïðúñòåí÷å, òÿ ïðèå áåç êîëåáàíèÿ   Â êðàéíà ñìåòêà, ðîäèòåëèòå é ïðèåõà ãîäåæà âúïðåêè âñè÷êèòå ñè áåçïîêîéñòâà. Íÿìàõà äðóã èçáîð, ìàêàð ÷å ñêîðî Ñòàèëè Þðèñ ùåøå äà òðúãíå êúì òðóäîâàòà áîðñà, ïðåòúïêàíà ñ ìëàäè ñ÷åòîâîäèòåëè — è ùåøå äà íàâëåçå â òàçè äæóíãëà áåç ïóêíàò ãðîø, à åäèíñòâåíàòà èì äúùåðÿ ùåøå äà ìó ñëóæè êàòî çàëîæíèöà â áîðáàòà çà ïðåóñïÿâàíå. Íî Ïàòè áåøå íà äâàéñåò è äâå ãîäèíè, âå÷å èñòèíñêà æåíà, è íå ñëåä äúëãî ùåøå äà ñòàíå áàêàëàâúð ïî õóìàíèòàðíèòå íàóêè,
   — Äî êðàÿ íà æèâîòà ñè ùå èçäúðæàì òîÿ î÷èëàò íåõðàíèìàéêî — ÷ó òÿ åäíà íîù ãëàñà íà áàùà ñè. Ðîäèòåëèòå é áÿõà õîäèëè íà ãîñòè è èçãëåæäà ïèåíåòî ìó áå äîøëî ìàëêî ìíîæêî.
   — Øøøò, ùå òå ÷óå — êàçà Ðóò Áëóì.
   Â îíàçè íîù Ïàòè îñòàíà áóäíà äî ìàëêèòå ÷àñîâå — ëåæåøå ñ ïðåñúõíàëè î÷è, îáëèâàíà îò ñòóäåíè è ãîðåùè âúëíè, è íåíàâèæäàøå ðîäèòåëèòå ñè. Ïîñëå öåëè äâå ãîäèíè òðÿáâàøå äà ñå áîðè ñðåùó òàçè íåíàâèñò; è áåç òîâà â äóøàòà é ñå áå íàòðóïàëà ïðåêàëåíî ìíîãî îìðàçà. Ïîíÿêîãà ñå ïîãëåæäàøå â îãëåäàëîòî è âèæäàøå êàê áîëêàòà èçêðèâÿâà ëèöåòî, êàê äúëáàå ïî íåãî òúíè÷êè áðú÷èöè. È âñå ïàê ñïå÷åëè îíàçè áèòêà. Ñ ïîìîùòà íà Ñòàíëè.
   Íåãîâèòå ðîäèòåëè ñúùî áÿõà ðàçòðåâîæåíè îò áðàêà. Ðàçáèðà ñå, íå âÿðâàõà, ÷å òåõíèÿò Ñòàíëè å òðúãíàë êúì íèùåòà è ìèçåðèÿ, íî ñìÿòàõà, ÷å „äåöàòà ïðèáúðçâàò". Äîíàëä Þðèñ è Àíäðåà Áåðòîëè èçãëåæäà áÿõà çàáðàâèëè ôàêòà, ÷å ñà ñå îæåíèëè ìàëêî ñëåä íàâúðøâàíåòî íà äâàéñåò ãîäèíè.
   Åäèíñòâåí Ñòàíëè èçãëåæäàøå óâåðåí â ñåáå ñè è â áúäåùåòî, áåç äà ñå áîè îò êàïàíèòå, êîèòî ðîäèòåëèòå èì âèæäàõà íàâñÿêúäå îêîëî „äåöàòà". È â êðàéíà ñìåòêà òàçè ñàìîóâåðåíîñò ñå îêàçà ïî-îñíîâàòåëíà îò ñòðàõîâåòå èì. Ïðåç þëè 1972, îùå ïðåäè äà áå çàñúõíàëî ìàñòèëîòî ïî äèïëîìàòà, Ïàòè ñè íàìåðè ðàáîòà êàòî ïðåïîäàâàòåëêà ïî ñòåíîãðàôèÿ è äåëîâà êîðåñïîíäåíöèÿ â Òðåéíúð — ìàëêî ãðàä÷å íà ñåäåìäåñåò êèëîìåòðà þæíî îò Àòëàíòà. È äîñåãà ñè ñïîìíÿøå êàê áå îòêðèëà òîâà ìÿñòî — âñè÷êî èçãëåæäàøå íÿêàê... ñâðúõåñòåñòâåíî. Áå èçáðàëà ÷åòèðèäåñåò îáÿâè îò ó÷èòåëñêèÿ âåñòíèê, ïîñëå ïåò âå÷åðè áå ïèñàëà ïèñìà — ïî îñåì íà âå÷åð — ñ ìîëáè äà áúäå íàçíà÷åíà è äà ïîëó÷è äîïúëíèòåëíà èíôîðìàöèÿ. Äâàéñåò è äâà îò îòãîâîðèòå èçâåñòÿâàõà, ÷å ìÿñòîòî âå÷å å çàåòî. Â äðóãè ñëó÷àè äîïúëíèòåëíèòå ïîäðîáíîñòè èçÿñíÿâàõà, ÷å å ðàçïîëàãà ñ íåîáõîäèìàòà êâàëèôèêàöèÿ; ñ èçëèøíî óïîðñòâî ñàìî áè çàãóáèëà è ñâîåòî, è ÷óæäîòî âðåìå. Â êðàéíà ñìåòêà îñòàíàõà äâàíàäåñåò âúçìîæíîñòè. Âñè÷êè èçãëåæäàõà åäíàêâî ïðèâëåêàòåëíè. Ñòàíëè âëåçå ïðè íåÿ òúêìî äîêàòî ñè áëúñêàøå ãëàâàòà íàä ñïèñúêà è ñå ÷óäåøå äàëè ìîæå äà ïîïúëíè è äâàíàäåñåòòå ìîëáè, áåç äà îòêà÷è îêîí÷àòåëíî. Òîé îãëåäà êóï÷èíàòà ëèñòîâå íà ìàñàòà, ïîñëå ïîñî÷è ïèñìîòî îò îáëàñòíèÿ èíñïåêòîð â Òðåéíúð — ïèñìî, êîåòî íå èçãëåæäàøå íèòî ïî-äîáðî, íèòî ïî-ëîøî îò îñòàíàëèòå.
   — Òóê — êàçà òîé.
   Òÿ ãî ïîãëåäíà, èçíåíàäàíà îò ñïîêîéíàòà óâåðåíîñò â ãëàñà ìó.
   — Òè äà íå áè äà çíàåø çà Äæîðäæèÿ íåùî ïîâå÷å îò ìåí?
   — Íèùî ïîäîáíî. Òîÿ ùàò ñúì ãî âèæäàë ñàìî íà êèíî. Òÿ ó÷óäåíî âäèãíà âåæäè.
   — „Îòíåñåíè îò âèõúðà" — îáÿñíè Ñòàèëè. — Âèâèúí Ëèé. Êëàðê Ãåéáúë. „Íî çà òîâà ùå ìèñëÿ óòðå, çàùîòî .óòðå å íîâ äåí." Êàê ìè çâó÷è àêöåíòúò, ïðèëè÷àì ëè íà .ïðèøúëåö îò Þãà, Ïàòè?
   - Äà, îò Þæåí Áðîíêñ. Ùîì íå çíàåø íèùî çà Äæîðäæèÿ è íèêîãà íå ñè áèë òàì, òîãàâà îòêúäå...
   — Çàùîòî òîâà å ïðàâèëíèÿò èçáîð.
   — Íå ìîæåø äà ãî çíàåø, Ñòàíëè. — Ðàçáèðà ñå, ÷å ìîãà — áåçãðèæíî êàçà òîé. — Çíàì, Òÿ ãî ïîãëåäíà è ðàçáðà, ÷å íå ñå øåãóâà; ãîâîðåøå ñúâúðøåíî ñåðèîçíî. Ïî ãðúáíàêà è ïîëàçèõà òðåâîæíè òðúïêè.
   — Îòêúäå çíàåø?
   Äî òîçè ìîìåíò òîé ëåêè÷êî ñå óñìèõâàøå. Ñåòíå ïðåñòàíà äà ñå óñìèõâà è ñÿêàø ñå îçàäà÷è. Î÷èòå ìó ïîìðúêíàõà, êàòî ÷å áå óñòðåìèë âçîð íàâúòðå â ñåáå ñè, çà äà ïîãëåäíå ïîêàçàíèÿòà íà íÿêàêúâ ñòðàíåí ïðèáîð, êîéòî öúêà è áðúì÷è òî÷íî êàêòî ñå ïîëàãà, íî â êðàéíà ñìåòêà ñè îñòàâà íåðàçáèðàåì, ñúùî êàêòî å íåðàçáèðàåì îáèêíîâåíèÿò ðú÷åí ÷àñîâíèê çà ïîâå÷åòî ñðåäíè ãðàæäàíè,' , — Êîñòåíóðêàòà íå áè ìîãëà äà íè ïîìîãíå — âíåçàïíî èçðå÷å òîé.
   Èçðå÷å ãî ñúâúðøåíî ÿñíî. Ïàòè ÷ó âñÿêà îòäåëíà äóìà. Òîçè îòñúñòâàù ïîãëåä — òîâà .èçðàæåíèå íà âãëúáåíà èçíåíàäà — âñå îùå íå ÷åçíåøå îò ëèöåòî ìó è òîâà âå÷å ÿ ïëàøåøå.
   - Ñòàíëè? Êàêâî ãîâîðèø? Ñòàíëè!   
   Òîé òðåïíà. Äîêàòî ïðåãëåæäàøå ïèñìàòà, Ïàòè áå õàïíàëà íÿêîëêî ïðàñêîâè. Ñåãà ðúêàòà íà Ñòàí çàêà÷è ôðóêòèåðàòà, êîÿòî ñå ðàçáè íà ïîäà. Î÷èòå ìó ñå èçáèñòðèõà.
   — Î, ïî äÿâîëèòå! Èçâèíÿâàé.
   — Íÿìà íèùî. Ñòàíëè... çà êàêâî ãîâîðåøå?
   — Çàáðàâèõ — êàçà òîé. — Îáà÷å ìèñëÿ, ÷å òðÿáâà äà îïèòàìå â Äæîðäæèÿ, ìúíè÷êî ìîå.
   — Íî...
   — Äîâåðè ìè ñå — êàçà òîé è òÿ ìó ñå äîâåðè. Ïúðâàòà áåñåäà ìèíà áëåñòÿùî. Êîãàòî ñå êà÷âàøå íà îáðàòíèÿ âëàê çà Íþ Éîðê, Ïàòè çíàåøå, ÷å å ñïå÷åëèëà ìÿñòîòî. Èêîíîìè÷åñêèÿò äèðåêòîð ÿ áå õàðåñàë îò ïðúâ ïîãëåä, êàêòî è òÿ íåãî; ïðîñòî áå óñåòèëà êàê íåùî ïðåùðàêâà ïîìåæäó èì. Ñåäìèöà ïî-êúñíî ïðèñòèãíà è ïèñìåíîòî ïîòâúðæäåíèå. Îáëàñòíàòà ïåäàãîãè÷åñêà èíñïåêöèÿ â Òðåéíúð ìîæåøå äà é ïðåäëîæè èçïèòàòåëåí äîãîâîð å ãîäèøíà çàïëàòà 9200 äîëàðà.
   — Ùå óìðåø îò ãëàä — çàÿâè Õúðáúðò Áëóì, êîãàòî óçíà, ÷å äúùåðÿ ìó ñìÿòà äà ïðèåìå ïðåäëîæåíèåòî. — È îòãîðå íà âñè÷êî, ùå òè å ãîðåùî äîêàòî óìèðàø.
   — Äðúí-äðúí. Ñêàðëåò — îòâúðíà Ñòàíëè, êîãàòî Ïàòè ìó ïðåäàäå äóìèòå íà áàùà ñè.
   Äî òîçè ìîìåíò òÿ áåøå áÿñíà, ãîòîâà äà ñå ðàçïëà÷å, íî ñåãà èçâåäíúæ ñå ðàçêèêîòè è Ñòàíëè ÿ ãðàáíà â ïðåãðúäêèòå ñè.
   Íàèñòèíà ïðåæèâÿõà ìíîãî ãîðåùèíè, íî íå óìðÿõà îò ãëàä. Îæåíèõà ñå íà 19 àâãóñò 1972 ãîäèíà. Ïàòè Þðèñ áå îñòàíàëà äåâñòâåíà äî âåí÷èëîòî. Ïðåç ïúðâàòà áðà÷íà íîù â åäèí ïëàíèíñêè õîòåë òÿ ëåãíà ãîëà ïîä õëàäíèòå ÷àðøàôè, à â ãúðäèòå é áóøóâàøå ãðúìîòåâè÷íà áóðÿ — ÷åðíèòå îáëàöè íà ñòðàõà, ñâåòêàâèöèòå íà æåëàíèåòî è âúçõèòèòåëíàòà ñëàñò. Êîãàòî Ñòàíëè ñå âìúêíà äî íåÿ, æèëàâèòå ìó ìóñêóëè áÿõà èçïúíàòè, ÷ëåíúò ìó ñå èçäèãàøå êàòî óäèâèòåëåí çíàê íàä êúäðàâèòå êîñüì÷åòà è Ïàòè ïðîøåïíà:
   — Íå ìè ïðè÷èíÿâàé áîëêà, ñêúïè.
   — Íèêîãà íÿìà äà òè ïðè÷èíÿ áîëêà — îòâúðíà òîé äîêàòî ÿ ïîåìàøå â ïðåãðúäêèòå ñè è íèòî âåäíúæ íå íàðóøè òîâà îáåùàíèå äî 27 ìàé 1985 — äî íîùòà íà âàíàòà.
   Ïðåïîäàâàíåòî ïîòðúãíà äîáðå. Ñòàèëè ñè íàìåðè ðàáîòà êàòî øîôüîð íà õëåáàðñêè êàìèîí çà ñòî è ïåòäåñåò äîëàðà ñåäìè÷íî. Ïðåç íîåìâðè ñúùàòà ãîäèíà, êîãàòî îòêðèõà íîâèÿ òúðãîâñêè öåíòúð íà Òðåéíúð, òîé óñïÿ äà ñå óðåäè â êàíòîðàòà' íà „Õ. è Ð. Áëîê", âå÷å ñðåùó ñòî è ïåòäåñåò äîëàðà. Îáùèÿò èì ãîäèøåí äîõîä îòñêî÷è íà 17000 äîëàðà — òîâà èì ñå ñòðóâàøå êàòî ïðèêàçíî áîãàòñòâî â îíèÿ âðåìåíà, êîãàòî ÷îâåê ìîæåøå äà ïîëó÷è ëèòúð áåíçèí çà îñåì öåíòà, à ïîãà÷à áÿë õëÿá çà òðèäåñåò. Ïðåç ìàðò 1973, áåç ðå÷è è ôàíôàðè. Ïàòè Þðèñ çàðÿçà ïðîòèâîçà÷àòú÷íèòå õàï÷åòà.
   Ïðåç 1975 Ñòàèëè íàïóñíà „Õ. è Ð. Áëîê" è ñå çàå ñúñ ñîáñòâåí áèçíåñ. Íåçàâèñèìî îò êîÿ ñòðàíà áÿõà, ðîäèòåëèòå åäèíîäóøíî çàÿâèõà, ÷å íà÷èíàíèåòî å áåçóìíî. Íå ÷å Ñòàí-ëè íå áèâàøå äà çàïî÷âà ñàìîñòîÿòåëåí áèçíåñ — ïàçè Áîæå, íåïðåìåííî òðÿáâàøå äà ãî ñòîðè! Íî îùå å ìíîãî ðàíî, òâúðäÿõà è ÷åòèðèìàòà, ôèíàíñîâèÿò òîâàð ùå ïàäíå èçöÿëî âúðõó Ïàòè. („Ïîíå äîêàòî ÿ èçõâúðëÿò îò ðàáîòà - ìðà÷íî êàçà Õúðáüðò Áëóì íà áðàò ñè, ñëåä êàòî öÿëà íîù áÿõà ïèëè â êóõíÿòà, — à ñåòíå ùå ÷àêàò àç äà ãè èçäúðæàì.") Îáåäèíåíîòî ðîäèòåëñêî òÿëî ñìÿòàøå, ÷å ÷îâåê íå áèâà è äà ñè ìèñëè çà ñàìîñòîÿòåëåí áèçíåñ, ïðåäè äà íàâúðøè ïî-òðåçâà è çðÿëà âúçðàñò — íàïðèìåð ñåäåìäåñåò è îñåì ãîäèíè.
   Ñòàíëè îòíîâî ïðîÿâè åäâà ëè íå ñâðúõåñòåñòâåíà ñàìîóâåðåíîñò. Áåøå ìëàä, ïðåäñòàâèòåëåí, óìåí è ñïîñîáåí. Íà ïðåäèøíîòî ðàáîòíî ìÿñòî ñè áå ñúçäàë âðúçêè. Èìàøå âñè÷êî òîâà êàòî äàäåíîñò. Íî íå ìîæåøå äà çíàå, ÷å „Êîðèäîð âèäåî", åäíà îò ïúðâèòå ôèðìè â çàðàæäàùàòà ñå âèäåîïðîìèøëåíîñò, ùå ñúçäàäå îãðîìåí êîìïëåêñ ñðåä ãîëîòî ïîëå, ñàìî íà ïåòíàäåñåò êèëîìåòðà îò ïðåäãðàäèåòî, êúäåòî ìèñòúð è ìèñèñ Þðèñ ùÿõà äà ñå ïðåñåëÿò ïðåç 1979 ãîäèíà; íå ìîæåøå äà çíàå è òîâà, ÷å ñàìî ãîäèíà ñëåä ïîÿâàòà ñè â Òðåéíúð ,,Êîðèäîð" ùå èçëåçå íà ïàçàðà çà ñàìîñòîÿòåëíà ïðîáà íà ïîòðåáèòåëñêîòî òúðñåíå. À äîðè íÿêàê äà ñå áå äîáðàë äî òàçè èíôîðìàöèÿ, â íèêàêúâ ñëó÷àé íå áè ìîãúë äà ñè âúîáðàçè, ÷å ùå íàåìàò ìëàä î÷èëàò åâðåèí, êîéòî îòãîðå íà âñè÷êî áåøå è ïðîêëåò ÿíêè — åâðåèí ñ ïðèâåòëèâà óñìèâêà, òðîìàâà ïîõîäêà, ñêëîííîñò äà íîñè ïðîòðèòè äæèíñè â ïî÷èâíèòå äíè è ñ âñå îùå íåçàçäðàâåëè îñòàòúöè îò ìëàäåæêè ïúïêè ïî ëèöåòî. È âñå ïàê ãî íàåõà. Íàåõà ãî. À Ñòàíëè ñÿêàø çíàåøå îò ñàìîòî íà÷àëî.
   Ñëåä êðàòêî ñúòðóäíè÷åñòâî „Êîðèäîð âèäåî" ïðåäëîæè äà ãî íàçíà÷è íà ùàò ñ ïúðâîíà÷àëíà çàïëàòà 30000 äîëàðà ãîäèøíî.
   — È íàèñòèíà å ñàìî íà÷àëî — êàçà Ñòàíëè íà Ïàòè â ëåãëîòî ñúùàòà âå÷åð. — Òå ùå ðàñòàò êàòî öàðåâèöà ïðåç àâãóñò, ñêúïà. Àêî ñâåòúò íå ñå ïðúñíå íà ïàð÷åòà ïðåç áëèçêèòå äåñåòèíà ãîäèíè, òå ùå ñå îçîâàò íà âúðõà, ïðè „Êîäàê", „Ñîíè" è „Àìåðèêàíñêà ðàäèîêîðïîðàöèÿ",
   — Êàêâî ùå èì êàæåø? — çàïèòà òÿ, ìàêàð ÷å âå÷å çíàåøå îòãîâîðà.
   — Ùå êàæà, ÷å ìè å áèëî ìíîãî ïðèÿòíî äà ðàáîòÿ ñ òÿõ — îòâúðíà òîé, ðàçñìÿ ñå, ïðèäúðïà ÿ ïî-áëèçî è ÿ öåëóíà. Ñëåä ìèã ñå îçîâà îòãîðå è òÿ óñåòè êàê. èçáóõâà íàñëàäàòà — âåäíúæ, äâà, òðè ïúòè, êàòî áëÿñúê íà ðàêåòè â ñðåäíîùíî íåáå... àëà áåáåòî âñå íå èäâàøå.
   Ñúòðóäíè÷åñòâîòî ñ „Êîðèäîð âèäåî" ìó áå îñèãóðèëî âðúçêè ñ íÿêîè îò íàé-áîãàòèòå è âëèÿòåëíè õîðà â Àòëàíòà. Äâàìàòà ñ ó÷óäâàíå îòêðèõà, ÷å ïîâå÷åòî îò òèÿ õîðà ñà ïðîñòî ÷óäåñíè. Ñðåä òÿõ áèâàõà ïîñðåùàíè áåç ïðåäðàçñúäúöè è ñ äîáðîäóøíà ñúðäå÷íîñò, íà êàêâàòî ïî÷òè íå ìîæåõà äà ñå íàäÿâàò â ñåâåðíèòå ùàòè. Ïàòè ñè ñïîìíÿøå êàê âåäíúæ Ñòàèëè ïèñà íà áàùà ñè: Íàé-ñâåñòíèòå áîãàòàøè íà. Àìåðèêà æèâåÿò â Àòëàíòà, ùàò Äæîðäæèÿ. Ùå ñå ïîãðèæà íÿêîè îò òÿõ äà ñòàíàò ïî-áîãàòè, à òå ùå ñå ïîãðèæàò àç äà ñòàíà ïî-áîãàò è íÿìà äà ïðèíàäëåæà íà íèêîãî, îñâåí íà Ïàòðèøà, íî ìèñëÿ, ÷å òîâà íå å ñòðàøíî, òúé êàòî òÿ ïúê ïðèíàäëåæè íà ìåí.
   Êîãàòî íàïóñíàõà Òðåéíúð, âúâ ôèðìàòà íà Ñòàíëè âå÷å ðàáîòåõà øåñòèìà ñúòðóäíèöè. Ïðåç 1983 ãîäèíà äîõîäúò èì íàâëåçå â íåèçñëåäâàíà òåðèòîðèÿ — òåðèòîðèÿ, çà êîÿòî Ïàòè áå ÷óâàëà ñàìî íåÿñíè ñëóõîâå. Òîâà áå ïðèêàçíàòà ñòðàíà íà ØÅÑÒÒÅ ÖÈÔÐÈ. È âñè÷êî áå ñòàíàëî ñ ëåêîòà è íåáðåæíîñò, ñ êàêâàòî ÷îâåê ñè îáóâà ïàíòîôèòå â ñúáîòà ñóòðèí. Ïîíÿêîãà òîâà ÿ ïëàøåøå. Âåäíúæ áîÿçëèâî ñå áå ïîøåãóâàëà íà òåìà ñäåëêè ñ äÿâîëà. Âìåñòî îòãîâîð Ñòàíëè ñå ñìÿ äî ïðèïàäúê, íî çà íåÿ â òîâà íÿìàøå íèùî ñìåøíî è íàâÿðíî íèêîãà íÿìàøå äà ñå òúðñè äîêðàé îò òðåâîãèòå.
   Êîñòåíóðêàòà íå áè ìîãëà äà íè ïîìîãíå.
   Îò âðåìå íà âðåìå, áåç ñàìà äà çíàå çàùî, òÿ ñå ñúáóæäàøå ïîñðåäíîù è óñåùàøå òàçè ìèñúë â ãëàâàòà ñè êàòî ïîñëåäíî êúñ÷å îò çàáðàâåí ñúí. Òîãàâà ñå îáðúùàøå êúì Ñòàíëè ñ íåïðåîäîëèìîòî æåëàíèå äà ãî äîêîñíå, äà ñå: óâåðè, ÷å îùå å òóê. Æèâîòúò èì áåøå ÷óäåñåí — áåç ïðåêîìåðíî ïèåíå, áåç èçíåâåðè, áåç íàðêîòèöè, áåç ñêóêà, áåç îæåñòî÷åíè ñïîðîâå çà áúäåùåòî. Èìàøå ñàìî åäíî ìàëêî îáëà÷å. Ìàéêà é ïúðâà ñïîìåíà çà íåãî. Ïî-êúñíî Ïàòè ñè ìèñëåøå, ÷å å áèëî åäâà ëè íå çàäúëæèòåëíî äà ñòàíå òàêà. Â êðàéíà ñìåòêà âúïðîñúò èçíèêíà â åäíî îò ïèñìàòà íà Ðóò Áëóì, Òÿ ïèøåøå íà Ïàòè âñÿêà ñåäìèöà è âúïðîñíîòî ïèñìî ïðèñòèãíà ïðåç ïúðâèòå åñåííè äíè íà 1979 ãîäèíà. Áåøå ïðåïðàòåíî îò ñòàðèÿ èì àäðåñ â Òðåéíúð è Ïàòè ãî ïðî÷åòå ñðåä õîëà, ïðåòúïêàí ñ êàøîíè, îò êîèòî ñå ïîäàâàõà âåùèòå èì. ×óâñòâàøå ñå îáúðêàíà, èçêîðåíåíà è îáåäíÿëà.
   Â îáùè ëèíèè òîâà áå òèïè÷íî ïèñìî íà Ðóò Áëóì îò ðîäíèÿ äîì — ÷åòèðè ïëúòíî èçïèñàíè ñèíêàâè ñòðàíèöè, âñÿêà îò òÿõ îçàãëàâåíà: ÏÐÎÑÒÎ ÂÅÑÒÈ ÎÒ ÐÓÒ. Äðàñêóëêèòå áÿõà ïî÷òè íåðàçáèðàåìè è âåäíúæ Ñòàíëè ñå îïëàêà, ÷å íå ìîæå äà ðàç÷åòå íèòî äóìà îò ïîñëàíèÿòà íà òúùà ñè. „Çà êàêâî ëè òè òðÿáâà?" — îòâúðíà ìó Ïàòè.
   È òîçè ïúò ïèñìîòî áåøå ïúëíî ñ îáè÷àéíèòå ìàìèíè . íîâèíè; ïàìåòòà íà Ðóò Áëóì íàïîìíÿøå äåëòàòà íà ïúëíîâîäíà ðåêà, êîÿòî çàïî÷âà îò ïîäâèæíàòà òî÷êà íà íàñòîÿùèÿ ìîìåíò è ïëàâíî ñå ðàçøèðÿâà âñå ïî-äàëå÷å îò âåòðèëîîáðàçíàòà ìðåæà íà âñè÷êèòå é ïîçíàòè. Ïîâå÷åòî ëè÷íîñòè, çà êîèòî ñòàâàøå äóìà, âå÷å èçáëåäíÿâàõà â ñïîìåíèòå íà Ïàòè êàòî ñíèìêè îò ñòàð àëáóì, íî çà Ðóò âñè÷êè òèÿ ïîçíàíñòâà ñè îñòàâàõà ñâåæè. Ëþáîïèòñòâîòî êúì äåëàòà èì, êàêòî è òðåâîãèòå çà òÿõíîòî çäðàâå, èçãëåæäàõà íåèç÷åðïàåìè, à ïðîãíîçèòå íåìèíóåìî ñå îêàçâàõà çëîêîáíè. Áàùà é âñå îùå ñòðàäàë îò áîëêè â ñòîìàõà. Òîé áèë ñèãóðåí, ÷å å ñàìî ëîøî õðàíîñìèëàíå; è ïðåç óì íÿìàëî äà ìó ìèíå, ÷å èìà ÿçâà, äîäåòî íå âçåìå äà õðà÷è êðúâ, à è òîãàâà ìîæåëî äà ñå êîëåáàå. Íàëè ãî çíàåø, ñêúïà, ðàáîòëèâ å êàòî ìóëå, à ïîíÿêîãà å è ñúùî òúé óïîðèò. Ãîñïîä äà ìè ïðîñòè ëîøàòà äóìà. Íà Ðàíäè Õàðëèíãúí é íàïðàâèëè îïåðàöèÿ, èçâàäèëè é îò ÿé÷íèöèòå êèñòè êîëêîòî òîïêè çà ãîëô, íå áèëè çëîêà÷åñòâåíè, ñëàâà Áîãó, íî öåëè äâàéñåò è ñåäåì êèñòè íà ÿé÷íèöèòå íàïðàâî äà ñè óìðåø! Áåç ñúìíåíèå òîâà ñå äúëæàëî íà âîäàòà â Íþ Éîðê — âúçäóõúò ñúùî áèë ìðúñåí, íî òÿ òâúðäî ñìÿòàëà, ÷å â êðàéíà ñìåòêà âîäàòà å íàé-îïàñíà. Âñè÷êî ñå îòëàãàëî â ÷îâåøêèÿ îðãàíèçúì. Ïàòè åäâà ëè ñè ïðåäñòàâÿëà êîëêî ÷åñòî ìàéêà é áëàãîäàðè íà Áîãà, ÷å „äåöàòà" æèâåÿò â ïðîâèíöèÿòà, êúäåòî âîäàòà è âúçäóõúò — îñîáåíî âîäàòà — ñà ïî-çäðàâîñëîâíè. (Çà Ðóò öåëèÿò Þã, âêëþ÷èòåëíî Àòëàíòà è Áúðìèíãàì, áåøå äúëáîêà ïðîâèíöèÿ.) Ëåëÿ Ìàðãàðåò ïàê âðàæäóâàëà ñ åëåêòðîñíàáäÿâàíåòî. Ñòåëà Ôëàíàãàí îòíîâî ñå îìúæèëà, èìà õîðà, äåòî íå ìîãàò äà ñå ïîó÷àò îò ãðåøêèòå. Ðè÷è Õþáúð ïàê áèë óâîëíåí.
   È ñðåä öÿëîòî òîâà ìíîãîñëîâèå — ÷åñòî ñòèãàùî äî çëîñëîâèå — íàñðåä èçðå÷åíèåòî, ñëåä åäíî „òà êàòî ðåêîõ", êîåòî èçíèêâàøå íè â êëèí íè â ðúêàâ, Ðóò Áëóì çàäàâàøå Ñòðàøíèÿ âúïðîñ: „Êîãà ëè ùå ñå íàêàíèòå ñúñ Ñòàí äà íè ïîäàðèòå âíó÷å? Çàêàíèëè ñìå ñå äà ãî ðàçãëåçèì. Â ñëó÷àé, ÷å íå ñè çàáåëÿçàëà, Ïàòñè, äà òè íàïîìíÿ — òðóïàò íè ñå ãîäèíêèòå." À ñåòíå ïðîäúëæàâàøå ñ ùåðêàòà íà Áðóêíúð îò äîëíàòà óëèöà, äåòî ÿ èçãîíèëè îò ó÷èëèùå, çàùîòî áèëà áåç ñóòèåí, à ïðåç áëóçàòà âñè÷êî ñå âèæäàëî.
   Èçïúëíåíà ñ òúãà è íîñòàëãèÿ ïî ñòàðèÿ äîì â Òðåéíúð, íåóâåðåíà è íå íà øåãà èçïëàøåíà îò íåèçâåñòíîòî áúäåùå, Ïàòè ìèíà â ñòàÿòà, êúäåòî ùåøå äà áúäå ñïàëíÿòà è ñå ïðîñíà íà äþøåêà (ìàòðàêúò âñå îùå áåøå â ãàðàæà è äþøåêúò ñðåä ïðîñòîðíèÿ ãîë ïîä ïðèëè÷àøå íà çàõâúðëåíà âåù ñðåä çàãàäú÷åí æúëò ïëàæ). Õâàíà ñå çà ãëàâàòà è ðèäà ïî÷òè äâàäåñåò ìèíóòè. Íàâÿðíî è áåç ïèñìîòî ùåøå äà ñå ðàçïëà÷å. Òî ïðîñòî áå óñêîðèëî èäâàíåòî íà ðèäàíèÿòà, êàêòî ïðàõúò óñêîðÿâà êèõàâèöàòà.
   Ñòàíëè èñêàøå äà èìàò äåöà. Òÿ ñúùî èñêàøå äà èìàò äåöà. Ïî òîçè âúïðîñ íÿìàõà ñïîðîâå, êàêòî íÿìàõà ñïîðîâå ïî ïðèñòðàñòèåòî ñè êúì ôèëìèòå íà Óäè Àëúí, ïî ñðàâíèòåëíî ðåäîâíèòå ïîñåùåíèÿ â ñèíàãîãàòà, ïî ïîëèòè÷åñêèòå ñè óáåæäåíèÿ, ïî îòâðàùåíèåòî êúì ìàðèõóàíàòà è ñòîòèöè äðóãè âàæíè è ìàëîâàæíè âúïðîñè. Â Òðåéíúð èìàõà ñâîáîäíà ñòàÿ, êîÿòî áÿõà ðàçäåëèëè íà äâå. Îòëÿâî Ñòàíëè ñè èìàøå áþðî çà ðàáîòà è êðåñëî çà ÷åòåíå; îòäÿñíî Ïàòè ñè èìàøå øåâíà ìàøèíà è ìàñè÷êà çà ïàñèàíñè. Èìàõà ñïîðàçóìåíèå çà òàçè ñòàÿ òîëêîâà òâúðäî ñïîðàçóìåíèå, ÷å ðÿäêî ãîâîðåõà çà íåãî, òî ïðîñòî ñúùåñòâóâàøå è áå ÷àñò îò òÿõ êàòî íîñîâåòå èì èëè áðà÷íèòå õàëêè. Åäèí äåí òàçè ñòàÿ ùåøå äà ïðèíàäëåæè íà Àíäè èëè Äæåíè. Íî êúäå áåøå äåòåòî? Øåâíàòà ìàøèíà, êîøíèöèòå ñ ïëàòîâå, ìàñè÷êàòà çà ïàñèàíñè, áþðîòî è êðåñëîòî — âñè÷êè ïðåäìåòè ñòîÿõà íåïîêëàòèìî è ñÿêàø ìåñåö ñëåä ìåñåö çàçäðàâÿâàõà âðúçêàòà ñ îòðåäåíèòå èì ìåñòà, ïîä÷åðòàâàéêè âñå ïî-îò÷åòëèâî çàêîííîòî ñè ïðàâî äà áúäàò òóê. Ïîíå òàêà é ñå ñòðóâàøå, ìàêàð ÷å íèòî âåäíúæ íå óñïÿ äà èçáèñòðè ìèñúëòà äîêðàé; ñúùî êàòî äóìàòà ïîðíîãðàôñêè, òàçè ïðåäñòàâà áå íåùî, êîåòî òàíöóâàøå íåéäå äîñàìè ãðàíèöàòà íà èçðàçíèòå ñïîñîáíîñòè. Íî ñè ñïîìíÿøå êàê âåäíúæ ïî âðåìå íà öèêúëà îòâîðè øêàô÷åòî ïîä ìèâêàòà, çà äà âçåìå ïðåâðúçêà; ñïîìíÿøå ñè êàê âèäÿ êóòèÿòà ñ äàìñêè ïðåâðúçêè è ñè ïîìèñëè, ÷å òÿ ñÿêàø ñàìîäîâîëíî ñå ïîäñìèâà: Çäðàñòè, Ïàòè! Íèå ñìå òâîèòå äåöà. Íèå ñìå åäèíñòâåíèòå äåöà, êîèòî ùå èìàø, è ñìå ãëàäíè. Íàõðàíè íè. Íàõðàíè íè ñ êðúâ.
   Ïðåç 1976, òðè ãîäèíè ñëåä êàòî áå çàõâúðëèëà ïðîòèâîçà÷àòú÷íèòå õàï÷åòà, äâàìàòà ïîñåòèõà â Àòëàíòà åäèí ëåêàð íà èìå Õàðêàâåé. „Èñêàìå äà çíàåì äàëè èìà íåùî íåðåäíî — êàçà ìó Ñòàèëè - è àêî äà, òî êàêâî ìîæå äà ñå íàïðàâè."
   Íàïðàâèõà èì èçñëåäâàíèÿ- Óñòàíîâè ñå, ÷å ñïåðìàòà íà Ñòàèëè å íîðìàëíà, ÷å ÿéöåêëåòêèòå íà Ïàòè ñà ãîäíè çà îïëîæäàíå è ÷å âñè÷êè êàíàëè, êîèòî áè òðÿáâàëî äà áúäàò îòâîðåíè, íàèñòèíà ñà ñâîáîäíè.
   Õàðêàâåé íå íîñåøå âåí÷àëíà õàëêà è ñ äîáðîäóøíîòî ñè ðóìåíî ëèöå ïðèëè÷àøå íà âåñåë ñòóäåíò îò ïîñëåäíèÿ êóðñ íà êîëåæà, êîéòî òîêó-ùî ñå å çàâúðíàë îò âàêàíöèÿ ïî ñêèîðñêèòå ïèñòè íà Êîëîðàäî. Ñëåä èçñëåäâàíèÿòà òîé èì êàçà, ÷å ïðîáëåìè êàòî òåõíèòå ñúâñåì íå ñà ðÿäêîñò. Êàçà èì îùå, ÷å ïðè ïîäîáíè ñëó÷àè ïî âñÿêà âåðîÿòíîñò âúçíèêâà ïñèõîëîãè÷åñêè ïàðàäîêñ, íàïîäîáÿâàù â íÿêîè îòíîøåíèÿ ñåêñóàëíàòà èìïîòåíòíîñò — êîëêîòî ïîâå÷å èñêàø, òîëêîâà ïî-ìàëêî ìîæåø. Çàòîâà äâàìàòà òðÿáâàëî äà ñå îòïóñíàò. È ïî âúçìîæíîñò, äà íå ìèñëÿò çà îïëîæäàíåòî ïî âðåìå íà ñåêñà. Íà âðúùàíå êúì äîìà Ñòàí áåøå ìðà÷åí. Ïàòè ãî çàïèëà çàùî.                           .
   — Íèêîãà íå ãî ïðàâÿ — êàçà òîé.
   — Êàêâî íå ïðàâèø?
   — Íèêîãà íå ìèñëÿ çà îïëîæäàíåòî ïî âðåìå íà ñåêñà, Ìàêàð ÷å ñå ÷óâñòâàøå ìàëêî ñàìîòíà è èçïëàøåíà, òÿ íåâîëíî ñå èçêèñêà. Ñúùàòà íîù, êîãàòî ìèñëåøå, ÷å Ñòàèëè îòäàâíà å çàñïàë, ãëàñúò ìó ÿ ñòðåñíà â ìðàêà. Çâó÷åøå ñïîêîéíî, íî Ïàòè óñåùàøå ñïîäàâåíèòå ðèäàíèÿ ïîä ïðèâèäíàòà ñäúðæàíîñò.
   — Çàðàäè ìåíå å — êàçà òîé. - Àç ñúì âèíîâåí. Òÿ ñå çàâúðòÿ êúì íåãî, íàïèïà òÿëîòî ìó è ãî ïðåãúðíà.
   — Íå ñòàâàé ãëóïàê.
   Íî ñúðöåòî - áèåøå çàáúðçàíî — ïðåêàëåíî çàáúðçàíî. Íå ñàìî îò ñòðÿñêàíåòî; òîé ñÿêàø áå íàäíèêíàë â ñúçíàíèåòî é; îòêðèâàéêè òàì ïîòàéíîòî óáåæäåíèå, çà êîåòî òÿ ñàìàòà íå áå ïîäîçèðàëà äî òîçè ìîìåíò. Áåç ïîâîä, áåç ïðè÷èíà, Ïàòè óñåùàøå — çíàåøå, — ÷å Ñòàí å ïðàâ. Íåùî íå áåøå íàðåä, íî íå ó íåÿ. Ïðè÷èíàòà áå òîé.
   — Íå áúäè èäèîò! — ÿðîñòíî ïðîøåïíà òÿ, ïðèòèñíàëà ëèöå êúì ðàìîòî ìó   Êîæàòà ìó áå îâëàæíÿëà îò ïîò è Ïàòè èçâåäíúæ îñúçíà, ÷å òîé ñå ñòðàõóâà. Ñòðàõúò ñå èçëú÷âàøå îò íåãî íà ñòóäåíè âúëíè è òÿ èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å å ëåãíàëà ãîëà äî îòâîðåí õëàäèëíèê.
   — Íå ñúì íèòî èäèîò, íèòî ãëóïàê — îòâúðíà òîé ñúñ ñúùèÿ ãëàñ, åäíîâðåìåííî ñïîêîåí è çàäàâåí îò âúëíåíèå - è òè îòëè÷íî ãî çíàåø. Çàðàäè ìåíå å. Íî íå çíàì çàùî.
   — Íÿìà îòêúäå äà çíàåø ïîäîáíî íåùî. Ãëàñúò é áå ñòàíàë äðåçãàâ, ñâàäëèâ — êîãàòî ñå òðåâîæåøå, ìàéêà é èìàøå ñúùèÿò ãëàñ. È îùå ïðåäè äà èçðå÷å ïîñëåäíàòà äóìà, öÿëîòî é òÿëî ïîòðåïåðà êàòî óäàðåíî îò êàìøèê. Ñòàèëè óñåòè òîâà è ÿ ïðåãúðíà îùå ïî-ñèëíî   — Ïîíÿêîãà ñè ìèñëÿ, ÷å çíàì çàùî — êàçà òîé. — Ïîíÿêîãà ñå ñúáóæäàì ñëåä ñòðàíåí, êîøìàðåí ñúí è ñè ìèñëÿ: „Ñåãà âå÷å çíàì. Çíàì êàêâî íå å íàðåä." Íå ñàìî òîâà, ÷å íå ìîæåø äà çàáðåìåíååø — âñè÷êî. Âñè÷êî íåðåäíî â ìîÿ æèâîò. 
   — Ñòàèëè, â æèâîòà òè íÿìà íèùî íåðåäíî.
   — Íÿìàì ïðåäâèä âúòðåøíàòà ñòðàíà — âúçðàçè òîé. — Îòâúòðå âñè÷êî å ÷óäåñíî. Ãîâîðÿ òè çà âúíøíàòà ñòðàíà. Íåùî, êîåòî áè òðÿáâàëî äà îòìèíå, íî íå îòìèíàâà. Ñúáóæäàì ñå îò òèÿ ñúíèùà è ñè ìèñëÿ: „Öåëèÿò ìè ïðèÿòåí æèâîò å ñàìî çàòèøèå ïðåä íÿêàêâà áóðÿ, êîÿòî íå ðàçáèðàì." Ñòðàõóâàì ñå. À ïîñëå âñè÷êî... èçáëåäíÿâà. Êàòî ñúí.
   Ïàòè çíàåøå, ÷å ïîíÿêîãà Ñòàí ñúíóâà êîøìàðè. Ïåò-øåñò ïúòè ñå áå ñúáóæäàëà îò ñòîíîâåòå ìó. Íàâÿðíî ñå áå ñëó÷âàëî è äà ïðîñïè, áåç äà óñåòè òèÿ çëîêîáíè ïðèñòúïè. Êîãàòî ãî ðàçòúðñâàøå è ïèòàøå êàêâî èìà, òîé îòãîâàðÿøå åäíî è ñúùî: Íå ñè ñïîìíÿì. Ïîñëå ïîñÿãàøå çà öèãàðèòå è ïóøåøå ñåäíàë â ëåãëîòî, èç÷àêâàéêè ïîñëåäíèòå îñòàòúöè îò ñúíÿ äà ñå èçöåäÿò ïðåç ïîðèòå ìó êàòî íåçäðàâà ïîò.
   Áåçäåòíè. Â îíàÿ íîù íà 28 ìàé 1985 ãîäèíà - íîùòà íà âàíàòà — ðîäèòåëèòå èì âñå îùå î÷àêâàõà âíó÷å. Ñâîáîäíàòà ñòàÿ ïðîäúëæàâàøå äà ñè áúäå ñâîáîäíà; ðàçíîêàëèáðåíèòå äàìñêè ïðåâðúçêè ñè ñòîÿõà íà îòðåäåíîòî èì ìÿñòî â øêàô÷åòî ïîä ìèâêàòà â áàíÿòà; ÷åðâåíèÿò êàðäèíàë íå ïðîïóñêàøå åæåìåñå÷íèòå ñè ïîñåùåíèÿ. Ìàêàð è óëèñàíà â ëè÷íè ãðèæè, ìàéêà é äîëàâÿøå áîëêàòà íà äúùåðÿ ñè è âå÷å íå ïèòàøå çà íèùî — íèòî â ïèñìàòà, íèòî ïðè ïîñåùåíèÿòà èì â Íþ Éîðê âåäíúæ íà âñåêè øåñò ìåñåöà. Íå èì ïîäìÿòàõà íà øåãà äà ïèÿò ðåäîâíî âèòàìèí Å. Ñòàèëè ñúùî áå ïðåñòàíàë äà ãîâîðè çà äåöà, íî ïîíÿêîãà, êîãàòî ñè ìèñëåøå, ÷å å ñàì. Ïàòè çàáåëÿçâàøå ñÿíêàòà ïî ëèöåòî ìó. Íÿêàêâà ñÿíêà. Ñÿêàø îò÷àÿíî ñå ìú÷åøå äà ñè ïðèïîìíè íåùî.
   Àêî íå ñå áðîè òàçè åäèíñòâåíà ïå÷àë, æèâîòúò èì áåøå ïðèÿòåí è ëåê äî ìèãà, â êîéòî èççâúíÿ òåëåôîíúò. Áåøå âå÷åðòà íà 28 ìàé è ïî òåëåâèçèÿòà äàâàõà „Ñåìåéíà âðàæäà". Ïàòè ñå áå îáêðúæèëà ñ øåñò ðèçè íà Ñòàí, äâå íåéíè áëóçè, êîøíè÷êàòà çà ðúêîäåëèå è êóòèéêàòà ñúñ ñòàðè êîï÷åòà; Ñòàí òúêìî ðàçãðúùàøå íàé-íîâèÿ ðîìàí íà Óéëÿì Äåíáðîó, èçäàäåí çàñåãà â ñúâñåì îãðàíè÷åí òèðàæ. Íà ïðåäíàòà êîðèöà ñå çúáåøå ÷óäîâèùå. Íà çàäíàòà èìàøå ñíèìêà íà ïëåøèâ î÷èëàò ìúæ.
   Ñòàí ñåäåøå ïî-áëèçî äî òåëåôîíà. Âäèãíà ñëóøàëêàòà è èçðå÷å:
   — Àëî. Þðèñ ñëóøà.   
   Ïîìúë÷à è ìåæäó âåæäèòå ìó ñå î÷åðòà óãðèæåíà Ïðú÷èöà.
   — Êàêâî êàçàõòå? Êîé ñå îáàæäà?
   Çà ìèã Ïàòè èçïèòà ñòðàõ. Ïî-êúñíî îò ñðàì ùåøå äà èçëúæå ðîäèòåëèòå ñè, ÷å äîëîâèëà íåùî ëîøî îùå. ùîì èççâúíÿë òåëåôîíúò, íî âñúùíîñò ñàìî ïîòðúïíà è çà ìèã íàäèãíà î÷è îò ðúêîäåëèåòî. À ìîæå áè òàêà è òðÿáâàøå äà áúäå. Ìîæå áè ìíîãî ïðåäè îáàæäàíåòî äâàìàòà áÿõà ïîäîçèðàëè, ÷å ñå çàäàâà íåùî, çà êîåòî íÿìà ìÿñòî â èçÿùíàòà ìàëêà êúùè÷êà çàä íèñêèòå òèñîâå, íåùî äîòîëêîâà ñèãóðíî è íåîòâðàòèìî, ÷å âñúùíîñò íå ñå íóæäàåøå îò ïîòâúðæäåíèÿ... ñòèãàøå ñàìî îíçè êðàòúê ìèã íà ïðîíèçâàù ñòðàõ, êàòî îñòðèå, êîåòî ñå âïèâà è âåäíàãà îòñêà÷à íàçàä.
   — Ìàìà ëè å? — áåçãëàñíî ðàçìúðäà óñòíè Ïàòè, èçïëàøåíà, ÷å áàùà é ìîæå äà å ïîëó÷èë ñúðäå÷åí óäàð. Èìàøå äåñåò êèëîãðàìà íàäíîðìåíî òåãëî è îùå îò ÷åòèðèäåñåòãîäèøíà âúçðàñò ñå îïëàêâàøå îò „áîëêè â ñòîìàõà".
   Ñòàí îòðèöàòåëíî ïîêëàòè ãëàâà è ñå óñìèõíà íà íåùî, êàçàíî ïî òåëåôîíà.
    — Òè... òè! Å, ãðúì äà ìå óäàðè! Ìàéê! Êàê óñ... Òîé îòíîâî çàìúë÷à è ñå âñëóøà. Óñìèâêàòà èçáëåäíÿ è Ïàòè ðàçïîçíà — èëè ïîíå òàêà é ñå ñòîðè — „àíàëèòè÷íîòî" ìó èçðàæåíèå, êîåòî ïîäñêàçâàøå, ÷å íÿêîé ìó âúçëàãà çàäà÷à èëè îáÿñíÿâà ïðîìÿíà â òåêóùèòå äåëà, èëè ðàçêàçâà íåùî ñòðàííî è èíòåðåñíî. Íàâÿðíî áåøå ïîñëåäíîòî. Íîâ êëèåíò? Ñòàð ïðèÿòåë? Êîé çíàå. Òÿ îòíîâî íàñî÷è âíèìàíèåòî ñè êúì òåëåâèçîðà, êúäåòî íÿêàêâà æåíà ïðåãðúùàøå Ðè÷àðä Äîóñúí è ãî îáñèïâàøå ñ öåëóâêè. Ïîìèñëè ñè, ÷å íå áè áèëî çëå äà áúäå íà íåéíî ìÿñòî. Äîêàòî òúðñåøå ÷åðíî êîï÷å çà äæèíñîâàòà ðèçà íà I Ñòàèëè, òÿ ñìúòíî óñåòè, ÷å ðàçãîâîðúò íàâëèçà â óòúïêàí êîëîâîç — îò âðåìå íà âðåìå Ñòàèëè ñóìòåøå îäîáðèòåëíî è âåäíúæ çàïèòà: „Ñèãóðåí ëè ñè, Ìàéê?" Íàêðàÿ, ñëåä ìíîãî äúëãî ìúë÷àíèå, òîé êàçà: „Äîáðå, ðàçáèðàì. Äà... àç... Äà. Äà, âñè÷êî. Íàÿñíî ñúì. Àç... êàêâî?... Íå, íå ìîãà òâúðäî äà îáåùàÿ, íî ùå ãî îáìèñëÿ ìíîãî âíèìàòåëíî. Çíàåø, ÷å... î?..- Òúé ëè?... Ãëåäàé òè! Ðàçáèðà ñå, ÷å çíàì. Äà... íåïðåìåííî... áëàãîäàðÿ... äà. Äîâèæäàíå." È òîé îñòàâè ñëóøàëêàòà.
   Ïàòè ñå îçúðíà è âèäÿ, ÷å Ñòàí å âòîðà÷èë íåâèæäàù ïîãëåä â ñòåíàòà íàä òåëåâèçîðà. Íà åêðàíà ïóáëèêàòà ðúêîïëÿñêàøå íà ñåìåéñòâî Ðàéúí, êîåòî áå ñïå÷åëèëî äâåñòà è îñåìäåñåò òî÷êè ñëåä óñïåøíàòà äîãàäêà, ÷å ïóáëèêàòà ùå ïîñî÷è ìàòåìàòèêàòà çà íàé-îìðàçåí ó÷åáåí ïðåäìåò íà ñèíà èì. Ñåìåéñòâîòî ïîäñêà÷àøå è êðåùåøå îò ðàäîñò. Íî Ñòàíëè ñå ìðúùåøå. Ïî-êúñíî òÿ ùåøå äà êàæå íà ðîäèòåëèòå ñè, ÷å é ñå ñòîðèë ëåêî ïðåáëåäíÿë, íî íÿìàøå äà ñïîìåíå, ÷å â îíçè ìîìåíò íå îáúðíà âíèìàíèå íà òîâà, çàùîòî ðåøè, ÷å å îò çåëåíèÿ ñòúêëåí àáàæóð íà ëàìïàòà.
   — Êîé áåøå. Ñòàí?
   — Ìììììì?
   Òîé ÿ ïîãëåäíà. Ñòîðè ñå, ÷å ïî ëèöåòî ìó å èçïèñàíà êðîòêà ðàçñåÿíîñò è ìîæå áè ëåêà äîñàäà. Åäâà ïî-êúñíî, êîãàòî îòíîâî è îòíîâî ïîâòàðÿøå â ïàìåòòà ñè öÿëàòà ñöåíà, òÿ âçå äà ñè ìèñëè, ÷å âñúùíîñò òîâà å áèëî èçðàæåíèå íà ÷îâåê, êîéòî ñå îòêúñâà îò ðåàëíîñòòà ìåòîäè÷íî, íèøêà ïî íèøêà. Ëèöå íà ÷îâåê, êîéòî ñå -îòäåëÿ îò ñèíåâàòà è ëèòâà êúì ìðàêà.
   — Êîé ñå îáàäè ïî òåëåôîíà?
   — Íèêîé — êàçà òîé è ñòàíà îò êðåñëîòî. — Íèêîé, íàèñòèíà. Ìèñëÿ äà ñè âçåìà âàíà.
   — Êàêâî, â ñåäåì âå÷åðòà?
   Áåç äà îòãîâîðè, òîé èçëåçå îò ñòàÿòà. Ïàòè áè ìîãëà äà ãî çàïèòà êàêâî èìà, áè ìîãëà äîðè äà ãî íàñòèãíå è äà çàïèòà äàëè íå ãî áîëè ñòîìàõ — â ñåêñà Ñòàí íÿìàøå çàäðúæêè, íî â íÿêîè îòíîøåíèÿ áåøå íåâåðîÿòíî ñâåíëèâ è áè áèëî òèïè÷íî çà íåãî äà êàæå, ÷å ùå ñå êúïå, à âñúùíîñò äà îòñêî÷è äî òîàëåòíàòà, çàùîòî èìà ðàçñòðîéñòâî. Íî â òîâà âðåìå íà åêðàíà ñå ïîÿâè íîâîòî ñåìåéñòâî Ïèñêàëî è Ïàòè ïðîñòî çíàåøå, ÷å Ðè÷àðä Äîóñúí ùå èçìèñëè íÿêàêúâ ãîëÿì ìàéòàï âúâ âðúçêà ñ ôàìèëèÿòà èì, à îñâåí òîâà âñå íå ìîæåøå äà íàìåðè ïóñòîòî êîï÷å, ìàêàð äà çíàåøå, ÷å â êóòèÿòà èìà öÿëà êàìàðà ÷åðíè êîï÷åòà. Êðèåõà ñå, ÿñíà ðàáîòà; íÿìàøå äðóãî îáÿñíåíèå...
   È òúé, òÿ îñòàâè Ñòàí äà èçëåçå è ñå ñåòè çà íåãî ÷àê ñëåä ôèíàëíèÿ ðåçóëòàò, êîãàòî îòêúñíà î÷è îò åêðàíà è âèäÿ ïðàçíîòî êðåñëî. Áå ÷óëà êàê ãîðå âîäàòà áúëáóêà âúâ âàíàòà è äåñåòèíà ìèíóòè ïî-êúñíî çàìëúêâà... àëà ñåãà îñúçíà, ÷å íå áå ÷óëà äà òðàêíå âðàòàòà íà õëàäèëíèêà, à òîâà îçíà÷àâàøå, ÷å Ñòàíëè ñå å êà÷èë, áåç äà ñè âçåìå áèðà. Íÿêîé ñå áå îáàäèë ïî òåëåôîíà è ãî áå íàòîâàðèë ñ òåæêè ãðèæè, à òÿ áå ëè ãî óòåøèëà ïîíå ñ åäíà äóìè÷êà? Íå. Áå ëè îïèòàëà äà èçêîïíè íåùè÷êî îò óñòàòà ìó? Íå. Áå ëè çàáåëÿçàëà èçîáùî, ÷å íåùî íå å íàðåä? Ïàê è ïàê íå. Çàðàäè òîâà ãëóïàâî òåëåâèçèîííî ñúñòåçàíèå — êîï÷åòàòà íå ìîæåøå äà îáâèíè, òå ñàìî ñëóæåõà çà îïðàâäàíèå.
   Å, äîáðå — ùåøå äà ìó îòíåñå êóòèÿ „Äèêñè", ïîñëå ùåøå äà ñåäíå äî âàíàòà, äà ìó èçòúðêà ãúðáà, äà ñå ïðàâè íà ãåéøà, äà ìó èçìèå êîñàòà, àêî íå âúçðàçÿâà è äà ðàçáåðå ñ êàêâî ñè èìà ãðèæè... èëè ñ êîãî.
   Âçå êóòèÿ áèðà îò õëàäèëíèêà è ñå êà÷è íà ãîðíèÿ åòàæ. Ïúðâèòå òðúïêè íà èñòèíñêà òðåâîãà ÿ ðàçòúðñèõà êîãàòî âèäÿ, ÷å âðàòàòà íà áàíÿòà å çàòâîðåíà. Íå ïðèòâîðåíà, à ïëúòíî çàòâîðåíà. Ñòàèëè íèêîãà íå çàòâàðÿøå âðàòàòà, êîãàòî ñå êúïåøå. Òîâà áå ñòàðà øåãà ïîìåæäó èì: ùîì å "çàòâîðåíî, çíà÷è ïðàâè òîâà, íà êîåòî ãî å ó÷èëà ìàéêà ìó, îòâîðåíî ëè å — çíà÷è íå áè âúçðàçèë, àêî íÿêîé äîéäå äà ãî íàó÷è íà îùå íåùè÷êî.
   Ïàòè ïî÷óêà ñ íîêòè ïî âðàòàòà è èçâåäíúæ óñåòè ñ áîëåçíåíà ÿñíîòà, ÷å òîçè çâóê íàïîìíÿ øóìîëåíåòî íà ïúëçÿùî âëå÷óãî. Îòêàêòî ñå áå îìúæèëà, íèêîãà íå áå ÷óêàëà íà êîÿòî è äà áèëî âðàòà â ñîáñòâåíèÿ ñè äîì.
   Òðåâîãàòà èçâåäíúæ ñå çàñèëè è òÿ ñè ñïîìíè êàê â äåòñòâîòî ñè ÷åñòî õîäåøå äà ïëóâà â åçåðîòî Êàðñúí. Â íà÷àëîòî íà àâãóñò âîäàòà áåøå òîïëà êàòî âúâ âàíà... íî åòî, ÷å ïîïàäàø â õëàäåí ñëîé è ìèãîì òå ïîëàçâàò òðúïêè íà èçíåíàäà è óäîâîëñòâèå. Òîêó-ùî òè å áèëî òîïëî; â ñëåäâàùèÿ ìèã òåìïåðàòóðàòà îêîëî áåäðàòà òè ñÿêàø å ñïàäíàëà ñ äâàéñåò ãðàäóñà. Àêî ñå èçêëþ÷è óäîâîëñòâèåòî, òî÷íî òîâà èçïèòâàøå è ñåãà — êàòî ÷å å ïîïàäíàëà â õëàäåí ñëîé. Ñàìî ÷å â ìîìåíòà õëàäíèÿò ñëîé íå áåøå îêîëî äúëãèòå äåâè÷åñêè áåäðà, èçòðúïíàëè â ìðà÷íèòå .äúëáèíè íà åçåðîòî Êàðñúí.
   Áåøå îáãúðíàë ñúðöåòî.
   — Ñòàíëè? Ñòàí?
   Òîçè ïúò ïî÷óêà íå ñ íîêòè, à ñ êîêàë÷åòàòà íà ïðúñòèòå. Íå ïîëó÷è îòãîâîð è çàáëúñêà ïî âðàòàòà.
   — Ñòàèëè?
   Ñúðöåòî é. Òî âå÷å íå áåøå â ãúðäèòå. Áå îòñêî÷èëî â ãúðëîòî è áåñíèòå ìó óäàðè ÿ çàäóøàâàõà.
   — Ñòàèëè!
   Â òèøèíàòà ñëåä êðÿñúêà (à ñàìèÿò ôàêò, ÷å êðåùè òóê, ñàìî íà äåñåò ìåòðà îò ìÿñòîòî, êúäåòî âñÿêà âå÷åð îòïóñêàøå ãëàâà íà âúçãëàâíèöàòà, ÿ óæàñÿâàøå îùå ïîâå÷å) òÿ ÷ó çâóê, ñëåä êîéòî îò äúëáèíèòå íà äóøàòà êàòî íåêàíåí ãîñò èçíèêíà ïàíèêàòà. À âñúùíîñò çâóêúò áå òîëêîâà íåçíà÷èòåëåí. Ïðîñòî øóì íà ïàäàùè êàïêè. Ïëüîê... ìúë÷àíèå. Ïëüîê... ìúë÷àíèå. Ïëüîê... Ïðåäñòàâÿøå ñè êàê êàïêàòà ñå çàðàæäà ïîä ðúáà íà êðàíà, êàê íàòåæàâà, íàåäðÿâà, çàáðåìåíÿâà, à ñåòíå ïàäà: ïëüîê.
   Ñàìî òîçè çâóê. Íèùî äðóãî. Èçâåäíúæ ÿ èçïúëíè óæàñíàòà óâåðåíîñò, ÷å íå áàùà é, à Ñòàèëè å ïîëó÷èë ñúðäå÷åí óäàð òàçè âå÷åð.   ;
   Ñ äðåçãàâ ñòîí òÿ õâàíà ñòúêëåíàòà äðúæêà è ÿ çàâúðòÿ. Íî âðàòàòà íå ïîìðúäíà; áåøå çàêëþ÷åíà. È âíåçàïíî ïðåç ãëàâàòà íà Ïàòè Þðèñ ñòðåìãëàâî ïðåëåòÿõà òðè ïîñëåäîâàòåëíè „íèêîãà": Ñòàèëè íèêîãà íå ñå êúïåøå ðàíî ïðèâå÷åð, Ñòàíëè íèêîãà íå çàòâàðÿøå âðàòàòà íà áàíÿòà (îñâåí àêî èçïîëçâàøå òîàëåòíàòà) è íèêîãà íå áå çàêëþ÷âàë äðóãà âðàòà, îñâåí âúíøíàòà.
   Âúçìîæíî ëè å, ìèíà é áåçóìíàòà ìèñúë, ÷îâåê äà ñå ïîäãîòâè çà ñúðäå÷åí óäàð?
   Ïàòè îáëèçà ïðåñúõíàëèòå ñè óñòíè — çâóêúò îòåêíà â ìîçúêà é êàòî ñêúðöàíå íà ôèíà øêóðêà ïî äúðâî — è îòíîâî ãî ïîâèêà ïî èìå. Îòâúðíà é ñàìî áàâíèÿò, îòìåðåí øóì íà ïàäàùè êàïêè. Òÿ ñâåäå î÷è è âèäÿ, ÷å âñå îùå äúðæè êóòèÿòà „Äèêñè". Ãëåäàøå ÿ òúïî, à ñúðöåòî é ïîäñêà÷àøå â ãúðëîòî êàòî çàåê; ãëåäàøå, ñÿêàø ïðåç öåëèÿ ñè æèâîò íå áå âèæäàëà áèðà. È íàèñòèíà é ñå ñòðóâàøå, ÷å íå å âèæäàëà — ïîíå òàêàâà êóòèÿ, çàùîòî êîãàòî ïðè-ìèãíà, êóòèÿòà ñå ïðåâúðíà â òåëåôîííà ñëóøàëêà, ÷åðíà è çàïëàøèòåëíà êàòî çìèÿ.
   - Ìîãà ëè äà âè ïîìîãíà, ãîñïîæî? Ïðîáëåìè ëè èìàòå? — èçñúñêà çìèÿòà.             ^
   Ïàòè çàòðúøíà ñëóøàëêàòà è îòñòúïè íàçàä, ðàçòðèâàéêè ðúêàòà, ñ êîÿòî ÿ áå äúðæàëà. Îçúðíà ñå è âèäÿ, ÷å îòíîâî å â ñòàÿòà ïðè òåëåâèçîðà. Ðàçáðà, ÷å ñå å ïîääàëà íà ïàíèêàòà, êîÿòî ñå áå ïðîêðàäíàëà â ñúçíàíèåòî é òèõè÷êî, êàòî ãðàáèòåë, ïðèñòúïâàù íàãîðå ïî ñòúëáàòà. Ñåãà ñè ñïîìíÿøå êàê çàõâúðëè áèðàòà ïðåä çàêëþ÷åíàòà âðàòà è ñå âòóðíà êúì äîëíèÿ åòàæ, ìèñëåéêè îáúðêàíî: Âñè÷êî òîâà å íÿêàêâà ãðåøêà, ïîñëå è äâàìàòà ùå ñå ñìååì. Íàïúëíèë å âàíàòà, íî ïðåäè äà ñå ñúáëå÷å å îòêðèë, ÷å íÿìà öèãàðè è å èçëÿçúë äà êóïè...
   Äà. Ñàìî ÷å âðàòàòà âå÷å å áèëà çàêëþ÷åíà îòâúòðå è çà äà íå ñè ïðàâè èçëèøåí òðóä, òîé ïðîñòî å îòâîðèë ïðîçîðåöà íàä âàíàòà è å ïðîïúëçÿë êàòî ìóõà ïî âúíøíàòà ñòåíà. Ïðîñòî è ÿñíî, ïðîñòî è.,   Ïàíèêàòà îòíîâî ñå íàäèãàøå â ñúçíàíèåòî é êàòî ãîð÷èâî ÷åðíî êàôå, ãîòîâî äà ïðåëåå ïðåç ðúáà íà ÷àøàòà. Òÿ çàòâîðè î÷è è ñå ïîìú÷è äà çàïàçè ñïîêîéñòâèå. Ñòîåøå' ñúâúðøåíî íåïîäâèæíî — áëåäà ñòàòóÿ ñ ïóëñèðàùè âåíè íà øèÿòà.
   Ñïîìíè ñè êàê òè÷àøå íàñàì, êàê ñå ïðåïúâàøå ïî ñòúïàëàòà è áúðçàøå äà ñòèãíå äî òåëåôîíà, î, äà, ðàçáèðà ñå, íî íà êîãî áå èñêàëà äà ñå îáàäè?
   Ìèíà é áåçóìíàòà ìèñúë: Ùÿõ äà ñå. îáàäÿ íà êîñòåíóðêàòà, íî êîñòåíóðêàòà íå áè ìîãëà äà íè ïîìîãíå.
   Âñúùíîñò íÿìàøå ñìèñúë. Áå óñïÿëà äà íàáåðå ñàìî íóëàòà è íàâÿðíî áå êàçàëà íåùî íåíîðìàëíî, çàùîòî òåëåôîíèñòêàòà ÿ áå ïîïèòàëà äàëè èìà ïðîáëåìè. Èìàøå, åñòåñòâåíî, íî êàê äà êàæå íà îíçè áåçëè÷åí ãëàñ, ÷å Ñòàèëè ñå å çàêëþ÷èë â áàíÿòà è íå îòãîâàðÿ, ÷å ðàâíîìåðíèÿò øóì íà êàïåùà âîäà ðàçêúñâà ñúðöåòî é? Íÿêîé òðÿáâàøå äà ïîìîãíå. Íÿêîé...
   Ïîâäèãíà ðúêà ïðåä óñòàòà ñè è æåñòîêî çàõàïà îïàêîòî íà êèòêàòà. Îïèòà äà ìèñëè, îïèòà äà ñå çàñòàâè äà ìèñëè.                                       
   Ðåçåðâíèòå êëþ÷îâå. Ðåçåðâíèòå êëþ÷îâå â êóõíåíñêèÿ øêàô.
   Òðúãíà íàòàì é åäèíèÿò é ÷åõúë çàêà÷è êóòèÿòà çà êîï÷åòà, îñòàâåíà äî ñòîëà. ×àñò îò êîï÷åòàòà ñå ðàçñèïàõà, áëåñòåéêè êàòî èçöúêëåíè î÷è ïîä ñâåòëèíàòà íà ëàìïàòà. Ïàòè çàáåëÿçà ïîíå ïîëîâèí äóçèíà ÷åðíè.
   Øêàôúò áåøå íàä äâîéíàòà ìèâêà è îò âúòðåøíàòà ñòðàíà íà âðàòàòà ìó âèñåøå ãîëÿìà ëàêèðàíà äúñêà âúâ ôîðìàòà íà êëþ÷ — ïîäàðúê íà Ñòàí çà ïî-ìèíàëàòà Êîëåäà îò åäèí íåãîâ êëèåíò, êîéòî ÿ áå íàïðàâèë ñîáñòâåíîðú÷íî â äîìàøíàòà ñè ðàáîòèëíèöà. Îò äúñêàòà ñòúð÷àõà êóêè÷êè è íà âñÿêà áÿõà çàêà÷åíè ïî äâà áðîÿ êëþ÷îâå çà âðàòèòå â êúùàòà. Îòäîëó èìàøå ëåïåíêè, èçïèñàíè ñúñ ñèòíèÿ, ÷åòëèâ ïî÷åðê íà Ñòàí: ÃÀÐÀÆ, ÒÀÂÀÍ, ÁÀÍß I ÅÒ., ÁÀÍß II ÅÒ., ÏÐÅÄÍÀ ÂÐÀÒÀ, ÇÀÄÍÀ ÂÐÀÒÀ, Ïî-íàñòðàíè âèñÿõà ðåçåðâíèòå êëþ÷îâå çà êîëèòå ñ åòèêåò÷åòà Ì-Á è ÂÎËÂÎ.
   Ïàòè ãðàáíà êëþ÷à íàä ëåïåíêàòà ÁÀÍß II ÅÒ. è õóêíà êúì ñòúëáàòà, íî âåäíàãà ñå çàñòàâè äà êðà÷è ñïîêîéíî. Òè÷àíåòî ïîäêàíâàøå ïàíèêàòà äà ñå çàâúðíå, à è áåç òîâà ñàìîîáëàäàíèåòî áå ãîòîâî äà ÿ íàïóñíå âñåêè ìèã. Àêî âúðâåøå ñïîêîéíî, ìîæåøå äà ñå îêàæå, ÷å íå å ñòàíàëî íèùî ëîøî. Èëè ïúê, àêî íàèñòèíà áå ñòàíàëî. Ãîñïîä ùåøå äà ïîãëåäíå íàäîëó è êàòî ÿ âèäåøå êàê ñïîêîéíî êðà÷è, ùåøå äà ñè ïîìèñëè: À, äîáðå... ãîëÿìà êàøà çàáüðêàõ, íî ñåãà èìàì âðåìå äà îïðàâÿ âñè÷êî.
   Ñ ëåíèâà ïîõîäêà, ñÿêàø áå òðúãíàëà çà ñáèðêàòà íà Äàìñêèÿ ëèòåðàòóðåí êëóá. Ïàòè ñå èçêà÷è íà ãîðíèÿ åòàæ è íàáëèæè çàêëþ÷åíàòà âðàòà.
   — Ñòàíëè? — ïîäâèêíà òÿ è íàòèñíà âðàòàòà.
   Ñòðàõúò èçâåäíúæ ñòàíà ïî-ñèëåí îò êîãàòî è äà áèëî. Íå ñìååøå äà îòêëþ÷è, çàùîòî òîâà áè áèëî áåçâúçâðàòíî. Àêî Ãîñïîä íå îòìåíåøå áåäàòà ïðåäè äà å ùðàêíàëà êëþ÷àëêàòà, çíà÷è íèêîãà íÿìàøå äà ãî ñòîðè. Â êðàÿ íà êðàèùàòà, åïîõàòà íà ÷óäåñàòà áå îòìèíàëà îòäàâíà.
   Íî âðàòàòà áåøå çàêëþ÷åíà êàêòî ïðåäè; îòâúðíà ñàìî ðàâíîìåðíîòî ïëüîê… ìúë÷àíèå.
   Ðúêàòà é òðåïåðåøå è êëþ÷úò òðàêàøå, òðàêàøå, òðàêàøå îêîëî êëþ÷àëêàòà, äîêàòî íàé-ñåòíå õëúòíà íà ìÿñòî. Ïðåâúðòÿ ãî è ÷ó êàê åçè÷åòî èçùðàêà. Ïèïíåøêîì íàìåðè ñòúêëåíàòà äðúæêà. Òÿ îïèòà äà ñå èçïëúçíå îò ðúêàòà é, âå÷å íå çàùîòî âðàòàòà áå çàêëþ÷åíà, à çàùîòî äëàíòà è áå ìîêðà îò ïîò. Ñòèñíà ïî-çäðàâî è çàâúðòÿ äðúæêàòà. Ïîñëå íàòèñíà âðàòàòà.
   — Ñòàèëè? Ñòàíëè? Ñò...
   Íå äîâúðøè èìåòî íà ñúïðóãà ñè, çàùîòî âèäÿ âàíàòà çàä ñèíÿòà íàéëîíîâà çàâåñà, èçáóòàíà äî êðàÿ íà íèêåëèðàíàòà ñòîìàíåíà òðúáà. Ñàìî ñòîåøå è ãëåäàøå âàíàòà, à ëèöåòî é áåøå çàñòèíàëî è ñåðèîçíî êàòî äåòñêî ëèöå ïðåç ïúðâèÿ ó÷åáåí äåí. Ñëåä ìèã ùåøå äà çàêðåùè, ñúñåäêàòà Àíèòà Ìàêêåíçè ùåøå äà ÿ ÷óå è äà ïîâèêà ïîëèöèÿòà, óáåäåíà, ÷å íÿêîé å íàõúëòàë è óáèâà ñåìåéñòâî Þðèñ.  Íî ñåãà, â òîçè êðàòúê ìèã, Ïàòè Þðèñ ñòîåøå ìúë÷àëèâî è ñòèñêàøå ðúöå ïðåä ÷åðíàòà ñè ïàìó÷íà ïîëà, à î÷èòå é èçãëåæäàõà îãðîìíè ñðåä çàñòèíàëîòî, ñåðèîçíî ëèöå. Ïîñëå èçðàæåíèåòî íà ïî÷òè ðåëèãèîçíà áåçìåòåæíîñò âçå äà ñå ïðåâðúùà â íåùî ñòðàøíî. Îãðîìíèòå î÷è çàïî÷íàõà äà èçëèçàò îò îðáèòèòå. Óæàñúò èçêðèâè óñòàòà è â çëîâåùà óñìèâêà. Èñêàøå äà èçêðåùè, íî íå ìîæåøå. Êðÿñúöèòå áÿõà ïðåêàëåíî ìîùíè è çàñÿäàõà íà ãúðëîòî.  Ëóìèíåñöåíòíèòå ëàìïè ñâåòåõà. Â áàíÿòà áåøå ñâåòëî (êàòî äåí. Íÿìàøå ñåíêè. Èñêà èëè íå èñêà, ÷îâåê âèæäàøå âñè÷êî. Âîäàòà âúâ âàíàòà áåøå ÿðêî ðîçîâà. Ñòàíëè ëåæåøå âúòðå, ïîäïðÿë ãðúá íà ðúáà. Ãëàâàòà ìó áåøå îòìåòíàòà òîëêîâà íàçàä, ÷å êè÷óð÷åòà îò êúñàòà ÷åðíà êîñà ïîëåïâàõà ïî êîæàòà ìåæäó ïëåøêèòå ìó. Àêî èçöúêëåíèòå ìó î÷è îùå ìîæåõà äà âèæäàò, íàâÿðíî áè âèäÿë Ïàòè  îáúðíàòà ñ ãëàâàòà íàäîëó. Óñòàòà ìó çååøå êàòî øèðîêî ðàçòâîðåíà âðàòà. Âúðõó ëèöåòî ìó áå çàñòèíàëî èçðàæåíèå íà áåçãðàíè÷åí óæàñ. Íà ðúáà íà âàíàòà ëåæåøå ïàêåò÷å íîæ÷åòà çà áðúñíåíå „Æèëåò Ïëàòèíóì Ïëúñ". Áå ðàçðÿçàë ðúöåòå ñè îò êèòêèòå äî ñãúâêèòå íà ëàêòèòå, à ïîñëå áå ïðîêàðàë îñòðèåòî òî÷íî íàä äëàíèòå, èçïèñâàéêè äâå êúðâàâè áóêâè Ò. Ðàíèòå ïðúñêàõà ïóðïóðåí áëÿñúê ïîä îñëåïèòåëíàòà áÿëà ñâåòëèíà. Êàòî â êúñ åâòèíî òåëåøêî ìåñî âúòðå ëè÷àõà îãîëåíè ñóõîæèëèÿ è êîñòè.
   Ïîä ëúñêàâèÿ õðîìèðàí êðàí ïëúçíà êàïêà âîäà. Íàåäðÿ. Çàáðåìåíÿ, áè ìîãëî äà ñå êàæå. Ïðîáëåñíà. Ïàäíà. Ïëüîê.
   Òîé áå íàòîïèë ïîêàçàëåö â ñîáñòâåíàòà ñè êðúâ è áå èçïèñàë âúðõó ñèíèòå ïëî÷êè íàä âàíàòà åäíà-åäèíñòâåíà äóìà, ñúñòàâåíà îò äâå ãðàìàäíè êðèâè áóêâè. Îò âòîðàòà áóêâà íà òàçè äóìà òðúãâàøå ëúêàòóøíà êúðâàâà ÷åðòà, îñòàâåíà îò ïîêàçàëåöà äîêàòî ðúêàòà ìó å ïàäàëà âúâ âàíàòà, êúäåòî ïëàâàøå ñåãà. Ïàòè ïîìèñëè, ÷å Ñòàèëè íàâÿðíî å îñòàâèë òîçè áåëåã - ïîñëåäíîòî ìó äîêîñâàíå äî ñâåòà - âå÷å ãóáåéêè ñúçíàíèå. Íàäïèñúò ñÿêàø êðåùåøå ñðåùó íåÿ: 

ÒÎ

   Íîâà êàïêà ïîëåòÿ êúì âàíàòà. Ïëüîê.
   È ÷àøàòà ïðåëÿ. Ãëàñúò íà Ïàòè Þðèñ íàé-ñåòíå ñå âúçâúðíà. Âòîðà÷åíà â ëúñêàâèòå ìúðòâåøêè î÷è íà ñúïðóãà ñè, òÿ çàêðåùÿ.


        2. Ðè÷àðä Òîçèüð ñè ïëþå íà ïåòèòå

   Äîêàòî íå çàïî÷íà äà ïîâðúùà, Ðè÷ ìèñëåøå, ÷å ñå ñïðàâÿ îòëè÷íî. Áå èçñëóøàë âíèìàòåëíî äóìèòå íà Ìàéê Õåíëúí, áå âìúêíàë òóê-òàì ïî íÿêîÿ ïîäõîäÿùà ðåïëèêà, áå îòãîâîðèë íà âúïðîñèòå è äàæå ñàì áå çàïèòàë Ìàéê çà òîâà-îíîâà. Ñìúòíî óñåùàøå, ÷å ðàçèãðàâà åäèí îò Ãëàñîâåòå ñè — íå íÿêîé îò íåëåïèòå è íàõàëíè Ãëàñîâå, ñ êîèòî ïîíÿêîãà ãîâîðåøå ïî ðàäèîòî (íàïîñëåäúê ëè÷íèÿò ìó ëþáèìåö áåøå Áðúìñè Ïàïêàòà, ñåêñóàëåí ñ÷åòîâîäèòåë è âúçòîðæåíèòå ñëóøàòåëñêè ïèñìà çà Áðúìñè ïî÷òè ñå èçðàâíÿâàõà ñ òèÿ çà ëþáèìåöà íà âñè÷êè âðåìåíà, ïîëêîâíèê Áóôîðä Êèñäðàèâúë), à äðóæåëþáåí, çâó÷åí, ñàìîóâåðåí Ãëàñ. Ãëàñ, êîéòî êàçâà: àç ñúì òèï-òîï. Çâó÷åøå âåëèêîëåïíî, íî áåøå ÷èñòà ëúæà. Êàêòî è âñè÷êèòå ìó äðóãè Ãëàñîâå.
   — Äîêîëêî ñè ñïîìíÿø, Ðè÷? — çàïèòà Ìàéê.
   — Ñúâñåì ìàëêî — îòâúðíà Ðè÷ è ïîìúë÷à. — Äîñòàòú÷íî, ïðåäïîëàãàì — Ùå äîéäåø ëè?
   — Ùå äîéäà — êàçà Ðè÷ è îñòàâè ñëóøàëêàòà.
   Äúëãî ñåäÿ â êàáèíåòà ñè, îáëåãíàò íàçàä â êðåñëîòî çàä ïèñàëèùåòî, à ïîãëåäúò ìó ñå ðååøå íàâúí êúì ïðîñòîðèòå íà Òèõèÿ îêåàí. Äàëå÷å íàëÿâî äâå õëàïåòà áÿõà ÿõíàëè ñúðôîâåòå ñè, íî âñúùíîñò íå ïðàâåõà êîé çíàå êàêâî. Âúëíèòå áÿõà ñëàáè çà ñúðô.
   Íà ïèñàëèùåòî ìó ñêúïèÿò êâàðöîâ ÷àñîâíèê — ïîäàðúê îò ôèðìà çà ãðàìîôîííè ïëî÷è — ïîêàçâàøå 17:09 ÷àñà íà 28 ìàé 1985 ãîäèíà. Ðàçáèðà ñå, òàì, îòêúäåòî ñå îáàæäàøå Ìàéê, ìèíàâàøå îñåì âå÷åðòà. Çíà÷è çàïî÷âàìå äà ñå ñìðà÷àâà. Ïðè òàçè ìèñúë ïî ãúðáà ìó ïîëàçèõà òðúïêè è òîé ñå ðàçäâèæè, ïîòúðñè ñè çàíèìàíèå. Åñòåñòâåíî, íàé-íàïðåä ïóñíà çàïèñ — áåç äà ïîäáèðà, ïðîñòî ãðàáíà ñëåïåøêîì åäèí îò õèëÿäèòå çàïèñè ïî ëàâèöèòå. Ðîêåíäðîëúò áå ñòàíàë ÷àñò îò æèâîòà ìó, ïî÷òè êîëêîòî Ãëàñîâåòå, òúé ÷å òðóäíî ìîæåøå äà âúðøè íåùî áåç ìóøêà — êîëêîòî ïî-ñèëíà, òîëêîâà ïî-äîáðå. Çàïèñúò ñå îêàçà íîâî èçïúëíåíèå íà ñòàð õèò. Ìàðâèí Ãåé, åäèí îò íîâàöèòå â îíçè êðúã, íàðè÷àí ïîíÿêîãà îò Ðè÷ „Îðêåñòúð -äà ïîêîéíèöèòå", çàïÿ „Äî÷óõ ãî ïî âÿòúðà".
   Îîî-õîî, íàâÿðíî ñå ÷óäèø îòäå ñúì óçíàë...
   — Íå å çëå — êàçà Ðè÷. Äàæå ñå ïîóñìèõíà. Ðàáîòèòå íàèñòèíà âúðâÿõà çëå è òðÿáâàøå äà ñè ïðèçíàå, ÷å å èçëÿçúë îò ðåëñèòå, íî ùåøå äà ñå ñïðàâè. Áåç ïàíèêà. Îñòàâàøå îêîëî ÷àñ è òîé ìàëêî ïî ìàëêî ñå ïîäãîòâè äà ñè ïîòåãëè êúì êúùè. Ïî íÿêîå âðåìå ìó õðóìíà, ÷å ñÿêàø å óìðÿë, íî ñà ìó ðàçðåøèëè äà îïðàâè íÿêîè äåëîâè âúïðîñè... à àêî äúðæè — è äà ñè ïîðú÷à êîâ÷åã. Ïî âñè÷êî ëè÷åøå, ÷å ñå ñïðàâÿ îòëè÷íî. Îïèòà äà ñå îáàäè íà ñâîÿòà ïîçíàòà îò ïúòíè÷åñêàòà àãåíöèÿ, ìàêàð äà áåøå ñèãóðåí, ÷å âå÷å å ïîäêàðàëà êîëàòà ïî ìàãèñòðàëàòà è áúðçà äà ñå ïðèáåðå ó äîìà. Íèùî äå, çàùî ïúê äà íå ñè îïèòà êúñìåòà? Çà íåãîâî ó÷óäâàíå äàìàòà ñå îêàçà â êàíòîðàòà. Êàçà êàêâî ìó òðÿáâà è òÿ ãî ïîìîëè äà èç÷àêà øåòíàéñåò ìèíóòè. Ìíîãî ñúì òè çàäúëæåí, Êàðîë — êàçà òîé. 
   Çà ïîñëåäíèòå òðè ãîäèíè áÿõà ïðåìèíàëè íà Ðè÷ è Êàðîë âìåñòî îôèöèàëíîòî ìèñòúð Òîçèúð è ìèñ Ôèéíè - äîñòà ôàìèëèàðíî, êàòî ñå èìà ïðåäâèä, ÷å íèêîãà íå áÿõà îáùóâàëè äðóãîÿ÷å, îñâåí ïî òåëåôîíà.
   — Ùîì å òúé, ïëàùàé — çàÿâè òÿ. — Ùå ìè èçèãðàåø ëè Áðúìñè Ïàïêàòà?
   Áåç íèòî ìèã ðàçìèñúë — àêî òè òðÿáâà ðàçìèñúë, çà äà îòêðèåø Ãëàñà, íàé-âåðîÿòíî íèùî íÿìà äà èçëåçå — Ðè÷ çàãîâîðè:
   — Ïðåä ìèêðîôîíà Áðúìñè Ïàïêàòà, ñåêñóàëåí ñ÷åòîâîäèòåë... Òèÿ äíè èäâà ïðè ìåí åäèí îáðàç è ïèòà êîå å íàé-ëîøîòî êàòî òå õâàíå ÑÏÈÍ.
   Ãëàñúò ìó áå ñòàíàë ìàëêî ïî-ãëóõ; ñúùåâðåìåííî çâó÷åøå ïî-áúðçî è ëåêî íàïåðåíî — òèïè÷åí àìåðèêàíñêè ãëàñ, íî êîè çíàå çàùî èíòîíàöèÿòà ïîðàæäàøå îáðàçà íà çàìîæåí áðèòàíåö îò êîëîíèèòå, ëåêî ïîäïèéíàë, ÷àðîâåí è ñúâúðøåíî ñìàõíàò. Ðè÷ íÿìàøå íè íàé-ìàëêà ïðåäñòàâà êîé å âñúùíîñò Áðúìñè Ïàïêàòà, íî òâúðäî çíàåøå, ÷å âèíàãè íîñè áÿë êîñòþì, ÷åòå „Åñêóàéúð" è ïèå ðàçíè áóëàìà÷è, êîèòî ñå ïîäíàñÿò âúâ âèñîêè ÷àøè è ìèðèøàò íà øàìïîàí ñ êîêîñîâà åñåíöèÿ.
   - Âåäíàãà ìó êàçâàì - ïðîäúëæàâàøå Áðúìñè, — íàé-ëîøîòî å äà ñåäíåø äà îáÿñíÿâàø íà ìàéêà ñè êàê ñè ãî ïðèõâàíàë îò íÿêàêâî õàèòÿíñêî ìîìè÷å. Äî íîâè ñðåøè, ñ âàñ ñå ñáîãóâà Áðúìñè Ïàïêàòà, ñåêñóàëåí ñ÷åòîâîäèòåë è íà ðàçäÿëà âè êàçâà: „Êîé íå ìîæå äà ãî äúðâè, òîé ïðè ìåíå òè÷à ïúðâè."
   Êàðîë Ôèéíè ñå çàäúõâàøå îò ñìÿõ.
   —Èäåàëíî! Èäåàëíî! Ìîÿò ïðèÿòåë íå âÿðâà, ÷å ìîæåø äà ãîâîðèø òàêà, ìèñëè, ÷å èçïîëçóâàø åëåêòðîííà òåõíèêà èëè íåùî ïîäîáíî...
   — Íàé-îáèêíîâåí òàëàíò, ñêúïà — êàçà Ðè÷. Áðúìñè Ïàïêàòà áå èç÷åçíàë. Íà íåãîâî ìÿñòî ãîâîðåøå Ó. Ê. Ôèéëäñ, äæåíòúëìåí ñ öèëèíäúð, ÷åðâåíäàëåñò íîñ, ñòèêîâå çà ãîëô è ïðî÷èå. — Òîëêîâà ñúì òúïêàí ñ òàëàíò, ÷å òðÿáâà äà ñè çàòúêâàì âñè÷êè òåëåñíè îòâåðñòèÿ, çà äà íå èçòå÷å êàòî... òúé äå, äà íå èçòå÷å.
   Òÿ èçïàäíà â íîâ ïðèñòúï íà íåóäúðæèì ñìÿõ è Ðè÷ çàòâîðè î÷è. Óñåùàøå, ÷å ñêîðî ùå ãî íàëåãíå æåñòîêî ãëàâîáîëèå.
   — Áúäè òúé ìèëà äà ìè íàïðàâèø òàçè óñëóãà — äîáàâè òîé ñ ãëàñà íà Ó. Ê. Ôèéëäñ è îñòàâè ñëóøàëêàòà ïðåäè äà å ñòèõíàë ñìåõúò.
   Ñåãà òðÿáâàøå äà ñå âúðíå êúì ñîáñòâåíàòà ñè ëè÷íîñò, à òîâà áåøå òðóäíî - îò ãîäèíà íà ãîäèíà ñòàâàøå âñå ïî-òðóäíî. Ëåñíî å äà áúäåø õðàáúð, êîãàòî ñè â ÷óæäà êîæà.
   Çàå ñå äà òúðñè.óäîáíè îáóâêè è òúêìî áå ðåøèë äà ñå çàäîâîëè ñ êåöîâå, êîãàòî òåëåôîíúò îòíîâî èççâúíÿ. Çà ìîìåíò ãî èçêóøè ìèñúëòà äà îòãîâîðè ñ Ãëàñà íà Áóôîðä Êèñäðàéâúë, íî ñå óäúðæà. Áåøå Êàðîë Ôèéíè è âñè÷êî ñå îêàçà óðåäåíî â ðåêîðäíî êðàòúê ñðîê. Óñïÿëà äà ìó ðåçåðâèðà ìÿñòî ïúðâà êëàñà çà ðåäîâíèÿ ïîëåò íà „Àìåðèêàí Åúðëàéíñ" îò Ëîñ Àíäæèëèñ äî Áîñòúí. Ñàìîëåòúò èçëèòàë â 31:03 è òðÿáâàëî äà ïðèñòèãíå íà ëåòèùå Ëîãúí îêîëî ïåò ÷àñà óòðå ñóòðèíòà Â 7:30 ñàìîëåòúò , íà „Äåëòà" ïîòåãëÿë îò Áîñòúí çà Áàíãîð. Êàöàíå â 8:20. Áþðîòî çà êîëè ïîä íàåì „Åéâèñ" ùÿëî äà ìó îñèãóðè ëóêñîçíà ëèìóçèíà, à îò òÿõíîòî ïðåäñòàâèòåëñòâî íà àåðîãàðàòà â Áàíãîð èìàëî ñàìî ÷åòèðèäåñåò è ïåò êèëîìåòðà äî ïðåäãðàäèÿòà íà Äåðè.
   Ñàìî ÷åòèðèäåñåò è ïåò êèëîìåòðà, ïîìèñëè Ðè÷. Òîâà ëè å âñè÷êî, Êàðîë? Êàêâî ïúê, ìîæå è äà ñè ïðàâà — ïîíå çà êèëîìåòðèòå. Íî òè ñè íÿìàø ïðåäñòàâà êîëêî äàëå÷å å âñúùíîñò äî Äåðè, à ìåæäó íàñ êàçàíî è àç íå ñúì íàÿñíî. Íî Ãîñïîäè, ìèëè Áîæå, ñêîðî ùå ãî óçíàÿ.
   — Íå ïîòúðñèõ ñòàÿ, çàùîòî íå çíàåõ êîëêî âðåìå ùå îñòàíåø — êàçà òÿ. — Èñêàø ëè...
   — Íå... ñàì ùå ñå ïîãðèæà — ïðåêúñíà ÿ òîé, ñåòíå ñå íàìåñè Áóôîðä Êèñäðàéâúë. — Ñëàäêà ñè êàòî ïðàñêîâà, ìîéòî ìîìè÷å. Íàøåíñêà ïðàñêîâà, äà çíàéø, îò Äæîðäæèÿ.
   Ëåêè÷êî îñòàâè ñëóøàëêàòà — äåâèç: íå ÷àêàé ñìåõúò äà çàãëúõíå — è íàáðà 207-555-1212, òåëåôîííè ñïðàâêè çà Ùàòà Ìåéí. Òðÿáâàøå ìó íîìåðúò íà õîòåë „Ãðàäñêè äîì" â Äåðè. Ãîñïîäè, îùå åäíî èìå îò ìèíàëîòî. Íå áåøå ñå ñåùàë çà „Ãðàäñêè äîì" îò... êîëêî?... äåñåò ãîäèíè? äâàéñåò? ìîæå áè äàæå äâàéñåò è ïåò? Êîëêîòî è áåçóìíî äà èçãëåæäàøå, òðÿáâà äà áÿõà íàé-ìàëêî äâàéñåò è ïåò ãîäèíè, àêî íå ñå áå îáàäèë Ìàéê, íàâÿðíî íÿìàøå äà ïîìèñëè çà õîòåëà äî êðàÿ íà æèâîòà ñè. È âñå ïàê â æèâîòà ìó áå èìàëî ïåðèîä, ïðåç êîéòî âñåêè äåí êðà÷åøå êðàé âèñîêàòà òóõëåíà ñãðàäà — à íåâåäíúæ ìó ñå áå ñëó÷âàëî è äà áÿãà êðàé íåÿ, ãîíåí ïî ïåòèòå îò Õåíðè Áàóúðñ, Õúãèíå Áúëâî÷à è òðåòèÿ äàíãàëàê, Âèêòîð íÿêîè ñè, à òðèìàòà îãëàñÿõà êâàðòàëà ñ ëþáåçíîñòè îò òèïà íà: Ùå íè ïàäíåø, øèáàíà ìóòðî! Ùå íè ïàäíåø, ôóêëüî ñèòåí! Ùå íè ïàäíåø î÷èëàò äóïåäàâåö! À äàëè èì áåøå ïàäíàë? Ïðåäè äà ñè ñïîìíè, òåëåôîíèñòêàòà ãî çàïèòà çà ãðàäà.
   — Äåðè, àêî îáè÷àòå...
   Äåðè! Ãîñïîäè! Äîðè ñàìàòà äóìà íîñåøå â óñòàòà ìó ñòðàííèÿ âêóñ íà çàáðàâàòà; èçðè÷àøå ÿ ñ ÷óâñòâîòî, ÷å öåëóâà ïðàñòàðà ðåëèêâà.
   — ... èìàòå ëè íîìåðà íà õîòåë „Ãðàäñêè äîì" â Äåðè?
   — Åäèí ìîìåíò, ñúð.
   Íÿìà íà÷èí. Ñèãóðíî å èç÷åçíàë. Ñúáîðåí ïðè íÿêîÿ êàìïàíèÿ çà îáíîâÿâàíå íà ãðàä÷åòî. Ïðåâúðíàò â çàëà çà áîóëèíã èëè öåíòúð çà âèäåî è åëåêòðîííè èãðè. À ìîæå è äà å èçãîðÿë â åäíà çëîêîáíà íîù çàåäíî ñ íÿêîé ïèÿí òúðãîâåö íà îáóâêè, êîéòî å ïóøèë â ëåãëîòî. Âñè÷êî å èç÷åçíàëî, Ðè÷è — êàòî î÷èëàòà, çàðàäè êîèòî íàé-ìíîãî òå òîðìîçåøå Õåíðè Áàóúðñ. Êàê áåøå â ïåñåíòà íà Ñïðèíãñòèéí? Äíè íà ñëàâà... â î÷èòå íà äåâîéêà îòìèíàâàò. Êîÿ å äåâîéêàòà? Áåâúð ëè, ðàçáèðà ñå. Áåâ...
   Ïðîìåíåí èëè íå „Ãðàäñêè äîì" î÷åâèäíî íå áå èç÷åçíàë, çàùîòî â ñëóøàëêàòà ñå ðàçäàäå áåçæèçíåí ìåõàíè÷åí ãëàñ:
   — Íîìåðúò... å... 9...4...!...8..,2...8...2... Ïîâòàðÿì:... íîìåðúò... å...
   Íî Ðè÷ áå çàïîìíèë îò ïúðâèÿ ïúò. Ñ èñòèíñêî óäîâîëñòâèå ïðåêúñíà ìîíîòîííèÿ ãëàñ — áåøå ãîòîâ äà ñè ïðåäñòàâè íÿêàêâî ãðàìàäíî òîï÷åñòî ÷óäîâèùå íà èìå Òåëåôîííè ñïðàâêè, çàðîâåíî äúëáîêî ïîä çåìÿòà, îáêîâàíî ñ ìàçíè âèíòîâå è ñòèñíàëî õèëÿäè òåëåôîíè â áåçáðîé õðîìèðàíè ïèïàëà — ïîùåíñêè âàðèàíò íà îòìúñòèòåëíîòî ôèëìîâî ÷óäîâèùå äîêòîð Îêòîïîä. Îò ãîäèëà íà ãîäèíà ñâåòúò îêîëî Ðè÷ çàïðèëè÷âàøå âñå ïîâå÷å íà çëîâåù åëåêòðîíåí, çàìúê, èç êîéòî áðîäÿò èíôîðìàöèîííè ïðèçðàöè, à èçïëàøåíèòå õîðà âîäÿò íåñïîêîéíî ñúâìåñòíî ñúùåñòâóâàíå.
   Îùå å òàì. Êàêòî áè êàçàë Ïîë Ñàéìúí, îùå å òàì ñëåä âñè÷êèòå òåçè ãîäèíè.
   Çàïî÷íà äà íàáèðà íîìåðà íà õîòåëà, êîéòî áå âèäÿë çà ïîñëåäåí ïúò ïðåç äåòñêèòå ñè î÷èëà ñ ðîãîâè ðàìêè. Øàéáàòà ñå âúðòåøå ñ ïàãóáíà ëåêîòà — 1-207-941-8282. Ïðèòèñíà ñëóøàëêàòà êúì óõîòî ñè, ãëåäàéêè íàâúí ïðåç øèðîêèÿ ïàíîðàìåí ïðîçîðåö íà êàáèíåòà. Õëàïåòàòà ñúñ ñúðôîâåòå áÿõà èç÷åçíàëè; ñåãà âìåñòî òÿõ ïî ïëàæà êðà÷åõà ìîì÷å è ìîìè÷å, õâàíàòè çà ðúöå. Äâîéêàòà ñÿêàø èçëèçàøå îò ðåêëàìåí ïëàêàò, çàëåïåí íà ñòåíàòà â ïúòíè÷åñêàòà àãåíöèÿ íà Êàðîë Ôèéíè. Òî÷íî òàêà èçãëåæäàõà. Ñàìî äåòî è äâàìàòà áÿõà ñ î÷èëà.
   Ùå òå íàáàðàìå, øèáàíà ìóòðî! Ùå òè ïðúñíåì î÷èëàòà!
   Êðèå, âíåçàïíî ñå ñåòè òîé. Ôàìèëèÿòà ìó áåøå Êðèå. Âèêòîð Êðèå.
   Î, Ãîñïîäè, ñúâñåì íå èñêàøå äà ãî çíàå ñëåä òîëêîâà ãîäèíè, íî æåëàíèÿòà ìó ìàé íå ñòðóâàõà è ïóêíàòà ïàðà. Íåùî ñòàâàøå òàì äîëó, â äúëáîêèòå õðàíèëèùà, êúäåòî Ðè÷ Òîçèúð ïàçåøå ïåðñîíàëíèÿ ñè Çëàòåí ôîíä. Âðàòèòå ñå ðàçòâàðÿõà.
   Ñàìî ÷å òîçè ïúò íå ñà çàïèñè, íàëè? Òàì äîëó òè íå ñè Ðè÷ Òîçèúð ïî ïðÿêîð „Ïëî÷àòà", ìàéòàï÷èÿ è äèñêîâîäåù íà øóìíè ðàäèîïðåäàâàíèÿ. ×îâåêúò ñ Õèëÿäàòà Ãëàñîâå, íàëè òàêà? È òèÿ íåùà, êîèòî ñå ðàçòâàðÿò... âñúùíîñò íå ñà âðàòè, íàëè?
   Îïèòà ñå äà ïðîãîíè ìèñëèòå.
   Âàæíîòî å äà ïîìíÿ, ÷å ñúì äîáðå. Àç ñúì äîáðå, òè ñè äîáðå, Ðè÷ Òîçèúð å äîáðå. Ñàìî ìàëêî ìè ñå ïóøè, òîâà å.
   Íå ïóøåøå âå÷å îò ÷åòèðè ãîäèíè, íî ñåãà ñ óäîâîëñòâèå áè çàïàëèë.
   Íå ñà çàïèñè, à òðóïîâå. Çàðîâèë ñè ãè äúëáîêî, íî ñåãà çàïî÷âà íÿêàêâî áåçóìíî çåìåòðåñåíèå è äúëáèíèòå ãè èçõâúðëÿò íàãîðå. Òàì äîëó òè íå ñè Ðè÷ Òîçèúð „Ïëî÷àòà", òàì ñè ïðîñòî Ðè÷è Òîçèúð „Î÷èëàòèÿ", ñòîèø äî ïðèÿòåëèòå ñè è òîëêîâà òå å ñòðàõ, ÷å òîïêèòå òè ñÿêàø ñà ñå ïðåâúðíàëè â ïëîäîâî æåëå. Íå ñà âðàòè è íå ñå îòâàðÿò. Ãðîáíèöè ñà, Ðè÷è. Ðàçöåïâàò ñå è îòâúòðå îòíîâî èçëèòàò âàìïèðèòå, êîèòî ñè ìèñëèë çà ìúðòâè.
   Öèãàðà, ñàìî åäíà öèãàðà. Ìèëè Áîæå, êàêâàòî è äà å öèãàðà, äîðè „Êàðëòúí".
   Ùå òå íàáèðàìå, î÷èëàòêî! Ùå òå íàêàðàìå äà ñè ÈÇßÄÅØ øèáàíàòà ÷àíòà!
   — „Ãðàäñêè äîì" — èçðå÷å ìúæêè ãëàñ ñúñ ñåâåðíÿøêè àêöåíò, çà äà ñòèãíå äî óõîòî ìó, áå ìèíàë ïðåç Íîâà Àíãëèÿ, ïðåç Ñðåäíèÿ Çàïàä è ïîä èãðàëíèòå äîìîâå íà Ëàå Âåãàñ.
   Ðè÷ çàïèòà ãëàñà äàëè ìîæå äà ìó ðåçåðâèðà àïàðòàìåíò â õîòåëà îò óòðå ñóòðèíòà. Ãëàñúò îòâúðíà, ÷å ìîæå è ñå ïîèíòåðåñóâà çà êîëêî âðåìå.
   — Íå çíàì òî÷íî. Èìàì...
   Çà ìèã ñå çàïúíà. Êàêâî òî÷íî èìàøå? Â ìèñëèòå ìó èçïëóâà ìîì÷å ñ ïëàñòìàñîâà ó÷åíè÷åñêà ÷àíòà, áÿãàùî îò ïîáîéíèöèòå; ìúðøàâî î÷èëàòî ìîì÷å, ÷èåòî áëåäî ëèöå ñÿêàø ñàìî ïîäêàíâàøå: Óäàðè ìå! Õàéäå äå, óäàðè ìå! è âñåêè òúï äàíãàëàê ÷óâàøå òîçè òàéíñòâåí ïðèçèâ. Åòî óñòíèòå ìè! Ðàçìàæè ãè ïî çúáèòå! Åòî íîñà ìè! Ïóñíè ìó êðúâ÷èöàòà, à àêî ìîæåø — ñòðîøè ãî! Õàëîñàé ìå ïî óõîòî, òà äà ñå ïîäóå êàòî êàðôèîë! Öåïíè ìè âåæäàòà! Åòî áðàäàòà, óäðÿé ïðàâî â öåíòúðà! Åòî î÷èòå ìè, òúé ñèíè è ãîëåìè çàä òèÿ îìðàçíè, îìðàçíè î÷èëà, òèÿ ðîãîâè ÷åð÷åâåòà ñ ëåéêîïëàñò íà åäíàòà äðúæêà. Íàòðîøè ÷åð÷åâåòàòà! Çàáèé êúñ÷å ñòúêëî â åäíîòî îêî è ãî çàòâîðè çàâèíàãè! Ìàéíàòà ìó, êàêâî ñå îñëóøâàø!
   Òîé çàòâîðè î÷è è èçðå÷å:
   — Èìàì áèçíåñ â Äåðè, íàëè ðàçáèðàòå. Íå çíàì êîëêî âðåìå ùå ìè îòíåìå ñäåëêàòà. Êàêâî ùå ðå÷åòå çà òðè äíè ñ åâåíòóàëíî óäúëæàâàíå?
   — Åâåíòóàëíî óäúëæåíèå? — èçóìåíî ïîâòîðè àäìèíèñòðàòîðúò è Ðè÷ òúðïåëèâî ãî èç÷àêà äà ñõâàíå çà êàêâî ñòàâà äóìà. — Î, ðàçáðàõ! Ìíîãî äîáðå!
   — Áëàãîäàðÿ âè è... úúú... ñå íàäÿâàì äà ãëàñóâàòå çà íàñ ïðåç íîåìâðè — ïðîçâó÷à ãëàñúò íà Äæîí Ô. Êåíåäè. — Äæàêè èñêà äà ïîðàçòðåáè... úúú... Îâàëíèÿ êàáèíåò, à ïúê àç âå÷å îòêðèõ ðàáîòà è çà áðàò ìè... úúú... Áîáè.
   — Ìèñòúð Òîçèúð?
   — Äà.  
   — À, äîáðå... íåùî ñå áÿõà ïðåïëåëè ëèíèèòå. Îáàæäàøå ñå åäèí ñòàð ïîçíàò îò ÎÑÏ, ïîìèñëè Ðè÷.
   Àêî íå çíàåø, òîâà îçíà÷àâà „Îòáîð íà ñòàðèòå ïîêîéíèöè". Íå ñå òðåâîæè. Ïîòðåïåðà è ïàê ñè ïîâòîðè ïî÷òè áåç íàäåæäà: Äîáðå ñè Ðè÷.
   — Äà, è àç ÷óõ — êàçà òîé. — Ñèãóðíî å ïðåïëèòàíå. Å, ùå ñòàíå ëè ðåçåðâàöèÿòà?
   — Î, íÿìà ïðîáëåìè — óâåðè ãî àäìèíèñòðàòîðúò. — Ïðàçíè íå îñòàâàìå, íî è íå ñòðàäàìå îò íàâàëèöà èç õîòåëà.
   — Òàêà ëè?
   — Ìè äà — îòâúðíà àäìèíèñòðàòîðúò è Ðè÷ îòíîâî èçòðúïíà. È òîâà áå çàáðàâèë — ïðîñòè÷êîòî äèàëåêòíî ïîòâúðæäåíèå â Íîâà Àíãëèÿ. Ìè äà.
   Ùå òå ñáàðàì, êîïåëå ãàäíî! - èçêðåùÿ ïðèçðà÷íèÿò ãëàñ íà Õåíðè Áàóúðñ è òîé óñåòè êàê â ïàìåòòà ìó çåéâàò íîâè ãðîáíèöè; âîíåøå íå íà ðàçëîæåíè òåëà, à íà ðàçëîæåíè ñïîìåíè, êîåòî áåøå îùå ïî-ñòðàøíî.
   Ïðîäèêòóâà íîìåðà íà êðåäèòíàòà ñè êàðòà è çàòâîðè òåëåôîíà. Ïîñëå ñå îáàäè íà ïðîãðàìíèÿ äèðåêòîð Ñòèâ Êîâàë.
   — Êàêâî èìà, Ðè÷? — çàïèòà Ñòèâ.
   Ïîñëåäíèòå ïðîó÷âàíèÿ íà îáùåñòâåíîòî ìíåíèå ïîêàçâàõà, ÷å ñà èçïëóâàëè íà âúðõà ïðåç êàíèáàëñêèòå áîðè÷êàíèÿ ìåæäó ÓÊÂ-ðàäèîñòàíöèèòå â Ëîñ Àíäæåëèñ è îòòîãàâà — ñëàâà Áîãó ïîíå çà òîâà — Ñòèâ áåøå â îòëè÷íî íàñòðîåíèå.
   — Ìàé ùå ñúæàëÿâàø, ÷å ñè ìå ïèòàë — êàçà Ðè÷. — Ñìÿòàì äà ñè ïëþÿ íà ïåòèòå.
   — Ñìÿòàø äà... — ãëàñúò íà Ñòèâ èçâåäíúæ ñòàíà ñåðèîçåí. — Íåùî íå òå ðàçáèðàì, Ðè÷.
   — Âäèãàì ÷óêàëàòà. Îòèâàì ñè.
   — Êàêâî çíà÷è „îòèâàì ñè"? Ãðàôèêúò å ïðåä ìåí è ñïîðåä íåãî óòðå ñè â åôèð îò äâà äî øåñò ñëåäîáåä, êàêòî âèíàãè. Äàæå å çàïèñàíî, ÷å â ÷åòèðè èìàø èíòåðâþ ñ Êëàðúíñ Êëåìúíñ. Íàëè ãî çíàåø, Ðè÷? Ïîìíèø ëè „Åëà äà äóõàø, ìîé ÷îâåê"?
   — Êëåìúíñ ìîæå äà ðàçãîâàðÿ è ñ Ìàéê 0'Õàðà.
   — Êëàðúíñ íå èñêà äà ðàçãîâàðÿ ñ Ìàéê, Ðè÷. Íå èñêà Äà ðàçãîâàðÿ ñ Áîáè Ðúñåë. Íå èñêà äà ðàçãîâàðÿ ñ ìåí. Êëàðúíñ å âúðë ïîêëîííèê íà Áóôîðä Êèñäðàéâúë è Óàéúò. ïîùàëüîí÷åòî-ãëàâîðåç. Òîé èñêà äà ðàçãîâàðÿ ñ òåá, Äðàãè. È íÿìàì íèêàêúâ èíòåðåñ äà ìè ñå ðàçáåñíåå èç ñòóäèîòî ðàçî÷àðîâàí ñòî è äâàéñåò êèëîãðàìîâ ñàêñîôîíèñò, êîéòî íÿêîãà áåç ìàëêî ùåøå äà ñòàíå ïðîôåñèîíàëåí ôóòáîëåí èãðà÷.
   — Íå ïîìíÿ íÿêîãà äà ñå å ðàçáåñíÿâàë — êàçà Ðè÷. — Çà Êëàðúíñ Êëåìúíñ ãîâîðèì, íå çà Êèò Ìóí. Íàñòàíà ìúë÷àíèå. Ðè÷ òúðïåëèâî èç÷àêà.
   — Àìà òè ñåðèîçíî ëè ãè ðàçïðàâÿø òèÿ? — çàïèòà íàé-ñåòíå Ñòèâ. Ãëàñúò ìó çâó÷åøå æàëíî. — Íàëè ìå ðàçáèðàø, àêî íå å óìðÿëà ìàéêà òè èëè àêî íå ñà òè îòêðèëè òóìîð â ìîçúêà, íà òîâà ìó ñå âèêà êîôòè íîìåð.
   — Òðÿáâà äà çàìèíà, Ñòèâ.
   — Ìàéêà òè ëè å áîëíà? Äà íå áè, ïàçè Áîæå, äà å ïî÷èíàëà?
   — Òÿ ïî÷èíà ïðåäè äåñåò ãîäèíè.
   — Ìîçú÷åí òóìîð ëè èìàø?
   — Íÿìàì äàæå êèñòà íà çàäíèêà.
   — Íå å ñìåøíî, Ðè÷.
   — Íå å.
   — Ïðåöàêâàø ìå æåñòîêî è òîâà íå ìè õàðåñâà.
   — È íà ìåíå íå ìè õàðåñâà, íî òðÿáâà äà çàìèíà.
   — Êúäå? Êîãà? Êàêâî èìà? Îòãîâîðè ìè, Ðè÷!
   — Îáàäè ìè ñå åäèí ÷îâåê- Ïîçíàâàõ ãî íÿêîãà. Äàëå÷å îòòóê. Áåøå ñòàíàëî íåùî. Äàäîõ äóìà. Âñè÷êè äàäîõìå äóìà äà ñå âúðíåì, àêî íåùîòî ñå ñëó÷è îòíîâî. È ìèñëÿ, ÷å ñå å ñëó÷èëî.
   — Çà êàêâî íåùî ãîâîðèø, Ðè÷?
   — Ïî-äîáðå äà íå êàçâàì.
   Ùå ìå ñìåòíåø çà ëóä, àêî òè êàæà èñòèíàòà ÷å íå ïîìíÿ...
   — Êîãà ñè äàë òàÿ ïðîñëîâóòà äóìà?
   — Îòäàâíà. Ïðåç ëÿòîòî íà 1958 ãîäèíà. Îòíîâî ïîñëåäâà äúëãî ìúë÷àíèå. Î÷åâèäíî Ñòèâ Êîâàë ñå ìú÷åøå äà ðàçáåðå äàëè Ðè÷ Òîçèúð „Ïëî÷àòà", íàðè÷àí îùå Áóôîð Êèñäðàéâúë, ïîùàëüîí÷åòî-óáèåö Óàéúò è ïð., è ïð., ñè ïðàâè ìàéòàï ñ íåãî èëè ÷èñòî è ïðîñòî ñå å ïîáúðêàë.
   — Òîãàâà ñè áèë îùå õëàïå — ãëóõî èçðå÷å Ñòèâ.
   — Áÿõ íà åäèíàäåñåò ãîäèíè. Êàðàõ äâàíàäåñåòàòà. Íîâî äúëãî ìúë÷àíèå. Ðè÷ èç÷àêà òúðïåëèâî.
   — Äîáðå — êàçà Ñòèâ. — Ùå èçìåñòÿ äåæóðñòâàòà...
   Ìàéê ùå ïîåìå òâîÿòà ñìÿíà. Ñèãóðíî ùå ìîãà äà õâàíà çà íÿêîëêî äíè ×úê Ôîñòúð, ñòèãà äà îòêðèÿ â êîå êèòàéñêî ðåñòîðàíò÷å êèñíå íàïîñëåäúê. Ùå ãî íàïðàâÿ, çàùîòî äâàìàòà ñ òåá ñìå çàåäíî îò ñàìîòî íà÷àëî. Íî íèêîãà íÿìà äà çàáðàâÿ, ÷å ìå çàðÿçà òàêà, Ðè÷.
   — Ñòèãà äå — êàçà Ðè÷, íî ãëàâîáîëèåòî ìó ñòàâàøå âñå ïî-ìú÷èòåëíî. Çíàåøå êàêâî ïðàâè. Ñòèâ òðÿáâàøå äà áúäå íàÿñíî, ÷å òîâà íå å ïðîñòî êàïðèç. — Òðÿáâàò ìè íÿêîëêî äíè îòïóñê è òîëêîç. À òè ñå äúðæèø òàêà, ñÿêàø ñúì ñå èçäðèñêàë âúðõó Õàðòàòà çà ïðàâàòà íà ðàäèî æóðíàëèñòà.
   — Çà êàêâî òè å îòïóñê? Äà èäåø íà ñðåùà ñ íÿêîãàøíèÿ ñè äåòñêè ñêàóòñêè îòðÿä â Êåíåôòàóí, Ñåâåðíà Äàêîòà, èëè Ïè÷èðúá Ñèòè, Çàïàäíà Âèðäæèíèÿ?
   — Êåíåôòàóí ìàé áåøå â Àðêàíçàñ, áðàò÷å — èçòúòíà êàòî â áú÷âà ìîùíèÿò Ãëàñ íà Áóôîðä Êèñäðàéâúë, íî Ñòèâ èçîáùî íå ìó îáúðíà âíèìàíèå.
   — Çàùîòî íà åäèíàéñåò ãîäèíè ñè äàë îáåùàíèå? Åäèíàéñåòãîäèøíèòå õëàïåòà íå äàâàò ñåðèîçíè îáåùàíèÿ, çà Áîãà! Íå å òàì ðàáîòàòà, Ðè÷, è òè ìíîãî äîáðå ãî çíàåø. Íå ñìå íèòî çàñòðàõîâàòåëíà êîìïàíèÿ, íèòî àäâîêàòñêà êàíòîðà. Ìîæå äà íå ñìå êîé çíàå êàêâî, íî ñìå â øîó-áèçíåñà è òè ãî çíàåø, ïî äÿâîëèòå. Àêî ñå áåøå îáàäèë ïðåäè ñåäìèöà, ñåãà íÿìàøå äà äúðæà ñ åäíàòà ðúêà ñëóøàëêàòà, à ñ äðóãàòà äà ïîñÿãàì çà õàï÷åòàòà. Çíàåø, ÷å ñè ìå õâàíàë çà òîïêèòå, çàòîâà ïîíå íå ìå ïðàâè íà èäèîò?
   Ñòèâ âå÷å êðåùåøå è Ðè÷ çàòâîðè î÷è. Íèêîãà íÿìà äà çàáðàâÿ, áå êàçàë Ñòèâ è íàâÿðíî íàèñòèíà íÿìàøå äà çàáðàâè. Íî îñâåí òîâà áå êàçàë, ÷å õëàïåòàòà íå äàâàò ñåðèîçíè îáåùàíèÿ, êîãàòî ñà íà åäèíàéñåò ãîäèíè è äúëáîêî ãðåøåøå. Ðè÷ íå ïîìíåøå êàêâî å îáåùàë — ìîæå áè íå èñêàøå äà ñè ñïîìíè, — íî áåøå íàïúëíî ñåðèîçíî.
   — Ñòèâ, òðÿáâà äà çàìèíà.
   - Äà. Àç ïúê òè êàçàõ, ÷å ùå ñå ñïðàâÿ íÿêàê. Òúé ÷å íå ñå áåçïîêîé. Çàìèíàâàé, äåçåðòüîð ãàäåí.
   — Ñòèâ, òîâà å íåëå...
   Íî Ñòèâ âå÷å áå òðÿñíàë ñëóøàëêàòà. Ðè÷ çàòâîðè òåëåôîíà. Åäâà áå èçâúðíàë ãëàâà, îòíîâî ñå ðàçäàäå çâúí è Íÿìàøå íóæäà äà âäèãà ñëóøàëêàòà, çà äà ðàçáåðå, ÷å ïàê â Ñòèâ, âå÷å ñúâñåì ïîáåñíÿë. Â ìîìåíòà áåøå áåçñìèñëåíî äà ðàçãîâàðÿò: ñàìî ùÿõà äà ñå èçïîêàðàò îêîí÷àòåëíî. Òîé ùðàêíà êîï÷åòî îò äÿñíàòà ñòðàíà íà òåëåôîíà è çâúíúò ñåêíà èçâåäíúæ.
   Êà÷è ñå íà ãîðíèÿ åòàæ, èçìúêíà îò ãàðäåðîáà äâà êóôàðà è ïî÷òè áåç äà ïîäáèðà ãè íàòúïêà ñ äðåõè — äæèíñè, ðèçè, áåëüî, ÷îðàïè. Åäâà ïî-êúñíî ùåøå äà ìó õðóìíå, ÷å å âçåë ñàìî îíîâà, êîåòî áè îáëÿêúë êàòî äåòå. Ñâàëè êóôàðèòå íà äîëíèÿ åòàæ.
   Íà ñòåíàòà â êàáèíåòà ìó âèñåøå ãîëÿìà ÷åðíî-áÿëà ïåéçàæíà ôîòîãðàôèÿ. Ðè÷ ÿ çàâúðòÿ íà ñêðèòèòå ïàíòè è çàä íåÿ ñå ðàçêðè âãðàäåíà êàñà. Òîé îòâîðè âðàòè÷êàòà è èçáóòà íàñòðàíè äîêóìåíòèòå — íîòàðèàëíèÿò àêò çà êúùàòà, ñãóøåí óþòíî ìåæäó çàñòðàõîâêèòå ïðîòèâ çåìåòðåñåíèå è ïîæàð, îñåìäåñåò äåêàðà ãîðè â Àéäàõî, êóï÷èíêà àêöèè. Êóïóâàøå àêöèèòå íàñëóêè — ùîì âèäåøå Ðè÷, áîðñîâèÿò ïîñðåäíèê ñå õâàùàøå çà ãëàâàòà, — íî öåíàòà èì òâúðäî ñå ïîêà÷âàøå îò ãîäèíà íà ãîäèíà. Ïîíÿêîãà ñå èçíåíàäâàøå îò ìèñúëòà, ÷å å ïî÷òè — íå ñúâñåì, íî ïî÷òè - áîãàòàø. Áëàãîäàðåíèå åäèíñòâåíî íà ðîêåíäðîëà... è íà Ãëàñîâåòå, ðàçáèðà ñå.
   Êúùà, äåêàðè, àêöèè, çàñòðàõîâàòåëíà ïîëèöà è äîðè êîïèå îò çàâåùàíèåòî ìó. Çäðàâèòå íèøêè, êîèòî òå ñâúðçâàò ñ óòüïêàíèòå ïúòåêè íà æèâîòà, ïîìèñëè òîé.
   Èçâåäíúæ ãî îáçå íåëåïîòî æåëàíèå äà ùðàêíå çàïàëêàòà è äà èçïåïåëè âñè÷êè òèÿ èäèîòñêè äîêóìåíòè ñ âñè÷êèòå èì èäèîòñêè èçðàçè: „Ïîðàäè êîåòî", „èçâåñòÿâà ñå íà âñè÷êè çàèíòåðåñîâàíè ëèöà" èëè „Ïðèíîñèòåëÿò íà íàñòîÿùîòî óäîñòîâåðåíèå å óïúëíîìîùåí". È êàòî íèùî ìîæåøå äà ãî ñòîðè- Âíåçàïíî äîêóìåíòèòå â êàñàòà ìó áÿõà çàãóáèëè âñÿêàêúâ ñìèñúë.
   Åäâà ñåãà ãî âðúõëåòÿ èñòèíñêî ÷óâñòâî íà óæàñ è â òîâà ÷óâñòâî íÿìàøå íèùî ñâðúõåñòåñòâåíî. Ïðîñòî áå îñúçíàë êîëêî å ëåñíî äà ñè ñúñèïåø æèâîòà. Òúêìî ëåêîòàòà áå íàé-ñòðàøíà. Ñòèãà ñàìî äà äîìúêíåø âåíòèëàòîðà ïðåä âñè÷êî, çà êîåòî ñè ñå òðåïàë òîëêîâà ãîäèíè, ïîñëå âêëþ÷âàø øèáàíàòà ìàøèíà. Ëåñíà ðàáîòà. Èçãàðÿø õàðòèèòå èëè ïðîñòî ãè îñòàâÿø äà õâúð÷àò íàêúäåòî èì ïàäíå, à ñëåä òîâà ñè ïëþåø íà ïåòèòå.
   È âñå ïàê òåçè äîêóìåíòè áÿõà ñàìî äàëå÷íè ðîäíèíè íà ïàðèòå. Èñòèíàòà áåøå çàä òÿõ, â äúíîòî íà êàñàòà.. Ïàðè â áðîé. ×åòèðè õèëÿäàðêè â áàíêíîòè ïî äåñåò, äâàéñåò ÿ ïåòäåñåò äîëàðà.
   Ñåãà, äîêàòî âàäåøå ïàðèòå è ãè òúï÷åøå ïî äæîáîâåòå íà äæèíñèòå ñè, òîé ñå çàïèòà äàëè å ïîñòúïâàë ñúçíàòåëíî, êîãàòî å îñòàâÿë áàíêíîòèòå â äúíîòî íà êàñàòà — âåäíúæ ïåòäåñåò äîëàðà, ñëåäâàùèÿ ìåñåö ñòî è äâàéñåò, à ñëåä îùå ìåñåö ìîæå áè ñàìî äåñåò. Íåïðèêîñíîâåí çàïàñ. Ïàðè çà áÿãñòâî. Ñòðàøíî å, áðàò÷å — ïðîìúðìîðè òîé, ïî÷òè áåç äà óñåùà, ÷å ãîâîðè íà ãëàñ.
   Òúïî ãëåäàøå ïðåç ïàíîðàìíèÿ ïðîçîðåö êúì ïëàæà. Ñåãà ïÿñúêúò áåøå ïóñò, íÿìàøå ãè íèòî ìîì÷åòàòà ñúñ ñúðôîâåòå, íèòî ìëàäîæåíöèòå (àêî íàèñòèíà áÿõà ìëàäîæåíöè).
   Àõ, äà, äîêòîðå... ñåãà âñè÷êî ñè ñïîìíÿì. Ïîìíèø ëè Ñòàèëè Þðèñ íàïðèìåð? Õà íà áàñ, ÷å ãî ïîìíÿ... Ïîìíèø ëè, çà âñè÷êî âèêàõìå „õà íà áàñ" è ñè ìèñëåõìå, ÷å å ìíîãî øèê. À ãîëåìèòå õëàïåòà ìó âèêàõà Ñòàèëè Óðèíàòà. „Õåé, Óðèíà! Õåé, øèáàí õðèñòîïðîäàâåö! Íàêúäå òàêà áå? Äà ñå ÷óêàø ñúñ ñáúðêàíèòå ñè ïðèÿòåë÷åòà, à?"
   Òîé çàòðúøíà âðàòàòà íà êàñàòà è âúðíà ôîòîãðàôèÿòà íà ìÿñòî. Îòêîãà íå ñå áå ñåùàë çà Ñòàíëè Þðèñ? Îò ïåò ãîäèíè? Äåñåò? Äâàéñåò? Ïðåç ïðîëåòòà íà 1960 ãîäèíà áå íàïóñíàë Äåðè çàåäíî ñ ðîäèòåëèòå ñè... è êîëêî áúðçî áÿõà èçáëåäíåëè â ïàìåòòà ìó ëèöàòà íà ïðèÿòåëèòå îò òàéôàòà, òàÿ æàëêà ãðóïè÷êà íåóäà÷íèöè ñ òàéíàòà èì êúùè÷êà â Ïóùèíàêà — ñòðàííî èìå çà ìÿñòî ñ òîëêîâà ãúñòà è ñî÷íà ðàñòèòåëíîñò. Ïðåäñòàâÿõà ñè, ÷å ñà èçñëåäîâàòåëè â äæóíãëàòà èëè ìîðñêè ïåõîòèíöè, êîèòî ñòðîÿò àåðîäðóì íà òèõîîêåàíñêè àòîë è îòáëúñêâàò àòàêèòå íà ÿïîíöèòå, ïðåäñòàâÿõà ñè, ÷å ñà ñòðîèòåëè íà ÿçîâèðè, êàóáîè, àñòðîíàâòè íà íåîáèòàåìà ïëàíåòà, íî êàêòî è äà ãî íàðè÷àõà, èñòèíàòà áåøå åäíà — êðèåõà ñå. Êðèåõà ñå îò ãîëåìèòå ìîì÷åòà. Êðèåõà ñå îò Õåíðè Áàóúðñ, Âèêòîð Êðèå, Áúëâî÷à Õúãèíñ è îñòàíàëèòå. Êàêâà òàéôà íåóäà÷íèöè áÿõà ñàìî — Ñòàí Þðèñ ñ ãîëåìèÿ ìó åâðåéñêè íîñ; Áèë Äåíáðîó, êîéòî çàåêâàøå òîëêîâà çëå, ÷å íàïðàâî ìîæåøå Äà òå ïîáúðêà è óìååøå äà èçðå÷å ÿñíî ñàìî „Õéé-éî, Ñèð!"; Áåâúðëè Ìàðø ñ âå÷íèòå ñèíèíè è ñêðèòèòå öèãàðè ^ íàâèòèòå ðúêàâè íà áëóçàòà; Áåí Õàíñêîì, êîéòî áåøå òîëêîâà äåáåë, ÷å ïðèëè÷àøå íà Ìîáè Äèê, è Ðè÷è Òîçèúð ñ äåáåëèòå î÷èëà, îòëè÷íèòå îöåíêè, âå÷íèòå ìàéòàïè è ôèçèîíîìèÿòà, êîÿòî ñÿêàø ñàìà ìîëåøå íÿêîé äà ÿ ñìàæå è äà îôîðìè íîâè, âúëíóâàùè î÷åðòàíèÿ. Èìàøå ëè ïîäõîäÿùà äóìà çà âñè÷êè òÿõ? Î, äà. Âèíàãè áå èìàëî. 
   Êàê ñå çàâðúùàõà ñïîìåíèòå, êàê ñàìî ñå çàâðúùàõà... è ñåãà òîé ñòîåøå ñðåä êàáèíåòà ñè, ðàçòðåïåðàí áåçïîìîùíî êàòî áåçäîìíî ïñå ïîä ãðúìîòåâè÷íà áóðÿ, òðåïåðåøå çàùîòî ñè ñïîìíÿøå íå ñàìî çà ìîì÷åòàòà, ñ êîèòî áå èãðàë â äåòñòâîòî ñè. Ñàìî íà êîñúì ïîä ñëîåâåòå çàáðàâà òðúïíåõà äðóãè íåùà — íåùà, çà êîèòî íå áå ìèñëèë îò ãîäèíè.
   Êúðâàâè íåùà.
   Êúùàòà íà Íèéáúëò ñòðèéò è êðÿñúêúò íà Áèë: Òè óóáè áðàò ìè, ãà-ãà-ãàäèíî!
   Ïîìíåøå ëè? Ñúâñåì ìàëêî, íî è òîâà ìó ñòèãàøå, çà äà ïîèñêà äà çàáðàâè âñè÷êî — õà íà áàñ, ÷å ìó ñòèãà.
   Ìèðèñ íà áîêëóê, íà ëàéíà è íà îùå íåùî. Íåùî ïî-ëîøî è îò áîêëóêà, è îò ëàéíàòà. Âîíÿòà íà çâÿðà, âîíÿòà íà Òî, òàì äîëó â ìðàêà ïîä Äåðè, êúäåòî ñå ðàçíàñÿ áåçêîíå÷íèÿò òúòåí íà ìàøèíè. Ñïîìíÿøå ñè Äæîðä...
   Íî òóê âå÷å íå èçäúðæà è õóêíà êúì áàíÿòà, êàòî ïúòüîì ïðåêàòóðè êðåñëîòî è åäâà íå ñå ñòîâàðè âúðõó íåãî. Äîáðà ñå... â'ïîñëåäíàòà ñåêóíäà. Êàòî íÿêàêúâ ùóð áðåéêàäæèÿ ñå ïëúçíà íà êîëåíå ïî ãëàäêèòå ïëî÷êè êúì òîàëåòíàòà ÷èíèÿ, ñãðàá÷è ðúáà è íàïðàâî ñè èçáúëâà ÷åðâàòà. À äîðè è ñëåä òîâà ñïàçìèòå íå ñïðÿõà; èçâåäíúæ Äæîðäæ Äåíáðîó ñå ïîÿâè ïðåä î÷èòå ìó òîëêîâà ÿñíî, ñÿêàø ãî áå âèäÿë â÷åðà — Äæîðäæè, îò êîãîòî çàïî÷íà âñè÷êî, Äæîðäæè, êîéòî çàãèíà ïðåç åñåíòà íà 1957. Áÿõà ãî óáèëè âåäíàãà ñëåä íàâîäíåíèåòî, åäíàòà ìó ðúêà áåøå èçòðúãíàòà îò ðàìîòî, à Ðè÷ áå çàðîâèë âñè÷êî òîâà äúëáîêî â ïàìåòòà ñè. Íî ïîíÿêîãà ñïîìåíèòå ñå çàâðúùàò, î, äà, çàâðúùàò ñå è îùå êàê, ïîíÿêîãà ñå çàâðúùàò.
   Ñïàçìèòå ñòèõíàòà è Ðè÷ ñëåïåøêîì ïîñåãíà êúì êðàí÷åòî. Âîäàòà èçðåâà. Ðàííàòà ìó âå÷åðÿ, èçáúëâàíà íà ãîðåùè áóöè, ñå ïëúçíà äèñêðåòíî íàäîëó ïî òðúáàòà. • Üå òî1 ]è^å (ôð.) — ïîäõîäÿùàòà äóìà — Á. ïð. 
   Êúì êàíàëèòå. Êúì ãëóõèÿ òúòåí, âîíÿòà è ìðàêà íà êàíàëèòå. Òîé çàòâîðè êàïàêà, îòïóñíà ÷åëî âúðõó íåãî è ñå ðàçïëàêà. Ïëà÷åøå çà ïðúâ ïúò ñëåä ñìúðòòà íà ìàéêà ñè ïðåç 1975 ãîäèíà. Áåç äà ìèñëè êàêâî ïðàâè, òîé ïîäëîæè øåïè ïîä î÷èòå ñè, êîíòàêòíèòå ëåùè ñå ïëúçíàõà íàâúí è çàáëåñòÿõà â äëàíèòå ìó.
   ×åòèðèäåñåò ìèíóòè ïî-êúñíî, óñåùàéêè ñå íÿêàê ñòðàííî îãîëåí è ïðå÷èñòåí, òîé ìåòíà êóôàðèòå â áàãàæíèêà íà êîëàòà è ÿ èçêàðà íà çàäåí õîä îò ãàðàæà. Ïðèòúìíÿâàøå. Îãëåäà êúùàòà ñ íîâèòå íàñàæäåíèÿ îêîëî íåÿ, îãëåäà ïëàæà, îãëåäà âîäàòà, êîÿòî áå ïðèäîáèëà 'áëåä èçóìðóäåí îòòåíúê, ïðîðÿçàí îò òÿñíàòà ïúòåêà ñ öâåòà íà ñòàðî çëàòî. È â óìà ìó ñå ïðîêðàäíà òâúðäîòî óáåæäåíèå, ÷å âå÷å íèêîãà íÿìà äà âèäè âñè÷êî òîâà, ÷å îò òîçè ìèã ñå ïðåâðúùà â æèâ òðóï.
   — Ïðèáèðàì ñå ó äîìà — ïðîøåïíà Ðè÷ Òîçèúð. — Ïðèáèðàì ñå ó äîìà è Ãîñïîä äà ìè å íà ïîìîù, ïðèáèðàì ñå ó äîìà.
   Ïðåâêëþ÷è íà ñêîðîñò è ïîòåãëè, óñåùàéêè îòíîâî êîëêî ëåñíî å áèëî äà õëúòíå â íåïîäîçèðàíà ïóêíàòèíà ñðåä îíîâà, êîåòî áå ñìÿòàë çà ñòàáèëåí è ñèãóðåí æèâîò — êîëêî ëåñíî å áèëî äà ñå îçîâå îòêúì òúìíàòà ñòðàíà, äà ëèòíå îò ñèíåâàòà êúì ìðàêà.
   Îò ñèíåâàòà êúì ìðàêà, äà, òàêà áåøå. À òàì ìîæåøå -äà ãî äåáíå... êîé çíàå êàêâî. 3. Áåí Õàíñêîì ñè ïîðú÷âà ïèòèå
   Àêî ïðèâå÷åð íà 28 ìàé 1985 ãîäèíà íÿêîé áå ðåøèë äà ïîòúðñè ÷îâåêà, êîãîòî ñïèñàíèå „Òàèì" íàðå÷å „ìîæå áè íàé-ïåðñïåêòèâíèÿ ìëàä àðõèòåêò â Àìåðèêà" (ñòàòèÿòà „Íåïðèìèðèìèòå ìëàäîöè è èêîíîìèÿòà íà åíåðãèÿ â ãðàäîóñòðîéñòâîòî" — „Òàèì" îò 15 îêòîìâðè 1984 ã.), áè òðÿáâàëî äà ïðåêîñè çàïàäíàòà ãðàíèöà íà Îìàõà ïî ìåæ-Äóùàòñêà ìàãèñòðàëà 80. Ñåòíå áè òðÿáâàëî äà îòáèå êúì Ñóåäõîëì è ïî øîñå 81 äà ñëåçå äî öåíòúðà íà ãðàä÷åòî (íå ÷å â öåíòúðà èìà êîé çíàå êàêâî çà ãëåäàíå). Ñëåä òîâà äà ñå ïðåõâúðëè íà øîñå 92 áëèçî äî çàêóñâàëíÿòà „Áú-êè ãîòâè íà÷àñà" (ñïåöèàëèòåò íà çàâåäåíèåòî — ïúðæåíî ïèëå) è ùîì èçëåçå îò ãðàäà, äà çàâèå íàäÿñíî ïî øîñå 63, êîåòî ñå å èçîïíàëî êàòî êîíåö ïðåç èçîñòàâåíîòî ãðàä÷å Ãàòëèí, äîêàòî íàêðàÿ ñå îçîâå â Õåìèíãôîðä Õîóì. Â ñðàâíåíèå ñ Õåìèíãôîðä Õîóì öåíòúðúò íà Ñóåäõîëì å ñúùèíñêè Íþ Éîðê; äåëîâèÿò êâàðòàë ñå ñúñòîè îò îñåì ñãðàäè — ïåò îò åäíàòà ñòðàíà è òðè îò äðóãàòà. Òàì å áðúñíàðíèöàòà „Åëåãàíòíà ïîäñòðèæêà" (íà ïðîçîðåöà âå÷å îò ïåòíàéñåò ãîäèíè âèñè ïîæúëòÿëà òàáåëêà ñ êðèâè ðúêîïèñíè áóêâè: ÊÎÉ Å „ÕÈÏÈ" - ÄÀ ÑÀ ÑÒÐÈÆÈ ÄÐÓÃÀÄÅ), äî íåÿ ñà ñìåñåíîòî ìàãàçèí÷å è êèíîòî, êúäåòî ïðîæåêòèðàò îâåõòåëè ôèëìè. Îñòàíàëèòå ñãðàäè Ñà: êëîí íà „Æèëèùíî-êðåäèòíà áàíêà íà Íåáðàñêà", áåíçèíîñòàíöèÿ, äðîãåðèÿ è „Íàöèîíàëíè äîñòàâêè íà çåìåäåëñêè ñå÷èâà" — åäèíñòâåíîòî ùî-ãîäå ïå÷åëèâøî çàâåäåíèå â ãðàä÷åòî.
   À â êðàÿ íà ãëàâíàòà óëèöà, èçáóòàíà êàòî ïàðèé ìàëêî íàñòðàíè îò îñòàíàëèòå ñãðàäè, äîñàìè áåçêðàéíàòà ðàâíà ïóñòîø, ñòîè íåèçáåæíàòà êðàéïúòíà êðú÷ìà — „×åðâåíîòî êîëåëî". Àêî â îíàçè âå÷åð ÷îâåê áå óñïÿë äà ñòèãíå äîòàì, ùåøå äà âèäè íàñðåä îñåÿíèÿ ñ äóïêè ïàðêèíã ñòàðè÷úê îòêðèò Øåâðîëåò îò 1968 ãîäèíà ñ äâå äúëãè àíòåíè îòçàä. Âìåñòî öèôðè íà ïðåäíèÿ íîìåð ïèøåøå ïðîñòî: ÊÀÄÈ ÍÀ ÁÅÍ. Âúïðîñíèÿò Áåí áåøå âëÿçúë â çàâåäåíèåòî è òúêìî êðà÷åøå êúì áàðà — ñòðîåí, çàãîðÿë îò ñëúíöåòî, îáëå÷åí ñ êàðèðàíà ïëàòíåíà ðèçà, èçáåëåëè äæèíñè è ïðîòðèòè âîéíèøêè áîòóøè. Êðàé úãúë÷åòàòà íà î÷èòå ìó èìàøå ìðåæà îò ôèíè áðú÷èöè, íî èíà÷å ëèöåòî ìó áåøå ñúâúðøåíî ãëàäêî. Èçãëåæäàøå ñ äåñåòèíà ãîäèíè ïî-ìëàä îò èñòèíñêàòà ñè âúçðàñò — òðèéñåò è îñåì ãîäèíè.
   — Çäðàâåéòå, ìèñòúð Õàíñêîì — êàçà Ðèêè -Ïèé è ñëîæè íà áàðà êíèæíà ñàëôåòêà, äîêàòî Áåí ñÿäàøå îòïðåä.
   Ãëàñúò íà Ðèêè Ëèé çâó÷åøå ìàëêî èçíåíàäàíî è èìàøå çàùî. Äîñåãà íå áå âèæäàë Õàíñêîì äà ñòúïâà â „Êîëåëîòî" ïðåç ñåäìèöàòà. Âñåêè ïåòúê ïðèâå÷åð ÷îâåêúò èäâàøå äà ïîðú÷à ïî äâå áèðè, à â ñúáîòà âå÷åð èçïèâàøå ÷èòèðè èëè ïåò; âèíàãè ïèòàøå êàê ñà òðèòå ìîì÷åòà íà Ðèêè Ëèé; ïðåäè äà ñè òðúãíå, âèíàãè îñòàâÿøå ïîä õàëáàòà ïåò äîëàðà áàêøèø. Ñïîðåä Ðèêè Ëèé, â êëàñàöèÿòà íà êëèåíòèòå òîé ñòîåøå äàëå÷ íàä îñòàíàëèòå, êàêòî çàðàäè ïðîôåñèîíàëíèòå ðàçãîâîðè, òàêà è çàðàäè ëè÷íîòî óâàæåíèå. Äåñåòòå äîëàðà ñåäìè÷íî (ïëþñ ïåòäåñåòà÷êàòà, îñòàâÿíà ïîä õàëáàòà íà âñÿêà Êîëåäà ïðåç ïîñëåäíèòå ïåò ãîäèíè) áÿõà õóáàâî íåùî, íî êîìïàíèÿòà íà òîçè ÷îâåê ñòðóâàøå ìíîãî ïîâå÷å. Ñâÿñòíàòà êîìïàíèÿ âèíàãè å ðÿäêîñò, à â çàòðèòî ãðàä÷å êàòî Õåìèíãôîðä Õîóì, êúäåòî ñå ÷óâàò ñàìî åâòèíè ñïëåòíè, òÿ ñòàâà ïî-ðÿäêà è îò êîêîøè çúáè.
   Ìàêàð ÷å Õàíñêîì áåøå ðîäîì îò Íîâà Àíãëèÿ, à âèñøåòî ñè îáðàçîâàíèå áå çàâúðøèë â Êàëèôîðíèÿ, â õàðàêòåðà ìó èìàøå è ñîëèäåí ïðèìåñ îò òåêñàñêà åêñòðàâàãàí-òíîñò. Ðèêè Ëèé ðàç÷èòàøå íà âå÷åðíèòå ìó ïîñåùåíèÿ â ïåòúê è ñúáîòà, çàùîòî îòìèíàëèòå ãîäèíè ãî áÿõà íàó÷èëè, ÷å ìîæå äà ðàç÷èòà íà òÿõ. Íåçàâèñèìî äàëè ìèñòúð Õàíñêîì ñòðîåøå íåáîñòúðãà÷ â Íþ Éîðê (êúäåòî íàèñòèíà áå ïîñòðîèë òðè îò íàé-íàøóìåëèòå ñãðàäè), íîâà õóäîæåñòâåíà ãàëåðèÿ â Ðåäîíäî Áèé÷ èëè äåëîâà ñãðàäà â Ñîëò Ëåéê Ñèòè, ùîì äîéäåøå ïåòúê âå÷åð, íÿêúäå ìåæäó îñåì è äåâåò è ïîëîâèíà âðàòàòà îòêúì ïàðêèíãà ñå îòâàðÿøå è òîé âëèçàøå ñ øèðîêà êðà÷êà, ñÿêàø æèâååøå íå ïî-äàëå÷ îò äðóãèÿ êðàé íà ãðàä÷åòî è áå ðåøèë äà íàìèíå, çàùîòî ïî òåëåâèçèÿòà íÿìà íèùî èíòåðåñíî. Èìàøå ñîáñòâåí ðåàêòèâåí ñàìîëåò „Ëèúðäæåò" è ïèñòà âúâ ôåðìàòà ñè â Äæúíêèíñ.
   Ïðåäè äâå ãîäèíè áå çàìèíàë çà Ëîíäîí — ïúðâî äà ïðîåêòèðà, à ïîñëå äà ðúêîâîäè ñòðîåæà íà íîâàòà ñãðàäà íà Áè-Áè-Ñè, îêîëî êîÿòî è äî äíåñ ïðîäúëæàâàõà ãîðåùèòå ñïîðîâå â áðèòàíñêèÿ ïå÷àò ("Ãàðäèúí": „Ìîæå áè íàé-êðàñèâàòà ñãðàäà, ïîñòðîåíà â Ëîíäîí ïðåç ïîñëåäíèòå äâàäåñåò ãîäèíè"; „Ìèðúð": „Íàé-ãðîçíîòî íåùî, êîåòî ñúì âèæäàë, àêî íå ñå áðîè ëèöåòî íà òúùà ìè ñëåä ïîñåùåíèå íà êðú÷ìàòà"). Êîãàòî ìèñòúð Õàíñêîì ñå çàõâàíà ñ òàÿ ðàáîòà, Ðèêè Ëèé ñè ïîìèñëè: Å, åñå íÿêîãà Ùå ãî âèäÿ ïàê. À ìîæå è ïðîñòî äà íè çàáðàâè. È íàèñòèíà, ñëåä êàòî Áåí Õàíñêîì çàìèíà çà Àíãëèÿ ïåòú÷íàòà âå÷åð äîéäå è îòìèíà áåç òîé äà ñå ïîÿâè, ìàêàð ÷å Ðèêè Ëèé íåâîëíî ñå ñåïâàøå ïðè âñÿêî îòâàðÿíå íà âðàòàòà Ìåæäó îñåì è äåâåò è ïîëîâèíà. Å, âñå íÿêîãà ùå ãî âèäÿ ïàê. Ìîæå &è. Òîâà „âñå íÿêîãà" ñå îêàçà ñëåäâàùàòà âå÷åð. Âðàòàòà ñå îòâîðè â äåâåò è ÷åòâúðò è Õàíñêîì âëåçå, îáëå÷åí êàêòî âèíàãè ñ äæèíñè, òåíèñêà è âîéíèøêè áîòóøè, ñÿêàø áå îòñêî÷èë äîòóê íàé-ìíîãî îò äðóãèÿ êðàé íà ãðàä÷åòî. À êîãàòî Ðèêè Ëèé ñå ïðîâèêíà ñ åäâà ïðèêðèòà ðàäîñò: „Õåé, ìèñòúð Õàíñêîì! Áîæè÷êî! Êàêâî ïðàâèòå òóê?", ìèñòúð Õàíñêîì ãî èçãëåäà ñ ëåêà èçíåíàäà, êàòî ÷å áåøå ñúâúðøåíî íîðìàëíî äà ñå íàìèðà èìåííî òóê. È òîâà íå áå åäèíè÷åí ñëó÷àé; ïðåç äâåòå ãîäèíè íà àêòèâíîòî ñè ó÷àñòèå â ñòðîåæà íà Áè-Áè-Ñè òîé íå ïðîïóñíà íèòî åäíà ñúáîòíà âå÷åð. Èçëèòàë îò Ëîíäîí ñ „Êîíêîðä" â 11 ÷àñà ïðåäè îáåä, ðàçêàçà òîé âåäíúæ íà èçóìåíèÿ Ðèêè Ëèé, è ïðèñòèãàë íà ëåòèùå „Êåíåäè" â Íþ Éîðê ñúùàòà ñóòðèí â 10:15 — ÷åòèðèäåñåò è ïåò ìèíóòè ïðåäè äà å íàïóñíàë Ëîíäîí, ïîíå ñïîðåä ÷àñîâíèêà ("Áîæè÷êî, òîâà å êàòî ïúòóâàíå âúâ âðåìåòî, íàëè?" — âúçêëèêíà ðàçâúëíóâàíî Ðèêè Ëèé). Òàì ãî ÷àêàëà ëèìóçèíà, ñ êîÿòî ïîòåãëÿë çà ëåòèùå Òèòúðáîðî â Íþ Äæúðñè, òîâà ïúòóâàíå â ñúáîòíîòî óòðî îáèêíîâåíî òðàåëî íå ïîâå÷å îò ÷àñ. Èçîáùî íå áèëî ïðîáëåì äà ñåäíå â êàáèíàòà íà ëè÷íèÿ ñè ñàìîëåò îùå ïðåäè ïëàäíå, à êúì äâà è ïîëîâèíà âå÷å êàöàë â Äæúíêèíñ. Ïîáúðçàø ëè êàêòî òðÿáâà, äåíÿò ñÿêàø ñå ðàçòåãëÿ äî áåçêðàéíîñò, ñïîäåëè òîé ñ Ðèêè. Ñëåä ïðèñòèãàíåòî ëÿãàë äà ïîäðåìíå ÷àñ-äâà, ïîñëå áåñåäâàë ïî ïîëîâèí ÷àñ ñ óïðàâèòåëÿ íà ôåðìàòà è ñåêðåòàðÿ ñè. Âå÷åðÿë, à ñëåä òîâà îòñêà÷àë äî „×åðâåíîòî êîëåëî" çà îêîëî ÷àñ è ïîëîâèíà. Âèíàãè èäâàøå ñàì, âèíàãè ñÿäàøå ïðåä áàðà è âèíàãè ñè òðúãâàøå êàêòî áå äîøúë, ìàêàð ÷å Áîã å ñâèäåòåë, ÷å â òîçè ðàéîí íà Íåáðàñêà èìàøå ñóìà òè æåíè, êîèòî ñ ðàäîñò áèõà ãî èç÷óêàëè äîäåòî ìó õâðúêíàò ÷îðàïèòå. Ñëåä çàâðúùàíåòî ñè âúâ ôåðìàòà ëÿãàë äà íàâàêñà øåñò ÷àñà ñúí, ïîñëå ïîåìàë ïî îáðàòíèÿ ïúò. Ðèêè îùå íå áå ñðåùàë êëèåíò, êîéòî äà íå ñå ñìàå ùîì ÷óå òàÿ èñòîðèÿ. Ìîæå äà å ñ îáðàòíà ðåçáà, ðå÷å ìó âåäíúæ íÿêàêâà æåíà. Çà ìèã Ðèêè Ëèé ÿ îãëåäà, îòáåëÿçâàéêè ìèñëåíî ñòèëíàòà ïðè÷åñêà, ôèíàòà êðîéêà íà äðåõèòå, âúðõó ÷èèòî õàñòàðè íåñúìíåíî áÿõà ïðèøèòè åòè-êåò÷åòà íà èçâåñòíè ìîäåëèåðè, äèàìàíòåíèòå êëèïñîâå, èçðàæåíèåòî íà î÷èòå, è ðàçáðà, ÷å òÿ èäâà îò äàëå÷íèòå èçòî÷íè ùàòè, ñèãóðíî îò Íþ Éîðê, ÷å å ïðèñòèãíàëà òóê íà êðàòêî ïîñåùåíèå ïðè ðîäíèíà èëè ìîæå áè ïðè ñúó÷åíè÷êà è ñ íåòúðïåíèå ÷àêà êîãà ùå äîéäå âðåìåòî äà ïîòåãëè îáðàòíî. Íå, îòãîâîðè òîé, ìèñòúð Õàíñêîì íå å æåí÷î. Òÿ èçâàäè îò ÷àíòè÷êàòà ñè ïàêåò „Ëîðàë", ïúõíà öèãàðà ìåæäó ëúñêàâèòå ñè ÷åðâåíè óñòíè è èç÷àêà Ðèêè äà êàæå: Ìèñëÿ, ÷å òîé å íàé-áåçáîæíî ñàìîòíèÿ ìúæ, êîéòî ñúì ñðåùàë ïðåç æèâîòà ñè. Íî íå áè ñè ïîçâîëèë äà ãîâîðè ïîäîáíè íåùà ïðåä îíàçè íþéîðê÷àíêà, êîÿòî ãî ãëåäàøå òúé, ñÿêàø áå ñðåùíàëà íÿêàêâî íåïîçíàòî çàáàâíî æèâîòèí÷å. Òàçè âå÷åð ìèñòúð Õàíñêîì èçãëåæäàøå ìàëêî áëåä è ðàçñåÿí.
   — Çäðàâåé, Ðèêè Ëèé — îòâúðíà òîé, ïîñëå ñåäíà è ñå âòîðà÷è â ðúöåòå ñè.
   Ðèêè Ëèé çíàåøå, ÷å ìó ïðåäñòîè äà çàìèíå çà Êîëîðàäî Ñïðèíãñ, êúäåòî ïðåç ñëåäâàùèòå øåñò-îñåì ìåñåöà ùåøå äà ðúêîâîäè ïîäãîòîâêàòà çà ñòðîåæ íà Êóëòóðåí öåíòúð íà Ïëàíèíñêèòå ùàòè — ãðàìàäåí êîìïëåêñ îò øåñò ñãðàäè âúðõó ñòðúìåí ïëàíèíñêè ñêëîí. Êîãàòî ãî çàâúðøèì, õîðàòà ùå ðåêàò, ÷å ïðèëè÷à íà ñòúëáèùå, ïî êîåòî íÿêàêâî âåëèêàí÷å ñè å ðàçñèïàëî êóá÷åòàòà, áå êàçàë Áåí íà Ðèêè Ëèé. Âñå ùå ñå íàìåðè êîé äà ãî êàæå è îò÷àñòè ùå áúäå ïðàâ. Íî ìèñëÿ, ÷å ùå èçëåçå íåùî ñâÿñòíî. Òîâà å íàé-ãîëÿìîòî íà÷èíàíèå ïðåç æèâîòà ìè è ãîëÿì ñòðàõ èìà äà ìå ãîíè äîäåòî ãî çàâúðøà, íî íàèñòèíà ìèñëÿ, ÷å ùå èçëåçå íåùî ñâÿñòíî.
   Ðèêè Ëèé äîïóñêàøå, ÷å ìèñòúð Õàíñêîì ìîæå íàèñòèíà ìúíè÷êî äà ñå áîè — ñöåíè÷íà òðåñêà, äåòî ñå âèêà. Íèùî ÷óäíî è íèùî ëîøî, â êðàÿ íà êðàèùàòà. Ùîì òè ïîðàñíå ðàáîòàòà è âëåçåø íà õîðàòà â î÷èòå, íÿìà íà÷èí äà ÷å òå âçåìàò íà ïðèöåë. À ìîæå è ïðîñòî äà ãî áå õâàíàë âèðóñúò'. Íàïîñëåäúê ñå øèðåøå àäñêè ãðèï. Ðèêè Ëèé âçå õàëáà îò ëàâèöàòà è ïîñåãíà êúì áèðåíèÿ êðàí.
   — Íåäåé, Ðèêè Ëèé.
   Èçíåíàäàí, Ðèêè Ëèé ñå çàâúðòÿ — è èçâåäíúæ ãî îáçå ñòðàõ, êîãàòî Áåí Õàíñêîì îòêúñíà ïîãëåä îò ðúöåòå ñ^. Çàùîòî ìèñòúð Õàíñêîì íå èçãëåæäàøå çàñåãíàò îò ñöåíè÷íà òðåñêà, îò âèðóñà èëè îò íåùî ïîäîáíî. Èçãëåæäàøå òúé, ñÿêà^ òîêó-ùî ãî áÿõà öàïàðäîñàëè. ñ íåùî òåæêî è âñå îùå ñå ìú÷åøå äà îñúçíàå êàêâî òî÷íî ãî å óäàðèëî.
   Íÿêîé å óìðÿë. Òîé íå å æåíåí, íî âñåêè ÷îâåê ñè èìà ðîäíèíè è íÿêîé òîêó-ùî å õâúðëèë òîïà. ßñíà ðàáîòà, òîâà å. Ïî-ÿñíî — çäðàâà ìó êàæè.
   Íÿêîé ïóñíà ÷åòâúðò äîëàð â àâòîìàòè÷íèÿ ãðàìîôîí è ãëàñúò íà Áàðáàðà Ìàíäðåë çàïÿ çà òúæåí ïèÿíèöà è ñàìîòíà æåíà.
   — Äîáðå ëè ñòå, ìèñòúð Õàíñêîì?
   Áåí Õàíñêîì ñå âòðåí÷è â Ðèêè Ëèé, î÷èòå ìó èçâåäíúæ ñòàíàõà ñ äåñåò — íå, ñ äâàéñåò — ãîäèíè ïî-ñòàðè îò ëèöåòî è Ðèêè Ëèé ñ èçóìëåíèå çàáåëÿçà, ÷å êîñàòà ìó å çàïî÷íàëà äà ñå ïðîøàðâà. Äîñåãà íå áå âèæäàë ïî íåÿ íèòî åäíî áÿëî êîñúì÷å.
   Õàíñêîì ñå óñìèõíà. Óñìèâêàòà áåøå óæàñíà, çëîêîá-íà. Ñÿêàø ñå óñìèõâàøå îæèâÿë òðóï.
   — Ìèñëÿ, ÷å íå ñúì, Ðèêè Ëèé. Íå, ñúð. Íå òàçè âå÷åð. Íèêàê äàæå.
   Ðèêè Ëèé îñòàâè õàëáàòà è ïðèñòúïè êúì Õàíñêîì. Çàâåäåíèåòî áåøå îïóñòÿëî êàòî â ïîíåäåëíèøêà âå÷åð äàëå÷å ñëåä êðàÿ íà ôóòáîëíèÿ ñåçîí. Íÿìàøå è äâàéñåò êëèåíòè. Êðàé âðàòàòà íà êóõíÿòà Àíè èãðàåøå êàðòè ñ ãîòâà÷à.
   Ëîøè âåñòè ëè, ìèñòúð Õàíñêîì?
   — Òî÷íî òàêà, ëîøè âåñòè. Ëîøè âåñòè îò äîìà. Õàíñêîì ïðîäúëæàâàøå äà ãëåäà Ðèêè Ëèé. Âñúùíîñò ãëåäàøå ïðåç íåãî.
   — Ìíîãî ñúæàëÿâàì, ìèñòúð Õàíñêîì.
   — Áëàãîäàðÿ, Ðèêè Ëèé.
   Íàñòàíà ìúë÷àíèå è Ðèêè Ëèé ñå êàíåøå äà çàïèòà äàëè ìîæå äà ïîìîãíå ñ íåùî, êîãàòî Õàíñêîì ðå÷å:
   — Êàêâî óèñêè ñåðâèðàòå, Ðèêè Ëèé?
   — Â òîâà ñêàïàíî ãðàä÷å íà íèêîãî íå ìó ñå ïîëàãà äðóãî, îñâåí „×åòèðè ðîçè" — îòâúðíà Ðèêè Ëèé. — Íî çà âàñ ìèñëÿ, ÷å ùå ñå íàìåðè „Äèâà ïóéêà".
   Õàíñêîì ñå ïîóñìèõíà.
   — Ìíîãî ìèëî îò òâîÿ ñòðàíà, Ðèêè Ëèé. Ìàé âñå ïàê ùå å äîáðå äà ìè ïîäàäåø îíàÿ õàëáà. Ñàìî ÷å âçåìè äà ÿ íàïúëíèø ñ „Äèâà ïóéêà".
   — Äà ÿ íàïúëíÿ? — ïîâòîðè Ðèêè Ëèé, áåç äà êðèå ñìàéâàíåòî ñè. — Áîæè÷êî, àìè ÷å ñëåä òîâà ùå òðÿáâà äà âè èçòúðêàëÿì îòòóê!
   Èëè äà ïîâèêàì ëèíåéêà, ïîìèñëè òîé.
   — Íå è òàçè âå÷åð — êàçà Õàíñêîì. — äà ìå èçòúðêàëÿø. Íå ìè ñå âÿðâà
   Ðèêè Ëèé âíèìàòåëíî ñå âãëåäà â î÷èòå ìó, çà äà ðàçáåðå äàëè ïúê ñëó÷àéíî ìèñòúð Õàíñêîì íå ñå øåãóâà è ìó òðÿáâàøå ïî-ìàëêî îò ñåêóíäà, çà äà âèäè, ÷å íÿìà ìàéòàï. Âçå õàëáàòà îò ëàâèöàòà è èçìúêíà èçïîä áàðà áóòèëêà „Äèâà ïóéêà". Êîãàòî çàïî÷íà äà íàëèâà, ãúðëîòî íà øèøåòî çàòðàêà ïî ðúáà íà õàëáàòà. Ðèêè Ëèé ãëåäàøå êàòî îìàãüîñàí áúëáóêàùàòà ñòðóÿ óèñêè. Ðåøè, ÷å äîñåãà ÿâíî å ïîäöåíÿâàë òåêñàñêèÿ ïðèìåñ â õàðàêòåðà íà ìèñòúð Õàíñêîì; äî êðàÿ íà æèâîòà ñè åäâà ëè ùåøå äà íàëåå ïî-ñòðàõîòíà ïîðöèÿ ïèÿ÷êà.
   Ëèíåéêà ëè? Âèæ ìè îêîòî! Àêî èçêüðêà òàÿ ÷óäåñèÿ, ùå òðÿáâà äà ñå îáàäÿ â Ñóåäõîëì íà Ïàðêüð è Óîòüðñ äà äîêàðàò êàòàôàëêàòà.
   È âñå ïàê òîé ñå çàâúðòÿ è ñëîæè õàëáàòà ïðåä Õàíñêîì; íàâðåìåòî áàùà ìó áå êàçàë, ÷å àêî ÷îâåê èçãëåæäà ñ âñè÷êèÿ ñè, ñåðâèðàø êàêâîòî ñè å ïîðú÷àë, òà áèëî òî ïèêíÿ èëè îòðîâà. Ðèêè Ëèé íå çíàåøå äàëè ñúâåòúò ìó å áèë äîáúð èëè ëîø, íî ðàçáèðàøå, ÷å ùîì ñè èçêàðâàø çàëúêà â êðú÷ìà, ïîäîáåí äåâèç äî ãîëÿìà ñòåïåí òå ñïàñÿâà îò êðîêîäèëñêèòå ÷åëþñòè íà ñîáñòâåíàòà òè ñúâåñò.
   Õàíñêîì îãëåäà çàìèñëåíî ÷óäîâèùíîòî ïèòèå, ïîñëå çàïèòà: — Êîëêî òè äúëæà çà òàêàâà ïîðú÷êà, Ðèêè Ëèé? Ðèêè Ëèé áàâíî ïîêëàòè ãëàâà, áåç äà îòêúñâà ïîãëåä îò ïúëíàòà õàëáà, çàùîòî íå èñêàøå äà ñðåùíå âçîðà íà õëúòíàëèòå, íåïîäâèæíè î÷è.
   — Íèùî — êàçà òîé. — Çàâåäåíèåòî ÷åðïè. Õàíñêîì ñå óñìèõíà îòíîâî, íî òîçè ïúò ìàëêî ïî-åñ-òåñòâåíî.
   — Å, áëàãîäàðÿ òè, Ðèêè Ëèé. Ñåãà ùå òè ïîêàæà íåùî, êîåòî íàó÷èõ â Ïåðó ïðåç 1978 ãîäèíà. Ðàáîòåõ òàì ñ åäèí ÷îâåê íà èìå Ôðàíê Áèëèíãñ áåøå íàé-ñòðàõîòíèÿò àðõèòåêò íà ñâåòà. Õâàíà ãî òðåñêà è äîêòîðèòå ãî íàïðàâèõà íà ðåøåòî îò èíæåêöèè — áèõà ìó ìèëèàðä ðàçëè÷íè àí—òèáèîòèöè, îáà÷å íèòî åäèí íå ñâúðøè ðàáîòà. Çà äâå ñåä•ìèöè èçãîðÿ è óìðÿ. Ñåãà ùå òè ïîêàæà êàêâî íàó÷èõ îò ßÈíäèàíöèòå, äåòî ðàáîòåõà íà ñòðîåæà. Òàìîøíàòà ,ñêî ðîñìúðòíèöà å æåñòîêî ïèòèå. Ïèéâàø åäíà ãëúòêà è ñè ìèñëèø, ÷å âëèçà ãëàäêî, áåç ïðîáëåìè, à ñåòíå èçâåäíúæ èìàø ÷óâñòâîòî, ÷å íÿêîé òè å ïúõíàë â óñòàòà áåíçèíîâà ëàìïà è íàñî÷âà ïëàìúêà ïðàâî â ãúðëîòî. Íî èíäèàíöèòå ÿ êúðêàò êàòî Êîêà-Êîëà, ðÿäêî ñúì ãè âèæäàë ïèÿíè è íèêîãà íå ñúì âèæäàë íÿêîé äà ñòðàäà îò ìàõìóðëóê. Äîñåãà íå áÿõ ñúáèðàë êóðàæà äà îïèòàì òåõíèÿ òðèê. Íî ìèñëÿ, ÷å òàÿ âå÷åð ùå ñå ïðåñòðàøà. Ïîäàé ìè îò îíèÿ ëèìîíîâè ðåçåí÷åòà.
   Ðèêè Ëèé âçå ÷åòèðè ðåçåí÷åòà è âíèìàòåëíî ãè ïîäðåäè íà ÷èñòà ñàëôåòêà äî õàëáàòà. Õàíñêîì âçå åäíîòî, êèëíà ãëàâà íàçàä, êàòî ÷å ùåøå äà ñè êàïå êàïêè â î÷èòå, ïîñëå çàïî÷íà äà èçñòèñêâà ëèìîíîâèÿ ñîê â äÿñíàòà ñè íîçäðà.
   — Ãîñïîäè Èñóñå! — ïðîâèêíà ñå óæàñåíèÿò Ðèêè Ëèé. Àäàìîâàòà ÿáúëêà íà Õàíñêîì ïîäñêî÷è íàãîðå-íàäî-ëó. Ëèöåòî ìó ñå èç÷åðâè... ïîñëå Ðèêè Ëèé âèäÿ êàê ñúëçèòå ñå ñòè÷àò ïî ñëåïîî÷èÿòà ìó êúì óøèòå. Îò àâòîìàòè÷íèÿ ãðàìîôîí „Ñïèíúðñ" ïååõà çà ãóìåíèÿ ÷îâåê — „Î, Ãîñïîäè, íå çíàì äàëè ùå èçäúðæà òîâà".
   Õàíñêîì ñëåïåøêîì ïëúçíà ðúêà ïî áàðà, íàïèïà âòîðî ðåçåí÷å è èçñòèñêà ñîêà â äðóãàòà ñè íîçäðà.
   — Ùå ñå óáèåòå ñ òèÿ øèáàíè íîìåðà — ïðîøåïíà Ðèêè Ëèé.
   Õàíñêîì òðúñíà íà áàðà äâåòå èçñòèñêàíè ëèìîíîâè ðåçåí÷åòà. Äèøàøå òåæêî è õðèïêàâî, íà ïðåñåêóëêè, à î÷èòå ìó áÿõà îãíåíî÷åðâåíè. Îò äâåòå ìó íîçäðè êðàé úãúë÷åòàòà íà óñòíèòå ñå ñòè÷àøå áèñòúð ëèìîíîâ ñîê. Áåç äà ãëåäà, òîé íàïèïà õàëáàòà, âäèãíà ÿ è îòïè åäíà òðåòà îò ñúäúðæàíèåòî. Âêàìåíåíèÿò Ðèêè Ëèé ãëåäàøå êàê ïîäñêà÷à àäàìîâàòà ìó ÿáúëêà.
   Õàíñêîì îñòàâè õàëáàòà, ïîòðåïåðà, ðàçòúðñè ñå è êèìíà. Ïîãëåäíà Ðèêè Ëèé è ñå óñìèõíà ëåêè÷êî. Î÷èòå ìó âå÷å íå áÿõà ÷åðâåíè.
   — Äåéñòâóâà ãîðå-äîëó êàêòî ìè ðàçïðàâÿõà. Òàÿ ãà-äîñò â íîñà òè âçèìà çäðàâåíöåòî, òúé ÷å èçîáùî íå óñåùàø êàêâî òè âëèçà â ãúðëîòî.
   — Âèå ñòå ëóä, ìèñòúð Õàíñêîì — êàçà Ðèêè Ëèé^
   — Õà íà áàñ — îòâúðíà ìèñòúð Õàíñêîì. — Ïîìíèø ëè òîÿ ëàô, Ðèêè Ëèé? Êàòî áÿõìå õëàïåòà, âñå òîâà ïîâòàðÿõìå. „Õà íà áàñ." Êàçâàë ëè ñúì òè, ÷å áÿõ äåáåë?
   — Íå ñúð, íèêîãà — ïðîøåïíà Ðèêè Ëèé. Âå÷å áå òâúðäî óáåäåí, ÷å ìèñòúð Õàíñêîì å ïîëó÷èë íÿêàêâà ñòðàøíà âåñò — òîëêîâà ñòðàøíà, ÷å íàèñòèíà å ïîëóäÿë... èëè ïîíå. âðåìåííî ñå å ñáîãóâàë ñ ðàçñúäúêà.
   — Áÿõ ñúùèíñêà ëîåíà òîïêà. Íèêîãà íå ìå âçèìàõà çà èãðà íà áåéçáîë èëè áàñêåòáîë, âèíàãè ìå õâàùàõà ïðúâ íà ãîíåíèöà, ïðå÷êàõ ñå â êðàêàòà íà âñè÷êè. Íå ùå è äóìà, ãîëÿì äåáåëàê áÿõ. À â ãðàä÷åòî èìàøå íÿêîëêî ìîì÷åòà, êîèòî áÿõà ñâèêíàëè ðåäîâíî äà ìå òîðìîçÿò. Åäèíèÿò ñå êàçâàøå Ðåäæèíàëä Õúãèíñ, ñàìî ÷å âñè÷êè ìó âèêàõà Áúëâî÷à. Äðóãîòî õëàïå áåøå Âèêòîð Êðèå. È îùå íåêîëöèíà. Íî èñòèíñêèÿò ãëàâàòàð íà áàíäàòà áåøå åäíî ìîì÷å íà èìå Õåíðè Áàóúðñ. Àêî ïî êîæàòà íà òîÿ ãðåøåí Ç ñâÿò íÿêîãà å ïðèñòúïâàëî íàèñòèíà çëî õëàïå, Ðèêè Ëèé, òî òîâà å áèë Õåíðè Áàóúðñ. Íå ÷å òîðìîçåøå ñàìî ìåí; ëîøîòî áåøå, ÷å íå ìîæåõ äà áÿãàì áúðçî êàòî äðóãèòå.
   Õàíñêîì ðàçêîï÷à ðèçàòà ñè è ñå ðàçãúðäè. Êàòî ñå ïðèâåäå íàïðåä, Ðèêè Ëèé âèäÿ òî÷íî íàä ïúïà ìó ñòðàíåí êðèâ áåëåã. Ñáðú÷êàí, áÿë è ñòàð. Ðàçáðà, ÷å òîâà å áóêâà. Íÿêîé áå èçäúëáàë áóêâàòà „Í" â êîðåìà íà ìèñòúð Õàíñêîì ìíîãî ãîäèíè ïðåäè äà áå ñòàíàë ìúæ.
   — Òîâà ìè å îò Õåíðè Áàóúðñ. Òðÿáâà äà å áèëî ïðåäè õèëÿäà ãîäèíè. Ãîëÿì êúñìåò èìàì, ÷å íå íîñÿ ïî êîæàòà ñè öÿëîòî ìó ãàäíî èìå.
   — Ìèñòúð Õàíñêîì...
   Õàíñêîì âçå âú& âñÿêà ðúêà ïî åäíî ëèìîíîâî ðåçåí÷å, êèëíà ãëàâà íàçàä è èçñòèñêà ñîêà â íîñà ñè êàòî êàïêè ïðîòèâ õðåìà. Ðàçòúðñè ñå öÿë, îñòàâè ðåçåí÷åòàòà è îòïè äâå ãîëåìè ãëúòêè îò õàëáàòà. Ïàê ïîòðåïåðà, îòïè îùå åäíà ãëúòêà è áåç äà îòâàðÿ î÷è íàïèïà òàïèöèðàíèÿ ðúá íà áàðà. Çà ìèã ñå âêîï÷è â íåãî êàòî ÷îâåê, äèðåù îïîðà â ïàðàïåòà íà ïëàòíîõîä ñðåä áóðíî ìîðå. Ïîñëå îòâîðè î÷è è ñå óñìèõíà íà Ðèêè Ëèé.
   — Êàêòî ñúì õâàíàë áèêà çà ðîãàòà, ìîãà äà ãî îòêàðàì è äî ñóòðèíòà — êàçà òîé.
   — Íåäåéòå äà ãî ïðàâèòå ïîâå÷å, ìèñòúð Õàíñêîì — íåðâíî ïðîìúðìîðè Ðèêè Ëèé.
   Àíè ñå ïðèáëèæè ñ ïîäíîñà äî ñåðâèòüîðñêèÿ ïëîò è ïîðú÷à äâå áèðè. Ðèêè Ëèé íàïúëíè õàëáèòå è îòèäå äà ãè ïîäàäå. Êðàêàòà ìó ñå ïîäãúíàõà êàòî ãóìåíè.
   — Äîáðå ëè å ìèñòúð Õàíñêîì, Ðèêè Ëèé — çàïèòà Àíè.                                      ,
   Òÿ ãëåäàøå ïðåç ðàìîòî ìó è Ðèêè Ëèé ñå çàâúðòÿ äà äèäè êàêâî ñòàâà. Ìèñòúð Õàíñêîì ñå áå ïðåñåãíàë ïðåç áàðà è âíèìàòåëíî ïîäáèðàøå ëèìîíîâè ðåçåí÷åòà îò âèòðèíêàòà, êúäåòî Ðèêè Ëèé äúðæåøå ìåçåòàòà.
   — Íå çíàì — êàçà òîé. — Ìàé ÷å íå å äîáðå.
   — Ùîì å òúé, íå ñè äðúæ ðúöåòå â çàäíèêà, àìè âçåìè äà íàïðàâèø íåùî.
   Êàêòî ïîâå÷åòî ïðåäñòàâèòåëêè íà æåíñêàòà ïîëîâèíà, Àíè ïðîÿâÿâàøå ïîä÷åðòàíî ïðèñòðàñòèå êúì Áåí Õàíñêîì.
   — Äå äà çíàì — èçìúíêà Ðèêè Ëèé. — Òàòêî ìè âèíàãè êàçâàøå, ÷å àêî ÷îâåê èçãëåæäà ñ âñè÷êèÿ ñè...
   — Íà òàòêî òè Ãîñïîä íå ìó áåøå äàë ìîçúê, êîëêîòî íà ëàëóãåð — çàÿâè Àíè. — Õè÷ íå ìè äðúíêàé çà òàòêî ñè. Òðÿáâà äà ïðåêðàòèø òîâà, Ðèêè Ëèé. ×îâåêúò ùå ñå âêàðà â ãðîáà. Ñëåä òàçè åíåðãè÷íà çàïîâåä, Ðèêè Ëèé ñå âúðíà ïðåä òàáóðåòêàòà íà Áåí Õàíñêîì.
   — Ìèñòúð Õàíñêîì, ìèñëÿ, ÷å âå÷å íàèñòèíà âè ñòèãà òîë...
   Õàíñêîì îòìåòíà ãëàâà íàçàä. Ñòèñíà. Òîçè ïúò ïðîñòî âäúõíà ëèìîíîâèÿ ñîê, ñÿêàø áåøå êîêàèí. Èçãúëòà íîâàòà ïîðöèÿ óèñêè êàòî áèñòðà âîäà. Ïîñëå äðóæåëþáíî ñå âãëåäà â Ðèêè Ëèé.
   — Áèì-áàì, òðúãíàõ ñàì, ìíîãî õîðà ñðåùíàõ òàì — ïðîïÿ òîé è ñå ðàçñìÿ.
   Íà äúíîòî íà õàëáàòà îñòàâàõà îêîëî òðè ïðúñòà óèñêè.
   — Ñòèãà òîëêîâà — êàçà Ðèêè Ëèé è. ïîñåãíà êúì õàëáàòà. Õàíñêîì ñïîêîéíî ÿ äðúïíà íàñòðàíè.
   — Çëîòî âå÷å å ñòîðåíî, Ðèêè Ëèé — êàçà òîé. — Âå÷å å ñòîðåíî, ìîìêî.
   — Ìèñòúð Õàíñêîì, ìîëÿ âè...
   — Íîñÿ íåùî çà òâîèòå õëàïåòà, Ðèêè Ëèé. Áåç ìàëêî äà çàáðàâÿ, äÿâîë äà ìå âçåìå! Áåøå îáëå÷åí ñ èçáåëÿëî äæèíñîâå ÿêå è ñåãà òúðøóâà èå èç äæîáîâåòå. Ðèêè Ëèé ÷ó ïðèãëóøåí çâúí.
   — Òàòêî ìè óìðÿ, êîãàòî áÿõ íà ÷åòèðè ãîäèíè — ïðîäúëæàâàøå Õàíñêîì. Åçèêúò ìó èçîáùî íå ñå çàïëèòàøå. — Îñòàâè íè êóï äúëãîâå è åòî òîâà.
   Òîé ñëîæè âúðõó áàðà òðè ãîëåìè ñðåáúðíè äîëàðà è ìîíåòèòå çàáëåñòÿõà ïîä ìåêîòî îñâåòëåíèå. Äúõúò íà Ðèêè Ëèé ñïðÿ. -
   — Ìèñòúð Õàíñêîì, ìíîãî áëàãîäàðÿ, íî íå ìîãà äà...
   — Áÿõà ÷åòèðè, íî íàâðåìåòî äàäîõ åäèíèÿ íà Áèë Òåëòåêà è äðóãèòå ïðèÿòåëè. Âñúùíîñò òîé ñå êàçâàøå ?èë Äåíáðîó. Áèë Ïåëòåêà áåøå ïðîñòî ïðÿêîð, âèêàõìå ëó òúé, áåç äà ìèñëèì, êàêòî êàçâàõìå „Õà íà áàñ". Íèêî -à íå ñúì ñðåùàë ïî-äîáúð ïðèÿòåë, à èìàõ äîñòà ïðèÿòåëè, íèùî ÷å áÿõ äåáåëàê. Ñåãà Áèë Ïåëòåêà å ïèñàòåë. Ðèêè Ëèé ïî÷òè íå ãî ñëóøàøå. Ãëåäàøå êàòî îìàãüîñàí ñðåáúðíèòå äîëàðè. 1921, 1923 è 1924 ãîäèíà. Åäèí Ãîñïîä çíàåøå êîëêî ñòðóâàõà äíåñ ñàìî çàðàäè ÷èñòîòî ñðåáðî, áåç äà ñå áðîè îñòàíàëîòî.
   — Íå ìîãà — ïîâòîðè òîé.
   — Íàñòîÿâàì. Ìèñòúð Õàíñêîì ñòèñíà çäðàâî õàëáàòà è ÿ ïðåñóøè äî üíî. Áè òðÿáâàëî äà ðóõíå ìúðòâîïèÿí, íî ïîãëåäúò ìó ïðîäúëæàâàøå äà ñå âïèâà â ëèöåòî íà Ðèêè Ëèé. Î÷èòå ëó áÿõà âëàæíè è óæàñíî êðúâÿñàëè, àëà Ðèêè Ëèé áè ñå >àêëåë âúðõó öÿëà êàìàðà Áèáëèè, ÷å ñà î÷è íà òðåçâåí ÷î-$åê.
   — Ìàëêî ìå ïëàøèòå, ìèñòúð Õàíñêîì — êàçà Ðèêè Ëèé.
   Ñïîìíè ñè êàê ïðåäè äâå ãîäèíè çíàìåíèòèÿò ìåñòåí íåõðàíèìàéêî Ãðåøúì Àðíîëä âëåçå â „×åðâåíîòî êîëåëî" ñ ðîëêà ìîíåòè îò ÷åòâúðò äîëàð â ðúêàòà è äâàéñåò-äîëàðîâà áàíêíîòà çàòúêíàòà ïîä ïàíäåëêàòà íà øàïêàòà. Ðîëêàòà ïîäàäå íà Àíè è çàðú÷à ðåäîâíî äà ïóñêà ïî ÷åòèðè ïàð÷åòà â àâòîìàòè÷íèÿ ãðàìîôîí. Äâàéñåòà÷êàòà ñëîæè íà áàðà è ïîðú÷à íà Ðèêè Ëèé äà ïî÷åðïè öÿëîòî çàâåäåíèå. Ìíîãî ãîäèíè ïðåäè òîâà íåïðîêîïñàíèêúò Ãðåøúì Àðíîëä áåøå áàñêåòáîëíà çâåçäà è áëàãîäàðåíèå íà íåãî „Õåìèíãôîðäñêèòå îâíè" ñïå÷åëèõà ñâîÿòà ïúðâà 1[è íàâÿðíî ïñëåäíà) øàìïèîíñêà òèòëà â þíîøåñêîòî Ïúðâåíñòâî. Áåøå ïðåç 1961. Ïðåä ìëàäåæà ñÿêàø ñå ðàçê ðèâàõà ïî÷òè íåîãðàíè÷åíè õîðèçîíòè. Íî îùå ïðåç ïúðâèÿ ñåìåñòúð ãî èçõâúðëèõà îò óíèâåðñèòåòà — áå ñòàíàë æåðòâà íà àëêîõîëà, íàðêîòèöèòå è äåíîíîùíèòå êóïîíè. Ïðèáðà ñå ó äîìà è ïúðâàòà ìó ðàáîòà áåøå äà ïîòðîøè æúëòàòà îòêðèòà ëèìóçèíà, àáèòóðèåíòñêè ïîäàðúê îò ðîäèòåëèòå ìó. Ïîñëå ñòàíà ãëàâåí ïðîäàâà÷ â ìàãàçèíà íà áàùà ñè. Ìèíàõà ïåò ãîäèíè. Áàùà ìó íÿìàøå ñèëè äà ãî óâîëíè, çàòîâà íàêðàÿ ïðîäàäå ìàãàçèíà è ñå ïðåñåëè â Àðèçîíà — èçìú÷åí è ïðåæäåâðåìåííî ñúñòàðåí îò íåîáÿñíèìîòî è ÿâíî íåîáðàòèìî èçðàæäàíå íà ñèíà ñè. Äîêàòî ìàãàçèíúò ïðèíàäëåæåøå íà áàùà ìó è òðÿáâàøå ïîíå äà ñå ïðåñòðóâà, ÷å ðàáîòè, Àðíîëä ïîëàãàøå èçâåñòíè óñèëèÿ äà ñå âúçäúðæà îò ïèåíå; ñëåä òîâà ÷àøêàòà ãî ãëúòíà îêîí÷àòåëíî. Ïîíÿêîãà îçâåðÿâàøå, íî â îíàÿ âå÷åð áåøå áëàã êàòî ìåä — âå÷åðòà, êîãàòî äîíåñå ÷åòâúð-òàöèòå è ïîðú÷à ïèåíå çà öÿëîòî çàâåäåíèå, âñè÷êè ìó áëàãîäàðÿõà, à Àíè ïóñêàøå âñå ïåñíè íà Ìîó Áåíäè, çàùîòî çíàåøå, ÷å Ãðåøúì Àðíîëä îáè÷à òîçè ïåâåö. Ñåäåøå ïðåä áàðà — òî÷íî íà ñúùàòà òàáóðåòêà, êúäåòî ñåäåøå ñåãà ìèñòúð Õàíñêîì, îñúçíà Ðèêè Ëèé ñ íàðàñòâàùà òðåâîãà — èçïè òðè-÷åòèðè ÷àøè áúðáúí ñúñ ñîäà, ïîïÿ ìàëêî â òàêò ñ ãðàìîôîíà, ñ íèêîãî íå ñå ñêàðà, à êîãàòî Ðèêè Ëèé çàòâîðè „Êîëåëîòî", Ãðåøúì Àðíîëä ñå ïðèáðà ó äîìà è ñå îáåñè ñ êîëàíà ñè â ãàðäåðîáà íà ãîðíèÿ åòàæ. Ïðåç îíàÿ âå÷åð â î÷èòå ìó èìàøå íåùè÷êî êàòî òîâà, êîåòî ñå òàåøå ñåãà â î÷èòå íà Áåí Õàíñêîì.
   — Ìàëêî òå ïëàøà, íàëè? — çàïèòà Õàíñêîì, áåç äà îòêúñâà ïîãëåä îò î÷èòå íà Ðèêè Ëèé. Òîé áóòíà õàëáàòà íàñòðàíè è êðîòêî ñå îáëàêúòè ïðåä òðèòå ñðåáúðíè äîëàðà. — Ñèãóðíî. Íî íå ñè òîëêîâà óïëàøåí êàòî ìåí, Ðèêè Ëèé. Ìîëè ñå íà Èñóñà äà íå òè ñå ñëó÷âà íÿêîãà.
   — Å, êàêâî èìà? — çàïèòà Ðèêè Ëèé. — Ìîæå... Òîé îáëèçà óñòíè. — Ìîæå ïúê è äà âè ïîìîãíà.
   — Êàêâî èìà ëè? — Áåí Õàíñêîì ñå ðàçñìÿ. — À, íèùî îñîáåíî. Òàçè âå÷åð ìè ñå îáàäè åäèí ñòàð ïðèÿòåë. Êàçâà ñå Ìàéê Õåíëúí. Èçîáùî ãî áÿõ çàáðàâèë, Ðèêè Ëèé, íî òîâà íå ìå ñòðåñíà îñîáåíî. Â êðàÿ íà êðàèùàòà, êîãàòî ñå ïîçíàâàõìå, áÿõ îùå õëàïå, à õëàïåòàòà çàáðàâÿò, íàëè òàêà? ßñíà ðàáîòà. Õà íà áàñ.. Äðóãî ìå èçïëàøè — êàòî èäâàõ íàñàì, èçâåäíúæ îñúçíàõ, ÷å ñúì çàáðàâèë íå ñàìî Ìàéê. Çàáðàâèë ñúì öÿëîòî ñè äåòñòâî.
   Ðèêè Ëèé ãî ãëåäàøå áåçìúëâíî. Íÿìàøå ïðåäñòàâà çà êàêâî ãîâîðè ìèñòúð Õàíñêîì, íî ñè ëè÷åøå, ÷å ÷î" âåêúò å èçïëàøåí. Äóìà äà íÿìà. Íå ìó îòèâàøå ìíîãî íà Áåí Õàíñêîì äà ñå áîè îò íåùî, íî ôàêòúò ñè áåøå ôàêò.
   — Èñêàì äà êàæà, ÷å áÿõ çàáðàâèë âñè÷êî — ïðîäúëæè Õàíñêîì, ïî÷óêâàéêè ëåêè÷êî ñ ïðúñòè ïî áàðà, çà äà ïîä÷åðòàå âñÿêà äóìà. — ×óâàë ëè ñè, Ðèêè Ëèé, íÿêîé äà å ïîëó÷àâàë òîëêîâà öÿëîñòíà àìíåçèÿ, ÷å äîðè äà íå çíàå çà òîâà? Ðèêè Ëèé ìúë÷àëèâî ïîêëàòè ãëàâà.
   — È àç íå áÿõ ÷óâàë. -Íî åòî ÷å êàêòî ñè êàðàõ Êàäèëàêà òàÿ âå÷åð, èçâåäíúæ âñè÷êî ñå ñãðîìîëÿñà âúðõó ìåí. Ñïîìíÿõ ñè Ìàéê Õåíëúí, íî ñàìî çàùîòî ìè ñå áåøå îáàäèë. Ñïîìíÿõ ñè Äåðè, íî^ñàìî çàùîòî Ìàéê ïîçâúíè .îòòàì.
   — Äåðè ëè?
   — È íèùî ïîâå÷å. Ïîðàçè ìå, ÷å íå ñúì è ïîìèñëÿë çà äåòñòâîòî îò... ñàì íå çíàÿ îòêîãà. À ïîñëå áåç íèêàêâà ïðè÷èíà, ïðîñòî åé-òàêà, âçåõ äà ñè ïðèïîìíÿì âñè÷êî. Íàïðèìåð êàêâî íàïðàâèõìå ñ ÷åòâúðòèÿ ñðåáúðåí äîëàð. — È êàêâî ñòå íàïðàâèëè ñ íåãî, ìèñòúð Õàíñêîì? Õàíñêîì ïîãëåäíà ÷àñîâíèêà ñè è èçâåäíúæ ñå ñìúêíà îò òàáóðåòêàòà. Ïîëþøíà ñå ëåêî, åäâà äîëîâèìî. Ñàìî òîëêîâà.
   — Íÿìàì âðåìå çà ãóáåíå — êàçà òîé. — Òàçè âå÷åð ùå ëåòÿ.
   Ëèöåòî íà Ðèêè Ëèé òóòàêñè ñòàíà òðåâîæíî è Õàèñ-êîì ñå ðàçñìÿ.
   — Ùå ëåòÿ, íî íÿìà äà ïèëîòèðàì. Íå è òîçè ïúò. „Þíàéòåä Åúðëàéíñ", Ðèêè Ëèé.
   — Î — ïî ëèöåòî íà Ðèêè Ëèé íàâÿðíî ñå ïîçíàâàøå, ÷å ìó å ïàäíàë êàìúê îò äóøàòà, íî òîâà èçîáùî íå ãî èíòåðåñóâàøå. — Êúäå îòèâàòå? Õàíñêîì âñå îùå áåøå ðàçãúðäåí. Òîé çàìèñëåíî îãëåäà áëåäèòå ñáðú÷êàíè ëèíèè íà ñòàðèÿ áåëåã ïî êîðåìà ñè- ïîñëå áàâíî çàêîï÷à ðèçàòà.   — Ìèñëÿ, ÷å òè êàçàõ, Ðèêè Ëèé. Ó äîìà. Îòèâàì ñè ó äîìà. Äàé òèÿ äîëàðè íà õëàïåòàòà.
   Òîé òðúãíà êúì âðàòàòà è íåùî âïîäîõäêàòà ìó, äîðè â íà÷èíà, ïî êîéòî ïðèäúðïà äæèíñèòå ñè íàãîðå, èçïúëíè Ðèêè Ëèé ñ óæàñ. Ïðèëèêàòà ñ ïîêîéíèÿ è íå òâúðäå îïëàêâàí Ãðåøúì Àðíîëä èçâåäíúæ áå ñòàíàëà òîëêîâà ñèëíà, ñÿêàø âèæäàøå ïðèçðàê.
   — Ìèñòúð Õàíñêîì! — òðåâîæíî âèêíà òîé. Õàíñêîì ñå çàâúðòÿ è Ðèêè Ëèé ñòðåñíàòî îòñòúïè íàçàä. Áëúñíà ñå â ëàâèöèòå è ðàçëþëÿíèòå áóòèëêè çàäðúíêàõà êàòî ñòàðè êëþêàðêè. Îòñòúïè, çàùîòî íåíàäåéíî ãî èçïúëíè óáåæäåíèåòî, ÷å Áåí Õàíñêîì å ìúðòúâ. Äà, Áåí Õàíñêîì ëåæåøå ìúðòúâ íåéäå â êàíàâêàòà èëè íà òàâàíà, ìîæå áè âèñåøå â íÿêîé ãàðäåðîá ñ êîëàí îêîëî øèÿòà è âðúõ÷åòàòà íà êàóáîéñêèòå ìó áîòóøè çà ÷åòèðèñòîòèí äîëàðà ñå ïîëþøâàõà íà òðè-÷åòèðè ñàíòèìåòðà íàä ïîäà, à òîâà ñúùåñòâî, êîåòî ñòîåøå êðàé ãðàìîôîíà è ñå îçúðòàøå êúì íåãî, áåøå ïðèçðàê. Çà ìèã — ñàìî çà ìèã, íî òîé áå òîëêîâà äúëúã, ÷å îáëåïè ðàçòóïòÿíîòî ìó ñúðöå ñ êîðè÷êà ëåä — èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å âèæäà ìàñèòå è ñòîëîâåòå ïðåç òÿëîòî íà òîçè ÷îâåê.
   — Êàêâî èìà, Ðèêè Ëèé?
   — Íú-íú-íú. Íèùî.
   Áåí Õàíñêîì ñå âòðåí÷è â Ðèêè Ëèé è ïîä î÷èòå ìó èìàøå òúìíî-ïóðïóðíè äúãè. Áóçèòå ìó ïëàìòÿõà îò àëêîõîëà; íîñúò ìó ñå ÷åðâåíååøå êàòî æèâà ðàíà.
   — Íèùî — ïðîøåïíà îùå âåäíúæ Ðèêè Ëèé, àëà íå ìîæåøå äà îòêúñíå ïîãëåä îò òîâà ëèöå, ëèöå íà ÷îâåê, êîéòî å óìðÿë â ñìúðòåí ãðÿõ è ñåãà ñòîè ïðåä äèìÿùèòå ïîðòè íà ïðåèçïîäíÿòà.
   — Áÿõ äåáåë è æèâååõìå áåäíî — êàçà Áåí Õàíñêîì. — Ñåãà ñè ñïîìíÿì. Ñïîìíÿì ñè îùå, ÷å èëè Áèë Ïåëòåêà, èëè åäíî ìîìè÷å íà èìå Áåâúðëè ìè ñïàñè æèâîòà ñúñ ñðåáúðåí äîëàð. Ïî÷òè äî áåçóìèå ñå ñòðàõóâàì îò îíîâà, êîåòî ìîæå äà ñè ñïîìíÿ ïðåäè äà îòìèíå íîùòà, íî ñòðàõúò ìè íÿìà íèêàêâî çíà÷åíèå, çàùîòî òàêà èëè èíà÷å ùå ñè ñïîìíÿ. Âñè÷êî å íàçðÿëî êàòî ãðàìàäåí ìåõóð, êîéòî ñå èçäóâà â ãëàâàòà ìè. Ïîòåãëÿì, çàùîòî âñè÷êî, êîåòî ñúì èìàë è èìàì ñåãà, å ñâúðçàíî íÿêàê ñ îíîâà, êîåòî èçâúðøèõìå òîãàâà, à â òîçè ñâÿò ùîì ñè ïîëó÷èë íåùî, -òðÿáâà äà ïëàùàø. Ìîæå áè çàòîâà Ãîñïîä íàé-íàïðåä íè ïðàâè äåöà è íè ñëàãà ïî-áëèçî äî çåìÿòà, çàùîòî çíàå, ÷å òðÿáâà ìíîãî ïàäàíå è êðúâ, äîäåòî ÷îâåê óñâîè òîçè ïðîñòè÷úê óðîê. Ùîì ñè ïîëó÷èë íåùî, ùå ïëàùàø, êàêâîòî ñè ïëàòèë ñòàâà òâîå... è òâîåòî ðàíî èëè êúñíî ñå âðúùà ïðè òåá.
   — Îáà÷å çà óèêåíäà ùå ñå âúðíåòå, íàëè? — èçáúáðè Ðèêè Ëèé ñ âöåïåíåíè óñòíè. Òîâà áå åäèíñòâåíàòà ñëàìêà, çà êîÿòî ñå âêîï÷âàøå â ðàñòÿùîòî ñè îò÷àÿíèå. — Çà óèêåíäà ùå ñå âúðíåòå êàêòî âèíàãè, íàëè òàêà?
   — Íå çíàì — êàçà ìèñòúð Õàíñêîì è óñìèâêàòà ìó áåøå ñòðàøíà. — Òîçè ïúò îòèâàì ìíîãî ïî-äàëå÷å îò Ëîíäîí, Ðèêè Ëèé.
   — Ìèñòúð Õàíñêîì!...
   — Äàé òèÿ äîëàðè íà õëàïåòàòà — ïîâòîðè Õàíñêîì è-èç÷åçíà â íîùòà.
   — Êàêâî ñòàâà, ïî äÿâîëèòå? — çàïèòà Àíè. Íî Ðèêè Ëèé íå é îáúðíà âíèìàíèå. Òîé îòìåòíà ïðåã-ðàäêàòà íà áàðà è ñ äâà ñêîêà ñå îçîâà äî ïðîçîðåöà îòêúì ïàðêèíãà. Âèäÿ êàê ñâåòâàò ôàðîâåòå íà Êàäèëàêà, ÷ó ðåâà íà äâèãàòåëÿ. Âäèãàéêè îáëàöè ïðàõ, êîëàòà ñå èçìúêíà îò íåðàâíèÿ ïàðêèíã. ×åðâåíèòå ëàìïè÷êè ñå ñìàëèõà êàòî òî÷èöè ïî øîñå 63 è íîùíèÿò âÿòúð íà Íåáðàñêà áàâíî ðàçãîíè ïðàõà.
   — ×îâåêúò ñå å íàëÿë ñ öÿëà áú÷âà êúðêàíå, à òè ãî îñòàâÿø äà ïîòåãëè ñ îíàÿ ãðàìàäíà êîëà — ðå÷å Àíè. —. Ãîëÿìà ðàáîòà ñè, Ðèêè Ëèé.
   — Íèùî ìó íÿìà.
   — Ùå ñå ïðåòðåïå.
   È ìàêàð ÷å ñàìî ïðåäè ïåò ìèíóòè áå ìèñëèë òî÷íî ñúùîòî, êîãàòî ñâåòëèíêèòå ïðåìèòàõà è èç÷åçíàõà çàä âúçâèøåíèÿòà, Ðèêè Ëèé ñå îáúðíà êúì íåÿ è ïîêëàòè ãëàâà.
   — Íå ìè ñå âÿðâà — êàçà òîé. — Àìà êàêòî èçãëåæäàøå òàÿ âå÷åð, íå çíàì äàëè ñìúðòòà å íàé-ñòðàøíîòî, êîåòî ãî ÷àêà.
   — Êàêâî òè êàçà?
   Òîé ïîêëàòè ãëàâà. Âñè÷êî ñå îáúðêâàøå â ìîçúêà ìó è êàòî öÿëî ñå ïðåâðúùàøå â ïúëíà áåçñìèñëèöà.
   — Íÿìà çíà÷åíèå. Íî íå ìè ñå âÿðâà âå÷å äà ãî âèäèì òóê.
             
            4. Åäè Êàñïáðàê ñè âçèìà ëåêàðñòâîòî

   Àêî èñêàòå äà óçíàåòå âñè÷êî çà ñðåäíèÿ àìåðèêàíåö (èëè àìåðèêàíêà) îò êðàÿ íà âòîðîòî õèëÿäîëåòèå, ñòèãà âè ñàìî äà íàäíèêíåòå â øêàô÷åòî ìó çà ëåêàðñòâà — ïîíå òàêà òâúðäÿò àâòîðèòåòèòå. Íî, ìèëè Áîæå, çà íèùî íà ñâåòà íå ïðîïóñêàéòå ìèãà, â êîéòî Åäè Êàñïáðàê îòìÿòà íàñòðàíè îãëåäàëíàòà âðàòè÷êà è ñ îáëåê÷åíèå ñå îòúðâàâà îò ñúçåðöàíèåòî íà áëåäàòà ñè ôèçèîíîìèÿ ñ øèðîêî ðàçòâîðåíè, âòðåí÷åíè î÷è.
   Íà ãîðíàòà ëàâèöà èìà Àíàñèí, Åêñåäðèí, Åêñåäðèí ÏÌ, Êîíòàêò, Ãåëóñèë, Òèëåíîë è ãîëÿì ñèí áóðêàí Âèêñ, â êîéòî ñÿêàø ñå ñïîòàéâà çëîêîáåí ñóìðàê. Èìàøå øèøåíöå Âè-âàðèí, øèøåíöå Ñåðóòàí (Òîâà å ¹øãå'5*, èçïèñàíî íàîïàêè, ãúðìÿõà ðåêëàìèòå îùå êîãàòî Åäè Êàñïáðàê õîäåøå ïðàâ ïîä ìàñàòà) è äâå øèøåòà ìàãíåçèåâî ìëÿêî Ôèëèïñ - êàêòî êëàñè÷åñêîòî, êîåòî èìà âêóñ íà òåáåøèðåí ðàçòâîð, òàêà è íîâîòî, êîåòî å êàòî òåáåøèðåí ðàçòâîð ñ àðîìàò íà ìåíòà. Ãîëÿìàòà áóòèëêà Ðîëåéäñ å çàñòàíàëà ñâîéñêè äî îùå ïî-ãîëÿìàòà áóòèëêà Òóìïñ. Òóìïñ ïúê ñòîè äî õàï÷åòàòà Äàé-Äæåë ñ àðîìàò íà ïîðòîêàë. Êàêòî ñà ïîäðåäåíè åäíî äî äðóãî, òðèòå øèøåòà ïðèëè÷àò íà ãðóïà ñòðàííè êàñè÷êè, íàòúïêàíè íå ñ ìîíåòè, à ñ õàï÷åòà.
   Âòîðà ëàâèöà — âèòàìèíè, êàêâèòî òè äóøà èñêà: èìà Å, èìà Ñ, èìà è Ñ ñ øèïêîâ ïëîä. Èìà Â îáèêíîâåí, Â-êîìïëåêñ è Â-12. Èìà Ü-ëèçèí, êîéòî óæ îïðàâÿë ðàçíèòå äîñàäíè êîæíè ïðîáëåìè è ëåöèòèí, êîéòî óæ ïîìàãàë ñðåùó äîñàäíîòî íàòðóïâàíå íà õîëåñòåðèí è â îêîëî Ãîëÿìàòà ïîìïà. Èìà æåëÿçî, êàëöèé è ðèáåíî ìàñëî. Èìà åæåäíåâíè êîìáèíèðàíè õàï÷åòà, Ìàÿäåêñ-êîìïëåêñ è Ñåíòðúì-êîìïëåêñ. À íàâðúõ ñàìîòî øêàô÷å çà âñåêè ñëó÷àé ñå ìúäðè ãèãàíòñêè áóðêàí Ãåðèòîë.
   Îáèêîëèì ëè òðåòàòà ëàâèöà íà Åäè, ùå îòêðèåì õðàáðèòå öåíòðàëíè çàùèòíèöè íà ñúâðåìåííàòà ìåäèöèíà Å1åñ-Ëàêñ.5Ñàï÷åòàòà íà Êàðòúð. Áëàãîäàðåíèå íà òÿõ ïîùåíñêèòå ïðàòêè ñå äâèæàò áåçïðåïÿòñòâåíî îò óñòàòà íà Åäè äî äðóãèÿ ìó êðàé. Íàáëèçî äî òÿõ Êàîïåêòàò, Ïåïòî-Áèñìîë è Ïðåïàðåéøúí-Åé÷ ñà ãîòîâè çà äåéñòâèå â ñëó÷àé, ÷å ïîùàòà ñå ðàçáúðçà ïðåêàëåíî èëè ñòàíå áîëåçíåíà. Èìà è Òúêñ â áóðêàí÷å ñúñ çäðàâî çàâèíòåíà êàïà÷êà — òîâà å çà îêîí÷àòåëíî ïî÷èñòâàíå ñëåä ìèíàâàíåòî íà ïîùàòà, íåçàâèñèìî äàëè ñòàâà äóìà ñàìî çà åäíî-äâå àíîíèìíè ðåêëàìíè ïîñëàíèÿ èëè çà ñïåöèàëíà èçâúí-ãàáàðèòíà ïðàòêà. Èìà Ôîðìóëà 44 ïðîòèâ êàøëèöà, Íàé-êóèë è Äðèñòàí ïðîòèâ íàñòèíêà ïëþñ ãîëÿìî øèøå ðè-öèíîâî ìàñëî. Àêî ñëó÷àéíî Åäè óñåòè, ÷å ìó äðàùè íà ãúðëîòî, òóê èìà òåíåêèåíà êóòèÿ ñ õàï÷åòà çà ñìó÷åíå, à äî íåÿ êâàðòåò îò ïðåïàðàòè çà ãàðãàðà: Õëîðàñåïòèê, Ñå-ïàêîë, Ñåïåñòàò â àåðîçîëíà îïàêîâêà è ðàçáèðà ñå äîáðèÿ ñòàð Ëèñòåðèí, ÷åñòî èìèòèðàé, íî çàâèíàãè íåíàäìèíàò. Âèçèí è Ìóðèí çà î÷èòå. Êîðòàèä è Íåîñïîðèí çà êîæàòà (âòîðàòà çàùèòíà ëèíèÿ, àêî Ü-ëèçèíúò íå îïðàâäàå íàäåæäèòå), òóáè÷êà Îêñè-5 è ïëàñòìàñîâî øèøåíöå Îê-ñè-Óîø (çàùîòî Åäè îïðåäåëåíî ïðåäïî÷èòà äà èìà ïî-ìàëêî öåíòîâå, íî è ïî-ìàëêî áîëåæêè) ïëþñ êîìïëåêò òåòðàöèêëèíîâè õàï÷åòà.
   À îòñòðàíè êàòà ñâèðåïè çàãîâîðíèöè ñà ñå ñïîòàèëè òðè îïàêîâêè êàòðàíåí øàìïîàí.
   Íàé-äîëíàòà ëàâèöà å ïî÷òè ïðàçíà, íî êàêâîòî èìà òàì âå÷å å ñåðèîçíà ðàáîòà — ñ íåãî øåãà íå áèâà. Ñ íåãî ìîæåø äà ëåòèø ïî-âèñîêî îò ñàìîëåòà íà Áåí Õàíñêîì è äà ñå ñòîâàðèø òúé, ÷å ïîìåí äà íå îñòàíå îò òåáå. Òàì èìà Âàëèóì, Ïåðêîäàí, Åëàâèë è Äàðâîí Êîìïëåêñ.
   Åäè Êàñïáðàê âÿðâàøå â äåâèçà íà ñêàóòèòå — âèíàãè ãîòîâ.
   Êîãàòî âëåçå â áàíÿòà, òîé ìúêíåøå ñèí ïúòåí ñàê. Ñëîæè ãî íà ìèâêàòà, äðúïíà öèïà è ñ òðåïåðåùè ðúöå âçå äà ìÿòà âúòðå øèøåíöà, áóðêàíè, òóáè÷êè, áóòèëêè è ïðúñêàë-êè. Ïðè äðóãè îáñòîÿòåëñòâà áè ïîäðåæäàë ëåêàðñòâàòà ïðåäïàçëèâî, åäíî ïî åäíî, íî ñåãà íÿìàøå âðåìå çà ïîäîáíè ãëåçîòèè. Èçáîðúò ïðåä Åäè áåøå ïðîñò è æåñòîê: èëè äà ñå äâèæè áåç äà ñïèðà, èëè äà ñïðå êîëêîòî äà ïîîáìèñ-ëè êàêâî îçíà÷àâà âñè÷êî òîâà è ïðîñòî äà óìðå îò ñòðàõ.
   — Åäè? — ïîäâèêíà Ìàéðà îò äîëíèÿ åòàæ. — Åäè, êàêâî ïðààààâèø? 
   Åäè ïóñíà ïîñëåäíàòà êóòèéêà â ñàêà. Øêàô÷åòî áå îñòàíàëî ñúâúðøåíî ïðàçíî, àêî íå ñå áðîÿõà øèøåíöåòî Ìèäîë íà Ìàéðà è ïî÷òè èçòèñêàíàòà òóáè÷êà Áëèñòåêñ. Òîé ïîìèñëè ìàëêî è ãðàáíà òóáè÷êàòà. Ïîñåãíà äà äðúïíå öèïà, ïîêîëåáà ñå, ïîñëå ìåòíà â ñàêà è øèøåíöåòî. Ìàéðà ìîæåøå äà ñè êóïè íîâî.
   —	Åäè? — ðàçäàäå ñå âå÷å îòêúì ñðåäàòà íà ñòúëáèùåòî.
   Åäè äðúïíà öèïà äîêðàé è èçëåçå îò áàíÿòà êàòî ðàçìàõâàøå ñàêà. Áåøå äðåáíè÷úê ìúæ ñ áîÿçëèâî çàåøêî ëèöå. Ïî-ãîëÿìàòà ÷àñò îò êîñàòà ìó áå îïàäàëà; ïîñëåäíèòå îñòàòúöè ñòúð÷àõà íà áåçðåäíè ðîøàâè êè÷óðè. Îò òåæåñòòà íà ñàêà çàáåëåæèìî ñå êðèâåøå íà åäíà ñòðàíà.
   Êúì âòîðèÿ åòàæ ìóäíî ñå êàòåðåøå èçóìèòåëíî åäðà æåíà. Åäè ÷ó êàê ñòúïàëàòà âúçìóòåíî ïóêàò ïîä íåéíàòà òåæåñò.
   - Êàêâî ÏÐÀÀÀÀÀÀÂÈØ?
   Åäè íå ñå íóæäàåøå îò ïñèõîàíàëèòèê, çà äà çíàå, ÷å â èçâåñòåí ñìèñúë ñå å îæåíèë çà ìàéêà ñè. Ìàéðà Êàñïáðàê áåøå îãðîìíà. Êîãàòî ïðåäè ïåò ãîäèíè Åäè ñå îæåíè çà íåÿ, òÿ áåøå ïðîñòî åäðà, íî ïîíÿêîãà ìó ìèíàâàøå ìèñúëòà, ÷å ïîäñúçíàíèåòî ìó îùå òîãàâà å óñåùàëî â íåÿ áúäåùèòå ÷óäîâèùíè ðàçìåðè; íÿìàøå çàùî äà ñè êðèâè äóøàòà, è ìàéêà ìó áåøå ñòðàõîòíà äåáåëàíà. À ñåãà, äîñòèãàéêè ïëîùàäêàòà íà âòîðèÿ åòàæ, Ìàéðà èçãëåæäàøå ïî-ãðàìàäíà îò êîãàòî è äà áèëî. Áåøå îáëå÷åíà â áÿëà íîùíèöà, êîÿòî ñå èçâèâàøå íà ìîùíè âúëíè îêîëî áþñòà è õàíøà. Èç÷èñòåíî îò ãðèìà, ëèöåòî áåøå áÿëî è ëúñêàâî. Èçãëåæäàøå èçïëàøåíà äî ñìúðò.
   — Íàëàãà ñå äà çàìèíà çà èçâåñòíî âðåìå — êàçà Åäè.
   — Êàê òàêà äà çàìèíåø? Êàêâî áåøå îíîâà îáàæäàíå?
   — Íèùî — êàçà òîé è èçòè÷à ïî êîðèäîðà êúì âãðàäåíèÿ øêàô.
   Îñòàâè ñàêà, áóòíà ñãúâàåìàòà âðàòà íà øêàôà è èçòëàñêà íàñòðàíè øåñòòå åäíàêâè ÷åðíè êîñòþìà, óâèñíàëè òàì íàâúñåíî êàòî áóðåíîñíè îáëàöè ñðåä äðóãèòå, ïî-ïúñòðè äðåõè. Íà ðàáîòà âèíàãè íîñåøå åäèí îò ÷åðíèòå êîñòþìè. Ïðèâåäå ñå ïî-íàâúòðå, óñåòè ìèðèñ íà íàôòàëèí è âúëíà í èçìúêíà îò äúíîòî îáåìèñò êóôàð. Îòâîðè ãî è ïî÷íà äà ìÿòà âúòðå äðåõè.
   Ñÿíêàòà íà Ìàéðà íàäâèñíà íàä íåãî.
   — Êàêâà å òàÿ ðàáîòà, Åäè? Êúäå îòèâàø? Êàæè ìè!
   — Íå ìîãà äà òè êàæà.
   Òÿ ñòîåøå, ãëåäàøå ãî è ñå ìú÷åøå äà ðåøè êàêâî äà êàæå èëè äà ñòîðè. Ìèíà é ìèñúëòà ïðîñòî äà ãî íàïúõà â øêàôà è äà ïîäïðå âðàòàòà ñ ãðúá äîäåòî ìó ìèíå ìåðàêúò çà ùóðîòèè, íî íå ïîñìÿ äà íàïðàâè òîâà, ìàêàð ÷å íåñúìíåíî áè ìîãëà; áåøå îñåì ñàíòèìåòðà ïî-âèñîêà è ïåòäåñåò êèëîãðàìà ïî-òåæêà îò Åäè, Åäâà ëè áè èçïèòàëà ïî-ãîëÿìî ïîòðåñåíèå è ñòðàõ, àêî âëåçåøå â õîëà è îòêðèåøå, ÷å ãîëåìèÿò íîâ òåëåâèçîð ñå ðåå èç âúçäóõà.
   —	Íå ìîæåø äà çàìèíåø — ÷ó òÿ ñîáñòâåíèÿ ñè ãëàñ.
   — Îáåùà äà ìè âçåìåø àâòîãðàô îò Àë Ïà÷èíî.
   Çâó÷åøå àáñóðäíî — êàêúâ àáñóðä, Ãîñïîäè, — íî â ñåãàøíîòî îò÷àÿíî ïîëîæåíèå è àáñóðäúò äàâàøå ïîíå íÿêàêâà îïîðà.
   —	Ùå ñè ïîëó÷èø àâòîãðàôà .— çàÿâè Åäè. — Íàëàãà ñå òè äà ãî âîçèø.
   Î, åòî ÷å íîâ óæàñ ñå ïðèñëàì÷âàøå êúì âèõðóøêàòà îò ñòðàõîâå â áåäíàòà çàìàÿíà ãëàâà. Òÿ èçïèñêà òèõè÷êî.
   — Íå ìîãà... Àç íèêîãà...
   — Íàëàãà ñå — êàçà òîé, îãëåæäàéêè îáóâêèòå. — Íÿìà êîé äðóã:
   — Âå÷å íå ìè ñòàâà íèòî åäíà îò ñòàðèòå óíèôîðìè! Òåñíè ñà â öèöèòå!
   — Èäè ïðè Äåëîðåñ äà òè ãè îòïóñíå — íåóìîëèìî îòâúðíà Åäè.
   Òîé îòõâúðëè íàñòðàíè äâà ÷èôòà îáóâêè, íàìåðè ïðàçíà êóòèÿ è ïúõíà âúòðå òðåòèÿ ÷èôò. Õóáàâè ÷åðíè îáóâêè, îùå ñóìà òè âðåìå ìîæåõà äà èçêàðàò, íî çà ðàáîòà èçãëåæäàõà ìúíè÷êî ïîèçíîñåíè. Êîãàòî ñè ïðèïå÷åëâàø íàñúùíèÿ êàòî âîçèø èç Íþ Éîðê ðàçíè áîãàòàøè, íàé-÷åñòî çíàìåíèòè áîãàòàøè, âñè÷êî òðÿáâà äà òè å òèï-òîï. Òèÿ îáóâêè âå÷å íå áÿõà ÷àê òèï-òîï... íî íàâÿðíî ïîäõîæäàõà çà ìÿñòîòî, êúäåòî îòèâàøå. È çà îíîâà, êîåòî áè ñå íàëîæèëî äà âúðøè, êîãàòî ñòèãíå òàì. Ìîæå áè Ðè÷è Òîçèúð ùåøå...
   Íî ÷åðíîòàòà èçâåäíúæ ñòàíà çàïëàøèòåëíà è Åäè óñåòè êàê ãúðëîòî ìó ïî÷íà äà ñå ñòÿãà. Ñ èñòèíñêî ÷óâñòâî íà ïàíèêà îñúçíà, ÷å å ñúáðàë öÿëàòà ïðîêëåòà àïòåêà, à å çàáðàâèë íàé-âàæíîòî  —  èíõàëàòîðà ñè  — äîëó, âúðõó ñòåðåîóðåäáàòà.
   Òîé çàõëîïíà êóôàðà è ùðàêíà çàêîï÷àëêèòå. Îçúðíà ñå êúì Ìàéðà, êîÿòî ñòîå{öå íàñðåä êîðèäîðà, ïðèòèñíàëà ñ äëàí êúñàòà ñè ìàñèâíà øèÿ, ñÿêàø íå Åäè, à òÿ ñòðàäàøå îò àñòìà. Ãëåäàøå ãî âòðåùåíî, ñ èçêðèâåíî îò íåäîóìåíèå è óæàñ ëèöå è òîé áè ÿ ñúæàëèë, àêî ñúðöåòî ìó âå÷å íå áå ïúëíî äî ïðúñâàíå ñ óæàñ çà ñîáñòâåíàòà ìó ñúäáà.
   —	Êàêâî å ñòàíàëî, Åäè? Êîé ñå îáàäè ïî òåëåôîíà?
   Íåïðèÿòíîñòè  ëè   èìàø? -Òàêà å,  íàëè?  Êàêâè   íåïðèÿòíîñòè èìàø?
   Òîé çàêðà÷è êúì íåÿ ñúñ ñàêà â åäíàòà ðúêà è êóôàðà â äðóãàòà; âå÷å ïî÷òè íå ñå êðèâåøå, çàùîòî òåæåñòòà áåøå ðàçïðåäåëåíà ùî-ãîäå ðàâíîìåðíî. Òÿ ñå èçïðàâè íàñðåùà ìó, ïðåãðàæäàéêè ïúòÿ êúì ñòúëáèùåòî, è îòíà÷àëî Åäè ïîìèñëè, ÷å íÿìà äà ìó äàäå ïúò. Íî ìèã ïðåäè ëèöåòî ìó äà ñå áëúñíå â ìåêàòà áàðèåðà íà íåéíèÿ áþñò, òÿ îòñòúïè... áîÿçëèâî. Äîêàòî ìèíàâàøå êðàé íåÿ, áåç äà çàáàâè êðà÷êà, Ìàéðà èçáóõíà â æàëíè ðèäàíèÿ.
   —	Íå ìîãà äà âîçÿ Àë Ïà÷èíî! — ïðîïëàêà òÿ. — Ùå ñåîëúñíà â íÿêîé ïúòåí çíàê èëè íåùî ïîäîáíî, çíàì ÷å ùå ñåáëúñíà/ Åäè, ñòðàõ ìå åååååå!
   Òîé ïîãëåäíà êúì ìàñè÷êàòà äî ñòúëáàòà, êúäåòî ñòîåøå ÷àñîâíèê îò îñåìíàäåñåòè âåê, ïðîèçâåäåí îò ñàìèÿ Ñåò Òîìàíñ. Äåâåò è äâàéñåò. Îò áþðîòî íà „Äåëòà" íÿêàêúâ ñëóæèòåë ñ òåíåêèåí ãëàñ ìó áå ñúîáùèë, ÷å âå÷å å èçïóñíàë ïîñëåäíèÿ ñåâåðåí ïîëåò çà Ìåéí — òîé èçëèòàë îò „Ëà Ãóàðäèÿ" â îñåì è äâàéñåò è ïåò. Ñëåä òîâà áå ïîçâúíèë â „Àìòðàê" è ñå îêàçà, ÷å íîùíèÿò âëàê çà Áîñòúí ïîòåãëÿë îò Ïåí ñòåéøúí â åäèíàéñåò è ïîëîâèíà. Ìîæåøå äà ñëåçå íà Ñàóò ñòåéøúí è äà íàåìå òàêñè îò „Êåéï Êîä Ëèìóçèí" íà Àðëèíãòúí ñòðèéò. „Êåéï Êîä" è êîìïàíèÿòà íà Åäè „Ðîÿë Êðåñò" ïîääúðæàõà îò ãîäèíè äðóæåñêî è âçàèìíîèçãîäíî ñúòðóäíè÷åñòâî. Êðàòúê òåëåôîíåí ðàçãîâîð ñ Áú÷ Êàðèíãòúí îò Áîñòúí óðåäè âúïðîñà ñ ïúòóâàíåòî íà ñåâåð — Áú÷ çàÿâè, ÷å ùå ìó ïðèãîòâè ëóêñîçåí Êàäèëàê ñ ïúëåí ðåçåðâîàð. Òúé ÷å ùåøå äà ïúòóâà ñ áëÿñúê, áåç íÿêàêúâ âúðòîãëàâ êëèåíò äà ìó òðîâè âúçäóõà ñ äåáåëà ïóðà îò çàäíàòà ñåäàëêà è äà ðàçïèòâà êúäå ìîæå äà ñå íàìåðè êóðâà èëè íÿêîëêî ãðàìà êîêàèí, à åâåíòóàëíî è äâåòå.
   Ùå ïúòóâàø ñ áëÿñúê, äàäåíî, ïîìèñëè òîé. Ïîâå÷å áëÿñúê ïðîñòî íÿìà íàêúäå, îñâåí àêî ïîòåãëèø ñ êàòàôàëêà. Íî íå ñå òðåâîæè, Åäè — íàé-âåðîÿòíî òî÷íî òàêà ùå ñå âúðíåø îáðàòíî. Ñòèãà äà'å îñòàíàëî êàêâî äà ñëîæàò â êàòàôàëêàòà. - Åäè?
   Äåâåò è äâàéñåò. Ïðåäîñòàòú÷íî âðåìå, çà äà ïîãîâîðè ñ íåÿ, ïðåäîñòàòú÷íî âðåìå, çà äà ÿ óòåøè. Àõ, êîëêî ïî-ëåêî áè áèëî, àêî Ìàéðà è òàçè âå÷åð èãðàåøå âèñò ñ ïðè-' ÿòåëêè, àêî èìàøå íà÷èí äà ñå èçìúêíå ïîòàéíî, îñòàâÿéêè áåëåæ÷èöà ïîä åäíî îò ìàãíèò÷åòàòà âúðõó âðàòàòà íà õëàäèëíèêà (âèíàãè îñòàâÿøå òàì áåëåæêèòå ñè çà íåÿ, çàùîòî çíàåøå, ÷å òàêà íåïðåìåííî ùå ãè âèäè). Äà ñå èçìúêíå òàêà — êàòî áåãëåö — ùåøå äà å íåêðàñèâî, íî ñåãà ñòàâàøå îùå ïî-çëå. Ñÿêàø îòíîâî áÿãàøå îò êúùè êàêòî íÿêîãà, à òîãàâà ìó áå òîëêîâà òðóäíî, ÷å óñïÿ åäâà îò òðåòèÿ îïèò,
   Ïîíÿêîãà äîìúò å òàì, êúäåòî å ñúðöåòî òè, îáúðêàíî ïîìèñëè òîé. Âÿðâàì â òîâà, Áîáè Ôðîñò áåøå êàçàë, ÷å äîìúò å òàì, êúäåòî âèíàãè ùå òå ïðèåìàò â áåäà. Çà æàëîñò, ùîì âåäíúæ òå ïðèåìàò, âå÷å íå èñêàò äà òå ïóñíàò íàâúí.
   Ñòîåøå â ïîäíîæèåòî íà ñòúëáàòà, çà ìîìåíò çàãóáèë ñèëè äà ïðîäúëæàâà íàïðåä. Ãëåäàøå ðèäàåùàòà Ìàéðà, èçïúëâàøå ãî ñòðàõ è äúõúò èçëèòàøå ñúñ ñâèñòåíå îò òåñíèÿ ïðîöåï íà ñâèòîòî ìó ãúðëî.
   — Ñëåç ïðè ìåí è øå òè ðàçêàæà êàêâîòî ìîãà — êàçà òîé.
   Îñòàâè êðàé âúíøíàòà âðàòà'áàãàæà ñè — ñàêà ñ ëåêàðñòâàòà è êóôàðà ñ äðåõèòå. Ïîñëå ñè ñïîìíè îùå íåùî... èëè ïúê ìó ãî íàïîìíè ïðèçðàêúò íà îòäàâíà ïî÷èíàëàòà ìó ìàéêà, êîÿòî è äî äíåñ ÷åñòè÷êî ãî íàâåñòÿâàøå.
   Çíàåø, ÷å ùîì ñè íàìîêðèø êðàêàòà, íåïðåìåííî íàñòèâàø, Åäè — òè íå ñè êàòî äðóãèòå, èìàø ìíîãî êðåõúê îðãàíèçúì è òðÿáâà äà âíèìàâàø. Åòî çàùî âèíàãè òðÿáâà äà ñè îáóâàø ãàëîøèòå, êîãàòî âàëè.
   Â Äåðè âàëåøå ÷åñòî.
   Åäè îòâîðè øêàôà â àíòðåòî, âçå çàêà÷åíàòà íàéëîíîâà òîðáè÷êà ñ ãàëîøèòå è ÿ ïðèáðà â êóôàðà.
   Áðàâî, ïîñëóøíîòî ìè ìîì÷å.
   Öÿëàòà áúðêîòèÿ áå çàïî÷íàëà äîêàòî äâàìàòà ñ Ìàé-ðà ãëåäàõà òåëåâèçèÿ. Åäè ìèíà â õîëà è íàòèñíà áóòîíà çà èçêëþ÷âàíå íà ñòåííèÿ òåëåâèçèîíåí åêðàí — åêðàíúò áåøå òîëêîâà ãðàìàäåí, ÷å â ñúáîòíèòå ñëåäîáåäíè ïðåäàâàíèÿ Ôðèéìàí Ìàêíèéë èçãëåæäàøå âúðõó íåãî êàòî ïîñåòèòåë îò ñòðàíàòà íà âåëèêàíèòå. Ïîñëå ïîðú÷à òàêñè ïî òåëåôîíà. Äèñïå÷åðêàòà ìó êàçà, ÷å íàâÿðíî ùå òðÿáâà äà èç÷àêà îêîëî ïåòíàéñåò ìèíóòè. Åäè îòâúðíà, ÷å íÿìà ïðîáëåìè.
   Îñòàâè ñëóøàëêàòà è ãðàáíà èíõàëàòîðà, îñòàâåí âúðõó ñêúïàòà êîìïàêò-äèñêîâà ñèñòåìà „Ñîíè". Ïîõàð÷èõ õèëÿäà è ïåòñòîòèí äîëàðà çà ñâðúõìîäåðíà îçâó÷èòåëíà óðåäáà, òà Ìàéðà äà íå ïðîïóñíå íèòî åäíà çëàòíà íîòà îò çàïèñèòå íà Áàðè Ìàíèëîó èëè îò „Âúðõîâíèòå õèòîâå", ïîìèñëè òîé è âåäíàãà ñå èç÷åðâè âèíîâíî. Àäñêè äîáðå çíàåøå, ÷å ñè êðèâè äóøàòà. Ìàéðà áè ñëóøàëà ñòàðèòå ñè èçïîäðàñêàíè ïëî÷è ñúñ ñúùîòî óäîâîëñòâèå, ñ êîåòî ñëóøàøå ìîäåðíèòå ëàçåðíè äèñêîâå, êàêòî íàâÿðíî áè áèëà ùàñòëèâà äà ñè îñòàíàò â ïðåäèøíàòà ÷åòèðèñòàéíà êú-ùóðêà â Êóèíñ äî äúëáîêè ñòàðèíè (à ÷åñòíî êàçàíî, ïî òåìåòî íà Åäè âå÷å ñå ðúñåõà ïúðâèòå ñíåãîâå íà ñòàðèíèòå). Òîé áå çàêóïèë ëóêñîçíàòà ñòåðåîóðåäáà âñå ïî ñúùàòà ïðè÷èíà, çàðàäè êîÿòî áå çàêóïèë è íèñêàòà êàìåííà êúùà íà Ëîíã Àéëàíä, êúäåòî äâàìàòà ÷åñòî îñòàâàõà ñàìîòíè êàòî ïîñëåäíèòå ãðàõ÷åòà â èçïðàçíåíà êîíñåðâà — çàùîòî ìîæåøå äà ñè ãî ïîçâîëè è çàùîòî ïî òîçè íà÷íè óñïÿâàøå äà óñìèðè òèõèÿ, èçïëàøåí, ÷åñòî îáúðêàí è âèíàãè íåóìîëèì ìàé÷èí ãëàñ; çàùîòî òàêà ñÿêàø êàçâàøå: Óñïÿõ, ìàéêî! Âèæ âñè÷êî òîâà! Óñïÿõ! À ñåãà, çà Áîãà, ùå áúäåø ëè òàêà äîáðà äà ñè çàòâîðèø óñòàòà? • Åäè íàëàïà êðàÿ íà èíõàëàòîðà è äðúïíà ñïóñúêà êàòî ñàìîóáèåö. Â ãúðëîòî ìó íàõëó êèïíàë îáëàê ñ îòâðàòèòåëåí âêóñ íà ëàêðèöà è òîé âäúõíà äúëáîêî. Óñåòè êàê ïî÷òè çàäðúñòåíèòå äèõàòåëíè ïúòèùà çàïî÷âàò îòíîâî äà ñå ðàçòâàðÿò. Îáðà÷úò îêîëî ãúðäèòå ìó âçå äà ñå îòïóñêà è èçâåäíúæ â ãëàâàòà ìó ñå ðàçäàäîõà äàëå÷íè, ïðèçðà÷íè ãëàñîâå.
   Íå ïîëó÷èõòå ëè áåëåæêàòà, êîÿòî âè èçïðàòèõ?
   Ïîëó÷èõ ÿ, ìèñèñ"Êàñïáðàê, íî...
   Å, ìèñòúð Áëåê, çà â ñëó÷àé, ÷å êàòî ó÷èòåë ïî ôèçêóëòóðà íå óìååòå äà ÷åòåòå, ïîçâîëåòå äà âè ãî êàæà ëè÷íî, òîâ ëè ñòå? Ìèñèñ Êàñïáðàê...
   Äîáðå. Ñåãà ùå ãî ÷óåòå, îò ìîÿòà óñòà ïðàâî âúâ âàøè-\å óøè. Ãîòîâ ëè ñòå? Ìîÿò Åäè íå ìîæå äà ïîñåùàâà ÷à-. :îâåòå ïî ôèçè÷åñêî âúçïèòàíèå. Ïîâòàðÿì: ÍÅ ìîæå äà þñåùàâà ôèçè÷åñêî âúçïèòàíèå. Åäè å ìíîãî êðåõêî äåòå è ãêî òè÷à... èëè ñêà÷à...
   Ìèñèñ Êàñïáðàê, â êàáèíåòà ñè èìàì ðåçóëòàòèòå îò ãîñëåäíèÿ ïðåãëåä íà Åäè — òîâà å èçèñêâàíå íà ùàòñêèòå >÷èëèùíè âëàñòè. Ïðåãëåäúò ïîêàçâà, ÷å Åäè å ìàëêî äðåá-ø÷úê çà âúçðàñòòà ñè, íî èíà÷å å ñúâúðøåíî íîðìàëåí. Çà êåêè ñëó÷àé ñå îáàäèõ íà âàøèÿ äîìàøåí ëåêàð è òîé ïîòâúðäè, ÷å...
   Ëúæêèíÿ ëè ìå íàðè÷àòå, ìèñòúð Áëåê? Äîòàì ëè ñòèãíàõòå? Å, äîáðå, åòî âè ãî. Åòî ãî Åäè — òóê, äî ìåí. ×ó-øòå ëè êàê äèøà? ×ÓÂÀ ÒÅ ëè?
   Ìàìî... ìîëÿ òå... íèùî ìè íÿìà...
   Åäè, íå ñå äðúæ: íåâúçïèòàíî. Êîëêî ïúòè ñúì òè êàçâàëà? Íå ïðåêúñâàé ïî-âúçðàñòíèòå.
   ×óâàì ãî, ìèñèñ Êàñïáðàê, íî...
   ×óâàòå ëè? Äîáðå! ×óäåõ ñå äàëè íå ñòå ãëóõ! Äåòåòî äèøà êàòî êàìèîí íà ïúðâà ñêîðîñò ïî íàãîðíèùå, íàëè? È òîâà àêî íå å àñòìà...
   Ìàìî, àç ùå ñå...
   Òèõî, Åäè, íå ìå ïðåêúñâàé ïàê. Àêî òîâà íå å àñòìà, ìèñòúð Áëåê, òî àç ñúì êðàëèöà Åëèçàáåò!
   Ìèñèñ Êàñïáðàê, Åäè ÷åñòî èçãëåæäà äîâîëåí è ùàñòëèâ â ÷àñîâåòå ïî ôèçè÷åñêî âúçïèòàíèå. Òîé îáè÷à äà èãðàå è òè÷à ìíîãî áúðçî. Äîêàòî ðàçãîâàðÿõìå ñ äîêòîð Áåéíñ, ñòàíà äóìà çà ïñèõîñîìàòè÷íè ñèìïòîìè. Ïèòàì ñå äàëè íÿêîãà âè å õðóìâàëî, ÷å ìîæå...
   ... ñèíúò ìè äà å ëóä? Òîâà ëè íàìåêâàòå? ÍÀÌÅÊÂÀÒÅ, ×Å ÑÈÍÚÒ ÌÈ Å ËÓÄ????
   Íå, íî...
   Òîé å êðåõêî äåòå.
   Ìèñèñ Êàñïáðàê...
   Ñèíúò ìè å ìíîãî êðåõêî äåòå.
   Ìèñèñ Êàñïáðàê, äîêòîð Áåéíñ òâúðäè, ÷å íå å îòêðèë íèêàêâè...
   —	... ôèçè÷åñêè îòêëîíåíèÿ — äîâúðøè íà ãëàñ Åäè.
   Òàçè âå÷åð çà ïðúâ ïúò îò ãîäèíè íàñàì ñè ñïîìíÿøå çà îíàçè óíèçèòåëíà ñðåùà — êàê ìàéêà ìó êðåùåøå ñðåùó ó÷èòåëÿ Áëåê â ãèìíàñòè÷åñêèÿ ñàëîí, êàê Åäè ñå ñâèâàøå çàäúõàí äî íåÿ, à ìîì÷åòàòà ñòîÿõà íà ãðóïè÷êà êðàé áàñêåòáîëíîòî òàáëî è ãî ãëåäàõà. Çíàåøå, ÷å òîâà íÿìà äà å åäèíñòâåíèÿò ñïîìåí, ðàçáóäåí îò îáàæäàíåòî íà Ìàéê Õåíäúí. Óñåùàøå êàê ìíîæåñòâî ñúùî òúé íåïðèÿòíè, à ìîæå áè è ïî-ëîøè ñïîìåíè ïðèèæäàò êàòî òúëïà òðåñêàâè êóïóâà÷è, çàäðúñòèëè òåñíèÿ âõîä íà ìàãàçèí÷å â äåíÿ íà ðàçïðîäàæáà. Íî çàäðúñòâàíåòî ñêîðî ùåøå äà ñå ðàç÷èñòè è íàòðàïíèöèòå ùÿõà äà íàõëóÿò. Çíàåøå ãî ñúñ ñèãóðíîñò. È êàêâî ùÿõà äà îòêðèÿò íà ðàçïðîäàæáàòà? Ðàçñúäúêà ìó? Ìîæå áè. Íà ïîëîâèí öåíà. .Äåôåêòíè ñòîêè. Âñè÷êî çà ïðîäàí.
   — Íèêàêâè ôèçè÷åñêè îòêëîíåíèÿ — ïîâòîðè òîé, ïîå ñè äúõ ñ ðàçòðåïåðàíè ãúðäè è ïðèáðà èíõàëàòîðà â äæîáà ñè.
   — Åäè — êàçà Ìàéðà. — Ìîëÿ òå, îáÿñíè ìè êàêâî îçíà÷àâà âñè÷êî òîâà!
   Ïî áóçåñòîòî ëèöå ëúùÿõà âàäè÷êè ñúëçè. Ðúöåòå ñå ïðåïëèòàõà òðåâîæíî êàòî èãðèâè ðîçîâè æèâîòèí÷åòà. Íÿêîãà, ìàëêî ïðåäè äà ïîèñêà ðúêàòà é, òîé áå ñëîæèë ñíèìêàòà ëà Ìàéðà äî ïîðòðåòà íà ìàéêà ñè, êîÿòî áå ïî÷èíàëà îò ñúðäå÷åí óäàð íà øåñòäåñò è ÷åòèðè ãîäèøíà âúçðàñò. Ïî îíîâà âðåìå áå äîñòèãíàëà ðåêîðäíî òåãëî -íàä ñòî è îñåìäåñåò êèëîãðàìà (ñòî îñåìäåñåò è ÷åòèðè, ïî-òî÷íî êàçàíî). Áåøå ñå ïðåâúðíàëà â íåùî ÷óäîâèùíî - ñÿêàø öÿëîòî é òÿëî ñå ñúñòîåøå îò áþñò, çàäíèê è êîðåì, à íàä âñè÷êî òîâà ñå áåëååøå êàòî òåñòî âå÷íî èçïëàøåíîòî ëèöå. Íî ñíèìêàòà, êîÿòî Åäè ñëîæè äî îáðàçà íà Ìàéðà, áåøå íàïðàâåíà ïðåç 1944, äâå ãîäèíè ïðåäè ðàæäàíåòî ìó. (Òè áåøå ìíîãî áîëíàâî áåáå, íàøåïâàøå ïðèçðàêúò íà ìàéêà ìó. Íåâåäíúæ: ñìå ñå áîÿëè^çà æèâîòà òè...) Ïðåç 1944 ìàéêà ìó áå èçãëåæäàëà ñðàâíèòåëíî ñòðîéíà çà ñâîèòå îñåìäåñåò êèëîãðàìà.
   Íàâÿðíî §å íàïðàâèë òàçè ñúïîñòàâêà êàòî ïîñëåäåí îò÷àÿí îïèò äà ñå óäúðæè îò ïñèõîëîãè÷åñêîòî êðúâîñìåøåíèå. Äúëãî áå ñåäÿë, ïðåõâúðëÿéêè ïîãëåä îò ìàéêà ñè êúì Ìàéðà è îáðàòíî.
   Ñÿêàø áÿõà ñåñòðè. Òîëêîâà ñè ïðèëè÷àõà.
   Â îíçè äåí, äîêàòî ãëåäàøå äâåòå ïî÷òè åäíàêâè ñíèìêè, Åäè ñå çàðå÷å, ÷å íÿìà äà èçâúðøè òîâà áåçóìèå. Çíàåøå, ÷å êîëåãèòå âå÷å ïîäõâúðëÿò ìàéòàïè çà âðàáåöà è ñëîíèöàòà, áåç äà ïîäîçèðàò ñêðèòàòà ïðè÷èíà çà âðúçêàòà èì. Ìàéòàïèòå è ëóêàâèòå ïîäìÿòàíèÿ âñå ùåøå äà èçòúðïè íÿêàê, íî æåëàåøå ëè íàèñòèíà äà ñòàíå êëîóí â ïîäîáåí ôðîéäèñòêè öèðê? Íå. Íå æåëàåøå. Ùåøå äà ñêúñà ñ Ìàéðà. Ùåøå äà ÿ íàïóñíå êðîòêî, çàùîòî òÿ íàèñòèíà áåøå ìíîãî ìèëà è ïî÷òè íÿìàøå îïèò ñ ìúæåòå — ïî÷òè êàêòî è òîé ñ æåíèòå. À ùîì íàé-ñåòíå äîñòèãíåøå íîâèòå õîðèçîíòè íà æèâîòà ñè, íàâÿðíî ùåøå äà ñå çàïèøå â êóðñîâåòå ïî òåíèñ, çà êîèòî ìèñëåøå òîëêîâà îòäàâíà...
   (Åäè ÷åñòî èçãëåæäà äîâîëåí è ùàñòëèâ â ÷àñîâåòå Ïî ôèçè÷åñêî âúçïèòàíèå)
   ... èëè ïúê äà ñè âçåìå êàðòà çà áàñåéíà â õîòåë „Ïëàçà" äî ñãðàäàòà íà ÎÎÍ... 
   (Åäè îáè÷à äà èãðàå)
   ... à ïúê íàé-ëåñíî áè áèëî äà ñå çàïèøå â íîâèÿ ôèçêóëòóðåí êëóá íà Òðåòî àâåíþ, òî÷íî ñðåùó ãàðàæà...
   (Åäè òè÷à ìíîãî áúðçî òîé òè÷à ìíîãî áúðçî êîãàòî íå ñòå òóê òè÷à ìíîãî áúðçî êîãàòî íÿìà êîé äà ìó íàïîìíÿ êîëêî å êðåõúê è ïî ëèöåòî ìó âèæäàì ìèñèñ Êàñïáðàê ÷å äîðè ñåãà íà äåâåòãîäèøíà âúçðàñò çíàå êîå ùå å íàé-äîáðîòî íåùî íà ñâåòà çà íåãî — äà òè÷à âúâ âñè÷êè ïîñîêè êîèòî ìó çàáðàíÿâàòå ìèñèñ Êàñïáðàê ïóñíåòå ãî äà ÒÈ×À)
   Íî â êðàéíà ñìåòêà òîé âñå ïàê ñå îæåíè çà Ìàéðà. Â êðàéíà ñìåòêà ñòàðèòå îáè÷àè-è íàâèöè ïðîñòî ñå îêàçàõà ïðåêàëåíî ñèëíè. Äîìúò ñå îêàçâàøå ìÿñòî, êúäåòî ùîì âëåçåø, âåäíàãà òè ìÿòàò îêîâèòå. Î, òîé áè "ìîãúë äà ñå ïðåáîðè ñ ìàé÷èíèÿ ïðèçðàê. Íå áè áèëî ëåñíî, íî òâúðäî çíàåøå, ÷å áè ãî ïîñòèãíàë, àêî íåùàòà îïèðàõà ñàìî äîòàì. Àëà ñàìàòà Ìàéðà íàêëîíè âåçíèòå îáðàòíî êúì ðîáñòâîòî. Ìàéðà ãî çàðîáè ñúñ ñâîÿòà çàãðèæåíîñò, âïðèì÷è ãî ñ òðåâîãèòå ñè, îêîâà ãî ñúñ ñëàäíèêàâàòà ñè íåæíîñò. Ñúùî êàòî ìàéêà ìó, Ìàéðà áå äîñòèãíàëà äî ôàòàëíîòî ïðîçðåíèå â íåãîâèÿ õàðàêòåð: Åäè áåøå òîëêîâà êðåõúê òúêìî çàùîòî ïîíÿêîãà ïîäîçèðàøå, ÷å èçîáùî íå å òàêúâ; òðÿáâàøå íÿêîé äà ãî îïàçâà îò ñîáñòåâíèòå ìó ñìúòíè ïðåä÷óâñòâèÿ çà åâåíòóàëíè ïîäâèçè.
   Â äúæäîâíè äíè Ìàéðà âèíàãè âàäåøå ãàëîíèòå ìó îò íàéëîíîâàòà òîðáè÷êà â øêàôà è ãè ñëàãàøå ïîä çàêà÷àëêàòà â àíòðåòî. Âñÿêà ñóòðèí êðàé ÷èíèÿòà ìó ñ ïðåïå÷åíà ôèëèéêà áåç ìàñëî èìàøå ìàëêà ïàíè÷êà, ÷èåòî ñúäúðæàíèå îò ïðúâ ïîãëåä íàïîìíÿøå øàðåí êóñêóñ, íî ïðè ïî-âíèìàòåëíî âãëåæäàíå ñå îêàçâàøå ïúëåí êîìïëåêò âèòàìèíè (ïîâå÷åòî îò òÿõ ñåãà áÿõà â ñàêà). Ñúùî êàòî ìàéêà ìó, Ìàéðà ðàçáèðàøå âñè÷êî è Åäè ïðîñòî íÿìàøå íèêàêúâ øàíñ. Êàòî åðãåí òîé òðè ïúòè áå îïèòâàë äà íàïóñíå ìàéêà ñè è òðè ïúòè ñå áå çàâðúùàë ó äîìà, ïðè íåÿ. À ñåòíå, ÷åòèðè ãîäèíè ñëåä êàòî ìàéêà ìó áå ïî÷èíàëà â àíòðåòî íà àïàðòàìåíòà ñè â Êóèíñ, áàðèêàäèðàéêè âðàòàòà ñ òóëîâèùåòî ñè, òúé ÷å ñàíèòàðèòå (ïîâèêàíè îò ñúñåäèòå îòäîëó, êîèòî áÿõà ÷óëè ÷óäîâèùíèÿ òúòåí îò ñåòíîòî ñãðîìîëÿñâàíå íà ìèñèñ Êàñïáðàê) òðÿáâàøå äà ïðîíèêíàò ïðåç ïîæàðíîòî ñòúëáèùå è êóõíÿòà, òîé ñå áå ïðèáðàë ó äîìà çà ÷úòâúðòè è ïîñëåäåí ïúò. Ïîíå òîãàâà áå ìèñëèë, ÷å å çà ïîñëåäåí ïúò — ó äîìà, ó äîìà, âå÷å ãðåøêà íÿìà, ó äîìà, ó äîìà ñ Ìàéðà äåáåëàíà. Âÿðíî, äåáåëà-íà ñè áåøå, íî â äóøàòà é ñå êðèåøå áåçêðàéíà íåæíîñò, òîé ÿ îáè÷àøå è âñúùíîñò íÿìàøå íèêàêúâ øàíñ. Òÿ ãî áå ïðèâëÿêëà êúì ñåáå ñè ñ ôàòàëíèÿ, õèïíîòèçèðàù çìèéñêè ïîãëåä íà ðàçáèðàíåòî.
   Çàâèíàãè ó äîìà, òàêà áå ìèñëèë òîãàâà.
   Íî ìîæå áè ñúì ãðåøèë, ïîìèñëè òîé. Ìîìåå áè òîâà íå å äîìúò ìè è íèêîãà íå å áèë — ìîæå áè äîìúò ìè å òàì, êúäåòî òðÿáâà äà çàìèíà òàçè íîù. Äîìúò å ìÿñòîòî, êúäåòî îòèâàø è â êðàéíà ñìåòêà çàñòàâàø ñðåùó èç÷àäèåòî íà ìðàêà.
   Òîé ïîòðúïíà áåçïîìîùíî, ñÿêàø áå õâàíàë ñòðàõîòíà íàñòèíêà, èçëèçàéêè íàâúí áåç ãàëîøè.
   — Åäè, ìîëÿ òå!
   Òÿ îòíîâî ñå ðàçïëàêà. Ñúùî êàòî ìàéêà ìó — ñúëçèòå áÿõà ïîñëåäíàòà çàùèòà, êðîòêîòî îðúæèå, êîåòî ïàðàëèçèðà, êîåòî îòêðèâà â áðîíÿòà íà ìúæà ïàãóáíèòå äåôåêòè, íàðå÷åíè äîáðîòà è íåæíîñò.
   Íå ÷å Åäè èìàøå êîé çíàå êàêâà áðîíÿ — ðèöàðñêèòå äîñïåõè íå ìó îòèâàõà.    
   Çà ìàéêà ìó ñúëçèòå áÿõà íåùî ïîâå÷å îò çàùèòà; áÿõà • îðúæèå. Ìàéðà ðÿäêî èçïîëçâàøå ñúëçèòå ñè òîëêîâà öè-;ÿè÷íî... íî öèíè÷íî èëè íå, Åäè îñúçíà, ÷å ñåãà òÿ îïèòâà äà íàïðàâè òúêìî òîâà... è çàïî÷âà äà ïå÷åëè.
   Íå òðÿáâàøå äà ñå ïðåäàâà. Áè áèëî ïðåêàëåíî ëåñíî äà ñè ïîìèñëè êîëêî ùå å ñàìîòåí â îíçè âëàê, ïîëåòÿë ñ ãðîõîò â íîùòà íà ñåâåð êúì Áîñòúí, êîëêî ùå å íåùàñòåí ñ êóôàðà ãîðå âúðõó áàãàæíèêà, ñ íàòúïêàíàòà ÷àíòà è ñúñ ñòðàõà, çàñåäíàë â ñúðöåòî ìó êàòî øèøåíöå ïðîêèñíàëî ëåêàðñòâî. Áè áèëî ïðåêàëåíî ëåñíî äà ïîçâîëè íà Ìàéðà äà ãî îòâåäå ãîðå è äà ãî îìàå ñ àñïèðèí è ñïèðòíè êîìïðåñè. À ïîñëå äà ãî ïîëîæè â ëåãëîòî è åâíåíòóàëíî äà ñå îïèòà äà ãî îìàå ñ äðóãè, ïðàñòàðè ïîõâàòè.
   Íî òîé áå îáåùàë. Îáåùàë.
    —	Ìàéðà, èçñëóøàé ìå — êàçà òîé, êàòî ñå ñòàðàåøå ãëàñúò ìó äà çâó÷è ñóõî, äåëîâèòî.
   Òÿ ãî èçãëåäà ñ âëàæíè, áåççàùèòíè, óæàñåíè î÷è.
   Êàíåøå ñå äà îïèòà äà é îáÿñíè âñè÷êî äîêîëêîòî áå -âúçìîæíî; ùåøå äà è êàæå êàê Ìàéê Õåíëúí ñå îáàäè äà ìó ñúîáùè, ÷å âñè÷êî å çàïî÷íàëî îòíîâî è ÷å îñòàíàëèòå íàâÿðíî ñúùî ùå äîéäàò.
   Íî îò óñòàòà ìó èçëåòÿõà ñúâñåì äðóãè, áëàãîðàçóìíè ïðèêàçêè.
   — Óòðå ðàíî ñóòðèíòà èäè â êàíòîðàòà. Ïîãîâîðè ñ Ôèë. Êàæè ìó, ÷å å òðÿáâàëî âíåçàïíî äà çàìèíà è ÷å òè ùå âîçèø Ïà÷èíî...
   — Åäè, ïðîñòî íå ìîãà! — ïðîïëàêà òÿ. — Òîé å êèíîçâåçäà! Àêî âçåìå äà ìè ñå êàðà, ùå ñå îáúðêàì, à çíàì, ÷å ùå ìè ñå ñêàðà, ùå ñå ðàçêðåùè, âñè÷êè êðåùÿò, êîãàòî
   - Øîôüîðúò ñå îáúðêà... è... è ùå ñå ðàçïëà÷à... ìîæå äà ñòà-|ÍÍå êàòàñòðîôà... íåïðåìåííî ùå ñòàíå êàòàñòðîôà... Åäè... Åäè, òðÿáâà äà îñòàíåø...
   — Çà Áîãà! Ïðåñòàíè!
   Ñòðåñíàòà îò ãëàñà ìó, òÿ ñå îòäðúïíà íàçàä; Åäè .ñòèñêàøå èíõàëàòîðà, íî íÿìàøå äà ãî èçïîëçâà. Ñòîðå-1Øå ëè ãî, Ìàéðà áè óñåòèëà òîâà êàòî ñëàáîñò, êàòî âúç-(Ìîæíîñò çà êîíòðààòàêà. Ìèëè Áîæå, àêî ñè òàì ãîðå, \ìîëÿ Òå, ïîâÿðâàé, ÷å íå èñêàì äà íàñêúðáÿ Ìàéðà. Íå èñ-íñàì äà ÿ íàðàíÿ, íå èñêàì äîðè äà ÿ òðåâîæà. Íî àç îáå-âÖàõ, âñè÷êè îáåùàõìå, äàäîõìå êðúâíà êëåòâà, ìîëÿ Òå. Ãîñïîäè, ïîìîãíè ìè, çàùîòî ñúì äëúæåí...
   — Ìðàçÿ äà ìè êðåùèø, Åäè — ïðîøåïíà òÿ.
   - Ìàéðà, è àç ìðàçÿ äà ñòèãàì äîòàì — îòâúðíà òîé è Ìàéðà ïðèñâè áîëåçíåíî î÷è.
   Áðàâî áå, Åäè, åòî ÷å ïàê ÿ íàñêúðáè. Çàùî ëè íå âçåìåø äà ÿ ñðèòàø äâà-òðè ïúòè? Ñèãóðíî ùå å ïî-ìèëîñúðäíî, È ïî-áúðçî.
   Èçâåäíúæ — íàâÿðíî çàðàäè ìèñúëòà çà ðèòíèöèòå — â ïàìåòòà ìó èçíèêíà ëèöåòî íà Õåíðè Áàóúðñ. Îò ãîäèíè íàñàì íå ñå áå ñåùàë çà íåãî è òúêìî ñåãà ñïîìåíúò íèêàê íå ìó ïîìàãàøå äà ñå îâëàäåå. Íèêàê.
   3à ìèã òîé çàòâîðè î÷è, ïîñëå ïàê ãè îòâîðè è êàçà:
   —	Íÿìà äà ñå îáúðêàø è íèêîé íÿìà äà òè êðåùè.
   Ìèñòúð Ïà÷èíî å ìíîãî ó÷òèâ, ìíîãî ðàçáðàí ÷îâåê.
   Íèêîãà ïðåç æèâîòà ñè íå áå âîçèë Àë Ïà÷èíî, íî ñå óòåøàâàøå ñ ìèñúëòà, ÷å çàêîíúò íà âåðîÿòíîñòèòå ïîäêðåïÿ ëúæàòà ìó — ïîïóëÿðíèòå ëåãåíäè òâúðäÿõà, ÷å ïîâå÷åòî çíàìåíèòîñòè ñà ìðúñíèöè, íî Åäè áå âîçèë äîñòà îò òÿõ è çíàåøå, ÷å â äåéñòâèòåëíîñò íàé-÷åñòî å îáðàòíîòî.
   Ðàçáèðà ñå, èìàøå è èçêëþ÷åíèÿ — è íàé-÷åñòî èçêëþ÷åíèÿòà ñå îêàçâàõà ñúùèíñêè ÷óäîâèùà. Îò âñå ñúðöå ñå íàäÿâàøå Àë Ïà÷èíî äà íå å îò òÿõ.
   — Íàèñòèíà ëè? — áîÿçëèâî çàïèòà òÿ.
   — Äà. Òàêúâ å.
   — Îòêúäå çíàåø?
   — Äåìåòðèîñ ãî å âîçèë äâà-òðè ïúòè, êîãàòî ðàáîòåøå â „Ìàíõàòúí Ëèìóçèí" — èçëúãà Åäè, áåç äà ìó ìèãíå îêîòî. — Ðàçïðàâÿ, ÷å ìèñòúð Ïà÷èíî âèíàãè äàâà ïî ïåò äåñåò äîëàðà áàêøèø.
   - Àêî ùå, äà äàâà è ïî ïåòäåñåò öåíòà, ñòèãà ñàìî äà íå êðåùè.
   - Ìàéðà, âñè÷êî å ïðîñòî êàòî äâå è äâå. Ïúðâî, óòðå â ñåäåì âå÷åðòà ãî âçèìàø îò „Ñåéíò Ðåäæèñ" è ãî îòêàðâàø äî ñãðàäàòà íà Åé-Áè-Ñè. Òàì ðåïåòèðàò ïîñëåäíîòî äåéñòâèå íà íÿêàêâà ïèåñà ñ ó÷àñòèåòî íà Ïà÷èíî... ìèñëÿ, ÷å áåøå „Àìåðèêàíñêè áèçîí". Âòîðî, îêîëî åäèíàéñåò ãî âðúùàø äî „Ñåéíò Ðåäæèñ". Òðåòî, ïðèáèðàø ñå â ãàðàæà, ïðåäàâàø êîëàòà è ïîäïèñâàø ïúòíèÿ ëèñò.
   — Ñàìî òîâà ëè?   
   — Ñàìî òîâà. Îò ñúí äà òå âäèãíàò, ïàê ìîæåø äà ãî íàïðàâèø, Ìàðòè.
   Ãàëåíîòî ìó îáðúùåíèå îáèêíîâåíî ÿ êàðàøå äà ñå êèñêà, íî òîçè ïúò òÿ ñàìî ïðîäúëæè äà ãî ãëåäà ñúñ ñúðöåðàçäèðàòåëíà äåòèíñêà òðåâîãà.
   —	Àìè àêî ðåøè äà íå ñå ïðèáèðà â õîòåëà è ïîèñêà äà âå÷åðÿ? Èëè äà ïèå? Èëè äà òàíöóâà?
   - Íå ìè ñå âÿðâà, íî àêî ïîèñêà, ùå ãî îòêàðàø. Àêî òè ñå ñòîðè, ÷å âåñåëáàòà ùå ñå ïðîòî÷è äî çîðè, ñëåä ïî-ëóéîù ìîæåø äà ñå îáàäèø íà Ôèë Òîìàñ. Äîòîãàâà ùå å íàìåðèë êîé äà òå ñìåíè. Àêî èìàõ ñâîáîäåí øîôüîð, èçîáùî íå áèõ òå òîâàðèë ñ ðàáîòà, îáà÷å äâàìà ñà áîëíè, Äåìåòðèîñ å â îòïóñê, à âñè÷êè îñòàíàëè ñà ïëàíèðàíè ÷àñ ïî ÷àñ. Íàé-êúñíî â åäèí ñëåä ïîëóíîù ùå ñè áúäåø â ëåãëîòî, Ìàðòè — íàé-íàé-íàé-êúñíî. Õàï-ñîëþòíî òè ãàðàíòèðàì.
   Òÿ íå ñå óñìèõíà è íà „õàï-ñîëþòíîòî".
   Åäè ñå ïîèçêàøëÿ, ïðèâåäå ñå íàïðåä è ïîäïðÿ ëàêòè íà êîëåíåòå ñè. Ïðèçðàúêò íà ìàéêà ìó íåçàáàâíî ïðîøåïíà: Íå ñÿäàé òàêà, Åäè. Ëîøî å çà ñòîéêàòà è ïðèòèñêà áåëèòå äðîáîâå. Òè èìàø ìíîãî êåðõêè äðîáîâå.
   Ïî÷òè áåç äà óñåòè, òîé èçïúíà ãðúáíàê.
   —	Äàíî ïîâå÷å íå ìè ñå íàëàãà äà øîôèðàì — ïðîïëàêà Ìàéðà.   —  Ïðåç ïîñëåäíèòå äâå ãîäèíè ñúì ñòàíàëà óæàñíà êîáèëà è óíèôîðìàòà ìè ñòîè òîëêîâà çëå.
   — Íÿìà âå÷å, êúëíà ñå.
   — Êîé òè ñå îáàäè, Åäè?
   Ñÿêàø â îòãîâîð íà âúïðîñà ïî ñòåíàòà ïëúçíàõà ëú÷èòå íà ôàðîâå; òàêñèòî ïðèáëèæè ïî àëåÿòà è èçñâèðè ñ êëàêñîíà. Èç ãúðäèòå íà Åäè ñå ðàçëÿ îáëåê÷åíèå. Öåëè ïåòíàéñåò ìèíóòè áÿõà ðàçãîâàðÿëè çà Àë Ïà÷èíî âìåñòî çà Äåðè, Ìàéê Õåíëúí è Õåíðè Áàóúðñ. Òàêà áåøå ïî-äîá-ðå — êàêòî çà Ìàéðà, òàêà è çà íåãî. Ïðåäïî÷èòàøå äà íå ìèñëè è äà íå ðàçãîâàðÿ çà òèÿ íåùà.
   — Òàêñèòî — êàçà òîé è ñå èçïðàâè.
   Ìàéðà ñêî÷è íà êðàêà òîëêîâà çàáúðçàíî, ÷å ñå ïðåïúíà â ïîëàòà íà íîùíèöàòà è çàëèòíà íàïðåä. Åäè ÿ ïîäõâàíà, íî çà ñåêóíäà ñå èçïëàøè, ÷å íÿìà äà ÿ óäúðæè — òÿ òåæåøå ÷åòèðèäåñåò è ïåò êèëîãðàìà ïîâå÷å îò íåãî.
   È îòãîðå íà âñè÷êî îòíîâî ñå ðàçïëàêà.
   — Åäè, òðÿáâà äà ìè êàæåø.
   — Íå ìîãà. Íÿìà âðåìå.
   — Íèêîãà íå ñè êðèë íèùî îò ìåí, Åäè — èçõúëöà òÿ.
   —  È ñåãà íå êðèÿ. Íàèñòèíà. Ïðîñòî íå ñè ñäîìíÿì âñè÷êî. Ïîíå çàñåãà. ×îâåêúò, êîéòî ñå îáàäè, áåøå... ,å... ïðèÿòåë îò äåòñêèòå ìè ãîäèíè. Òîé...
   —	Ùå ñå ðàçáîëååø — îò÷àÿíî êàçà òÿ, âúðâåéêè ïîäèð íåãî êúì àíòðåòî. — Çíàì, ÷å ùå ñå ðàçáîëååø. Íåêà äà äîéäà, Åäè, ìîëÿ òå, àç ùå ñå ãðèæà çà òåá, Ïà÷èíî ìîæå äà ñè ïîâèêà òàêñè, íèùî íÿìà äà ìó ñòàíå, êàêâî ùå ðå÷åø, à? — Ãëàñúò  ñòàâàøå âñå ïî-îñòúð, âñå ïî-íàïðåãíàòè çà óæàñ íà Åäè òÿ âñå ïîâå÷å çàïðèëè÷âàøå íà ìàéêà ìó, êàêâàòî ÿ ïîìíåøå îò ïîñëåäíèòå ìåñåöè ïðåäè äà óìðå: ñòàðà, äåáåëà è ñìàõíàòà.
   — Ùå òè ðàçòðèâàì ãúðáà è ùå òè äàâàì õàï÷åòàòà... ùå... ùå òè ïîìàãàì... Àêî íå èñêàø äà ãîâîðÿ, ùå ñè ìúë÷à, íî ùå ìîæåø äà ìè ðàçêàçâàø âñè÷êî... Åäè... Åäè, ìîëÿ òå, íå çàìèíàâàé! Åäè, ìîëÿ òå!
   Ìîëÿ òåååååååå!
   Òîé êðà÷åøå îòðèâèñòî ê-úì âúíøíàòà âðàòà, êðà÷åøå ñëåïåøêîì, ñ ïðèâåäåíà ãëàâà, ñÿêàø ñå áîðåøå ñ óðàãàíåí âÿòúð. Îòíîâî ñå çàäúõâàøå. Êîãàòî âäèãíà áàãàæà ñè, ñòîðè ìó ñå, ÷å íà âñÿêà ðúêà óâèñâàò ïîíå ïî ïåòäåñåò êèëîãðàìà. Óñåùàøå êàê Ìàéðà ãî äîêîñâà ñ ïóõêàâèòå ñè ðîçîâè ðúöå, êàê ãî îïèïâà, ïðèäúðïâà ãî ñ áåçíàäåæäíî æåëàíèå, íî áåç äà âëàãà ñèëà, êàê ñå ìú÷è äà ãî ñúáëàçíè ñ ðèäàíèÿòà íà íåæíà çàãðèæåíîñò è äà ãî âúðíå íàçàä.
   Íÿìà äà óñïåÿ!'— îò÷àÿíî ïîìèñëè òîé. Àñòìàòà ñå çàñèëâàøå, îò äåòñêèòå ñè ãîäèíè íå ïîìíåøå òîëêîâà òåæúê ïðèñòúï. Ïîñåãíà êúì äðúæêàòà íà âðàòàòà, íî òÿ ñÿêàø áÿãàøå îò íåãî, áÿãàøå êúì íåïðîãëåäåí êîñìè÷åñêè ìðàê.
   —	Àêî îñòàíåø, ùå òè íàïðàâÿ ñìåòàíîâ êåéê — áðúùîëåâåøå Ìàéðà. — È ïóêàíêè... Íàëè îáè÷àø ïóéêà, ùå òè ñãîòâÿ çà âå÷åðÿ... Ìîæå è óòðå çà çàêóñêà, àêî èñêàø, çàïî÷âàì âåäíàãà... è ïèëåøêè äðåáîëèè... Åäè ìîëÿ òå ñòðàõ ìå å òîëêîâà ìå ïëàøèø!
   Òÿ ñãðàá÷è ÿêàòà ìó è ãî äðúïíà íàçàä êàòî øèøêàâ ïîëèöàé, êîéòî ñïèïâà ïîäîçðèòåëåí òèï ïðè îïèò çà áÿãñòâî. Ñ îñòàòúêà îò ÷åçíåùèòå ñè ñèëè òîé ïðîäúëæè íàïðåä... è òúêìî êîãàòî èçòè÷àõà ñåòíèòå ìó êàï÷èöè åíåðãèÿ í ñïîñîáíîñò çà ñúïðîòèâà, óñåòè êàê ðúêàòà ñå îòïóñêà.
   Ìàéðà íàäàäå ïîñëåäåí ñòîí.
   Ïðúñòèòå ìó ñòèñíàõà äðúæêàòà íà âðàòàòà -- êîëêî áëàæåíà ïðîõëàäà! Îòâîðè è âèäÿ òàêñèòî äà ÷àêà îòïðåä êàòî ïîñëàíèê îò ñâåòà íà çäðàâèÿ ðàçóì. Íîùòà áåøå ÿñíà. Âèñîêî ãîðå áëåñòÿõà ÿðêè è ÷èñòè çâåçäè.
   Äúõúò ìó ñâèñòåøå è õúõðåøå â ãúðëîòî. Òîé ñå îáúðíà êúì Ìàéðà.
   - Òðÿáâà äà ðàçáåðåø, ÷å íå å ïî ìîå æåëàíèå — êàçà òîé. — Àêî èìàõ àëòåðíàòèâà — êàêâàòî è äà áèëî — íÿìàøå äà çàìèíà. Ìîëÿ òå, ðàçáåðè ìå, Ìàðòè. Çàìèíàâàì, íî ùå ñå âúðíà.
   Íî ñëåä äóìèòå â óñòàòà ìó îñòàíà ïðèâêóñ íà ëúæà.
   — Êîãà? Ñëåä êîëêî âðåìå?
   — Ñëåä ñåäìèöà. Èëè äåñåò äíè. Íå ïîâå÷å.
   - Ñåäìèöà! — èçïèùÿ òÿ è ñå âêîï÷è â ãúðäèòå ñè êàòî ïðèìàäîíà îò áåçäàðíà îïåðà. — Ñåäìèöà! Äåñåò äíè!
   Ìîëÿ òå, Åäè! Ìîîîî...
   — Ìàðòè, ïðåñòàíè. ×óâàø ëè? Ïðåñòàíè.
   Çà íåãîâî èçóìëåíèå òÿ íàèñòèíà ìëúêíà è ñàìî ïðîäúëæè äà ãî ãëåäà ñ âëàæíè, çà÷åðâåíè î÷è, â êîèòî íÿìàøå ãíÿâ, ñàìî óæàñ çà íåãî, à ïîêðàé òîâà è çà ñàìàòà íåÿ.' È ìîæå áè çà ïðúâ ïúò ïðåç âñè÷êèòå ãîäèíè íà ñúâìåñòíèÿ èì æèâîò òîé óñåòè, ÷å ìîæå äà ÿ îáè÷à áåç ðèñê. Äàëè è òîâà áå ñâúðçàíî ñúñ çàìèíàâàíåòî? Íàâÿðíî. Íå... äóìàòà íàâÿðíî áåøå èçëèøíà. Çíàåøå, ÷å å òàêà. Âå÷å ñå ÷óâñòâàøå êàòî äðåáíà æèâîòèíêà, ãëåäàíà îò îáðàòíàòà ñòðàíà íà òåëåñêîïà.
   À ìîæå áè òàêà è òðÿáâàøå. Òîâà ëè óñåùàøå? Áåøå ëè ðåøèë íàé-ñåòíå, ÷å å íîðìàëíî äà ÿ îáè÷à? ×å âñè÷êî å íàðåä, ìàêàð òÿ äà ïðèëè÷à íà ìàéêà ìó îòïðåäè òðèéñåòèíà ãîäèíè, ìàêàð äà ãëåäà òåëåâèçèÿ â ëåãëîòî äúâ÷åéêè îðåõîâêè, ïðè êîåòî âñè÷êè òðîõè îòèâàò îòêúì íåãîâàòà ñòðàíà, ìàêàð äà íå å îñîáåíî óìíà è ìàêàð äà äúðæè íåãîâèòå ëåêàðñòâà â øêàô÷åòî, à ñâîèòå â õëàäèëíèêà.
   Èëè...
   Âúçìîæíî ëè áå...
   Äîñåãàøíèòå  ìèñëè ìó áÿõà õðóìâàëè ïî åäèí èëè >óã íà÷èí-, â åäèí èëè äðóã ìîìåíò íà ñòðàííî ðàçäâîåíîòî ìó è ïðåïëåòåíî áèòèå íà ñèí, ëþáîâíèê è ñúïðóã, ñåãà, ìèã ïðåäè äà ïîåìå çà ïîñëåäåí ïúò êúì äîìà, òîé ñå ñåòè çà äðóãà âúçìîæíîñò è ñìàéâàíåòî ãî îáëúõíà êàòî êðèëî íà ãðàìàäíà ïòèöà.
   Âúçìîæíî ëè áå ñòðàõúò íà Ìàéðà äà å ïî-ãîëÿì îò íåãîâèÿ?
   Âúçìîæíî ëè áå äà å ñòàâàëî òàêà è ñ ìàéêà ìó?
   Êàòî çëîêîáíî ñúñêàù ôîéåðâåðê íàä ïîäñúçíàíèåòî ìó èçðèãíà íîâ ñïîìåí îò Äåðè. Íà ãëàâíàòà óëèöà èìàøå ìàãàçèí çà îáóâêè. „Âñè÷êî çà íîçåòå". Âåäíúæ ìàéêà ìó ãî îòâåäå òàì — Åäè áåøå åäâà íà ïåò èëè øåñò ãîäèíè — è ìó êàçà äà ñåäè êðîòêî êàòî ïîñëóøíî ìîì÷å, äîêàòî òÿ ñè ïîäáåðå ÷èôò áåëè ëà÷åíè îáóâêè, çàùîòî áåøå êàíåíà íà ñâàòáà. È òîé íàèñòèíà ñåäíà êðîòêî êàòî ïîñëóøíî ìîì÷å, äîêàòî ìàéêà ìó ðàçãîâàðÿøå ñ ïðîäàâà÷à ìèñòúð Ãàðäíúð, íî âñå ïàê áåøå åäâà íà ïåò (èëè øåñò) ãîäèíè, òúé ÷å ñëåä êàòî ìàéêà ìó îòõâúðëè òðåòèÿ ÷èôò áåëè îáóâêè è ïîèñêà îò ìèñòúð Ãàðäíúð ÷åòâúðòè, Åäè âçå äà ñêó÷àå è îòèäå äà îãëåäà ñòðàííèÿ ïðåäìåò â äúíîòî íà ìàãàçèíà. Îòíà÷àëî ãî ïîìèñëè çà ãîëÿì ñàíäúê, Êîãàòî ïðèáëèæè, ðåøè, ÷å ìîæå äà å íÿêàêâî áþðî. Ñàìî ÷å äîñåãà íå áå âèæäàë òîëêîâà ÷óäíî áþðî. Òÿñíî è âèñîêî! Îò ëúñêàâî ïîëèðàíî äúðâî, ñ áåçáðîé êúäðàâè èíêðóñòàöèè è íÿêàêâè âãðàäåíè äæóíäæóðèè. Íå ñòèãà âñè÷êî òîâà, àìè èìàøå è ñòúëáè÷êà ñ òðè ñòúïàëà, à Åäè íèêîãà íå áå âèæäàë áþðî ñúñ ñòúëáè÷êà. Âå÷å ñúâñåì îòáëèçî òîé âèäÿ, ÷å â äîëíàòà ÷àñò íà ñòðàííèÿ ïðåäìåò èìà îòâîð, îòñòðàíè ñòúð÷åøå áóòîí, à íàé-ãîðå ñå ïîäàâàõà — ïîðàçèòåëíî! — ãîëåìè îêóëÿðè, ñúùî êàòî íà áè-íîêúë èëè òåëåñêîï.
   Åäè ìèíà îò äðóãàòà ñòðàíà è òàì âèñåøå òàáåëêà. Íàâÿðíî âñå ïàê áåøå íà øåñò ãîäèíè, çàùîòî óñïÿ äà ïðî÷åòå íàäïèñà, êàòî ñè øåïíåøå òèõè÷êî âñÿêà äóìà:
   ÓÄÎÁÍÈ ËÈ ÑÀ ÂÀØÈÒÅ ÎÁÓÂÊÈ? ÂÈÆÒÅ ÑÀÌÈ!
   Âúðíà ñå îòïðåä, èçêà÷è òðèòå ñòúïàëà äî ìàëêèÿ ïîäèóì è ïúõíà êðàê â îòâîðà ïîä ìàøèíàòà. Äàëè îáóâêèòå ìó áÿõà óäîáíè? Åäè íå çíàåøå, íî ñòðàøíî èñêàøå äà âèäè ñàì. Òîé ïðèëåïè ëèöå êúì ãóìåíèòå ðúáîâå íà îêóëÿðèòå è Çàòèñíà áóòîíà. Â î÷èòå ìó íàõëó çåëåíèêàâî ñèÿíèå. Åäè èçîõêà îò ñìàéâàíå. Âèæäàøå êðàê â îáóâêà, èçïúëíåíà ñúñ çåëåí-äèì. Ðàçìúðäà ïðúñòè è ïðúñòèòå íà îíçè êðàê ñúùî ñå ðàçìúðäàõà — çíà÷è ïðàâèëíî ïðåäïîëàãàøå, ÷å ñà íåãîâèòå. À ïîñëå îñúçíà, ÷å âèæäà íå ñàìî ïðúñòèòå, íî è êîñòèòå èì! Êîñòèòå íà êðàêà ñè! Êðúñòîñà ãîëåìèÿ ïðúñò ñúñ ñúñåäíèÿ (ñÿêàø òàéíè÷êî ñå ïðåäïàçâàøå îò ëîøèòå ïîñëåäèöè, êîãàòî å èçëúãàë) è ïðèçðà÷íèòå êîñòè â àïàðàòà ñúùî ñå ïðåñÿêîõà íà êðúñò — íå áÿë, à ïðè÷óäëèâî çåëåíèêàâ. Âèæäàøå îùå...
   Â òîçè ìîìåíò ìàéêà ìó èçïèùÿ è ìîùíèÿò ïàíè÷åñêè êðÿñúê ïðîðÿçà òèøèíàòà íà ìàãàçèíà êàòî âîé íà ìîòîðíà ðåçà÷êà, êàòî ïîæàðíà êàìáàíà, êàòî ðåâ íà ïðèèæäàùà ãèáåë. Òîé îòìåòíà îò îêóëÿðèòå ñòðåñíàòîòî ñè, îò÷à-,ÿíî ëèöå è ÿ âèäÿ äà òè÷à êúì íåãî ïðåç ìàãàçèíà — ïî ÷îðàïè, ñ ðàçâÿíà ðîêëÿ. Ãúðäèòå é ïîäñêà÷àõà íàãîðå-íà-äîëó. Óæéñúò áå ïðåâúðíàë óñòàòà é â àëåíà áóêâà Î. Åäèí ñòîë îòëåòÿ íàñòðàíè è íà ïîäà ñå òúðêóëíà ìàøèíêàòà çà âçèìàíå íà ìÿðêà, êîÿòî âèíàãè ãúäåëè÷êàøå êðàêàòà íà Åäè. Îò âñè÷êè ñòðàíè ñìàÿíèòå êëèåíòè ñå îáðúùàõà äà âèäÿò êàêâî ñòàâà.
   — Åäè, ìàõàé ñå îòòàì! — ïèùåøå ìàéêà ìó. — Ìàõàé ñå îòòàì! Îò òèÿ ìàøèíè ñå õâàùà ðàê! Ìàõàé ñå îòòàì! Åäè! Åäèèèèèèèè...
   Òîé îòñêî÷è íàçàä, ñÿêàø ìàøèíàòà èçâåäíúæ ñå áå íà-æåæèëà äî ÷åðâåíî. Â ïàíèêàòà ñè áå çàáðàâèë çà ñòúëáè÷-êàòà. Êðàêàòà ìó ñðåùíàõà ïóñòîòàòà è òîé óâèñíà âúâ âúçäóõà — áàâíî ïàäàøå íàçàä è áÿñíî ðàçìàõâàøå ðúöå â áåçíàäåæäåí îïèò äà âúçñòàíîâè çàãóáåíîòî ðàâíîâåñèå. È â îíçè ìèã ñè ïîìèñëè ñ íÿêàêâà áåçóìíà ðàäîñò: Ùå ïàäíà! Ñåãà ùå ðàçáåðå êàêâî ñòàâà êàòî ïàäíà è ñè óäàðÿ ãëàâàòà! Êîëêî õóáàâî!... Òî÷íî òîâà áå ïîìèñëèë, íàëè? Èëè ìîæå áè âúçðàñòíèÿò ìúæ íàëàãàøå ñîáñòâåíèòå ñè çðåëè èäåè âúðõó îíîâà, êîåòî ñå áå îïèòàëî äà èçðå÷å äåòèíñêîòî ñúçíàíèå, âå÷íî êèïÿùî îò îáúðêàíè äîãàäêè è íåäîîôîðìåíè îáðàçè (ñúñ ñàìîòî ñè îôîðìÿíå òå áÿõà èçãóáèëè âñÿêàêúâ ñìèñúë).
   Âñå åäíî, íÿìàøå ñìèñúë äà ñå ïèòà. Íå áå ïàäíàë. Ìàéêà ìó óñïÿ äà ïðèñòèãíå íàâðåìå. Ìàéêà ìó ãî ïîäõâàíà. Òîé ñå ðàçïëàêà, íî íå ïàäíà.
   Âñè÷êè ãè ãëåäàõà. Ñïîìíÿøå ñè òîâà. Ñïîìíÿøå ñè êàê ìèñòúð Ãàðäíúð âäèãíà ìàøèíêàòà çà ìåðêè è ïðîâåðè äàëè ïëúçãà÷èòå íå ñà ñå èçêðèâèëè, à äðóãèÿò ïðîäàâà÷ îïðàâè ñúáîðåíèÿ ñòîë è íàñìåøëèâî ïëåñíà ñ ðúöå ïðåäè îòíîâî äà íàäåíå ìàñêàòà íà áåçèçðàçíà ëþáåçíîñò. Íî íàé-äîáðå ñè ñïîìíÿøå âëàæíàòà ìàé÷èíà áóçà è ãîðåùèÿ, êèñåë äúõ. Ïîìíåøå êàê òÿ ïîâòàðÿ øåïíåøêîì â óõîòî ìó: „Âå÷å íèêîãà íå ãî ïðàâè, âå÷å íèêîãà íå ãî ïðàâè, âå÷å íèêîãà." Òîâà áå íåéíîòî çàêëèíàíèå ïðîòèâ âñè÷êè áåäè. Ñúùîòî áå ïîâòàðÿëà è åäíà ãîäèíà ïðåäè òîâà, êîãàòî îòêðè, ÷å â åäèí äóøåí ëåòåí äåí áàâà÷êàòà å îòâåëà Åäè íà îáùèíñêèÿ áàñåéí â ïàðêà. Ïî îíîâà âðåìå îùå íå áå çàãëúõíàë ãîëåìèÿò ñòðàõ îò äåòñêè ïàðàëèè, èçáóõíàë â íà÷àëîòî íà ïåòäåñåòòå ãîäèíè. Â îíçè äåí òÿ ãî èçäúðïà îò áàñåéíà è âñå ïîâòàðÿøå, ÷å íå áèâà âå÷å íèêîãà äà ãî ïðàâè, íèêîãà, íèêîãà, à âñè÷êè äåöà ãè ãëåäàõà — ñúùî êàòî ïðîäàâà÷èòå è êëèåíòèòå â ìàãàçèíà çà îáóâêè -è äúõúò é áåøå ñúùî òúé êèñåë.
   Ïîñëå òÿ ãî ïîìúêíà êúì èçõîäà íà ìàãàçèíà, êðåùåéêè íà ïðîäàâà÷èòå, ÷å ùå ãè îñúäè, àêî íåùî ñòàíå ñ äåòåòî. Èçïëàøåíèÿò Åäè ïëàêà íà ïðåñåêóëêè ÷àê äî ïëàäíå, à àñòìàòà ìó ñå èçîñòðè óæàñíî çà öåëèÿ äåí. Âå÷åðòà íå ìîæà äà çàñïè. Ëåæåøå áóäåí è ñå ïèòàøå êàêâî ïðåäñòàâëÿâà ðàêúò, ïî-ëîø ëè å îò äåòñêèÿ ïàðàëè÷, óáèâà ëè, çà êîëêî âðåìå è ìíîãî ëè áîëè äîêàòî óìðåø. Ïèòàøå ñå îùå äàëè ñëåä ñìúðòòà ùå îòèäå â àäà.
   Çíàåøå ñàìî åäíî — ÷å çàïëàõàòà å áèëà ñåðèîçíà,
   Áå ãî ðàçáðàë ïî ñòðàõà íà ìàéêà ñè.
   Ïî óæàñà.
   —	Ìàðòè — ïðîìúëâè òîé ïðåç âúëíàòà îò ïðèèæäàùè ðèäàíèÿ, — ùå ìå öåëóíåø ëè?
   Òÿ ãî öåëóíà è ãî ïðåãúðíà ñ òàêàâà ñèëà, ÷å ãðúáíàêúò ìó èçïóêà. Àêî áÿõìå â áàñåéí, ïîìèñëè òîé, ùÿõìå äà ñå óäàâèì è äâàìàòà.
   — Íå ñå ñòðàõóâàé — ïðîøåïíà Åäè â óõîòî é.
   — Íå ìîãà! — ïðîïëàêà òÿ.
   —	Çíàì   —   êàçà òîé è èçâåäíúæ îñúçíà, ÷å âúïðåêè ñìàçâàùàòà ïðåãðúäêà àñòìàòà çàïî÷âà äà îòñòúïâà. Äúõúò ìó âå÷å íå ñâèñòåøå. — Çíàì, Ìàðòè.
   Øîôüîðúò íà òàêñèòî îòíîâî íàòèñíà êëàêñîíà.
   — Ùå ñå îáàæäàø ëè? — çàïèòà òÿ ñ òðåïåðåù ãëàñ.
   — Àêî ìîãà.
   - Åäè, ìîëÿ òå, íÿìà ëè äà ìè êàæåø êàêâî èìà?
   Àìè àêî ðåøåøå äà êàæå? Äîêîëêî áè óñïÿë äà ÿ óñïîêîè?
   Ìàðòè, òàçè âå÷åð ìè ñå îáàäè Ìàéê Õåíëúí è ñè ïîáúá-ðèõìå ìàëêî, íî âñè÷êî ñúùåñòâåíî ìîæå äà ñå ïîáåðå â äâå èçðå÷åíèÿ. „ Òî çàïî÷íà îòíîâî — êàçà Ìàéê. — Ùå äîéäåø ëè?" À ñåãà èìàì òðåñêà, Ìàðòè, íî òàçè òðåñêà íå ñå ëåêóâà ñ àñïèðèí; çàäúõâàì ñå, íî ïðîêëåòèÿò èíõàëàòîð íÿìà äà ìè ïîìîãíå, çàùîòî íå å îò ãúðëîòî èëè äðîáîâåòå - ïðîñòî ñúðöåòî ìè ñå ñòÿãà. Ùå ñå âúðíà àêî ìîãà, Ìàðòè, íî ñå ÷óâñòâóâàì òúé, ñÿêàø ñòîÿ ïðåä âõîäà íà èçîñòàâåíà ãàëåðèÿ, ãîòîâà äà ðóõíå âñåêè ìèã — ñòîÿ òàì è ñå ñáîãóâàì ñúñ ñëúí÷åâèòå ëú÷è.
   Äà... äà, ðàçáèðà ñå! Ñòðàõîòíî ùå ÿ óñïîêîèø, Åäè!
   — Íå — êàçà òîé. — Ìèñëÿ, ÷å íå ìîãà äà òè êàæà êàêâî èìà.
   È ïðåäè òÿ äà îòâúðíå íåùî, ïðåäè äà ïîäõâàíå îòíîâî (Åäè, èçëèçàé îò òàêñèòî! Ùå òå õâàíå ðàê!), òîé çàêðà÷è íàïðåä, âñå ïî-áúðçî è ïî-áúðçî. Ñòèãíà äî òàêñèòî ïî÷òè òè÷åøêîì.
   Òÿ ïðîäúëæàâàøå äà ñòîè ïðåä âðàòàòà, êîãàòî êîëàòà çàâè ïî óëèöàòà, ïðîäúëæàâàøå äà ñòîè, êîãàòî ïîåõà êúì ãðàäà — îãðîìíà ÷åðíà æåíñêà ñÿíêà ñðåä äîëèòàùèòå îòâúòðå ïîòîöè ñâåòëèíà. Åäè ðàçìàõà ðúêà è ìó ñå ñòîðè, ÷å Ìàéðà îòâúðíà íà òîçè ïðîùàëåí æåñò.
   - Íàêúäå îòèâàìå, ïðèÿòåë? — çàïèòà øîôüîðúò.
   - Êúì Ïåí Ñòåéøúí   —   îòâúðíà Åäè è ïîðàçõëàáè ïðúñòè îêîëî èíõàëàòîðà.
   Àñòìàòà ñå áå îòòåãëèëà êúì íåçíàéíàòà áúðëîãà, êúäåòî ñå ñïîòàéâàøå ìåæäó ÿðñîòíèòå àòàêè ñðåùó áðîíõèòå ìó. Ñåãà Åäè ñå ÷óâñòâàøå... ïî÷òè çäðàâ.
   Íî èíõàëàòîðúò ìó ïîòðÿáâà îòíîâî, è òî ïî-îò÷àÿíî îò êîãàòî è äà áèëî, ñàìî ÷åòèðè ÷àñà ïî-êúñíî, êîãàòî ñïàçìàòè÷åí ãúð÷ íà öÿëîòî òÿëî ãî èçòðúãíà îò ëåêàòà Äðÿìêà. ×îâåêúò â ñòðîã äåëîâè êîñòþì íà îòñðåùíàòà ñå-Äàëêà îòïóñíà âåñòíèêà è îãëåäà Åäè ñ áîÿçëèâî ëþáîïèòñòâî.
   Âúðíàõ ñå, Åäè! — çëîðàäî êðåùåøå àñòìàòà. Âúðíàõ ñå è, çíàì ëè, ìîæå ïúê òîÿ ïúò äà òè âèäÿ ñìåòêàòà! Çàùî íå? Âñå íÿêîãà òðÿáâà äà òå ïðåòðåïÿ, çíàåø! Ñòèãà òîëêîç èãðè÷êè íà äðåáíî!
   Ãúðäèòå íà Åäè ñå èçäóâàõà êàòî êîâàøêè ìåõ. Òîé íàïèïà èíõàëàòîðà, íàñî÷è îòâîðà â ãúðëîòî ñè è äðúïíà ñïóñúêà. Ïîñëå ñå ïîäïðÿ íà âèñîêàòà îáëåãàëêà è ðàçòðåïåðàí çà÷àêà ïðèñòúïúò äà îòìèíå, ìèñëåéêè çà ñúíÿ, îò êîéòî ñå áå ñúáóäèë. Ñúí ëè? Ãîñïîäè, äå äà áåøå òàêà. Íî óâè, íàâÿðíî áåøå ïî-ñêîðî ñïîìåí, îòêîëêîòî ñúí. Âèäåíèåòî áåøå èçïúëíåíî ñúñ çåëåíèêàâà ñâåòëèíà, ñúùî êàòî ðåíòãåíîâèÿ àïàðàò â ìàãàçèíà çà îáóâêè. È ñðåä òàçè ñâåòëèíà íÿêàêúâ ïðîêàæåí ñ ïîëóðàçëîæåíî òÿëî ãîíåøå ïî áåçêðàéíè ïîäçåìèÿ åäíî ïèùÿùî ìîì÷åíöå íà èìå Åäè Êàñïáðàê. Äåòåòî âñå òè÷àøå è òè÷àøå
   (òîé òè÷à ìíîãî áúðçî áå êàçàë ìèñòúð Åëåê íà ìàéêà ìó è íàèñòèíà áå òè÷àë ñòðàõîòíî áúðçî, êîãàòî ãî ãîíåøå îíàÿ ïðîãíèëà òâàð î äà õè÷ íå ñå ñúìíÿâàé õà íà áàñ]
   â îíçè ñúí, êúäåòî áåøå íà åäèíàéñåò ãîäèíè, à ïîñëå óñåòè òåæúê ìèðèñ, ñÿêàø ñàìîòî âðåìå áå èçãíèëî, íÿêîé äðàñíà êëå÷êà êèáðèò è òîé ñâåäå î÷è, çà äà âèäè ðàçëîæåíîòî ëèöå íà ìîì÷å, êîåòî ñå êàçâàøå Ïàòðèê Õîêñòåòúð è áå èç÷åçíàëî ïðåç þëè 1958 ãîäèíà^ áóçèòå íà Ïàòðèê Õîêñòåòúð ãúìæàõà îò ÷åðâåè, íåïîíîñèìî òåæêàòà âîíÿ äîëèòàøå îò âúòðåøíîñòèòå íà Ïàòðèê Õîêñòåòúð è"â ñúíÿ, êîéòî áåøå ïî-ñêîðî ñïîìåí, òîé ïîãëåäíà íàñòðàíè è âèäÿ äâà ó÷åáíèêà, ïîäïóõíàëè îò âëàãàòà è îáðàñëè ñúñ çåëåíà ïëåñåí — „Ïúòèùà çà âñè÷êè ïîñîêè" è „Äà îïîçíàåì Àìåðèêà". Æàëêîòî èì ñúñòîÿíèå ñå äúëæåøå íà çëîâîííàòà âëàãà â ïîäçåìèÿòà („Êàê ïðåêàðàõ ëÿòíàòà âàêàíöèÿ", ñú÷èíåíèå îò Ïàòðèê Õîêñòåòúð — „Ïðåêàðàõ ÿ ìúðòúâ â ïîäçåìèÿòà! Ó÷åáíèöèòå ìè ìóõëÿñàõà è ñå èçäóõà êàòî òåëåôîííè óêàçàòåëè!"). Åäè èñêàøå äà èçêðåùè, íî èçâåäíúæ ãðàïàâèòå ïðúñòè íà ïðîêàæåíèÿ ãî õâàíàõà ïðåç øèÿòà, âìúêíàõà ñå â óñòàòà ìó è òî÷íî â òîçè ìèã òîé ñå ñúáóäè ñ ìú÷èòåëåí ãúð÷, çà äà ñå îçîâå íå â êàíàëèòå ïîä ãðàä÷åòî Äåðè, ùàò Ìåéí, à â åäèí îò ïðåäíèòå âàãîíè íà åêñïðåñà, ïîëåòÿë ïðåç ðàâíèíèòå íà Ðîä Àé-ëàíä ïîä êðúãëàòà áÿëà ëóíà.
   ×îâåêúò íà îòñðåùíàòà ñåäàëêà ñå ïîêîëåáà, áåøå ãîòîâ äà ïðåìúë÷è, íî âñå ïàê çàïèòà: — Äîáðå ëè ñòå, ñúð?
   — Î, äà — îòâúðíà Åäè.  — Áÿõ çàäðÿìàë è ñúíóâàõ êîøìàð. Àñòìàòà ìàëêî ìå ïðèòåñíÿâà. — Ðàçáèðàì.
   Ëèöåòî íà ÷îâåêà îòíîâî èç÷åçíà çàä âåñòíèêà. „Íþ Éîðê Òàéìñ". Íÿêîãà ìàéêà ìó ãî íàðè÷àøå „Åâðåéñêè Òàéìñ".
   Åäè ñå âãëåäà ïðåç ïðîçîðåöà êúì çàäðÿìàëèÿ ïåéçàæ, îñâåòåí ñàìî îò ôååðè÷íèòå ëóííè ëú÷è. Òóê-òàì ñå ìÿðêàõà êúùè, ïîîòäåëíî èëè íà ãðóïè÷êè. Ïîâå÷åòî ïðîçîðöè áÿõà òúìíè, à ðåäêèòå ñâåòëèíêè èçãëåæäàõà ñúâñåì äðåáíè, æàëêè èìèòàöèè íà ïðèçðà÷íàòà ëóíà.
   Âúîáðàçÿâàøå ñè, ÷å ëóíàòà ðàçãîâàðÿ ñ íåãî, âíåçàïíî ïîìèñëè òîé. Õåíðè Áàóúðñ. Áîæè÷êî, òîëêîâà ñìàõíàò áåøå. Çàïèòà ñå êúäå ëè å ñåãà Õåíðè Áàóúðñ. Ìúðòúâ? Â çàòâîðà? Èëè ñå ñêèòàøå íåéäå èç ïóñòèòå ðàâíèíè íà öåíòðàëíèòå ùàòè êàòî çëîâðåäåí âèðóñ, èçïàäàù â áåçóìèå ùîì äîéäàò òåæêèòå ñúíëèâè ÷àñîâå ìåæäó åäèí è ÷åòèðè ñóòðèíòà? Ìîæå áè óáèâàøå íàèâíèöèòå, êîèòî ãî âçèìàò íà àâòîñòîï, çà äà ïðåõâúðëè íÿêîëêî äîëàðà îò ïîðòôåéëèòå èì â ñîáñòâåíèÿ ñè äæîá? Ìîæå áè, ìîæå áè.
   Äàëè ïúê íå áåøå â íÿêîÿ ïñèõèàòðè÷íà ëå÷åáíèöà? Äàëè íå ñå âãëåæäàøå â ïî÷òè ïúëíàòà ëóíà? Äàëè íå ðàçãîâàðÿøå ñ íåÿ, äàëè íå ñå âñëóøâàøå â îòãîâîðè, êîèòî ñàìî òîé ìîæå äà ÷óå?
   Åäè äîïóñêàøå, ÷å òîâà å íàé-âåðîÿòíî. Ïîòðåïåðà. Íàé-ñåòíå ñè ñïîìíÿì äåòñòâîòî, ïîìèñëè òîé. Ñïîìíÿì ñè êàê ïðåêàðàõ ëÿòíàòà âàêàíöèÿ â ìðà÷íîòî ìúðòâèëî íà 1958 ãîäèíà. Óñåùàøå, ÷å ñòèãà äà ïîèñêà, ìîæå äà âúçñòàíîâè ïî÷òè âñÿêà ñëó÷êà îò îíîâà äàëå÷íî ëÿòî. Íî íå èñêàøå. Î, Ãîñïîäè, àêî ìîæåõ îòíîâî äà çàáðàâÿ âñè÷êî.
   Òîé îïðÿ ÷åëî â ìðúñíîòî ñòúêëî, äúðæåéêè ñ ðàçõëà-áåíè ïðúñòè èíõàëàòîðà êàòî íÿêàêâà ñâåùåíà ðåëèêâà. Ñåäåøå è ãëåäàøå êàê íîùòà ïðåëèòà êðàé âëàêà. Îòèâàì íà ñåâåð, ïîìèñëè òîé, íî ãðåøåøå.
   Íå íà ñåâåð. Çàùîòî òîâà íå å âëàê, à ìàøèíà íà âðåìåòî. Íå íà ñåâåð, à íàçàä. Êúì ìèíàëîòî. Ñòîðè ìó ñå, ÷å ÷óâà êàê ëóíàòà íàøåïâà íåùî.
   Åäè Êàñïáðàê ñòèñíà çäðàâî èíõàëàòîðà è çàòâîðè î÷è, çà äà ïðîãîíè âíåçàïíî íàëåòåëèÿ øåìåò.  
   
          5. Áåâúðëè Ðîãúí ñè äîêàðâà ïåðäàõà

   Êîãàòî òåëåôîíúò èççâúíÿ, Òîì âå÷å ñå óíàñÿøå â ñúí. Íàäèãíà ñå íà ëàêúò è çàâúðòÿ ãëàâà êúì øêàô÷åòî, íî â òîâà âðåìå ïî ðàìîòî ìó ñå ïëúçíà çàîáëåíà ãðúä è Áåâúðëè ñå ïðåñåãíà äà âäèãíå ñëóøàëêàòà. Òîé îòíîâî îòïóñíà ãëàâà âúðõó âúçãëàâíèöàòà è ñìúòíî ñå çàïèòà êîé ëè ìîæå äà çâúíè ïîñðåäíîù è îòêúäå å óçíàë äîìàøíèÿ èì íîìåð, ñëåä êàòî ãî íÿìàøå â óêàçàòåëÿ. ×ó êàê Áåâúðëè êàçà „Àëî", ïîñëå îòíîâî ñå óíåñå. Áåøå ãðîãè ñëåä ïåòíàéñåòòå áèðè, êîèòî èçïè äîêàòî ãëåäàøå áåéçáîëíèÿ ìà÷.
   Íåíàäåéíî âúçáóäåíèÿò, ëþáîïèòåí ãëàñ íà Áåâúðëè. „Êàêâîîî? — ñå âïè â óõîòî ìó êàòî óäàð ñ ëåäîêîï è òîé ïàê îòâîðè î÷è. Îïèòà ñå äà ñåäíå è òåëåôîííèÿò øíóð ñå âðÿçà â äåáåëàòà ìó øèÿ. — Ìàõíè ãî òóé øèáàíî íåùî, Áåâúðëè — êàçà òîé.
   Òÿ íåçàáàâíî ñêî÷è è çàîáèêîëè ëåãëîòî, ïîâäèãàéêè øíóðà ñ ïëúòíî ñúáðàíè ïðúñòè. Êîñàòà áåøå òúìíî÷åð-âåíèêàâà, åñòåñòâåíî êúäðàâà è ñå ñïóñêàøå íà ïëàâíè âúëíè ïî íîùíèöàòà ïî÷òè äî êðúñòà. Êóðâåíñêà êîñà. Çà ðàçëèêà îò äðóã ïúò, î÷èòå è íå ñå ñòðåëíàõà êúì ëèöåòî ìó äà ðàç÷åòàò äàëè íå ñå çàäàâà áóðÿ è òîâà ïîðàçäðàçíè Òîì Ðîãúí. Òîé ñåäíà. Ãëàâàòà çàïî÷âàøå äà ãî áîëè. Ìàìêà ìó, ñèãóðíî è ïðåäè òîâà ãî å áîëÿëà, íî êîãàòî ñïèø, íå óñåùàø.
   Îòèäå â òîàëåòíàòà, ïèêà áåçêðàéíî äúëãî è íàêðàÿ ðåøè, ÷å ùîì òúé è òúé å ñòàíàë, ìîæå ïîíå äà ñå îïèòà äà ïðîãîíè ïðîêëåòèÿ ìàõìóðëóê ñ îùå åäíà áèðà.
   Äîêàòî îòíîâî ìèíàâàøå ïðåç ñïàëíÿòà íà ïúò êúì ñòúëáèùåòî — ìúæ íà ñðåäíà âúçðàñò ñ ðúöå êàòî ãðåäè, îáëå÷åí ñàìî ñ áåëè áîêñüîðñêè øîðòè, êîèòî ñå ðàçâÿâàõà êàòî êîðàáíè ïëàòíà ïîä ñîëèäíîòî ìó øêåìáå (ïðèëè÷àøå ïî-ñêîðî íà õàìàëèí, îòêîëêîòî íà ïðåçèäåíò è ãåíåðàëåí ìåíèäæúð íà êîðïîðàöèÿòà „Ìîäà Áåâúðëè" — òîé ñå îçúðíà ïðåç ðàìî è ÿäíî êðåñíà:
   — Àêî å îíàÿ êîáèëà Ëååëè, êàæè é äà ñè ïîêàíè íÿêîé ^àíåêåí è äà íå íè áóäè ïîñðåä íîù!
   Áåâúðëè íàäèãíà ãëàâà çà ìèã, òðúñíà ÿ îòðèöàòåëíî è ïàê ñå çàãëåäà â òåëåôîíà. Òîì óñåòè êàê ñå íàïðÿãàò ìóñêóëèòå ïî âðàòà- ìó. Æåñòúò èçãëåæäàøå ïðåíåáðåæèòåëåí. Ìèëåéäè ïîêàçâà, ÷å íÿìà íóæäà îò íåãî. Øèáàíàòà ìèëåéäè. Ìàé ïàê ùÿõà äà ñè èìàò íåïðèÿòíîñòè. Ìîæå áè Áåâúðëè ñå íóæäàåøå îò êðàòúê îïðåñ-íèòåëåí êóðñ, çà äà ñè ïðèïîìíè êîé êîìàíäâà òóê. Íè-.ùð ÷óäíî. Ïîíÿêîãà ñå íàëàãàøå. Êîãàòî çàáðàâè ïðåäèøíèòå óðîöè.
   Òîé ñëåçå íà äîëíèÿ åòàæ, òðîìàâî ñå çàïúòè ïî êîðèäîðà êúì êóõíÿòà, ðàçñåÿíî èçìúêíà ãúíêàòà íà øîðòèòå îò öåïêàòà íà çàäíèêà ñè è îòâîðè õëàäèëíèêà. Âìåñòî àë-$îõîë ïðîòåãíàòà ìó ðúêà ñðåùíà ñàìî ñèíÿ ïàíèöà ñ îñòàòúöè îò â÷åðàøíà þôêà. Íèòî ãðàì áèðà. Èç÷åçíàëà áå äîðè êóòèÿòà, êîÿòî äúðæåøå íàé-îòçàä (ñúùî êàêòî ïàçåøå ñãúíàòà äâàéñåòäîëàðîâà áàíêíîòà â êàëúôà çàä øîôüîðñêàòà ñè êíèæêà). Èãðàòà áå òðàÿëà öåëè ÷åòèðè-íàéñåò õâúðëÿíèÿ — è òî ñàìî çà ÿäîâå. „Óàéò ñîêñ" áÿõà çàãóáèëè. Òîÿ ñåçîí èãðàåõà êÅÃòî ïåäåðàñòè.
   Ïîãëåäúò ìó ñå ïëúçíà ïî íàïèòêèòå â îñòúêëåíîòî áàð÷å íàä êóõíåíñêèÿ ïëîò è çà ìîìåíò òîé ñè ïðåäñòàâè êàê ùå ñè íàëåå ìúíè÷êî „Äæèì Áèéì" ñ áó÷êà ëåä. Ïîñëå ñå îòïðàâè êúì ñòúëáàòà, çàùîòî çíàåøå, ÷å îò óèñêèòî ñàìî ñúâñåì ùå ñå íàêâàñè. Ïîãëåäíà öèôåðáëàòà íà ñòà-øííèÿ ÷àñîâíèê ñ ìàõàëî â êîðèäîðà è âèäÿ, ÷å ìèíàâà I ïîëóíîù. Òàçè èíôîðìàöèÿ ñàìî âëîøè îùå ïîâå÷å íàñòðîåíèåòî ìó, êîåòî è áåç òîâà íå áåøå îñîáåíî æèçíåðà(ÎÑÒÍÎ. Èçêà÷è ñå ïî ñòúëáàòà ñ áàâíà, ðåøèòåëíà êðà÷êà, óñåùàéêè îò÷åòëèâî — ïðåêàëåíî îò÷åòëèâî — ìú÷èòåëíèòå ðè íà ñúðíåòî ñè. Òàê-áóì, òàê-òóï. Òàê-áóì, òàê-òóï. 'àê-áóì, òàê-òóï. Èçíåðâÿøå ñå, êîãàòî óñåùàøå óäàðèòå ãà ñúðöåòî íå ñàìî â ãúðäèòå, íî è â óøèòå è êèòêèòå, Ïî-(ÿêîãà ñè âúîáðàçÿâàøå, ÷å îòëÿâî â ãúðäèòå ìó èìà íå 1óëñèðàù ìóñêóëåñò îðãàí, à ãîëÿì öèôåðáëàò, ÷èÿòî ñòðåëêà çàïëàøèòåëíî íàâëèçà â ÷åðâåíàòà çîíà. Äðàçíåõà *î òèÿ ãëóïîñòè; íå ìó òðÿáâàõà. Åäíî ìó òðÿáâàøå — äà íàñïè êàòî õîðàòà.
   Íî îíàÿ òúïà ïè÷êà, æåíà ìó, îùå äðúíêàøå ïî òåëåôîíà. —	Ðàçáèðàì, Ìàéê... äà... äà, íàèñòèíà... çíàì, íî... Íîâà, ïî-äúëãà ïàóçà.
   —	Áèë Äåíáðîó? — ïðîâèêíà ñå òÿ è ëåäîêîïúò îòíîâîñå âïè â óõîòî ìó.
   Òîì ïîñòîÿ ïðåä âðàòàòà íà ñïàëíÿòà äîêàòî äèøàíåòî ìó ñå'îïðàâè. Ñåãà ñúðöåòî îòíîâî áèåøå ñ ïîçíàòîòî òàê-òóï, òàê-òóï, òàê-òóï — áóìòåíåòî áå ïðåñòàíàëî. Çà ìèã ñè ïðåäñòàâè êàê ñòðåëêàòà èçëèçà îò ÷åðâåíàòà çîíà, ïîñëå çàïîâÿäà íà âèäåíèåòî äà ñå ðàçêàðà. Ãîñïîäè, òà òîé áåøå ìúæ è òî ñòðàõîòåí, íå íÿêàêúâ ñè ïàðåí êîòåë ñ ðàçäðúíêàé ðåãóëàòîð. Áåøå â îòëè÷íà ôîðìà. Çäðàâ êàòî æåëÿçî. À àêî îíàÿ êó÷êà ñå íóæäàåøå îò íàïîìíÿíå — ùåøå äà é ãî íàïîìíè ñ óäîâîëñòâèå.
   Íàäèãíà êðàê äà âëåçå, ïîñëå ðàçìèñëè è ïîñòîÿ îùå ìàëêî îòâúí, êàòî ñå âñëóøâàøå â ãëàñà é — íå ÷å ãî èíòåðåñóâàøå ñ êîãî ãîâîðè è êàêâî êàçâà. Ïðîñòî ñëóøàøå êàê ñå íàäèãà è ñïàäà ãëàñúò íà æåíà ìó è îò òîâà ãî îáçå îòäàâíà ïîçíàòàòà òúïà ÿðîñò.
   Áåøå ÿ ñðåùíàë ïðåäè ÷åòèðè ãîäèíè â åäèí áàð â öåíòúðà íà ×èêàãî. Ðàçãîâîðúò ïîòðúãíà îò ñàìîòî íà÷àëî, çàùîòî è äâàìàòà ðàáîòåõà â ñãðàäàòà íà „Ñòàíäàðä Áðàíä" è èìàõà ìíîãî îáùè ïîçíàòè. Òîì áåøå ñëóæèòåë íà „Êèíã åíä Ëàíäðè", ïîñðåäíè÷åñêà ôèðìà ñúñ ñåäàëèùå íà ÷åòèðèäåñåò è âòîðèÿ åòàæ. Áåâúðëè Ìàðø — òàêà ñå êàçâàøå òîãàâà — ðàáîòåøå íà äâàíàäåñåòèÿ êàòî ìëàäøè ìîäåëèåð â „Ìîäà Äåëèÿ". Äåëèÿ, êîÿòî ïî-êúñíî ùåøå äà ïîñòèãíå ñêðîìíè óñïåõè â Ñðåäíèÿ çàïàä, ñå íàñî÷âàøå ïðåäèìíî êúì ìëàäåæòà. Áëóçèòå, ïîëèòå, øàëîâåòå è ïàíòàëîíèòå íà Äåëèÿ Êàñúëìàí ñå ïðîäàâàõà ìàñîâî â ìàãàçèíèòå, íàðè÷àíè îò íåÿ „ìëàäåæêè", à îò Òîì „áèòàöè". Ïî÷òè îò ïðúâ ïîãëåä Òîì Ðîãúí óñåòè äâå íåùà ó Áåâúðëè Ìàðø — ÷å å ñúáëàçíèòåëíà è óÿçâèìà. Çà ïî-ìàëêî îò ìåñåö îòêðè è òðåòîòî — ÷å å òàëàíòëèâà. Ìíî' ãî òàëàíòëèâà. Â íåáðåæíèòå ñêèöè íà ðîêëè è áëóçè Òîì íàäóøâàøå óæàñÿâàùî ìîùíà ìàøèíà çà ïðàâåíå íà ïàðè.
   Íî íå ïî áèòàöèòå-, ïîìèñëè òîé, àëà íå ãî êàçà (ïîíå òîãàâà). Êðàé íà ëîøîòî îñâåòëåíèå, êðàé íà ìèçåðíèòå öåíè, êðàé íà òúïèòå èçëîæáè íåéäå â äúíîòî íà ìàãàçèíà ìåæäó ñïðèíöîâêèòå çà íàðêîìàíè è òåíéñêèòå ïîðòðåòè íà ðîê-ãðóïè. Òèÿ ëàéíàðñêè èñòîðèè ñà çà íåêàäúðíèöèòå.
   Òîé ðàçáðà ìíîãî çà íåÿ îùå ïðåäè äà òÿ óñåòè ñåðèîçíèÿ ìó èíòåðåñ. Òúêìî òàêà òðÿáâàøå äà áúäå. Òîì öÿë æèâîò áå òúðñèë ìîìè÷å êàòî Áåâúðëè Ìàðø è êîãàòî ÿ îòêðè, ñå âòóðíà íàïðåä ñ áúðçèíàòà íà ëúâ, ïîäãîíèë ðàíåíà àíòèëîïà. Íå ÷å íåéíàòà óÿçâèìîñò áèåøå íà î÷è — íàïðîòèâ, îêîëíèòå âèæäàõà â íåÿ ñàìî åäíà âåëèêîëåïíà æåíà, ñòðîéíà, íî íàäàðåíà ñ âñè÷êî íåîáõîäèìî. Áåäðàòà é áÿõà ñðåäíà õóáîñò, çàòîâà ïúê èìàøå ñòðàõîòåí çàäíèê è ôàíòàñòè÷íè öèöè. Òîì Ðîãúí îòêðàé âðåìå ñè ïàäàøå ïî öèöèòå, à â òîâà îòíîøåíèå âèñîêèòå ìîìè÷åòà ïî÷òè âèíàãè ãî ðàçî÷àðîâàõà. Îáèêíîâåíî íîñåõà òúíêè áëóçêè è çúðíàòà èì ãî ïîäëóäÿâàõà, íî ùîì ñìúêíåøå áëóçêèòå, îòêðèâàøå, ÷å êðàé çúðíàòà öàðóâà ïúëíà îñêúäèöà. Ñà-<ìèòå öèöè ñå îêàçâàõà ïëîñêè êàòî äðúæêè íà ÷åêìåäæåòà. „Îò åäíà øåïà ïîâå÷å íå ìè òðÿáâà" — îáè÷àøå äà êàçâà åäèí íåãîâ ñúêâàðòèðàíò â êîëåæà, íî Òîì ñìÿòàøå ñúêâàðòèðàíòà ñè çà íàôóêàí ëàéíàð, îò îíèÿ, äåòî ñèãóðíî è â êåíåôà õîäÿò ñ áåëè ðúêàâèöè.
   Ñïîð íÿìà — Áåâúðëè èçãëåæäàøå âåëèêîëåïíî ñ åêñïëîçèâíîòî ñè òÿëî è òåæêèòå òúìíî÷åðâåíèêàâè êúäðèöè. Íî áåøå ñëàáà... íÿêàê óÿçâèìà. Ñÿêàø ðàçïðúñêâàøå íà âñè÷êè ñòðàíè ðàäèîñèãíàëè, êîèòî ñàìî Òîì ìîæåøå äà çàñå÷å. Íÿêîè ïðèçíàöè ëè÷àõà îò ïðúâ ïîãëåä — âå÷íàòà öèãàðà ìåæäó óñòíèòå (ïî-êúñíî Òîì óñïåøíî ÿ îòó÷è îò ïóøåíåòî), òðåâîæíî ñíîâÿùèÿò ïîãëåä, êîéòî íå ñìååøå äà ñïðå âúðõó î÷èòå íà ñúáåñåäíèêà, ñàìî îò âðåìå íà âðåìå ïëúçâàøå ïî òÿõ è ñòðàõëèâî îòñêà÷àøå íàñòðàíè; íàâèêúò — äà ðàçòðèâà ëàêòè, êîãàòî å íåðâíà; âèäúò íà íîêòèòå ÷èñòè, íî èçðÿçàíè ïî÷òè äî êðúâ. Òîì çàáåëÿçà òîâà îùå ïðè ïúðâàòà ñðåùà. Êîãàòî Áåâúðëè íàäèãíà ÷àøàòà áÿëî âèíî, òîé âèäÿ íîêòèòå è ñè ïîìèñëè: Ïîäðÿçâà ãè òàêà, çàùîòî èíà÷å ùå ãè ãðèçå.
   Ëúâîâåòå ìîæå è äà íå ìèñëÿò, ïîíå êàòî õîðàòà... íî çà ñìåòêà íà òîâà âèæäàò. Êîãàòî îò èçâîðà-ïîáåãíå ñòàäî àíòèëîïè, ñòðåñíàòè îò ïðàøíèÿ æèâîòèíñêè ìèðèñ íà íàáëèæàâàùàòà ñìúðò, êîòêèòå çàáåëÿçâàò êîÿ èçîñòàâà — áèëî çàùîòî íàêóöâà, áèëî çàùîòî ñè å áàâíà ïî ïðèðîäà... èëè ïúê çàùîòî å ñ ïî-ñëàáî ðàçâèòî ÷óâñòâî çà îïàñíîñò. À êîé çíàå, ìàæå áè íÿêîè àíòèëîïè — è íÿêîè æåíè — èñêàò äà áúäàò ïîâàëåíè.
   Îò òèÿ ñïîìåíè èçâåäíúæ ãî èçòðúãíà åäèí îìðàçåí çâóê — ùðàêâàíåòî íà çàïàëêà. -Òúïàòà ÿðîñò ñå çàâúðíà. Â ñòîìàõà ìó ñå íàäèãíà ïðîòèâíà, íî è íÿêàê ïðèÿòíà æåãà. Ïóøåøå. Òÿ ïóøåøå. Íà òàçè òåìà Òîì Ðîãúí áå ïîñâåòèë çíà÷èòåëíà ÷àñò îò ñïåöèàëèçèðàíèòå ñè ëåêöèè. À åòî ÷å òÿ ïàê ïîäõâàùàøå. ßâíî ìîìè÷åòî íå áåøå ó÷åíîëþáèâî, íî êàêâî ïúê, íàëè òúêìî ñ òàêèâà ìîæå äà ñå ïðîÿâè äîáðèÿò ó÷èòåë.
   — Äà — èçðå÷å òÿ. — Àõà. Äîáðå. Äà... — Ïîñëóøà ìàëêî, ïîñëå íàäàäå ñòðàíåí, íåðâåí ñìÿõ, êàêúâòî Òîì íå áå ÷óâàë äîñåãà — Äâå íåùà, ùîì ñàì ïðåäëàãàø — çàïàçè ìè ñòàÿ è êàæè åäíà ìîëèòâà çà ìåíå. Äà, äîáðå... àõà... àç ñúùî. Ëåêà íîù.
   Êîãàòî Òîì âëåçå, òÿ òúêìî îñòàâÿøå ñëóøàëêàòà. Èñêàøå ìó ñå äà íàõúëòà ãðóáî è äà é çàïîâÿäà äà çàòâîðè òåëåôîíà ñåãà, ÂÅÄÍÀÃÀ!, íî ùîì ÿ âèäÿ, äóìèòå çàñåäíàõà íà ãúðëîòî ìó. Áåøå ÿ âèæäàë òàêàâà è ïðåäè, íî ñàìî äâà-òðè ïúòè. Âåäíúæ ïðåäè ïúðâîòî èì ãîëÿìî ðåâþ, âòîðè ïúò ïðåäè çàêðèòàòà äåìîíñòðàöèÿ çà íàöèîíàëíèòå ìîäíè ðàçïðîñòðàíèòåëè è òðåòè ïúò êîãàòî ïîòåãëÿõà çà âðú÷âàíåòî íà Ìåæäóíàðîäíèòå ìîäíè íàãðàäè â Íþ Éîðê.
   Òÿ êðà÷åøå åíåðãè÷íî íàïðåä-íàçàä èç ñòàÿòà, áÿëàòà äàíòåëåíà íîùíèöà ïðèëåïâàøå ïî òÿëîòî é , öèãàðàòà ñòúð÷åøå ìåæäó ïðåäíèòå çúáè (Ãîñïîäè, êîëêî ìðàçåøå äà ÿ ãëåäà ñ ôàñ â óñòàòà) è ñèíêàâàòà ïàíäåëêà äèì ñå ïðîâëà÷âàøå ïðåç ðàìîòî êàòî ïóøåê îò êîìèíà íà ëîêîìîòèâ.
   Íî íå äðóãî, à ëèöåòî é ãî ñòðåñíà è çàñòàâè ïîäãîòâåíèÿ êðÿñúê äà çàñòèíå â ãúðëîòî. Ñúðöåòî ìó ïîäñêî÷è — òðàê-ÒÐßÑ1 — è òîé áîëåçíåíî ïðèñâè î÷è, êàòî ñå ìú÷åøå äà ïîâÿðâà, ÷å íå å èçïëàøåí, à ñàìî èçíåíàäàí äà ÿ îòêðèå òàêàâà.
   Òÿ çàïî÷âàøå äà æèâåå ïúëíîöåííî ñàìî êîãàòî òðåñêàâèÿò ðèòúì íà ðàáîòàòà ÿ òëàñíåøå äî êðîåí ïðåäåë. Ðàçáèðà ñå, òîâà ñòàâàøå ðÿäêî è âèíàãè áå ñâúðçàíî ñ êàðèåðàòà. Â ïîäîáíè ñëó÷àè ïîçíàòàòà æåíà èç÷åçâàøå è íà íåéíî ìÿñòî èäâàøå äðóãà — æåíà, êîÿòî çàãëóøàâàøå ñèãíàëèòå íà ñòðàõà ñ æåñòîêè ðàäèîñìóùåíèÿ. Òàçè æåíà, ïðèñòèãàùà â íàé-íàïðåãíàòèòå ìîìåíòè, áåøå ñèëíà è áåçñòðàøíà, íî ñúùåâðåìåííî íåðâíà è ñïîñîáíà íà íåïîäîçèðàíè ïîñòúïêè.
   Áóçèòå áÿõà çà÷åðâåíè, ñêóëèòå ïðîñòî ïëàìòÿõà. Ðàçøèðåíèòå î÷è áëåñòÿõà áåç ñëåäà îò ñúíëèâîñò â òÿõ. Êîñàòà òðåïòåøå è ñå ðàçâÿâàøå îêîëî ðàìåíåòå. È... î, ãëåäàéòå, ãëåäàéòå, ïðèÿòåëè è ñúñåäè! Î, ãëåäàéòå áå, âïëåòå ñàìî! Êóôàð ëè âàäè îò ãàðäåðîáà? Êóôàð? Ãîñïîäè, òî÷íî òîâà ïðàâè! Çàïàçè ìè ñòàÿ... êàæè åäíà ìîëèòâà çà ìåíå.
   Å, ïîíå â áëèçêîòî áúäåùå íÿìà äà é òðÿáâà õîòåëñêà ñòàÿ, çàùîòî ìíîãî áëàãîäàðèì, íî ìàëêàòà Áåâúðëè Ðîãúí ñè îñòàâà ó äîìà è â ïðåäñòîÿùèòå òðè-÷åòèðè äíè ùå ÿäå ïðàâà èëè ëåãíàëà ïî êîðåì.
   Êîëêîòî äî ìîëèòâèòå — ñèãóðíî ùÿõà äà é ïîòðÿáâàò ïðåäè Òîì äà ïðèâúðøè óðîêà.
   Òÿ çàïîêèòè êóôàðà äî ëåãëîòî è ïðèñòúïè êúì ñêðèíà. Îòâîðè ãîðíîòî ÷åêìåäæå è èçìúêíà äâà ÷èôòà äæèíñè è êàäèôåí ïàíòàëîí. Ìåòíà ãè â êóôàðà. Âúðíà ñå äî ñêðèíà, ãðàáíà ïóëîâåð, äâå òåíèñêè è îíàÿ âåõòà áëóçà, â êîÿòî èçãëåæäàøå òîëêîâà òúïî, íî âñå îòêàçâàøå äà ÿ èçõâúðëè. Îíçè îò òåëåôîíà ÿâíî íå áåøå áàðîâåö. Âñè÷êè òèÿ äðåõè áÿõà ìúðëÿâà ðàáîòà — ïàðöàëè â ñòèë „ïî÷èâíèÿ äåí íà Äæàêè Êåíåäè".
   Íå ãî èíòåðåñóâàøå êîé ñå å îáàäèë è êúäå ñìÿòà äà õîäè, çàùîòî íÿìàøå äà èäå íèêúäå. Íå òîâà òîðìîçåøå ìîçúêà ìó, âå÷å è áåçäðóãî èçòåðçàí è çàòúïÿë îò ãëàâîáîëèå, áèðà è áåçñúíèöà. Äðóãî áåøå. Öèãàðàòà.
   Òÿ òðÿáâàøå äà å çàðÿçàëà ïóøåíåòî. Íî ñå îêàçâàøå, ÷å ãî ìàìè — äîêàçàòåëñòâîòî ñòúð÷åøå ìåæäó çúáèòå é. È òúé êàòî Áåâúðëè îùå íå ãî áå çàáåëÿçàëà íà ïðàãà, òîé ñè ïîçâîëè óäîâîëñòâèåòî äà ñè ïðèïîìíè äâåòå âå÷åðè, â êîèòî áå ñïå÷åëèë ïúëíà âëàñò íàä íåÿ.
   Íå èñêàì ïîâå÷å äà ïóøëÿâèø îêîëî ìåíå, áå êàçàë òîé, äîêàòî åå ïðèáèðàõà ó äîìà ñëåä íÿêàêâà çàáàâà â Ëåéê Ôîðåñò. Áåøå ïðåç îêòîìâðè. Ùà íå ùà òðÿáâà äà ãúëòàì òàÿ ãàäíà ïóøèëêà, êîãàòî ñúì íà ãîñòè è â êàíòîðàòà, íî íå èñêàì äà ÿ ãúëòàì è êàòî ñúì ñ òåá. Çíàåø ëè êàêâî å? Ùå òè êàæà èñòèíàòà — ìîæå è äà çâó÷è íåïðèÿòíî, íî å âÿðíî. Âñå åäíî ÷å ãúëòàì íå÷èè ñîïîëè.
   Ìèñëåøå ñè, ÷å òèÿ äóìè ùå ïîðîäÿò ïîíå ìúæäèâà èñêðèöà íà ïðîòåñò, íî òÿ ñàìî ãî èçãëåäà ïëàõî, ïî÷òè óãîäíè÷åñêè. Ãëàñúò áåøå ãëóõ, êðîòúê è ïîêîðåí. Äîáðå, Òîì. Çàãàñè ÿ òîãàâà.
   Òÿ çàãàñè öèãàðàòà. Äî êðàÿ íà âå÷åðòà Òîì áå â îòëè÷íî íàñòðîåíèå.
   Íÿêîëêî ñåäìèöè ïî-êúñíî, äîêàòî èçëèçàõà îò êèíî, òÿ íåâîëíî çàïàëè öèãàðà âúâ ôîàéåòî è áåç äà ÿ èçïóñêà îò óñòàòà ñè çàêðà÷è ïðåç ïàðêèíãà êúì êîëàòà. Áåøå ìðà-çîâèòà íîåìâðèéñêà âå÷åð è âÿòúðúò ñå âïèâàøå êàòî ëóä âúâ âñÿêî ïàð÷åíöå îãîëåíà ïëúò. Òîì ñè ñïîìíÿøå, ÷å áå óñåòèë ìèðèñà íà áëèçêîòî åçåðî, êàêòî ñå ñëó÷âà ïîíÿêîãà â ñòóäåíèòå íîùè — íåîïðåäåëåí è áåçæèçíåí ðèáåøêè ìèðèñ. Îñòàâè ÿ äà ïóøè. Äàæå îòâîðè âðàòàòà è ÿ èç÷àêà äà ñåäíå â êîëàòà. Ñëåä òîâà ñå íàñòàíè çàä âîëàíà, çàòâîðè âðàòàòà îòêúì ñâîÿòà ñòðàíà è êàçà: Áåâ?
   Òÿ èçâàäè öèãàðàòà îò óñòàòà ñè, îáúðíà ñå äà âèäè êàêâî èìà, è òîé ÿ çàøëåâè æåñòîêî. Ðàçïåðåíàòà ìó äëàí ñå ñòîâàðè âúðõó áóçàòà é ñ òàêàâà ñèëà, ÷å ðúêàòà ãî çàáîëÿ, à ãëàâàòà ñå îòìåòíà è ñå áëúñíà â îáëåãàëêàòà. Î÷èòå é ñå ðàçøèðèõà îò ñòðàõ, áîëêà... è îùå íåùî. Ðúêàòà èçëåòÿ íàãîðå êúì áóçàòà, ñÿêàø èñêàøå äà ïðîâåðè îòêúäå å äîøëî òðúïíåùîòî âöåïåíåíèå. Àóóó! Òîì! — èçïëàêà òÿ.
   Òîé ÿ ãëåäàøå ñ ïðèñâèòè î÷è è íåáðåæíà óñìèâêà íà óñòíèòå. Áåøå íàïðåãíàò è ñúñðåäîòî÷åí, ãîòîâ äà âèäè êàêâî ùå ïîñëåäâà, êàê ùå ðåàãèðà. Â ïàíòàëîíà ÷ëåíúò ìó ñå âòâúðäÿâàùå, íî òîé ïî÷òè íå îáúðíà âíèìàíèå. Òîâà áåøå çà ïîñëå. Ñåãà èìàõà ó÷åáåí ÷àñ. Ìèñëåíî ñè ïîâòîðè òîêó-ùî îòìèíàëàòà ñöåíà. Ëèöåòî é. Êàêâî áåøå îíîâà òðåòî èçðàæåíèå, êîåòî ñå ìÿðíà çà ÷àñòèöà îò ñåêóíäàòà è èç÷åçíà? Ïúðâî èçíåíàäà. Ïîñëå áîëêà. È íàêðàÿ (íîñòàëãèÿ?) íåùî êàòî ñïîìåí... íÿêàêúâ ñïîìåí. Áåøå ñàìî çà ìèã. Òÿ ñàìàòà åäâà ëè áå îñúçíàëà, ÷å íåùî å èçïëóâàëî âúðõó ëèöåòî èëè â ìèñëèòå é. Ñåãà. Ñåãà! Âñè÷êî çàâèñåøå îò ïúðâèòå é äóìè. Çíàåøå ãî ñúùî òúé ñèãóðíî, êàêòî çíàåøå, ÷å ñå êàçâà Òîì. Íå áåøå: Êîïåëå ãàäíî! Íå áåøå: Äîòóê ñ ìúæòðñêèòå íîìåðà. Íå áåøå: Ñâúðøåíî å, Òîì.
   Òÿ ñàìî ãî èçãëåäà ñ ïðåëèâàùè îò áîëêà ëåøíèêîâè î÷è è çàïèòà: Çàùî ãî íàïðàâè? Ïîñëå ñå îïèòà äà êàæå îùå íåùî, íî èçáóõíà â ðèäàíèÿ. Èçõâúðëè ÿ. Êàêâî? Êàêâî, Òîì?
   Ãðèìúò ñå ñòè÷àøå ïî ëèöåòî íà ìúòíè âàäè÷êè. Òîâà íå ãî ñìóùàâàøå. Äàæå ìó õàðåñâàøå äà ÿ ãëåäà òàêàâà. Èçïîöàïàíà, íî è íÿêàê ñåêñè. Ñìà÷êàíà. Âúçáóæäàùà. Öèãàðàòà. Èçõâúðëè ÿ.
   Òÿ áàâíî îñúçíà. È çàåäíî ñ îñúçíàâàíåòî äîéäå ÷óâñòâîòî çà âèíà. Ïðîñòî çàáðàâèõ! —- èçñòåíà òÿ. Íèùî ïîâå÷å!
   Òÿ îòâîðè ïðîçîð÷åòî è ìåòíà öèãàðàòà íàâúí. Ïîñëå ñå îáúðíà êúì íåãî ñ áëåäî, èçïëàøåíî, íî è íÿêàê óìè-ðîòâîðåíî ëèöå.
   Íå áèâà... íå áè òðÿáâàëî äà ìå óäðÿø. Òîâà å ëîøà îñíîâà çà... çà... òðàéíà âðúçêà.
   Òÿ ñå ìú÷åøå äà íàëó÷êà âåðíèÿ òîí, äà ãîâîðè êàòî âúçðàñòåí ÷îâåê, íî íå óñïÿâàøå. Óäàðúò ÿ áå âúðíàë â ìèíàëîòî. Ñåãà Òîì ñåäåøå â êîëàòà ñ ìàëêî äåòå. Àäñêè ñëàäîñòðàñòíî è ñúáëàçíèòåëíî, íî âñå ïàê äåòå.
   „Íå áèâà" è „íÿìà" ñà ñúâñåì ðàçëè÷íè íåùà, ìàöå, êàçà òîé. Ãîâîðåøå ñïîêîéíî, íî îòâúòðå öÿë ñå òðåñåøå îò íàïðåæåíèå. È àç ñúì îíçè, êîéòî ðåøàâà äàëè âðúçêàòà å òðàéíà èëè íå. Àêî òè èçíàñÿ, äîáðå. Àêî ëè íå, ìîæåø äà ñå ïîðàçõîäèø. Íÿìà äà òè ïðå÷à. Ìîæå äà òå ñðèòàì âåäíúæ ïî çàäíèêà çà ñáîãîì, íî íÿìà äà òå çàäúðæàì. Æè> âååì â ñâîáîäíà ñòðàíà. Êàêâî äðóãî äà òè êàæà?
   Ìîæå áè êàçà ïîâå÷å, îòêîëêîòî òðÿáâàøå, ïðîøåïíà òÿ è Òîì ÿ óäàðè îòíîâî, îùå ïî-æåñòîêî, çàùîòî íèêîÿ êó÷êà íå áèâàøå äà ñå ïðàâè íà ìíîãî óìíà ñ Òîì Ðîãúí. Áè îïåðäàøèë è àíãëèéñêàòà êðàëèöà, àêî âçåìåøå äà ìó ïðàâè íîìåðà.
   Áóçàòà ñå áëúñíà â òàïèöåðèÿòà íà òàáëîòî. Ðúêàòà ïîäèðè äðúæêàòà íà âðàòàòà, ïîñëå óâèñíà áåçâîëíî. Áåâúðëè ñå ñâè êàòî çàåê â êðàé÷åòî íà ñåäàëêàòà, çàêðè óñòàòà ñè ñ äëàí è ïðîäúëæè äà ãî ãëåäà ñ ðàçøèðåíè, âëàæíè, èçïëàøåíè î÷è. Òîì ïîñåäÿ ìàëêî, ïîñëå èçëåçå è çàîáèêîëè êîëàòà. Îòâîðè âðàòàòà îòêúì íåéíàòà ñòðàíà. Âúâ âåòðîâèòàòà íîåìâðèéñêà íîù îò óñòàòà ìó èçëèòàõà îáëà÷åòà ïàðà, à ìèðèñúò íà åçåðîòî áå ñòàíàë îùå ïî-ñèëåí.
   Äà èçëåçåø ëè èñêàø, Áåâ? Âèäÿõ êàê ïîñåãíà êúì äðúæêàòà, òà ðåøèõ, ÷å ñèãóðíî èñêàø äà èçëåçåø. Äî&ðå. ×óäåñíî. Áÿõ òå ïîìîëèë çà íåùî è òè îáåùà. Ïîñëå íå ñè óäúðæà íà äóìàòà. Çíà÷è èñêàø äà èçëåçåø? Õàéäå. Èçëèçàé. Íÿìà êàêâî äà ñå ðàçïðàâÿìå, íàëè? Èçëèçàé. Èñêàø ëè äà èçëåçåø? Íå, ïðîøåïíà òÿ. Êàêâî? Íå ÷óâàì. Íå, íå èñêàì äà èçëÿçà, ïîâòîðè òÿ ìàëêî ïî-ÿñíî.
   Êàêâî... äà íå ñè õâàíàëà åìôèçåìà îò òèÿ öèãàðè? Ìàìêà ìó, àêî íå ìîìååø äà ãîâîðèø, ùå òè äîìúêíà ìåãà-ôîí. Òîâà å ïîñëåäíèÿò òè øàíñ, Áåâúðëè. Îòãîâîðè òúé, ÷å äà òå ÷óÿ: ùå èçëåçåø ëè îò êîëàòà èëè èñêàø äà ñå ïðèáåðåø ñ ìåí?
   Èñêàì äà ñå ïðèáåðà ñ òåá, êàçà òÿ è ñòèñíà ðúöå â ñêóòà ñè êàòî ìàëêî ìîìè÷åíöå. Íå ãî ïîãëåæäàøå. Ïî áóçèòå é ñå ñòè÷àõà ñúëçè.
   Äîáðå, êàçà òîé. Îòëè÷íî. Íî ïúðâî ùå ìè êàæåø åäíî íåùî, Áåâ. Ùå êàæåø: „Çàáðàâèõ, ÷å íå áèâà äà ïóøà ïðåä òåá, Òîì."
   Òÿ ãî ïîãëåäíà è î÷èòå è áÿõà èçïúëíåíè ñúñ ñòðàäàíèå è áåçñëîâåñíà ìîëáà. Ìîæåø äà ìå çàñòàâèø, ãîâîðåõà òåçè î÷è, íî ìîëÿ òå, íåäåé. Íåäåé. Îáè÷àì òå, íÿìà ëè äà ñïðåø?
   Íå — íå ìîæåøå äà ñïðå. Çàùîòî è äâàìàòà çíàåõà, ÷å îùå íå å ñòèãíàëà äî äúíîòî íà óíèæåíèåòî. \         Êàæè ãî. Çàáðàâèõ, ÷å íå áèâà äà ïóøà ïðåä òåá, Òîì. Äîáðå. Ñåãà êàæè: „èçâèíÿâàé". Èçâèíÿâàé, ãëóõî ïîâòîðè òÿ.
   Äèìÿùàòà öèãàðà ñå òúðêàëÿøå íà àñôàëòà êàòî äîãàðÿù ôèòèë. Õîðàòà, êîèòî èçëèçàõà îò êèíîòî, ñå îçúðòàõà êúì ìúæà, çàñòàíàë êðàé îòâîðåíàòà âðàòà íà íîâè÷êèÿ òðåâèñòîçåëåí Øåâðîëåò-Âåãà, êúì ñåäÿùàòà âúòðå æåíà ñ þÿçëèâî ñâèòè â ñêóòà ðúöå, ïî ÷èÿòî êîñà ïðîáÿãâàõà çëàòèñòè îòáëÿñúöè îò óëè÷íàòà ëàìïà. Òîì ñìà÷êà öèãàðàòà. Ðàçìàçà ÿ ïî àñôàëòà.
   À ñåãà êàæè: „Âå÷å íèêîãà íÿìà äà ãî ïðàâÿ áåç òâîå ðàçðåøåíèå." Âå÷å íèêîãà... Ãëàñúò  ñåêíà. ... íèêîãà... í-í-í... Êàæè ãî, Áåâ. ... íèêîãà í-íÿìà äà ãî ïðàâÿ. Áåç òâîå ðàçðåøåíèå.
   Òîé çàòðúøíà âðàòàòà è ìèíà îò äðóãàòà ñòðàíà. Ñåäíà çàä âîëàíà è ïîäêàðà êúì àïàðòàìåíòà ñè â öåíòúðà. Íå ðàçìåíèõà íèòî äóìà. Ïîëîâèíàòà îò âðúçêàòà èì ñå îôîðìè íà ïàðêèíãà; äðóãàòà ïîëîâèíà ñå çàòâúðäè ÷åòèðèäåñåò ìèíóòè ïî-êúñíî, â ëåãëîòî íà Òîì.
   Òÿ êàçâàøå, ÷å íå èñêà äà ñå ëþáÿò. Íî Òîì äîëàâÿøå ñúâñåì äðóãî â î÷èòå é, â íàïðåãíàòàòà èçâèâêà íà áåäðàòà, à êîãàòî ñâàëè áëóçàòà é, âðúõ÷åòàòà íà ãúðäèòå áÿõà òâúðäè êàòî êàìúê. Ïîãàëè ãè è òÿ èçñòåíà, ïîñëå èçâèêà òèõè÷êî, äîêàòî òîé çàñìóêâàøå ïúðâî åäíîòî, ñåòíå äðóãîòî è ìà÷êàøå ñ ïðúñòè ïëúòòà îêîëî òÿõ. Ñãðàá÷è ðúêàòà ìó è ÿ ïðèäúðïà ìåæäó áåäðàòà ñè.
   Ìèñëåx, ÷å íå èñêàø, êàçà òîé è òÿ èçâúðíà ãëàâà... íî íå îòïóñíà ðúêàòà ìó, ñàìî ëþøíà áåäðà âñå ïî-áúðçî è ïî-áúðçî.
   Òîé ÿ òëàñíà êúì ëåãëîòî... è ñåãà áåøå íåæåí, íå ñìúêíà ãðóáî áåëüîòî é, à ãî ñâàëè áàâíî è ãðèæëèâî, åäâà ëè íå ñâåíëèâî.
   Êîãàòî ïîòúíà â íåÿ, èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å ñå ïîòàïÿ â ìú÷èòåëíî ñëàñòåí áëàãîâîíåí êðåì.
   Ðàçäâèæè ñå â òàêò ñ íåÿ, âçèìàéêè ñâîåòî, íî áåç äà ïðå÷è è òÿ äà íàìåðè êàêâîòî òúðñè. Ïúðâèÿò ïúò òÿ ñâúðøè ïî÷òè âåäíàãà — èçêðåùÿ è çàáè íîêòè â ãúðáà ìó. Ïîñëå ñå çàëþøêàõà íà äúëãè, áàâíè òëàñúöè è ïî íÿêîå âðåìå ìó ñå ñòîðè, ÷å òÿ ñâúðøâà îòíîâî. Òîì íàáëèæè êúì êðàÿ, íî ñå óäúðæà è âçå äà ìèñëè çà ðåçóëòàòèòå îò ìà÷îâåòå íà „Óàéò ñîêñ", ïîñëå çà íåèçâåñòíèÿ êîëåãà, êîéòî ñå ìú÷åøå äà ìó îòíåìå ñäåëêàòà ñ „×åñëè". À ñëåä òîâà Áåâúðëè îòíîâî óñêîðè ðèòúìà, äâèæåíèÿòà ïðåðàñíàõà â òðåñêàâè ñïàçìè. Òîì ñå âãëåäà â ëèöåòî é, â òúìíèòå êðúãîâå ãðèì, â ðàçìàçàíîòî ÷åðâèëî è èçâåäíúæ óñåòè êàê íÿêàêâà áåçóìíà ñèëà ãî èçõâúðëÿ íàãîðå, êúì âúðõà.
   Áåäðàòà é çàïîäñêà÷àõà âñå ïî-ñòðåìèòåëíî — ïî îíîâà âðåìå ïîìåæäó èì îùå íÿìàøå áèðåíî øêåìáå — è ïðè âñÿêî äâèæåíèå êîðåìèòå èì ñå ñáëúñêâàõà ñ ãëóõ ïëÿñúê.
   Íàêðàÿ òà èçêðåùÿ è âïè â ðàìîòî ìó ðàâíèòå ñè, áåëè çúáêè.
   Êîëêî ïúòè ñâúðøè? — çàïèòà ÿ òîé ñëåä êàòî ñå èçêúïàõà.
   Òÿ èçâúðíà ãëàâà è îòãîâîðè åäâà ÷óòî: Íå áè òðÿáâàëî äà ïèòàø. Òúé ëè? Êîé òè êàçà? Äàñêàëèòå ëè?
   Òîé õâàíà ëèöåòî è — ïàëåöúò âúðõó åäíàòà áóçà, ïðúñòèòå âïèòè â äðóãàòà, äëàíòà ïîä áðàäè÷êàòà. Ïðèçíàé íà Òîì. ×óâàø ëè, Áåâ? Ïðèçíàé íà òàòåíöåòî, Òðè, íåîõîòíî êàçà òÿ. Äîáðå, ðå÷å òîé. Ìîæåø äà ñè çàïàëèø öèãàðà.
   Êàêòî ñè ëåæåøå ñàìî ïî ãàùè÷êè, ñ ðàçïèëÿíà ïî âúçãëàâíèöàòà ðèæà êîñà, òÿ ãî èçãëåäà íåäîâåð÷èâî. Îò ãëåäêàòà ìó ñå ïðèèñêà äà ÿ ñãðàá÷è îòíîâî. Òîé êèìíà. Õàéäå, çàïàëè. Ñåãà ìîìåå,
   Òðè ìåñåöà ïî-êúñíî ñå îæåíèõà ñúñ ñêðîìíà ãðàæäàíñêà öåðåìîíèÿ. Ïðèñúñòâàõà äâàìà íåãîâè ïðèÿòåëè; îò ïðèÿòåëêèòå íà Áåâúðëè äîéäå ñàìî Êåé Ìàêêîë, êîÿòî Òîì âåäíúæ çàâèíàãè áå óäîñòîèë ñ ïðîçâèùåòî „îíàÿ öè-öîðåñòà ìúæêàðàíà".
   Âñè÷êè òèÿ ñïîìåíè ïðåëåòÿõà ïðåç ãëàâàòà ìó çà ñåêóíäè êàòî óñêîðåíè êèíîêàäðè, äîêàòî ñòîåøå íà âðàòàòà è ÿ ãëåäàøå. Ñåãà ñå áå íàâåëà íàä íàé-äîëíîòî ÷åêìåäæå è õâúðëÿøå â êóôàðà áåëüî — íå îò îíîâà, êîåòî ìó äîïàäàøå, ãëàäúê ñàòåí è êîïðèíà; âñè÷êîòî áåøå äåòèíñêî, ïàìó÷íî, òóê-òàì ñ ïðîêúñàíè ëàñòèöè. Ïàìó÷íà íîù-íè÷êà êàòî îò ôèëìà „Ìàëêà êúùà â ïðåðèÿòà". Áåâúðëè íàäíèêíà êúì äúíîòî íà ÷åêìåäæåòî äà âèäè êàêâî ëè îùå ñå ñïîòàéâà òàì.
   Ìåæäóâðåìåííî Òîì ïðèñòúïè êúì ãàðäåðîáà ïî äåáåëèÿ êèëèì. Áåøå áîñ è ñå äâèæåøå áåçøóìíî êàòî ïîëúõ íà âÿòúðà. Öèãàðàòà. Òîâà ãî âáåñÿâàéòå íàé-ìíîãî. Áåâúðëè îòäàâíà áå çàáðàâèëà îíçè ïúðâè óðîê. Áÿõà ïîñëåäâàëè è äðóãè óðîöè, ìíîãî óðîöè, ïîíÿêîãà ñå áÿõà ñëó÷âàëè ãîðåùè äíè, êîãàòî ñå íàëàãàøå äà íîñè áëóçà ñ äúëúã ðúêàâ èëè çàêîï÷àí äîãîðå ïóëîâåð. Ìðà÷íè äíè, êîãàòî ñè ñëàãàøå òúìíè î÷èëà. Íî îíçè ïðúâ óðîê áåøå òîëêîâà âíåçàïåí è ïîó÷èòåëåí...
   Òîì âå÷å íå ìèñëåøå çà òåëåôîííîòî îáàæäàíå, êîåòî ãî áå èçòðúãíàëî îò äðÿìêàòà. Ñàìî çà öèãàðàòà. Ùîì ïóøåøå, çíà÷è áå çàáðàâèëà çà ñúùåñòâóâàíåòî íà Òîì Ðî-ãúí. Âðåìåííî, ðàçáèðà ñå, ñàìî âðåìåííî, íî è òîâà áå ïðåêàëåíî. Íÿìàøå çíà÷åíèå êàêâî ÿ å íàêàðàëî äà çàáðàâè. Â íåãîâèÿ äîì òàêèâà íåùà íå áèâàøå äà ñòàâàò ïî íèêàêúâ ïîâîä.
   Íà åäíà êóêè÷êà â ãàðäåðîáà âèñåøå øèðîê êîæåí êîëàí. Íÿìàøå êàòàðàìà; Òîì ÿ áå ìàõíàë îòäàâíà. Íà åäèíèÿ êðàé èìàøå êëóï è Òîì Ðîãúí ïúõíà ðúêà â íåãî.
   Òîì, òè ñè ëîøî äåòå! - êàçâàøå ìàéêà ìó ïîíÿêîãà... å, íàâÿðíî áè áèëî ïî-òî÷íî äà ñå êàæå íå „ïîíÿêîãà", à „÷åñòî". Åëà òóê, Òîìè! Ñåãà ùå èìà ïåðäàõ. Öÿëîòî ìó äåòñòâî áå ìèíàëî ïîä çíàêà íà ïåðäàõà. Íàêðàÿ òîé áå óñïÿë äà èçáÿãà ÷àê â Àðêàíçàñêèÿ ùàòñêè êîëåæ, íî íàâÿðíî íèêîãà íÿìàøå äà ñå ñïàñè îêîí÷àòåëíî, çàùîòî ãëàñúò ïðîäúëæàâàøå äà çâó÷è â ñúíèùàòà ìó: Åëà òóê, Òîìè. Ñåãà ùå èìà ïåðäàõ. Ïåðäàõ...
   Òîé áåøå íàé-ãîëÿìîòî îò ÷åòèðèòå äåöà. Òðè ìåñåöà ñëåä ðàæäàíåòî íà íàé-ìàëêîòî Ðàëô Ðîãúí ïî÷èíà — å, íàâÿðíî áè áèëî ïî-òî÷íî äà ñå êàæå íå „ïî÷èíà", à „ñàìîóáè ñå", çàùîòî áå ñèïàë â ãîëÿìà ÷àøà äæèí ñîëèäíà äîçà ñîäà êàóñòèê, ïîñëå áå ñåäíàë íà òîàëåòíàòà ÷èíèÿ è áå èçãúëòàë öÿëàòà àäñêà ñìåñ. Ñëåä ñìúðòòà ìó ìèñèñ Ðîãúí ñè íàìåðè ðàáîòà â çàâîäèòå íà Ôîðä. Åäâà åäèíàé-ñåòãîäèøåí Òîì ñòàíà ìúæúò â ñåìåéñòâîòî, È àêî ñïëåñêàøå íåùî — àêî áåáåòî íàïúëíåøå ïåëåíèòå ñëåä êàòî ãëåäà÷êàòà ñè å òðúãíàëà è íå áúäåøå ïðåïîâèòî ïðåäè ìàìà äà ñå ïðèáåðå... àêî Òîì çàáðàâåøå äà ïðåâåäå Ìå-ãüí âíèìàòåëíî ïðåç óëèöàòà, ñëåä êàòî ÿ âçåìå îò äåòñêàòà ãðàäèíà è îíàÿ êëþêàðêà ìèñèñ Ãðàíò âèäåøå òîâà... àêî ìó ñå ñëó÷åøå äà ãëåäà òåëåâèçèÿ äîêàòî ìàëêèÿ Äæî âúðøè ïàêîñòè â êóõíÿòà... àêî ñå ñëó÷åøå íÿêîå îò õèëÿäèòå ïîäîáíè ïðîèçøåñòâèÿ, òî ñëåä çàñïèâàíåòî íà äðåáîñúöèòå òîÿãàòà èçëèçàøå íà áÿë ñâÿò è ñå ðàçäàâàøå ïðèçèâúò: Åëà òóê, Òîìè. Ñåãà ùå èìà ïåðäàõ. Ïî-äîáðå äà ïåðäàøèø, îòêîëêîòî äà òå ïåðäàøàò. Ïîíå òîâà áå óñïÿë äà óñâîè îò øèðîêèÿ ïúò íà æèâîòà.
   Òîé ïîäðúïíà êðàÿ íà ðåìúêà è íàìåñòè êëóïà ïî-óäîáíî. Ïîñëå ãî ñòèñíà â þìðóê. Ñåãà ñå ÷óâñòâàøå ïðèÿòíî. ×óâñòâàøå ñå âúçðàñòåí. Êîæåíèÿò ðåìúê âèñåøå ïîä þìðóêà ìó êàòî ìúðòâà çìèÿ. Ãëàâîáîëèåòî áå ñòèõíàëî.
   Áåâúðëè áå îòêðèëà è ïîñëåäíîòî îò äúíîòî íà ÷åêìåäæåòî — âåõò áÿë ïàìó÷åí ñóòèåí ñ ïîäëîæêè. Çà ìîìåíò ìó ìèíà ìèñúëòà, ÷å ñðåäíîùíîòî îáàæäàíå ìîæå äà å îò ëþáîâíèê, íî Òîì âåäíàãà ïðîãîíè èäåÿòà. Ãëóïîñòè. Æåíà, êîÿòî îòèâà íà ñåðùà ñ ëþáîâíèê, íå ñå çàïàñÿâà ñ èçáåëåëè áëóçè è ïðîòðèòè äåòèíñêè ãàùè÷êè. Ïúê è íå áè ïîñìÿëà.
   — Áåâúðëè — òèõî èçðå÷å Òîì è òÿ âåäíàãà ñå îáúðíà ñòðåñíàòî, ñ ðàçøèðåíè î÷è è ðàç÷îðëåíà êîñà.
   Ðåìúêúò òðåïíà... ïîîòïóñíà ñå. Òîì ÿ ãëåäàøå è óñåùàøå êàê â ãúðäèòå ìó îòíîâî ñå íàäèãà íåÿñíî áåçïîêîéñòâî. Äà, òàêà èçãëåæäàøå ïðåäè ãîëåìèòå ðåâþòà è ïðè ïîäîáíè ñëó÷àè òîé èçáÿãâàøå äà é ñå ïðå÷êà, çàùîòî ðàçáèðàøå, ÷å å èçïúëíåíà äîêðàé ñ òðåâîãà è áîð÷åñêà àãðåñèâíîñò; òàÿ ñìåñ áåøå êàòî ñâåòèëåí ãàç — ñàìî åäíà èñêðà è âñè÷êî èçáóõâà. Çà íåÿ ðåâþòàòà íå áÿõà ïðîñòî øàíñ äà ñå îòêúñíå îò „Ìîäà Äåëèÿ" è ñàìà äà ñè ñïå÷åëè èìå, ìîæå áè äàæå áîãàòñòâî. Àêî áå ñàìî òîâà, âñè÷êî ùåøå äà å íàðåä. Íî ïúê íÿìàøå äà áúäå òúé áåçáîæíî òàëàíòëèâà. Çà íåÿ ðåâþòàòà áÿõà êàòî ñâðúõñëîæåí èçïèò, êúäåòî ùå ÿ èçìú÷âàò æåñòîêè ïðåïîäàâàòåëè. Â ïîäîáíè ìèãîâå òÿ ñå èçïðàâÿøå ïðåä íÿêàêâî ñúùåñòâî áåç ëèöå. Áåç ëèöå, àëà ñ èìå — Âëàñò.
   Öÿëîòî òîâà íåðâíî íàïðåæåíèå ñå áå ñúáðàëî ñåãà â ðàçøèðåíèòå î÷è. È íå ñàìî òàì; îáãðúùàøå ÿ êàòî ïî÷òè îñåçàåì îðåîë, êàòî ìîùåí åëåêòðè÷åñêè çàðÿä, êîéòî ÿ ïðàâåøå ïî-ñúáëàçíèòåëíà, íî è ïî-îïàñíà îò êîãàòî è äà áèëî. Îáçåìàøå ãî ñòðàõ, çàùîòî òÿ ñòîåøå öÿëà ïðåä íåãî — èñòèíñêàòà „òÿ", à íå îíàçè, ïîêîðíàòà „òÿ", ñúòâîðåíà îò Òîì Ðîãúí.
   Áåâúðëè èçãëåæäàøå ñòðåñíàòà è èçïëàøåíà. È â ñúùîòî âðåìå èçãëåæäàøå åäâà ëè íå áåçóìíî ðàçâåñåëåíà. Ïî áóçèòå é ïëàìòåøå òðåñêàâà ðóìåíèíà, àëà ïîä äîëíèòåêëåïà÷è áÿõà èçáèëè âîñú÷íîáëåäè ïåòíà, ïî÷òè êàòî âòîðè ÷èôò î÷è. ×åëîòî áëåñòåøå, ãëàäêî è ñíåæíîáÿëî.
   À öèãàðàòà ïðîäúëæàâàøå äà ñòúð÷è îò óñòàòà é, ñåãà ëåêî âèðíàòà íàãîðå, êàòî ÷å òàÿ íèêàêâèöà ñå ïðàâåøå íà Ôðàíêëèí Äåëàíî Ðóçâåëò. Öèãàðàòà! Ñàìî êàòî ÿ ãëåäàøå, óñåùàøå êàê ãî çàëèâà êèïíàëàòà âúëíà íà ãíåâà. Â äúíîòî íà ñúçíàíèåòî ìó ïîòðåïíà ñìúòåí ñïîìåí — åäíà íîù òÿ áå èçðåêëà â ìðàêà ñ ãëóõ, áåçèçðàçåí ãëàñ: Íÿêîé äåí ùå ìå óáèåø, Òîì. Ðàçáèðàø ëè? Íÿêîé äåí ïðîñòî íÿìà äà ñïðåø íàâðåìå è òîâà ùå å êðàÿò. Ùå ìå ïðåêúðøèø.
   À òîé áå îòâúðíàë: Ïðàâè êàêâîòî òè êàçâàì, Áåâ, è òîÿ äåí èçîáùî íÿìà äà äîéäå.
   Ìèã ïðåäè ÿðîñòòà äà çàìúãëè ïîãëåäà ìó, òîé ñå çàïèòà äàëè äåíÿò âñå ïàê íå å äîøúë.
   Öèãàðàòà.  Íå ãî èíòåðåñóâàøå îáàæäàíåòî, êóôàðúò, èçðàæåíèåòî íà ëèöåòî é. Ñåãà ùåøå äà ñå çàåìå ñ öèãàðà òà. Ïîñëå ùåøå äà ÿ èç÷óêà. À ñëåä òîâà ìîæåõà äà îáñú äÿò îñòàíàëîòî. Êîé çíàå, òîêó-âèæ èçëÿçëî íåùî ïî-ñå ðèîçíî. — Òîì — êàçà òÿ. — Òîì, òðÿáâà äà...
   -	Ïóøèø — êàçà òîé. Ãëàñúò ìó ñÿêàø äîëèòàøå îò äàëå÷å, êàòî ñëàáî, íî ñúâúðøåíî ÿñíî ðàäèîïðåäàâàíå. -	Ìàé ñè çàáðàâèëà, ìàëêàòà. Êúäå ñè êðèåø öèãàðèòå?
   - Ñëóøàé, ùå ÿ çàãàñÿ. — Òÿ ïðåêðà÷è êúì âðàòàòà íà áàíÿòà. Ìåòíà öèãàðàòà — äîðè îòäàëå÷å Òîì çúðíà ñëå äèòå  îò çúáèòå  é  ïî  ôèëòúðà   —   â  òîàëåòíàòà ÷èíèÿ. Ñññññññ. Âúðíà ñå. — Òîì, îáàäè ìè ñå åäèí ñòàð ïðèÿòåë. Ìíîãî, ìíîãî ñòàð ïðèÿòåë. Òðÿáâà äà...
   - Äà ñè çàòâàðÿø óñòàòà, òîâà òðÿáâà! — èçðåâà òîé. — Ïðîñòî äà ñè çàòâàðÿø óñòàòà!
   Íî ñòðàõúò, êîéòî èñêàøå äà âèäè — ñòðàõ îò íåãî — íå ñå ïîÿâè ïî ëèöåòî é. Èìàøå ñòðàõ, íî òîçè ñòðàõ áå äîøúë ïî òåëåôîíà, à òàêîâà íåùî íå é ñå ïîëàãàøå. Òÿ ñÿêàø íå âèæäàøå ðåìúêà, íå âèæäàøå äàæå íåãî è ïî ãúðáà íà Òîì ïîëàçèõà òðúïêè. Çàïèòà ñå äàëè íàèñòèíà å òóê. Ãëóïàâ âúïðîñ, è âñå ïàê... íàèñòèíà ëè áåøå òóê.
   Âúïðîñúò áåøå òîëêîâà ñòðàøåí è äúëáîê, ÷å çà ìèã ãî îáçå ñòðàõ — ñÿêàø ùåøå äà ñå èçòðúãíå îò êîðåí è äà ñå çàòúðêàëÿ êàòî ïîäãîíåí îò âÿòúðà òðúí. Ïîñëå ñå îâëàäÿ. Òóê áåøå, ðàçáèðà ñå, ñòèãà èäèîòùèíè. Òóê áåøå — òîé,
   Òîì Ðîãüí, Òîì-ñ Áîæèÿ áëàãîñëîâèÿ-Ðîãúí, è àêî äå òðèéñåò ñåêóíäè òàÿ øàíòàâà ïóòêà íå âëåçåøå â ïðàâèÿ ïúò, ñêîðî ùåøå äà èçãëåæäà òúé, êàòî ÷å ñúðäèò êîíäóê-òîð ÿ å èçõâúðëèë îò áúðçèÿ âëàê.
   —	Íàëàãà ñå äà òå íàïåðäàøà — êàçà òîé. — Ñúæàëÿ âàì, ìàëêàòà.
   Äà, è ïðåäè áå âèæäàë òàçè ñìåñ îò ñòðàõ è àãðåñèâíîñò. Íî ñåãà òÿ çà ïðúâ ïúò èçáóõíà íàñðåùà ìó.
   -  Îñòàâè ðåìúêà  —   êàçà Áåâúðëè.   -     ×àñ ïî-ñêîðî òðÿáâà äà ñèòãíà äî àåðîãàðàòà. Òóê ø ñè, Òîì? Òóê ëè ñè?
   Òîé ïðîãîíè ìèñúëòà. Ïàð÷åòî êîæà, áèâø êîëàí, ñå ïîëþøâàøå ïðåä íåãî êàòî ìàõàëî. Î÷èòå ìó íðîáëÿñíà-õà è ñå, âïèõà â ëèöåòî íà Áåâúðëè,
   —	×óé ìå, Òîì. Â ðîäíèÿ ìè ãðàä èìà íåïðèÿòíîñòè. Ìíîãî   ñåðèîçíè   íåïðèÿòíîñòè.   Ïî   îíîâà  âðåìå   èìàõ ïðèÿòåë. Áèõ êàçàëà äàæå, ÷å õîäåõìå çàåäíî, ñàìî ÷å îùå íå áÿõìå ÷àê òîëêîâà ãîëåìè. Òîé áåøå íà åäèíàéñåò ãî äèíè è çàåêâàøå óæàñíî. Ñåãà å ïèñàòåë. Ìèñëÿ, ÷å ñè ÷åë åäíà îò êíèãèòå ìó... „×åðíèòå áúðçåè".
   Òÿ îãëåäà ëèöåòî ìó, íî íå îòêðè íèêàêúâ ïðèçíàê íà ðàçáèðàíå. Íèùî. Ñàìî ðåìúêúò ñå ëþøêàøå êàòî ìàõàëî — íàïðåä-íàçàä, íàïðåä-íàçàä. Òîì ñòîåøå ñ ïðèâåäåíà ãëàâà, ëåêî ðàçêðà÷èë ìàñèâíèòå ñè íîçå. Òÿ ïëúçíà ïðúñòè ïðåç êîñàòà ñè ñ ðàçòðåâîæåí, ðàçñåÿí æåñò ñÿêàø èìàøå êóï ãðèæè è èçîáùî íå çàáåëÿçâàøå ðåìúêà. Ìú÷èòåëíèÿò, ñòðàõîâèò âúïðîñ îòíîâî èçïëóâà â ãëàâàòà íà Òîì: Òóê ëè ñè? Íàèñòèíà ëè?
   —	Îíàÿ êíèãà ñå ïîäìÿòàøå òóê ñåäìèöè íàðåä, à àç èçîáùî íå ñúîáðàçèõ. Ñèãóðíî å òðÿáâàëî äà ñå ñåòÿ, íî ãîäèíèòå ñè ìèíàâàò, à ìíîãî, ìíîãî îòäàâíà íå ñúì ñè ñïîìíÿëà  çà Äåðè.   Êàêòî  è äà å,   Áèë  èìàøå  áðàò÷å, Äæîðäæ, ñàìî ÷å Äæîðäæ çàãèíà îùå ïðåäè äà ñå çàïîç íàÿ ñ Áèë. Óáèõà ãî. À ñëåä òîâà, ïðåç ëÿòîòî...
   Íî Òîì ñå áå íàñëóøàë íà ãëóïîñòè, êàêòî îòâúí, òàêà è îò âúòðå. Õâúðëè ñå íàïðåä è îòìåòíà ðúêà, ñÿêàø ñå ãîòâåøå äà õâúðëÿ êîïèå. Ðåìúêúò èçâèñòÿ. Áåâúðëè ãî âèäÿ è ñå îïèòà äà îòñêî÷è, íî çàêà÷è ñ ðàìî âðàòàòà íà áàíÿòà è êîëàíúò ñå ñòîâàðè âúðõó ëÿâàòà ðúêà ñ ãëóõ ïëÿñúê, îñòàâÿéêè ÷åðâåíà ñëåäà. 
   — Ùå òå íàïåðäàøà — ïîâòîðè Òîì. Ëèöåòî ìó áåøå ñïîêîéíî è äîðè ìàëêî ïå÷àëíî, íî íà óñòíèòå ìó áå çàñòèíàëà áåëîçúáà óñìèâêà. Èñêàøå äà ãî âèäè â î÷èòå é, èñêàøå äà âèäè ñòðàõà, óæàñà è ñðàìà, èñêàøå äà âèäè ïîãëåäà, êîéòî êàçâà: Äà, ïðàâ ñè, çàñëóæà-âàì ãî, ïîãëåäà, êîéòî êàçâà: Äà, íàèñòèíà ñè òóê, óñåùàì ãî. Ïîñëå ëþáîâòà ìîæåøå äà ñå âúðíå è äà çàåìå ìÿñòîòî ñè — òîâà áå åñòåñòâåíî è íîðìàëíî, çàùîòî òîé íàèñòèíà ÿ îáè÷àøå. Àêî òÿ äúðæåøå, ìîæåõà è äà ïîãîâîðÿò êîé ñå å îáàäèë è êàêâî òî÷íî å ñòàíàëî. Íî çà âñè÷êî òîâà èìàøå âðåìå ïî-êúñíî. Â ìîìåíòà áå çàïî÷íàë óðîêúò. Ñòàðîòî ðàç-äâà. Ïúðâî ïåðäàõúò, ïîñëå ÷óêàíåòî. - Ñúæàëÿâàì, ìàëêàòà. —	Òîì, íåäåé äà...
   Òîé çàâúðòÿ ðåìúêà ñòðàíè÷íî è çàìàõíà êúì áåäðàòà é. Ðàçäàäå ñå òâúðäå ïðèÿòåí çà óõîòî ïëÿñúê. À ïîñëå... -   Ë ïîñëå, Ãîñïîäè, òÿ ãî ñãðàá÷è! Òÿ ñãðàá÷è êîëàíà!
   Çà ìîìåíò Òîì Ðîãúí áå òàêà èçóìåí îò âíåçàïíîòî íåïîä÷èíåíèå, ÷å åäâà íå èçïóñíà îðúæèåòî — ùåøå äà ãî èçïóñíå, àêî íå áåøå êëóïúò îêîëî êèòêàòà ìó. Äðúïíà ðåìúêà.
   —	Äà íå ñè ïîñìÿëà äà äúðïàø íåùî îò ìåí — äðåçãà âî êàçà òîé. — ×óâàø ëè? Ñàìî äà îïèòàø ïàê, öÿë ìåñåö ùå ïèêàåø ìàëèíîâ ñîê.
   - Òîì, ïðåñòàíè — êàçà òÿ è ñàìèÿò è òîí ãî âáåñè — ãîâîðåøå ìó êàòî ó÷èòåëêà, êîÿòî ñå êàðà â ìåæäó÷àñèåòî íà ïàêîñòëèâ øåñòãîäèøåí õëàïàê. — Òðÿáâà äà çàìèíà. Íå ñå øåãóâàì. Çàãèíàëè ñà õîðà, à àç äàäîõ îáåùàíèå ïðåäè ìíîãî ãîäèíè...
   Òîì ïî÷òè íå ÿ ÷ó. Èçðåâà è ñå âòóðíà êúì íåÿ ñëåïåøêîì, ñ ïðèâåäåíà ãëàâà, ðàçìàõâàéêè ðåìúêà. Óäàðè ÿ è òÿ îòõâðúêíà êúì ñòåíàòà íà áàíÿòà. Òîé îòìåòíà ðúêà, óäàðè ÿ, ïàê îòìåòíà ðúêà è ïàê ÿ óäàðè. Íà ñëåäâàùàòà ñóòðèí íÿìàøå äà ìîæå äà âäèãíå ðúêà íàä íèâîòî íà î÷èòå ñè ïðåäè äà å ãëúòíàë òðè òàáëåòêè êîäåèí, íî çàñåãà íå îñúçíàâàøå íèùî îñâåí ôàêòà, ÷å òÿ ñå ïðîòèâè. Íå ñòèãà ÷å ïóøåøå, àìè è ñå áå îïèòàëà äà ìó èçòðúãíå ðåìúêà — Äà, áðàò÷åòà, äà, ïðèÿòåëè è ñúñåäè, ñàìà ñè èçïðîñè ïåðäàõà è òîé áå ãîòîâ äà ïîòâúðäè ïðåä òðîíà íà Ãîñïîäà-Âîãà, ÷å ùå é ãî âúðíå ñ ëèõâèòå.
   Ðàçìàõâàéêè êàèøà, òîé èçòëàñêà Áåâúðëè äî ñòåíàòà è ÿ îáñèïà ñ óäàðè. Òÿ áå âäèãíàëà ðúöå äà çàùèòè ëèöåòî ñè, íî âñè÷êî îñòàíàëî áåøå ïîäëîæåíî íà óäàðèòå. Â òèøèíàòà íà áàíÿòà êîëàíúò ïëþùåøå ãëóõî êàòî ãîâåäàðñ-êè áè÷. Àëà òÿ íå ïèùåøå êàêòî îáèêíîâåíî, íèòî ãî ìîëåøå äà ñïðå, êàêòî ñå ñëó÷âàøå íàé-÷åñòî. È íàé-ëîøîòî — íå ïëà÷åøå êàêòî âèíàãè. Íå ñå ÷óâàøå íèùî îñâåí ïëÿñúêúò íà êîëàíà è äèøàíåòî èì — íåãîâîòî òåæêî è äðåçãàâî, íåéíîòî óñêîðåíî è ëåêî.
   Òÿ ñå õâúðëè êúì òîàëåòíàòà ìàñè÷êà êðàé ëåãëîòî. Ðàìåíåòå é àëåíååõà îò óäàðèòå íà ðåìúêà. Êîñàòà ñå ðàçâÿâàøå êàòî ïëàìúê. Òîì ñå ëþøíà òðîìàâî ïîäèð íåÿ, áåøå áàâåí, íî åäúð, ìíîãî åäúð — íàâðåìåòî ðåäîâíî èãðàåøå ñêóîø, äîêàòî ïðåäè äâå ãîäèíè ñè ñêúñà àõèëåñîâîòî ñóõîæèëèå, à ñëåä òîâà ìàëêî áå ïîíàïúëíÿë (íàâÿðíî áè áèëî ïî-òî÷íî äà ñå êàæå „äîñòà"), íî ìóñêóëèòå âñå îùå ñå ñïîòàéâàõà êàòî ÿêè âúæåòà ïîä ñëîåâåòå òëúñòèíà. È âñå ïàê ãî îáçåìàøå ëåêà òðåâîãà, ÷å ñå çàäúõâà òîëêîâà áúðçî.
   Òÿ ñòèãíà äî ìàñè÷êàòà è Òîì ïîìèñëè, ÷å ùå êëåêíå òàì èëè ìîæå áè ùå ïðîëàçè îòäîëó. Âìåñòî òîâà Áåâúðëè ïîñåãíà... îáúðíà ñå... è èçâåäíúæ ñòàÿòà ñå èçïúëíè ñ ëåòÿùè ïðåäìåòè. Çàìåðÿøå ãî ñ êîçìåòèêà. Øèøåíöå „Øàíòèëè" ãî óëó÷è òî÷íî â ãðúäíàòà êîñò, ïàäíà è ñå ñòðîøè ïðåä êðàêàòà ìó. Òóòàêñè ãî îáãúðíà òåæêèÿò àðîìàò íà öâåòÿ. — Ïðåñòàíè! — èçðåâà òîé. — Ïðåñòàíè, êó÷êî!
   Íå ïðåñòàíà. Ðúöåòå é ëåòÿõà ïî ñòúêëåíèÿ ïëîò íà ìàñè÷êàòà, ñãðàá÷âàõà êàêâîòî èì ïàäíå, ìÿòàõà. Òîì îïèïà ãúðäèòå ñè, êúäåòî ãî áå óëó÷èëî øèøåíöåòî „Øàíòèëè", Îùå íå ìîæåøå äà ïîâÿðâà, ÷å òÿ ãî å óäàðèëà, ìàêàð èç âúçäóõà äà ñâèñòÿõà íîâè è íîâè ñíàðÿäè. Ñòúêëåíàòà êàïà÷êà íà øèøåíöåòî ãî áå ïîðÿçàëà. Äðåáíà ðàíè÷êà, íèùî è íèêàêâà òðèúãúëíà äðàñêîòèíà, íî íå ñè ëè ñòðóâàøå çàðàäè íåÿ åäíà ðèæàâà äàìà äà âèäè íîâèÿ èçãðåâ ïðåç áîëíè÷íè ïðîçîðöè? Î, äà, ñòðóâàøå ñè. Åäíà äàìà, êîÿòî...
   Âíåçàïíî ÷åëîòî ìó èçêúíòÿ îò ìîùíèÿ óäàð íà áóðêàí÷å êðåì íàä äÿñíàòà âåæäà. Ãëóõèÿò òúòåí ñÿêàø ñå ðàçäàäå âúòðå â ãëàâàòà ìó. Â îêîòî ìó èçáóõíà îñëåïè òåëíà áÿëà ñâåòëèíà è òîé îòñòúïè êðà÷êà íàçàä ñúñ çÿïíàëà óñòà. Ñëåä ìèã áóðêàí÷å Íèâåà ñå âðÿçà â êîðåìà ìó ñ îñòúð ïëÿñúê è Áåâúðëè... íèìà? âúçìîæíî ëè áå? ... äà! Òÿ èçêðåùÿ ñðåùó íåãî!
   -	Çàìèíàâàì çà àåðîãàðàòà, êîïåëå ãàäíî!  ×óâàø ëè? Èìàì ðàáîòà è çàìèíàâàì! Ìàõíè ìè ñå îò ïúòÿ, çàùîòî ÇÀÌÈÍÀÂÀÌ!
   Â äÿñíîòî ìó îêî ñå ñòè÷àøå ëþòèâà ñòðóéêà òîïëà êðúâ. Òîé ÿ èçáúðñà ñ îïàêîòî íà äëàíòà ñè.
   Ïîñòîÿ âòðåí÷åí â íåÿ, êàòî ÷å ÿ âèæäàøå çà ïðúâ ïúò. Â èçâåñòåí ñìèñúë áå òî÷íî òàêà. Ãúðäèòå ïîäñêà÷àõà îò áúðçîòî, ðàçâúëíóâàíî äèøàíå. Ëèöåòî é ïëàìòåøå, îñåÿíî òóê-òàì ñ âîñú÷íîáëåäè ïåòíà. Óñòíèòå é ñå áÿõà îòòåãëèëè îò çúáèòå â õèùíà ãðèìàñà. Îáà÷å áå îáðàëà âñè÷êî îò ìàñè÷êàòà. Ñêëàäúò çà ìóíèöèè îñòàâàøå ïðàçåí. Â î÷èòå é Òîì âñå îùå ðàç÷èòàøå ñòðàõ... íî íå îò íåãî.
   - Ïðèáåðè òèÿ äðåõè — èçðå÷å òîé, ïîëàãàéêè îò÷àÿ íè óñèëèÿ äà íå ñå çàäúõâà. Èíà÷å ãëàñúò ìó íå áè çâó÷àë äîáðå. Áè èçäàë ñëàáîñòòà ñè. — Ïîñëå îñòàâè êóôàðà è ìàðø â ëåãëîòî. Àêî ìå ïîñëóøàø, ìîæå è äà íå òå ïðå áèÿ. Ñèãóðíî ùå ñå îòúðâåø ñ äâà äíè íà ëåãëî âìåñòî äâå ñåäìè,öè.
   - Òîì, èçñëóøàé ìå — áàâíî îòâúðíà òÿ. Ãëåäàøå ãî ñúñ ñïîêîéíè, ÿñíè î÷è. — Àêî îùå âåäíúæ ñå ïðèáëèæèø äî ìåí, ùå òå óáèÿ. Ðàçáèðàø ëè, äåáåëî øêåìáå? Ùå òå óáèÿ.
   È èçâåäíúæ — ìîæå áè çàðàäè íåîïèñóåìàòà íåíàâèñò è ïîãíóñà â î÷èòå é, ìîæå áè çàùîòî ãî áå íàðåêëà äåáåëî øêåìáå èëè çàðàäè áóíòîâíèÿ òðåïåò íà ãúðäèòå é — ñòðàõúò ãî çàäàâè. Âå÷å íå áåøå íàïúïèëà èëè äîðè ðàçöúôíàëà áîÿçúí, à öÿëà øèáàíà ãðàäèíà îò ñòðàõ óáèéñòâåíèÿ ñòðàõ, ÷å íå å òóê.
   Òîì Ðîãúí ñå íàõâúðëè ñðåùó æåíà ñè, âå÷å áåç äà êðåùè. Íîñåøå ñå áåçøóìíî êàòî òîðïåäî, öåïåùî âúëíèòå. Íàâÿðíî ñå êàíåøå íå ñàìî äà áèå è ïîêîðÿâà, íî è äà èçâúðøè îíîâà, ñ êîåòî Áåâúðëè òúé íåîáìèñëåíî ãî çàïëàøâàøå.
   Î÷àêâàøå  òÿ  äà ïîáåãíå.   Íàé-âåðîÿòíî  êúì áàíÿòà. Ìîæå áè êúì ñòúëáèùåòî. Àëà òÿ íå îòñòúïè. Óäðÿéêè ñ -áåäðî ñòåíàòà, Áåâúðëè ñå õâúðëè ñ öÿëàòà òåæåñò âúðõó ìàñè÷êàòà, êèëíà ÿ íàñðåùà ìó è â áúðçèíàòà ñè ñ÷óïè äâà íîêúòÿ, êîãàòî ïîòíàòà é äëàí ñå ïðåïëúçíà ïî ðúáà.
   Çà ìîìåíò òîàëåòêàòà çàñòèíà êîñî âúâ âúçäóõà, ïîñëå ïàê ñå ïëúçíà íàïðåä. Ìàñè÷êàòà çàòàíöóâà íà åäèí êðàê, îòõâúðëè ñ îãëåäàëîòî êðàòúê âîäíèñò îòáëÿñúê ïî òàâàíà è ïðîäúëæè äà ïàäà. Øèøåíöàòà â ÷åêìåäæåòî ñå ñòðîøèõà ñ ìóçèêàëåí çâúí. Ïðåäíèÿò ðúá ñå âðÿçà â áåäðîòî íà Òîì è ãî ïîâàëè. Òîé çúðíà êàê îãëåäàëîòî ñå ñòîâàðâà íà ïîäà âëÿâî îò íåãî, âäèãíà ðúêà äà çàùèòè î÷èòå ñè è èçïóñíà ðåìúêà. Íàîêîëî ñå ïîñèïàõà êúñ÷åòà ñòúêëî -ïðîçðà÷íè îò åäíàòà ñòðàíà, ñðåáðèñòè îò äðóãàòà. Óñåòè æèëâàíåòî íà íÿêîè îò òÿõ — æèëâàíå äî êðúâ.
   ×àê ñåãà òÿ çàïëàêà, äèøàéêè òåæêî, ñ õëèïàíå. Òîëêîâà ïúòè ñè áå ïðåäñòàâÿëà êàê ùå ãî íàïóñíå, ùå ñå èçòðúãíå îò òèðàíèÿòà íà Òîì, êàêòî ñå áå èçòðúãíàëà îò âëàñòòà íà áàùà ñè — ïîñðåä íîù, ñ íàáúðçî íàòúïêàíè êóôàðè â áàãàæíèêà íà êîëàòà. Íå áåøå ãëóïàâà æåíà, äîðè ñåãà, ïðåä îêîí÷àòåëíèÿ ïðîâàë íà âðúçêàòà, íå áåøå òîëêîâà ãëóïàâà äà ñè âúîáðàçÿâà, ÷å íå å îáè÷àëà Òîì è ÷å íå ïðîäúëæàâà âñå îùå äà ãî îáè÷à ñ ÷àñòèöà îò äóøàòà ñè. Íî òîâà íå çàñåí÷âàøå ñòðàõà îò íåãî... îìðàçàòà... è ïðåçðåíèåòî êúì ñàìàòà ñåáå ñè, ÷å ãî å èçáðàëà ïî íÿêàêâè íåîñúçíàòè ìîòèâè, âêîðåíåíè â îíèÿ âðåìåíà, êîèòî îòäàâíà å òðÿáâàëî äà îòìèíàò. Ñúðöåòî é íå ñå êúñàøå, ïî-ñêîðî êèïåøå, òîïåøå ñå. Èçïèòà ñòðàõ, ÷å ëóìíàëèÿò îãúí ìîæå äà èçïåïåëè ðàçñúäúêà é.
   Íî âñè÷êè òèÿ ÷óâñòâà çàãëúõâàõà, çàùîòî îò äúíîòî íà ñúçíàíèåòî è ãðúìîâíî òúòíåøå ñóõèÿò, îòìåðåí ãëàñ íà Ìàéê Õåíëúí: Òî ñå âúðíà, Áåâúðëè... Òî ñå âúðíà... à òè îáåùà...
   Òîàëåòêàòà ïîòðåïíà íàãîðå-íàäîëó. Âåäíúæ. Äâàæ. Òðåòè ïúò. Ñÿêàø äèøàøå.
   Ñòúïâàéêè ïúðãàâî è ïðåäïàçëèâî, óñåùàéêè êàê èçâèòèòå úãúë÷åòà íà óñòíèòå ïîòðåïâàò êàòî ïðåä ãúð÷, òÿ çàîáèêîëè ìàñè÷êàòà, ïðåñå÷å íà ïðúñòè îñåÿíèÿ ñúñ ñòúêëà ïîä è ñãðàá÷è êîëàíà ìèã ïðåäè Òîì äà îòìåñòè ïðåïÿòñòâèåòî. Ïîñëå îòñòúïè è âìúêíà äëàí â êëóïà. Îòìåòíà êîñàòà îò î÷èòå ñè, çà äà âèäè êàêâî ùå ïðåäïðèåìå Òîì.
   Òîé ñå èçïðàâè. Íÿêîëêî ïàð÷åòà îò îãëåäàëîòî áÿõà îäðàñêàëè áóçàòà ìó. Òúíêà ðàíà ïðåñè÷àøå ÷åëîòî ìó êà :î àëåíà íèøêà. Äîêàòî áàâíî ñòúïâàøå íà íîçå, òîé ñå 1Òðåí÷è â Áåâúðëè ñ ïðèñâèòè î÷è. Áåëèòå ìó øîðòè áÿõà îïðúñêàíè ñ êðúâ, - Äàâàé êîëàíà — êàçà òîé.
   Âìåñòî îòãîâîð òÿ ïðåìåòíà ðåìúêà îêîëî äëàíòà ñè è ãî èçãëåäà ïðåäèçâèêàòåëíî. — Ïðåñòàíè, Áåâ. Íåçàáàâíî.
   — Àêî òðúãíåø êúì ìåí, ùå òå áèÿ äîêàòî ñå íàäðèñ'êàø. — Äóìèòå èçëèòàõà îò óñòàòà é, íî òÿ íå ìîæåøå äà ïîâÿðâà, ÷å ñà íåéíè. À êáé áåøå òîçè ïúðâîáèòåí ÷îâåê ñ êúðâàâè øîðòè? Ñúïðóãúò é? Áàùà é? Èëè îíçè ëþáîâíèê Åîò êîëåæà, êîéòî åäíà íîù é ðàçáè íîñà — ïðîñòî åé-òà-êà, áåç ïðè÷èíà? Î, Ãîñïîäè, ïîìîãíè ìè, ïîìèñëè òÿ. Ïî'ìîãíè ìè ñåãà. À íåïîêîðíàòà óñòà ïðîäúëæàâàøå äà ãîâîðè. — Çíàåø, ÷å ìîãà äà ãî íàïðàâÿ. Òè ñè äåáåë è òðîìàâ, •Òîì. Çàìèíàâàì è ìèñëÿ, ÷å ìîæå è äà íå ñå âúðíà. Ìèñëÿ, ÷å âñè÷êî å ñâúðøåíî. — Êîé å îíçè òèï Äåíáðîó? — Íå ìèñëè çà íåãî. Àç...
   Ñàìî ìèã ïðåäè äà ñòàíå êúñíî, òÿ îñúçíà, ÷å âúïðîñúò å öåëÿë äà ÿ ðçñåå. Åäâà èçðåêúë ïîñëåäíàòà äóìà, Òîì ñå õâúðëè êúì íåÿ. Òÿ çàìàõíà, ðåìúêúò îïèñà øèðîêà äúãà è ñå ñòîâàðè âúðõó óñòàòà ìó ñ ãðúìêèÿ ïëÿñúê íà îòïóøåíà áóòèëêà.
   Òîì èçïèùÿ õâàíà ñå ñ äâå ðúöå çà óñòàòà è â øèðîêî ðàçòâîðåíèòå ìó î÷è çàáëåñòÿõà áîëêà è èçíåíàäà. Ìåæäó ïðúñòèòå ìó ïðîêàïà êðúâ.
   — Ðàçáè ìè óñòàòà, êó÷êî! — ãëóõî êðåñíà òîé. — Î, Ãîñïîäè, ðàçáè ìè óñòàòà!
   Îòíîâî âðúõëåòÿ ñ ïðîòåãíàòè íàïðåä ðúöå. Óñòàòà ìó ïðèëè÷àøå íà âëàæíî ÷åðâåíî ïåòíî. Óñòíèòå áÿõà ðàçêúñàíè íà äâå ìåñòà. Óäúðúò áå èçáèë êîðîíêàòà îò ïðåäíèÿ ìó çúá. Ïðåä î÷èòå íà Áåâúðëè Òîì ÿ èçïëþ íàñòðàíè. ×àñò îò äóøàòà é èñêàøå äà ïîáåãíå ñúñ ñòîí, äà çàòâîðè î÷è. Íî äðóãàòà Áåâúðëè ëèêóâàøå êàòî îñúäåí íà ñìúðò çàòâîðíèê, êîéòî âèæäà êàê íåî÷àêâàíî çåìåòðåñåíèå ïîâàëÿ ñòåíèòå íà êèëèÿòà. Òàçè Áåâúðëè ïðîñòî ñå íàñëàæäàâàøå íà ñúáèòèÿòà. Äà áåøå ÿ ãëúòíàë! — ïîìèñëè òÿ. Äà ñå áåøå çàäàâèë! Èìåííî òÿ, äðóãàòà Áåâúðëè çàâúðòÿ ðåìúêà çà ñåòåí ïúò - ðåìúêà, êîèòî òîëêîâà ÷åñòî ÿ áå æàðèë ïî áåäðà, òà, êðàêàòà, ãúðäèòå. Ðåìúêà, êîéòî Òîì áå ðàçìàõâàë íàä íåÿ áåçáðîé ïúòè ïðåç ïîñëåäíèòå ÷åòèðè ãîäèíè. Áðîÿò íà óäàðèòå çàâèñåøå îò ðàçìåðà íà ïðîâèíåíèåòî. Òîì ñå ïðèáèðà, à âå÷åðÿòà å èçñòèíàëà? Äâà êàèøà. Áåâ å ðàáîòèëà äî êúñíî â àòåëèåòî, áåç äà ñå îáàäè? Òðè êàèøà. ß ãëåäàé òè — Áåâ ïàê å ïàðêèðàëà íåïðàâèëíî. Åäèí êàèø... ïðåç ãúðäèòå. Òîì áåøå äîáúð. Ðÿäêî ÿ íàðàíÿâàøå. Âñúùíîñò íå áîëåøå ÷àê òîëêîâà. Àêî íå ñå áðîè óíèæåíèåòî. Îò íåãî áîëåøå. À îùå ïî-îñòðî áîëåøå îò ðàçáèðàíåòî, ÷å ÷àñò îò äóøàòà é êîïíåå çà áîëêàòà. Êîïíåå çà óíèæåíèåòî.
   Êîéòî ñå ñìåå ïîñëåäåí, íàé-äîáðå ñå ñìåå, ïîìèñëè òÿ è çàìàõíà.
   Òîçè ïúò óäàðè íèñêî, îòñòðàíè è ðåìúêúò ãî óëè÷è ïî òîïêèòå ñ ðÿçúê, íî ãëóõ ïëÿñúê — êàêòî òóïàëêà âúðõó êèëèì. Òîâà áå êðàÿò. Òîì Ðîãúí ìèãîì çàãóáè áîð÷åñêèÿ ñè äóõ.
   Òîé íàäàäå òúíè÷úê, íåìîùåí ïèñúê è ðóõíà íà êîëåíå êàòî çà ìîëèòâà. Äúðæåøå ñå ñ äâå ðúöå ìåæäó êðàêàòà. Îòìåòíà ãëàâà íàçàä. Æèëèòå ïî øèÿòà ìó ñå èçïúíàõà. Óñòàòà ìó çàñòèíà íàêðèâî, êàòî óñòà íà òðàãè÷íà ìàñêà. Ëÿâîòî ìó êîëÿíî ñå íàòúêíà íà åäðî íàçúáåíî ïàð÷å îò øèøå çà ïàðôþì è òîé áåçìúëâíî ñå ïðîñíà íàñòðàíè êàòî êèò. Îòäðúïíà åäíà ðúêà îò òîïêèòå ñè è ñòèñíà ðàçäðàíîòî êîëÿíî. Êîëêî êðúâ, ïîìèñëè òÿ. Ìèëè Áîæå, öåçèÿò å å êðúâ, Ùå ãî ïðåæèâåå,  õëàäíî îòâúðíà íîâàòà Áåâúðëè îíàçè Áåâúðëè, êîÿòî ñÿêàø ñå áå ïîÿâèëà åäâà ñëåä îáàæäàíåòî íà Ìàéê Õåíëúí. Òèïîâå êàòî íåãî íå óìèðàò ëåñíî. Ñàìî ãëåäàé äà ñè ïëþåø íà ïåòèòå ïðåäè ïàê äà ìó äîéäå íàñòðîåíèå çà òàíöè. Èëè äà îòñêî÷è äî ìàçåòî çà Óèí÷åñòúðà.
   Òÿ îòñòúïè íàçàä è ïðåç êðàêàòà é ñå ñòðåëíà îñòðà áîëêà — áåøå íàñòúïèëà êúñ÷å îò ðàçáèòîòî îãëåäàëî. Íàâåäå ñå äà õâàíå äðúæêàòà íà êóôàðà. Íå èçñïóñêàøå Òîì îò ïîãëåä. Îòñòúïè êúì âðàòàòà è ïðîäúëæè çàäíåø-êîì ïî êîðèäîðà. Äúðæåøå êóôàðà ñ äâå ðúöå è ðúáúò ìó ÿ óäðÿøå ïðåç ãëåçåíèòå. Ðàíè÷êàòà íà ïåòàòà îñòàâÿøå êúðâàâè îòïå÷àòúöè. Êîãàòî ñòèãíà äî ñòúëáàòà, òÿ ñå çà âúðòÿ è õóêíà íàäîëó, áåç äà ñè äàâà âðåìå çà ðàçìèñúë. Âïðî÷åì, ïîäîçèðàøå, ÷å åäâà ëè áè ìîãëà äà ìèñëè ñâúðçàíî — ïîíå çàñåãà. Íåùî ÿ ïîòóïà ëåêè÷êî ïî êðàêà è òÿ èçïèùÿ.
   Ñâåäå î÷è è âèäÿ, ÷å å êðàÿò íà êîëàíà. Äðóãèÿò êðàé îùå áåøå ïðåìåòíàò îêîëî äëàíòà é. Â ïîëóìðàêà ïðèëèêàòà ñ óìðÿëà çìèÿ ñòàâàøå ïî-ñèëíà îò êîãàòî è äà áèëî. Ñ èçêðèâåíî îò ïîãíóñà ëèöå Áåâúðëè ìåòíà ðåìúêà ïðåç ïåðèëàòà è ãî âèäÿ êàê ïàäà âúðõó êèëèìà â êîðèäîðà, èçâèò êàòî áóêâàòà 8.
   Â ïîäíîæèåòî íà ñòúëáàòà òÿ õâàíà ñ êðúñòîñàíè ðúöå ïîëàòà íà áÿëàòà ñè äàíòåëåíà íîùíèöà è ÿ ñìúêíà ïðåç ãëàâà. Áåøå öÿëàòà â êðúâ è íÿìàøå äà ñå òúðïè òàêàâà íèòî ñåêóíäà ïîâå÷å, ïúê êàêâîòî øå äà ñòàâà. Çàõâúðëè ÿ íàñòðàíè è äðåõàòà ïðîâèñíà êàòî ïðîçèðåí ïàðàøóò âúðõó ôèêóñà êðàé âðàòàòà íà õîëà. Ãîëàòà Áåâúðëè ñå ïðèâåäå íàä êóôàðà. Âðúõ÷åòàòà íà ãúðäèòå é áÿõà èçñòèíàëè è òâúðäè êàòî êóðøóìè.
   - ÁÅÂÚÐËÈ, ÐÀÇÌÚÐÄÀÉ ÑÈ ÇÀÄÍÈÊÀ È ÈÄÂÀÉ ÃÎÐÅ!
   Òÿ îõíà, ïîäñêî÷è è ïàê ñå íàâåäå íàä êóôàðà. Ùîì îíçè òèï èìàøå ñèëè äà êðåùè òàêà, çíà÷è îñòàâàøå ìíîãî ïî-ìàëêî âðåìå, îòêîëêîòî áå ïðåäïîëàãàëà. Îòâîðè êóôàðà è èçðîâè ãàùè÷êè, áëóçà, âåõòè äæèíñè. Íàõëóçè âñè÷êî, áåç äà ñÿäà è áåç äà îòêúñâà ïîãëåä îò ñòúëáàòà. Íî Òîì íå ñå ïîÿâè. Ñàìî èçðåâà èìåòî é îùå äâà ïúòè è âñåêè ïúò òÿ îòñêà÷àøå îò êðÿñúêà è ñå îçúðòàøå êàòî ïîäãîíåíî æèâîòíî, áåç äà óñåùà, ÷å îãîëâà çúáè â ÿðîñòíà ãðèìàñà.
   Çàêîï÷à áëóçàòà êîëêîòî ñå ìîæå ïî-áúðçî. Ãîðíèòå äâå êîï÷åòà ëèïñâàõà (ñìåøíà ðàáîòà — òîëêîâà ðÿäêî ñå ãðèæåøå çà ñîáñòâåíèòå ñè äðåõè) è ñèãóðíî ïðèëè÷àøå íà ïîëóïðîôåñèîíàëíà ïðîñòèòóòêà, òúðñåùà äà îáñëóæè íàáúðçî îùå åäèí êëèåíò ïðåäè ðàçñúìâàíå. Å, íèùî. -	ÙÅ ÒÅ ÓÁÈß, ØÈÁÀÍÀ ÊÓ×ÊÎ!
   Òÿ çàõëîïíà êàïàêà íà êóôàðà è ùðàêíà çàêîï÷àëêèòå. Ðúêàâúò íà åäíà áëóçà ñå ïîäàâàøå êàòî èçïëåçåí åçèê. Áåâúðëè õâúðëè áúðç ïîãëåä íàîêîëî — ïîäîçèðàøå, ÷å âå÷å íèêîãà íÿìà äà âèäè òàçè êúùà.
   Ìèñúëòà íå é äîíåñå íèùî äðóãî îñâåí îáëåê÷åíèå. Îòâîðè âðàòàòà è èçòè÷à íàâúí.  
   Áå îòìèíàëà òðè ïðåñå÷êè, êðà÷åéêè áåç ñàìà äà çíàå íàêúäå è ÷àê òîãàâà óñåòè, ÷å âñå îùå å áîñà. Â ïîðÿçàíàòà ëÿâà ïåòà òðúïíåøå òúïà áîëêà. Òðÿáâàøå äà îáóå íåùî, à ÷àñúò íàáëèæàâàøå äâà ñëåä ïîëóíîù. Ïîðòìîíåòî è êðåäèòíèòå êàðòè áÿõà îñòàíàëè ó äîìà. Ïðåðîâè äæîáîâåòå íà äæèíñèòå, íî îòêðè ñàìî íÿêîëêî òîï÷åíöà ìúõ. Áåøå áåç ïóêíàòà ïàðà. Îçúðíà ñå — æèëèùåí .êâàðòàë ñúñ ñïðåòíàòè êúùè÷êè, ãðèæëèâî ïîääúðæàíè òðåâíè ïëîùè è æèâè ïëåòîâå, òúìíè ïðîçîðöè. È èçâåäíúæ òÿ ñå ðàçñìÿ.
   Áåâúðëè Ðîãúí ñåäåøå íà íèñêî êàìåííî çèä÷å ñ êóôàð ìåæäó êàëíèòå ñè íîçå è ñå ñìååøå. Êîëêî ÿðêî áëåñòÿõà çâåçäèòå îòãîðå! Îòìåòíà ãëàâà è ïðîäúëæè äà ñå ñìåå êúì òÿõ, à áóéíîòî âåñåëèå ÿ îáãúðíà êàòî ìîùåí ïðèëèâ, êîéòî ðàçòúðñâà, îòíàñÿ, ïðå÷èñòâà ñ òàêàâà ñèëà, ÷å âå÷å íÿìà ìÿñòî çà ðàçñúæäåíèÿ; îñòàâàõà ñàìî ìèñëèòå íà êðúâòà è îíçè ìîãúù ãëàñ âúâ âåíèòå, êîéòî ãîâîðåøå ñ åçèêà íà æåëàíèåòî, ìàêàð ÷å Áåâúðëè íå ðàçáèðàøå, ïúê è íå äúðæåøå äà ðàçáåðå êàêâî òî÷íî æåëàå. Ñòèãàøå äà óñåùà êàê ÿ èçïúëâà íàïîðèñòà òîïëèíà. Æåëàíèå, ïîìèñëè òÿ è ïðèëèâúò ñÿêàø íàáðà ñêîðîñò, òëàñíà ÿ íàïðåä, êúì íÿêàêâà íåèçáåæíà êàòàñòðîôà.
   Èçïëàøåíà, íî ñâîáîäíà, òÿ ñå ñìååøå êúì çâåçäèòå, à óæàñúò áåøå îñòúð êàòî áîëêà è ñëàäúê êàòî çðÿëà îêòîìâðèéñêà ÿáúëêà, è êîãàòî â ñïàëíÿòà íà êúùàòà çàä çèä÷å-òî ïðîáëåñíà ñâåòëèíà, òÿ ãðàáíà êóôàðà è èçòè÷à êúì ìðàêà, áåç äà óäúðæà ñìåõà ñè. 6. Áèë Äåíáðîó ñè âçèìà ïî÷èâêà — Çàìèíàâàø? — ïîâòîðè Îäðà.
   Îçàäà÷åíà è ëåêî èçïëàøåíà, òÿ ñå âãëåäà â íåãî, ïîñëå ïîâäèãíà áîñèòå ñè êðàêà è ãè ïîäâè ïîä ñåáå ñè. Ïîäúò áåøå òîëêîâà ñòóäåí. Âñúùíîñò öÿëàòà êúùà áåøå ñòóäåíà. Òàçè ãîäèíà ïðîëåòòà â Þæíà Àíãëèÿ èäâàøå ñ íåîáè÷àéíî ïðîëèâíè äúæäîâå è ïî âðåìå íà ðåäîâíèòå óòðèííè è âå÷åðíè ðàçõîäêè Áèë Äåíáðîó ÷åñòî ñè ñïîìíÿøå çà Ìåéí... è äàæå çà Äåðè — ñïîìíÿøå ñè ñìúòíî è ñ èçíåíàäà.
   Ñìÿòàøå ñå, ÷å êúùàòà ðàçïîëàãà ñ ïàðíî îòîïëåíèå -òàêà òâúðäåøå îáÿâàòà è â íÿêîãàøíîòî îòäåëåíèå çà âúãëèùà íà áåçóïðå÷íî ÷èñòîòî ìàçå íàèñòèíà èìàøå ïåù, 'ÿî äâàìàòà ñ Îäðà îò ñàìîòî íà÷àëî îòêðèõà, ÷å áðèòàíñêàòà ïðåäñòàâà çà ïàðíî îòîïëåíèå íÿìà íèùî îáùî ñ àìåðèêàíñêàòà. Áðèòàíöèòå íàâÿðíî ñìÿòàõà, ÷å ñ ïàðíîòî âñè÷êî å íàðåä> ùîì ñóòðèí íå òè ñå íàëàãà äà ñÿäàø âúðõó ëåäåíà êîðè÷êà â òîàëåòíàòà. Ñåãà áåøå óòðî   -øñåì áåç ïåòíàéñåò, Áèë áå îñòàâèë ñëóøàëêàòà ïðåäè ïåò ìèíóòè. -	Áè>ë, íå ìîæåø äà çàìèíåø ïðîñòî åé-òàêà. Çíàåø ãî. —	Òðÿáâà — êàçà òîé.
   Â äúíîòî íà ñòàÿòà èìàøå áþôåò. Áèë ïðèñòúïè êúì íåãî, èçìúêíà îò ãîðíàòà ëàâèöà áóòèëêà „Ãëåíôèäè÷" è ñè íàëÿ. Ðàçñèïà ìàëêî ïî ðúáà íà ÷àøàòà. Èçðóãà. — Êîé ñå îáàäè? Îò êàêâî òå å ñòðàõ, Áèë? — Íå ìå å ñòðàõ.
   - Î? Âèíàãè ëè òè òðåïåðÿò ðúöåòå? È âèíàãè ëè ïîä õâàùàø ïèåíåòî ïðåäè çàêóñêà?
   Îòìÿòàéêè ñ êðàêà ïîëèòå íà õàëàòà, òîé' ñå âúðíà äî êðåñëîòî è ñåäíà. Îïèòà äà ñå óñìèõíå, íî óñåòè, ÷å íÿìà ïîëçà è ñå îòêàçà.
   Ïî-òåëåâèçèÿòà ãîâîðèòåëÿò íà Áè-Áè-Ñè ðúñåøå îáè÷àéíèÿ êóï ëîøè íîâèíè ïðåäè äà ñå çàåìå ñúñ ñíîùíèòå ôóòáîëíè ðåçóëòàòè. Ïðåäíèÿ ìåñåö, êîãàòî ïðèñòèãíàõà çà íà÷àëîòî íà ñíèìêèòå â ìàëêîòî êðàéãðàäñêî ñåëöå Ôëèéò, è äâàìàòà ñå âúçõèùàâàõà îò âèñîêîòî êà÷åñòâî íà àíãëèéñêèòå ïðåäàâàíèÿ — ñ õóáàâ öâåòåí òåëåâèçîð ÷îâåê èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å âñè÷êî ñå ðàçèãðàâà íàïðàâî ïðåä î÷èòå ìó. Êàðòèíàòà èìà ïîâå÷å ðåäîâå èëè íåùî ïîäîáíî, áå êàçàë Áèë. Íå çíàì, íî å ñòðàõîòíî, áå îòâúðíàëà Îäðà. Òîãàâà îùå íå áÿõà îòêðèëè, ÷å ïðîãðàìàòà ñå ñúñòîè ãëàâíî îò àìåðèêàíñêè ñåðèàëè êàòî „Äàëàñ" è áåçáðîé ñïîðòíè ñúñòåçàíèÿ — íåðàçáèðàåìè è ñêó÷íè (íàïðèìåð øàìïèîíàò ïî õâúðëÿíå íà ñòðåëè÷êè, â êîéòî ñúñòåçàòå-, ëèòå ïðèëè÷àõà íà èçíåðâåíè ÿïîíñêè áîðöè „ñóìî") èëè ïúê ïðîñòî ñêó÷íè (àíãëèéñêèÿò ôóòáîë áåøå êàëïàâ; êðè-êåòúò — îùå ïîâå÷å).
   — Íàïîñëåäúê ÷åñòî ñè ìèñëÿ çà ðîäíèÿ êðàé — êàçà Áèë è îòïè îò ÷àøàòà.
   — Çà ðîäíèÿ êðàé ëè? — ïîâòîðè Îäðà è ãî èçãëåäà òîëêîâà ñëèñàíî, ÷å òîé ñå ðàçñìÿ.
   — Ãîðêàòà Îäðà! Âå÷å ïî÷òè åäèíàéñåò ãîäèíè æèâååø ñ íÿêàêúâ òèï, à íèùè÷êî íå ñè ðàçáðàëà çà íåãî. Êàêâî çíàåø?
   Òîé ïàê ñå ðàçñìÿ è ïðåñóøè ÷àøàòà. Òîçè ñìÿõ ÿ òðåâîæåøå, êàêòî ÿ òðåâîæåøå è ÷àøàòà óèñêè â ðúêàòà ìó íà ðàçñúìâàíå. Ñÿêàø íå áåøå ñìÿõ, à ïîòèñíàò áîëåçíåí âîé.
   — Ïèòàì ñå äàëè è ñ äðóãèòå å òàêà — äîáàâè Áèë, äàëè ñúïðóãèòå èì ÷àê ñåãà óñåùàò êîëêî ìàëêî ñà çíàåëè. Äà, ïðåäïîëàãàì.
   — Áèëè, çíàì ñàìî ìå òå îáè÷àì — êàçà òÿ. — Äðóãî íå ìè å òðÿáâàëî ïðåç òåçè åäèíàéñåò ãîäèíè. - Çíàì.
   Òîé ñå óñìèõíà è â óñìèâêàòà ìó ñå ñìåñâàõà íåæíîñò, óìîðà è ñòðàõ. —	Ìîëÿ òå. Ìîëÿ òå, êàæè ìè êàêâî èìà.
   Òÿ ãî ãëåäàøå ñ ïðåêðàñíèòå ñè ñèâè î÷è, ñåäíàëà ñ ïîäâèòè íîçå ïîä ðúáà íà íîùíèöàòà â ñòàðîòî êðåñëî íà íàåòàòà êúùà. Òàçè æåíà áå îáèêíàë è ïðîäúëæàâàøå äà îáè÷à ñëåä åäèíàéñåò ãîäèíè áðàê. Èñêàøå ìó ñå äà ïðîçðå ïðåç íåéíèòå î÷è, ,äà ðàçáåðå êàêâî âèæäàò. Îïèòà äà ñè ïðåäñòàâè âñè÷êî êàòî ðàçêàç. Ìîæåøå, íî çíàåøå, ÷å íèêîé íå áè ãî îòïå÷àòàë.
   Ïðåäñòàâåòå ñè áåäíî ìîì÷å îò ùàòà Ìåéí, êîåòî óñïÿâà äà ñå ïðåáîðè çà ñòèïåíäèÿ è ïîïàäà â óíèâåðñèòåòà. Öÿë æèâîò å èñêàëî äà ñòàíå ïèñàòåë, íî ùîì ñå çàïèñâà â ëèòåðàòóðíèÿ êóðñ, èçâåäíúæ ãóáè ïðåäñòàâà êúäå ñå íàìèðà — êàòî ïúòíèê áåç êîìïàñ ñðåä íåçíàéíà è ñòðàøíà ñòðàíà. Åòî, åäèí ìëàäåæ äî íåãî èñêà äà áúäå Úïäàéê. Åòî äðóã, êîéòî èñêà äà ñòàíå íîâîàíãëèéñêè âàðèàíò íà Ôîêíúð — ñàìî ÷å äúðæè ðîìàíèòå ìó çà ìðà÷íèÿ áåäíÿøêè æèâîò äà áúäàò íàïèñàíè â áåëè ñòèõîâå. Åòî ìîìè÷å, êîåòî îáîæàâà Äæîéñ Êåðúë Îóòñ, íî ñìÿòà, ÷å Îóòñ å èçðàñíàëà â äîìèíèðàíî îò ìúæåòå îáùåñòâî è çàòîâà å „ëèòåðàòóðíî ðàäèîàêòèâíà". Îóòñ íå ìîæå äà áúäå ÷èñòà, òâúðäè ìîìè÷åòî. Åòî íÿêàêúâ äðåáåí è øèøêàâ àáñîëâåíò, êîéòî íå ìîæå èëè íå èñêà äà ãîâîðè áåç ìúí-êàíå. Òîé å íàïèñàë ïèåñà ñ äåâåò äåéñòâàùè ëèöà. Âñåêè ãåðîé ïîâòàðÿ ñàìî åäíà äóìà. Ìàëêî ïî ìàëêî çðèòåëÿò îñúçíàâà, ÷å êîãàòî ñúáåðå äóìèòå çàåäíî, ïîëó÷àâà èçðå÷åíèåòî „Âîéíàòà íîñè ïîëçà ñàìî çà èìïîòåíòíèòå ïðîäàâà÷è íà ñìúðò". Ïèåñàòà ïîëó÷àâà ïðåâúçõîäíà îöåíêà îò ÷îâåêà, êîéòî âîäè êóðñà ïî ëèòåðàòóðíî òâîð÷åñòâî. Òîçè ïðåïîäàâàòåë å ïóáëèêóâàë ÷åòèðè ñòèõîñáèðêè è äîêòîðñêà äèñåðòàöèÿ — âñå â óíèâåðñèòåòñêîòî èçäàòåëñòâî. Ïóøè ìàðèõóàíà è íîñè ìåäàëüîí ñúñ çíàêà íà ìèðà. Íÿêàêâà áîð÷åñêà òåàòðàëíà òðóïà ïðåäñòàâÿ ïèåñàòà íà ìúíêàùèÿ øèøêî ïî âðåìå íà ñòóäåíòñêàòà ñòà÷êà ïðîòèâ âîéíàòà âúâ Âèåòíàì ïðåç ìàé 1970 ãîäèíà. Ïðåïîäàâàòåëÿò èãðàå åäíà îò ðîëèòå. Ìåæäóâðåìåííî Áèë Äåíáðîó å íàïèñàë åäèí êðèìèíàëåí ðàçêàç ñ óáèéñòâî â çàêëþ÷åíà ñòàÿ, òðè ôàíòàñòè÷íè ðàçêàçà è íÿêîëêî ðàçêàçè íà óæàñà, ïîâëèÿíè îò òâîð÷åñòâîòî íà Åäãàð Ïî, Õàóúðä Ëàâêðàôò è Ðè÷àðä Ìàòåñúí - ñëåä ãîäèíè ñàì ùå êàæå, ÷å òèÿ ðàçêàçè ñà ïðèëè÷àëè íà êàòàôàëêà îò ìèíàëèÿ âåê, ñàìî ÷å íàìàçàíà ñ ôîñôîðåñöèðàùà ÷åðâåíà áîÿ è ñíàáäåíà ñ ðåàêòèâåí äâèãàòåë. Çà åäèí îò ôàíòàñòè÷íèòå ñè ðàçêàçè ïîëó÷àâà ïåòèöà. „Òîâà âå÷å å ïî-äîáðî, ïèøå ïðåïîäàâàòåëÿò íà çàãëàâíàòà ñòðàíèöà. Â êîíòðààòàêàòà íà ïðèøúëöèòå óñåùàìå ïîðî÷íèÿ êðúã, ïî êîéòî íàñèëèåòî ïîðàæäà íàñèëèå. Îñîáåíî ìè õàðåñà „èçîñòðåíèÿò íîñ" íà çâåçäîëåòà êàòî ñèìâîë íà ñîöèî-ñåêñóàëíî íàøåñòâèå. Çâó÷è èíòåðåñíî, ìàêàð ÷å êàòî öÿëî âíóøåíèåòî íå å òâúðäå èçÿñíåíî." Îñòàíàëèòå ðàçêàçè åäâà ñå äîáèðàò äî ÷åòâîðêà. È åòî ÷å åäèí äåí òîé ñå èçïðàâÿ íàñðåä ïðîäúëæàâàùîòî âå÷å ñåäåìäåñåò ìèíóòè îáñúæäàíå íà êðàòêà èìïðåñèÿ, â êîÿòî íÿêàêâà êðàâà îãëåæäà èçõâúðëåí àâòîìîáèëåí äâèãàòåë  ñðåä ïóñòî  ïîëå (ìàæå áè äåéñòâèåòî ñå ðàçâèâà ñëåä ÿäðåíà âîéíà, íî ìîæå è äà íå å òàêà). Àâòîðêàòà, ìúðøàâà ìëàäà æåíà, ïóøè öèãàðà ñëåä öèãàðà, îò âðåìå íà âðåìå ÷îïëè ïúïêèòå ïî ñëåïîî÷èÿòà ñè è íàñòîÿâà, ÷å èìïðåñèÿòà å îáùåñòâåíî-ïîëèòè÷åñêà òâîðáà â ñòèëà íà ðàííèÿ Îðóåë. Ïî÷òè âñè÷êè ñòóäåíòè — çàåäíî ñ ïðåïîäàâàòåëÿ — ñà ñúãëàñíè, íî ìîíîòîííîòî áðúùî-ëåâåíå íå ïðåñòàâà. 
   Êîãàòî Áèë ñå èçïðàâÿ, öÿëàòà ãðóïà âïèâà î÷è â íåãî. Òîé å âèñîê è èìà âíóøèòåëíà îñàíêà.
   Áàâíî, áåç äà çàåêâà (çàåêâàíåòî å ïðåñòàíàëî ïðåäè ïîâå÷å îò ïåò ãîäèíè) òîé êàçâà:
   - Íå ðàçáèðàì íèùè÷êî. Íèùè÷êî íå ðàçáèðàì. Çàùî òðÿáâà  ðàçêàçúò   íåïðåìåííî  äà å  îáùåñòâåíîçíà÷èì   è ïðî÷èå? Ïîëèòèêà... êóëòóðà... èñòîðèÿ... íèìà òîâà íå ñà íîðìàëíè ñúñòàâêè çà âñåêè ðàçêàç, ñòèãà äà å íàïèñàí äîáðå? Èñêàì äà êàæà... — Òîé ñå îçúðòà, ñðåùà âðàæäåá íè ïîãëåäè è ñìúòíî îñúçíàâà, ÷å êîëåãèòå ñìÿòàò äóìèòå ìó çà íàïàäåíèå. Ìîæå è äà ñà íðàâè. Áèë ñõâàùà, ÷å ñà çàïî÷íàëè äà ïîäîçèðàò  â íåãî  àãåíò íà èìïîòåíòíèòå ïðîäàâà÷è íà ñìúðò. — Èñêàì äà êàæà... àáå ìîì÷åòà, çà ùî íå îñòàâèòå ðàçêàçà ïðîñòî äà ñè å ðàçêàç?
   Íèêîé íå îòãîâàðÿ. Ìúë÷àíèåòî ñå ðàçòÿãà. Òîé ñòîè ïðàâ, ïðåõâúðëÿ ïîãëåä îò ëèöå íà ëèöå è ñðåùà ñàìî âðàæäåáíè î÷è. Ìúðøàâîòî ìîìè÷å ïóñêà îáëàê äèì è ñìà÷êâà öèãàðàòà â'íñ'èåëíèêà, êîéòî âèíàãè íîñè â ÷àíòàòà ñè.
   Íàé-ñåòíå ïðåïîäàâàòåëÿò íàðóÙàâà ìúë÷àíèåòî. Ãîâîðè êðîòêî, ñÿêàø îáñúæäà ïðèùÿâêàòà íà êàïðèçíî äåòå.
   — Ñìÿòàø ëè, ÷å Óéëÿì Ôîêíúð ïðîñòî å ïèñàë ðàçêà çè? Ñìÿòàø ëè, ÷å Øåêñïèð ïðîñòî å ãëåäàë äà ïðèïå÷åëè? Õàéäå, Áèë. Êàæè êàêâî ìèñëèø.
   — Ìèñëÿ, ÷å å òâúðäå áëèçêî äî èñòèíàòà — îòãîâàðÿ Áèë ñëåä äúëãà ïàóçà, â êîÿòî äîáðîñúâåñòíî å îáìèñëèë âúïðîñà. È âúâ âñè÷êè ïîãëåäè ñúçèðà ïðîêëÿòèå. Ïðåïîäàâàòåëÿò ðàçñåÿíî ïðåõâúðëÿ ïèñàëêàòà îò ðúêà â ðúêà è ñå óñìèõâà íà Áèë ñ ïðèñâèòè î÷è.
   - Ñòðóâà ìè ñå — êàçâà òîé, — ÷å èìàø îùå ìíîãî äà ó÷èø. Ðúêîïëÿñêàíèÿòà çàïî÷âàò îò çàäíèòå ðåäîâå.
   Áèë ñè òðúãâà... íî ñëåä ñåäìèöà ñå âðúùà ñ òâúðäàòà âîëÿ äà íàääåëåå. Ìåæäóâðåìåííî å íàïèñàë „Òúìíîòî" — ðàçêàç çà ìîì÷åíöå, êîåòî îòêðèâà ÷óäîâèùå â ìàçåòî. Ñúáèðà ñìåëîñò, ñðàæàâà ñå è íàêðàÿ óáèâà ÷óäîâèùåòî. Äîêàòî ïèøå ðàçêàçà, Áèë èìà ÷óâñòâîòî, ÷å äóøàòà ìó ïðåëèâà îò âúçòîðã; äîðè ìó ñå ñòðóâà, ÷å íå ïèøå, à ñàìî îñòàâÿ ðàçêàçà äà ìèíàâà ïðåç íåãî. Ïî íÿêîå âðåìå îñòà ðÿ ïèñàëêàòà è ïðîòÿãà ðúêà ïðåç ïðîçîðåöà â ìðàçîâèòà-[óà äåêåìâðèéñêà íîù. Íàä ìîðíèòå íàæåæåíè ïðúñòè ñå |âäèãà ïàðà. Ðàçõîæäà ñå, áåçáðîé ñíåæèíêè ñêúðöàò ïîä Áåëåíèòå ìó áîòóøè êàòî ìèíèàòþðíè íåñìàçàíè ïàíòè, à &ëàâàòà ìó êàòî ÷å íàáúáâà îò çðååùèÿ ðàçêàç; äàæå å ìàëêî ñòðàøíè÷êî — êàê áúðçà èñòîðèÿòà äà ñå èçëåå íàâúí. •ðÿêàø àêî íå èçòå÷å ïî òðåñêàâàòà ìó ðúêà, ùå èçõâðúêíå ?ïðåç î÷èòå, ñàìî è ñàìî äà ïðèäîáèå ñâîáîäà è ðåàëíîñò. „Ùå ÿ îòóïàì íà áúðçà ðúêà41 -- ñïîäåëÿ òîé ñ âåòðîâèòà-Ãòà çèìíà íîù è ñå ðàçñìèâà — òèõè÷êî, áîÿçëèâî. Ðàçáèðà, ÷å íàé-ñåòíå å îòêðèë êàê äà ãî ñòîðè — ñëåä äåñåò ãî-^äèíè  áåçïëîäíè  îïèòè  èçâåäíúæ å  îòêðèë ñòàðòåðà íà ^îãðîìíèÿ   íåïîäâèæåí   áóëäîçåð,   êîéòî   çàåìà   òîëêîâà äåÿñòî â ãëàâàòà ìó. Äâèãàòåëÿò ðàáîòè. Âúðòè ñå, áó÷è. Òàçè îãðîìíà ìàøèíà íå å êðàñèâà. Íå å ñúçäàäåíà çà ðàçõîäêè ñ êðàñèâè ìîìè÷åòà. Íå å ñèìâîë íà áîãàòñòâî è îáùåñòâåíî ïîëîæåíèå. Çà ðàáîòà å. Ìîæå äà ïðåãàçâà. Àêî Áèë íå âíèìàâà, ùå ïðåãàçè è íåãî.
   Òîé õóêâà îáðàòíî è íàæåæåí äî áÿëî äîâúðøâà „Òúìíîòî" - ïèøå äî ÷åòèðè ñóòðèíòà è íàêðàÿ çàñïèâà íàä ëèñòîâåòå. Áè ñå ó÷óäèë, àêî íÿêîé ìó êàæå, ÷å âñúùíîñò ïèøå çà áðàò ñè Äæîðäæ. Îò ãîäèíè íå ñå å ñåùàë çà Äæîðäæ — ïîíå òàêà ñè ìèñëè.
   Ïðåïîäàâàòåëÿò ìó âðúùà ðàçêàçà ñ òëúñòà äâîéêà íà çàãëàâíàòà ñòðàíèöà. Ïîä äâîéêàòà ñ ãëàâíè áóêâè ñà èçïèñàíè äâå äóìè. ÌÀÑÎÂ, êðåùè åäíàòà. ÁÎÊËÓÊ, êðåùè äðóãàòà.
   Áèë îòíàñÿ ïåòíàéñåòòå ëèñòà íà ðúêîïèñà äî ïå÷êàòà è îòâàðÿ âðàòè÷êàòà. Âå÷å ïîñÿãà äà õâúðëè õàðòèÿòà â îãúíÿ, êîãàòî îñúçíàâà êîëêî àáñóðäíî ïîñòúïâà. Ñÿäà â ëþëååùèÿ ñå ñòîë, çàãëåæäà ñå â ïëàêàòà íà ñúñòàâà „Áëàæåíà ñìúðò*4 è çàïî÷âà äà ñå ñìåå. Áîêëóê ëè? ×óäåñíî! Òúé äà áúäå! Íàêúäåòî è äà ñå îçúðíåø — âñå áîêëóê, ïîä ïúò è íàä ïúò.
   - Ìàìêà èì íà ïúòèùàòà! — ïðîâèêâà ñå Áèë è ñå ïðåâèâà îò ñìÿõ äî ñúëçè.
   Ïðåïèñâà ïúðâàòà ñòðàíèöà (áåç ìúäðàòà îöåíêà íà ïðåïîäàâàòåëÿ) è ïðàùà ðúêîïèñà íà åäíî ñïèñàíèå çà ìú-ñå, îçàãëàâåíî „Áÿëà âðàòîâðúçêà" (ñúäúðæàíèåòî ìó å òàêîâà, ÷å Áèë îõîòíî áè ãî êðúñòèë „Ãîëè ìàöåòà ñ âèä íà íàðêîìàíêè"). Íî ñïîðåä îïúðïàíàòà áðîøóðà „Ïèñàòåëñêè ïàçàð" òàì êóïóâàò ðàçêàçè íà óæàñà è â äâàòà áðîÿ, êîèòî ñè å íàáàâèë îò ìåñòíàòà ñïåöèàëèçèðàíà êíè-æàðíè÷êà, íàèñòèíà èìà ÷åòèðè ïîäîáíè èñòîðèè, âìúêíàòè êàòî ïëúíêà ìåæäó ãîëîòèè è ðåêëàìè íà ìðúñíè ôèëìè è õàï÷åòà çà ïîòåíòíîñò. Ðàçêàçúò íà íÿêîé ñè Äå-íèñ Å÷èñúí å äîñòà äîáúð.
   Èçïðàùà „Òúìíîòî" ïî÷òè áåç íàäåæäà — äîñåãà íåâåäíúæ å ïðåäëàãàë ðàçêàçèòå ñè íà ðàçíè ñïèñàíèÿ áåç íèêàêúâ ðåçóëòàò îñâåí ñòàíäàðòíè áëàíêè ñ ëþáåçåí îòêàç — è å áóêâàëíî ñëèñàí îò ðàäîñò êîãàòî ëèòåðàòóðíèÿò ðåäàêòîð íà „Áÿëà âðàòîâðúçêà" êóïóâà ðúêîïèñà çà äâåñòà äîëàðà, çàïëàùàíå ñëåä îòïå÷àòâàíåòî. Çàìåñòíèê-ðåäàêòîðúò å ïðèëîæèë êðàòêà áåëåæêà ñ ìíåíèåòî, ÷å ðàçêàçúò å „àäñêè ñâåñòåí, íàé-äîáðîòî â æàíðà ñëåä „Äåëâàòà" íà Ðåé Áðåäáúðè". Ïîñëå äîáàâÿ: „Æàëêî, ÷å â öÿëàòà ñòðàíà åäâà ëè ùå ãî ïðî÷åòàò ïîâå÷å îò ñåäåìäåñåò äóøè", íî íà Áèë Äåíáðîó íå ìó ïóêà. Äâåñòà äîëàðà!
   Îòèâà ïðè äåêàíà ñ ïèñìåíà ìîëáà çà îñâîáîæäàâàíå îò êóðñà ïî ëèòåðàòóðà. Äåêàíúò ÿ ðàçïèñâà. Áèë Äåíáðîó ïðèáàâÿ êúì ìîëáàòà áåëåæêàòà íà çàìåñòíèê-ðåäàêòîðà è çàáîæäà äâàòà ëèñòà íà äúñêàòà çà îáÿâëåíèÿ äî âðàòàòà íà ñâîÿ ïðåïîäàâàòåë. Â úãúëà íà äúñêàòà çàáåëÿçâà ïëàêàò÷å ïðîòèâ âîéíàòà. È èçâåäíúæ, ñÿêàø ïî ñâîÿ âîëÿ, ïðúñòèòå ìó èçìúêâàò ïèñàëêàòà îò äæîá÷åòî íà ðèçàòà è èçïèñâàò íàïðåêî íà ïëàêàòà: Àêî íÿêîãà ïîëèòèêàòà è ôàíòàçèÿòà íàèñòèíà ñòàíàò âçàèìîçàìåíÿåìè, ùå ñå ñàìîóáèÿ, çàùîòî íå áèõ èìàë äðóã èçõîä. Ïîëèòèêàòà âå÷íî ñå ìåíè. Ðàçêàçèòå — íèêîãà. Ñïèðà çà ìèã, ñåòíå, ñ ÷óâñòâîòî, ÷å ñòàâà äðåáíàâ (íî áåçñèëåí äà ñå âúçäúðæè) äîáàâÿ: Ñòðóâà ìè ñå, ÷å èìàòå îùå ìíîãî äà ó÷èòå.
   Òðè äíè ïî-êúñíî àêàäåìè÷íàòà ñïðàâêà ïðèñòèãà ïî ïîùàòà â îáùåæèòèåòî ìó. Ïîäïèñàíà å îò ïðåïîäàâàòåëÿ. Îáèêíîâåíî ïðè ïîäîáíè ñëó÷àè â ãðàôàòà „Îöåíêà" ñå âïèñâà ìèëîñúðäíà òðîéêà èëè ïîíå „íåçàâúðøèë", íî òîçè ïúò ïðåïîäàâàòåëÿò å íàäðàñêàë íîâà ÿðîñòíà äâîéêà. À ïîä íåÿ å çàïèñàë: Ìèñëèø ëè, ÷å ïàðèòå äîêàçâàò âñè÷êî, Äåíáðîó?
   — Àìè äà, ïðàâî äà ñè êàæà — èçðè÷à Áèë Äåíáðîó ñðåä ïðàçíàòà ñè ñòàÿ è îòíîâî èçáóõâà â ëóäåøêè ñìÿõ.
   Ïðåç ïîñëåäíàòà ñè ãîäèíà â êîëåæà òîé äðúçâà äà íàïèøå ðîìàí, áåç äà èìà ïðåäñòàâà ñ êàêâî ñå çàõâàùà. Ïðèêëþ÷âà áîðáàòà îáðóëåí è èçïëàøåí... íî âñå ïàê çäðàâ è ÷èòàâ, ñ ïî÷òè ïåòñòîòèí ñòðàíèöè ðúêîïèñ. Èçïðàùà ãî íà „Âèêèíã ïðåñ" è îò ñàìîòî íà÷àëî ñè çíàå, ÷å òîâà ùå å ñàìî ïúðâàòà îò ìíîãîòî áúäåùè ñïèðêè íà ðîìàíà (ðîìàí çà ïðèçðàöè, ïðåäñòàâåòè ñè). Èçáðàë å „Âèêèíã" çàùîòî ìó äîïàäà êîðàá÷åòî íà åìáëåìàòà èì, ïúê è íàëè âñå îò íÿêúäå òðÿáâà äà ïî÷íå. Àëà ïúðâàòà ñïèðêà ñå îêàçâà è ïîñëåäíà. „Âèêèíã" ïðèåìà ðúêîïèñà... è çà Áèë Äåíáðîó çàïî÷âà ïðèêàçåí æèâîò. Íà äâàäåñåò è òðè ãîäèøíà âúçðàñò íÿêîãàøíèÿò Áèë Ïåëòåêà çàâîþâà óñïåõ. Òðè ãîäèíè ïî-êúñíî, íà ïåò õèëÿäè êèëîìåòðà îò ñåâåðíèòå îáëàñòè íà Íîâà Àíãëèÿ, òîé ñè ñïå÷åëâà ùóðà ñëàâà â Õîëèâóä ÷ðåç áðàê ñ êèíîçâåçäà, êîÿòî å ïåò ãîäèíè ïî-âúçðàñòíà îò íåãî.
   Êëþêàðñêèòå âåñòíè÷åòà îáðè÷àò áðàêà íà ïðîâàë íàé-ìíîãî ñëåä ñåäåì ìåñåöà. Ñïîðåä òÿõ âúïðîñúò å ñàìî äàëè ðàçâîäúò ùå ñòàíå ïî âçàèìíî ñúãëàñèå. Ïðèÿòåëèòå (è âðàãîâåòå) îò äâåòå ñòðàíè íà ñåìåéñòâîòî ñà íà ñúùîòî ìíåíèå. Íå ñàìî çàðàäè âúçðàñòòà — äâàìàòà ñà íåâåðîÿòíî ðàçëè÷íè âúâ âñÿêî îòíîøåíèå. Áèë å âèñîê, âå÷å íàïúëíÿë è ñêëîíåí êúì îïëåøèâÿâàíå. Â êîìïàíèÿ ãîâîðè áàâíî, ïîíÿêîãà åäâà ðàçáèðàåìî. Îäðà ïúê å êåñòåíÿâà, äðåáíè÷êà è êðàñèâà êàòî ñòàòóåòêà — ñÿêàø íå å çåìíà æåíà, à ïîëóáîæåñòâåíî ñúçäàíèå.
   Íàåëè ñà Áèë äà íàïèøå ñöåíàðèé ïî âòîðèÿ ñè ðîìàí „×åðíèòå áúðçåè" (íàé-âå÷å çàùîòî å íàëîæèë â äîãîâîðà çà îòêóïóâàíå íà ïðàâàòà òâúðäîòî óñëîâèå äà íàïèøå ñàì ïúðâèÿ âàðèàíò íà ñöåíàðèÿ — âúïðåêè îò÷àÿíèòå âîïëè íà ëèòåðàòóðíèÿ ñè àãåíò). Ïúðâèÿò âàðèàíò ñå îêàçâà óñïåøåí è ìëàäèÿò àâòîð å ïîêàíåí â ñòóäèîòî çà ïî-íàòàòúøíà ðàáîòà ïî ñöåíàðèÿ è ñíèìêèòå.
   Íåãîâ ëèòåðàòóðåí àãåíò å äðåáíà æåíèöà íà èìå Ñþ-çúí Áðàóí. Óæàñíî åíåðãè÷íà è áåçöåðåìîííà.
   — Íåäåé, Áèëè — êàçâà ìó òÿ. — Çàðåæè òàÿ ðàáîòà. Ñóìà òè ïàðè ùå ñå âëàãàò âúâ ôèëìà, òúé ÷å ìîãàò äà ïîêàíÿò íÿêîé ñâåñòåí àâòîð çà ñöåíàðèÿ. Ìîæå áè ñàìèÿ Ãîëäìàí. - Êîé? 
   Óèëÿì  Ãîëäìàí. Åäèíñòâåíèÿò èñòèíñêè ïèñàòåë, êîéòî îòèäå â êèíîòî è óñïÿ äà ñâúðøè íåùî. — Êàêâè ãè ãîâîðèø, Ñþçúí?
   — Ãîëäìàí îñòàíà òàì è íå ñå ïðîâàëè êàòî àâòîð. Øàíñúò çà ïîäîáåí êúñìåò å êàòî ïðè ðàê íà áåëèòå äðî áîâå — èìà íàäåæäà, íî êîé áè èñêàë äà îïèòà? Ùå èçãî ðèø îò ñåêñ è êúðêàíå. Èëè îò íÿêîé øàíòàâ íîâ íàðêî òèê.   -^   Èçóìèòåëíî îáàÿòåëíèòå êàôÿâè î÷è íà Ñþçúí ïðèïëàìâàò íàñðåùà ìó.  —  À äîðè äà íå å ìàéñòîð îò ðàíãà íà Ãîëäìàí, äîðè äà äàäàò ñöåíàðèÿ íà íÿêîé òúïàíàð. Êàêâî òîëêîâà? Íàëè êíèãàòà å òóê, íà ëàâèöàòà. Íå ìîãàò äà ïðîìåíÿò íèòî åäíà äóìà. — Ñþçúí,..
   — ×óé ìå, Áèëè! Âçåìè ïàðèòå è áÿãàé. Òè ñè ìëàä è ñèëåí. Òî÷íî òàêèâà èì äîïàäàò. Îòèäåø ëè òàì, ïúðâî ùå òè îòíåìàò ñàìîóâàæåíèåòî, ïîñëå ñïîñîáíîñòòà äà íàïèøåø ñìèñëåíî èçðå÷åíèå îò òî÷êà À äî òî÷êà Á. È ïîñëåäíî, íî íå íàé-ìàëîâàæíî — ùå òå îñòàâÿò áåç òîï êè. Òè ïèøåø êàòî âúçðàñòåí, íî âñúùíîñò ñè õëàïàê ñ íå ñúðàçìåðíî âèñîêî ÷åëî. — Òðÿáâà äà çàìèíà.
   — Íÿêîé ìàé å ïðúäíàë òóê — îòñè÷à òÿ. — Íåùî ìè íàìèðèñâà. — Íî àç íàèñòèíà òðÿáâà äà çàìèíà. — Áîæè÷êî!
   — Òðÿáâà äà ñå ìàõíà îò Íîâà Àíãëèÿ. — Ñòðàõ ãî å äà èçðå÷å ñëåäâàùèòå äóìè, òå çâó÷àò êàòî ïðîêëÿòèå, íî äúëæè íà Ñþçúí ïîíå ìúíè÷êî ÷åñòíîñò. — Òðÿáâà äà ñå ìàõíà îò Ìåéí. — Çàùî, Áîæå ìîé? — Íå çíàì. Ïðîñòî òðÿáâà.
   — Èñòèíñêè ëè ñà òèÿ ðàáîòè, Áèëè, èëè äðúíêàø êàòî ïèñàòåë? — Èñòèíñêè ñà.
   Ïî âðåìå íà òîçè ðàçãîâîð äâàìàòà ñà åäèí äî äðóã â ëåãëîòî. Ãúðäèòå é ñà äðåáíè÷êè è íåæíè êàòî ïðàñêîâè. Òîé ÿ îáè÷à ìíîãî, ìàêàð è äâàìàòà äà çíàÿò, ÷å òîâà íå å ãîëÿìàòà, èñòèíñêàòà îáè÷. Òÿ ñÿäà ñ íàãúíàò ÷àðøàô â ñêóòà ñè è ïàëè öèãàðà. Ïëà÷å, íî íàâÿðíî ñè ìèñëè, ÷å ãî ïðàâè òàéíî. Áèë ñå äîñåùà ñàìî ïî áëÿñúêà íà î÷èòå é. 
   Íå å òàêòè÷íî äà ñïîìåíàâà çàòîâà è òîé ñè ìúë÷è. Íå ÿ îáè÷à ñ ãîëÿìàòà, èñòèíñêàòà îáè÷, íî íåæíîñòòà ìó êúì íåÿ å îãðîìíà êàòî ïëàíèíà.
   — Âúðâè òîãàâà — êàçâà òÿ ñúñ ñóõ, äåëîâèò ãëàñ è ïàê ãî ïîãëåæäà. — Àêî âñå îùå òè îñòàâàò ñèëè, îáàäè ìè ñå, êîãàòî òå ñìàæàò. Ùå äîéäà äà ñúáèðàì îñòàíêèòå. Ñòèãà äà èìà êàêâî äà ñå ñúáèðà.
   Ôèëìîâèÿò âàðèàíò íà „×åðíèòå áúðçåè" ùå ñå ñíèìà ïîä çàãëàâèåòî „Øàõòàòà íà ÷åðíèÿ äåìîí" ñ Îäðà Ôèëèïñ â ãëàâíàòà ðîëÿ. Çàãëàâèåòî å óæàñíî, íî ôèëìúò èçëèçà äîñòà äîáúð. È Áèë íå çàãóáâà â Õîëèâóä íèùî îñâåí ñúðöåòî ñè. -Áèë — èçòðúãâà ãî îò òèÿ ñïîìåíè ãëàñúò íà Îäðà.
   ×àê ñåãà çàáåëÿçà, ÷å òÿ å èçêëþ÷èëà òåëåâèçîðà. Çàä ñòúêëàòà íà ïðîçîðåöà ïúëçåøå ãúñòà ìúãëà.
   — Ùå òè îáÿñíÿ, äîêîëêîòî ìîãà — êàçà òîé. — Èìàø ïðàâî äà çíàåø. Íî ïðåäè òîâà ùå òå ïîìîëÿ çà äâå íåùà. — Äîáðå.
   — Íàëåé ñè îùå ÷àøà ÷àé è ìè êàæè êàêâî çíàåø çà ìåí. Èëè êàêâî ìèñëèø, ÷å çíàåø. Òÿ ãî èçãëåäà ó÷óäåíî, ïîñëå ïðèñòúïè êúì ñêðèíà.
   — Çíàì, ÷å ñè îò Ìåéí — êàçà òÿ, äîêàòî ñè íàëèâàøå íàé.
   Íå áåøå àíãëè÷àíêà, íî íàïîñëåäúê çàïî÷âàøå òèïè÷íî ïî àíãëèéñêè äà èçÿæäà êðàÿ íà äóìèòå — ðåçóëòàò îò ðîëÿòà â „Òàâàíñêàòà ñòàÿ", ôèëìúò, çà êîéòî áÿõà ïðèñòèãíàëè òóê. Ïúðâèÿò îðèãèíàëåí ñöåíàðèé íà Áèë. Áÿõà ìó ïðåäëîæèëè è ïîñòà äèðåêòîð íà ïðîäóêöèÿòà. Ñëàâà Áîãó, ÷å áå îòêàçàë; èíà÷å çàìèíàâàíåòî ìó ùåøå äà ïðàòè âñè÷êî ïî äÿâîëèòå. Çíàåøå êàêâî ùå êàæå öåëèÿ åêèï. Áèëè Äåíáðîó íàé-ïîñëå ñè ïîêàçà ðîãàòà. È òîé å êàòî âñè÷êè ïèñàòåëè — ïî-ñìàõíàò îò êåíåô÷èéñêè ïëúõ.
   Áîã ìó å ñâèäåòåë, â ìîìåíòà ñå ÷óâñòâàøå ñúâñåì ñìàõíàò.
   — Çíàì, ÷å ñè èìàë áðàò è ìíîãî ñè ãî îáè÷àë, íî òîé å ïî÷èíàë — ïðîäúëæàâàøå Îäðà. — Çíàì, ÷å ñè èçðàñíàë â ãðàä÷åòî Äåðè, ÷å îêîëî äâå ãîäèíè ñëåä ñìúðòòà íà áðàò òè ñòå ñå ïðåñåëèëè â Áàíãîð, êúäåòî ñè íàâúðøèë ÷åòèðèíàéñåò ãîäèíè. Çíàì, ÷å òðè ãîäèíè ïî-êúñíî áàùà òè å ïî÷èíàë îò ðàê íà áåëèòå äðîáîâå. Íàïèñàë ñè áåñòñåëúð îùå ïðåäè äà çàâúðøèø êîëåæà, à å òðÿáâàëî äà ñå èçäúðæàø îò ñòèïåíäèÿ è âå÷åð äà ðàáîòèø â òåêñòèëíà ôàáðèêà. Ñèãóðíî å áèëî ìíîãî ñòðàííî... âíåçàïíàòà ïðîìÿíà íà äîõîäèòå. Íà ïåðñïåêòèâèòå. — Òÿ îòíîâî ñå ïðèáëèæè êúì íåãî è Áèë ñúçðÿ ïî ëèöåòî é, ÷å çà ïðúâ ïúò å ïî÷íàëà äà îñúçíàâà ñêðèòèòå ïðàçíîòè ïîìåæäó èì. — Çíàì, ÷å ñè íàïèñàë „×åðíèòå áúðçåè" åäíà ãîäèíà ïî-êúñíî, à ñëåä òîâà ñè äîøúë â Õîëèâóä. È ÷å ñåäìèöà ïðåäè äà çàïî÷íàò ñíèìêèòå, ñðåùíà åäíà ìíîãî îáúðêàíà æåíà íà èìå Îäðà Ôèëèïñ, êîÿòî ãîðå-äîëó ðàçáèðàøå êàêâî ñè ïðåæèâÿë —- îíàÿ áåçóìíà äåêîìïðåñèÿ — çàùîòî ñàìî ïåò ãîäèíè ïðåäè òîâà ñå êàçâàøå Îäðà Ôèëïîò è íèêîé íå áå ÷óâàë çà íåÿ. Òàçè æåíà ñå äàâåøå... —	Îäðà, íåäåé. Òÿ ãî ïîãëåäíà ïðàâî â î÷èòå.
   — Î, çàùî íå? Íåêà ñè êàæåì èñòèíàòà è äà ïîñðàìèì äÿâîëà. Àç ñå äàâåõ. Äâå ãîäèíè ïðåäè äà òå ñðåùíà îòê ðèõ ñòèìóëàòîðèòå, à ãîäèíà ïî-êúñíî îòêðèõ êîêàèíà è ñ íåãî ìè áåøå ÷óäåñíî. Ñòèìóëàòîð÷å ñóòðèí, êîêàèí ïî äèð ïëàäíå, âèíî çà âå÷åðÿ, ïðèñïèâàòåëíî ïðåäè ëÿãàíå. Âèòàìèíèòå íà Îäðà, Ïðåêàëåíî ìíîãî âàæíè èíòåðâþòà, ïðåêàëåíî ìíîãî ãëàâíè ðîëè. Ïðîñòî ñìåøíî, òîëêîâà ïðèëè÷àõ   íà   ãåðîèíÿ   îò  êíèãèòå  íà  Äæàêëèí  Ñþçúí. Çíàåø ëè êàêâî ñè ìèñëÿ çà îíçè ïåðèîä, Áèë? - Íå. Áåç äà ãî èçïóñêà îò ïîãëåä, òÿ ïèéíà ÷àé è ñå óñìèõíà.
   — Áåøå êàòî äà òè÷àø ïî ïúòåêàòà íà ìåæäóíàðîäíî òî ëåòèùå â Ëîñ Àíäæèëèñ. Ñõàùàø ëè? — Íå ñúâñåì.
   — Ïîäâèæíà ïúòåêà — êàçà òÿ. — Äúëãà å îêîëî ïåòñ òîòèí ìåòðà. — Çíàì ÿ, íî íå ðàçáèðàì êàêâî èñêàø äà...
   — Çàñòàâàø âúðõó íåÿ è òÿ òå íîñè ÷àê äî áàãàæíîòî îòäåëåíèå. Íî àêî èñêàø, ìîæåø è äà íå ñòîèø. Ìîæåø äà âúðâèø. Èëè äà òè÷àø ïî íåÿ. È òè ñå ñòðóâà, ÷å ïðîñ òî íîðìàëíî êðà÷èø èëè ïîäòè÷âàø, èëè áÿãàø, èëè äà æå ñïðèíòèðàø — êàêâîòî è äà å, òÿëîòî òè íå óñåùà, ÷å å äåéñòâèòåëíîñò êúì òîâà ñå ïðèáàâÿ ñêîðîñòòà íà ïúòåêà òà. Åòî çàùî êúì êðàÿ ñå ïîÿâÿâàò òàáåëè ÍÀÌÀËÅÒÅ ÑÊÎÐÎÑÒÒÀ èëè ÏÐÅÄÑÒÎÈ ÑËÈÇÀÍÅ. Êîãàòî òå ñðåùíàõ, èìàõ ÷óâñòâîòî, ÷å ñúì èçõâðúêíàëà îò êðàÿ íà ïúòåêàòà âúðõó íåïîäâèæíèÿ ïîä. Âèñÿõ — òÿëîòî ìè íà ^äåñåò êèëîìåòðà ïðåä êðàêàòà. Â òàêàâà ïîçà íå ìîæåø äà çïàçèø ðàâíîâåñèå. Ðàíî èëè êúñíî ñå ïðîñâàø ïî î÷è. Ñàìî ÷å àç íå ïàäíàõ. Çàùîòî òè ìå ïîäõâàíà.
   Âñå òúé áåç äà ãî èçïóñêà îò ïîãëåä, òÿ îñòàâè ÷àøêàòà è çàïàëè öèãàðà. Áèë ðàçáðà, ÷å ðúöåòå é òðåïåðÿò, çàùîòî òúíêîòî ïëàìú÷å íà çàïàëêàòà ïúðâî ñå ëþøíà íàäÿñíî, ñåòíå íàëÿâî è ÷àê òîãàâà íàëó÷êà öåëòà.
   Îäðà âäúõíà äúëáîêî' è ïóñíà ñòðåìèòåëíà ñòðóéêà äèì.
   — Êàêâî çíàì çà òåá? Çíàì, ÷å òè ñÿêàø âèíàãè âëàäååøå ïîëîæåíèåòî. Çíàì ãî. Íèêîãà íå èçãëåæäàøå çàáúð-õçàí êúì ñëåäâàùàòà ÷àøêà, êúì ñëåäâàùàòà ñðåùà, êúì ñëåäâàùàòà âåñåëáà. Ñÿêàø òâúðäî çíàåøå, ÷å âñè÷êî ùå ñè äîéäå ïî ðåäà... ñòèãà äà ãî ïîèñêàø. Ãîâîðåøå áàâíî. Çíàì, ÷å â Ìåéí ïðîâëà÷âàò ãîâîðà, íî ìèñëÿ, ÷å äîíÿêúäå ñå äúëæåøå è íà ñîáñòâåíèÿ òè õàðàêòåð. Çà ïðúâ ïúò ñðåùàõ òàì ÷îâåê, êîéòî ñå îñìåëÿâà äà ãîâîðè áàâíî. Çà äà òå èçñëóøàì, òðÿáâàøå äà íàìàëÿ ñêîðîñòòà. Âãëåäàõ ñå â òåá, Áèë è âèäÿõ ÷îâåê, êîéòî íèêîãà íå å èçõâðúêâàë îò ïúòåêàòà, çàùîòî ñè çíàå, ÷å òÿ è áåçäðóãî ùå ãî îòêàðà êúäåòî òðÿáâà. Èçãëåæäàøå íåäîñåãàåì çà âñåîáùàòà èñòåðè÷íà ëóäîñò. Íå òè õðóìâàøå äà ñè ïîðú÷àø ñîáñòâåíè àâòîìîáèëíè íîìåðà, çà äà ãè ñëîæèø íà Ðîëñ-Ðîéñ ïîä íàåì è â ñúáîòíèÿ ñëåäîáåä äà ïîäêàðàø ãîðäî ïî áóëåâàðäà.  Íÿìàøå ñè ïðåäñòàâèòåë ïî ïå÷àòà, êîéòî äà âìúêâà èìåòî òè â ðàçíè èçäàíèÿ êàòî „Âàðàéúòè" èëè „Õîëèâóä ðèïîðòúð". Íèêîãà íå áå ó÷àñòâàë â „Êàðñúí øîó".
   — Òàì äîïóñêàò ïèñàòåëè ñàìî àêî óìåÿò äà ïðàâÿò ôîêóñè ñ êàðòè èëè äà ïðåãúâàò ëúæèöè ñ ïîãëåä — óñ ìèõíà ñå Áèë. — Òîâà å ïî÷òè íàöèîíàëåí çàêîí.
   Î÷àêâàøå òÿ äà ñå óñìèõíå, íî ëèöåòî é ñè îñòàíà íàïðåãíàòî.
   — Çíàåõ, ÷å ùå áúäåø äî ìåí, êîãàòî ìè ïîòðÿáâàø. Êîãàòî èçëåòÿ îò ëåíòàòà êàòî Ñèìïñúí â îíàÿ ñòàðà ðåê ëàìà íà „Õåðö". Ìîæå áè òè ìè ïîïðå÷è äà èçãúëòàì íÿ êîëêî õàï÷åòà â ïîâå÷å ñëåä òåæúê çàïîé. À ìîæå áè ùÿõ Äà ñå ñïðàâÿ ñàìè÷êà è ñàìî äðàìàòèçèðàì íåùàòà. Íî,.. íå ìè ñå âÿðâà. Óñåùàì ãî îòâúòðå. — Òÿ çàãàñè òîêó-ùî çàïàëåíàòà öèãàðà. — Îò îíçè ìèã çíàì, ÷å âèíàãè ùå ñè äî ìåí. È àç ùå áúäà äî òåá. Äîáðå íè å â ëåãëîòî. Íÿêîãà ñè ìèñëåõ, ÷å òîâà å íàé-âàæíîòî. Íî èçâúí ëåãëîòî ñúùî íè å äîáðå è äíåñ òîâà ìè èçãëåæäà îùå ïî-âàæíî. Óñåùàì, ÷å ìîãà äà îñòàðåÿ êðàé òåáå è íèêîãà äà íå ãóáÿ ñìåëîñò. Çíàì, ÷å ïðåêàëÿâàø ñ áèðàòà è ïîäöåíÿâàø ôèçè÷åñêîòî íàòîâàðâàíå; ÷å ïîíÿêîãà ñúíóâàø êîøìàðè... Òîâà ãî ñòðåñíà. Ìíîãî. Ïî÷òè ãî èçïëàøè. — Íèêîãà íå ñúíóâàì. Òÿ ñå óñìèõíà.
   - Òàêà êàçâàù íà æóðíàëèñòèòå, êîãàòî òå ïèòàò îòêú äå ñè íàìèðàø èäåè. Íî íå å âÿðíî. Îñâåí àêî ëîøîòî õðàíîñìèëàíå òå êàðà äà ñòå      íåø íîùåì. À íå ìè ñå âÿðâà äà å òàêà, Áèëè. - Ãîâîðÿ ëè? — êîëåáëèâî çàïèòà òîé. Íå ïîìíåøå ñúíèùàòà ñè.  Íèêàêâè ñúíèùà  —   íèòî äîáðè, íèòî ëîøè. Îäðà êèìíà.
   - Ïîíÿêîãà. Íî íèòî âåäíúæ íå óñïÿõ äà ðàçáåðà êàê âî êàçâàø. Åäèí èëè äâà ïúòè äàæå ñå ðàçïëàêà.
   Òîé ÿ ãëåäàø òúïî. Â óñòàòà ìó ñå ðàçëèâàøå íåïðèÿòåí âêóñ; áåøå êàòî âêóñà íà ðàçòîïåí àñïèðèí, ïëúçíàë ïî åçèêà è ãúðëîòî. Åòî ÷å óçíà êàêúâ å âêóñúò íà ñòðàõà, ïîìèñëè òîé. Êðàéíî âðåìå áåøå, êàòî ñå èìà ïðåäâèä êîëêî ñè íàïèñàë íà òàÿ òåìà. Íàâÿðíî ñëåä âðåìå ùåøå äà ñâèêíå ñ âêóñà. Àêî äîæèâååøå.
   Èçâåäíúæ ïðåä ïðàãà íà ñúçíàíèåòî ìó ñå çàáëúñêà ÿòî ñïîìåíè. Ñÿêàø â ãëàâàòà ìó çàïëàøèòåëíî ñå èçäóâàøå ÷åðíà òîðáà, ãîòîâà äà ðàçïðúñíå çëîêîáíèòå (ñúíèùà)
   îáðàçè îò ïîäñúçíàíèåòî íàãîðå, êúì çðèòåëíîòî ïîëå íà áîäúðñòâàùèÿ ðàçóì — è àêî âñè÷êè èçñêî÷åõà íàâåäíúæ, ùÿõà äà ãî ïîäëóäÿò. Ïîìú÷è ñå äà ãè èçáëúñêà îáðàòíî è óñïÿ, íî íå ïðåäè äà ÷óå ãëàñà — ãëàñ íà ÷îâåê, êîéòî å ïîãðåáàí æèâ è êåðùè èçïîä çåìÿòà. Ãëàñúò íà Åäè Êàñïáðàê.
   Òè ìè ñïàñè æèâîòà, Áèë. Îíèÿ ãîëåìè ìîì÷åòà ñúâñåì ìå ïîáúðêâàò. Ïîíÿêîãà ñè ìèñÿë, ÷å íàèñòèíà ñà ðåøèëè äà ìå óáèÿò...
   — Ðúöåòå òè — êàçà Îäðà.
   Áèë ñâåäå î÷è. Êîæàòà ïî ðúöåòå ìó áåøå íàñòðúõíàëà. Íå íà ñèòíè èúï÷èöè, à íà åäðè áåëè òîï÷åòà êàòî ìðàâåøêè ÿéöà. Äâàìàòà ñå âçèðàõà ìúë÷àëèâî, ñÿêàø ãëåäàõà èíòåðåñåí ìóçååí åêñïîíàò. Êîæàòà áàâíî ñå îòïóñíà. Ñëåä äúëãà òèøèíà Îäðà äîáàâè:
   - Çíàì îùå íåùî. Òàçè ñóòðèí íÿêîé òè ñå îáàäè îò Ùàòèòå è êàçà, ÷å òðÿáâà äà ìå íàïóñíåø.
   Òîé ñòàíà îò êðåñëîòî, îçúðíà ñå êúì áóòèëêèòå àëêîõîë, ïîñëå îòèäå â êóõíÿòà è ñå âúðíà ñ ÷àøà ïîðòîêàëîâ ñîê. Çàãîâîðè:
   — Çíàåø, ÷å áðàò ìè ïî÷èíà, íî íå çíàåøå, ÷å áåøå óáèò. -	Óáèò! Î, Áèë, çàùî íèêîãà íå ñè ìè...
   — Êàçâàë? — Îò óñòíèòå ìó îòíîâî èçëåòÿ ñòðàííèÿò, ëàåù ñìÿõ. — Íå çíàì. — Êàê å ñòàíàëî?
   — Òîãàâà æèâååõìå â Äåðè. Èìàøå íàâîäíåíèå, íî íàéëîøîòî âå÷å îòìèíàâàøå è íà Äæîðäæ ìó äîñêó÷à. Àç ëå æàõ áîëåí îò ãðèï. Òîé ïîìîëè äà ìó íàïðàâÿ ëîäêà îò âåñòíèê. Çíàåõ êàê, ïðåäíàòà ãîäèíà ìå áÿõà íàó÷èëè â çàíèìàëíÿòà. Òîé êàçà, ÷å ùå ÿ ïóñíå â êàíàâêèòå ïî Óè÷úì ñòðèéò è Äæàêñúí ñòðèéò, òå âñå îùå áÿõà ïúëíè ñ âîäà. Íàïðàâèõ ìó ëîäêàòà, à òîé ìè áëàãîäàðè, èçëåçå è ïîâå ÷å íå ãî âèäÿõ æèâ. Àêî íå áåøå ãðèïúò, ìîæå áè ùÿõ äà ãî ñïàñÿ.  — Òîé ïîìúë÷à, ðàçòðèâàéêè ñ äëàí ëÿâàòà ñè áóçà, ñÿêàø ïðîâåðÿâàøå äàëè äà ñå èçáðúñíå. Óâåëè÷åíè îò ëåùèòå íà î÷èëàòà, î÷èòå ìó ãëåäàõà çàìèñëåíî... íî íå êúì Îäðà. — Âñè÷êî ñòàíàëî òàì, íà Óè÷úì ñòðèéò, ìàë êî ïðåäè ïðåñå÷êàòà ñ Äæàêñúí. Óáèåöúò îòêúñíàë ðúêàòà ìó, êàêòî íÿêîå õëàïå áè îòêúñíàëî êðèëöåòî íà ìóõà. Ñú äåáíèÿò ëåêàð êàçà, ÷å å óìðÿë îò øîêà èëè îò êðúâîèçëè âà. Ëè÷íî çà ìåí íÿìàøå íèêàêâà ðàçëèêà äàëè å áèëî åä íîòî èëè äðóãîòî. — Ãîñïîäè, Áèë!
   — Íàâÿðíî ñå ïèòàø çàùî íå ñúì òè êàçàë. Èñòèíàòà å, ÷å ñàì ñå ÷óäÿ. Âå÷å öåëè åäèíàéñåò ãîäèíè ñìå æåíåíè, à äî äíåñ íå ñè è ïîäîçèðàëà êàêâî å ñòàíàëî ñ Äæîðäæè. Àç çíàì çà öåëèÿ òè ðîä — äàæå çà ëåëèòå è ÷è÷îâöèòå. Çíàì, ÷å äÿäî òè å óìðÿë â Àéîâà Ñèòè — âëÿçúë ïèÿí â ãàðàæà è áåç äà èñêà ñå ïðåòðåïàë ñ âåðèæíèÿ òðèîí. Çíàì âñè÷êî òîâà, çàùîòî êîëêîòî è äà ñà çàåòè, õîðàòà ñå îïîçíàâàò ñëåä äúëúã ñåìååí æèâîò. Àêî íàèñòèíà ñè îìðúçíàò è ïðåñòàíàò äà ðàçãîâàðÿò, ïàê ùå ñå îïîçíàÿò — ÷ðåç îñìîçà. Èëè ìèñëèø, ÷å ãðåøà? — Íå — ãëóõî îòâúðíà òÿ. — Íå ãðåøèø, Áèë.
   — À íèå âèíàãè ñìå ðàçãîâàðÿëè ñ ëåêîòà, íàëè? Èñêàì äà êàæà, ÷å íå ñìå ñè îìðúçíàëè, òà äà ñòèãíåì ÷àê äî îñ ìîçàòà, ïðàâ ëè ñúì? — Å, ïîíå äî äíåñ âèíàãè ñúì áèëà íà òîâà ìíåíèå.
   — Íåäåé òàêà, Îäðà. Çíàåø âñè÷êî çà ìåí ïðåç ïîñëåä íèòå åäèíàäåñåò ãîäèíè îò æèâîòà ìè. Âñÿêà ñäåëêà, âñÿêà èäåÿ, âñÿêà íàñòèíêà, âñåêè ïðèÿòåë, âñåêè òèï, êîéòî ìè å ñòîðèë çëî èëè ïîíå ñå å îïèòàë. Çíàåø, ÷å ñïÿõ ñúñ Ñþçúí Áðàóí. Çíàåø, ÷å êîãàòî ñè ïèéíà, ïîíÿêîãà ñòàâàì ñàíòèìåíòàëåí è íàäóâàì ãðàìîôîíà äî äóïêà.
   — Îñîáåíî ïëî÷èòå íà „Áëàæåíà ñìúðò" — óòî÷íà Îä ðà è òîé ñå ðàçñìÿ. Òîçè ïúò òÿ îòâúðíà íà óñìèâêàòà. — Çíàåø è íàé-âàæíîòî — íàäåæäèòå ìè.
   — Äà, è àç òúé ìèñëÿ. Íî òîâà... — Òÿ ïîìúë÷à, òðúñ íà ãëàâà, ïîçàìèñëè ñå. — Êàêâà âðúçêà èìà ìåæäó îáàæ äàíåòî è áðàò òè, Áèë?
   — ×àêàé, íåêà òè ãî ðàçêàæà ñúñ ñâîè äóìè. Íå ñå ìú ÷è äà ìå ïîäáóòâàø êúì íàé-ñúùåñòâåíîòî, çàùîòî ùå ïðîâàëèø   âñè÷êî.   Òîëêîâà  å  ãðàìàäíî...   è   òúé...   òúé ñòðàííî è óæàñíî... ÷å ñå ìú÷à äà ïðîïúëçÿ íåçàáåëÿçàíî äî íåãî. Ðàçáèðàø ëè... íèêîãà íå ìè å õðóìâàëî äà òè ðàçêàæà çà Äæîðäæè.
   Òÿ ãî èçãëåäà, íàâúñè ñå è ëåêî ïîêëàòè ãëàâà, ñÿêàø èñêàøå äà êàæå: Íå ðàçáèðàì.
   — Èñêàì äà òè îáÿñíÿ, Îäðà, ÷å ïîâå÷å îò äâàéñåò ãî äèíè èçîáùî íå ñúì ìèñëèë çà Äæîðäæ. — Íî íàëè ñè ìè êàçàë, ÷å áðàò òè...
   — Ïîâòàðÿë ñúì ñàìî ôàêòà — êàçà òîé. — Íèùî ïî âå÷å. Èìåòî ìó áåøå ïðàçíà äóìà. Òî íå õâúðëÿøå íèêàê âà ñÿíêà â ïàìåòòà ìè.
   — Íî ìè ñå ñòðóâà, ÷å ìîæå äà å õâúðëÿëî ñÿíêà â ñú íèùàòà òè — åäâà ÷óòî èçðå÷å Îäðà. —	Ñòîíîâåòå ëè? Ðèäàíèÿòà? Òÿ êèìíà. 
   — Ñèãóðíî ñè ïðàâà — êàçà Áèë. — Äàæå òâúðäî âÿð âàì, ÷å ñè ïðàâà. Íî ñúíèùàòà íÿìàò çíà÷åíèå, ùîì ÷îâåê íå ñè ãè ñïîìíÿ, íàëè?
   — Íàèñòèíà ëè èñêàø äà êàæåø, ÷å èçîáùî íå ñè ìèñ ëèë çà íåãî? — Äà. Òàêà å. Òÿ íåäîâåð÷èâî ïîêëàòè ãëàâà.
   — Ïðåäè äà ñå îæåíèì òè ìå ïîïèòà äàëè èìàì áðàòÿ è ñåñòðè, à àç òè êàçàõ, ÷å ñúì,èìàë áðàò, íî òîé å óìðÿë îùå êîãàòî ñúì áèë õëàïå. Çíàåøå, ÷å ðîäèòåëèòå ìè. ñà ïî÷èíàëè, à ïúê ñîáñòâåíèÿò òè ðîä å òîëêîâà ãîëÿì, ÷å íå òè îñòàâàøå âðåìå äà ìèñëèø çà äðóãè ðîäíèíè. Íî òîâà íå å âñè÷êî. -	Êàêâî èñêàø äà êàæåø?
   — Íå ñàìî Äæîðäæ å ïîòúíàë â ìðàêà. Îò äâàéñåò ãîäèíè íå ñúì ñå ñåùàë äàæå çà Äåðè. È çà ïðèÿòåëèòå — Åäè Êàñïáðàê. Ðè÷è Äðúíêàëîòî, Ñòàí Þðèñ, Áåâ Ìàðø... — Òîé çàðîâè ïðúñòè â êîñàòà ñè è ñå ðàçñìÿ íà ïðåñåêóëêè. — Òîâà å êàòî àìíåçèÿ, ñàìî ÷å òîëêîâà òåæêà, ÷å äîðè íå ÿ óñåùàì. À êîãàòî ñå îáàäè Ìàéê Õåíëúí.,. —	Êîé å Ìàéê Õåíëúí?
   - Îùå åäíî îò õëàïåòàòà, ñ êîèòî äðóæàõìå... ñ êîèòî äðóæàõ ñëåä ñìúðòòà íà Äæîðäæè. Ðàçáèðà ñå, òîé îòäàâ íà íå å õëàïå. Âñè÷êè ñìå ïîðàñíàëè. Ìàéê ñå îáàæäàøå ÷àê îò Àìåðèêà. Êàçà: „Äîáúð äåí, äîìúò íà ìèñòúð Äåíáðîó ëè å?", à àç ïîòâúðäèõ è òîé çàïèòà: „Áèë, òè ëè ñè?", àç ïàê ïîòâúðäèõ è òîé ðå÷å: „Îáàæäà ñå Ìàéê Õåíëúí". Èìåòî íå ìè ãîâîðåøå íèùî, Îäðà. Ñúñ ñúùèÿ óñïåõ ìî æåøå äà ðå÷å,  ÷å ïðîäàâà åíöèêëîïåäèè  èëè ïëî÷è íà Áúðë Àéâèñ. Ïîñëå òîé äîáàâè: „Îò Äåðè". È êîãàòî êà çà, ñÿêàø â ìåí ñå îòâîðè âðàòà è ïðåç íåÿ áëèêíà íÿêàê âà ñòðàøíà ñâåòëèíà. Ñïîìíèõ ñè êîé å Ìàéê. Ñïîìíèõ ñè çà Äæîðäæè. Ñïîìíèõ ñè çà äðóãèòå. Âñè÷êî ñòàíà... — Áèë ùðàêíà ñ ïðúñòè. — Åé-òàêà. È ðàçáðàõ, ÷å ùå ìå ïî ìîëè äà ñå âúðíà. — Äà ñå âúðíåø â Äåðè.
   — Äà. — Òîé ñâàëè î÷èëàòà, ðàçòúðêà î÷è è ÿ ïîãëåä íà. Íèêîãà ïðåç æèâîòà ñè íå áå âèæäàëà òîëêîâà èçïëà øåí ÷îâåê. — Â Äåðè. Êàçà, ÷å å çàùîòî ñìå îáåùàëè è íà èñòèíà   å    òàêà.    Îáåùàõìå.    Âñè÷êè.    Íèå,    õëàïåòàòà.   Ñòîÿõìå â êðúã ñðåä ðåêè÷êàòà, êîÿòî òå÷å ïðåç Ïóùèíàêà, äúðæàõìå ñå çà ðúöå è ñè áÿõìå ñðÿçàëè äëàíèòå ñ ïàð÷å ñòúêëî, âñå åäíî ÷å ñè èãðàåõìå íà êðúâíî áðàòñòâî, ñàìî ÷å âñè÷êî áåøå íàèñòèíà.
   Òîé âäèãíà äëàíè ïðåä Îäðà è òÿ çàáåëÿçà ñðåä âñÿêà îò òÿõ ïî íÿêîëêî óñïîðåäíè áëåäè ÷åðòè÷êè, ìîæå áè áåëåçè. Áåçáðîé ïúòè ãî áå äúðæàëà çà ðúêàòà *- çà äâåòå ðúèå — àëà íèêîãà íå áå îáðúùàëà âíèìàíèå íà áåëåçèòå. Âÿðíî, áÿõà åäâà çàáåëåæèìè, íî âñå ïàê... Àìè çàáàâàòà! Îíàçè çàáàâà!
   Íå ïúðâàòà, íà êîÿòî ãè çàïîçíàõà, ìàêàð ÷å âòîðàòà ñå áå îêàçàëà ïðÿêî ñâúðçàíà ñ íåÿ, çàùîòî òîãàâà ïðàçíóâàõà óñïåøíîòî ïðèêëþ÷âàíå íà ðàáîòàòà ïî „Øàõòàòà íà ÷åðíèÿ äåìîí". Âñè÷êè áÿõà ïèÿíè è âäèãàõà øóì â äóõà íà íàé-äîáðèòå ìåñòíè òðàäèöèè. Ìîæå áè íÿìàøå ÷àê òîëêîâà ñòðúâ è çëîáà êîëêîòî íà íÿêîè äðóãè âåñåëáè â Ëîñ Àíäæèëèñ, çàùîòî ñíèìêèòå áÿõà ìèíàëè íåâåðîÿòíî ãëàäêî è öåëèÿ åêèï ãî çíàåøå. Çà Îäðà Ôèëèïñ íåùàòà âúðâÿõà îùå ïî-äîáðå, çàùîòî ñå áå âëþáèëà â Óèëÿì Äåíáðîó.
   Êàê ñå êàçâàøå îíàÿ ñàìîçâàíà âðà÷êà? Âå÷å íå ñè ñïîìíÿøå, ïîìíåøå ñàìî, ÷å ðàáîòåøå êàòî àñèñòåíòêà íà ãðèìüîðà. Ïîìíåøå êàê íàñðåä çàáàâàòà ìîìè÷åòî ñè ñìúêíà áëóçàòà (îòäîëó èìàøå ñúâñåì ïðîçðà÷åí ñóòèåí) è ñå çàìåòíà ñ íåÿ êàòî öèãàíêà. Õëàïà÷êàòà áåøå çàãðÿëà ÿêî îò ìàðèõóàíà è ïèåíå è ñå çàõâàíà äà ãëåäà íà ðúêà ÷àê äî êðàÿ íà âå÷åðòà... èëè äîêàòî ñå ïðîñíà íÿêúäå äà ñïè.
   Îäðà íå ïîìíåøå äàëè ïðåäñêàçàíèÿòà ñà áèëè äîáðè èëè ëîøè, ãëóïàâè èëè óìíè — îíàÿ âå÷åð è òÿ ñè áåøå ïîäëîæèëà ñîëèäíî. Íî ïîìíåøå êàê ïî íÿêîå âðåìå ìîìè÷åòî äðúïíà äëàíòà íà Áèë äî ñâîÿòà è çàÿâè, ÷å ñà ñúâúðøåíî åäíàêâè. Ðîäñòâåíè ëèíèè íà æèâîòà. Ïîìíåøå îùå, ÷å âçå äà ðåâíóâà íå íà øåãà, äîêàòî ìîìè÷åòî î÷åðòàâàøå ëèíèèòå ïî äëàíòà ìó ñ èçÿùíî ëàêèðàíî íîêúò÷å - êîëêî ãëóïàâà ðåâíîñò ñðåä øàðèòå ôèëìîâè êðúãîâå íà Ëîñ Àíäæèëèñ, êúäåòî ìúæåòå ïëÿñêàò æåíèòå ïî çàäíèöèòå ñúùî òúé åñòåñòâåíî, êàêòî â Íþ Éîðê ãè ïîòóïâàò ïî áóçêèòå! Íî â îíîâà äîêîñâàíå èìàøå íåùî èíòèìíî è ìíîãîçíà÷èòåëíî. Òîãàâà ïî äëàíèòå íà Áèë íÿìàøå áåëåçè. 
   Áå ãëåäàëà âðà÷óâàíåòî ñ ðåâíèâèÿ ïîãëåä íà âëþáåíà è çàòîâà íå ñå ñúìíÿâàøå â ñïîìåíà. Íå ñå ñúìíÿâàøå âúâ ôàêòà. Êàçà ãî íà Áèë. Òîé êèìíà.
   - Ïðàâà ñè. Òîãàâà ãè íÿìàøå. Íå ìîãà äà ñå çàêúëíà, íî ìèñëÿ,  ÷å ãè  íÿìàøå è ñíîùè, äîêàòî  îòñêî÷èõ äî Ïëóãà è êàðóöàòà". Äâàìàòà ñ Ðàëô ïàê ñå áÿõìå õâàíà ëè íà êàíàäñêà áîðáà è ñèãóðíî ùÿõ äà çàáåëåæà. -- Òîé Êå óñìèõíà, Óñìèõâêàòà áåøå ñóõà, íåâåñåëà è èçïëàøåíà. * Ìèñëÿ, ÷å ñà ñå ïîÿâèëè ñëåä îáàæäàíåòî íà Ìàéê Õåí-ëúí. Òîâà ìèñëÿ.
   - Áèë, òîâà å íåâúçìîæíî — âúçðàçè òÿ, íî ïàê ïîñåãøà çà öèãàðà. Áèë ñå âãëåæäàøå â äëàíèòå ñè.
   - Ñòàí ãî íàïðàâè. Íàðÿçà íè äëàíèòå ñúñ ñ÷óïåíî øè øå îò Êîêà Êîëà. Ñåãà ñè ñïîìíÿì òîëêîâà ÿñíî. — Òîé íàìèãíà ãëàâà êúì Îäðà è çàä ñòúêëàòà î÷èòå ìó áÿõà èçïúë^íåíè ñ áîëêà è íåäîóìåíèå. — Ñïîìíÿì ñè êàê áëåñòåøå ïîä ñëúí÷åâèòå ëú÷è. Áåøå îò íîâèòå ïðîçðà÷íè áóòèëêè. Ïðåäè òîâà ïðîäàâàõà Êîêà Êîëà â çåëåíè øèøåòà, ïîìíèø ëè? - ÃÃÿ ïîêëàòè ãëàâà, íî Áèë íå çàáåëÿçà. Îòíîâî ñå âçèðàøå â äëàíèòå ñè. — Ïîìíÿ êàê Ñòàí îñòàíà ïîñëåäåí è âçå äà ñå ïðåñòðóâà, ÷å óæ ùå ñè ñðåæå âåíèòå, âìåñòî ñàìî äà íàäðàñêà äëàíòà. Ñèãóðíî ïðîñòî ñå ïðàâåøå íà èíòåðåñåí, íî àç åäâà íå ñå õâúðëèõ âúðõó íåãî... äà ãî ñïðà. Çàùîòî çà åäíàäâå ñåêóíäè èçãëåæäàøå íàïúëíî ñåðèîçåí.
   - Áèë, íåäåé — áåçñèëíî ïðîìúëâè òÿ. Òîçè ïúò òðÿáñààøå äà ïðèõâàíå ïîäñêà÷àùàòà çàïàëêà ñ äâå ðúöå, êàòî 'ïîëèöàé íà òðåíèðîâêà ïî ñòðåëáà. - Áåëåçèòå íå èçíèê âàò òîêó-òàêà. Èëè ãè èìà, èëè ãè íÿìà.
   - Çíà÷è ñè ãè âèæäàëà è äðóã ïúò, à? Òîâà ëè íàìåê âàø?
   - Òå ñà ñúâñåì áëåäè — èçðå÷å Îäðà ïî-ðÿçêî, îòêîëÅÊîòî   ñå èñêàøå.
   - Êðúâòà íå òå÷åøå — êàçà òîé. — Ñòîÿõìå ñðåä âîäàðà, íåäàëå÷ îò ìÿñòîòî, êúäåòî òðèìàòà ñ Åäè Êàñïáðàê è -Áåí Õàíñêîì áÿõìå íàïðàâèëè áåíòà... -	Äà íå áè äà ãîâîðèø çà àðõèòåêòà? Èìà ëè òàêúâ àðõèòåêò? Áîæè÷êî, Áèë, àìè ÷å òîé ïîñòðîè íîâàòà ñãðàäà íà Áè-Áè-Ñè! Òóêàøíèòå îùå ñå êàðàò äàëè å ìå÷òà èëè ïúëåí ïðîâàë!
   — Å, íå çíàì äàëè å ñúùèÿò. Íå ìè ñå âÿðâà, íî ìîæå è äà å òîé. Îíçè Áåí, êîãîòî ïîçíàâàõ, ìíîãî ñè ïàäàøå ïî ñòðîåæèòå. Ñòîÿõìå òàì è ñ äÿñíàòà ðúêà ñå äúðæàõ çà Áåâ Ìàðø, à ñ ëÿâàòà çà Ðè÷è Òîçèúð. Ñòîÿõìå ñðåä âîäà òà êàòî þæíÿøêè áàïòèñòè ñëåä ïðîïîâåä íà îòêðèòî è ïîìíÿ, ÷å âèæäàõ íà õîðèçîíòà ãðàäñêàòà âîäîíàïîðíà êóëà. Èçãëåæäàøå áÿëà êàòî àðõàíãåëñêè îäåæäè è âñè÷êè îáåùàõìå, çàêëåõìå ñå, ÷å àêî íå å ñâúðøèëî, àêî íÿêîãà çàïî÷íå îòíîâî... ùå ñå âúðíåì. È ïàê ùå ãî íàïðàâèì. Ùå ñëîæèì êðàé. Çàâèíàãè.
   — Íà êàêâî ùå ñëîæèòå êðàé? — èçêðåùÿ Îäðà, îáçåòà îò âíåçàïíà ÿðîñò. — Íà êàêâî ùå ñëîæèòå êðàé? Ùî çà ãëóïîñòè ìè ãîâîðèø?
   — Íå áèõ èñêàë äà ìå ïè-ïè-ïèòàø... — Áèë íå äîâúð øè. Ïî ëèöåòî ìó ñå ðàçëÿ êàòî ïåòíî íÿêàêúâ íåîïðåäå ëåí óæàñ. — Äàé åäíà öèãàðà.
   Òÿ ìó ïîäàäå ïàêåòà. Áèë çàïàëè. Íèêîãà íå ãî áå âèæäàëà äà ïóøè. — Òîãàâà çàåêâàõ. — Çàåêâàøå ëè?
   — Äà. Òîãàâà. Êàçâàø, ÷å ñúì áèë åäèíñòâåíèÿò â Ëîñ Àíäæèëèñ, êîéòî ñå îñìåëÿâàë äà ãîâîðè áàâíî. Èñòèíà òà å, ÷å íå ñìååõ äà ãîâîðÿ áúðçî. Íå áåøå îñúçíàòî. Íå áåøå íàðî÷íî. Íå áåøå îò îïèò. Âñè÷êè áèâøè ïåëòåöè ãîâîðÿò ìíîãî áàâíî. Òîâà å åäèí îò ìíîãîòî ïîõâàòè, êà òî íàïðèìåð äà ìèñëèø çà ñðåäíîòî ñè èìå êîãàòî ñå ïðåäñòàâÿø, çàùîòî çà ïåëòåöèòå ñúùåñòâèòåëíèòå ñà ïîòðóäíè îò äðóãèòå äóìè, à íàé-òðóäíî å äà èçðåêàò ïúðâî òî ñè èìå.
   — Çíà÷è ñè çàåêâàë — ïîâòîðè òÿ è ëåêè÷êî ñå óñìèõ íà, ñÿêàø áå ÷óëà øåãà, íî îùå íå ìîæåøå äà ñõâàíå ñìè ñúëà.
   — Äî ñìúðòòà íà Äæîðäæè çàåêâàõ óìåðåíî  — êàçà Áèë. Âå÷å çàïî÷âàøå äà ÷óâà ñîáñòâåíèòå ñè äóìè ðàçäâî åíè, ñÿêàø ãè äåëåøå áåçêðàéíî ìàëêà ÷àñòèöà îò ñåêóíäà òà; ïðîäúëæàâàøå äà ãè èçãîâàðÿ ãëàäêî, áàâíî è îòìåðå íî êàêòî âèíàãè, íî â ñúçíàíèåòî ìó äóìè êàòî Äæîðäæè è óìåðåíî ñå çàñòúïâàõà, ïðåâðúùàõà ñå â Äæú-Äæú-Äæîð äæè è ó-óìåðåíî. — Íàëè ðàçáèðàø, ñëó÷âàõà ìè ñå ìíî-[óî ëîøè ìîìåíòè — íàé-âå÷å êîãàòî ìå èçïèòâàõà â ó÷èëèùå, îñîáåíî àêî çíàåõ îòãîâîðà è ìíîãî èñêàõ äà ãî êàæà — íî îáèêíîâåíî ñå ñïðàâÿõ. Ñëåä ñìúðòòà íà Äæîðäæ áñòàíà ñúâñåì çëå. À ïîñëå, íÿêúäå îêîëî ïåòíàäåñåòàòà ãîäèíà, íåùàòà âçåõà äà ñå îïðàâÿò. Ïîñåùàâàõ ãèìíàçèÿòà „×èâðúñ" â Ïîðòëàíä è òàì èìàøå ñòðàõîòíà ñïåöèàëèñ-òêà ïî ïðîáëåìèòå íà ãîâîðà, ìèñèñ Òîìàñ. Òÿ ìå íàó÷è íà ðàçíè ïîõâàòè. Íàïðèìåð äà ìèñëÿ çà ñðåäíîòî ñè èìå ïðåäè äà èçðåêà íà ãëàñ: „Çäðàñòè, àç ñúì Áèë Äåíáðîó". •Èçó÷àâàõ ôðåíñêè è òÿ ìå ïîñúâåòâà êîãàòî çàêúñàì ñ íÿ-(.êîÿ äóìà, äà ñìåíÿì åçèêà. Ïðåäñòàâè ñè, êàêòî ñòîèø, ïîâòàðÿø   êàòî   ðàçâàëåí   ãðàìîôîí:   „ò-ò-òàçè   êíè-êíè-1,êíè" è ñå ÷óâñòâàø íàé-ãîëåìèÿ òúïàê íà ñâåòà, èçâåäíúæ ïðåìèíàâàø íà ôðåíñêè è îò åçèêà òè ïðîñòî ñå ëåå „ñå $ Ö\'ãå". Áåçïîãðåøåí íîìåð. À ùîì ãî êàæåø íà ôðåíñêè, - ìîæåø ïàê äà ìèíåø íà àíãëèéñêè è âå÷å áåç çàòðóäíåíèÿ ïðîèçíàñÿø „òàçè êíèãà". Àêî çàñå÷åø íà áóêâàòà „ñ", [íàïðèìåð â äóìè êàòî ñêè, ñïàíàê èëè ñëàìà, ìîæåø äà ÿ 'èçôúôëèø: ôêè, ôïàíàê, ôëàìà. Íî íå çàåêâàø. Âñè÷êî (òîâà ìè ïîìîãíà, îáà÷å ãëàâíîòî áåøå, ÷å çàáðàâèõ çà Äåáðè è âñè÷êî ñòàíàëî òàì. Çàùîòî èìåííî òîãàâà çàáðàâèõ. [Êîãàòî æèâååõìå â Ïîðòëàíä è ó÷åõ â „×èâðúñ". Íå ãî ^çàáðàâèõ èçâåäíúæ, íî êàòî ñè ïðèïîìíÿì ñåãà, òðÿáâà äà ^êàæà, ÷å ñòàíà ó÷óäâàùî áúðçî. Íàâÿðíî çà íå ïîâå÷å îò ÷åòèðè ìåñåöà. Çàåêâàíåòî è ñïîìåíèòå ìè ÷åçíåõà ðàìî äî ðàìî. Íÿêîé áúðøåøå ÷åðíàòà äúñêà è ñòàðèòå óðàâíå-;íèÿ ñå ãóáåõà îò íåÿ. — Òîé äîïè ïîðòîêàëîâèÿ ñîê. — [Ïðåäè ìàëêî, êîãàòî çàåêíàõ íà äóìàòà „ïèòàø", òðÿáâà >äà å áèëî çà ïðúâ ïúò îò äâàéñåò è åäíà ãîäèíè íàñàì. — [Ïîãëåäíà ÿ. — Ïúðâî áåëåçèòå, ïîñëå çà-à-åêâàíåòî. ×ó-ð÷óâàø ëè ãî?
   - Íàðî÷íî ãî ïðàâèø! -- âúçðàçè òÿ, èçòðúïíàëà îò óïëàõà.
   — Íå. Ñèãóðíî íÿìà êàê äà òå óáåäÿ, íî å âÿðíî. Çàåêâàíåòî å ñòðàííà ðàáîòà, Îäðà. Çëîâåùà. Äî íÿêîå íèâî ìîæå äîðè äà íå ãî óñåùàø. Íî... ãî ÷óâàø â ñúçíàíèåòî ñè. Ñÿêàø ÷àñò îò ãëàâàòà òè èçïðåâàðâà ñ ÷àñò îò ñåêóíäàòà âñè÷êî îñòàíàëî. Èëè å êàòî îíèÿ ñèñòåìè çà ñúçäàâàíå íà åõî-åôåêò, êîèòî õëàïàöèòå ñè ìîíòèðàõà â òàðà òàéíèòå ïðåç ïåòäåñåòòå ãîäèíè — çâóêúò îò çàäíèÿ âèñîêîãîâîðèòåë èçîñòàâà ñ ÷àñòèöà îò ñ-ñåêóíäàòà ñëåä ï-ïðåäíèÿ.
   Òîé ñòàíà è íåñïîêîéíî çàêðà÷è èç ñòàÿòà. Èçãëåæäàøå óìîðåí è Îäðà ñ òðåâîãà ñè ïîìèñëè êîëêî ìíîãî áå ðàáîòèë ïðåç ïîñëåäíèòå òðèíàäåñåò ãîäèíè, êàòî ÷å èìàøå íà÷èí äà èçðàñíå íàä óìåðåíèÿ ñè òàëàíò ÷ðåç ÿðîñòåí, ïî÷òè íåïðåñòàíåí òðóä. Ïîñëå é õðóìíà îùå ïî-òðåâîæíà ìèñúë è òÿ ñå îïèòà äà ÿ ïðîïúäè, íî ìèñúëòà íå èñêàøå äà èç÷åçíå. Àìè àêî âñúùíîñò ñå å îáàäèë Ðàëô Ôîñ-òúð äà ïîêàíè Áèë â ,,Ïëóãà è êàðóöàòà" çà åäíà òàáëà èëè êàíàäñêà áîðáà? Àêî å ïîçâúíèë Ôðåäè Ôàéüðñòîóí, ðåæèñüîðúò íà „Òàâàíñêàòà ñòàÿ" äà ñïîäåëè íÿêàêúâ ïðîáëåì? Èëè àêî å áèëî „ãðåøêà â íîìåðà", êàêòî ñå èçðàçÿâàøå æåíàòà íà äîêòîðà îò ñúñåäíàòà êúùà? Äîêúäå âîäåõà ïîäîáíè ìèñëè?
   Àìè ïðîñòî äî èçâîäà, ÷å öÿëàòà òàçè èñòîðèÿ ñ Äåðè è Ìàéê Õåíëúí å íàé-îáèêíîâåíà õàëþöèíàöèÿ. Ïðåäâåñòíèê íà íåðâíà êðèçà.
   Íî áåëåçèòå, Îäðà... êàê ùå îáÿñíèø áåëåçèòå? Òîé å ïðàâ. Íÿìàøå ãè... à ñåãà ñå ïîÿâèõà. Òîâà å èñòèíàòà, ìíîãî äîáðå ãî çíàåø,
    —	Ðàçêàæè ìè îñòàíàëîòî  — ïðîìúëâè òÿ.  --  Êîé å óáèë áðàò òè Äæîðäæ? Êàêâî ñè èçâúðøèë ñ îíåçè äåöà? Êàêâî ñòå îáåùàëè?
   Òîé ïðèñòúïè êúì íåÿ, êîëåíè÷è è ÿ õâàíà çà ðúöåòå êàòî ñòàðîìîäåí ëþáîâíèê, êîéòî ñå ãîòâè äà íàïðàâè ïðåäëîæåíèå.
   — Ìèñëÿ, ÷å áèõ ìîãúë äà òè ðàçêàæà — òèõî èçðå÷å Áèë. — Ìèñëÿ, ÷å àêî èñòèíñêè ïîæåëàÿ, ùå ìîãà. Äîðè è ñåãà ñè ñïîìíÿì ñúâñåì ìàëêî, íî çàãîâîðÿ ëè âåäíúæ, âñè÷êî ùå ñè äîéäå íà ìÿñòî. Óñåùàì êàê ñïîìåíèòå... î÷àêâàò äà ñå ðîäÿò. Òå ñà êàòî äúæäîâíè îáëàöè. Ñàìî ÷å äúæäúò ùå å ìíîãî ìðúñåí. Ñëåä òàêúâ äúæä ùå ïîíèêíàò ÷óäîâèùíè ðàñòåíèÿ. Íàâÿðíî ùå ìîãà äà èçäúðæà òîâà, êîãàòî çàñòàíà äî äðóãèòå... - Òå çíàÿò ëè?
   — Ìàéê êàçà, ÷å èì ñå å îáàäèë. Ñïîðåä íåãî ùå äîé äàò âñè÷êè... îñâåí ìîæå áè Ñòàí. Ãëàñúò ìó çâó÷àë íÿêàê ñòðàííî.
   - Çà ìåí âñè÷êî çâó÷è ñòðàííî.  Ìíîãî ìå ïëàøèø, Áèë.
   — Èçâèíÿâàé — êàçà òîé è ÿ öåëóíà. Ñÿêàø ÿ öåëóâàøå íàïúëíî íåïîçíàò ìúæ. Òÿ èçâåäíúæ íàìðàçè îíçè Ìàéê Õåíëúí. — Ñìÿòàõ, ÷å òðÿáâà äà îáÿñíÿ äîêîëêîòî ìîãà; ñìÿòàõ, ÷å òàêà ùå å ïî-äîáðå, îòêîëêîòî äà ñå èçìúêíà ïî òúìíî. Íàâÿðíî íÿêîè îò äðóãèòå ùå ñòîðÿò òî÷íî òîâà. Íî òàêà èëè èíà÷å, òðÿáâà äà çàìèíà. È âÿðâàì, ÷å Ñòàí ùå å òàì, íåçàâèñèìî êîëêî ñòðàííî å çâó÷àë ãëàñúò ìó. À ìîæå áè ìèñëÿ òàêà ïðîñòî çàùîòî íå ìîãà äà ñè ïðåäñòà âÿ, ÷å íÿìà äà çàìèíà. — Çàðàäè áðàò òè? Áèë áàâíî ïîêëàòè ãëàâà.
   — Ìîãà è äà ïîòâúðäÿ, íî ùå òå èçëúæà. Îáè÷àõ ãî. Çíàì êîëêî ñòðàííî èçãëåæäà, ñëåä êàòî êàçàõ, ÷å îò äâà äåñåò ãîäèíè íå ñúì ñå ñåùàë çà íåãî, íî ñòðàõîòíî îáè ÷àõ òîâà õëàïå. — Òîé ñå óñìèõíà ëåêî. — Áåøå ãîëÿì äî ñàäíèê, íî ãî îáè÷àõ. Ðàçáèðàø ëè?
   Îäðà èìàøå ïî-ìàëêà ñåñòðà, çàòîâà êèìíà áåç êîëåáàíèå. — Ðàçáèðàì.
   — Íî íå å çàðàäè-Äæîðäæ. Íå ìîãà äà ãî îáÿñíÿ. ×óâ ñòâàì ñå... — Áèë õâúðëè ïîãëåä êúì óòðèííàòà ìúãëà çàä ïðîçîðåöà. — ×óâñòâàì ñå êàòî ïòèöà íàåñåí, êîÿòî çíàå... ïðîñòî çíàå, ÷å òðÿáâà äà îòëåòè. Òîâà å èñòèíêò, ñêúïà... à ìèñëÿ, ÷å èíñòèíêòúò å æåëåçíèÿò ñêåëåò ïîä âñè÷êè íà øè çàáëóäè, ÷å èìàìå ñâîáîäíà âîëÿ. Ñ íÿêîè íåùà ïðîñ òî íå ìîæåø äà ñå áîðèø, îñâåí àêî ðåøèø äà âðúòíåø êðàí÷åòî íà ãàçîâàòà ïå÷êà, äà íàëàïàø ïóøêàòà èëè äà òðúãíåø íà äúëãà ðàçõîäêà îòâúä êåÿ. Íå ìîæåø äà îòêà æåø èçáîðà, çàùîòî íÿìà èçáîð. Íèùî íå ìîæåø äà ïðî ìåíèø, êàêòî íå ìîæåø äà çàñòàíåø íà áåéçáîëíàòà ïëî ùàäêà ñ áóõàëêà â ðúêà è äà ÷àêàø òîïêàòà äà òå óäàðè. Òðÿáâà äà çàìèíà. Îíîâà îáåùàíèå... òî å çàñåäíàëî â ãëà âàòà ìè êàòî ðè-ðèáàðñêà êóêà.
   Òÿ ñòàíà è áîÿçëèâî ïðèñòúïè êúì íåãî; ÷óâñòâàøå ñå íåâåðîÿòíî êðåõêà, ñÿêàø âñåêè ìèã áå ãîòîâà äà ñå ïðåêúðøè. Ïîëîæè ðúêà íà ðàìîòî ìó è òîé îáúðíà ãëàâà. —	Òîãàâà âçåìè è ìåí. ×óâñòâîòî íà óæàñ, êîåòî ñå èçïèñà ïî ëèöåòî ìó — íå óæàñ îò íåÿ, à çà íåÿ — áå òîëêîâà î÷åâèäíî, ÷å òÿ íåâîëíî îòñòúïè è çà ïðúâ ïúò èçïèòà èñòèíñêè ñòðàõ.
   — Íå — êàçà òîé. — Íå ìèñëè çà òîâà, Îäðà. Èçîáùî íå ñè ìèñëè. Äà íå ñè ïðèïàðèëà íà ïî-ìàëêî îò ïåò õèëÿ äè êèëîìåòðà îò Äåðè. Ìèñëÿ, ÷å ïðåç áëèçêèòå äâå ñåä ìèöè Äåðè ùå áúäå íåçäðàâîñëîâíî ìÿñòî. Ùå ñè ñòîèø òóê, ùå ðàáîòèø è ùå ìå èçâèíèø ïðåä êîãîòî òðÿáâà. À ñåãà îáåùàé!
   — Òðÿáâà ëè äà îáåùàÿ? — çàïèòà òÿ, êàòî ãî ãëåäàøå ïðàâî â î÷èòå. — Òðÿáâà ëè, Áèë? - Îäðà...
   — Òðÿáâà ëè? Òè ñè äàë îáåùàíèå è âèæ äîêúäå ñòè ãàø. À ñ òåáå è àç, çàùîòî ñúì òâîÿ æåíà è òå îáè÷àì. Ìàñèâíèòå ìó êèòêè áîëåçíåíî ñå âïèõà â ðàìåíåòå é. —	Îáåùàé ìè! Îáåùàé! Î-îá-áú-áú-ú...
   È òóê Îäðà íå èçäúðæà, íÿìàøå ñèëè äà èçòúðïè òàÿ ïðå÷óïåíà äóìà, êîÿòî ñå ìÿòàøå èç óñòàòà ìó êàòî ðèáà âúðõó õàðïóí.
   — Îáåùàâàì, äîáðå! Îáåùàâàì! — Òÿ ñå ðàçïëàêà.   Äîâîëåí ëè ñè ñåãà? Ãîâïîäè! Ëóä ñè, öÿëàòà òàçè èñòîðèÿ å ëóäîñò, íî îáåùàâàì!
   Òîé ÿ ïðåãúðíà ïðåç ðàìåíåòå è ÿ îòâåäå äî ëåãëîòî. Äîíåñå ÷àøà áðåíäè. Òÿ ïèéíà ìàëêî è ïîñòåïåííî çàïî÷íà äà ñå îïîìíÿ. — Êîãà ùå çàìèíåø?
   — Äíåñ — êàçà òîé. — Ñ „Êîíêîðä". Çà âëàêà å êúñíè÷êî, íî ñ êîëàòà ùå ñòèãíà äî ëåòèùå „Õèéòðîó" òúêìî íàâðåìå. Ôðåäè èñêàøå ñëåäîáåä äà ñúì íà ñíèìêèòå. Òè çàïî÷âàø ïî-ðàíî, çíà÷è íèùî íå òè å èçâåñòíî, íàëè ðàç áèðàø? Òÿ êèìíà íåóâåðåíî.
   — Îùå ïðåäè äà ñå âäèãíå øóì, âå÷å ùå áúäà â Íþ Éîðê. Àêî íÿìàì ïðîáëåìè ñ ïðåõâúðëÿíåòî, ïðèâå÷åð ïï-ïðèñòèãàì â Äåðè. — È êîãà ùå òå âèäÿ ïàê? — òèõî çàïèòà òÿ. Áèë ÿ ïðåãúðíà ñ âñè÷êà ñèëà, íî íå îòãîâîðè íà âúïðîñà. 


ÄÅÐÈ: ÏÚÐÂÀ ÈÍÒÅÐËÞÄÈß


   Êîëêî ëè ÷îâåøêè î÷è... ñà õâúðëÿëè ãîäèíà ïîäèð ãîäèíà ìèìîëåòíè ïîãëåäè êúì ñâîÿòà ïîòàéíà àíàòîìèÿ? Êëàéâ Áàðêúð „Êúðâàâè êíèãè" 

   Ïðèâåäåíèÿò ïî-äîëó îòêúñ, êàêòî è âñè÷êè äðóãè îòêúñè ïîä çàãëàâèå „ Èíòåðëþäèÿ", å âçåò îò ðúêîïèñà íà Ìàéêúë Õåíëúí „Äåðè: çàáðàíåíà èñòîðèÿ íà ãðàäà". Âñúùíîñò òîâà å ñåðèÿ íåïóáëèêóâàíè çàïèñêè è ïðèäðóæàâàùè ãè ðúêîïèñíè ïîÿñíåíèÿ (êîèòî ñèëíî íàïîìíÿò ëè÷åí äíåâíèê), îòêðèòè â õðàíèëèùåòî íà Îáùèíñêàòà áèáëèîòåêà â Äåðè. Çàãëàâèåòî å âçåòî îò êîðèöàòà íà ïàïêàòà, â êîÿòî ñà ëåæàëè äîêóìåíòèòå äî ñåãàøíàòà èì ïóáëèêàöèÿ. Ñàìèÿò àâòîð îáà÷å íåâåäíúæ ñïîìåíàâà â çàïèñêèòå ñè çà òîçè òðóä è ïîä äðóãî íàçâàíèå — „Äåðè: ïîãëåä ïðåç çàäíàòà ïîðòà íà àäà".
   Ìîæåì äà ïðåäïîëîæèì, ÷å ìèñòúð Õåíëúí ñåðèîçíî å âúçíàìåðÿâàë äà ïóáëèêóâà ðåçóëòàòèòå îò ñâîèòå ïðîó÷âàíèÿ. 2 ÿíóàðè 1985 Ìîæå ëè ìÿë ãðàä äà áúäå îáèòàâàí îò ïðèçðàöè?
   Êàêòî ïîíÿêîãà ñå ãîâîðè çà êúùè ñ ïðèçðàöè. Èëè, àêî òðÿáâà äà óïîòðåáèì ìíîãîçíà÷èòåëíàòà àíãëèéñêà äóìà — Üàèï1åñ1.
   Íå ñàìî åäíà îòäåëíà êúùà â òîçè ãðàä, íèòî ïúê üãú-ëúò íà åäíà îòäåëíà óëèöà èëè îòäåëíî áàñêåòáîëíî èãðèùå â íÿêîÿ ìàëêà ãðàäèíêà, êúäåòî ïî çàëåç ñëúíöå ãîëèÿò æåëåçåí îáðú÷ ñòúð÷è êàòî çàãàäú÷åí èíñòðóìåíò çà êúðâàâè ìú÷åíèÿ, íå äàæå åäèí îòäåëåí êâàðòàë — à âñè÷êî. Öåëèÿò ãðàä. Âúçìîæíî ëè å? Ñëóøàéòå:
   ÍàèãÍåñ!: „×åñòî ïîñåùàâàí îò ïðèçðàöè èëè äóõîâå'' - èç ðå÷íèêà íà Ôúíê è Óîãíúëñ.
   Íàèïòò^: „Óïîðèò ñïîìåí; íåùî, êîåòî òðóäíî ñå çàáðàâÿ" - ñúùèòå äâàìà ïðèÿòåëè.
   Òî ïàèïã: „×åñòî ñå ïîÿâÿâàì èëè çàâðúùàì, îñîáåíî êàòî ïðèçðàê." Íî ÿ ÷óéòå ïî-íàòàòúê! „×åñòî ïîñåùàâàíî ìÿñòî: êóðîðò, æèëèùå, ñáîðèùå..." Ðàçáèðà ñå, êóðñèâúò å ìîé.
   È îùå åäíî çíà÷åíèå^ Òî, êàêòî è ïðåäèøíîòî, å ñúùåñòâèòåëíî è òúêìî îò íåãî íàé-ìíîãî ñå áîÿ: „Ìÿñòî çà õðàíåíå íà æèâîòíè".
   Ìîæå áè êàòî æèâîòíèòå, êîèòî ïðåáèõà Åéäðèúí Ìå-ëúí, à ïîñëå ãî õâúðëèõà îò ìîñòà? 
   Èëè êàòî æèâîòíîòî, êîåòî å ÷àêàëî ïîä ìîñòà? Ìÿñòî^çà õðàíåíå íà æèâîòíè.
   Êàêâî æèâîòíî ñå õðàíè â Äåðè? Êàêâî æèâîòíî ñå õðà-æè îò Äåðè? Çíàåòå ëè, äàæå å íÿêàê èíòåðåñíî - íå áèõ è èîäîçè-í>àë, ÷å ÷îâåê ìîæå äà èçïèòâà òàêúâ ñòðàõ, êàêúâòî èçïèò-[âàì ñëåä èñòîðèÿòà ñ Åéäðèúí Ìåëúí, è âñå ïàê äà îñòàíå ãæèâ, äîðè äà ðàáîòè íîðìàëíî. Ñÿêàø ñúì ïîïàäíàë â êíèãà, à âñè÷êè çíàÿò, ÷å íå áèâà ÷àê òîëêîâà äà ñå ñòðàõóâàø ïðåäè êðàÿ íà êíèãàòà, êîãàòî íåçíàéíèÿò îáèòàòåë • íà ìðàêà íàé-ñåòíå èçëèçà îò ëåãîâèùåòî, çà äà ñå íàõðàíè,,, ñ òåáå, ðàçáèðà ñå. Ñ òåáå. Íî àêî å êíèãà, íå ñà ÿ íàïèñàëè êëàñèöè íà óæàñà îò ðàíãà íà Ëàâêðàôò, Áðåäáúðè èëè Ï'î. Íàëè ðàçáèðàòå. (çíàì íåùè÷êî — íå âñè÷êî, íî äîñòà. Íå ñúì çàïî÷íàë îò îíçè ñåïòåìâðèéñêè äåí ìèíàëàòà ãîäèíà, êîãàòî ðàçãúðíàõ „Äåðè íþç", ïðî÷åòîõ ïîêàçàíèÿòà íà Úíóèí è îñúçíàõ,   ÷å   ìîæå   áè   ïàê   ñå   çàâðúùà   êëîóíúò,   êîéòî   óáè ^Äæîðäæ Äåíáðîó. Âñúùíîñò çàïî÷íàõ íÿêúäå ïðåç 1980 ãîäèíà — ìèñëÿ, ÷å òî÷íî òîãàâà â ìåí ñå ñúáóäè íåùî çàäðÿìàëî îòïðåäè... íåùî, êîåòî çíàåøå, ÷å ïàê íàáëèæàâà âðåìåòî íà Òî.
   Êàêâî ñå ñúáóäè âñúùíîñò? Íàâÿðíî ïàçà÷úò â äóøàòà ìè. | Èëè ïúê ãëàñúò íà Êîñòåíóðêàòà. Äà... ñêëîíåí ñúì äà ïîâÿðâàì. Çíàì, ÷å è Áèë Äåíáðîó áè êàçàë ñúùîòî.
   Îòêðèâàõ âåñòè çà ñòàðè óæàñè â ñòàðèòå êíèãè; ÷åòÿõ îïèñàíèÿ íà ñòàðè æåñòîêîñòè â ñòàðèòå âåñòíèöè; íåïðåñòàííî, âñå ïî-ñèëíî îò äåí íà äåí ÷óâàõ êàê â äúíîòî íà ãñúçíàíèåòî ìè øóìè êàòî â ìîðñêà ðàêîâèíà òúòåíúò íà ðíÿêàêâà ðàñòÿùà, íàáúáâàùà ñèëà; ñòðóâàøå ìè ñå, ÷å óñåùàì îñòðèÿ îçîíîâ ìèðèñ íà áúäåùè ìúëíèè. Çàïî÷íàõ Ãäà âîäÿ çàïèñêè çà êíèãà, êîÿòî åäâà ëè ùå äîæèâåÿ äà âè-<!&ÿ íàïèñàíà. È ñúùåâðåìåííî âëà÷åõ ñêó÷íîòî ñè åæåäíåâèå. Äî åäíî îïðåäåëåíî íèâî íà ñúçíàíèåòî âèíàãè ñúì •æèâÿë è âñå îùå æèâåÿ ñðåä íàé-íåëåïè, ëóäåøêè óæàñè; :>íàä íåãî ïðîäúëæàâàì äà âîäÿ ïðîñòè÷êèÿ æèâîò íà áèáëèîòåêàð â ìàëêî ãðàä÷å. Ïîäðåæäàì êíèãè ïî ëàâèöèòå; íàäïèñâàì êàðòîíè çà íîâèòå ïîñåòèòåëè; èçêëþ÷âàì ïðî-åêòîðèòå çà ìèêðîôèëìè ñëåä ðàçñåÿíè ÷èòàòåëè; øåãóâàì ñå ñ Êåðúë Äàíúð, ÷å ìíîãî ìè ñå ùå äà ïðåñïèì çàåäíî, òÿ ñå øåãóâà, ÷å èìà ñúùîòî æåëàíèå è äâàìàòà îòëè÷íî çíàåì, ÷å òÿ íàèñòèíà ñå øåãóâà, à àç íå, êàêòî çíàåì, ÷å òÿ íÿìà äà ñå çàäúðæè â ãëóõàòà ïðîâèíöèÿ, à àç ùå ñè áúäà òóê äîêàòî óìðà — ùå ïîäëåïâàì ñêúñàíèòå ñòðàíèöè íà „Áèçíåñ óèê", ùå ñÿäàì íà åæåìåñå÷íèòå çàñåäàíèÿ çà ïëàíèðàíå íà íîâè ïîêóïêè ñ ëóëà â åäíàòà ðúêà è „Áèáëèîòå÷åí æóðíàë" â äðóãàòà... è ùå ñå ñúáóæäàì ïîñðåä íîù ñ þìðóöè â óñòàòà, çà äà çàãëóøà ïèñúöèòå.
   Ãîòè÷åñêèòå ðîìàíè äúëáîêî ãðåøàò. Êîñàòà ìè íå å ïîáåëÿëà. Íå ñúì ñîìíàìáóë. Íå âìúêâàì â ðå÷òà ñè çàãàäú÷íè êîìåíòàðè è íå íîñÿ â äæîáà íà ÿêåòî ñè áóêâåíà äúñ÷èöà çà ñïèðèòè÷íè ñåàíñè. Íàâÿðíî ñå ñìåÿ ïî-ðÿäêî è òîëêîç. Ìîæå áè ñìåõúò ìè å ñòàíàë ïèñêëèâ è ñòðàíåí, çàùîòî ïîíÿêîãà õîðàòà ìå çàãëåæäàò ó÷óäåíî ùîì ñå çàñìåÿ.
   ×àñò îò ìåí — îíàçè ÷àñò, êîÿòî Áèë íàðè÷à „ãëàñúò íà Êîñòåíóðêàòà" — íàñòîÿâà äà ãè ïîâèêàì îùå òàçè âå÷åð. Íî ìîãà ëè äàæå ñåãà äà áúäà íàïúëíî óâåðåí? Èñêàì ëè äà áúäà íàïúëíî óâåðåí? Íå — ðàçáèðà ñå, íå. Íî, Áîæå ìîé, ñëó÷àÿò ñ Åéäðèúí Ìåëúí òîëêîâà ïðèëè÷à íà íåùàñòèåòî ñ Äæîðäæ, áðàò÷åòî íà Áèë Ïåëòåêà, ïðåç åñåíòà íà 1957 ãîäèíà.
   Àêî íàèñòèíà å çàïî÷íàëî ïàê, òîãàâà ùå ãè ïîâèêàì. Äëúæåí ñúì. Íî íå ñåãà. Êàêòî è äà ãî ãëåäàì, ðàíî å. Ïðåäíèÿ ïúò âñè÷êî çàïî÷íà áàâíî è ñå ðàçâèõðè åäâà ïðåç ëÿòîòî íà 1958 ãîäèíà. Çàòîâà... ÷àêàì. Çàïúëâàì î÷àêâàíåòî ñ áåçñìèñëåíè äóìè â òîçè áåëåæíèê è äúëãî ñå âçèðàì â îãëåäàëîòî, êúäåòî íÿêîãàøíîòî ìîì÷å îòäàâíà ñå å ïðåâúðíàëî â íåïîçíàò ìúæ.
   Ìîì÷åøêîòî ëèöå áåøå ïëàõî, ìå÷òàòåëíî; ìúæúò èìà ëèöå íà áàíêîâ êàñèåð îò êàóáîéñêè ôèëì — àðòèñò, êîéòî íå ïîëó÷àâà íèòî åäíà ðåïëèêà, ñàìî òðÿáâà äà âäèãíå ðúöå è äà ñå ïðàâè íà óïëàøåí, êîãàòî íàõúëòàò êðàäöèòå. À àêî ïî ñöåíàðèé ñå íàëàãà ëîøèòå ìîì÷åòà äà ãðúìíàò íÿêîãî, òîé å ïúðâèÿò.
   Âñå ñúùèÿò ñòàð Ìàéê. Ìîæå áè ìàëêî ïî-îáëåùåí, ëåêî ïîäïóõíàë îò íåäîñïèâàíå, íî òîâà ëè÷è ñàìî îòáëè-'çî... êàòî çà öåëóâêà íàïðèìåð, à âå÷å ìíîãî îòäàâíà íå ñúì ñå ïðèáëèæàâàë ÷àê òîëêîâà äî êîãîòî è äà áèëî. Àêî ìå çúðíåòå ñëó÷àéíî, ùå ñè ïîìèñëèòå: Ïðåêàëÿâà ñ ÷åòåíåòî, íèùî ïîâå÷å. Åäâà ëè ùå ñå äîñåòèòå êàê îò÷àÿíî ñå áîðè òîçè ÷îâåê ñ êðîòêî ëèöå íà áàíêîâ ÷èíîâíèê, êàê å íàïðåãíàë ñèëè, çà äà èçäúðæè, äà ñúõðàíè ðàçñúäúêà ñè. Àêî ìè ñå íàëîæè äà ïîçâúíÿ, ìîæå äà óáèÿ íÿêîé îò òÿõ.
   Òîâà å åäíî îò íåùàòà, ñ êîèòî ñå ñáëúñêâàì â äúëãèòå áåçñúííè íîùè, êîãàòî ëåæà ïîä çàâèâêèòå ñúñ ñòàðîìîäíàòà ñè ñèíÿ ïèæàìà, à äî ìåíå å íîùíîòî øêàô÷å, êúäåòî ñëàãàì î÷èëàòà ñè è âå÷íàòà ÷àøà âîäà çà â ñëó÷àé, ÷å ñå ñúáóäÿ æàäåí. Ëåæà â òúìíîòî, îòïèâàì âîäàòà íà ìàëêè ãëúòêè è ñå ïèòàì êàêâî ïîìíÿò - - ïîìíÿò ëè íåùî èçîáùî. Íå çíàì çàùî, íî òâúðäî âÿðâàì, ÷å íå ïîìíÿò íèùî, çàùîòî íå å íåîáõîäèìî. Àç ñúì åäèíñòâåíèÿò, êîéòî ÷óâà ãëàñà íà Êîñòåíóðêàòà è ñè ñïîìíÿ, çàùîòî åäèíñòâåí îñòàíàõ â Äåðè. È òúé êàòî ñå ðàçïèëÿõà âúâ âñè÷êè ïîñîêè, òå íÿìà êàê äà óçíàÿò, ÷å æèâîòúò èì å òðúãíàë ïî åäíà è ñúùà ñõåìà. Àêî ãè âúðíà, àêî èì ïîêàæà ñõåìàòà... äà, òîâà áè ìîãëî äà óáèå íÿêîé îò òÿõ. Áè ìîãëî äà óáèå âñè÷êè.
   Çàòîâà îòíîâî è îòíîâî ïðåëèñòâàì ìèñëèòå ñè; ïðåëèñòâàì òÿõ, îïèòâàì ñå äà ãè ïðåñúòâîðÿ êàêâèòî áÿõà è êàêâèòî ìîæå áè ñà äíåñ, ìú÷à ñå äà ðåøà êîé å íàé-óÿçâèì. Ïîíÿêîãà ìè ñå ñòðóâà, ÷å ùå å Ðè÷è Òîçèúð ïî ïðÿêîð „Ìðúñíàòà óñòà" — àêî íå ãðåøà, òîé íàé-ðÿäêî óñïÿâàøå äà èçáÿãà îò Êðèå, Õúãèíñ è Áàóúðñ, íèùî, ÷å Áåí áåøå òîëêîâà äåáåë. Ðè÷è ñå ïëàøåøå íàé-ìíîãî îò Áà-óúðñ — âñè÷êè òðåïåðåõìå îò íåãî, — íî è îñòàíàëèòå íå áÿõà öâåòå çà ìèðèñàíå. Àêî ìó ñå îáàäÿ â Êàëèôîðíèÿ, íÿìà ëè òàçè âåñò äà ñå ïðåâúðíå çà íåãî â íÿêàêâî ñòðàõîâèòî Çàâðúùàíå íà Ãîëåìèòå Ïîáîéíèöè — äâàìà îò ãðîáà, à òðåòèÿò îò ëóäíèöàòà „Äæóíèïúð õèë", êúäåòî áåñíåå è äî äíåñ? Äðóã ïúò ñè ìèñëÿ, ÷å íàé-ñëàáèÿò áåøå Åäè — Åäè ñ äåáåëàòà âëàñòíà ìàé÷èöà è ñòðàõîâèòèòå ïðèñòúïè íà àñòìà. Áåâúðëè? Òÿ âñå ñå ïðàâåøå íà êîñòåëèâ îðåõ, íî áåøå èçïëàøåíà äî ñìúðò êàêòî âñè÷êè íàñ. Áèë Ïåëòåêà, èçïðàâåí ïðåä óæàñ, êîéòî íå ùå èç÷åçíå êîãàòî òîé ìåòíå êàëúôà âúðõó ïèøåùàòà ìàøèíà? Ñòàí Þðèñ? Íàä ãëàâèòå  èì å íàäâèñíàëà ãèëîòèíà,  îñòðà êàòî áðúñíà÷, íî êîëêîòî ïîâå÷å îáìèñëÿì, òîëêîâà ïî-òâúðäî âÿðâàì, ÷å òå íå ïîäîçèðàò çà íåÿ. Àç ñúì ÷îâåêúò ñ ðúêà íà ëîñòà. Ìîãà äà ãî äðúïíà, ñòèãà ñàìî äà îòâîðÿ òåôòåð÷åòî ñ òåëåôîííè íîìåðà è äà ãè íàáåðà åäèí ïî åäèí.
   Ìîæå áè íÿìà äà ñå íàëîæè. Âêîï÷âàì ñå â èçòúíÿëàòà íàäåæäà, ÷å ñúì ñáúðêàë êðåõêèòå ïèñúöè íà ñîáñòâåíèÿ ñè áîÿçëèâ óì ñ äúëáîêèÿ, îòêðîâåí ãëàñ íà Êîñòåíóðêàòà. Ñ êàêâî ðàçïîëàãàì, â êðàÿ íà êðàøùàòà? Ïðåç þëè -Ìåëúí. Ìúðòâî äåòå, íàìåðåíî íà Íèéáúëò ñòðèéò ìèíàëèÿ îêòîìâðè, îùå åäíî — â Ìåìîðèàë ïàðê ïðåç äåêåìâðè, ìàëêî ïðåäè ïúðâèÿ ñíÿã. Ìîæå äà å áèë ñêèòíèê, êàêòî òâúðäÿò âåñòíèöèòå. Ìîæå äà å íÿêîé ëóä, êîéòî âå÷å å íàïóñíàë Äåðè èëè ñå å ñàìîóáèë îò ïîãíóñà è óãðèçåíèÿ, êàêòî ñå ïðåäïîëàãà â íÿêîè êíèãè çà Äæåê Èç-êîðìâà÷à. Ìîæå áè.
   Íî äúùåðè÷êàòà íà Àëáðåõò áå îòêðèòà òî÷íî ñðåùó îíàçè ïðîêëåòà ñòàðà êúùà íà Íèéáúëò ñòðèéò... è áå çàãèíàëà òî÷íî êàòî Äæîðäæ Äåíáðîó ïðåäè äâàéñåò è ñåäåì ãîäèíè. À ïîñëå ìîì÷åòî íà Äæîíñúí, íàìåðåíî â Ìåìîðèàë ïàðê ñ îòêúñíàò äî êîëÿíîòî êðàê. Ðàçáèðà ñå, ñðåä Ìåìîðèàë ïàðê ñòúð÷è Âîäîíàïîðíàòà êóëà, à äåòåòî áå íàìåðåíî ïî÷òè â íåéíîòî ïîäíîæèå. Âîäîíàïîðíàòà êóëà å íà õâúðëåõ êàìúê îò Ïóùèíàêà; ìàê òàì Ñòàí Þðèñ áåøå âèäÿë îíèÿ ìîì÷åòà. Ìúðòâèòå ìîì÷åòà.
   Çíàì, âñè÷êî ìîæå äà ñå îêàæå ïðîñòî ïóøèëêà è ìèðàæè. Ìîæå. Èëè ïúê ñúâïàäåíèå. Èëè íåùî ñðåäíî  -íÿêàêâî çëîêîáíî åõî. Âúçìîæíî ëè å? Äà, óñåùàì ãî. Òóê, â Äåðè, âñè÷êî å âúçìîæíî.
   Ìèñëÿ, ÷å ïðåæíîòî íåùî âñå îùå å òóê — íåùîòî, êîåòî ñå ïîÿâè ïðåç 1957 è 1958 ãîäèíà; êîåòî å áèëî òóê ïðåç 1929 è 1930 ãîäèíà, êîãàòî Ëåãèîíúò çà áÿëà íðàâñòâåíîñò îïîæàðèë „×åðíîòî ïåòíî"; êîåòî å áèëî òóê ïðåç 1904, 1905 è íà÷àëîòî íà 1906 ãîäèíà — ïîíå äî åêñïëîçèÿòà â ñòîìàíîëåÿðíàòà íà Êè÷úíúð; êîåòî å áèëî òóê ïðåç 1876 è 1877 ãîäèíà; îíîâà íåùî, êîåòî ñå ïîÿâÿâà íà èíòåðâàëè îò îêîëî äâàäåñåò è ñåäåì ãîäèíè. Ïîíÿêîãà èäâà ìàëêî ïî-ðàíî, ïîíÿêîãà ìàëêî ïî-êúñíî... íî âèíàãè èäâà. Êîëêîòî ïî-íàçàä ñå âðúùàø, òîëêîâà ïî-òðóäíî îòêðèâàø ôàëøèâèòå íîòêè, çàùîòî èçòî÷íèöèòå ïîñòåïåííî îáåäíÿâàò, ïðàçíîòèòå ðàñòàò è ìåñòíàòà èñòîðèÿ çàïðèëè÷âà íà ïðîÿäåíà îò ìîëöè äðåõà. Íî àêî çíàåø êúäå — è êîãà - äà ïîòúðñèø, çàäà÷àòà ñòàâà äîñòà ïî-ëåêà. Ðàçáèðàòå ëè, Òî âèíàãè ñå âðúùà. Òî.
   Çàòîâà... äà, ìèñëÿ, ÷å ùå òðÿáâà äà íàáåðà íîìåðàòà. Ìèñëÿ, ÷å òðÿáâà äà áúäåì íèå. Ïî íÿêàêâà íåçíàéíà ïðè÷èíà èìåííî íèå ñìå áèëè èçáðàíè äà ñëîæèì çàâèíàãè êðàé. Êàïðèç íà ñúäáàòà? Ëîø êúñìåò? Èëè' ïàê îíàçè ïðîêëåòà Êîñòåíóðêà? Ìîæå áè òÿ íå ñàìî ãîâîðè, íî è çàïîâÿäâà? Íå çíàì. È íå âÿðâàì äà èìà çíà÷åíèå. Ïðåäè âñè÷êèòå òèÿ ãîäèíè Áèë êàçà: Êîñòåíóðêàòà íå ìîìåå äà íè ïîìîãíå, à àêî å áèëî âÿðíî òîãàâà, çíà÷è å âÿðíî è äíåñ. Ñïîìíÿì ñè êàê ñòîÿõìå ñðåä âîäàòà, õâàíàòè ðúêà çà ðúêà, è îáåùàâàõìå äà ñå âúðíåì, àêî âñè÷êî çàïî÷íå îòíîâî — ñòîÿõìå â êðúã, ïî÷òè êàòî äðåâíèòå äðóèäè, äëàí âúðõó äëàí, çà äà ñå ñëåå êðúâòà íà îáåùàíèåòî. Ðèòóàëúò íàâÿðíî å äðåâåí êàòî ÷îâå÷åñòâîòî — ãüíè÷êî ÷ó÷óð÷å, çàáèòî â äúðâîòî íà âñåëåíñêàòà ìîù, èçðàñëî íà ãðàíèöàòà ìåæäó ñòðàíàòà íà âñè÷êî, êîåòî çíàåì è òåðèòîðèÿòà íà îíîâà, êîåòî ïîäîçèðàìå. Çàðàäè ïðèëèêàòà...
   Íî åòî ÷å ñàì âçåõ äà ñå ïðàâÿ íà Áèë Äåíáðîó, ïåëòå-÷à è òúï÷à íà ìÿñòî, èçðåæäàéêè íÿêîëêî ôàêòà è êóï íåïðèÿòíè (è äîñòà ìúãëÿâè*) ïðåäïîëîæåíèÿ, êîèòî îò ðåä íà ðåä ñòàâàò âñå ïî-ìàíèàêàëíè. Èçëèøíî. Áåçïîëåçíî. Äîðè îïàñíî. Íî å òîëêîâà òðóäíî äà ÷àêàø ñúáèòèÿòà.
   Òåçè çàïèñêè ñà óñèëèå äà ïðîíèêíà îòâúä íàòðàï÷èâèòå èäåè êàòî ðàçøèðÿ ñîáñòâåíèÿ ñè ìèñëåí îáçîð — â êðàÿ íà êðàèùàòà ðàçêàçúò ìè íå å ñàìî çà øåñò ìîì÷åòà è åäíî ìîìè÷å, âñå íåùàñòíè, âñå îòðèòíàòè îò âðúñòíèöèòå ñè, êîèòî ñå ñáëúñêàõà ñ êîøìàðà â åäíî ãîðåùî ëÿòî, êîãàòî Àéçåíõàóåð îùå áåøå ïðåçèäåíò. Àêî âè çâó÷è , ïî-äîáðå, òîâà å îïèò äà ïîîòäðúïíà ôîòîàïàðàòà — äà âèäÿ öÿëîòî ãðàä÷å, â êîåòî ïî÷òè ïåòäåñåò è òðè õèëÿäè äóøè ðàáîòÿò, õðàíÿò ñå, ñïÿò, ñúâîêóïëÿâàò ñå, ïàçàðóâàò, ðàçõîæäàò ñå, êàðàò êîëè, õîäÿò íà ó÷èëèùå, ïîïàäàò -â çàòâîðà è ïîíÿêîãà èç÷åçâàò ñðåä ìðàêà.
   Èñêðåíî âÿðâàì, ÷å çà äà ðàçáåðå êàêâî ïðåäñòàâëÿâà åäèí ãðàä, ÷îâåê òðÿáâà äà óçíàå êàêúâ å áèë ïðåäè. À àêî òðÿáâà äà ïîñî÷à êîíêðåòíèÿ äåí, êîãàòî âñè÷êî çàïî÷íà îòíîâî, òîâà ùå å ðàííàòà ïðîëåò íà 1980 ãîäèíà. Òîãàâà îòèäîõ äà ñå ñðåùíà ñ Àëáúðò Êàðñúí, êîéòî ïî÷èíà ìèíàëîòî ëÿòî — íà äåâåòäåñåò è åäíà ãîäèíè, ñëåä äúëúã è äîñòîåí çà ïîõâàëà æèâîò. Áåøå ðàáîòèë êàòî ãëàâåí îáùèíñêè áèáëèîòåêàð îò 1914 äî 1960 ãîäèíà, íåâåðîÿòåí ñðîê (íî òîé ñè áåøå íåâåðîÿòåí ïî ïðèðîäà) è ñìÿòàõ, ÷å àêî íÿêîé çíàå îò êîå ñú÷èíåíèå äà ïî÷íà ïðîó÷âàíåòî íà ìåñòíàòà èñòîðèÿ, òîâà ùå å Àëáúðò Êàðñúí. Äîêàòî ìó çàäàâàõ âúïðîñèòå ñè, äâàìàòà ñåäÿõìå íà âåðàíäàòà è òîé îòãîâàðÿøå ñ ïðîäðàí ãëàñ — âå÷å ñå áîðåøå ñ ðàêà íà ãúðëîòî, êîéòî ñëåä âðåìå ùåøå äà ãî âêàðà â ãðîáà.
   — Íèòî åäíà îò òèÿ ëàéíàðñêè äðàñêàíèöè íå ñòðóâà ïóêíàòà ïàðà. Îòëè÷íî ãî çíàåø, ìúòíèòå äà òå âçåìàò. — Îòêúäå äà çàïî÷íà òîãàâà? — Êàêâî äà çàïî÷íåø, çà Áîãà?
   — Ïðîó÷âàíåòî íà ìåñòíàòà èñòîðèÿ.  Èñòîðèÿòà íà Äåðè.
   — À. Äîáðå. Çàïî÷íè îò Ôðèê è Ìèøî. Òå ñå ñìÿòàò çà íàé-äîáðè. — È ñëåä êàòî ãè ïðî÷åòà...
   — Äà ãè ïðî÷åòåø ëè? Áîæè÷êî, â íèêàêúâ ñëó÷àé! Õâúðëè ãè íà áîêëóêà! Òîâà òè å ïúðâàòà ñòúïêà. Ïîñëå ïðî÷åòè Áúäèíäæúð. Áðàíñúí Áúäèíäæúð å áèë àäñêè íå ìàðëèâ àâòîð è âúðõîâåí ïðàçíîãëàâåö, àêî ìîãà äà âÿð âàì íà îíîâà, êîåòî ñúì ÷óâàë íà ìëàäèíè, íî ñè ëè÷è, ÷å ìó èäâàëî ñúðöå íà ìÿñòî ùîì ñòàíå äóìà çà Äåðè. Îáúð êàë å ïî÷òè âñè÷êè ôàêòè, íî ãè å îáúðêàë ñ ÷óâñòâî, Õåíëúí.
   Àç ñå ïîçàñìÿõ è Êàðñúí ñúùî ðàçòåãëè â óñìèâêà çàãðóáåëèòå ñè óñòíè — äîáðîòî ìó íàñòðîåíèå ìàëêî ìå ïëàøåøå. Â îíçè ìèã ïðèëè÷àøå íà ùàñòëèâ õèùíèê, çàñòàíàë íà ñòðàæà íàä òîêó-ùî óáèòà ïëÿ÷êà, î÷àêâàéêè ìåñîòî äà ñòèãíå äî íàé-âêóñíèÿ ñòàäèé íà ðàçëîæåíèå, çà äà ïðèñòúïè ÷àê òîãàâà êúì ïèðøåñòâîòî.
   — Êàòî ïðèêëþ÷èø ñ Áúäèíäæúð, ïðî÷åòè Àéâèñ. Çà ïèøè ñè âñè÷êè õîðà, ñ êîèòî å ðàçãîâàðÿë. Ñàíäè Àéâèñ âñå îùå å â Ìåéíñêèÿ óíèâåðñèòåò. Ôîëêëîðèñò. Êàòî èç ÷åòåø êàêâî å íàïèñàë, èäè äà ãî âèäèø. Ïîêàíè ãî íà âå÷åðÿ. Ëè÷íî àç áèõ ãî çàâåë â „Îðèíîêà", çàùîòî òàì âå÷åðÿòà èçãëåæäà áåçêðàéíà. Èçöåäè ãî. Ãëåäàé äà íàïúëíèø öÿë áåëåæíèê ñ èìåíà è àäðåñè. Èäè äà ãîâîðèø ñúñ âñè÷êè ñòàðöè, êîèòî òè ïîñî÷è... ñòèãà äà ñà æèâè; ìàëêî ñìå, íî äúðæèì, õà-õà-õà-õà!... è ñúáåðè îò òÿõ îùå èìåíà. Äîòîãàâà âå÷å ùå èìàø ïîëå çà äåéñòèâå, àêî ñè ïîíå íàïîëîâèíà òîëêîâà óìåí, êîëêîòî òå ìèñëÿ. Àêî ñè óïîðèò è îáèêàëÿø îò ÷îâåê íà ÷îâåê, ùå îòêðèåø äîñòà íåùà, äåòî ãè íÿìà ïî êíèãèòå. È ìîæå äà îòêðèåø, ÷å ñ òÿõ ïî-òðóäíè÷êî ñå çàñïèâà. — Äåðè... — Êàêâî Äåðè? — Äåðè íå å íàðåä, íàëè?
   - Íàðåä'ëè? — çàïèòà òîé ñ ïðîäðàí øåïîò. — ×å êîå å íàðåä? Êàêâî îçíà÷àâà òàçè äóìà? „Íàðåä" ëè ñà õóáàâèòå ñíèìêè íà Êåíäúñêèã ïî çàëåç ñëúíöå îò åäè êîé ñè íà ëåíòà „Êîäàõðîì" ñ åäè êàêâà ñè ñêîðîñò è áëåíäà? Àêî å òúé, çíà÷è Äåðè å íàðåä, çàùîòî èìà êóïèùà õóáàâè ñíèìêè íà ãðàäà. Íàðåä ëè å íÿêàêúâ òúï êîìèòåò îò ñïàðóæå-íè ñòàðè ìîìè äà íàñòîÿâà çà çàïàçâàíå íà Ãóáåðíàòîðñêèÿ äîì èëè çà ñëàãàíå íà ïàìåòíà ïëî÷à ïðåä Âîäîíàïîðíàòà êóëà? Àêî òîâà å íàðåä, òî îò Äåðè ïî-íà-ðåä íÿìà, çàùîòî òóêà å ïúëíî ñ äúðòè êðàíòè, äåòî âñåêèìó ñå áúðêàò â ðàáîòàòà. Íàðåä ëè å îíàÿ ãðîçíà ïëàñòìàñîâà ñòàòóÿ íà Ïîë Áúíèúí ïðåä Ãðàäñêèÿ öåíòúð? Îõ, äå äà ìîæåõ äà äîêîïàì åäèí êàìèîí íàïàëì è âåõòàòà ñè çàïàëêà, ùÿõ äà é âèäÿ ñìåòêàòà íà îíàÿ øèáàíà ãðîçîòèÿ, ãàðàíòèðàì òè... íî àêî ÷îâåê èìà ÷àê òîëêîâà ðàçòåã-ëèâè åñòåòè÷åñêè ïðåäñòàâè, ÷å äà ïðèåìà ïëàñòìàñîâèòå ñòàòóè, òîãàâà Äåðè å íàðåä. Âúïðîñúò å êàêâî îçíà÷àâà äóìàòà „íàðåä", Õåíëúí. À? È îùå ïî-âàæíî — êàêâî íå îçíà÷àâà?
   Àç ñàìî ïîêëàòèõ ãëàâà. Ñòàðåöúò èëè çíàåøå, èëè íå. Èëè ùåøå äà êàæå, èëè íÿìàøå.
   — Ìîæå áè èìàø ïðåäâèä íåïðèÿòíèòå ðàçêàçè, êîèòî íàâÿðíî ùå ÷óåø, àêî âå÷å íå ñè ãè ÷óâàë? Âèíàãè èìà íå ïðèÿòíè ðàçêàçè. Èñòîðèÿòà íà åäèí ãðàä å êàòî áåçðåäíî ïîñòðîåí ñòàðèíåí çàìúê, ãúìæàù îò ñòàè, ñòàè÷êè, ëþêî âå êúì ïåðàëíÿòà, ìàíñàðäè è âñÿêàêâè åêñöåíòðè÷íè ïîòàéíè êúò÷åòà... äà íå ãîâîðèì çà íÿêîé è äðóã òàåí òóíåë. Òðúãíåø ëè äà ïðîó÷âàø Çàìúêà Äåðè, øå îòêðèåø âñåâúçìîæíè íåùà. Äà. Ïî-êúñíî ìîæå äà ñúæàëÿâàø, íî ùå ãè îòêðèåø, à ùîì ñå îòêðèå íåùî, âå÷å íÿìà íà÷èí äà áúäå çàêðèòî, íàëè? Íÿêîè ñòàè ñà çàêëþ÷åíè, íî èìà êëþ÷îâå... èìà. - - Î÷èòå ìó ïðîáëåñíàõà íàñðåùà ìè ñúñ ñòàð÷åñêî ëóêàâñòâî. -- Ïî íÿêîå âðåìå ìîæå äà ðåøèø, ÷å ñè ñå íàòúêíàë íà íàé-ãðîçíèòå òàéíè íà Äåðè... íî âèíàãè ñå íàìèðà îùå åäíà. È îùå åäíà. È îùå åäíà. —	Çíà÷è...
   — Èçâèíÿâàé, íî ìèñëÿ, ÷å òðÿáâà äà ñå ïðèáèðàì. Äíåñ ãúðëîòî ñúâñåì ìå èçòîðìîçè. Âðåìå å äà ñè âçåìà ëåêàðñòâîòî è äà äðåìíà.
   Ñ äðóãè äóìè: åòî òè íîæ, ïðèÿòåëþ, åòî òè è âèëèöà; èäè è âèæ êàêâî ùå ñè îòðåæåø.
   Çàïî÷íàõ îò ñú÷èíåíèÿòà íà Ôðèê è Ìèøî. Ïîñëåäâàõ ñúâåòà íà Êàðñüí è ãè õâúðëèõ íà áîêëóêà, íî íàé-íàïðåä ãè ïðî÷åòîõ. Ïðàâ áåøå — íåêàäúðíè ïèñàíèÿ. Ïðî÷åòîõ èñòîðèÿòà íà Áúäèíäæúð, ïðåïèñàõ áåëåæêèòå ïîä ëèíèÿ è òðúãíàõ ïî äèðèòå èì. Òóê âå÷å èìàõ èçâåñòåí óñïåõ, íî òðÿáâà äà çíàåòå, ÷å áåëåæêèòå ïîä ëèíèÿ ñà ñòðàííè òâàðè — êàòî ïúòå÷êè, êîèòî ñå âèÿò èç äèâà, íåïîêîðíà ñòðàíà. Ðàçäåëÿò ñå, ïàê ñå ðàçäåëÿò; íåïðåñòàííî ðèñêóâàø äà ñâúðíåø ïî ãðåøåí ïúò, êîéòî òå îòïðàùà èëè ñëåä êúïèíàöè, èëè êúì êîâàðíè òðåñàâèùà. „Ñðåùíåø ëè áåëåæêà ïîä ëèíèÿ, êàçà íè âåäíúæ ïðåïîäàâàòåëÿò ïî áèáëèîòå÷íî äåëî, ñìàæè é ãëàâàòà ïðåäè äà ñå å ðàçìíîæèëà."
   Òå íàèñòèíà ñå ðàçìíîæàâàò è ïîíÿêîãà èçëèçà íåùî ñâÿñòíî, íî ñïîðåä ìåí íàé-÷åñòî ñå ðàæäàò èçðîäè. Áåëåæêèòå íà Áúäèíäæúð âúâ âèñîêîïàðíî íàïèñàíàòà ìó „Èñòîðèÿ íà ñòàðèÿ Äåðè" (Èçäàòåëñòâî íà Ìåéíñêèÿ óíèâåðñèòåò, 1950) ñå ëóòàò èç âåêîâíà êàìàðà îò çàáðàâåëè êíèãè, ïðàøíè äîêòîðñêè äèñåðòàöèè ïî èñòîðèÿ è ôîëêëîð, ñòàòèè â îòäàâíà èç÷åçíàëè ñïèñàíèÿ è óìîïî-áúðêâàùè êóïèùà îáùèíñêè îò÷åòè è ëåòîïèñè.
   Ðàçãîâîðèòå ìè ñúñ Ñàíäè Àéâèñ áÿõà ïî-èíòåðåñíè. Îò âðåìå íà âðåìå èçòî÷íèöèòå ìó ñå êðúñòîñâàõà ñ òåçè íà Áúäèíäæúð, íî íèùî ïîâå÷å. Àéâèñ áå ïîæåðòâàë çíà÷èòåëíà ÷àñò îò æèâîòà ñè, çà äà ñúáèðà óñòíè ïðåäàíèÿ — ïðàçíè ïðèêàçêè, äðóãîÿ÷å êàçàíî — ïî÷òè äîñëîâíî; 
   Áðàíñúí Áúäèíäæúð íåñúìíåíî áè ñìåòíàë ïîäîáåí ïîõâàò çà óíèæåíèå.
   Ïðåç 1963-66 ãîäèíà Àéâèñ4 áå íàïèñàë ïîðåäèöà ñòàòèè çà Äåðè. Êîãàòî çàïî÷íàõ èçñëåäâàíèÿòà ñè, ïîâå÷åòî ìó íÿêîãàøíè ñúáåñåäíèöè áÿõà ïî÷èíàëè, íî èìàõà ñèíîâå, äúùåðè, ïëåìåííèöè, áðàòîâ÷åäè. À ðàçáèðà ñå, åäíà îò ãîëåìèòå èñòèíè íà ñâåòà å ñëåäíàòà: ïî÷èíå ëè íÿêîé ñòàð êîðåíÿê, íà íåãîâî ìÿñòî íåèçìåííî èäâà äðóã. Èíòåðåñíèòå ðàçêàçè íå óìèðàò; âèíàãè ñå ïðåäàâàò îò ÷îâåê íà ÷îâåê. Ìèíàõ ïðåç áåçáðîé âåðàíäè è äâîð÷åòà, èçïèõ áåçáðîé ÷àøè ÷àé. áèðà ,,Áëåê Ëåéáúë1', äîìàøíî ïèâî, äîìàøíî áèëêîâî ïèâî, ÷åøìÿíà âîäà, èçâîðíà âîäà. Èçñëóøàõ áåçáðîé èñòîðèè è ïðåç öÿëîòî âðåìå êàñåòîôîíúò ìè ðàáîòåøå,
   Áúäèíäæúð è Àéâèñ åäèíîäóøíî òâúðäÿò, ÷å ïúðâîíà÷àëíàòà ãðóïà áåëè çàñåëíèöè å íàáðîÿâàëà îêîëî òðèñòà äóøè. Áèëè ñà àíãëè÷àíè. Èìàëè ãðàìîòà çà çàñåëâàíå è áèëî îôèöèàëíî èçâåñòíè ïîä èìåòî „Ãðóïà Äåðè". Îòðåäåíèòå èì çåìè çàåìàëè òåðèòîðèÿòà íà äíåøíèÿ Äåðè, çíà÷èòåëíà ÷àñò îò Íþïîðò è êúñ÷åòà îò ñúñåäíèòå çåìëèùà. À ïðåç 1741 ãîäèíà âñè÷êè æèòåëè íà Äåðè èç÷åçíàëè áåçñëåäíî. Ïðåç þíè âñå îùå áèëè òàì — íàñåëåíèåòî íà îáùèíàòà íàáðîÿâàëî îêîëî òðèñòà è ÷åòèðèäåñåò ÷îâåêà, - íî ïðåç îêòîìâðè âå÷å íÿìàëî íèêîãî. Äúðâåíèòå êúùè÷êè íà ñåëöåòî îñòàíàëè ïóñòè. Åäíà îò òÿõ, ïðèáëèçèòåëíî òàì, êúäåòî äíåñ ñå ïðåñè÷àò Óè÷úì è Äæàêñúí ñòðèéò, áèëà èçãîðÿëà äî îñíîâè. Â ñú÷èíåíèåòî ñè Ìèøî òâúðäè êàòåãîðè÷íî, ÷å âñè÷êè çàñåëíèöè ñà áèëè èçêëàíè îò èíäèàíöèòå, íî çà ïîäîáíà èäåÿ íÿìà íèêàêâè îñíîâàíèÿ, àêî íå ñå áðîè èçãîðÿëàòà êúùà. Íàé-âåðîÿòíî ïîæàðúò ñå äúëæè íà íå÷èÿ çàáðàâåíà ïå÷êà.
   Èíäèàíñêî íàïàäåíèå? Åäâà ëè. Íå ñà îñòàíàëè íèòî êîñòè, íèòî òðóïîâå. Íàâîäíåíèå? Íå å èìàëî ïðåç îíàçè ãîäèíà.'Áîëåñò? Íèòî äóìà çà åïèäåìèÿ â ñúñåäíèòå ãðàä--÷åòà.
   Òå ïðîñòî èç÷åçíàëè. Âñè÷êè. Òðèñòà è ÷åòèðèäåñåò äóøè. Áåçñëåäíî.
   Äîêîëêîòî çíàì, åäèíñòâåíèÿò ùî-ãîäå ñõîäåí ñëó÷àé å èç÷åçâàíåòî íà êîëîíèñòèòå îò Ðîóíîê Àéëàíä â ùàòà Âèðäæèíèÿ. Çà íåãî çíàå âñåêè ïúðâîëàê â ñòðàíàòà, íî êîé å ÷óâàë çà èç÷åçâàíåòî â Äåðè? Íèêîé, äîðè è òóêàøíèòå æèòåëè. Ðàçïèòàõ íåêîëöèíà ãèìíàçèñòè, êîèòî çàäúëæèòåëíî èçó÷àâàò èñòîðèÿòà íà Ìåéí, è ñå îêàçà, ÷å íèòî åäèí íå çíàå çà ñëó÷àÿ. Ïîñëå ðàçðîâèõ ñïðàâî÷íèêà „Ìåéí íÿêîãà è ñåãà". Âúòðå èìà íàä ÷åòèðèäåñåò ïàðàãðàôà çà Äåðè, ñâúðçàíè ãëàâíî ñ ðàçöâåòà íà äúðâîäîáèâíàòà ïðîìèøëåíîñò. Íèòî äóìà çà èç÷åçâàíåòî íà ïúðâèòå çàñåëíèöè... è âñå ïàê òîâà — êàê äà ãî íàðåêà? — òîâà áåçìúëâèå ñúùî ïîäñêàçâà íåùè÷êî.
   Íÿêàêâà áåçìúëâíà çàâåñà çàáóëâà ÷àñò îò òóêàøíîòî ìèíàëî... àëà âúïðåêè âñè÷êî õîðàòà ïðîäúëæàâàò äà ãîâîðÿò. Íàâÿðíî íÿìà ñèëà, êîÿòî äà èì çàïóøè óñòàòà. Íî ÷îâåê òðÿáâà äà ñëóøà ñòàðàòåëíî, à òîâà å ðÿäêî óìåíèå. Ëàñêàÿ ñå ñ ìèñúëòà, ÷å ñúì ãî ðàçâèë ïðåç ïîñëåäíèòå ÷åòèðè ãîäèíè. Íîðìàëíî ñëåä òîëêîâà òðåíèðîâêè — èíà÷å áè òðÿáâàëî äà ïðèçíàÿ, ÷å õè÷ íå ìå áèâà çà òàÿ ðàáîòà. Åäèí ñòàðåö ìè ðàçêàçà êàê æåíà ìó ÷óâàëà ãëàñîâå îò êàíàëà íà êóõíåíñêàòà ìèâêà òðè ñåäìèöè ïðåäè ñìúðòòà íà äúùåðÿ èì — áèëî å â íà÷àëîòî íà çèìàòà íà 1957-58 ãîäèíà. Òîâà ìîìè÷å áåøå åäíà îò ïúðâèòå æåðòâè íà óáèéñòâåíàòà âúëíà, êîÿòî çàïî÷íà ñ Äæîðäæ Äåíáðîó è ïðîäúëæè ÷àê äî ñëåäâàùîòî ëÿòî.
   — Ñóìà òè ãëàñîâå áèëè è âñè÷êè áúðáîðåëè åäíîâðåìåííî — êàçà ìè òîé. Èìàøå áåíçèíîñòàíöèÿ íà Êàíçàñ ñòðèèò è äîêàòî ðàçãîâàðÿõìå, îò âðåìå íà âðåìå èçëèçàøå ñ áàâíà, íàêóöâàùà ïîõîäêà äà íàëåå áåíçèí, äà ïðîâåðè ìàñëîòî íà íÿêîÿ êîëà èëè äà çàáúðøå ñòúêëàòà. — Æåíàòà çàãóáèëà óìà è äóìà îò ñòðàõ, àìà âåäíàãà èì îòãîâîðèëà. Íàâåëà ñå íàä ìèâêàòà, òúé ðàçïðàâÿøå, è êðåñíàëà âúòðå: „Êîè ñòå, äà âè äÿâîëèòå âçåìàò? Êàê ñå êàçâàòå?" È âñè÷êèòå îíåç ãëàñîâå îòâúðíàëè — ñòîíîâå, áúáðåíå, âîé, êðÿñúöè, ïèñúöè, ñìÿõ è äå äà çíàì êàêâî îùå. Æåíàòà ðàçïðàâÿøå, ÷å ðåêëè îíóé, äåòî ãî ðåêúë îáëàäàíèÿò îò áÿñ íà Èñóñà: „Èìåòî íè å Ëåãèîí", òúé ðåêëè. Ïîäèð òóé öåëè äâå ãîäèíè íå ïîñìÿ äà ïðèïàðè äî ìèâêàòà. À ïúê àç ïðåç òèÿ äâå ãîäèíè ïðåâèâàõ òóêà ãúð-áèíà ïî äâàéñåò ÷àñà íà äåí, ñëåä òóé ñå ïðèáèðàõ äà ìèÿ ãàäíèòå ÷èíèè.
   ×îâåêúò áåøå íà ñåäåìäåñåò è äâå-òðè ãîäèíè, îáëå÷åí â èçëèíÿë ñèâ ðàáîòåí êîìáèíåçîí. Öåëè ïîòîöè îò áðú÷ êè ñòðóÿõà êðàé úãúë÷åòàòà íà î÷èòå è óñòíèòå ìó. Ïèåøå ïåïñè îò àâòîìàòà êðàé âðàòàòà íà áåíçèíîñòàíöèÿòà.
   — Ñèãóð âå÷å ñè ìèñëèòå, ÷å ñúì ïî-ñìàõíàò îò äúðâå íèöà — êàçà òîé, — îáà÷å ùå âè ðåêà è îùå íåùî, ñàìî ÿ èçêëþ÷åòå òàÿ ÷óäåñèÿ. Èçêëþ÷èõ êàñåòîôîíà, óñìèõíàõ ñå è êàçàõ:
   — Ñëåä ðàçêàçèòå, êîèòî ñúì ÷óâàë ïðåç ïîñëåäíèòå äâå ãîäèíè, äîñòà ùå òðÿáâà äà ñå ïîòèòå äîêàòî ïîâÿð âàì, ÷å ñòå ëóä. Òîé ñúùî ñå óñìèõíà, íî î÷èòå ìó áÿõà ìðà÷íè.
   - Åäíà âå÷åð ìèåõ ÷èíèèòå êàêòî âèíàãè — áåøå ïðåç åñåíòà íà ïåòäåñå è îñìà, ñëåä êðàÿ íà ãîëÿìàòà äàíäàíèÿ. Æåíàòà ñïåøå íà ãîðíèÿ åòàæ. Áåòè áåøå åäíè÷êîòî ÷åäî, êîåòî íè äàäå Ãîñïîä, è îòêàêòî ÿ óáèõà, æåíà ìè ïðåêàðâàøå ïî÷òè öÿëîòî ñè âðåìå â ñúí. Êàêòî è äà å, äðúïíàõ àç çàïóøàëêàòà è âîäàòà âçå äà èçòè÷à îò ìèâêàòà. Íàëè çíàåòå êàêúâ çâóê èçäàâà ñàïóíåíàòà âîäà êàòî ñå ñòè÷à â êàíàëà? Åäèí òàêúâ ñìó÷åù øóì. Òî÷íî òúé øóìåøå, àìà àç íå îáðúùàõ âíèìàíèå, ñàìî ñè ìèñëåõ, ÷å òðÿáâà äà íàöåïÿ ïîäïàëêè â áàðàêàòà è òúêìî êîãàòî çâóêúò âçå äà çàòèõâà, ÷óõ äúùåðÿ ñè íåéäå äîëó. ×óõ Áåòè íåéäå äîëó èç îíèÿ ïðîêëåòè òðúáè. Ñìååøå ñå. Áåøå íåéäå äîëó èç ìðàêà è ñå ñìååøå. Ñàìî ÷å, àêî ñå ïîâñëó-øà ÷îâåê, ìàé çâó÷åøå êàòî ïèñúöè. Èëè ïúê åäíîòî è äðóãîòî. Ïèùåøå è ñå ñìååøå äîëó èç òðúáèòå. Äðóã ïúò íå áÿõ ÷óâàë òàêîâà íåùî. Ìîæå äà ñúì ñè âúîáðàçÿâàë. Íî... íå ìè ñå âÿðâà.
   Òîé ìå ïîãëåäíà è àç îòâúðíàõ íà ïîãëåäà ìó. Ìúòíàòà ñâåòëèíà, ïàäàùà ïðåç çàöàïàíèòå ñòúêëà, ãî îòðóïâàøå ñ òîâàðà íà ãîäèíèòå è òîé èçãëåæäàøå ïî-ñòàð îò Ìà-òóñàë. Ñïîìíÿì ñè êàêúâ ñòóä ìå ïðîíèçà â îíçè ìèã; êàêúâ íåâåðîÿòåí ñòóä.
   — Äà íå ìèñëèòå, ÷å âè áóäàëêàì? — çàïèòà ìå ñòàðå öúò, êîéòî ïðåç 1957 ãîäèíà íàâÿðíî å áèë îêîëî ÷åòèðè äåñåò è ïåò ãîäèøåí è êîìóòî Ãîñïîä áå äàë åäíà-åäíè÷êà äúùåðÿ íà èìå Áåòè Ðèïñúì. Ìàëêî ñëåä Êîëåäàòà íà îíàÿ ñòðàøíà ãîäèíà òðóïúò íà Áåòè áå îòêðèò â ïîêðàé íèíèòå íà Äæàêñúí ñòðèèò — çàìðúçíàë è èçêîðìåí.
   — Íå  —  îòâúðíàõ àç.  —  Íå ìèñëÿ, ÷å ìå áóäàëêàòå, ìèñòúð Ðèïñúì.
   — È ãîâîðèòå èñêðåíî — ïðîìúðìîðè ãîé ñ ó÷óäâàíå. — Ïî ëèöåòî âè ïîçíàâàì.
   Ìèñëÿ, ÷å ñå êàíåøå äà ìè êàæå îùå íåùî, íî â òîâà âðåìå åäíà êîëà ïðåñå÷å îïúíàòèÿ ïðåä ïîìïèòå ìàðêó÷ è çâúí÷åòî çàä íàñ ðÿçêî èçäðúíêà. Äâàìàòà ïîäñêî÷èõìå, à àç äîðè òèõè÷êî èçïèñêàõ. Ðèïñúì ñòàíà è çàêóöóêà êúì êîëàòà, áúðøåéêè ðúöå ñ òîïêà ïàðöàëè. Êîãàòî ñå âúðíà, òîé ìå èçãëåäà òúé, ñÿêàø áÿõ íÿêàêúâ íàòðàïíèê, íàõúëòàë òîêó-ùî îò óëèöàòà. Ñáîãóâàõ ñå è ñè òðúãíàõ.
   Áúäèíæúð è Àéâèñ ñà åäèíîäóøíè è ïî äðóã âúïðîñ: â Äåðè íåùàòà íàèñòèíà íå ñà íàðåä è íèêîãà íå ñà áèëè.
   Çà ïîñëåäåí ïúò ñå âèäÿõ ñ Àëáúðò Êàðñúí ñàìî ìåñåö ïðåäè ñìúðòòà ìó. Ãúðëîòî ìó ñúâñåì ñå áåøå âëîøèëî ï òîé åäâà ãîâîðåøå ñ ãëóõ, ñâèñòÿù øåïîò. -	Îùå ëè ñå êàíèø äà ïèøåø èñòîðèÿ íà Äåðè, Õåíëúí?
   — Äà, îùå ìè ñå âúðòè òàÿ ìóõà èç ãëàâàòà — îòâúðíàõ àç, íî, ðàçáèðà ñå, èçîáùî íÿìàõ íàìåðåíèå äà ïèøà èñòî ðèÿ íà ãðàä÷åòî â èñòèíñêèÿ ñìèñúë íà äóìàòà... è ìèñëè. ÷å ñòàðåöúò áåøå íàÿñíî.
   - Ùå òè îòíåìå äâàéñåò ãîäèíè — ïðîøåïíà òîé — è íèêîé íÿìà äà ÿ ïðî÷åòå. Íèêîé íÿìà äà èñêà äà ÿ ïðî÷å òå.  Çàðåæè, Õåíëúí.        Òîé ïîìúë÷à, ñåòíå äîáàâè: Çíàåø, ÷å Áúäèíäæúð ñå ñàìîóáè.
   Çíàåõ, ðàçáèðà ñå — íî ñàìî çàùîòî õîðàòà îáè÷àò äà ïðèêàçâàò, à àç ñå áÿõ íàóìèë äà ñëóøàì. Â „Äåðè íþç" ñïîìåíàâàõà ñàìî çà íåùàñòíî ïàäàíå è íå ëúæåõà — Áðàíñúí Áúäèíäæúð íàèñòèíà áå ïàäíàë. Ïðîñòî áÿõà ïðîïóñíàëè äà ñïîìåíàò, ÷å å ïàäíàë îò òàáóðåòêà â êèëåðà ñè è ïî âðåìåòî íà íåùàñòèåòî å èìàë ïðèìêà îêîëî âðàòà.
   - Çíàåø ëè çà öèêúëà? Òðåïíàõ è ñå âòîðà÷èõ â Êàðñúí.
   - Î, äà — ïðîøåïíà òîé. — Èçâåñòíî ìè å. Ïðåç äâàé ñåò è øåñò èëè äâàéñåò è ñåäåì ãîäèíè. Áúäèíäæúð ñúùî çíàåøå. Êàêòî è ìíîçèíà îò ñòàðèòå êîðåíÿöè, ìàêàð ÷å íÿìà äà îáåëÿò è äóìèöà îò òîâà, äîðè àêî ãè íàêúðêàø äî ñìúðò. Çàðåæè, Õåíëúí.
   Òîé ïðîòåãíà ðúêà, ñúñóõðåíà êàòî ïòè÷à ëàïêà. Ñòèñíà ìå çà êèòêàòà è àç óñåòèõ æåæêèÿ ïîëúõ íà ðàêà, êîéòî ñå áå ðàçâèõðèë è áåñíååøå èç òÿëîòî ìó, ðàçÿæäàéêè âñè÷ êî, êîåòî ìó ñå óñëàäè — íå ÷å èìàøå êîé çíàå êàêâî çà ðàçÿæäàíå; îò Àëáúðò Êàðñúí áå îñòàíàë êàæè-ðå÷è ñàìî ñêåëåòúò.
   Ìàéêúë... íåäåé äà ñå çàáúðêâàø. Â Äåðè èìà íåùà, êîèòî õàïÿò. Çàðåæè. Çàðåæè. — Íå ìîãà.
   - Ïàçè ñå òîãàâà — êàçà òîé. Èçâåäíúæ îò ïîëóìúðòâîòî ñòàð÷åñêî ëèöå ìå ïîãëåäíàõà îãðîìíè è èçïëàøåíè äåòñêè î÷è. — Ïàçè ñå. Äåðè.
   Ìîÿò ðîäåí. ãðàä. Íîñåù èìåòî íà ãðàôñòâî â Èðëàíäèÿ. Äåðè.
   Ðîäåí ñúì òóê, â îáùèíñêàòà.áîëíèöà; ó÷èõ â îáùèíñêîòî íà÷àëíî ó÷èëèùå; ïðåìèíàõ â ïðîãèìíàçèÿòà íà Äåâåòà óëèöà; ïîñëå â ãèìíàçèÿòà. Ñëåä òîâà ó÷èõ â Ìåéíñ-êèÿ óíèâåðñèòåò — „íå å â Äåðè, àìà ñè å òóêà÷êà," êàêòî êàçâàò êîðåíÿöèòå — è ñå âúðíàõ âåäíàãà ñëåä çàâúðøâàíåòî. Òóê, â Îáùèíñêàòà áèáëèîòåêà íà Äåðè. Àç ñúì äðåáåí ÷îâåê, îò äðåáíî ãðàä÷å, ñ äðåáåí æèâîò — åäèí îò ìèëèîíèòå. Ëî. Íî:
   Ïðåç 1851, ãîäèíà ãðóïà äúðâîñåêà÷è îòêðèëè îñòàíêèòå íà äðóãà ãðóïà, êîÿòî áèëà áëîêèðàíà îò ñíåãîâåòå è ïðåçèìóâàëà â ëàãåðà ñè ïî ãîðíîòî òå÷åíèå íà Êåíäúñêèã - äîñàìè ìÿñòîòî, êîåòî äåöàòà âñå îùå íàðè÷àò „Ïóùè: íàêà". Áèëè äåâåò äóøè, âñè÷êè íàêúëöàíè íà ïàð÷åòà. Òúðêàëÿëè ñå ãëàâè... äà íå ãîâîðèì çà ðúöå... íÿêîé è äðóã êðàê... à íà åäíà îò ñòåíèòå íà êîëèáàòà áèë çàêîâàí ÷îâåøêè ïåíèñ. Íî:
   Ïðåç 1851 ãîäèíà Äæîí Ìàðêñúí îòðîâèë öÿëîòî ñè ñåìåéñòâî, à ïîñëå ïîäðåäèë òðóïîâåòå â êðúã, ñåäíàë íà ñðåäàòà è èçÿë öÿëà áÿëà ìóõîìîðêà. Ïðåäñìúðòíèòå ìó ñòðàäàíèÿ íàâÿðíî ñà áèëè íåïîíîñèìè. Ãðàäñêèÿò ïîëèöàé, êîéòî ãî îòêðèë, íàïèñàë â îò÷åòà ñè êàê îòíà÷àëî ïîìèñëèë, ÷å òðóïúò ìó ñå õèëè; ñïîìåíàë çà „óæàñíàòà áÿëà óñìèâêà íà Ìàðêñúí". Âñúùíîñò óñòàòà ìó áèëà ïúëíà ñúñ ñìúðòîíîñíàòà-ãúáà — Ìàðêñúí å ïðîäúëæàâàë äà äúâ÷å äîðè êîãàòî ÷óäîâèùíèòå áîëêè íà ìóñêóëíèòå ñïàçìè ñà ðàçäèðàëè òÿëîòî ìó. Íî:
   Íà Âåëèêäåí ïðåç 1906 ãîäèíà ñîáñòâåíèöèòå íà ñòîìà-íîëåÿðíàòà „Êè÷úíúð" (äíåñ íà íåéíî ìÿñòî èìà íîâè÷êà ïåøåõîäíà çîíà è òúðãîâñêè öåíòúð) îðãàíèçèðàëè âåëèêäåíñêè ëîâ íà ÿéöà çà „âñè÷êè äîáðè äåöà îò Äåðè4'. Ëîâúò ñå ñúñòîÿë â îãðîìíàòà ñãðàäà íà ñòîìàíîëåÿðíàòà. Îïàñíèòå çîíè áèëè çàãðàäåíè è ìíîçèíà ðàáîòíèöè ïîåëè ãðèæàòà äà ïàçÿò, äà íå áè íÿêîå ïàëàâî ìîì÷åíöå èëè ìîìè÷åíöå äà ñå ïðîìúêíå íà åêñïåäèöèÿ ïîä çàãðàæäåíèÿòà. Èç îñòàíàëàòà ÷àñò îò ôàáðèêàòà áèëè óêðèòè ïåòñòîòèí øîêîëàäîâè ÿéöà, îìîòàíè ñ ïúñòðè ïàíäåëêè. Ñïîðåä Áúäèíäæúð íà âñÿêî îò òèÿ ÿéöà ñå å ïàäàëî ïîíå ïî åäíî äåòå. Ñ âåñåëè êðÿñúöè, ñìÿõ è âúçêëèöàíèÿ äåöàòà òúð÷àëè èç íåäåëíîòî áåçìúëâèå íà ñòîìàíîëåÿðíàòà, îòêðèâàëè ÿéöàòà ïîä ãèãàíòñêèòå òèãëè, â ÷åêìåäæåòàòà íà óïðàâèòåëÿ, ìåæäó ãðàìàäíèòå ðúæäèâè çúá÷àòêè, â ëåÿðñêèòå êàëúïè íà òðåòèÿ åòàæ (íà ñòàðèòå ôîòîãðàôèè òèÿ êàëúïè íàïîìíÿò ÷àøêè îò íÿêàêâà âåëèêàíñêà êóõíÿ). Òðè ïîêîëåíèÿ îò ðîäà Êè÷úíúð ñå áèëè ñúáðàëè äà ãëåäàò âåñåëîòî áóéñòâî è äà ðàçäàäàò íàãðàäèòå ñëåä êðàÿ íà ëîâà, êîéòî òðÿáâàëî äà ïðèêëþ÷è òî÷íî â ÷åòèðè ñëåäîáåä, íåçàâèñèìî äàëè ñà îòêðèòè âñè÷êè ÿéöà èëè íå. Íî êðàÿò íàñòúïèë ÷åòèðèäåñåò è ïåò ìèíóòè ïî-ðàíî. Â òðè è ïåòíàéñåò ñòîìàíîëåÿðíàòà èçáóõíàëà. Äî çàëåç ñëúíöå îò ðóèíèòå áèëè èçâëå÷åíè ñåäåìäåñåò è äâà òðóïà. Îêîí÷àòåëíèÿò áðîé íà æåðòâèòå äîñòèãíàë ñòî è äâàìà äóøè. Îñåìäåñåò è îñåì îò çàãèíàëèòå áèëè äåöà. Ñëåäâàùàòà ñðÿäà, äîêàòî .âöåïåíåíèÿò è ñìúë÷àí ãðàä îùå íå ìîæåë äà ñå îïîìíè îò òðàãåäèÿòà, åäíà æåíà îòêðèëà ñðåä êëîíèòå íà ÿáúëêàòà â çàäíèÿ ñè äâîð ãëàâàòà íà äå-âåòãîäèøíèÿ Ðîáúðò Äóåé. Ïî çúáèòå íà ìîì÷åòî èìàëî øîêîëàä, à ïî êîñàòà ìó êðúâ. Òîé áèë ïîñëåäíàòà èçâåñòíà æåðòâà. Îñåì äåöà è åäèí âúçðàñòåí èç÷åçíàëè áåçñëåäíî. Òàçè íàé-ñòðàøíà òðàãåäèÿ â èñòîðèÿòà íà Äåðè, ïî-ñòðàøíà äîðè îò ïîæàðà â „×åðíîòî ïåòíî" ïðåç 1930 ãîäèíà, ñè îñòàíàëà çàâèíàãè íåîáÿñíåíà. Ïî âðåìå íà åêñïëîçèÿòà è ÷åòèðèòå ïåùè ñà áèëè èçãàñåíè. Íå ïðîñòî ñïðåíè, à èìåííî èçãàñåíè. 
Íî:
   Áðîÿò íà óáèéñòâàòà â Äåðè å øåñò ïúòè ïî-ãîëÿì, îòêîëêîòî â êîåòî è äà áèëî ïîäîáíî ãðàä÷å íà Íîâà Àíãëèÿ. Áåøå ìè òîëêîâà òðóäíî äà ïîâÿðâàì â ïúðâîíà÷àëíèòå ñè èçâîäè ïî âúïðîñà, ÷å ïðèáåãíàõ êúì ïîìîùòà íà åäèí îò ãèìíàçèàëíèòå ó÷èòåëè ïî ìàòåìàòèêà, êîéòî ïî ïÿë äåí êèñíå èëè ïðåä êîìïþòúðà, èëè òóê, â áèáëèîòåêàòà. Òîé äîðè ïðèäâèæè íåùàòà íà ìíîãî ïî-âèñîêî íèâî (íà êîìïþòúðäæèÿ ñàìî âîëÿ ìó äàé) — âêëþ÷è â òàêà íàðå÷åíàòà „ñòàòèñòè÷åñêà èçâàäêà" îùå äåñåòèíà ãðàä÷åòà è ìè ïðåäñòàâè êîìïþòúðíà ãðàôèêà, êúäåòî Äåðè ñòúð÷åøå êàòî óðîäëèâ ïðúñò. „Òóêàøíèÿò íàðîä ìàé å äîñòà èçáóõëèâ, ìèñòúð Õåíëúí" — áå åäèíñòâåíèÿò ìó êîìåíòàð. Ïðåìúë÷àõ. Àêî ñè áÿõ îòâîðèë óñòàòà, ìîæåõ äà ìó êàæà, ÷å íåùî â Äåðè ìàé å äîñòà èçáóõëèâî.
   Òóê, â Äåðè, åæåãîäíî èç÷åçâàò áåçñëåäíî è áåç íèêàêâî îáÿñíåíèå îò ÷åòèðèäåñåò äî øåñòäåñåò äåöà. Ïîâå÷åòî ñà íà þíîøåñêà âúçðàñò. Ñìÿòà ñå, ÷å ïðîñòî áÿãàò îò êúùè. Êîé çíàå, ìîæå íÿêîè íàèñòèíà äà ñà èçáÿãàëè.
   À ïðåç ãîäèíè, êîèòî Àëáúðò Êàðñúí íåñúìíåíî áè íàðåêúë „ãîäèíè íà öèêúëà", áðîÿò íà èç÷åçíàëèòå èçëèòà ãëàâîëîìíî íàãîðå — Íàïðèìåð ïðåç 1930 — ãîäèíàòà íà ïîæàðà â „×åðíîòî ïåòíî" — îò Äåðè ñà èç÷åçíàëè íàä ñòî è ñåäåìäåñåò äåöà... à íå çàáðàâÿéòå, ÷å ñòàâà äóìà ñàìî çà ñëó÷àèòå, êîãàòî ïîëèöèÿòà å áèëà èçâåñòåíà è òðÿáâàëî äà îòðàçè ïðîèçøåñòâèåòî. Íèùî ÷óäíî, çàÿâè ñåãàøíèÿò ïîëèöåéñêè øåô, êîãàòî ìó ïîêàçàõ ñòàòèñòèêàòà. Áèëî å ïî âðåìå íà Äåïðåñèÿòà. Ñèãóðíî íà ïîâå÷åòî îò òÿõ èì å ïèñíàëî äà íàãúâàò êàðòîôåíà ñóïà èëè äà ñè ëÿãàò ãëàäíè è ñà õâàíàëè ïúòÿ ñ íàäåæäàòà çà íåùî ïî-äîáðî.
   Ïðåç 1958 ãîäèíà â Äåðè å áèëî ñúîáùåíî çà èç÷åçâàíåòî íà ñòî äâàäåñåò è ñåäåì äåöà íà âúçðàñò îò òðè äî äåâåòíàäåñåò ãîäèíè. Èìàëî ëè å Äåïðåñèÿ ïðåç 1958? — çàïèòàõ àç ïîëèöåéñêèÿ øåô Ðàäìåéêúð. Íå, êàçà òîé. Íî õîðàòà íåïðåñòàííî ñå ìåñòÿò íàñàì-íàòàì, Õåíëúí. À äåöàòà ïúê ñúâñåì íå ãè ñâúðòà íà åäíî ìÿñòî. Ïðèáåðàò ñå ïî-êúñíè÷êî ñëåä ñðåùà, ñêàðàò ñå ñ òåõíèòå — è õàéäå, çàïðàøâàò íàíÿêúäå.
   Ïîêàçàõ ìó ñíèìêàòà íà ×àä Ëîó, îòïå÷àòàíà â „Äåðè íþç" ïðåç àïðèë 1958. Ìèñëèòå ëè, ÷å è òîé å èçáÿãàë ñëåä ñêàðâàíå ñ ðîäèòåëèòå ñè çàðàäè çàêúñíåíèå ïîäèð ñðåùà, Ðàäìåéêúð? Ïî âðåìå íà èç÷åçâàíåòî ñè ìîì÷åòî å áèëî åäâà íà òðè ãîäèíêè è ïîëîâèíà.
   Ðàäìåéêúð ìå èçãëåäà êèñåëî è çàÿâè, ìå ìó áèëî ìíîãî ïðèÿòíî äà áåñåäâà ñ ìåí, íî ñè èìàë ðàáîòà, òúé ÷å àêî íÿìàëî êàêâî ïîâå÷å äà êàæà... Òðúãíàõ ñè. Íàèï\åà, ÍàèïÏï%, Íàèï1.
   ×åñòî ïîñåùàâàí îò ïðèçðàöè èëè äóõîâå, êàòî êàíàë ïîä ìèâêàòà; ÷åñòî ñå ïîÿâÿâàì èëè çàâðúùàì, íàïðèìåð ïðåç äâàéñåò è ïåò, äâàéñåò è øåñò èëè äâàéñåò è ñåäåì ãîäèíè; ìÿñòî çà õðàíåíå íà æèâîòíè, êàòî â ñëó÷àèòå ñ Äæîðäæ Äåíáðîó, Åéäðèúí Ìåëúí, Áåòè Ðèïñúì, äúùåðè÷êàòà íà Àëáðåõò, ìîì÷åíöåòî íà Äæîíñúí.
   Ìÿñòî çà õðàíåíå íà æèâîòíè. Äà, òîâà çíà÷åíèå ÷åñòî ïîñåùàâà ãëàâàòà ìè.
   Ñëó÷è ëè ñå îùå íåùî -- êàêâîòî è äà áèëî — ùå èì ñå îáàäÿ. Äëúæåí ñúì. À çàñåãà ñúì íàñàìå ñ ïðåäïîëîæåíèÿòà, áåçïîêîéñòâîòî è ñïîìåíèòå — ïðîêëåòèòå ìè ñïîìåíè. Î, è îùå íåùî -- èìàì ñè òîçè áåëåæíèê, íàëè? Ìîÿòà ñòåíà íà ïëà÷à. Åòî ìå, ñåäÿ è ðúêàòà ìè ñå òðåñå òúé ñèëíî, ÷å åäâà ðàç÷èòàì êàêâî ïèøà, ñåäÿ â îïóñòÿëàòà áèáëèîòåêà ñëåä êðàÿ íà ðàáîòíîòî âðåìå, âñëóøâàì ñå â òèõîòî øóìîëåíå åðåä ñåí÷åñòèòå ðàôòîâå, âçèðàì ñå â ñåíêèòå, õâúðëÿíè îò æúëòåíèêàâèòå ëàìïè, çà äà ñå óâåðÿ, ÷å íå ïîìðúäâàò... ÷å íå ñå ïðîìåíÿò. Åòî ìå, ñåäÿ äî òåëåôîíà.
   Ïîëàãàì ñâîáîäíàòà ñè ðúêà âúðõó íåòî... ïëúçãàì ÿ íàäîëó... äîêîñâàì äóï÷èöèòå â øàéáàòà, êîèòî ìîãàò äà ìå ñâúðæàò ñ âñåêè åäèí îò ñòàðèòå ìè ïðèÿòåëè. Çàåäíî ñëÿçîõìå íàäúëáîêî. Çàåäíî ñëÿçîõìå â ìðàêà. Ùå ñå çàâúðíåì ëè îò ìðàêà, àêî ñëåçåì îòíîâî? Íå âÿðâàì. Ìîëÿ Òå, Ãîñïîäè, íåêà íå ñå íàëàãà äà ãè ïîâèêàì. Ìîëÿ Òå, Ãîñïîäè. 

ÂÒÎÐÀ ×ÀÑÒ ÞÍÈ 1958 ÃÎÄÈÍÀ 

Ïîâúðõíîñòòà ìè ñúì ñàìèÿò àç. Ïîä íåÿ, çíàé, çàðîâåíà å ìëàäîñò. Êîðåíè? Âñåêè èìà êîðåíè. 
Óèëÿì Êàðëîñ Óèëÿìñ „Ïàòåðñúí" 
Ïîíÿêîãà ñå ÷óäÿ ùî äà ñòîðÿ, ëåêàðñòâî íÿìà ïðîòèâ ëÿòíà ñêðúá. 
Åäè Êî÷ðàí





×ÅÒÂÚÐÒÀ ÃËÀÂÀ
ÏÀÄÀÍÅÒÎ ÍÀ ÁÅÍ ÕÀÍÑÊÎÌ


          1.

   Îêîëî 23:45 ñòþàðäåñàòà, îáñëóæâàùà ïúðâà êëàñà íà ïîëåòà îò Îìàõà çà ×èêàãî — ïîëåò 41 íà „Þíàéòåä Åúð-ëàéíñ" — èçæèâÿâà ñòðàõîòíî ïîòðåñåíèå. Çà íÿêîëêî ñåêóíäè é ñå ñòðóâà, ÷å ìúæúò îò êðåñëî À-1 å óìðÿë.
   Îùå êîãàòî ÷îâåêúò ñå êà÷è íà áîðäà â Îìàõà, òÿ ñè ïîìèñëè: „Îëåëå, ñ òîÿ ùå ñè èìàì íåïðèÿòíîñòè. Íàñâÿòêàë ñå å êàòî ëîðä." Âîíÿòà íà óèñêè íàîêîëî ìó ÿ íàêàðà íåâîëíî äà ñè ïîìèñëè çà ïðàøíîòî îáëà÷å, êîåòî âèíàãè îáêðúæàâà Ïèã Ëåí, ìðúñíîòî ìîì÷åíöå îò êîìèêñîâàòà ïîðåäèöà „Ôúñòú÷åòàòà". Èçíåðâÿøå ÿ ìèñúëòà çà ïúðâàòà îáèêîëêà íà ñàëîíà, êîãàòî ñå ðàçíàñÿò íàïèòêèòå. Áåøå ñèãóðíà, ÷å îíçè ÷îâåê ùå ïîèñêà àëêîõîë — íàâÿðíî äâîéíà ïîðöèÿ. È òîãàâà òðÿáâàøå äà ðåøàâà äàëè äà ìó äàäå èëè íå. À çà îùå ïî-âåñåëî, òàÿ âå÷åð ïî öåëèÿ ìàðøðóò èìàøå ãðúìîòåâè÷íà áóðÿ è ñòþàðäåñàòà íå ñå ñúìíÿâàøå, ÷å ïî íÿêîå âðåìå ñòðîéíèÿò ìúæ, îáëå÷åí ñ äæèíñè è êàðèðàíà ðèçà, ùå ïî÷íå äà ïîâðúùà.
   Íî åòî ÷å íàñòàâà âðåìåòî çà ïúðâàòà îáèêîëêà è êîãàòî ñòèãà äî íåãî, ÷îâåêúò íàé-ëþáåçíî ñè ïîðú÷âà ñàìî ÷àøà ãàçèðàíà âîäà. Ëàìïè÷êàòà íàä êðåñëîòî ìó íå ñâåòâà íèòà âåäíúæ è ñòþàðäåñàòà ñêîðî ãî çàáðàâÿ, çàùîòî ñè èìà äîñòà ðàáîòà. Ïîëåòúò å îò îíèÿ, êîèòî áúðçàø äà çàáðàâèø âåäíàãà ñëåä êàöàíåòî; îò îíèÿ, êîãàòî ñàìà ïî÷âàø äà ñå ïèòàø — ñòèãà äà èìàø âðåìå — äàëè âñè÷êî ùå ñâúðøè áëàãîïîëó÷íî çà òåá.
   Ïîëåò 41 ëúêàòóøè ñðåä òðÿñúöè è ÷óäîâèùíè ìúëíèè êàòî îïèòåí ñêèîð ïî ïèñòà çà ãèãàíòñêè ñëàëîì. Âúçäóøíèòå òå÷åíèÿ íåïðåñòàííî ïîäìÿòàò ñàìîëåòà. Ïúòíèöèòå íàäàâàò íåâîëíè âúçêëèöàíèÿ è ïîäõâúðëÿò íåðâíè øåãè ñúñ ñâåòêàâèöèòå, êîèòî ïðèïëàìâàò íàîêîëî ñðåä ìðà÷íèòå îáëà÷íè ãðàìàäè. „Ìàìî, äà íå áè Ãîñïîä äà ïðàâè ñíèìêè íà àíãåëèòå?" — ïèòà åäíî ìàëêî ìîì÷åíöå è ïðåæúëòÿëàòà ìó ìàéêà èçáóõâà â òðåïåðëèâ ñìÿõ. Ïúðâàòà îáèêîëêà èç ñàëîíà ñå îêàçâà è ïîñëåäíà çà âå÷åðòà. Îêîëî äâàéñåò ìèíóòè ñëåä èçëèòàíåòî íàäïèñúò „ÇÀÒÅÃÍÅÒÅ ÊÎËÀÍÈÒÅ" ñâåòâà îòíîâî è âå÷å íå èçãàñâà äî êðàÿ íà ïîëåòà. Íåçàâèñèìî îò òîâà, ñòþàðäåñèòå îñòàâàò íà ïúòåêàòà ëàìïè÷êèòå çà ïîâèêâàíå ñâåòâàò åäíà ïîäèð äðóãà êàòî íàíèç ôîéåðâåðêè. Ðàëô å çàåò òàçè âå÷åð — ïîäõâúðëÿ ñòàðøàòà ñòþàðäåñà äîêàòî ñå ðàçìèíàâàò ïî ïúòåêàòà; ñòàðøàòà ñå çàâðúùà êúì òóðèñòè÷åñêèÿ ñàëîí ñ íîâ çàïàñ êíèæíè òîðáè÷êè. Òèÿ äóìè ñà øåãîâèòà ïàðîëà. Ðàëô âèíàãè å çàåò ïðè íåñïîêîåí ïîëåò. Ñàìîëåòúò ñå ëþøâà, íÿêîé ïîäâèêâà òèõè÷êî, ñòþàðäåñàòà ñå çàâúðòà, ïðîòÿãà ðúêà äà ñå õâàíå çà íåùî è ñðåùà èçöúêëåíèÿ áåçæèçíåí ïîãëåä íà ÷îâåêà îò êðåñëî À-1.
   Î, Áîæå ìîé, óìðÿë å, ìèñëè ñè òÿ. Òîëêîâà ïèåíå ïðåäè ïîëåòà... ïîñëå äðóñàíåòî... ñúðöåòî ìó... èçïëàøåí äî ñìúðò.
   Î÷èòå íà ñòðîéíèÿ ìúæ: ãëåäàò êúì íåÿ, íî íå ÿ âèæäàò. Íå ïîìðúäâàò. Èçöúêëåíè ñà. Íÿìà ñúìíåíèå, òîâà ñà î÷è íà ìúðòâåö.
   Ñòþàðäåñàòà èçâðúùà ãëàâà, çà äà íå âèæäà òîçè óæàñåí ïîãëåä. Ñúðöåòî é áëúñêà â ãúðëîòî äî ïðåìàëà, òÿ ñå ïèòà êàêâî äà ñòîðè, êàê äà ñå ñïðàâè ñ ïîëîæåíèåòî è áëàãîäàðè íà Áîãà, ÷å ïîíå êðåñëîòî äî ñòðîéíèÿ ìúæ å ñâîáîäíî — íÿìà ñúñåä, êîéòî äà ñå ðàçïèùè è äà âäèãíå ïàíèêà. Ðåøàâà, ÷å òðÿáâà äà óâåäîìè íàé-íàïðåä ñòàðøàòà ñòþàðäåñà, à ñëåä òîâà è ïèëîòèòå. Òå ñèãóðíî ùå ìîãàò äà ãî çàâèÿò ñ îäåàëî è äà ìó çàòâîðÿò î÷èòå. Ïèëîòúò íÿìà äà èçêëþ÷âà íàäïèñà çà êîëàíèòå äîðè àêî âðåìåòî ñå îïðàâè, òúé ÷å íèêîé íÿìà äà èäâà íàïðåä êúì òîàëåòíàòà, à êîãàòî äîéäå âðåìå çà ñëèçàíå, äðóãèòå ïúòíèöè ùå ñè ïîìèñëÿò, ÷å ÷îâåêúò ïðîñòî å çàñïàë...
   Òåçè ìèñëè ïðåëèòàò ïðåç ãëàâàòà é çà ñåêóíäà è òÿ ñå îáðúùà, çà äà ãî ïîãëåäíå îùå âåäíúæ. Èçöúêëåíèòå ìúðòâåøêè î÷è îòíîâî ñå âïèâàò â íåéíèòå... ïîñëå òðóïúò ïîñÿãà êúì ÷àøàòà ñè è îòïèâà ãëúòêà ãàçèðàíà âîäà.
   Òî÷íî â òîçè ìèã ñàìîëåòúò îòíîâî ïîäñêà÷à, êèëâà ñå íàñòðàíè è òèõèÿò èçíåíàäàí ïèñúê íà ñòþàðäåñàòà çàãëúõâà ñðåä íåñòðîéíèÿ õîð îò òðåâîæíè âèêîâå. Î÷èòå íà ÷îâåêà ïîìðúäâàò — ñúâñåì ìúíè÷êî, íî äîñòàòú÷íî, çà äà ïðîëè÷è, ÷å å æèâ è ÿ âèæäà. ß âèæ òè, ìèñëè ñè òÿ, êîãàòî ñå êà÷âàøå ðåøèõ, ÷å å êúì ïåòäåñåò è ïåò ãîäèøåí, íî âñúùíîñò å ìíîãî ïî-ìëàä âúïðåêè ïðîøàðåíàòà êîñà.
   Òÿ ïðèñòúïâà êúì íåãî, ìàêàð ÷å ÷óâà çàä ãúðáà ñè íåòúðïåëèâèÿ çâúí íà ïîâèêâàíèÿòà (òàçè âå÷åð Ðàëô íàèñòèíà å ìíîãî çàåò — ñëåä ïîëîâèí ÷àñ, êîãàòî êàöíàò áåç ïðîèçøåñòâèÿ íà ëåòèùå „Î'Õåúð", ñòþàðäåñèòå ùå èçõâúðëÿò íàä ñåäåìäåñåò êíèæíè òîðáè÷êè).
   — Íàðåä ëè å âñè÷êî, ñúð? — óñìèõíàòî ïèòà òÿ. Óñåùà óñìèâêàòà ñè íÿêàê ôàëøèâà, íåðåàëíà.
   - Âñè÷êî å çà ÷óäî è ïðèêàç — îòãîâàðÿ ñòðîéíèÿò ìúæ. Òÿ ïîãëåæäà áîðäíàòà êàðòà, çàáîäåíà â ïðîöåïà íà ãúðáà íà îáëåãàëêàòà è ïðî÷èòà èìåòî ìó: Õàíñêîì. Çà ÷óäî è ïðèêàç. Íî òàÿ âå÷åð ìàëêî ïîäðóñâà, íàëè? Ìèñëÿ, ÷å ñè èìàòå äîñòà ðàáîòà. Íå ñå ãðèæåòå çà ìåí. Àç ñúì... —
   Ïî ëèöåòî ìó èçïëóâà çëîâåùà óñìèâêà, êîÿòî íåâîëíî  íàâÿâà ìèñúëòà çà äðèïàâî ïëàøèëî, ðàçëþëÿíî îò íîåìâðèéñêèÿ âÿòúð. — Àç ñúì çà ÷óäî è ïðèêàç.
   — Èçãëåæäàõòå...
  (ìúðòúâ)
   — ... ìàëêî ïîçàìàÿí.
   - Ìèñëåõ ñè çà ñòàðèòå âðåìåíà — êàçà òîé. — Åäâà òàçè âå÷åð îñúçíàõ, ÷å íàèñòèíà ñúùåñòâóâàò ñòàðè âðåìåíà, ïîíå ùî ñå îòíàñÿ äî ìåí.
   Ñèãíàëèòå çà ïîâèêâàíå ïðîäúëæàâàò äà çâúíÿò. „Ñòþàðäåñà, ìîëÿ âè!" — íåðâíî ïîäâèêâà íÿêîé.
   - Å, àêî ñòå ñúâñåì ñèãóðåí, ÷å âñè÷êî å íàðåä...
   — Ñïîìíÿõ ñè çà áåíòà, êîéòî èçãðàäèõ ñ íåêîëöèíà ïðèÿòåëè — êàçâà Áåí Õàíñêîì. — Íàâÿðíî ñà áèëè ïúðâèòå èñòèíñêè ïðèÿòåëè ïðåç æèâîòà ìè. Òå âå÷å ñòðîÿõà áåíòà, êîãàòî àç... — Òîé ìëúêâà èçíåíàäàíî, ïîñëå ñå ðàçñìèâà. Ñìåõúò å èñêðåí, ïî÷òè áåçãðèæåí ìîì÷åøêè ñìÿõ çâó÷è íåâåðîÿòíî ñòðàííî ñðåä òîçè ïîäñêà÷àù, ðàçëþëÿí ñàìîëåò.  —  ... êîãàòî èì ñå èçòúðñèõ íà ãëàâèòå. Òî÷íî òîâà ñòîðèõ, ïî÷òè â áóêâàëíèÿ ñèìñúë íà äóìàòà. Êàêòî è äà å, õè÷ íå ãè áèâàøå ïî áåíòîâåòå. Äîáðå ñè ñïîìíÿì.
   — Ñòþàðäåñà!
   - Èçâèíåòå ìå, ñúð... òðÿáâà ïàê äà îáèêîëÿ ïúòíèöèòå.
   — Ðàçáèðà ñå, ÷å òðÿáâà.
   Òÿ èçòè÷âà íàçàä, äîâîëíà, ÷å ñå å îòêúñíàëà îò ïîãëåäà ~ òîçè ìúðòâåøêè, ïî÷òè õèïíîòè÷åí ïîãëåä.
   Áåí Õàíñêîì èçâèâà ãëàâà êúì ïðîçîð÷åòî è íàäíèêâà íàâúí. Ìúëíèè ïðîðÿçâàò îãðîìíèòå áóðåíîñíè îáëàöè íà ïåòíàéñåò êèëîìåòðà âëÿâî îò ñàìîëåòà. Â ñåðèÿòà ïðîáëÿñúöè ìúãëÿâèòå ãðàìàäè ïðèëè÷àò íà ÷óäîâèùíè ïðîçðà÷íè ìîçúöè, èçïúëíåíè ñ ëîøè ìèñëè.
   Òîé îïèïâà äæîáà íà ñàêîòî ñè, íî ñðåáúðíèòå äîëàðè ñà èç÷åçíàëè. Âå÷å ñà â äæîáà íà Ðèêè Ëèé. Èçâåäíúæ ãî îáçåìà ñúæàëåíèå, ÷å íå å çàïàçèë ïîíå åäèíèÿ. Áè ìîãúë äà ìó ïîòðÿáâà. Ðàçáèðà ñå, ÷îâåê ìîæå äà îòñêî÷è äî íàé-áëèçêàòà áàíêà — ñòèãà äà íå ñå äðóñà íà îñåì êèëîìåòðà âèñî÷èíà — è äà ñè íàáàâè øåïà ñðåáúðíè äîëàðè, íî åäâà ëè áè ñå ïîëó÷èëî íåùî ñâÿñòíî ñ òèÿ êàëïàâè ìåäíè ñàíäâè÷è, êîèòî ïðàâèòåëñòâîòî ïðîáóòâà íàïîñëåäúê âìåñòî èñòèíñêè ìîíåòè. À çà âúðêîëàöè, âàìïèðè è âñÿêàêâè äðóãè òâàðè, êîèòî ñå ïðîêðàäâàò ïîä çâåçäíèòå ëú÷è, å íóæíî ñðåáðî; èñòèíñêî, ÷åñòíî ñðåáðî. Çà äà ñïðåø ÷óäîâèùåòî, òè òðÿáâà ñðåáðî. Òðÿáâà òè...
   Òîé çàòâàðÿ î÷è. Çâúí÷åòàòà èçïúëâàò âúçäóõà â ñàëîíà, Ñàìîëåòúò ñå ëþøêà, ïîäñêà÷à, ïðîïàäà è âúçäóõúò å ïúëåí ñúñ çâúí÷åòà. Çâúí÷åòà ëè?
   Íå... çâúíöè.
   Òîâà å çâúíåö, ïîñëåäåí çâúíåö, íàé-âàæíèÿò îò âñè÷êè çâúíöè, î÷àêâàí ïî÷òè öÿëà ãîäèíà, ñëåä êàòî ñêóêàòà çàìåíè èíòåðåñà íà ïúðâèòå ó÷èëèùíè äíè, à òîâà âèíàãè ñòàâà êúì êðàÿ íà ïúðâàòà ñåäìèöà. Ïîñëåäåí çâúíåö, îíçè, êîéòî îòíîâî äàðÿâà ñâîáîäàòà, íàé-âúðõîâíèÿò îò âñè÷êè çâúíöè.
   Áåí Õàíñêîì ñåäè â ïúðâîêëàñíîòî ñè êðåñëî, óâèñíàë íà îñåì õèëÿäè ìåòðà âèñî÷èíà, èçâúðíàë å ëèöå êúì ïðîçîð÷åòî è óñåùà êàê ñòåíàòà íà âðåìåòî èçâåäíúæ èçòúíÿâà; çàïî÷íàëà å íÿêàêâà ñòðàõîâèòî-îìàéíà ïåðèñòàëòèêà. Ìèëè Áîæå, ìèñëè ñè òîé, ïîãëúùà ìå-ñîáñòâåíîòî ìè ìèíàëî.
   Ìúëíèèòå õâúðëÿò ïðåñåêëèâè îòáëÿñúöè ïî ëèöåòî ìó è ìàêàð ÷å òîé íå çíàå, äåíÿò òîêó-ùî ñå å ñìåíèë. Íàä ìðà÷íèòå è áóðíè ðàâíèíè íà Çàïàäåí Èëèíîéñ 28 ìàé 1985 ãîäèíà ñå å ïðåâúðíàë â 29 ìàé; äîëó èçíóðåíèòå îò ñåèòáàòà ôåðìåðè ñïÿò êàòî ìúðòâè è â ãëàâèòå èì ñå ëåå èãðè-..1ÿò æèâàê íà ñúíèùàòà, à êîé çíàå êàêâè òâàðè ñå ðàçäâèæâàò èç õàìáàðèòå, ìàçåòàòà è íèâèòå èì, äîêàòî ìúëíèÿòà ïðåïóñêà â íåáåòî è ãîâîðè ñ ãðúìîòåâè÷åí ãëàñ? Íèêîé íå çíàå; õîðàòà ñàìî óñåùàò, ÷å â íîùòà ñå å ðàçâèõðèëà íåïðåîäîëèìà ìîù è âúçäóõúò å îáåçóìÿë îò áåçáðîéíèòå âîëòîâå íà áóðÿòà.
   Íî íà îñåì õèëÿäè ìåòðà âèñî÷èíà îòåêâà çâúíåö, äîêàòî ñàìîëåòúò ñå èçòðúãâà îò îáëàöèòå è èçðàâíÿâà ïîëåòà; îòåêâà çâúíåö; ïîñëåäíèÿò çâúíåö îòåêâàìå ñúíÿ íà Áåí Õàíñêîì; è â ñúíÿ ìó ñòåíàòà ìåæäó ìèíàëî è íàñòîÿùå èç÷åçâà îêîí÷àòåëíî è òîé ðóõâà íàçàä ïðåç ãîäèíèòå êàòî •.÷îâåê, êîéòî ïðîïàäà â áåçäúíåí êëàäåíåö — ^ëîæå áè òîâà <å Óåëñîâèÿò Ïúòåøåñòâåíèê âúâ âðåìåòî è òîé ïàäà ñ ïðå÷óïåíà æåëÿçíà ñêîáà â ðúêàòà, íàäîëó, íàäîëó, êúì öàðñòâîòî íà ìîðëîöèòå, êúäåòî ìàøèíèòå òúòíàò íåñïèðíî ñðåä ìðà÷íè òóíåëè. Ãîäèíàòà å 1981, 1977, 1969; è èçâåäíúæ: òîé ñå îçîâà òàì — ïðåç þíè 1958; íàâñÿêúäå ñå ðàçëèâà ÿðêî ëÿòíî ñëúíöå è çàä ñúíëèâèòå êëåïà÷è çåíèöèòå íà Áåí Õàíñêîì ñå ñâèâàò ïî çàïîâåä îò ñúíóâàùèÿ ìîçúê, êîéòî íå âèæäà íàäâèñíàëàòà íàä Çàïàäåí Èëèíîéñ òúìà, à ñëúí÷åâèÿ áëÿñúê íà þíñêèÿ äåí â Äåðè, ùàò Ìåéí, ïðåäè äâàäåñåò è ñåäåì ãîäèíè.
   Çâúíåö.
   Ïîñëåäåí çâúíåö.
   Ó÷èëèùå.
   Ó÷èëèùåòî.
   Ó÷èëèùåòî


            2.

   ñâúðøè!
   Ïðîíèçèòåëíèÿò çâúí ñå ðàçëÿ îò ãîðå äî äîëó ïî êîðèäîðèòå íà òóõëåíàòà ó÷èëèùíà ñãðàäà íà Äæàêñúí ñòðèéò è ïðè òîçè çâóê ïåòîêëàñíèöèòå îêîëî Áåí Õàíñêîì íàäàäîõà ñïîíòàíåí âúçòîðæåí ðåâ... à ìèñèñ Äúãëàñ, èçâåñòíà êàòî íàé-ñòðîãàòà ó÷èòåëêà, íå ñå è îïèòà äà ãè óñìèðè. Ìîæå áè ðàçáèðàøå, ÷å å íåâúçìîæíî.
   — Äåöà! — ïîäâèêíà òÿ, êîãàòî âúçãëàñèòå âçåõà äà ñòèõâàò. — Ùå ìå èçñëóøàòå ëè ñàìî îùå ìèíóòêà?
   Èç êëàñíàòà ñòàÿ ñå íàäèãíà ðàçâúëíóâàíà ãúë÷àâà, ïðèìåñåíà ñ íÿêîé è äðóã ñòîí. Ìèñèñ Äúãëàñ äúðæåøå áåëåæíèöèòå èì.
   — Îõ, äàíî äà ìèíà! — èç÷óðóëèêà Ñàëè Ìþëåð íà Áåâ Ìàðø îò ñúñåäíàòà ðåäèöà.
   Ñàëè áåøå óìíà, õóáàâè÷êà è ïúðãàâà. Áåâ ñúùî áåøå õóáàâà, íî òîçè ñëåäîáåä â íåÿ íÿìàøå è êàï÷èöà îæèâëåíèå, ìàêàð äà áå ïîñëåäíèÿò ó÷åáåí äåí. Ñåäåøå ñ íàâåäåíà ãëàâà è óíèëî ñå âçèðàøå â ãóìåíêèòå ñè. Íà áóçàòà îùå ëè÷åøå æúëòåíèêàâà ñëåäà îò ñòàðà ñèíèíà.
   — Íå ìè ïóêà äàëè ùå ìèíà èëè íå — êàçà Áåâ.
   Ñàëè èçñóìòÿ. Âúçïèòàíèòå ãîñïîæèöè íå óïîòðåáÿâàò ïîäîáíè èçðàçè. Ïîñëå òÿ ñå çàâúðòÿ êúì Ãðåòà Áàóè. Áåí ñè ïîìèñëè, àêî íå áåøå âÿðíî Ñàëè èçîáùî íå áè ðàçìåíèëà è äóìèöà ñ Áåâúðëè, àêî íå áåøå òîëêîâà ðàçâúëíóâàíà îò êðàÿ íà ó÷åáíàòà ãîäèíà. Ñàëè Ìþëåð è Ãðåòà Áàóè áÿõà îò áîãàòè ñåìåéñòâà ñ êúùè íà Çàïàäåí Áðîäóåé, à Áåâ èäâàøå íà ó÷èëèùå îò ðàéîíà íà ìèçåðíèòå æèëèùíè áëîêîâå â êðàÿ íà ãëàâíàòà óëèöà. Ìåæäó äâàòà êâàðòàëà èìàøå íå ïîâå÷å îò ïîëîâèí ÷àñ ïúò, íî äîðè õëàïå êàòî Áåí çíàåøå, ÷å èñòèíñêîòî ðàçñòîÿíèå å êîëêîòî îò Çåìÿòà ä^ Ïëóòîí. Ñòèãàøå ñàìî äà ïîãëåäíåø åâòèíèÿ ïóëîâåð íà Áåâúðëè, ïðîòðèòèòå ãóìåíêè è ïðåêàëåíî øèðîêàòà ïîëà, ïîäàðåíà âåðîÿòíî îò Àðìèÿòà íà ñïàñåíèåòî, çà äà óñåòèø êàêâà ïðîïàñò ãè äåëè. È âñå ïàê Áåí õàðåñâàøå Áåâúðëí — ìíîãî ÿ õàðåñâàøå, Ñàëè è Ãðåòà íîñåõà õóáàâè äðåõè, ñèãóðíî âñåêè ìåñåö õîäåõà äà ñè êúäðÿò êîñàòà, èëè äà ÿ íàâèâàò, èëè êîé çíàå îùå êàêâî, íî òîâà íå ïðîìåíÿøå ãëàâíîòî. Äàæå è âñåêè äåí äà ñè íàâèâàõà êîñàòà, ïàê ùÿõà äà ñè îñòàíàò ïðåâçåòè ãëóïà÷êè.
   Çà íåãî Áåâúðëè áåøå ïî-ìèëà... è ìíîãî ïî-õóáàâà, ìàêàð ÷å è çà ìèëèîí ãîäèíè íå áè ñúáðàë ñìåëîñòòà äà è ãî êàæå. Àëà ïîíÿêîãà, ñðåä çèìíèòå ñòóäîâå, êîãàòî äåíÿò âúí å æúëòåíèêàâ è ñúíåí êàòî ñâèò íà êúëáî êîòàðàê, êîãàòî ìèñèñ Äúãëàñ äóäíå íåùî ïî ìàòåìàòèêà (êàê ñå äåëÿò äúëãè ÷èñëà èëè êàê ñå ñúáèðàò äðîáè ÷ðåç ïðèâåæäàíå êúì îáù çíàìåíàòåë) èëè ÷åòå âúïðîñè îò „Ñèÿéíèòå ìîñòîâå", èëè ãîâîðè çà êàëàåíèòå çàëåæè â Ïàðàãâàé, â òàêèâà äíè, êîãàòî ó÷èëèùåòî ñÿêàø íèêîãà íÿìà äà ñâúðøè, ïúê è ïî-äîáðå, çàùîòî íàâúí å ñàìî êèøà... â òàêèâà .äíè Áåí ïîíÿêîãà èçâèâàøå î÷è, çà äà çúðíå êðàäåøêîì ãëèèåòî íà Áåâúðëè è â ñúðöåòî ìó ñå âïèâàøå îò÷àÿíà áîëêà, àëà â ñúùîòî âðåìå ìó ñòàâàøå íÿêàê ëåêî è ñâåòëî. Íàâÿðíî ñè ïàäàøå ïî íåÿ, èëè ïúê íàïðàâî áåøå âëþáåí è çàòîâà âèíàãè ñè ìèñëåøå çà Áåâúðëè êîãàòî „Ïåí-ãóèíñ" ïååõà ïî ðàäèîòî „Çåìåí àíãåë" — „ìèëà ìîÿ, ñêúïà, îáè÷àì òå íàâåêè..." Äà, íå ùå è äóìà, ÷å áåøå ãëóïàâî, ñîïîëèâî êàòî íîñíà êúðïà, íî ìîæåøå äà ñè ãî ïîçâîëè, çàùîòî íèêîãà íÿìàøå äà é êàæå. Íàâÿðíî íà äåáå-•ëèòå ìîì÷åòà áå ðàçðåøåíî äà îáè÷àò ñàìî äúëáîêî â äóøàòà ñè. Àêî êàæåøå íÿêîìó êàêâî ÷óâñòâà (íå ÷å èìàøå ñ êîãî äà ãî ñïîäåëè), îíçè ñèãóðíî áè ñå ñìÿë~äî ïðèïàäúê. À àêî êàæåøå íà Áåâúðëè, òÿ èëè ñúùî áè ñå ðàçñìÿëà, (ëîøî) èëè á.è íàäàëà âúçãëàñ íà îòâðàùåíèå (îùå ïî-ëîøî).
   — À ñåãà, ìîëÿ, èäâàéòå âåäíàãà ùîì ñè ÷óåòå èìåòî.
   Ïîë  Àíäåðñúí... Êàðëà Áîðäî... Ãðåòà Áàóè... Êàëâèí    Êëàðê... Ñèñè Êëàðê...
   Äîêàòî ìèñèñ Äúãëàñ ÷åòåøå èìåíàòà, ïåòîêëàñíèöèòå èçëèçàõà íàïðåä åäèí ïî åäèí (ñ èçêëþ÷åíèå íà áëèçíàöèòå Êëàðê, êîèòî êàêòî âèíàãè âúðâÿõà ðúêà çà ðúêà — ïðèëè÷àõà ñè êàòî äâå êàïêè âîäà, ñàìî ïøåíè÷íîðóñèòå èì êîñè áÿõà ñ ðàçëè÷íà äúëæèíà è Ñèñè íîñåøå ðîêëÿ, à Êàëâèí äæèíñè), ïîåìàõà áåæîâèòå ñè áåëåæíèöè ñ íàöèîíàëíèÿ ôëàã è êëåòâàòà çà âÿðíîñò íà ïðåäíàòà êîðèöà è Áîæèÿòà ìîëèòâà íà çàäíàòà, êðîòè÷êî èçëèçàõà îò êëàñíàòà ñòàÿ... è ñå âòóðâàõà ïðåçãëàâà ïî êîðèäîðà êúì øèðîêî çåéíàëèÿ öåíòðàëåí âõîä. À ñåòíå ïðîñòî èçñêà÷àõà íàâúí, â ëÿòîòî è èç÷åçâàõà — åäíè íà âåëîñèïåäè, äðóãè ñ âåñåëè ïîäñêîöè, òðåòè ÿõâàõà íåâèäèìè êîíå è ñå ïëÿñêàõà ïî áåäðàòà çà äà èìèòèðàò òðîïîò íà êîïèòà, ÷åòâúðòè ñå ïðåãðúùàõà ïðåç ðàìî è çàïÿâàõà ïî ìåëîäèÿòà íà íàöèîíàëíèÿ õèìí: „Ñ î÷èòå ñè âèäÿõ êàê ñëàâíî èçãîðÿ øêîëîòî".
   — Ìàðøà Ôåäúí... Ôðàíê Ôðèê... Áåí Õàíñêîì...
   Òîé ñòàíà, õâúðëÿéêè êðàäåøêîì êúì Áåâúðëè Ìàðø ïîñëåäåí ïîãëåä çà ëÿòîòî (ïîíå òàêà ñè ìèñëåøå â ìîìåíòà) è òðúãíà êúì êàòåäðàòà íà ìèñèñ Äúãëàñ — åäèíàéñåòãîäèøíî õëàïå ñ øêåìáå êîëêîòî ùàòà Íþ Ìåêñèêî, íàòúïêàíî â îòâðàòèòåëíî íîâè äæèíñè, êîèòî õâúðëÿõà ôîíòàí÷åòà ñâåòëèíà ñ ëúñêàâèòå ñè êàïñè è ïðàâåõà øóøøøø-øóøøøø-øóøøøø ïðè âñÿêî äâèæåíèå íà äåáåëèòå ìó áåäðà. Õàíøúò ìó ñå ïîëþøâàøå êàòî íà ìîìè÷å. Êîðåìúò ìó ñå ïðåïëúçâàøå íàñàì-íàòàì. Âúïðåêè ãîðåùèíàòà Áåí áå íàâëÿêúë ðàçâëà÷åíî ãîðíèùå íà àíöóíã. Ïî÷òè âèíàãè ñå îáëè÷àøå òàêà, çàùîòî äúëáîêî ñå ñðàìóâàøå îò ãúðäèòå ñè — îùå îò ïúðâèÿ ó÷åáåí äåí ñëåä Êîëåäíàòà âàêàíöèÿ, êîãàòî áå äîøúë ñ íîâàòà ñïîðòíà ðèçà, ïîäàðúê îò ìàéêà ìó, è Áúëâî÷à Õúãèíñ îò øåñòè êëàñ áå èçêðÿñêàë; „Õåé, ìîì÷åòà! ß ãëåäàéòå êâî å äîìúêíàë Äÿäî Êîëåäà íà Áåí Õàíñêîì! ×èôò ãîëåìè öèöè!" Â îíçè äåí Áúëâî÷à ñå ñìÿ äî èçíåìîãâàìå íà ñîáñòâåíîòî ñè îñòðîóìèå. Ñìÿõà ñå è äðóãè, äîðè íÿêîëêî ìîìè÷åòà. Àêî òîãàâà çåìÿòà ïðåä Áåí Õàíñêîì ñå áå ïðî-äúíèëà ÷àê äî àäà, òîé áè ñêî÷èë â äóïêàòà áåç äà îáåëè äóìà... èëè ìîæå áè ñ òèõ áëàãîäàðñòâåí øåïîò.
   Îòòîãàâà õîäåøå ñ àíöóçè. Èìàøå ÷åòèðè — êàôÿâ, çåëåí è äâà ñèíè — âñè÷êèòå ãîëåìè è ðàçäúðïàíè. Òîâà áå åäèí îò ðåäêèòå ñëó÷àè, êîãàòî óñïÿ äà ñå ïðåáîðè ñ ìàéêà ñè, åäèí îò ìàëêîòî ìîìåíòè íà ñðàâíèòåëíî õðèñèìîòî ìó äåòñòâî, â êîèòî ñå ÷óâñòâàøå äëúæåí äà ïðåäèçâèêâà è äà äúðæè íà ñâîåòî. Ïðåäïîëàãàøå, ÷å áè óìðÿë, àêî â îíçè äåí áå âèäÿë Áåâúðëè Ìàðø äà ñå êèñêà çàåäíî ñ äðóãèòå.
   — Áåøå ìè ìíîãî ïðèÿòíî äà òè ïðåïîäàâàì òàçè ãîäèíà, Áåíäæàìèí — êàçà ìèñèñ Äúãëàñ è ìó ïîäàäå áåëåæíèêà.
   — Áëàãîäàðÿ, ìèñèñ Äúãëàñ.
   Îò äúíîòî íà ñòàÿòà ñå íàäèãíà ïîäèãðàâàòåëåí òúíè-÷úê ãëàñåö:
   — Áëàãîäàéÿ, ìèøèø Äúãúø.
   Ðàçáèðà ñå, òîâà áåøå Õåíðè Áàóúðñ. Òîé ïîâòàðÿøå ãîäèíàòà è çàòîâà ó÷åøå â êëàñà íà Áåí, âìåñòî äà å â øåñòè êëàñ ïðè ïðèÿòåëèòå ñè Âèêòîð Êðèå è Áúëâî÷à Õúãèíñ. Áåí ñìúòíî ïîäîçèðàøå, ÷å Áàóúðñ ïàê ùå ïîâòàðÿ. Ïðè ðàçäàâàíåòî íà áåëåæíèöèòå ìèñèñ Äúãëàñ ãî áå ïðåñêî÷èëà è òîâà âåùàåøå íåïðèÿòíîñòè. À Áåí ñå òðåâîæåøå, çàùîòî èìàøå ïðèíîñ çà åâåíòóàëíîòî íîâî ïîâòàðÿíå íà Õåíðè... è Õåíðè ãî çíàåøå.
   Ïðåäè ñåäìèöà, ïî âðåìå íà ïîñëåäíèòå êîíòðîëíè, ìèñèñ Äúãëàñ ãè ïîäðåäè íàñëóêè, êàòî âàäåøå èìåíàòà èì îò øàïêà íà êàòåäðàòà ñè. Áåí ñå îçîâà íà çàäíàòà ðåäèöà, äî Õåíðè Áàóúðñ. Êàêòî âèíàãè çàêðè ñ ëàêúò òåòðàäêàòà è ñå ïðèâåäå íèñêî íàä íåÿ, óñåùàéêè íÿêàêâà íåîïðåäåëåíà óòåõà â íàòèñêà íà ÷èíà âúðõó êîðåìà ìó. Îò âðåìå íà âðåìå áëèçâàøå ìîëèâà çà âäúõíîâåíèå.
   Âúâ âòîðíèê êîíòðîëíîòî áåøå ïî ìàòåìàòèêà è êúì ñðåäàòà íà ÷àñà îò ñúñåäíàòà ðåäèöà äîëåòÿ øåïîò. Çâó÷åùå òèõî, áåçãðèæíî è äåëîâèòî êàòî øåïîò íà ñòàð ðåöèäèâèñò, êîéòî ïðåäàâà ñúîáùåíèå ïî âðåìå íà çàòâîðíè÷åñêà ðàçõîäêà:
   — Äàé äà ïðåïèøà.
   Áåí ñå îçúðíà íàëÿâî è ñðåùíà ÷åðíèÿ, ÿðîñòåí ïîãëåä íà Õåíðè Áàóúðñ. Õåíðè áåøå åäðî äâàíàéñåòãîäèøíî ìîì÷å. Ïî ðúöåòå è êðàêàòà ìó ñå èçäóâàõà ìîùíè ñåëÿøêè ìóñêóëè. Áàùà ìó, êîéòî ñå ñëàâåøå êàòî ñìàõíàò òèï, èìàøå ìàëêà ôåðìà â êðàÿ íà Êàíçàñ ñòðèéò, áëèçî äî ãðàíèöèòå ñúñ çåìëèùåòî íà Íþïîðò, è âñÿêà ñåäìèöà íà Õåíðè ìó ñå ñúáèðàõà ïîíå ïî òðèéñåò ÷àñà îêîïàâàíå, ïëåâåíå, ñàäåíå, ñúáèðàíå íà êàìúíè, öåïåíå íà äúðâà è ñúáèðàíå íà ðåêîëòàòà, ñòèãà èçîáùî äà èìàøå íÿêàêâà ðåêîëòà.
   Çàñòðàøèòåëíàòà ìó ïðè÷åñêà òèï „êàíàäñêà ëèâàäà" áåøå òîëêîâà êúñà, ÷å ïðåç íåÿ ïðîçèðàøå áÿëàòà êîæà íà ñêàëïà. Îòïðåä ÿ ìàæåøå ñ òóáè÷êà áðèëÿíòèí, êîÿòî âèíàãè íîñåøå â äæîáà íà äæèíñèòå ñè, è îò òîâà êîñàòà íàä ÷åëîòî ìó íàïîìíÿøå çúáöèòå íà ìîòîðíà êîñà÷êà. Íàîêîëî ìó íåèçìåííî ñå íîñåøå ìèðèñ íà ïîò è ïëîäîâà äúâêà. Íà ó÷èëèùå èäâàøå ñ ðîçîâî ìîòîöèêëåòíî ÿêå ñ áðîäèðàí íà ãúðáà îðåë. Âåäíúæ íÿêàêúâ ÷åòâúðòîêëàñíèê áå ïðîÿâèë íåáëàãîðàçóìèåòî äà ìó ñå ïðèñìåå çà ÿêåòî. Ïúðãàâ êàòî íåâåñòóëêà è áúðç êàòî ïåïåëÿíêà, Õåíðè ñå çàâúðòÿ êúì äðåáîñúêà è ãî ïðîñíà ñ äâà óäàðà íà ìàçîëåñòèÿ ñè þìðóê. Äðåáîñúêúò îñòàíà áåç òðè ïðåäíè çúáà. Õåíðè áå èçãîíåí çà äâå ñåäìèöè îò ó÷èëèùå. Ñ íåäîîôîðìåíàòà, íî ïëàìåííà íàäåæäà íà óíèæåíèòå è îñêúðáåíèòå, Áåí î÷àêâàøå äà ãî èçêëþ÷àò çàâèíàãè. Óâè! Êàêòî âèíàãè, ÷åðíèÿò ãîëîãàí íå ñå èçãóáè. Ñëåä äâå ñåäìèöè Õåíðè îòíîâî ñå ïåð÷åøå â ó÷èëèùíèÿ äâîð ñúñ çëîêîáíî-òî âåëèêîëåïèå íà ðîçîâîòî ìîòîöèêëåòíî ÿêå, à êîñàòà ìó áåøå íàïëåñêàíà ñ òîëêîâà áðèëÿíòèí, ÷å ñÿêàø âñåêè êîñúì ïî ÷åðåïà ìó êðåùåøå: „Âèæòå ìå!" Ñèíèíèòå îêîëî ïîäïóõíàëèòå ìó î÷è ñâèäåòåëñòâàõà êàêúâ ïåðäàõ å ÿë îò ñìàõíàòèÿ ñè áàùà çàäåòî „ñå áèë â ó÷èëèùå". Ñëåä âðåìå ñëåäèòå îò ïîáîÿ èçáëåäíÿõà, íî ïîóêàòà ñè îñòàíà çàâèíàãè çàïå÷àòàíà â ãëàâèòå íà äåöàòà îò Äåðè, êîèòî òðÿáâàøå äà âîäÿò ùî-ãîäå ìèðíî ñúâìåñòíî ñúùåñòâóâàíå ñ Õåíðè. Äîêîëêîòî ñè ñïîìíÿøå Áåí, íèêîé âå÷å íå áå ïîìèñëÿë äà êàæå íåùî çà ðîçîâîòî ìîòîöèêëåòíî ÿêå ñ îðåë íà ãúðáà.
   Êîãàòî Õåíðè çëîâåùî ïðîøåïíà, ÷å èñêà äà ïðåïèøå, ïðåç ãëàâàòà íà Áåí çà ñåêóíäè ïðåëåòÿõà òðè ìèñëè — à òðÿáâà äà ñå êàæå, ÷å â òðîìàâîòî ìó òÿëî îáèòàâàøå áúðç è ïúðãàâ óì. Ïúðâàòà ìèñúë áå, ÷å àêî ìèñèñ Äúãëàñ ãè õâàíå â ìîìåíòà íà ïðåïèñâàíåòî, è äâàìàòà ùå ïîëó÷àò åäèíèöè. Âòîðàòà áå, ÷å àêî íå ìó äàäå äà ïðåïèøå, Õåíðè áåç ñúìíåíèå ùå ãî ñïèïà ñëåä ó÷èëèùå è ùå èçïðîáâà âúðõó íåãî ïå÷àëíî ïðîñëàâåíèÿ ñè þìðóê, à Õúãèíñ è Êðèå íàâÿðíî ùå ãî äúðæàò çà ðúöåòå..
   Ìèñëèòå áÿõà äåòñêè è â òîâà íÿìàøå íèùî ÷óäíî, çàùîòî òîé ñè áåøå äåòå. Íî òðåòàòà è ïîñëåäíà ÿäåÿ áåøå ïî-ñëîæíà — ïî÷òè êàòî ìèñúë íà âúçðàñòåí.
   Äîáðå äå, ìîæå äà ìå ñïèïà. Îáà÷å ìîæå è äà ñå îòúðâà íÿêàê, íàëè îñòàâà ñàìî åäíà ñåäìèíà. Ñèãóðíî ùå ñå îïàçÿ, àêî ìíîãî ñå ïîñòàðàÿ. À äî êðàÿ íà ëÿòîòî âÿðâàì, ÷å ùå çàáðàâè. Äà. Òîé å óæàñíî ãëóïàâ. Àêî ãî ñêúñàò íà êîíòðîëíîòî, ìîìåå ïàê äà ïîâòîðè êëàñà. À ùîì îñòàíå, çíà÷è àç ùå ãî èçïðåâàðÿ. Âå÷å íÿìà äà ñìå â åäíà êëàñíà ñòàÿ... ùå ìèíà â ïðîãèìíàçèÿòà ïðåäè íåãî. Ìîæå,., ìîæå äà ñå îñâîáîäÿ.
   — Äàé äà ïðåïèøà — ïðîøåïíà îòíîâî Õåíðè. ×åðíèòå ìó î÷è ïëàìòÿõà ïîâåëèòåëíî.
   Áåí ïîêëàòè ãëàâà è ïðèñâè ëàêúò îùå ïî-ïëúòíî îêîëî òåòðàäêàòà.
   — Ùå ìè ïàäíåø, øèøêî — ïðîøåïíà Õåíðè ìàëêî ïî-âèñîêî. Âñå îùå íå áå èçïèñàë íèùî îñâåí èìåòî ñè.
   Áåøå îò÷àÿí. Àêî ñå ïðîâàëåøå íà êîíòðîëíîòî è ïàê îñòàíåøå â ïåòè êëàñ, áàùà ìó ùåøå äà ãî ñìàæå îò áîé.
   Äàé äà ïðåïèøà, èíàê ëîøî òå ÷àêà.
   Áåí îòíîâî ïîêëàòè ãëàâà è ïðîâèñíàëèòå ìó áóçè ïîòðåïåðàõà. Áåøå èçïëàøåí äî ñìúðò, íî íåïîêîëåáèì. Îñúçíàâàøå, ÷å çà ïðúâ ïúò â æèâîòà ñè å ðåøèë äà ñå ïîñâåòè íà íÿêàêâà êàóçà è òîâà ñúùî ãî ïëàøåøå, ìàêàð äà íå çíàåøå çàùî — åäâà ñëåä ãîäèíè ùåøå äà ðàçáåðå, ÷å ïîâå÷å îò ãíåâà íà Õåíðè ãî å ïëàøèëà õëàäíîêðúâíàòà ïðåñìåòëèâîñò, ãðèæëèâàòà è ïðàãìàòè÷íà ïðåöåíêà íà ïîñëåäñòâèÿòà, íîñåùà ïðåäçíàìåíîâàíèÿ çà áúäåùîòî âúçìúæàâàíå. Îò Õåíðè âñå íÿêàê ìîæåøå äà èçáÿãà. Àëà íÿìàøå êàê äà ñå ñïàñè îò âúçìúæàâàíåòî, ñëåä êîåòî íàâÿðíî ïî÷òè âèíàãè ùåøå äà ìèñëè ïî òîçè íà÷èí.
   — Ãîâîðè ëè íÿêîé íà çàäíèÿ ÷èí? — çàïèòà â òîçè ìèã ìèñèñ Äúãëàñ áàâíî è îò÷åòëèâî. — Àêî ãîâîðè, èñêàì äà ñïðå íåçàáàâíî.
   Çà äåñåòèíà ìèíóòè ñå âúçöàðè òèøèíà; äåòñêèòå ãëàâè òðóäîëþáèâî ñå ñâåæäàõà íàä òåòðàäêèòå, èçëú÷âàùè îñòðèÿ ìèðèñ • íà ïå÷àòàðñêî ìàñòèëî, ñåòíå îò ñúñåäíèÿ ÷èí îòíîâî äîëåòÿ øåïîòúò íà Õåíðè Áàóúðñ — òèõè÷úê, åäâà äîëîâèì, íî èçïúëíåí ñ âëåäåíÿâàùî êðúâòà òâúðäî îáåùàíèå:
   — Âå÷å ñè ïîêîéíèê, øèøêî.
   Áåí ïîå áåëåæíèêà ñè è ñå èçíèçà îò ñòàÿòà, îòïðàâÿéêè ìèñëåíè áëàãîäàðíîñòè êúì íåçíàéíèòå áîæåñòâà-çàêðèëíèöè íà äåáåëèòå åäèíàéñåòãîäèøíè ìîì÷åòà, ÷å íå ñà ïîçâîëèëè íà Õåíðè Áàóúðñ äà ìèíå ïî ñïèñúêà ïðåäè íåãî è äà ìó ïîäãîòâè çàñàäà êðàé ó÷èëèùåòî.
   Íå õóêíà ïî êîðèäîðà êàòî äðóãèòå äåöà. Ìîìååøå äà áÿãà äîñòà áúðçî çà ðàçìåðèòå ñè, íî îòëè÷íî ñúçíàâàøå êîëêî ñìåøíî èçãëåæäà ïðè òîâà. Âñå ïàê óñêîðè êðà÷êà, îñòàâè çàä ãúðáà ñè èçïúëíåíèÿ ñ ìèðèñ íà êíèãè ïðîõëàäåí êîðèäîð è ñå îçîâà â ãðåéíàëèÿ þíñêè äåí. Çà ìèã ïîñòîÿ, èçâúðíàë ëèöå êúì ÿðêèòå ñëúí÷åâè ëú÷è è óñåòè êàê ãî èçïúëâà áëàãîäàðíîñò çà ñâîáîäàòà è áëàãîäàòíàòà òîïëèíà. Ñåïòåìâðè ùåøå äà äîéäå ÷àê ñëåä ìèëèîí ãî-Äèíè. Êàëåíäàðúò ìîæåøå äà òâúðäè íåùî äðóãî, íî òîâà áåøå ëúæà. Ëÿòîòî ùåøå äà å ìíîãî ïî-äúëãî îò ñáîðà íà Äíèòå ñè — è öÿëîòî ïðèíàäëåæåøå íà Áåí. ×óâñòâàøå ñå âèñîê êîëêîòî Âîäîíàïîðíàòà êóëà è øèðîê êîëêîòî öåëèÿ ãðàä.
   Íÿêîé ãî áëúñíà — ãðóáî, áîëåçíåíî. Ïðèÿòíèòå ìèñëè çà ïðåäñòîÿùîòî ëÿòî ìèãîì èçëåòÿõà îò ãëàâàòà ìó è Áåí îò÷àÿíî ðàçìàõà ðúöå, çà äà çàïàçè ðàâíîâåñèå íà ðúáà íà êàìåííèòå ñòúïàëà. Â ïîñëåäíèÿ ìîìåíò óñïÿ äà íàïèïà æåëÿçíîòî ïåðèëî è- òîâà ãî ñïàñè îò áåçñëàâíî ïðåìÿòàíå íàäîëó.
   — Ìàõàé ìè ñå îò ïúòÿ, øêåìáå òëúñòî.
   Òîâà áå Âèêòîð Êðèå ñ íàòðóôåíà ïðè÷åñêà â ñòèë „Åëâèñ", ëúñíàëà îò áðèëÿíòèí. Òîé ñëåçå ïî ñòúïàëàòà è ñå îòïðàâè ïî ïúòåêàòà êúì èçõîäà îò äâîðà, ïúõíàë ðúöå â äæîáîâåòå íà äæèíñèòå. Áåøå âäèãíàë ïî àïàøêè ÿêàòà íà ðèçàòà ñè, à êàáàðèòå íà âîéíèøêèòå ìó ïîëóáîòóøè ñå âëà÷åõà ñúñ çâúí ïî ïëî÷êèòå.
   Äîêàòî èç÷àêâàøå òðåâîæíîòî ìó ñúðöåáèåíå äà ïîîòñëàáíå, Áåí âèäÿ íà îòñðåùíèÿ òðîòîàð Áúëâî÷à Õúãèíñ ñ ôàñ â óñòàòà. Êîãàòî Âèêòîð ãî íàáëèæè, Áúëâî÷à ðàçìàõà ðúêà è ìó ïîäàäå öèãàðàòà. Âèêòîð ñìóêíà, âúðíà ôàñà è ïîñî÷è êúì Áåí, êîéòî áå çàñòèíàë íà ñðåäíîòî'ñòúïàëî. Ïîñëå êàçà íåùî è äâàìàòà èçáóõíàõà â èäèîòñêè ñìÿõ. Ëèöåòî íà Áåí ïëàìíà. Âñå íåãî ñïèïâàõà. Êàòî ïðîêëÿòèå íà ñúäáàòà.
   — Òîëêîâà ëè òè õàðåñâà òóê, ÷å ùå ñòîèø öÿë äåí? — èçðå÷å íÿêîé çàä ãúðáà ìó.
   Áåí ñå çàâúðòÿ è ëèöåòî ìó ïëàìíà îêîí÷àòåëíî. Äî íåãî ñòîåøå Áåâúðëè Ìàðø ñ îñëåïèòåëåí îáëàê îò ðèæè êîñè ïî ãëàâàòà è ðàìåíåòå, ñ ïðåêðàñíè ñèâîçåëåíè î÷è. Ïóëîâåðúò ñ íàâèòè äî ëàêòèòå ðúêàâè áåøå ïðîòðèò îêîëî øèÿòà è ðàçäúðïàí ïî÷òè êîëêîòî àíöóíãúò íà Áåí. Îïðåäåëåíî íÿìàøå íà÷èí äà ñå ðàçáåðå äàëè ïîä òàÿ òîðáåñòà äðåõà çàïî÷âàò äà íàïúëâàò ãúðäè, íî Áåí èçîáùî íå ñå èíòåðåñóâàøå îò òèÿ ðàáîòè; êîãàòî äîéäå ïðåäè ïóáåðòåòà, ëþáîâòà ìîæå äà âðúõëåòè íà òúé ÷èñòè è ìîãúùè âúëíè, ÷å íèêîé íÿìà ñèëàòà äà óñòîè ïðåä ïðîñòè÷êàòà ïîâåëÿ, à Áåí íå ñå è îïèòâàøå äà óñòîè. Ïðîñòî ñå ïîääàäå. ×óâñòâàøå ñå åäíîâðåìåííî ãëóïàâ, âúçòîðæåí è ïî-æàëêî ñìóòåí îò êîãàòî è äà áèëî ïðåç æèâîòà ñè. Òèÿ áåçíàäåæäíè åìîöèè ñå ñìåñâàõà â îïèÿíÿâàù êîêòåéë îò áîëêà è ðàäîñò.
   — Íå — äðåçãàâî èçáúáðè òîé. — È ïðåç óì íå ìè ìèíàâà.
   Øèðîêà óñìèâêà ïðîðÿçà ëèöåòî ìó. Ïðåäñòàâÿøå ñè ñàê ú â èäèîò èçãëåæäà, íî íÿìàøå ñèëè äà ÿ óäúðæè.
   — Äîáðå òîãàâà. Ùîòî, àêî íå ñè ÷óë, ó÷èëèùåòî ñâúðøè. Ñëàâà Áîãó.
   — Æåëàÿ... — Ãëàñúò ìó ïàê çàäðà. Òðÿáâàøå äà ñå èçêàøëÿ è ëèöåòî ìó ñòàíà åäâà ëè íå âèíåíî÷åðâåíî. — Æåëàÿ òè ïðèÿòíî ëÿòî, Áåâúðëè.
   — È íà òåá, Áåí. Ùå ñå âèäèì íàåñåí.
   Òÿ áúðçî èçòè÷à íàäîëó ïî ñòúïàëàòà è Áåí ÿ âèäÿ ïðåç î÷èòå íà îáè÷òà: ïúñòðàòà êàðèðàíà ïîëà, èãðàòà íà ÷åðâåíèêàâèòå êúäðèöè ïî ãúðáà íà ïóëîâåðà, ìëå÷íîáÿëàòà êîæà, çàçäðàâÿâàùàòà ðàíè÷êà îòçàä íà ïðàñåöà é, êîé çíàå çàùî, òúêìî ïðè ïîñëåäíàòà ãëåäêà ãî çàëÿ íîâà è òúé ìîùíà âúëíà îò íåæíîñò, ÷å òðÿáâàøå ïàê äà ñå âêîï÷è â ïàðàïåòà; ÷óâñòâîòî áåøå íåîáÿòíî, áåçôîðìåíî è çà ùàñòèå ìèìîëåòíî — ìîæå áè ïîäðàíèë ñåêñóàëåí ñèãíàë, îñòàâàù áåçñìèñëåí çà ìîì÷åøêîòî òÿëî, â êîåòî æëåçèòå ñ âúòðåøíà ñåêðåöèÿ âñå îùå ñïÿõà ïî÷òè íåïðîáóäíî, àëà îñëåïèòåëåí êàòî ìúëíèÿ ñðåä ëÿòíà æåãà òî÷íî íàä äÿñíàòà ãóìåíêà — ëúñêàâà ïîçëàòåíà ãðèâíè÷êà îêîëî ãëåçåíà, ïî êîÿòî ïðèìèãâàõà è ãàñíåõà ñèÿéíè ñëúí÷åâè ôîíòàí÷åòà.
   Òîé èçäàäå çâóê — íÿêàêúâ çâóê. Ñëåçå ïî ñòúïàëàòà êàòî íåìîùåí ñòàðåö, ñïðÿ â ïîäíîæèåòî èì è ïðîäúëæè äà ãëåäà ïîäèð íåÿ, äîêàòî òÿ çàâè íàëÿâî è èç÷åçíà çàä âèñîêèÿ æèâ ïëåò, îòäåëÿù ó÷èëèùíèÿ äâîð îò òðîòîàðà.


            4.

   Ïîñòîÿ ñàìî ìèã, à õëàïåòàòà ïðåëèòàõà êðàé íåãî íà êðåùÿùè, ñòðåìèòåëíè ãðóïè÷êè; ïîñëå ñè ñïîìíè çà Õåíðè Áàóúðñ è ïîáúðçà äà çàîáèêîëè ó÷èëèùåòî. Ïðåñå÷å äåòñêàòà ïëîùàäêà êàòî ëúêàòóøåøå ìåæäó êàòåðóøêèòå è ïîáóòâàøå ñ ïðúñòè âåðèãèòå íà ëþëêèòå, çà äà ãè íàêàðà äà çâúíÿò. Ïðåç ìàëêàòà ñòðàíè÷íà ïîðòèìêà èçëåçå íà ×àðòúð ñòðèéò è çàêðà÷è íàëÿâî, áåç äà ñå îçúðòà êúì êàìåííàòà ãðàìàäà, êúäåòî áå ïðåêàðàë ïî÷òè âñè÷êèòå ñè äåëíèöè ïðåç ïîñëåäíèòå äåâåò ìåñåöà. Íàïúõà áåëåæíèêà â çàäíèÿ äæîá íà äæèíñèòå è âçå äà ñè ïîäñêèðêâà. Áåøå ñ êåöîâå, íî èçîáùî íå óñåòè äàëè ïîäìåòêèòå èì äîêîñâàò çåìÿòà ïðåäè äà áå îòìèíàë ñåäåì-îñåì ïðåñå÷êè.
   Ó÷èëèùåòî áå ñâúðøèëî ìàëêî ñëåä ïëàäíå; ìàéêà ìó ùåøå äà ñå ïðèáåðå íå ïî-ðàíî îò øåñò, çàùîòî â ïåòúê âå÷åð îòñêà÷àøå ñëåä ðàáîòàòà äî ðàçïðîäàæáèòå ñ íàìàëåíè öåíè. Öåëèÿò ñëåäîáåä áå ñàìî íåãîâ.
   Òîé ñëåçå äî ïàðêà Ìàêêàðúí è ïîñåäÿ ïîä åäíî äúðâî, áåç äà ïðàâè êàêâîòî è äà áèëî, îñâåí îò âðåìå íà âðåìå äà ïîøåïâà åäâà ÷óòî: „Îáè÷àì ÁåâúðËè Ìàðø" è äà óñåùà êàê ñëåä âñÿêî ïîâòàðÿíå íà òèÿ äóìè ãëàâàòà ìó ñå çàìàéâà âñå ïî-ñèëíî îò ðîìàíòè÷íà íåæíîñò. Ïî íÿêîå âðåìå ãðóïà ìîì÷åòà äîòè÷àõà â ïàðêà è âçåõà äà ñå äåëÿò íà îòáîðè çà áåéçáîëåí ìà÷, à Áåí ïðîøåïíà íà äâà ïúòè „Áåâúðëè Õàíñêîì" è ñåòíå çàðîâè ëèöå â òðåâàòà, çà äà ðàçõëàäè ïëàìíàëèòå ñè áóçè.
   Ñëåä ìàëêî òîé ñòàíà è ïîå ïðåç ïàðêà êúì Êîñòåëî àâåíþ. Ïåò ïðåñå÷êè ïî-íàòàòúê ùåøå äà ñòèãíå äî Îáùèíñêàòà áèáëèîòåêà, êúì êîÿòî íàâÿðíî ñå áå óïúòèë îùå îò ñàìîòî íà÷àëî. Âå÷å íàáëèæàâàøå êðàÿ íà ïàðêà, êîãàòî åäèí øåñòîêëàñíèê íà èìå Ïèòúð Ãîðäúí ãî çàáåëÿçà è èçðåâà:
   — Õåé, øêåìáî! Èñêàø ëè äà èãðàåø? Òðÿáâà íè íÿêîé çà äåñåí çàùèòíèê.
   Èçáóõíà ñìÿõ. Áåí ïîáúðçà äà ñå îòäàëå÷è, ñâèâàéêè øèÿ â ÿêàòà ñè êàòî ïîäïëàøåíà êîñòåíóðêà. Íî ìîæåøå äà ñå êàæå, ÷å îáùî âçåòî èìà êúñìåò; àêî áåøå äðóã äåí, ìîì÷åòàòà ìîæåõà è äà ãî ïîäãîíÿò, çà äà ìó ñå ïðèñìèâàò, èëè ïúê äà ãî îâúðãàëÿò â ïðàõà è äà âèäÿò äàëè ùå çàïëà÷å. Äíåñ îáà÷å áÿõà ïðåêàëåíî çàåòè ñ ïîäãîòîâêàòà íà èãðàòà — êîé êàïèòàí ùå ïîäáèðà ïðúâ, êîé îòáîð ùå èìà ïðàâîòî íà ïîñëåäåí óäàð è òúé íàòàòúê. Áåí ðàäîñòíî ñå îòïðàâè ïî ïúòÿ ñè, îñòàâÿéêè ìîì÷åòàòà äà ñå çàíèìàâàò ñ òàéíñòâîòî íà ïúðâàòà èãðà çà ñåçîíà.
   Òðè ïðåñå÷êè ïî-íàòàòúê òîé çúðíà ïðåä íå÷èé æèâ ïëåò íåùî èíòåðåñíî, ìîæå áè äîðè äîõîäíî. Â ðàçêúñàíà êíèæíà òîðáà ëúùåøå ñòúêëî. Áåí çàêà÷è òîðáàòà ñ êðàê è ÿ ñúáîðè íà òðîòîàðà. Äà, äíåñ ÿâíî ìó âúðâåøå. Âúòðå èìàøå ÷åòèðè áèðåíè áóòèëêè è ÷åòèðè ãîëåìè øèøåòà îò ãàçèðàíà âîäà. Ãîëåìèòå ñòðóâàõà ïî ïåò öåíòà, áèðåíèòå — ïî äâà. Äâàéñåò è îñåì öåíòà ñè ñå òúðêàëÿõà åé-òàêà ïîä æèâèÿ ïëåò, î÷àêâàéêè íÿêîå ìîì÷å äà ìèíå è äà ãè ïðèáåðå. Íÿêîå ìîì÷å ñ êúñìåò.
   Àç ñúì êúñìåòëèÿòà — ïðîìúðìîðè áëàæåíî Áåí, áåç äà ïîäîçèðà êàêâî ãî ÷àêà òåïúðâà.
   Îòíîâî ïîå íàïðåä, ïðèäúðæàéêè òîðáàòà îòäîëó, çà äà íå ñå ðàçêúñà. Íà ñëåäâàùàòà ïðåñå÷êà èìàøå ñóïåðìàðêåò è Áåí ïîáúðçà äà ãî ïîñåòè. Çàìåíè áóòèëêèòå çà ïàðè â áðîé, à ïàðèòå — çà áîíáîíè.
   Ñòîåøå ïðåä âèòðèíàòà çà åâòèíè ëàêîìñòâà, ñî÷åøå ñ ïðúñò è ñ íàñëàäà ñå âñëóøâàøå êàê òðàêàò ìåòàëíèòå ðîëêè éîä ñòúêëîòî, äîêàòî ïðîäàâà÷úò ãî îòìåñòâà íàñòðà-ãíè. Íåî÷àêâàíîòî áîãàòñòâî ìó îñèãóðè ïåò ÷åðâåíè öåëóâêè ñ ëàêðèèà è ïåò ÷åðíè, äåñåò çàõàðíè áóðåíöà ñ ïúëíåæ îò áèëêîâî ïèâî (ïî äâå íà öåíò), ïåò çàõàðíè ðîëêè (ïî öåíò åäíàòà, ïåò áîíáîíà âúâ âñÿêà è ìîæåø äà ãè ÿäåø íàïðàâî îò îïàêîâêàòà, ïàêåò÷å êàðàìåë è êóòèéêà äðîïñ „Ïåç" çà áîíáîíåíîòî ïèñòîëåò÷å, êîåòî ëåæåøå äîìà.
   Áåí èçëåçå íàâúí ñ ïðåïúëíåíà êàôÿâà êåñèéêà â ðúêàòà è ÷åòèðè öåíòà â ìàëêîòî äæîá÷å íà íîâèòå ñè äæèíñè, ðîãëåäíà èçäóòàòà îò âêóñíîòèè êíèæíà òîðáè÷êà è èç-ãäíúæ â ñúçíàíèåòî ìó âçå äà ñå îôîðìÿ ìèñúë àêî ÿäåø âñå òàêà, Áåâúðëè Ìàðø èçîáùî íÿìà äà òåíî ìèñúëòà áåøå íåïðèÿòíà è òîé ÿ ïðîãîíè. Òÿ íå îêàçà ñúïðîòèâà — áå ñâèêíàëà äà áúäå íåæåëàíà.
   Àêî íÿêîé çàïèòàøå: „Áåí, ñàìîòåí ëè ñè?, òîé áè ãî èçãëåäàë ñ èñêðåíà èçíåíàäà. Íèêîãà íå ñå áå çàìèñëÿë äàëè å ñàìîòåí. Íÿìàøå ïðèÿòåëè, íî ñè èìàøå êíèãè è ìå÷òè; èìàøå ñè ìîäåëè íà ðàçíè ìàøèíè; èìàøå îãðîìåí ñòðîèòåëåí êîìïëåêò è ãðàäåøå îò ãîòîâèòå åëåìåíòè êàêâîòî ñè èñêà. Ìàéêà ìó ÷åñòî òâúðäåøå, ÷å êúùè÷êèòå íà Áåí ñà ïî-õóáàâè îò èñòèíñêèòå, äåòî ãè ñòðîÿò ïî ÷åðòåæè. Ìàëêèÿò ñòðîèòåëåí êîìïëåêò ñúùî ñè ãî áèâàøå. À çà ðîæäåíèÿ ñè äåí ïðåç îêòîìâðè ñå íàäÿâàøå äà ïîëó÷è ñóïåð-êîíñòðóêòîðà. Ñ íåãî ìîæåøå äà ñå ñãëîáè ÷àñîâíèê, êîéòî íàèñòèíà îòìåðâà âðåìåòî è êîëà ñ èñòèíñêè ñêîðîñòè. „Ñàìîòåí ëè? — áè çàïèòàë òîé ñ íåïîäïðàâåíî óäèâëåíèå. — Ú? Êàêâî?"
   Åäíî ñëÿïî ðîäåíî äåòå ïðîñòî íå çíàå, ÷å å ñëÿïî, äîêàòî íÿêîé íå ìó êàæå. À äîðè è òîãàâà èìà ñàìî íàé-ïîâúðõíîñòíà ïðåäñòàâà çà ñëåïîòàòà; èñòèíñêè ÿ ðàçáèðàò åäèíñòâåíî îíåçè, êîèòî íÿêîãà ñà áèëè çðÿùè. Áåí Õàíñêîì íå óñåùàøå ñàìîòàòà, çàùîòî íèêîãà íå áå æèâÿë äðóãîÿ÷å. Íàâÿðíî áè ÿ ðàçáðàë, àêî áåøå ñðàâíèòåëíî íîâà èëè ïî-îñòðî èçðàçåíà, àëà òÿ èçïúëâàøå æèâîòà ìó îò êðàé äî êðàé. Ñàìîòàòà ïðîñòî áåøå ÷àñò îò íåãî, ñúùî êàòî äâåòå ñòàâè íà ïàëåöà èëè ñòðàííàòà ìúíè÷êà èçäàòèíà îò âúòðåøíàòà ñòðàíà íà åäèíèÿ ìó ïðåäåí çúá, ïî êîÿòî âèíàãè çàïî÷âàøå äà ïëúçãà åçèê ùîì íåùî ãî ðàçòðåâîæåøå.
   Áåâúðëè áåøå ñëàäêà ìå÷òà; áîíáîíèòå áÿõà ñëàäêà ðåàëíîñò. Áîíáîíèòå áÿõà íåãîâè ïðèÿòåëè. Çàòîâà Áåí êàçà íà íåïðèÿòíàòà ìèñúë äà ñè ãëåäà ðàáîòàòà è òÿ ñå èçíèçà òèõè÷êî, áåç èçîáùî äà âäèãà àëàðìà. È íåéäå ïî êðàòêèÿ ïúò îò ñóïåðìàðêåòà äî Îáùèíñêàòà áèáëèîòåêà òîé íåóñåòíî íçëàïà âñè÷êè áîíáîíè îò òîðáè÷êàòà. Çà äîâå÷åðà îñòàâè ñàìî äðîïñà — îáè÷àøå äà çàðåæäà ñèòíèòå áîí-áîí÷åòà â äðúæêàòà íà ïëàñòìàñîâîòî ïèñòîëåò÷å, îáè÷àøå äà ñëóøà êàê ïðóæèíêàòà îòâúòðå ãè ïîåìà ñ òèõî ùðàêàíå, à íàé-ìíîãî îáè÷àøå äà ãè èçñòðåëâà â óñòàòà ñè åäíî ïî åäíî, ñÿêàø ñå ñàìîóáèâàøå ñúñ çàõàð÷åòà. Òàçè âå÷åð ïî òåëåâèçèÿòà ùÿõà äà äàâàò „Æåëåçíè ïòèöè" ñ Êåíåò Òîáè â ðîëÿòà íà áåçñòðàøíèÿ õåëèêîïòåðåí ïèëîò è „Õàéêà" — â òîçè ñåðèàë âñè÷êè ñëó÷àè áÿõà èñòèíêñè, ñàìî ÷å ñ ïðîìåíåíè èìåíà íà ó÷àñòíèöèòå, çà äà íå ïîñòðàäàò íåâèííè õîðà. Â ïðîãðàìàòà áåøå è íàé-ëþáèìàòà ìó ïîëèöåéñêà ïîðåäèöà „Ïúòåí ïàòðóë" ñ Áðîäðèê Êðîóôîðä â ðîëÿòà íà èíñïåêòîð Äàí Ìàòþñ. Áåí òàéíè÷êî ñå ïðåêëàíÿøå ïðåä Áðîäðèê Êðîóôîðä. Áðîäèê Êðîóôîðä áåøå áúðç, Áðîäèê Êðîóôîðä áåøå çúë, Áðîäèê Êðîóôîðä íå öåïåøå áàñìà íèêîìó... è íàé-âàæíîòî, Áðîäðèê Êðî-ôîðä áåøå äåáåë.
   Ñòèãíà äî êðúñòîâèùåòî ïðåä áèáëèîòåêàòà è ïðåñå÷å Êàíçàñ ñòðèéò. Áèáëèîòåêàòà âñúùíîñò èìàøå äâå ñãðàäè — îòïðåä ñå èçäèãàøå ñòàðàòà êàìåííà ïîñòðîéêà, ñúçäàäåíà ïðåç 1890 ãîäèíà ñ äàðåíèÿ îò ìåñòíèòå öàðå íà äúðâîäîáèâà, à çàä íåÿ áåøå ïî-íèñêàòà íîâà ñãðàäà îò ñèâ ïÿñú÷íèê, êúäåòî ñå ïîìåùàâàøå äåòñêèÿò îòäåë. Äâåòå ïîñòðîéêè áÿõà ñâúðçàíè ñ îñòúêëåí êîðèäîð.
   Â öåíòðàëíèòå êâàðòàëè Êàíçàñ ñòðèéò áåøå åäíîïîñî÷íà, çàòîâà ïðåäè äà ïðåñå÷å Áåí ñå îçúðíà ñàìî íàäÿñíî. Àêî áå ïîãëåäíàë íàëÿâî, ùåøå äà ñå èçíåíàäà òâúðäå íåïðèÿòíî. Áëèçî äî ñúñåäíàòà ïðåñå÷êà, â ñÿíêàòà íà åäèí ñòàð äúá íà ëèâàäàòà ïðåä Ãðàäñêàòà óïðàâà, ñòîÿõà Áúëâî÷à Õúãèíñ, Âèêòîð Êðèå è Õåíðè Áàóúðñ.


            5.

   — Äàâàé äà ãî ñïèïàìå, Õàíê — ãëàñúò íà Âèêòîð òðåïåðåøå îò âúçáóäà.
   Õåíðè ãëåäàøå êàê øèøêàâîòî êîïåëå ïðèòè÷âà ïðåç óëèöàòà è øêåìáåòî ìó ïîäñêà÷à íàãîðå-íàäîëó, êîñàòà ïî çàâúðòóëêàòà íà òåìåòî ìó ñå ëþøêà êàòî àíòåíà, à çàäíèêúò ìó ñå âúðòè â íîâèòå äæèíñè ñ ïîçîðíî æåíñòâåíè äâèæåíèÿ, Ïðåöåíè íà îêî ðàçñòîÿíèåòî îò ëèâàäàòà ïðåä Ãðàäñêàòà óïðàâà äî Õàíñêîì, ïîñëå ãî ñðàâíè ñ ïúòÿ, êîéòî òðÿáâàøå äà èçìèíå Õàíñêîì äî ñïàñèòåëíèÿ âõîä íà áèáëèîòåêàòà. Íàâÿðíî ùÿõà äà ãî íàñòèãíàò ïðåäè äà âëåçå, íî äåáåëàêúò ìîæåøå äà ñå ðàçïèùè. Äà, êàòî íèùî ùåøå äà ñå ðàçêðÿñêà ñèòíèÿò äóïåäàâåö. È òîãàâà ìîæåøå äà ñå íàìåñè íÿêîé âúçðàñòåí, à Õåíðè íå èñêàøå íèêàêâè ïðå÷êè. Îíàÿ êó÷êà ìèñèñ Äúãëàñ ìó áå êàçàëà, ÷å ñå å ïðîâàëèë ïî àíãëèéñêè è ìàòåìàòèêà. Ùÿëà äà ãî ïóñíå â øåñòè êëàñ, îáà÷å òðÿáâàëî äà èäâà ÷åòèðè ñåäìèöè íà ëÿòíà ïîäãîòîâêà. Ïî-äîáðå äà ãî áåøå îñòàâèëà. Àêî ïàê ïîâòàðÿøå êëàñà, áàùà ìó ùåøå äà ãî ïðåáèå ñàìî âåäíúæ. À ñåãà òðÿáâàøå ÷åòèðè ñåäìèöè äà õîäè íà ó÷èëèùå ïî ÷åòèðè ÷àñà äíåâíî òúêìî â ðàçãàðà íà ïîëñêàòà ðàáîòà è òîâà ùåøå äà ìó äîêàðà ïîíå ïåò-øåñò ïåðäàõà, àêî íå è ïîâå÷å. Ïðèìèðÿâàøå ñå ñ ïîäîáíî ìðà÷íî áúäåùå ñàìî çàùîòî âúçíàìåðÿâàøå îùå äíåñ äà ñå îòïëàòè íà îíçè ñèòåí øèøêàâ ïåäåðàñò. Ñ ëèõâèòå.
   — Äà áå, õàéäå — îáàäè ñå Áúëâî÷à.
   — Ùå ãî ïðè÷àêàìå íà èçëèçàíå.
   Òðèìàòà ïðîñëåäèõà ñ ïîãëåäè êàê Áåí îòâàðÿ ìàñèâíàòà âðàòà è âëèçà â áèáëèîòåêàòà, ïîñëå ñåäíàõà íà òðåâàòà, çàïàëèõà ïî öèãàðà è ãî çà÷àêàõà äà èçëåçå êàòî ñè ðàçïðàâÿõà âèöîâå çà òúðãîâñêè ïúòíèöè.
   Õåíðè çíàåøå, ÷å ðàíî èëè êúñíî äåáåëàêúò ùå òðÿáâà äà èçëåçå. È òîãàâà ùåøå äà ãî íàêàðà äà ñè îïëàêâà ñúäáèíèòå.


           6.

   Áåí îáè÷àøå áèáëèîòåêàòà.
   Îáè÷àøå âå÷íàòà é ïðîõëàäà, êîÿòî íå ÷åçíåøå äàæå â íàé-ãîðåùèòå äíè íà äúëãîòî äóøíî ëÿòî; îáè÷àøå òðúïíåùàòà òèøèíà, íàðóøàâàíà ñåãèç-òîãèç îò íå÷èé ïðåäïàçëèâ øåïîò, îò ãëóõèòå óäàðè íà áèáëèîòåêàðñêèÿ ïå÷àò ïî êíèãè è êàðòîíè, îò øóìîëåíåòî íà ñòðàíèöè â îòäåëà çà ïåðèîäè÷íè èçäàíèÿ, êúäåòî ñòàðöèòå êèñíåõà ïî öÿë äåí ñ âåñòíèöè, íàíèçàíè íà äúëãè ëåòâè÷êè. Îáè÷àøå îñîáåíàòà ñâåòëèíà, êîÿòî â ëåòíèòå ñëåäîáåäè ïàäàøå êîñî ïðåç âèñîêèòå òåñíè ïðîçîðöè, à ùîì äîéäåøå çèìàòà è íàâúí çàâèåøå âÿòúð, æúëòåíèêàâèòå ëú÷è ñå ñâèâàõà íà ëåíèâè åçåðöà ïîä ìëå÷íèòå ãëîáóñè, çàêà÷åíè ñ âåðèãè çà òàâàíà. Îáè÷àøå ìèðèñà íà êíèãè — ïèêàíòåí è íÿêàê ïðèêàçåí ìèðèñ. Ïîíÿêîãà îáèêàëÿøå êðàé ëàâèöèòå â îòäåëà, çà âúçðàñòíè, ãëåäàøå õèëÿäèòå òîìîâå è ñè ïðåäñòàâÿøå áåçáðîé ñúäáè âúâ âñåêè îò òÿõ, ñúùî êàêòî â êúñíèòå îêòîìâðèéñêè ñëåäîáåäè ñå ðàçõîæäàøå ïî óëèöàòà ñðåä çäðà÷ è äèì îò ãîðÿùè ëèñòà è äîêàòî ñëúíöåòî ñå ïðåâðúùàøå â ìúòíà îðàíæåâà ÷åðòè÷êà íà õîðèçîíòà, òîé ñè ïðåäñòàâÿøå êàê æèâåÿò õîðàòà çàä ïðîçîðöèòå — êàê ñå ñìåÿò, êàê ñå êàðàò, êàê ïîäðåæäàò öâåòÿ, êàê õðàíÿò äåöàòà èëè êîòêèòå, êàêâè ñà ëèöàòà èì äîêàòî ãëåäàò òåëåâèçèÿ. Îáè÷àøå òîâà, ÷å êîðèäîðúò å ìåæäó ñòàðàòà ñãðàäà è äåòñêîòî îòäåëåíèå áåøå òîïúë è ïðåç íàé-ãîëåìèòå ñòóäîâå, îñâåí àêî ñå ñëó÷åõà äâà-òðè îáëà÷íè äíè åäèí ñëåä äðóã; ìèñèñ Ñòàðåò, ãëàâíàòà áéáëèîòåêàðêà íà äåòñêèÿ îòäåë ìó áå îáÿñíèëà, ÷å òîïëèíàòà ñå äúëæè íà íÿêàêúâ ñè „ïàðíèêîâ åôåêò". Èäåÿòà ãî âúçõèòè. Ñëåä ãîäèíè òîé ùåøå äà ïîñòðîè ãîðåùî îñïîðâàíèÿ öåíòúð íà Áè-Áè-Ñè â Ëîíäîí, íî äîðè è ïîäèð õèëÿäà ãîäèíè ñïîðîâå íèêîé (îñâåí ñàìèÿ Áåí) íÿìàøå äà óçíàå, ÷å òîçè öåíòúð íå å íèùî äðóãî îñâåí ñòúêëåíèÿ êîðèäîð íà Îáùèíñêàòà áèáëèîòåêà â Äåðè ñàìî ÷å èçòåãëåí íà âèñî÷èíà.
   Îáè÷àøå è äåòñêàòà áèáëèîòåêà, ìàêàð ÷å â íåÿ ëèïñâàøå ñóìðà÷íèÿ ÷àð íà ñòàðîòî çäàíèå ñ êðúãëèòå îñâåòèòåëíè òåëà è òåñíèòå âèíòîâè ñòúëáè÷êè îò êîâàíî æåëÿçî — òîëêîâà òåñíè, ÷å äâàìà äóøè íå ìîæåõà äà ñå ðàçìèíàò è åäèíèÿò òðÿáâàøå íåïðåìåííî-äà îòñòúïè. Äåòñêàòà áèáëèîòåêà áåøå ïúñòðà, ñëúí÷åâà è ìàëêî ïî-øóìíà âúïðåêè çàêà÷åíèòå íàâñÿêúäå íàäïèñè: ÕÀÉÄÅ ÄÀ ÏÎÌÚË-,×ÈÌ, À? Íàé-÷åñòî øóìúò èäâàøå îò êúò÷åòî íà Ìå÷î Ïóõ, êúäåòî ìàëêèòå äå÷èöà ðàçãëåæäàõà êíèæêè ñ êàðòèíêè. Íî ñåãà òàì áå çàïî÷íàë „ïðèêàçíèÿò ÷àñ". Êðàñèâàòà ìëàäà áèáëèîòåêàðêà ìèñ Äåéâèñ ÷åòåøå' íà ãëàñ „Òðèòå ñúðäèòè êîçëåòà".
   - Êîé ëè ïðàâè òðîï-òðîï-òðîï ïî ìîÿ ìîñò? Ìèñ Äåéâèñ ãîâîðåøå ñ äåáåëèÿ, ðúìæàù ãëàñ íà òðîëà îò ïðèêàçêàòà. Íÿêîè äå÷óðëèãà çàêðèâàõà óñòàòà ñè ñ äëàí è ñå êèñêàõà, íî ïîâå÷åòî ÿ ãëåäàõà ñåðèîçíî, ïðèåìàéêè ãëàñà íà-òðîËà ñúùî êàêòî ïðèåìàõà ãëàñîâåòå îò ñúíèùàòà ñè è â ñúñðåäîòî÷åíèòå èì î÷è ñå îòðàçÿâàøå âå÷íàòà îìàÿ íà ïðèêàçêàòà: äàëè ÷óäîâèùåòî ïàê ùå îñòàíå èçìàìåíî... èëè ùå ñå íàõðàíè?
   Íàâñÿêúäå âèñÿõà øàðåíè ïëàêàòè. Íàðèñóâàíî ïîñëóøíî ìîì÷åíöå ñè ìèåøå çúáèòå ñ òàêàâà ñòðàñò, ÷å óñòàòà ìó ñå ïåíåøå êàòî ìóöóíà íà áÿñíî êó÷å; íåïîñëóøíî ìîì÷åíöå ïóøåøå öèãàðà (ÊÎÃÀÒÎ ÏÎÐÀÑÍÀ, ÈÑÊÀÌ ÄÀ, ÁÎËÅÄÓÂÀÌ ÊÀÒÎ ÒÀÒÊÎ, ãëàñåøå íàäïèñúò ïîä íåãî); èìàøå è âåëèêîëåïíà ôîòîãðàôèÿ íà ìèëèîíè ñâåòåùè èñêðèöè ñðåä ïúëåí ìðàê. Îòäîëó áåøå îòïå÷àòàíî: ÅÄÍÀ ÈÄÅß ÇÀÏÀËÂÀ ÕÈËßÄÈ ÑÂÅÙÈ
   Ðàëô Óîëäî Åìåðñúí
   Åäèí ïëàêàò ïðèçîâàâàøå: ÅËÀ ÄÀ ÎÏÎÇÍÀÅØ ÏÐÈÐÎÄÀÒÀ ÑÚÑ ÑÊÀÓÒÈÒÅ. Äðóã ñå îïèòâàøå äà óáåäè ÷èòàòåëèòå, ÷å ÄÍÅØÍÈßÒ ÌÎÌÈ×ÅØÊÈ ÊÐÚÆÎÊ ÑÚÇÄÀÂÀ ÓÒÐÅØÍÈÒÅ ÆÅÍÈ. Èìàøå ïðèçèâè çà ó÷àñòèå â îòáîðà ïî áåéçáîë è îáùèíñêèÿ äåòñêè òåàòúð. È ðàçáèðà ñå, íå ëèïñâàøå ïîêàíàòà ÇÀÏÈØÅÒÅ ÑÅ Â ËßÒÍÀÒÀ ×ÈÒÀËÍß. Áåí áåøå ãîðåù ïîêëîííèê íà ëÿòíàòà ÷èòàëíÿ. Ïðè çàïèñâàíåòî äàâàõà êàðòà íà Ñúåäèíåíèòå ùàòè. Çà âñÿêà ïðî÷åòåíà è ïðåðàçêàçàíà êíèãà äåöàòà ïîëó÷àâàõà ëåïåíêà ñ ôîðìàòà íà íÿêîé îò ùàòèòå. Çàåäíî ñ ëåïåíêàòà èìàøå è èíôîðìàöèÿ — êîÿ ïòèöà è êîå öâåòå ñà ñèìâîëè íà ùàòà, ïðåç êîÿ ãîäèíà å ïðèñúåäèíåí, èìàëî ëè å ïðåçèäåíòè îò òîçè ùàò è êîãà. Êîéòî óñïååøå äà ïîêðèå êàðòàòà Ñ âñè÷êèòå ÷åòèðèäåñåò è îñåì ëåïåíêè, ïîëó÷àâàøå áåçïëàòíà êíèãà. Ñòðàõîòíà àâàíòà. Áåí ñìÿòàøå äà ïîñòúïè òî÷íî êàêòî ãî ñúâåòâàøå ïëàêàòúò: „Íå ãóáåòå âðåìå, çàïèøåòå ñå îùå äíåñ".
   Ñðåä öÿëîòî òîâà áóéñòâî îò ñâåòëèíà è øàðêè áèåøå íà î÷è ïðîñòè÷êèÿò ÷åðíî-áÿë ïëàêàò, çàêà÷åí ïðåä áþðîòî íà áèáëèîòåêàðêàòà — ïî íåãî íÿìàøå íèòî êàðòèíêè. íèòî èíòåðåñíè ôîòîãðàôèè, à ñàìî ãîëåìè ÷åðíè áóêâè: ÍÅ ÇÀÁÐÀÂßÉÒÅ ÏÎËÈÖÅÉÑÊÈß ×ÀÑ 19:00 ÏÎËÈÖÅÉÑÊÈ Ó×ÀÑÒÚÊ ÄÅÐÈ
   Ùîì ãî âèäÿ, Áåí èçòðúïíà. Âúçáóäàòà îò ðàçäàâàíåòî íà áåëåæíèöèòå, ñòðàõúò îò Õåíðè Áàóúðñ, ðàçãîâîðúò ñ Áåâúðëè è íà÷àëîòî íà ëÿòíàòà âàêàíöèÿ âðåìåííî áÿõà ïðîãîíèëè îò ãëàâàòà ìó ìèñúëòà çà ïîëèöåéñêèÿ ÷àñ è óáèéñòâàòà.
   Âñå îùå ñå ñïîðåøå êîëêî óáèéñòâà å èìàëî, íî íèêîé íå îòðè÷àøå, ÷å òðÿáâà äà ñà áèëè ïîíå ÷åòèðè îò çèìàòà íàñàì — äàæå ïåò, àêî ñå áðîåøå è Äæîðäæ Äåíáðîó (ìíîçèíà ñìÿòàõà, ÷å ñìúðòòà íà ìàëêèÿ Äæîðäæ å ïðè÷èíåíà îò íÿêàêúâ íåîáÿñíèì íåùàñòåí ñëó÷àé). Ïúðâàòà íåñúìíåíà æåðòà áåøå Áåòè Ðèïñúì, íàìåðåíà åäèí äåí ñëåä Êîëåäà áëèçî äî ñòðîåæà íà íîâîòî îòêëîíåíèå êúì ìàãèñòðàëàòà îò êðàÿ íà Äæàêñúí ñòðèéò. Îáåçîáðàçåíîòî òÿëî íà òðèíàéñåòãîäèøíîòî ìîìè÷å áèëî çàëåïíàëî â çàìðúçíàëàòà êàë. Âåñòíèöèòå íå ñïîìåíàâàõà çà òîâà, à è âúçðàñòíèòå èçáÿãâàõà äà ãîâîðÿò çà óáèéñòâîòî ïðåä Áåí. Òîé áåøå óçíàë -ïîäðîáíîñòèòå îò ñëó÷àéíî ïîäñëóøàíè ðàçãîâîðè.
   Ñëåä îêîëî òðè ìåñåöà è ïîëîâèíà, â íà÷àëîòî íà ðèáîëîâíèÿ ñåçîí çà ïúñòúðâà, åäèí âúäè÷àð ñè îïèòà êúñìåòà â ìàëêà ðåêè÷êà íà òðèäåñåò êèëîìåòðà èçòî÷íî îò Äåø è ñêîðî çàêà÷è íåùî, êîåòî îòíà÷àëî ìó çàïðèëè÷à íà ñëîí. Íî óæàñíàòà íàõîäêà ñå îêàçà ìîìè÷åøêà ðúêà — ñèòêà è äåñåòèíà ñàíòèìåòðà îò êîñòèòå íàä íåÿ. Êóêè÷êàòà ñå áå âïèëà â ïëúòòà ìåæäó ïàëåöà è ïîêàçàëåöà.
   Ïåòäåñåò ìåòðà ïî-íàäîëó ïî òå÷åíèåòî ùàòñêàòà ïîëèöèÿ îòêðè îñòàíêèòå íà ×åðèë Ëàìîíèêà ñðåä êëîíèòå íà åäíî äúðâî, ïîâàëåíî îò çèìíèòå áóðè. ×èñòà ñëó÷àéíîñò å, ÷å ïðîëåòíèòå ïîðîèùà íå ñà îòíåñëè òðóïà êúì ïúëíîâîäíàòà ðåêà Ïåíîáñêîò, à îòòàì è êúì ìîðåòî.
   ×åðèë Ëàìîíèêà áåøå íà øåñòíàäåñåò ãîäèíè; æèâååøå â Äåðè, íî íå õîäåøå íà ó÷èëèùå. Ïðåäè òðè ãîäèíè áå ðîäèëà äúùåðè÷êàòà ñè Àíäðåà. Ðîäèòåëèòå íà ×åðèë ñå ãðèæåõà è çà äâåòå. Ïîíÿêîãà ×åðèë áåøå ñâîåíðàâíà, íî èìàøå äîáðà äóøà — ðàçêàçà ïðåç ñúëçè áàùà é íà ïîëèöàèòå. — Àíäè âñå ïèòà „Êúäå å ìàìà?", à àç íå çíàì êàêâî äà. îòãîâîðÿ.
   Ìîìè÷åòî áåøå èç÷åçíàëî ïåò ñåäìèöè ïðåäè íàìèðàíåòî íà òðóïà. Ïîëèöåéñêîòî ðàçñëåäâàíå íà îáñòîÿòåëñòâàòà îêîëî ñìúðòòà íà ×åðèë Ëàìîíèêà çàïî÷íà ñ òâúðäå ëîãè÷íîòî ïðåäïîëîæåíèå, ÷å óáèåöúò å íÿêîé îò íåéíèòå ïðèÿòåëè. Òÿ áå èìàëà äîñòà ïðèÿòåëè, ãëàâíî îò âîåííîâúçäóøíàòà áàçà êðàé Áàíãîð. „Áÿõà âñå äîáðè ìîì÷åòà" - ñïîäåëè ìàéêàòà íà ×åðèë. Åäíî îò „äîáðèòå ìîì÷åòà" ñå îêàçà ÷åòèðèäåñåòãîäèøåí ïîëêîâíèê îò àâèàöèÿòà ñ æåíà è òðè äåöà â Íþ Ìåêñèêî. Äðóãî âå÷å èçëåæàâàøå â çàòâîðà Øîóøàíê ïðèñúäà çà âúîðúæåí ãðàáåæ.
   Íÿêîé îò òÿõ òðÿáâà äà å, ðåøèõà ïîëèöàèòå. Èëè ìîæå áè ïðèøúëåö. Ñåêñóàëåí ìàíèàê.
   Êîé çíàå äàëè áåøå ìàíèàê, íî ÿâíî íå ïîäáèðàøå ïîëà íà æåðòâèòå. Â êðàÿ íà àïðèë ïî âðåìå íà ó÷èëèùåí èçëåò åäèí îñìîêëàñíèê çàáåëÿçà, ÷å îò ñòàðàòà äðåíàæíà òðúáà íà Ìåðèò ñòðèéò ñå ïîäàâàò ÷èôò ÷åðâåíè îáóâ÷èèè è ñèíè êàäèôåíè ïàíòàëîíêè. Òàçè ÷àñò íà óëèöàòà áåøå çàãðàäåíà ñ äúñ÷åíè áàðèåðè. Áóëäîçåðèòå áÿõà èçðèíàëè àñôàëòà îùå ìèíàëàòà åñåí. Ìàãèñòðàëàòà ùåøå äà ìèíå è îòòóê ïðåäè äà ïðîäúëæè íà ñåâåð êúì Áàíãîð.
   Òîçè ïúò æåðòâàòà áåøå òðèãîäèøíèÿò Ìàòþ Êëåìúíòñ, çà ÷èåòî èç÷åçâàíå ðîäèòåëèòå áÿõà ñúîáùèëè ïðåäíèÿ äåí „Äåðè íþç" îòïå÷àòà ñíèìêàòà ìó íà ïúðâà ñòðàíèöà — ÷åðíîêîñî ìîì÷åíöå ñ äÿâîëèòà óñìèâêà è êèëíàòî áåéçáîëíî êàñêåò÷å. Ñåìåéñòâî Êëåìúíòñ æèâååøå íà Êàíçàñ ñòðèéò, òî÷íî â ñðåùóïîëîæíèÿ êðàé íà ãðàäà. Ñìàçàíà îò ñêðúá, ìàéêàòà ñÿêàø ñå áå îáãúðíàëà â êðåõêà êðèñòàëíà ñôåðà îò àáñîëþòåí ïîêîé. Ñïîðåä ðàçêàçà ïðåä ïîëèöèÿòà, Ìàòè êàðàë âåëîñèïåä÷åòî ñè êðàé êúùè, ïî òðîòîàðà íà êðúñòîâèùåòî ìåæäó Êàíçàñ ñòðèéò è Êîøóò ëåéí. Ìàéêàòà âëÿçëà äà ïðåõâúðëè ïðàíåòî â öåíòðîôóãàòà è êîãàòî íàäíèêíàëà ïðåç ïðîçîðåöà, Ìàòè áèë èç÷åçíàë. Ñàìî âåëîñèïåä÷åòî ìó ñå òúðêàëÿëî íà òðåâàòà ìåæäó òðîòîàðà è óëè÷íîòî ïëàòíî. Åäíîòî çàäíî êîëåëî îùå ñå âúðòÿëî. Ñïðÿëî ïðåä î÷èòå é.
   Ñ òîâà ÷àøàòà ïðåëÿ. Îùå íà ñëåäâàùàòà âå÷åð ïîëèöåéñêèÿ øåô Áîðòúí ñâèêà èçâúíðåäíî ñúâåùàíèå íà Ãðàäñêèÿ ñúâåò è ïðåäëîæè äà ñå âúâåäå ïîëèöåéñêè ÷àñ çà äåöàòà; ïðåäëîæåíèåòî áå ïðèåòî åäèíîäóøíî è âëåçå â ñèëà íåçàáàâíî. Ñïîðåä îòïå÷àòàíèòå â „Äåðè íþç" óêàçàíèÿ ìàëîëåòíèòå ..òðÿáâàøå íåïðåñòàííî äà áúäàò ïîä íàäçîðà íà „âúçðàñòåí ñ ÷óâñòâî çà îòãîâîðíîñò". Ïðåäè ìåñåö â ó÷èëèùåòî íà Áåí îðãàíèçèðàõà ñðåùà ñ íà÷àëíèêà íà ïîëèöèÿòà. Ìèñòúð Áîðòúí èçëåçå íà ñöåíàòà, ïúõíà ïàëöè ïîä ñëóæåáíèÿ ñè êîëàí è óâåðè äåöàòà, ÷å íÿìà îò êàêâî äà ñå áîÿò, ñòèãà äà ñïàçâàò íÿêîëêî ïðîñòè ïðàâèëà: äà íå ðàçãîâàðÿò ñ íåïîçíàòè, äà ñå êà÷âàò ñàìî â êîëèòå íà äîáðå ïîçíàòè õîðà, äà íå çàáðàâÿò, ÷å ïîëèöàÿò å òåõåí ïðèÿòåë... è äà íå íàðóøàâàò ïîëèöåéñêèÿ ÷àñ.
   Ïðåäè äâå ñåäìèöè åäíî ìîì÷å, êîåòî Áåí ïîçíàâàøå ñúâñåì ñìúòíî (òî áåøå îò äðóãèÿ ïåòè êëàñ) íàäíèêíà â êàíàëèçàöèîííàòà øàõòà íà Íèéáúëò ñòðèéò è çúðíà äîëó äà ïëàâà íåùî — îòíà÷àëî ãî ñìåòíà çà ïåðóêà. Ìîì÷åòî, ÷èåòî èìå áåøå Ôðàíêè èëè Ôðåäè Ðîñ (à ìîæå áè Ðîç) îáèêàëÿøå äà ñúáèðà ñúêðîâèùà ñúñ ñîáñòâåíîòî ñè èçîáðåòåíèå, íàðå÷åíî ÏÐÈÊÀÇÍÀ ÄÚÂÊÎÏÐÚ×ÊÀ. Êîãàòî ãîâîðåøå çà íåÿ, ïðîñòî ñè ëè÷åøå, ÷å ìèñëè òî÷íî òàêà, ñ ãëàâíè áóêâè (à çàùî íå è ñâåòåùè?). ÏÐÈÊÀÇÍÀÒÀ ÄÚÂÊÎÏÐÚ×ÊÀ áåøå íàé-îáèêíîâåí áðåçîâ ïðúò ñ ãîëÿìî òîï÷å äúâêà íà åäèíèÿ êðàé. Â ñâîáîäíîòî ñè âðåìå Ôðåäè (èëè Ôðàíêè) êðúñòîñâàøå ñ íåÿ èç Äåðè è íàäíè÷àøå ïî êàíàëèòå è âîäîñòîöèòå. Ïîíÿêîãà çàáåëÿçâàøå ìîíåòè — íàé-÷åñòî ïî åäèí öåíò, íî ìó ñå ñëó÷âàøå äà íàìèðà ïî äåñåò öåíòà, òà äîðè è ÷åòâúðò äîëàð (ïî íÿêàêâà ñàìî íåìó èçâåñòíà ïðè÷èíà íàðè÷àøå ÷åò-.âúðòàöèòå „ïðèñòàíèùíè ÷óäîâèùà"). Ùîì çàñå÷åøå ïàðèòå, çàïî÷âàøå ñâåòêàâè÷íàòà àêöèÿ "íà Ôðàíêè (èëè Ôðåäè) è íåãîâàòà ÏÐÈÊÀÇÍÀ ÄÚÂÊÎÏÐÚ×ÊÀ. Åäèí .çàìàõ ïðàâî íàäîëó ïðåç ðåøåòêàòà è ìîíåòàòà ìó áåøå â êúðïà âúðçàíà.
   Áåí áå ÷óâàë ñëóõîâå çà Ôðàíêè (èëè Ôðåäè) è íåãîâàòà äúâêîïðú÷êà ìíîãî ïðåäè õëàïåòî äà ñå ïðîñëàâè ñ òîâà, ÷å å îòêðèëî òðóïà íà Âåðîíèêà Ãðîãàí. „Ìíîãî å òúï - ñúîáùè ìó âåäíúæ ïðåç ìåæäó÷àñèåòî åäíî ìîì÷å íà èìå Ðè÷è Òîçèúð. Ðè÷è áåøå êëüîùàâ è î÷èëàò. Áåí ñè ìèñëåøå, ÷å áåç î÷èëà ñèãóðíî ùå ïðèëè÷à íà èçëÿçúë îò òðîáà ïîêîéíèê; çàä äåáåëèòå ëåùè ñå êîêîðåõà âëàæíè, âå÷íî èçíåíàäàíè î÷è. Îñâåí òîâà Ðè÷è èìàøå ãðàìàäíè ïðåäíè çúáè, êîèòî ìó áÿõà äîíåñëè ïðÿêîðà Áúêè Áîáú-.ðà. Ó÷åøå â åäèí êëàñ ñ Ôðåäè (èëè Ôðàíêè). — Ïî öÿë ;äåí áúðíèêà ñ îíàÿ ïðú÷êà èç êàíàëèòå, à âå÷åð äúâ÷å ñúùàòà äúâêà."
   — Îëåå, Áîæè÷êî, àìè ÷å òîâà å ìíîãî ëîøî! — ñëèñà ñå Áåí.
   - Ïðàâ ñè, áóàòêî Çàéî — îòâúðíà Ðè÷è è ñå îòäàëå÷è.
   Â îíçè ïàìåòåí äåí Ôðàíêè (èëè Ôðåäè) ïúõíà ÏÐÈÊÀÇÍÀÒÀ ÄÚÂÊÎÏÐÚ×ÊÀ ïðåç ðåøåòêàòà íà êàíàëà, ìèñåëéêè, ÷å å îòêðèë ïåðóêà. Áåøå ðåøèë, ÷å ùå ìîæå äà ÿ èçñóøè è äà ÿ ïîäàðè íà ìàéêà ñè çà ðîæäåíèÿ äåí. Ñëåä íÿêîëêî ìèíóòè âúðòåíå è ïîáóòâàíå, òúêìî êîãàòî ñå êàíåøå äà çàðåæå íàõîäêàòà, îò ìúòíàòà âîäà íà çàòëà÷åíèÿ êàíàë èçïëóâà ëèöå — ìúðòâåøêî ëèöå ñ ïîëåïíàëè ïî áëåäèòå áóçè ëèñòà è ñ êàë â èçöúêëåíèòå î÷è.	
   Ôðåäè (èëè Ôðàíêè) õóêíà êúì êúùè ñ îò÷àÿíè ïèñúöè. Âåðîíèêà Ãðîãàí áåøå ÷åòâúðòîêëàñíè÷êà îò Öúðêîâíîòî ó÷èëèùå íà Íèéáúëò ñòðèéò, ðúêîâîäåíî îò „÷åðíîðêàïöè", êàêòî ñå èçðàçÿâàøå ìàéêàòà íà Áåí. Ïîãðåáàõà ÿ â äåíÿ, êîãàòî òðÿáâàøå äà íàâúðøè äåñåò ãîäèíè.
   Ñëåä òîçè ïîðåäåí óæàñ Àðëåí Õàíñêîì ïîâèêà Áåí â êîëà åäíà âå÷åð è ñåäíà äî íåãî íà êàíàïåòî. Õâàíà ãî çà ðúöåòå è ñå âòðåí÷è â ëèöåòî ìó. Áåí îòâúðíà íà ïîãëåäà, íî ñå ÷óâñòâàøå ñìóòåí.
   — Áåí — çàïèòà òÿ ñëåä ìàëêî, — ãëóïàê ëè ñè?
   — Íå, ìàìî — îòâúðíà òîé, ïî-ðàçòðåâîæåí îò êîãàòî è äà áèëî. Íÿìàøå ïðåäñòàâà çà êàêâî å öÿëàòà ïîäãîòîâêà. Íèêîãà íå áå âèæäàë ìàéêà ñè òîëêîâà ñåðèîçíà.
   — Íå — ïîâòîðè òÿ. — Ìèñëÿ, ÷å íå ñè ãëóïàâ.
   Ñëåä òîâà äúëãî ìúë÷à, ãëåäàéêè çàìèñëåíî ïðåç ïðîçîðåöà. Áåí äàæå ñå çàïèòà äàëè íå ãî å çàáðàâèëà. Âñå îùå áåøå ìëàäà — ñàìî íà òðèäåñåò è äâå ãîäèíè — íî òåæêèÿò æèâîò íà ñàìîòíà ìàéêà ÿ ñúñòàðÿâàøå ïðåæäåâðåìåííî. Ïî ÷åòèðèäåñåò ÷àñà ñåäìè÷íî ðàáîòåøå â áîáèíüîðñêèÿ öåõ íà òåêñòèëíàòà ôàáðèêà „Ñòàðê" â Íþïîðò,  êúäåòî  âúçäóõúò  áå  íàñèòåí ñ  ïðàõ  è  âëàñèíêè; ïîíÿêîãà, ñëåä îñîáåíî òåæúê äåí,  ÿ íàëÿãàõà òîëêîâà ïðîäúëæèòåëíè è ìîùíè ïðèñòúïè íà êàøëèöà, ÷å Áåí èçïàäàøå â óæàñ. Â òàêèâà âå÷åðè òîé äúëãî íå ìîæåøå äà çàñïè, âçèðàøå ñå â ìðàêà îòâúä ïðîçîðåöà êðàé ëåãëîòî è ñå ïèòàøå êàêâî ëè ãî ÷àêà, àêî òÿ óìðå. Íàâÿðíî òîãàâà ùåøå äà îñòàíå êðúãúë ñèðàê. Ìîæåøå äà ãî îñèíîâÿò (ñïîðåä íåãî òîâà îçíà÷àâàøå äà æèâåå ïðè íÿêîé ôåðìåð, êîéòî ùå ãî êàðà äà ðàáîòè îò òúìíî äî òúìíî) èëè äà ãî ïðàòÿò â Áàíãîðñêîòî ñèðîïèòàëèùå. Îïèòâàøå äà ñè ïîâòàðÿ, ÷å å ãëóïàâî äà ñå òðåâîæè çà ïîäîáíè íåùà, íî ìèñúëòà íå ãî îáëåê÷àâàøå íè íàé-ìàëêî. Ïúê è íå ñå òðåâîæåøå òîëêîâà çà ñåáå ñè, êîëêîòî çà íåÿ.  Ìàìà áåøå ñòðîãà æåíà è äúðæåøå ïî÷òè âñè÷êî äà ñòàâà êàêòî å ðåøèëà, àëà òîâà íå é ïðå÷åøå äà áúäå ÷óäåñíà ìàéêà. Áåí ÿ îáè÷àøå îò âñå ñúðöå.
   Íàé-ñåòíå òÿ ãî ïîãëåäíà è êàçà:
   — Çíàåø çà óáèéñòâàòà.
   Áåí êèìíà.
   — Îòíà÷àëî õîðàòà ñè ìèñëåõà, ÷å ñòàâà äóìà çà... Òÿ ñå ïîêîëåáà ïðåäè äà äîâúðøè, çàùîòî íèêîãà íå áå èçðè÷àëà ïðåä ñèíà ñè ïîäîáíè äóìè, àëà èçâúíðåäíèòå îáñòîÿòåëñòâà íàëàãàõà äà ñå ïðåñòðàøè.  —  ... çà ñåêñóàëíè ïðåñòúïëåíèÿ. Ìîæå äà å òàêà, ìîæå è äà íå å. Ìîæå äà ñà ïðåñòàíàëè, à ìîæå è äà ïðîäúëæàò. Âå÷å íèêîé íèùî íå çíàå, ñàìî åäíî å ñèãóðíî — ÷å íÿêàêúâ ëóä äåáíå äå÷èöà ïî óëèöèòå. Ðàçáèðàø ëè ìå, Áåí?
   Áåí êèìíà îòíîâî.
   — È çíàåø êàêâî èìàì ïðåäâèä êàòî êàçâàì, ÷å ìîæå äà ñòàâà äóìà çà ñåêñóàëíè ïðåñòúïëåíèÿ?  
   Áåí íå çíàåøå — âñúùíîñò çíàåøå ñàìî â íàé-îáùè ëèíèè, — íî óñúðäíî êèìíà çà òðåòè ïúò. Ñòðóâàøå ìó ñå, ÷å õå óìðå îò ïðèòåñíåíèå, àêî ìàéêà ìó ðåøè îñâåí âñè÷êî äðóãî äà ñå ðàçïðèêàçâà è çà ï÷åëè÷êèòå è ïòè÷êèòå.
   — Òðåâîæà ñå çà òåá, Áåí. Ñòðàõ ìå å, ÷å íå òè îòäåëÿì äîñòàòú÷íî âíèìàíèå.
   Áåí ìúë÷åøå è ñå ÷óäåøå íàêúäå äà ãëåäà.
   — Âñå òå îñòàâÿì ñàì. Ñèãóðíî ïðåêàëÿâàì. Òè...
   — Ìàìî...
   — Ìúë÷è, êîãàòî òè ãîâîðÿ — îòñå÷å òÿ è Áåí ìëúêíà.
   Òðÿáâà äà âíèìàâàø, Áåíè. Èäå ëÿòîòî í íå èñêàì äà ãè ïðîâàëÿì âàêàíöèÿòà, íî òðÿáâà äà âíèìàâàø. Èñêàì ;åêè äåí äà ñè òóê çà âå÷åðÿ. Ïî êîå âðåìå âå÷åðÿìå?
   — Òî÷íî â øåñò.
   — Íà ñåêóíäàòà! çàòîâà ÷óé êàêâî ùå òè êàæà: àêî ñëîæà âñè÷êî íà ìàñàòà, íàëåÿ òè ìëÿêî è íå âèäÿ ìîÿ Áåí äà ñè ìèå ðúöåòå íà ìèâêàòà, âåäíàãà ãðàáâàì òåëåôîíà è ñå îáàæäàì íà ïîëèöèÿòà, ÷å ñè èç÷åçíàë. Ðàçáðà ëè ìå?
   — Äà, ìàìî.
   — Âÿðâàø ëè, ÷å ùå ãî ñòîðÿ, ùîì ñúì ðåêëà? - Äà.
   —	Àêî ñå ñëó÷è ïîäîáíà íåïðèÿòíîñò, ñèãóðíî ùå èçëåçå, ÷å âäèãàì ìíîãî øóì çà íèùî. Íå ñúì ÷àê òîëêîâà íàèâíà è çíàì êàêâè ñà ìîì÷åòàòà. Çíàì, ÷å ïðåç ëÿòíàòà âàêàíöèÿ  ìîãàò ñúâñåì äà ñå çàïëåñíàò ñ ðàçíè èãðè è íà÷èíàíèÿ — äà îòêðèÿò îò êîé êîøåð èäâà íÿêîÿ ï÷åëà äà ðèòàò òîïêà, äà çàìåðÿò êîíñåðâíè êóòèè è êóï äðóãè íåùà. Îòëè÷íî ñè ïðåäñòàâÿì êàêâî ìîæåø äà ïðàâèø ñ ïðèÿòåëèòå!
   Áåí ïîñëóøíî êèìíà è ñè ïîìèñëè, ÷å ùîì ìàéêà ìó ãîâîðè çà ïðèÿòåëè, î÷åâèäíî íÿìà íè íàé-ìàëêà ïðåäñòàâà çà ìîì÷åøêîòî ìó åæåäíåâèå. Íî è íàñúí íå áè ñè ïîç-?âîëèë äà é êàæå ïîäîáíî íåùî, òà àêî ùå äà ñúíóâà äåñåò õèëÿäè ãîäèíè íàïðåä.
   Òÿ áðúêíà â äæîáà íà ïåíüîàðà ñè è ìó ïîäàäå íåùî. Ìàëêà ïëàñòìàñîâà êóòèéêà. Áåí ÿ îòâîðè. Êîãàòî âèäÿ êàêâî èìà âúòðå, çÿïíà îò-èçóìëåíèå.
   — Óõà! — âúçõèòåíî èçðåâà òîé. — Áëàãîäàðÿ!
   Â êóòèéêàòà ëåæåøå ÷àñîâíèê „Òàéìåêñ" ñ ìúíè÷êè ñðåáúðíè öèôðè è êàèøêà îò èçêóñòâåíà êîæà. Ìàéêà ìó ãî áå íàãëàñèëà íà òî÷íèÿ ÷àñ; ÿñíî ÷óâàøå òèõîòî öúêàíå íà ìàøèíêàòà.
   — Áîæè÷êî, ñòðàøíî å ãîò!
   Ïðåãúðíà ÿ ñ âñå ñèëà è øóìíî ÿ ìëÿñíà ïî áóçàòà. Òÿ ñå óñìèõíà è êèìíà, íåâîëíî çàðàçåíà îò íåãîâàòà ðàääñò. Ïîñëå îòíîâî ñòàíà ñåðèîçíà.
   — Ñëîæè ãî, íîñè ãî, ïàçè ãî, íàâèâàé ãî, ïîìíè ãî è ãëåäàé äà íå ãî ãóáèø.
   — Äàäåíî.
   — Âå÷å èìàø ÷àñîâíèê ê íÿìàø ïîâîä çà çàêúñíåíèå.
   Íå çàáðàâÿé êàêòî òè êàçàõ: íå ñå ëè ïðèáåðåø íàâðåìå, ïîëèöèÿòà ùå òå òúðñè ïî ìîÿ ìîëáà. Äîêàòî íå õâàíàò îíçè íåãîäíèê, äåòî óáèâà äå÷èöà, íå ñìåé äà çàêúñíÿâàø è ìèíóòêà, èíàê ãðàáâàì òåëåôîíà.
   — Äà, ìàìî.
   — È îùå íåùî. Íå èñêàì äà ñå ðàçõîæäàø ñàì. Çíàåø äîáðå, ÷å íå áèâà äà ïðèåìàø áîíáîíè îò íåïîçíàòè èëè äà ñå êà÷âàø â ÷óæäè êîëè — âå÷å ñå ðàçáðàõìå, ÷å íå ñè ãëóïàê — ïðè òîâà ñè äîñòà åäðè÷êî ìîì÷å, íî åäèí âúçðàñòåí ìîæå äà ñå ñïðàâè ñ âñÿêî äåòå, îñîáåíî àêî å ëóä. Ùîì îòèâàø â ïàðêà èëè â áèáëèîòåêàòà, òðÿáâà íåïðåìåííî äà ñè ñ ïðèÿòåë.
   — Ðàçáðàíî, ìàìî.
   Òÿ îòíîâî ñå çàãëåäà ïðåç ïðîçîðåöà è âúçäúõíà çàãðèæåíî.
   —	Íå å íà äîáðî, ùîì ñòàâàò âúçìîæíè òàêèâà ñòðàõîòèè. È èçîáùî â òîçè ãðàä èìà íåùî îïàñíî. Îòêðàé âðåìå ñè ìèñëÿ òàêà. — Ïàê ãî ïîãëåäíà è âåæäèòå  ñå ñêëþ÷èõà.  — Òîëêîâà ÷åñòî ñêèòàø, Áåí. Ñèãóðíî ïîçíàâàøâÿñêî êúò÷å íà Äåðè, íàëè? Ïîíå ãðàäñêàòà ÷àñò.
   Áåí íå ñè è âúîáðàçÿâàøå, ÷å ïîçíàâà âñè÷êè êúò÷åòà, íî âñå ïàê áåøå âèæäàë äîñòà îò òÿõ. À ñëåä íåî÷àêâàíèÿ ïîäàðúê áåøå ãîòîâ äà ñå ñúãëàñè ñ ìàéêà ñè, äîðè àêî ìó êàæåøå, ÷å Äæîí Óåéí áè òðÿáâàëî äà èãðàå ðîëÿòà íà Õèòëåð â ìóçèêàëíà êîìåäèÿ çà Âòîðàòà ñâåòîâíà âîéíà. Êèìíà.
   —	Íèêîãà ëè íå ñè âèæäàë íåùî? — çàïèòà òÿ. — Íåùî èëè íÿêîé... äà ðå÷åì ïîäîçðèòåëåí? Íåùî íåîáèêíîâåíî? Íåùî äà òå å óïëàøèëî?
   È âúîäóøåâåí îò ÷àñîâíèêà, îò îáè÷ êúì íåÿ è îò äåòèíñêàòà ðàäîñò, ÷å ñúäáàòà ìó ÿ âúëíóâà (íî ñúùåâðåìåííî ëåêî èçïëàøåí îò íåéíàòà íåïðèêðèòà, ñâèðåïà çàãðèæåíîñò), òîé åäâà íå ðàçêàçà çà îíîâà, êîåòî ñå ñëó÷è ïðåç ÿíóàðè.
   Îòâîðè óñòà... è îòíîâî ÿ çàòâîðè, òëàñêàí îò íÿêàêâà íåÿñíà, àëà ìîãúùà èíòóèöèÿ.
   Êàêâî áå òîâà, êîåòî ãî íàêàðà äà çàìúë÷è? Èíòóèöèÿ. Íåùî ïîâå÷å... è íèùî ïî-ìàëêî. Îò âðåìå íà âðåìå âñÿêî äåòå ñå äîãàæäà çà òåæêàòà, ñëîæíà îòãîâîðíîñò íà îáè÷òà è óñåùà, ÷å â íÿêîè ñëó÷àè å ïî-ìèëîñúðäíî äà ïðåìúë÷èø. Òîâà áå åäíà îò ïðè÷èíèòå äà çàòâîðè óñòà.
   Íî èìàøå è îùå íåùî, äàëå÷ íå òúé áëàãîðîäíî. Ìàìà ìîæåøå äà ñòàíå ñòðîãà. Äîðè âëàñòíà. Íå ãî íàðè÷àøå „äåáåë", à „åäúð" (ïîíÿêîãà óòî÷íÿâàøå: „åäúð çà âúçðàñòòà ñè") è êîãàòî îñòàíåøå íåùè÷êî îò âå÷åðÿòà, ÷åñòî ìóíîñåøå ïúëíà ÷èíèÿ, äîêàòî ñè ïèøå äîìàøíèòå èëè ãëåäà òåëåâèçèÿ, à Áåí çàïî÷âàøå äà ÿäå, ìàêàð äà ñå íåíàâèæäàøå çàòîâà ñ íÿêàêâà ìúãëèâà ÷àñòèöà îò ñúçíàíèåòî ñè (àëà íå ìðàçåøå ìàìà çàäåòî ìó ïîäíàñÿ ÷èíèÿòà; Áåí Õàíñêîì íèêîãà íå áè ñè ïîçâîëèë äà ìðàçè ìàìà; àêî äîïóñíåøå â ãëàâàòà ñè äàæå çà ñåêóíäà ïîäîáíî íåáëàãî-äàðíî, îòâðàòèòåëíî ÷óâñòâî,. Áîã íàâÿðíî ùåøå äà ãî óáèå íà ìÿñòî). À ìîæå áè íÿêàêâà îùå ïî-ìúãëèâà ÷àñòèöà îò ñúçíàíèåòî ìó — äàëå÷íèòå Òèáåòñêè õðåáåòè â äóøàòà íà Áåí — ïîäîçèðàøå ñêðèòè ìîòèâè â òîâà íåïðåñòàííî ïîäõðàíâàíå. Äàëè áåøå ñàìî îò îáè÷? Íÿìàøå ëè è íåùî äðóãî? Åäâà ëè. Íî... âñå ïàê ñå ïèòàøå. Îòãîðå íà âñè÷êî ìàìà íå áå ðàçáðàëà, ÷å òîé íÿìà ïðèÿòåëè. Òîâà íåçíàíèå ãî ïðàâåøå íåäîâåð÷èâ, êàðàøå ãî äà ñå ñúìíÿâà íåéíàòà ðåàêöèÿ. Êîé çíàå êàêâî áè ñè ïîìèñëèëà, àêî ðàçêàæåøå çà ñòàíàëîòî ïðåç ÿíóàðè. Ïðè òîâà Áåí âå÷å íå 6åøå ñèãóðåí äàëè èçîáùî å ñòàíàëî íåùî. Ñèãóðíî íÿìàøå äà å ÷àê òîëêîâà çëå äà ñå ïðèáèðà â øåñò è äà ñè ñòîè ó äîìà âñÿêà âå÷åð. Ìîæåøå äà ÷åòå, äà ãëåäà òåëåâèçèÿ, (äà ÿäå) äà ñè ñòðîè ðàçíè ðàáîòè ñ êîíñòðóêòîðà. Íî àêî ìó ñå íàëîæåøå äà âèñè òóê ïî öÿë äåí, ùåøå äà ñòàíå ìíîãî çëå... à òúêìî òîâà ìîæåøå äà é õðóìíå ñëåä êàòî ÷óåøå ðàçêàçà çà îíîâà, êîåòî áå âèäéÿë — èëè ñè ìèñëåøå, ÷å å âèäÿë — ïðåç ÿíóàðè.
   Òîâà áÿõà ìíîãî ñòðàííèòå ïðè÷èíè Áåí äà ïðåãëúòíå ðàçêàçà ñè.
   — Íå, ìàìî — êàçà òîé. — Âèæäàë ñúì ñàìî ìèñòúð Ìàêêèáúí äà ðîâè èç ÷óæäèòå áîêëóöè.
   Îòãîâîðúò ÿ íàêàðà äà ñå ðàçñìåå — òÿ ìðàçåøå Ìàêêèáúí çàðàäè ñèìïàòèèòå ìó êúì ðåïóáëèêàíöèòå è „÷åðíîêàïöèå" — è ñìåõúò ñëîæè òî÷êà íà ðàçãîâîðà. Ïðåç íîùòà Áåí äúëãî îñòàíà áóäåí, íî òîçè ïúò íå ãî ïëàøåõà ìèñëè êàê ùå ñå ëóòà ñàì-ñàìè÷úê èç æåñòîêèÿ ñâÿò. ×óâñòâàøå ñå îáãúðíàò îò çàêðèëàòà íà íåéíàòà îáè÷ äîêàòî ëåæåøå ïîä çàâèâêèòå è ãëåäàøå êàê ëóííèòå ëú÷è ñå ëåÿò ïðåç ïðîçîðåöà ïî êðåâàò÷åòî è ïîäà. Ïðåõâúðëÿøå ÷àñîâíèêà îò óõî íà óõî, çà äà ãî ÷óå êàê òèêòàêà, à ïîñëå ãî âäèãàøå ïðåä î÷èòå ñè è ñå âçèðàøå â ïðèçðà÷íîòî ñèÿíèå íà öèôåðáëàòà.
   Íàêðàÿ çàñïà è çàñúíóâà, ÷å èãðàå áåéçáîë ñ äðóãèòå ìîì÷åòà íà ïðàçíèÿ òåðåí çàä òîâàðíèÿ ãàðàæ íà áðàòÿ Òðàêúð. Òîêó-ùî áå çàâúðøèë ïîáåäíèÿ áÿã îêîëî èãðèùåòî è ñå áå õâúðëèë âúðõó ïîñëåäíàòà áàçà, ïðåãðúùàéêè âñåêè êâàäðàòåí ñàíòèìåòúð îò íåÿ. Âúçõèòåíèòå ìîì÷åòà ãî áúõòåõà ñ âñè÷êà ñèëà ïî ãúðáà. Ïîñëå ãî ãðàáíàõà íà ðúöå è ãî ïîíåñîõà êúì ìÿñòîòî, êúäåòî áÿõà çàõâúðëèëè áàãàæà ñè. Â ñúíÿ Áåí ïðåëèâàøå îò ãîðäîñò è ùàñòèå... à ñåòíå ñå îçúðíà íàçàä, êúì òåëåíàòà îãðàäà ìåæäó ñãóðèåíîòî èãðèùå è áóðåíÿñàëèÿ ñêëîí, êîéòî ñå ñïóñêàøå â Ïóùèíàêà. Ñðåä ãúñòèòå áóðåíè è íèñêèòå õðàñòè ñå ìåðæåëååøå åäâà çàáåëåæèìà ôèãóðà. Íà ðúöåòå èìàøå áåëè ðúêàâèöè è äúðæåøå â åäíàòà âðúâ÷èöèòå íà ãðîçä îò áàëîíè. Ñ äðóãàòà ìó ìàõàøå ïðèâåòñòâåíî. Áåí íå âèæäàøå ëèöåòî íà ôèãóðàòà, íî ðàçëè÷àâàøå òîðáåñòèÿ êîñòþì ñ ãîëåìè îðàíæåâè ïîìïîíè âìåñòî êîï÷åòà è áóõíàëà æúëòà äæóâêà íà âðàòà.
   Áåøå êëîóí.
   Ïðàâèëíî, áóàòêî Çàéî, ïîòâúðäè íå÷èé ïðèçðà÷åí ãëàñ.
   Êîãàòî ñå ñúáóäè íà ñëåäâàùàòà ñóòðèí, Áåí íå ñè ñïîìíÿøå íèùè÷êî çà ñúíÿ, íî âúçãëàâíèöàòà ìó áåøå âëàæíà íà äîïèð, êàòî ÷å áå ïëàêàë íàñúí.

7.

Òàêèâà ìèñëè ïîðîäè ó Áåí ïîëèöåéñêèÿò ïëàêàò, íî äîêàòî ïðèñòúïâàøå êúì áþðîòî íà áèáëèîòåêàðêàòà, òîé ñå îòúðñè îò òÿõ ñúùî òúé ëåñíî, êàêòî êó÷åòî ñå îòúðñâà îò âîäàòà ùîì èçëåçå íà áðåãà. 
- Çäðàñòè, Áåíè - êàçà ìèñèñ Ñòàðåò.
È òÿ ñïîäåëÿøå èñêðåíàòà ñèìïàòèÿ íà êëàñíàòà, ìèñèñ Äúãëàñ, êúì Áåí. Ïî÷òè âñè÷êè âúçðàñòíè ãî õàðåñâàõà, îñîáåíî àêî ïðîôåñèÿòà èì íàëàãàøå îò âðåìå íà âðåìå äà ìúìðÿò äåöàòà - õàðåñâàõà ãî çàùîòî áåøå ó÷òèâ, òèõè÷úê, çàìèñëåí, ïîíÿêîãà äàæå çàáàâåí, ñàìî ÷å ñúâñåì êðîòêî. È òî÷íî ïî ñúùèòå ïðè÷èíè ïîâå÷åòî äåöà ãî ñìÿòàõà çà äðèñëüî.
- Îìðúçíà ëè òè âå÷å âàêàíöèÿòà? - çàïèòà ìèñèñ Ñòàðåò.
Áåí ñå óñìèõíà. Øåãàòà áåøå òèïè÷íî â íåèí ñòèë.
- Îùå íå, çàùîòî âàêàíöèÿòà çàïî÷íà ïðåäè... - òîé ïîãëåäíà ÷àñîâíèêà ñè - åäèí ÷àñ è ñåäåìíàéñåò ìèíóòè. Äàéòå ìè îùå ÷àñ, ïúê òîãàâà ùå âèäèì.
Ìèñèñ Ñòàðåò ñå ðàçñìÿ è âåäíàãà çàêðè óñòàòà ñè ñ äëàí, çà äà íå íàðóøàâà òèøèíàòà. Ïîñëå çàïèòà Áåí äàëè ùå ñå çàïèøå â ëÿòíàòà ÷èòàëíÿ è òîé ïîòâúðäè. Òÿ ìó âðú÷è êàðòàòà íà Ñúåäèíåíèòå ùàòè è ìîì÷åòî áëàãîäàðè íàé-ó÷òèâî. 
Ñëåä êðàòêèÿ ðàçãîâîð Áåí òðúãíà ìåæäó ðàôòîâåòå, êàòî îò âðåìå íà âðåìå èçâàæäàøå íÿêîÿ êíèãà, îãëåæäàøå êîðèöàòà è ïàê ÿ âðúùàøå íà ìÿñòî. Èçáîðúò áåøå ñåðèîçíà ðàáîòà. Òðÿáâàøå äà âíèìàâà. Âúçðàñòíèòå ìîæåõà äà âçåìàò êàêâîòî ñè ùàò, íî çà äåöàòà áðîéêàòà áåøå îãðàíè÷åíà äî òðè êíèãè. Èçáåðåøå ëè íåùî òúïî, òðÿáâàøå äà ñå ïðèìèðè äî ñëåäâàùîòî èäâàíå.
Íàé-ñåòíå òîé ñè ïîäáðà "Áóëäîçåð" è "×åðíèÿò æðåáåö", à òðåòàòà êíèãà áåøå äîíÿêúäå èçáîð íàñëóêè - "Îãíåíè ñêîðîñòè" îò íÿêîé ñè Õåíðè Ãðåãîð Ôåëñúí.
- Òàÿ ìîæå äà íå òè õàðåñà - ïîäõâúðëè ìèñèñ Ñòàðåò äîêàòî ïîäïå÷àòâàøå êíèãàòà. - Ìíîãî å êúðâàâà. Ïðåïîðú÷âàì ÿ íà ìëàäåæèòå, îñîáåíî àêî íàñêîðî ñà âçåëè øîôüîðñêè êíèæêè, çàùîòî ùå ãè íàêàðà äà ñå ïîçàìèñëÿò. Ñëåä ïîäîáíî ÷åòèâî íÿêîè ìîæå öÿëà ñåäìèöà äà êàðàò ìàëêî ïî-áàâíî.
- Å, ùå ÿ ïîïðåëèñòÿ - êàçà Áåí è îòíåñå êíèãèòå êúì åäíà îò êðàéíèòå ìàñè, çà äà å ïî-íàñòðàíè îò êúò÷åòî íà Ìå÷î Ïóõ, êúäåòî íàé-ãîëÿìîòî êîçëåíöå òúêìî ðàçèãðàâàøå êàòî ìàéìóíà ãîðêèÿ òðîë ïîä ìîñòà.
Çà÷åòå ñå â "Îãíåíè ñêîðîñòè" è îòêðè, ÷å êíèãàòà íå å ìíîãî ñêàïàíà. Õè÷ äàæå íå áåøå ñêàïàíà. Ðàçïðàâÿøå ñå çà åäíî ìîì÷å, êîåòî óìåå äà êàðà ñòðàõîòíî, ñàìî ÷å íÿêàêúâ äîñàäåí ïîëèöàé âñå ãëåäà äà ìó ïîïðå÷è. Äåéñòâèåòî ñå ðàçâèâàøå â Àéîâà è Áåí ñ èçíåíàäà óçíà, ÷å òàì íÿìàëî íèêàêâè îãðàíè÷åíèÿ íà ñêîðîñòèòå. Ñòðàøíî ãîò.
Íÿêúäå ñëåä òðåòàòà ãëàâà òîé îòêúñíà î÷è îò êíèãàòà è çàáåëÿçà åäíî ñúâñåì íîâî òàáëî. Íàé-îòãîðå èìàøå ïëàêàò (ìíîãî ñè ïàäàõà ïî ïëàêàòèòå â òàÿ áèáëèîòåêà), íà êîéòî ùàñòëèâî õëàïå ïîñÿãàøå äà ïîåìå ïèñìî îò ðúöåòå íà ùàñòëèâèÿ ðàçäàâà÷. Â ÁÈÁËÈÎÒÅÊÈÒÅ ÌÎÆÅ È ÄÀ ÑÅ ÏÈØÅ, ïðîâúçãëàñÿâàøå ïëàêàòúò. ÇÀÙÎ ÄÀ ÍÅ ÍÀÏÈØÅÒÅ ÍÀ ÏÐÈßÒÅËÈÒÅ ÑÈ ÎÙÅ ÄÍÅÑ? ÓÑÌÈÂÊÈÒÅ ÑÀ ÃÀÐÀÍÒÈÐÀÍÈ!
Ïî æëåáîâåòå ïîä ïëàêàòà áÿõà ïîäðåäåíè ïðåäâàðèòåëíî ïîäïå÷àòàíè ïîùåíñêè êàðòè÷êè, ïëèêîâå è ëèñòîâå ñúñ ñèíüî èçîáðàæåíèå íà áèáëèîòåêàòà â ãîðíîòî úãúë÷å. Ïëèêîâåòå ñòðóâàõà ïåò öåíòà, êàðòè÷êèòå - òðè. Ëèñòîâåòå áÿõà ïî äâà çà öåíò.
Áåí îïèïà äæîá÷åòî ñè. Îñòàâàõà ìó îùå ÷åòèðè öåíòà. Òîé ñè îòáåëÿçà ñòðàíèöàòà â "Îãíåíè ñêîðîñòè" è òðúãíà êúì áþðîòî. 
- Èçâèíÿâàéòå, ìîæå ëè äà ìè äàäåòå åäíà ïîùåíñêà êàðòè÷êà?
- Ðàçáèðà ñå, Áåí.
Êàêòî âèíàãè, ìèñèñ Ñòàðåò áå î÷àðîâàíà îò ñåðèîçíàòà ìó ó÷òèâîñò, íî è ëåêî ñå íàòúæè îò áåçôîðìåíàòà ìó ôèãóðà. Ìàéêà é íàâÿðíî áè êàçàëà, ÷å ìîì÷åòî ñè êîïàå ãðîáà ñ íîæ è âèëèöà. Ïîäàäå ìó êàðòè÷êàòà è ïðîäúëæè äà ãî ãëåäà äîêàòî ñå âðúùàøå êúì ìÿñòîòî ñè. Íà ìàñàòà ìîæåõà äà ñå ïîáåðàò øåñò äåöà, íî Áåí áåøå ñàì. Íèêîãà íå ãî áå âèæäàëà ñ äðóãè ìîì÷åòà. Æàëêî, çàùîòî ìèñèñ Ñòàðåò òâúðäî âÿðâàøå, ÷å â äóøàòà íà Áåí Õàíñêîì ñå êðèÿò íåñìåòíè ñúêðîâèùà. Òå áèõà âúçíàãðàäèëè ùåäðî òðóäà íà êðîòêèÿ, òúðïåëèâ çëàòîòúðñà÷... àëà ùåøå ëè íÿêîãà äà äîéäå òàêúâ?


                         8.

Áåí èçâàäè õèìèêàëêàòà, ùðàêíà áóòîí÷åòî è áåç îñîáåíè çàòðóäíåíèÿ èçïèñà àäðåñà: Ìèñ Áåâúðëè Ìàðø, Äîëíà ãëàâíà óëèöà, Äåðè, Ìåéí. Íå çíàåøå íîìåðà íà êúùàòà, íî ìàìà êàçâàøå, ÷å ñëåä íÿêîÿ è äðóãà ãîäèíà îáèêîëêè èç êâàðòàëà ïîâå÷åòî ðàçäàâà÷è íàó÷àâàò àäðåñèòå íàèçóñò. Àêî ïîùàëüîíúò íà Äîëíà ãëàâíà óëèöà óñïååøå äà îòíåñå êàðòè÷êàòà - ÷óäåñíî. Àêî ëè íå, ïîñëàíèåòî ùåøå äà ïîïàäíå â îòäåëà çà íåäîñòàâåíè ïðàòêè è òðèòå öåíòà íà Áåí ùÿõà äà èäàò íàõàëîñò. Âúâ âñåêè ñëó÷àé, êàðòè÷êàòà íÿìàøå äà ñå âúðíå ïðè íåãî, çàùîòî íå âúçíàìåðÿâàøå äà äîáàâè èìåòî è àäðåñà ñè.
Äúðæåéêè êàðòè÷êàòà ñ òåêñòà êúì ñåáå ñè (íå èñêàøå äà ðèñêóâà, ìàêàð ÷å íå çàáåëÿçâàøå íàîêîëî íèòî åäíî ïîçíàòî ëèöå), òîé âçå íÿêîëêî êâàäðàòíè ëèñò÷åòà îò äúñ÷åíàòà êóòèéêà äî êëàñüîðà ñ ÷èòàòåëñêèòå êàðòîíè. Îòíåñå ãè íà ìàñàòà è ñå çàõâàíà äà ïèøå, äà äðàñêà è ïàê äà ïèøå.
Ïðåç ïîñëåäíàòà ó÷åáíà ñåäìèöà â ÷àñîâåòå ïî àíãëèéñêè áÿõà èçó÷àâàëè êàê ñå ïèøå õàéêó. Õàéêó áåøå îñîáåí âèä ÿïîíñêî ñòèõîòâîðåíèå - êðàòêî è ñòåãíàòî. Ìèñèñ Äúãëàñ îáÿñíè, ÷å òî òðÿáâàëî äà ñúäúðæà òî÷íî ñåäåìíàäåñåò ñðè÷êè - íè ïîâå÷å, íè ïî-ìàëêî. Îáèêíîâåíî ñå êîíöåíòðèðàëî âúðõó åäèí ÿñåí îáðàç, ñâúðçàí ñ îïðåäåëåíî ÷óâñòâî: ïå÷àë, ðàäîñò, íîñòàëãèÿ, ùàñòèå... ëþáîâ.
Èäåÿòà áóêâàëíî î÷àðîâà Áåí. Îáèêíîâåíî ÷àñîâåòå ïî àíãëèéñêè ìó áÿõà ïðèÿòíè, ìàêàð ÷å ðÿäêî èçïèòâàøå èñòèíñêè èíòåðåñ. Ìîæåøå äà ñå ñïðàâÿ ñúñ ñú÷èíåíèÿòà è óðîöèòå - è òîëêîâà. Íî â èäåÿòà çà õàéêó ñå êðèåøå íåùî, êîåòî ðàçïàëè âúîáðàæåíèåòî ìó. Ìèñúëòà ãî èçïúëâàøå ñ ðàäîñò äîñóù êàòî îáÿñíåíèåòî íà ìèñèñ Ñòàðåò çà ïàðíèêîâèÿ åôåêò. Áåí óñåùàøå, ÷å õàéêó å õóáàâà ïîåçèÿ, çàùîòî ñè èìà ñòðóêòóðà. Íÿìàøå íèêàêâè òàéíè ïðàâèëà. Ñåäåìíàäåñåò ñðè÷êè, åäèí îáðàç, åäíî ÷óâñòâî è âñè÷êî å íàðåä. Ãîòîâî! Òàÿ ïîåçèÿ áåøå ÿñíà, ïðàêòè÷íà, èçöÿëî îáâúðçàíà è î÷åðòàíà â ðàìêèòå íà ñîáñòâåíèòå ñè ïðàâèëà. Äàæå äóìàòà ìó õàðåñâàøå - ïëàâíî èçäèøâàíå, ïðåêúñíàòî êàòî ïóíêòèðíà ëèíèÿ îò çâóêà "ê" â êðàé÷åöà íà íåáöåòî: õàéêó.
Êîñèòå é, ïîìèñëè ñè òîé è îòíîâî ÿ âèäÿ êàê ñëèçà ïî ó÷èëèùíèòå ñòúïàëà, à êúäðèöèòå ñå ðàçâÿâàò êðàé ðàìåíåòå é. Ñëúíöåòî ñÿêàø íå èñêðåøå ïî òÿõ, à ïëàìòåøå îòâúòðå.
Ñëåä äâàäåñåò ìèíóòè êúðòîâñêè òðóä (ñ åäíî ïðåêúñâàíå, ïðåç êîåòî îòñêî÷è äà ñè âçåìå îùå ëèñò÷åòà çà ÷åðíîâà), ñëåä ìíîæåñòâî âàðèàíòè, çà÷åðêâàíèÿ è çàìåíè íà ïðåêàëåíî äúëãè äóìè, Áåí ñòèãíà äî êðàéíèÿ ðåçóëòàò:

            Êîñè îò çèìåí ïëàì
            è ÿíóàðñêà æàð -
            ñúðöåòî ìè ãîðè.

Íå áåøå âúâ âúçòîðã îò ïîñòèæåíèåòî ñè, íî òîëêîâà ìîæåøå. Ñòðàõóâàøå ñå, ÷å àêî ïðåêàëè ñúñ ñòàðàíèÿòà è òðåâîãèòå îêîëî ñòèõîòâîðåíèåòî, ñúâñåì ùå ñå ñòåãíå è ùå èçëåçå íåùî îùå ïî-êàëïàâî. Èëè ïúê èçîáùî íèùî íÿìà äà èçëåçå. À íå èñêàøå äà ñòàíå òàêà. Ìèãúò, â êîéòî Áåâúðëè ñå ñïðÿ è ãî çàãîâîðè íà ñòúïàëàòà, áåøå íåùî èçêëþ÷èòåëíî. Èñêàøå äà ãî çàïå÷àòà â ïàìåòòà ñè. Íàâÿðíî Áåâúðëè ñå ïðåõëàñâàøå ïî íÿêîå ãîëÿìî ìîì÷å - îò øåñòè èëè ìîæå áè äàæå îò ñåäìè êëàñ - è ùåøå äà ðåøè, ÷å ñòèõîòâîðåíèåòî å íåãîâî äåëî. Çàòîâà ùåøå äà ñå çàðàäâà è äà ñúõðàíè ñïîìåíà. Íèêîãà íÿìàøå äà óçíàå, ÷å ãî äúëæè íà Áåí Õàíñêîì, íî òîâà íå áåøå âàæíî - íàëè òîé ùåøå äà çíàå.
Áåí ïðåïèñà ãîòîâîòî ñòèõîòâîðåíèå âúðõó êàðòè÷êàòà (ñ ïå÷àòíè áóêâè, êàòî ÷å íå ïèøåøå ëþáîâíè ñòèõîâå, à çàïëàøèòåëíî ïèñìî çà îòêóï), ïðèáðà õèìèêàëêàòà â äæîáà ñè è ïúõíà êàðòè÷êàòà ìåæäó ñòðàíèöèòå íà "Îãíåíè ñêîðîñòè".
Ïîñëå ñòàíà, ñáîãóâà ñå ñ ìèñèñ Ñòàðåò è òðúãíà êúì èçõîäà. 
- Äîâèæäàíå, Áåí - îòâúðíà áèáëèîòåêàðêàòà. - Ïðèÿòíà âàêàíöèÿ è íåäåé äà çàáðàâÿø çà ïîëèöåéñêèÿ ÷àñ.
- Íÿìà.
Òîé çàêðà÷è ïî îñòúêëåíèÿ êîðèäîð ìåæäó äâåòå ñãðàäè, óñåòè ïðèÿòíàòà òîïëèíà ñðåä ïðîçðà÷íèòå ñòåíè (ïàðíèêîâ åôåêò, ìèíà ìó ïðåç óìà) è íàâëåçå â ïðîõëàäàòà íà áèáëèîòåêàòà çà âúçðàñòíè. Íà åäèí îò âåõòèòå, óäîáíî òàïèöèðàíè ñòîëîâå â ÷èòàëíÿòà ñåäåøå íÿêàêúâ ñòàðåö ñ "Äåðè íþç" â ðúêà. Òî÷íî ïîä ëåòâè÷êàòà, íà êîÿòî áåøå çàêðåïåí âåñòíèêúò, ñå ìúäðåøå îãðîìíî çàãëàâèå: ÄÚËÅÑ ÏÐÅÄËÀÃÀ ÀÌÅÐÈÊÀÍÑÊÈ ÂÎÉÑÊÈ ÄÀ ÏÎÌÎÃÍÀÒ ÍÀ ËÈÂÀÍ! Èìàøå è ñíèìêà íà Àéçåíõàóåð, õâàíàë çà ðúêà íÿêàêúâ àðàáèí ñðåä Ðîçîâàòà ãðàäèíà. Ìàéêàòà íà Áåí êàçâàøå, ÷å ïðåç 1960 ãîäèíà ùå èçáåðàò Õþáúðò Õúìôðè çà ïðåçèäåíò è íåùàòà â ñòðàíàòà ìîæå îòíîâî äà ïîòðúãíàò. Áåí íÿìàøå ìíîãî ÿñíà ïðåäñòàâà îò òèÿ ðàáîòè, íî íàïîñëåäúê ìàé çàïî÷âàøå íåùî íàðå÷åíî "ðåöåñèÿ" è ìàìà ñå áîåøå, ÷å ìîæå äà ÿ èçõâúðëÿò îò ðàáîòà.
Â äîëíàòà ïîëîâèíà íà ñòðàíèöàòà èìàøå ïî-äðåáíî çàãëàâèå: ÏÎËÈÖÈßÒÀ ÏÐÎÄÚËÆÀÂÀ ÄÀ ÈÇÄÈÐÂÀ ÍÅÈÇÂÅÑÒÅÍ ÏÑÈÕÎÏÀÒ.
Áåí îòâîðè ãîëÿìàòà âðàòà è èçëåçå íàâúí.
Êðàé ñòúïàëàòà èìàøå ïîùåíñêà êóòèÿ. Áåí èçìúêíà êàðòè÷êàòà îò êíèãàòà è ÿ ïóñíà â ïðîöåïà. Äîêàòî êðàé÷åòî ñå èçïëúçâàøå îò ïðúñòèòå ìó, òîé óñåòè òðåâîæíèòå óäàðè íà ñúðöåòî ñè. Àìè àêî íÿêàê óçíàå, ÷å ñúì àç?
 Íå ñòàâàé òúïàê, îòâúðíà ñè ñàì, ëåêî ðàçòðåâîæåí îò îáàÿíèåòî íà òàçè ìèñúë.
Îòäàëå÷è ñå ïî Êàíçàñ ñòðèéò, ïî÷òè áåç äà óñåùà êúäå ñòúïâà. Íå ãî èíòåðåñóâàøå äàëè ùå ñå ñïúíå. Â ìèñëèòå ìó ñå çàðàæäàøå âèäåíèå. Áåâúðëè Ìàðø ñå çàäàâà êúì íåãî ñ øèðîêî ðàçòâîðåíè ñèâîçåëåíè î÷è è ÷åðâåíèêàâàòà é êîñà å ñòåãíàòà íà îïàøêà çàä ãúðáà. Èñêàì äà òè çàäàì âúïðîñ, èçðè÷à âúîáðàæàåìîòî ìîìè÷å, è òðÿáâà äà ñå çàêúëíåø, ÷å ùå ìè êàæåø èñòèíàòà. Ïîñëå ìó ïîêàçâà êàðòè÷êàòà. Òè ëè íàïèñà òîâà?
Ñòðàøíî âèäåíèå. Ïðåêðàñíî âèäåíèå. Áåí èñêàøå äà ãî ïðîãîíè. È ñúùåâðåìåííî íå èñêàøå íèêîãà äà ñå ðàçäåëÿ ñ íåãî. Ëèöåòî ìó ïëàìíà îòíîâî. Âúðâåéêè êàòî íàñúí, òîé ïðåõâúðëè êíèãèòå â äðóãàòà ðúêà è âçå äà ñè ïîäñâèðêâà. Ñèãóðíî ùå ðåøèø, ÷å ñúì óæàñíà, êàçà Áåâúðëè, íî ìèñëÿ, ÷å èñêàì äà òå öåëóíà. Óñòíèòå é ñå ðàçòâîðèõà ëåêî.
Èçâåäíúæ óñòíèòå íà Áåí ïðåñúõíàõà è ïîäñâèðêâàíåòî ñåêíà. 
- Ìèñëÿ, ÷å è àç èñêàì - ïðîøåïíà òîé è íà ëèöåòî ìó öúôíà ìå÷òàòåëíà, çàìàÿíà è áåçêðàéíî áëàæåíà óñìèâêà.
Àêî â òîçè ìèã áå ñâåë î÷è êúì òðîòîàðà, ùåøå äà çàáåëåæè, ÷å êðàé ñÿíêàòà ìó ñà ñå ïðèñëàì÷èëè îùå òðè ñåíêè; àêî ñå áå îñëóøàë, ùåøå äà ÷óå êàê òðàêàò ïîäêîâàíèòå áîòóøè íà Âèêòîð, ñëåäâàí îò Áúëâî÷à è Õåíðè. Íî Áåí íå âèæäàøå è íå ÷óâàøå. Áåøå íåéäå äàëå÷å, óñåùàøå êàê ïî óñòíèòå ìó ìåêî ñå ïëúçâàò óñòíèòå íà Áåâúðëè è ïëàõî íàäèãàøå äëàíè äà ïîãàëè èðëàíäñêèÿ îãúí â êúäðèöèòå é.


                         9.

Êàêòî ìíîãî äðóãè ãîëåìè è ìàëêè ãðàäîâå, Äåðè íå áåøå ïîñòðîåí ïî ïëàí - ïðîñòî áå èçðàñúë ìàëêî ïî ìàëêî. Çäðàâîìèñëåùè ïðîåêòàíòè èçîáùî íå áèõà ãî ðàçïîëîæèëè íà ïúðâîíà÷àëíîòî ìó ìÿñòî. Öåíòúðúò íà Äåðè ñå íàìèðàøå â äîëèíàòà íà ïîòîêà Êåíäúñêèã, êîéòî ïðåñè÷àøå äèàãîíàëíî äåëîâèÿ êâàðòàë îò þãîçàïàä íà ñåâåðîèçòîê. Îñòàíàëàòà ÷àñò îò ãðàä÷åòî áå ïëúçíàëà ïî îêîëíèòå õúëìîâå.
Íÿêîãàøíèòå ïúðâîçàñåëíèöè áÿõà çàâàðèëè äîëèíàòà ìî÷óðëèâà è îáðàñëà ñ ãúñòè ãîðè. Êåíäúñêèã è ðåêàòà Ïåíîáñêîò, â êîÿòî ñå âëèâàøå, áÿõà ÷óäåñíî óäîáñòâî çà ïúòóâàùèòå òúðãîâöè, íî íîñåõà áåçáðîé áåäè íà îíèÿ, êîèòî äðúçâàõà äà ðàçïîëîæàò ïðåêàëåíî íàáëèçî êúùèòå èëè íèâÿòà ñè - ñ Êåíäúñêèã ïîëîæåíèåòî áåøå îñîáåíî òðàãè÷íî, çàùîòî íå ìèíàâàõà òðè-÷åòèðè ãîäèíè áåç ïîòîêúò äà èçëåçå îò êîðèòîòî ñè. Çàïëàõàòà îò íàâîäíåíèÿ ñè îñòàâàøå ðåàëíà è äî äíåñ, âúïðåêè ñîëèäíèòå ñóìè, îòäåëÿíè çà çàùèòà îò áåäñòâèÿ ïðåç ïîñëåäíèòå ïåò äåñåòèëåòèÿ. Àêî íàâîäíåíèÿòà ñå ïðåäèçâèêâàõà ñàìî îò ïîòîêà, íÿêîëêî áåíòà áèõà ìîãëè äà îïðàâÿò íåùàòà. Îáà÷å èìàøå è äðóãè ôàêòîðè. Íàïðèìåð íèñêèòå, ïîëåãàòè áðåãîâå íà Êåíäúñêèã. Èëè òîâà, ÷å öÿëàòà ãîðèñòà îêîëíîñò ïðåäñòàâëÿâàøå îãðîìåí âîäîñáîðíèê. Îò íà÷àëîòî íà âåêà íàñàì â Äåðè ñå áÿõà ñëó÷âàëè ðåäèöà ñåðèîçíè íàâîäíåíèÿ è åäíî êàòàñòðîôàëíî - ïðåç 1931 ãîäèíà. Çà áåäà ïî÷òè öÿëîòî ãðàä÷å áåøå ïîñòðîåíî âúðõó õúëìîâå, ïðîðÿçàíè îò ñòîòèöè ìàëêè ïîòîöè - ìåæäó òÿõ è ïîòîêúò Òîðî, êúäåòî áå îòêðèòî òÿëîòî íà ×åðèë Ëàìîíèêà. Ïðè îáèëíè è ïðîäúëæèòåëíè äúæäîâå òå ïðîÿâÿâàõà íåïðèÿòíàòà ñêëîííîñò äà ïðåëèâàò îò ðóñëàòà ñè. "Àêî âàëè äâå ñåäìèöè íàðåä, öÿëîòî ïðîêëåòî ãðàä÷å ùå õâàíå ñèíóçèò" - áå êàçàë âåäíúæ òàòêîòî íà Áèë Ïåëòåêà. 
Íà ìèíàâàíå ïðåç öåíòúðà Êåíäúñêèã áåøå ñòåãíàò â áåòîíåí êàíàë, äúëúã ïîâå÷å îò òðè êèëîìåòðà. Ñëåä êðúñòîâèùåòî ìåæäó ãëàâíàòà óëèöà è Êàíàë ñòðèéò âîäèòå ïîòúâàõà íàäîëó è çà îêîëî êèëîìåòúð ñå ïðåâðúùàõà â ïîäçåìíà ðåêà, ïðåäè îòíîâî äà èçëÿçàò íà áÿë ñâÿò â Áàñè ïàðê. Êàíàë ñòðèéò ñúïðîâîæäàøå ïîòîêà ÷àê äî êðàÿ íà ãðàäà. Ïîâå÷åòî ãðàäñêè áàðîâå áÿõà ïîäðåäåíè ïî íåÿ êàòî ñúìíèòåëíè òèïîâå ïðè ïîëèöåéñêà ïðîâåðêà è âåäíúæ íà âñåêè òðè-÷åòèðè ñåäìèöè ñå íàëàãàøå âëàñòèòå äà âàäÿò êîëàòà íà íÿêîé ïèÿíèöà îò âîäèòå, çàìúðñåíè äî óáèéñòâåíî íèâî ñ àêòèâíîòî ñúäåéñòâèå íà êàíàëèçàöèÿòà è ïðîìèøëåíèòå äðåíàæè. Îò âðåìå íà âðåìå ñå ñëó÷âàøå óñúðäåí âúäè÷àð äà õâàíå ðèáà â êàíàëà, íî òðîôåÿò íåìèíóåìî ñå îêàçâàøå óðîäëèâ ìóòàíò ñ íåãîäíî çà ÿäåíå ìåñî.
Ñ ïîìîùòà íà Êàíàëà â ñåâåðîèçòî÷íèòå êâàðòàëè ðåêàòà áåøå ùî-ãîäå îâëàäÿíà. Âúïðåêè ïåðèîäè÷íèòå íàâîäíåíèÿ, ïî áðåãîâåòå ñå ðàçâèâàøå îæèâåíà äåéíîñò. Õîðàòà ñå ðàçõîæäàõà ïîêðàé Êàíàëà, ïîíÿêîãà äàæå ðúêà çà ðúêà (ðàçáèðà ñå, àêî âÿòúðúò íå äóõàøå îòêúì âîäàòà, èíà÷å ïðîòèâíàòà âîíÿ ëèøàâàøå ðàçõîäêèòå îò âñÿêàêâà ðîìàíòèêà), à íà îòâúäíèÿ áðÿã áåøå ãèìíàçèÿòà è ñðåùó íåÿ - Áàñè ïàðê, êúäåòî ïðåç ëÿòîòî ñòàðøèòå ñêàóòè ñè óñòðîéâàõà ëàãåðè, à ìëàäøèòå õîäåõà íà öåëîäíåâíè èçëåòè ñ îãúí è ïå÷åíå íà øèø÷åòà. Ïðåç 1969 ãîäèíà ãðàæäàíèòå óçíàõà ñ îòâðàùåíèå è óæàñ, ÷å ðàçíè õèïèòà (åäèí îò òÿõ äàæå ñè áåøå çàøèë îòçàä íà äæèíñèòå íàöèîíàëíîòî çíàìå, íî ñ íåãî íå ñå öåðåìîíèõà ìíîãî-ìíîãî è ãî èçõâúðëèõà îò ãðàäà ïðåäè äà å ìèãíàë, ïåäåðàñòúò ìó ñ ïåäåðàñò) ñå ñúáèðàò òàì äà ïóøàò õàøèø è äà ñè òðàìïÿò õàï÷åòà. Ïî òîâà âðåìå Áàñè ïàðê ñå áåøå ïðåâúðíàë â ñúùèíñêà àïòåêà ïîä îòêðèòî íåáå. ×àêàéòå ñàìî äà âèäèòå êàêâî ùå ñòàâà òåïúðâà, êàçâàõà õîðàòà. Íÿêîé òðÿáâà äà óìðå, ÷àê òîãàâà ùå ñå íàêàíÿò äà ãè ðàçãîíÿò. È ðàçáèðà ñå, â êðàéíà ñìåòêà íÿêîé óìðÿ - åäíà ñóòðèí íàìåðèõà äî Êàíàëà òðóïà íà ñåäåìíàéñåòãîäèøíî ìîì÷å, ÷èèòî âåíè áÿõà íàòúïêàíè ñ ïî÷òè ÷èñò õåðîèí - íà õëàïàøêè æàðãîí òîâà ñå íàðè÷à "áÿëà ðåëñè÷êà". Ñëåä òîçè ñëó÷àé íàðêîìàíèòå âçåõà äà èçáÿãâàò Áàñè ïàðê è äîðè ïëúçíà ñëóõ, ÷å ïðèçðàêúò íà ìîì÷åòî îùå áðîäåë êðàé Êàíàëà. Åñòåñòâåíî, ñëóõúò áåøå ñúâúðøåíî íåëåï, íî ïîíå èìàøå ïîëçà îò íåãî, ñëåä êàòî äúðæåøå íàñòðàíè ëþáèòåëèòå íà øåìåòà è äðóñàíåòî.
Îòêúì þãîçàïàäíèÿ êðàé íà ãðàäà ðåêàòà ñúçäàâàøå äàëå÷ ïî-ñåðèîçíè íåïðèÿòíîñòè. Òàì õúëìîâåòå áÿõà äúëáîêî ðàçäðàíè îò íÿêîãàøíîòî ïðåìèíàâàíå íà îãðîìåí ëåäíèê è äîïúëíèòåëíî îáåçîáðàçåíè îò íåñïèðíàòà âîäíà åðîçèÿ íà Êåíäúñêèã çàåäíî ñ öÿëàòà ìó ïàÿæèíà îò ïðèòîöè; íà ìíîãî ìåñòà ñêàëíèòå ïëàñòîâå ñå ïîäàâàõà êàòî ïîëóçàðîâåíè äèíîçàâðîâè êîñòè. Ñòàðèòå ðàáîòíèöè îò îáùèíñêàòà ñëóæáà çà ïîääðúæêà çíàåõà, ÷å ñëåä ïúðâèòå ïî-ñåðèîçíè åñåííè ñëàíè ìîãàò äà î÷àêâàò äîñòà ðåìîíòè íà òðîòîàðèòå èç þãîçàïàäíèòå êâàðòàëè. Îò ñòóäà áåòîíúò ñå ñâèâàøå, ñòàâàøå êðåõúê è íåíàäåéíî ñêàëèòå ãî ðàçòðîøàâàõà èçîòäîëó, ñÿêàø çåìÿòà ñå ìú÷åøå äà èçëþïè íÿêàêâè êàìåííè ðîæáè.
Â îñêúäíèÿ ïî÷âåí ñëîé íàé-äîáðå ñå ïðèõâàùàõà ðàñòåíèÿ ñ ïëèòêè êîðåíè è æèëàâè ñòúáëà - ñ äðóãè äóìè ïëåâåëè è áóðåíè, õèëàâè äðúâ÷åòà, íèñêè õðàñòàëàöè è öåëè äæóíãëè îò îòðîâåí áðúøëÿí, êîèòî ñå âêîï÷âàõà âúâ âñÿêà ïåäÿ ñâîáîäíà çåìÿ. Íà þãîçàïàä çàïî÷âàøå ñòðúìíî íàäîëíèùå êúì ìåñòíîñòòà, èçâåñòíà â Äåðè ïîä èìåòî Ïóùèíàêà. Òîçè çàíåìàðåí òåðåí - êîéòî ìîæåøå äà ñå íàðå÷å âñÿêàê, ñàìî íå è ïóñòèíåí - èìàøå ðàçìåðè îêîëî äâà è ïîëîâèíà íà ïåò êèëîìåòðà. Îò åäíàòà ìó ñòðàíà ìèíàâàøå Êàíçàñ ñòðèéò, îò äðóãàòà áåøå êâàðòàëúò Îëä êåéï, çàñòðîåí ñ áåäíÿøêè æèëèùà. Êàíàëèçàöèÿòà â Îëä êåéï áåøå òîëêîâà êàëïàâà, ÷å ñå íîñåõà ñëóõîâå çà èñòèíñêè åêñïëîçèè â òîàëåòíè è îòõîäíè òðúáè.
Ïî ñðåäàòà íà Ïóùèíàêà òå÷åøå Êåíäúñêèã. Îòêúì ñåâåðîçàïàä ãðàäúò ñå áå ðàçðàñíàë îò äâåòå ìó ñòðàíè, íî äîëó íÿìàøå íèêàêâè ïðèçíàöè çà öèâèëèçàöèÿ îñâåí Ïîìïåíà ñòàíöèÿ ¹ 3 - îáùèíñêàòà ïîìïåíà ñòàíöèÿ çà êàíàëèçàöèîííèòå âîäè. Îò ïòè÷è ïîãëåä Ïóùèíàêà ïðèëè÷àøå íà ãðàìàäåí çåëåí êèíæàë, íàñî÷åí êúì öåíòúðà íà ãðàä÷åòî.
Öÿëàòà òàçè ãåîãðàôèÿ è ãåîëîãèÿ â ìîìåíòà ñå ñâåæäàøå çà Áåí ñàìî äî ñìúòíîòî ÷óâñòâî, ÷å îò äÿñíàòà ìó ñòðàíà íÿìà êúùè; òåðåíúò ñå ñïóñêàøå ñòðúìíî íàäîëó. Êàòî ñèìâîëè÷íà ïðåäïàçíà ìÿðêà ïîêðàé òðîòîàðà ñòúð÷åøå ïàÿíòîâ áåëîñàí ïàðàïåò, âèñîê îêîëî ìåòúð. Áåí ÷óâàøå òèõèÿ ðîìîí íà òå÷àùà âîäà; íà òîçè çâóêîâ ôîí ïðîäúëæàâàøå äà ñå ðàçâèâà ïðåêðàñíîòî ìó âèäåíèå.
Òîé ñïðÿ è ñå îçúðíà êúì Ïóùèíàêà, ìàêàð ÷å âñå îùå ñè ïðåäñòàâÿøå î÷èòå íà Áåâúðëè è óõàíèåòî íà íåéíèòå êîñè.
Îò òóê Êåíäúñêèã ñå âèæäàøå ñàìî êàòî ðåäêè èñêðÿùè ïðîáëÿñúöè ñðåä ãúñòèòå äúðâåñíè êîðîíè. Íÿêîè ìîì÷åòà ðàçïðàâÿõà, ÷å ïî òîâà âðåìå íà ãîäèíàòà äîëó èìàëî êîìàðè êîëêîòî ëÿñòîâèöè; äðóãè òâúðäÿõà, ÷å êðàé ðåêàòà çàïî÷âàëè òðåñàâèùà. Áåí íå âÿðâàøå çà êîìàðèòå, íî ìèñúëòà çà òðåñàâèùà ãî ïëàøåøå.
Ìàëêî ïî-íàëÿâî êðúæåøå ÿòî ÷àéêè, êîèòî îò âðåìå íà âðåìå ñå ñòðåëâàõà íàäîëó - òàì áåøå ãðàäñêîòî áóíèùå. Çàãëóøåíè îò äàëå÷èíàòà, êðÿñúöèòå èì ñå ÷óâàõà åäâà-åäâà. Îòâúä íèçèíàòà çàïî÷âàõà âúçâèøåíèÿ, ïî êîèòî ñå ìÿðêàõà íèñêèòå ïîêðèâè íà ïúðâèòå êúùè îò êâàðòàëà Îëä êåéï. Ïî-íàäÿñíî êàòî äåáåë áÿë ïðúñò ñòúð÷åøå Âîäîíàïîðíàòà êóëà. À òî÷íî ïîä Áåí îò çåìÿòà ñå ïîäàâàøå ðúæäèâà äðåíàæíà òðúáà, ðàçëèâàùà ïî íàäîëíèùåòî ëúñêàâî ïîòî÷å, êîåòî èç÷åçâàøå ñðåä ãúñòàëàêà îò õðàñòè è íèñêè äðúâ÷åòà.
Áëàæåíèòå ôàíòàçèè çà Áåâúðëè èçâåäíúæ îòëåòÿõà, ïðîãîíåíè îò äàëå÷ ïî-çëîâåùî âèäåíèå: àìè àêî ñåãà, â òàçè ñåêóíäà, ïðåä î÷èòå ìó îò òðúáàòà ñå ïîäàäå ìúðòâåøêà ðúêà? Àìè àêî ñå îáúðíå äà ïîòúðñè òåëåôîí èëè ïîëèöàé, íî âìåñòî òîâà îòêðèå ïðåä ñåáå ñè êëîóí? Ñìåøåí êëîóí â òîðáåñò êîñòþì ñ ãîëåìè îðàíæåâè ïîìïîíè âìåñòî êîï÷åòà. Àìè àêî...
Íå÷èÿ ðúêà ñå ñòîâàðè âúðõó ðàìîòî ìó è òîé èçïèùÿ.
Èçáóõíà ñìÿõ. Áåí ñå çàâúðòÿ, ïðèëåïè ãðúá â áåëèÿ ïàðàïåò, îòäåëÿù êðîòêèÿ, áåçîïàñåí òðîòîàð íà Êàíçàñ ñòðèéò îò äèâîòî áóéñòâî íà Ïóùèíàêà (ïàðàïåòúò èçñêúðöà ïðîíèçèòåëíî) è âèäÿ ïðåä ñåáå ñè Õåíðè Áàóúðñ, Áúëâî÷à Õúãèíñ è Âèêòîð Êðèñ.
- Çäðàñòè, Øêåìáî - êàçà Õåíðè.
- Êàêâî èñêàø? - çàïèòà Áåí, êàòî ñå ìú÷åøå äà ãîâîðè õðàáðî.
- Èñêàì äà òå íàáèÿ - îòâúðíà Õåíðè. Òîé ñÿêàø îáìèñëÿøå ïðåäñòîÿùèòå äåéñòâèÿ òðåçâî, äîðè ìàëêî ïå÷àëíî. Íî êàê ñàìî èñêðÿõà ÷åðíèòå ìó î÷è! - Òðÿáâà äà òå íàó÷à íà íåùî, Øêåìáî. Òè íÿìà äà âúçðàçÿâàø. Ìíîãî ñè ó÷åíîëþáèâ, íàë òúé?
È òîé ïîñåãíà íàïðåä. Áåí áúðçî ïðèêëåêíà.
- Äðúæòå ãî, ìîì÷åòà!
Áúëâî÷à è Âèêòîð ãî ñãðàá÷èõà çà ðúöåòå. Áåí èçïèñêà. Ïèñúêúò áåøå ìàëîäóøåí è íåìîùåí êàòî ñêèìòåíå íà çàåê, íî ïðîñòî íÿìàøå êàê äà ãî óäúðæè. Ìîëÿ òè ñå, Áîæå, íå èì äàâàé äà ìå ðàçïëà÷àò è äà ìè ñ÷óïÿò ÷àñîâíèêà, îò÷àÿíî ïîìèñëè Áåí. Íå çíàåøå äàëè ùå ñå ñòèãíå äî ÷àñîâíèêà, íî áåøå íàïúëíî óâåðåí, ÷å ùå çàïëà÷å - äàëå÷ ïðåäè äà ñà ñâúðøèëè ñ íåãî.
- Áîæêå, àìè ÷å òîé êâè÷è êàòî ïðàñå - êàçà Âèêòîð è èçâè êèòêàòà íà Áåí. - Íàëè å êàòî ïðàñå?
- Òî÷íî òúé - èçêèñêà ñå Áúëâî÷à.
Áåí ñå çàäúðïà - ïúðâî íàëÿâî, ïîñëå íàäÿñíî. Áúëâî÷à è Âèêòîð ñå ïîääàâàõà ñ ëåêîòà, ïóñêàõà ãî äîíÿêúäå, ïîñëå ãðóáî ãî äðúïâàõà íàçàä.
Õåíðè õâàíà àíöóãà íà æåðòâàòà è ðÿçêî ãî äðúïíà íàãîðå, ðàçêðèâàéêè êîðåìà. Íàä êîëàíà íà Áåí ïðîâèñíà èçäóòà ãúíêà òëúñòèíà.
- Ãëåé ãî êâî å øêåìáå! - ïðîâèêíà ñå Õåíðè ñ èçíåíàäà è îòâðàùåíèå. - Îëåëå Áîæå!
Âèêòîð è Áúëâî÷à ñå ðàçñìÿõà îòíîâî. Áåí îò÷àÿíî ñå îãëåäà çà ïîìîù. Íå âèäÿ íèêîãî. Äîëó, â Ïóùèíàêà çàä ãúðáà ìó, îòåêâàõà ïåñíèòå íà ùóðöè è äàëå÷íèòå êðÿñúöè íà ÷àéêèòå.
- Ïðåñòàíåòå äîäåòî å âðåìå! - êàçà òîé. Îùå íå ïëà÷åøå, íî è òîâà ùåøå äà ñòàíå. - Äîäåòî å âðåìå, òúé äà çíàåòå!
- Èíà÷å êàêâî? - çàïèòà Õåíðè ñ æèâ èíòåðåñ. - ß êàæè, Øêåìáî. Èíà÷å êàêâî, à?
Íåíàäåéíî Áåí ñè ñïîìíè çà Áðîäðèê Êðîóôîðä, êîéòî èãðàåøå ðîëÿòà íà Äàí Ìàòþñ â "Ïúòåí ïàòðóë" - îíçè íåãîäíèê áåøå ÿê, îíçè íåãîäíèê áåøå çúë, îíçè íåãîäíèê íå öåïåøå áàñìà íèêîìó - è îò òàçè ìèñúë ñå ðàçðèäà. Äàí Ìàòþñ áè ïîäáðàë òèÿ êîïåëåòà ñ êîëàíà ñè ïðàâî ïðåç ïàðàïåòà - íàäîëó ïî ñèïåÿ êúì áóðåíàöèòå. Êàêúâ òè êîëàí - ñàìî ñ øêåìáåòî ñè áè èì âèäÿë ñìåòêàòà!
- Ëåëå, êàêâî å ðåâëèâî áåáå! - èçõèëè ñå Âèêòîð.
Áúëâî÷à ìó çàïðèãëàñÿ. Õåíðè ñå óñìèõíà ëåêè÷êî, íî îò ëèöåòî ìó íå ÷åçíåøå ñåðèîçíîòî, çàìèñëåíî èçðàæåíèå - ïî÷òè ïå÷àëíî â íåîáè÷àéíèÿ ñè óíåñ. Òîâà èçðàæåíèå óæàñÿâàøå Áåí. Òî ïîäñêàçâàøå, ÷å òîçè ïúò ìîæå äà íå ìó ñå ðàçìèíå ñàìî ñ ïåðäàõ.
Ñÿêàø çà äà ïîòâúðäè ìèñúëòà, Õåíðè áðúêíà â äæîáà íà äæèíñèòå ñè è èçâàäè åâòèí àâòîìàòè÷åí íîæ.
Óæàñúò èçáóõíà â ãúðäèòå íà Áåí. Äî òîçè ìèã ñå áå ìÿòàë íàëÿâî-íàäÿñíî; ñåãà èçâåäíúæ ñå õâúðëè ïðàâî íàïðåä. Çà ÷àñò îò ñåêóíäàòà ìó ñå ñòîðè, ÷å ùå óñïåå. Áåøå îáëÿí â ïîò, à äâåòå ìîì÷åòà ãî äúðæàõà äîñòà õëàáàâî. Áúëâî÷à âå÷å ãî ñòèñêàøå çà äÿñíàòà êèòêà ñàìî ñ êðàé÷åöà íà ïðúñòèòå, Âèêòîð ñúâñåì ãî èçòúðâà. Îùå åäèí íàïúí...
Ïðåäè äà ñå èçòðúãíå, Õåíðè ïðåêðà÷è íàñðåùà è ãî áëúñíà. Áåí îòëåòÿ íàçàä. Ïàðàïåòúò èçñêúðöà îùå ïî-îñòðî è òîé óñåòè êàê ëåòâèòå ñå îãúâàò ïîä òåæåñòòà ìó. Áúëâî÷à è Âèêòîð ãî ñãðàá÷èõà îòíîâî.
- À ñåãà ãî äðúæòå çäðàâî - êàçà Õåíðè. - ×óõòå ëè ìå?
- Äàäåíî, Õåíðè - îòâúðíà Áúëâî÷à, íî ãëàñúò ìó çâó÷åøå ìàëêî êîëåáëèâî. - Íå áîé ñå, íÿìà äà íè èçáÿãà.
Õåíðè ïðèñòúïè íàïðåä è ïëîñêèÿò ìó êîðåì ïî÷òè äîêîñíà øêåìáåòî íà ïëåííèêà. Áåí ãî ãëåäàøå ñ øèðîêî ðàçòâîðåíè î÷è, îò êîèòî áåçñèëíî ñå ëååõà ñúëçè. Õâàíàò! Õâàíàò ñúì! - êðåùåøå íÿêàêâà ÷àñòèöà îò ñúçíàíèåòî ìó. Îïèòà ñå äà ÿ íàêàðà äà ìëúêíå - èçîáùî íå ìîæåøå äà ðàçñúæäàâà ñðåä òèÿ âîïëè - àëà òÿ íå ìèðÿñâàøå. Õâàíàò! Õâàíàò! Õâàíàò!
Õåíðè íàòèñíà áóòîíà è îò äðúæêàòà èçëåòÿ äúëãî, øèðîêî îñòðèå, âúðõó êîåòî áåøå ãðàâèðàíî èìåòî ìó. Âðúõ÷åòî çàáëåñòÿ ïîä ëú÷èòå íà ÿðêîòî ñëåäîáåäíî ñëúíöå.
- Ñåãà ùå òå èçïèòâàì - èçðå÷å Õåíðè ñïîêîéíî è çàìèñëåíî. - Âñå åäíî, ÷å ñè íà ÷åðíàòà äúñêà, Øêåìáî, è òåæêî òè, àêî íå ñè çíàåø óðîêà.
Áåí ïëà÷åøå. Ñúðöåòî ìó áÿñíî ïîäñêà÷àøå â ãúðäèòå. Îò íîñà ìó ñå ñòè÷àõà ñîïîëè è ñå ñúáèðàõà ïî ãîðíàòà óñòíà. Áèáëèîòå÷íèòå êíèãè ñå âàëÿõà êðàé íîçåòå ìó. Õåíðè íàñòúïè "Áóëäîçåð", ñâåäå çà ìèã î÷è è îòïðàòè êíèãàòà â êàíàâêàòà ñ åäèí ñòðàíè÷åí çàìàõ íà ÷åðíèÿ ñè âîéíèøêè áîòóø.
- Åòî òè ïúðâèÿ âúïðîñ îò èçïèòà, Øêåìáî. Àêî íà êîíòðîëíî íÿêîé òè ðå÷å: "Äàé äà ïðåïèøà", êàêâî ùå ìó îòãîâîðèø?
- Äà! - èçðåâà íåçàáàâíî Áåí. - Ùå êàæà äà! Ãîòîâî! Äàäåíî! Ïðåïèñâàé êàêòî ñè ùåø!
Îñòðèåòî íà íîæà ïðîðÿçà ïåò ñàíòèìåòðà âúçäóõ è îïðÿ â êîðåìà íà Áåí. Áåøå ñòóäåíî êàòî êóá÷å ëåä, òîêó-ùî èçâàäåíî îò êàìåðàòà íà õëàäèëíèêà. Áåí èçõëèïà è ñâè êîðåì íàçàä, ïî-íàäàëå÷ îò íîæà. Çà ìèã ñâåòúò íàîêîëî èçáëåäíÿ. Óñòíèòå íà ìú÷èòåëÿ ìó ñå äâèæåõà, íî Áåí íå ÷óâàøå êàêâî èçðè÷àò. Õåíðè áåøå êàòî òåëåâèçîð ñ èçêëþ÷åí çâóê, à ñâåòúò ñå ðàçìàçâàøå... ðàçìàçâàøå...
Äà íå ñè ïîñìÿë äà ïðèïàäíåø! - èçïèùÿ ïàíèêüîñàíîòî ãëàñ÷å. Àêî ïðèïàäíåø, òîé ñúâñåì ùå ïîáåñíåå è ìîæå äà òå ïðåòðåïå!
Ñâåòúò îòíîâî ñå ïîèçáèñòðè â î÷èòå ìó. Âèäÿ, ÷å Áúëâî÷à è Âèêòîð âå÷å íå ñå ñìåÿò. Äâàìàòà èçãëåæäàõà ðàçòðåâîæåíè... ïî÷òè èçïëàøåíè. Òàçè ãëåäêà ìó ïîäåéñòâóâà êàòî îòðåçâÿâàùà ïëåñíèöà. Òå íåíàäåéíî îòêðèâàò, ÷å íå ñà íàÿñíî êàêâî å ðåøèë Õåíðè è äîêúäå å ñïîñîáåí äà ñòèãíå. Ñáúäâàò ñå íàé-ëîøèòå òè îïàñåíèÿ, à ìîæå äà ñòàíå è ïî-çëå. Òðÿáâà äà ìèñëèø. Ìîæå äà íå ñè ìèñëèë íèêîãà äî äíåñ, ìîæå è â áúäåùå äà íå ìèñëèø, íî ñåãà òðÿáâà, íà âñÿêà öåíà. Çàùîòî î÷èòå ìó ïîòâúðæäàâàò, ÷å äâàìàòà íå ñëó÷àéíî ñà íåðâíè. Î÷èòå ìó èçäàâàò, ÷å å ëóä êàòî äúðâåíèöà.
- Îòãîâîðúò å ãðåøåí, Øêåìáî - êàçà Õåíðè. - Àêî ïðîñòî íÿêîé ñè òè ðå÷å: "Äàé äà ïðåïèøà", äðåìå ìè íà îíàÿ ðàáîòà êàêâî ùå ìó îòãîâîðèø. Ðàçáðà ëè?
- Äà - îòãîâîðè Áåí è êîðåìúò ìó ñå ðàçòðåñå îò ðèäàíèÿ. - Äà, ðàçáðàõ.
- Å, äîáðå. Çàñåãà èìàø åäèí ãðåøåí îòãîâîð, íî ãîëåìèòå âúïðîñè èäâàò òåïúðâà. Ãîòîâ ëè ñè çà íàé-òðóäíîòî?
- Àìè àç... ìàé ÷å äà.
Ïî óëèöàòà áàâíî ñå çàäàäå ñòàð è ïðàøåí Ôîðä ìîäåë 1951 ãîäèíà. Íà ïðåäíàòà ñåäàëêà âäúðâåíî ñåäÿõà ñòàðåö è ñòàðèöà êàòî âåõòè ìàíåêåíè îò èçîñòàâåí ìàãàçèí. Áåí âèäÿ êàê ñòàðåöúò áàâíî èçâðúùà ãëàâà êúì íåãî. Õåíðè ïðèñòúïè îùå ïî-áëèçî, çà äà ïðèêðèå íîæà. Áåí óñåòè íàòèñêà íà âðúõ÷åòî âúðõó êîæàòà ñè, òî÷íî íàä ïúïà. Âñå îùå áåøå ñòóäåíî. Íåâåðîÿòíî, íî ôàêò - çà òîëêîâà âðåìå íå áå óñïÿëî äà ñå çàòîïëè.
- Õàéäå äå, èçâèêàé - êàçà Õåíðè. - Ïîñëå ùå ñè âàäèø îò êåöîâåòå øèáàíèòå ÷åðâà.
Ëèöàòà èì áÿõà ïëúòíî åäíî äî äðóãî, êàòî çà öåëóâêà. Áåí óñåòè â äúõà íà Õåíðè àðîìàò íà ïëîäîâà äúâêà.
Êîëàòà îòìèíà è ïðîäúëæè ïî Êàíçàñ ñòðèéò âñå òúé áàâíî è òúðæåñòâåíî, ñÿêàø âîäåøå ïðàçíè÷íî øåñòâèå.
- Äîáðå, Øêåìáî, åòî è âòîðèÿ âúïðîñ. Àêî íà êîíòðîëíîòî àç òè êàæà: "Äàé äà ïðåïèøà", êàêâî ùå ìè îòãîâîðèø?
- Äà. Ùå êàæà äà. Íåçàáàâíî.
Õåíðè ñå óñìèõíà.
- Äîáðå. Òîÿ ïúò íå ñáúðêà, Øêåìáî. À ñåãà èäâà ðåä íà òðåòèÿ âúïðîñ: êàê äà ñå óâåðÿ, ÷å íèêîãà íÿìà äà çàáðàâèø?
- Àìè... íå çíàì - ïðîøåïíà Áåí.
Õåíðè ïàê ñå óñìèõíà. Ëèöåòî ìó ãðåéíà è çà ìèã ñòàíà ïî÷òè êðàñèâî.
- Àç çíàì! - âúçêëèêíà òîé, ñÿêàø òîêó-ùî áå íàïðàâèë âåëèêî îòêðèòèå. - Àç çíàì, Øêåìáî! Ùå ñè èçäÿëêàì èìåòî âúðõó òëúñòèÿ òè òúðáóõ!
Èçâåäíúæ Âèêòîð è Áúëâî÷à ñå ðàçñìÿõà îòíîâî. Çà ìèã â ãúðäèòå íà Áåí ñå ðàçëÿ èçóìåíî îáëåê÷åíèå è òîé ñè ïîìèñëè, ÷å âñè÷êî å áèëî íà óæêèì - òðèìàòà ïðîñòî ñà ðàçèãðàëè ãðîçíà êîìåäèÿ, çà äà ãî ïîáúðêàò îò ñòðàõ. Íî Õåíðè Áàóúðñ íå ñå ñìååøå è âíåçàïíî Áåí ðàçáðà, ÷å Âèêòîð è Áúëâî÷à ñå êèêîòÿò ñàìî çàùîòî íà òÿõ èì å îëåêíàëî. Áÿõà óâåðåíè, ÷å Õåíðè íå ìîæå äà ãîâîðè ñåðèîçíî. Ñàìî ÷å ãðåøàõà.
Íîæúò ñå ïëúçíà íàãîðå ãëàäêî, êàòî ïî ìàñëî. Ïî áëåäàòà êîæà íà Áåí øóðíà ñòðóéêà àëåíà êðúâ.
- Õåé! - âèêíà Âèêòîð. Âúçêëèöàíèåòî áåøå ãëóõî, ïîëóïðåãëúòíàòî îò èçíåíàäà.
- Äðúæòå ãî! - îçúáè ñå Õåíðè. - Äà íå ñòå ãî ïóñíàëè, ÷óâàòå ëè?
Ñåãà ïî ëèöåòî ìó íÿìàøå è ñëåäà îò ïðåäèøíàòà ñåðèîçíà çàìèñëåíîñò - êðèâåøå ãî çëîáíà, ñàòàíèíñêà ðàäîñò.
- Çà Áîãà, Õåíðè, íåäåé äà ãî ðåæåø íàèñòèíà! - èçïèùÿ Áúëâî÷à ñ îñòúð, ïî÷òè ìîìè÷åøêè ãëàñ.
Ñåòíå ñúáèòèÿòà ñå ðàçâèõà ñòðåìãëàâî, íî Áåí Õàíñêîì èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å âðåìåòî å çàáàâèëî ñâîÿ õîä; ñÿêàø âñè÷êî ñòàâàøå íà îòäåëíè êàäðè, êàòî ïîðåäèöà îò ñíèìêè âúâ ôîòîðåïîðòàæ íà ñïèñàíèå "Ëàéô". Îò ïàíèêàòà ìó íÿìàøå è ïîìåí. Íåíàäåéíî áå îòêðèë â ñåáå ñè íåùî íîâî è òúé êàòî òîâà íåùî íå ñå íóæäàåøå îò ïàíèêà, òî ïðîñòî ÿ ïîãúëíà èçöÿëî.
Â ïúðâèÿ êàäúð Õåíðè áå âäèãíàë àíöóãà ÷àê äî ãúðäèòå íà Áåí. Îò ïëèòêàòà îòâåñíà ðåçêà íàä ïúïà ìó ñå ñòè÷àøå êðúâ.
Âúâ âòîðèÿ êàäúð Õåíðè îòíîâî çàìàõâàøå ñ íîæà çàáúðçàíî, êàòî îáåçóìÿë ïîëåâè õèðóðã ïîä âðàæåñêà áîìáàðäèðîâêà. Áëèêíà îùå åäíà ñòðóéêà êðúâ.
Íàçàä, ïîìèñëè Áåí ñ íÿêàêâà õëàäíà óâåðåíîñò, äîêàòî êðúâòà ñå ïðîñìóêâàøå ïî êîæàòà ìó ïîä êîëàíà íà äæèíñèòå. Òðÿáâà äà áÿãàì íàçàä. Òîâà å åäèíñòâåíàòà ïîñîêà, â êîÿòî ìîãà äà ñå èçìúêíà. Áúëâî÷à è Âèêòîð âå÷å íå ãî äúðæàõà. Âúïðåêè çàïîâåäòà íà Õåíðè, äâàìàòà áÿõà îòñòúïèëè. Ëè÷åøå, ÷å ñà èçïëàøåíè äî ñìúðò. Íî àêî Áåí ïîáåãíåøå, Áàóúðñ ùåøå äà ãî íàñòèãíå.
Â òðåòèÿ êàäúð Õåíðè ñúåäèíÿâàøå äâàòà îòâåñíè ðàçðåçà ñ ïî-êúñà õîðèçîíòàëíà ÷åðòà. Áåí óñåòè êàê êðúâòà ïðîïèâà ñëèïà ìó è ïëúçâà ïî äÿñíîòî áåäðî êàòî ëåïêàâà äèðÿ íà îõëþâ.
Çà ìîìåíò Õåíðè îòñòúïè íàçàä è ñå íàâúñè ñúñðåäîòî÷åíî êàòî õóäîæíèê, êîéòî ðèñóâà ïåéçàæ. Ñëåä Í èäâà Å, ïîìèñëè Áåí è ïîâå÷å íå ìó òðÿáâàøå, çà äà ïðèñòúïè êúì äåéñòâèå. Òîé ïðåêðà÷è íàïðåä è Õåíðè ãî áëúñíà. Áåí ñå îòòëàñíà ñ êðàêà, ïðèáàâÿéêè ñîáñòâåíàòà ñè ñèëà êúì óäàðà íà ïðîòèâíèêà. Ãúðáúò ìó ñå âðÿçà â áåëîñàíèÿ ïàðàïåò, êîéòî äåëåøå Êàíçàñ ñòðèéò îò áåçäíàòà íà Ïóùèíàêà. Ñúùåâðåìåííî Áåí íàäèãíà äåñíèÿ ñè êðàê è ðÿçêî çàáè ïåòà â êîðåìà íà Õåíðè. Íå ãî ñòîðè çà îòìúùåíèå, ïðîñòî èñêàøå äà óâåëè÷è ñêîðîñòòà íà òÿëîòî ñè. Àëà êîãàòî âèäÿ êàê ïî ëèöåòî íà Õåíðè ñå èçïèñâà áåçïîìîùíà èçíåíàäà, â ãúðäèòå ìó áëèêíà áèñòðà è äèâà ðàäîñò - ÷óâñòâîòî áå òúé ìîùíî, ÷å çà ìîìåíò ñå èçïëàøè äà íå áè âðúõ÷åòî íà ÷åðåïà ìó äà åêñïëîäèðà îò âúçòîðã.
Ñåòíå ïàðàïåòúò ñå ñòðîøè ñ ïðàùåíå è ïóêîò. Áåí çúðíà êàê Âèêòîð è Áúëâî÷à ïîäõâàíàõà Õåíðè, çà äà íå ñå ñòîâàðè ïî çàäíèê â êàíàâêàòà êðàé îñòàíêèòå îò "Áóëäîçåð"; òîâà áå ïîñëåäíîòî ìó âèäåíèå ïðåäè ñàì äà ïîëåòè â ïóñòîòàòà. Ðóõíà íàäîëó ñ ïèñúê, êúì êîéòî ñå ïðèìåñâàøå ïîáåäîíîñåí ñìÿõ.
Ñëåä ìèã ñå ñãðîìîëÿñà ïî ãðúá è çàäíèê íà ñêëîíà, ìàëêî ïîä äðåíàæíàòà òðúáà, êîÿòî áå âèäÿë ïðåäè ìàëêî. Èìàøå êúñìåò - àêî áå ïàäíàë âúðõó íåÿ, ùåøå äà ñè ñòðîøè ãðúáíàêà. Íî çà ùàñòèå ñå ïðèçåìè íà äåáåë ñëîé áóðåíè è ïàïðàò, òúé ÷å ïî÷òè íå óñåòè óäàðà. Íàïðàâè çàäíî ñàëòî, óñåùàéêè êàê ðúöåòå è êðàêàòà ìó ñå ïðåìÿòàò íåéäå îòãîðå. Îçîâà ñå â ñåäíàëî ïîëîæåíèå è ïðîäúëæè äà ñå ïëúçãà íàäîëó êàòî õëàïå íà îãðîìíà çåëåíà ïúðçàëêà. Àíöóãúò ñå ðàçâÿâàøå îêîëî øèÿòà ìó, ðúöåòå ìó îò÷àÿíî äèðåõà îïîðà, àëà ñàìî ñêóáåõà åäðè ñíîïîâå îðëîâà ïàïðàò è ïàëàìèäà.
Çúðíà êàê ãîðíèÿò êðàé íà äåðåòî ñå îòäàëå÷àâà ñ áåçóìíà ñêîðîñò êàòî â ðèñóâàí ôèëì (ïðîñòî íå ìîæåøå äà ïîâÿðâà, ÷å ïðåäè ìàëêî å ñòîÿë òàì). Çúðíà êàê Âèêòîð è Áúëâî÷à çÿïàò ïîäèð íåãî, à èçóìåíèòå èì ëèöà ïðèëè÷àò íà ãîëåìè áåëè áóêâè Î. Íàìåðè äàæå âðåìå äà ñúæàëè çà áèáëèîòå÷íèòå êíèãè. Ñëåä òîâà íåùî ãî áëúñíà ñ óáèéñòâåíà ñèëà è Áåí åäâà íå ñè îòõàïà åçèêà.
Áå íàëåòÿë âúðõó ïàäíàëî äúðâî è òî ãî çàäúðæà, êàòî ñàìî ïî ÷óäî íå ñòðîøè ëåâèÿ ìó êðàê. Ñòåíåéêè, òîé ïðîïúëçÿ ìàëêî íàãîðå è ñå èçâëå÷å îò êðèâèòå êëîíè. Íàìèðàøå ñå íÿêúäå êúì ñðåäàòà íà ñêëîíà. Íàäîëó õðàñòàëàêúò ñå ñãúñòÿâàøå. Ïî ðúöåòå íà Áåí ïðîáÿãâàõà òúíêè ñòðóéêè âîäà îò äðåíàæíàòà òðúáà.
Âèñîêî ãîðå ñå ðàçäàäå êðÿñúê. Áåí îòíîâî íàäèãíà ãëàâà è âèäÿ êàê Õåíðè Áàóúðñ ïîëèòà â ïðîïàñòòà ñ íîæ ìåæäó çúáèòå. Ïðèçåìè ñå íà êðàêà, ñ îòìåòíàòî íàçàä òÿëî, çà äà íå çàãóáè ðàâíîâåñèå. Ïëúçíà ñå, îñòàâÿéêè äâå äúëáîêè áðàçäè, ñåòíå ñå âòóðíà ïî íàäîëíèùåòî ñ îãðîìíè ñêîêîâå êàòî íÿêàêàâî íåïîõâàòíî êåíãóðó.
- Õà òà óâèÿ, Õêåìâî! - êðåùåøå Õåíðè ïðåç îñòðèåòî íà íîæà è Áåí íÿìàøå íóæäà äà âèêà ïðåâîäà÷ îò ÎÎÍ, çà äà ðàçáåðå, ÷å òîâà îçíà÷àâà: Ùå òå óáèÿ, Øêåìáî!
-Õà òà óâèÿ, òóîéòà ìàìõà!
 È èçâåäíúæ ñ õëàäíèÿ ãåíåðàëñêè ïîãëåä, êîéòî áå ïðèäîáèë ïðåäè ìàëêî ãîðå íà òðîòîàðà, Áåí îòêðè êàêâî òðÿáâà äà ñòîðè. Óñïÿ äà ñå èçïðàâè íà íîçå ñàìî ìèã ïðåäè âðàãúò  äà âðúõëåòè - íîæúò âå÷å áåøå â ðúêàòà íà Õåíðè è ñî÷åøå ïðàâî íàïðåä êàòî âîéíèøêè ùèê. Ñìúòíî îñúçíà, ÷å ëåâèÿò êðà÷îë íà äæèíñèòå å ðàçäðàí íà ïàðöàëè, à êðàêúò  ìó êúðâè  äàëå÷ ïî-çëå îò êîðåìà... íî çàñåãà êðàêúò ãî êðåïåøå, à òîâà îçíà÷àâàøå, ÷å íå å ñ÷óïåí. Å, ïîíå ñå íàäÿâàøå, ÷å òðÿáâà äà îçíà÷àâà òîâà.
Áåí ïðèêëåêíà ëåêî, çà äà çàïàçè íåñòàáèëíîòî ñè ðàâíîâåñèå è êîãàòî Õåíðè ãî ñãðàá÷è ñ åäíàòà ðúêà, à ñ äðóãàòà çàâúðòÿ íîæà, òîé îòñêî÷è íàñòðàíè. Çàãóáè ðàâíîâåñèå, íî ïàäàéêè ïðîòåãíà íàïðåä ðàçðàíåíèÿ ñè ëÿâ êðàê. Ïèùÿëèòå íà Õåíðè ñðåùíàõà ïðåïÿòñòâèåòî è òîâà ìèãíîâåíî ãî îòêúñíà îò çåìíàòà òâúðä. Çàáðàâèë ñòðàõà ñè, Áåí çÿïíà îò âúçõèòà è ñòðàõîïî÷èòàíèå. Õåíðè Áàóúðñ ñÿêàø ëåòåøå äîñóù êàòî Ñóïåðìåí íàä ïàäíàëîòî äúðâî. Áåøå ïðîòåãíàë ðúöå ïðàâî íàïðåä, êàêòî ïðàâåøå Äæîðäæ Ðèéâñ â òåëåâèçèîííèÿ ôèëì. Ñàìî ÷å çà Äæîðäæ Ðèéâñ ïîëåòúò âèíàãè èçãëåæäàøå íåùî ñúâñåì åñòåñòâåíî - âñå åäíî ÷å ñå êúïå èëè îáÿäâà íà âåðàíäàòà â çàäíîòî ñè äâîð÷å. À Õåíðè èçãëåæäàøå òúé, êàòî ÷å íÿêîé ìó áå çàâðÿë ãîðåù ðúæåí â çàäíèêà. Áåççâó÷íî îòâàðÿøå è çàòâàðÿøå óñòà. Îò úãúë÷åòî íà óñòíèòå ìó èçëåòÿ ñòðóÿ ñëþíêà è Áåí ÿ âèäÿ êàê ñå ëåïâà âúðõó óõîòî íà Õåíðè.
 Ñåòíå Õåíðè ñå ñãðîìîëÿñà. Íîæúò èçõâúð÷à îò ðúêàòà ìó. Òîé ñå ïðåìåòíà ïðåç ðàìî, ãðîõíà ïî ãðúá è ñå ïëúçíà ñðåä õðàñòàëàêà ñ øèðîêî ðàçêðà÷åíè íîçå. Ðàçäàäå ñå êðÿñúê. Ãëóõ óäàð. Ïîñëå íàñòàíà òèøèíà. 
Çàìàÿíèÿò Áåí ñåäåøå è ãëåäàøå ñìà÷êàíèòå õðàñòàëàöè, êúäåòî áå èç÷åçíàë Õåíðè. Èçâåäíúæ íàîêîëî ñå çàòúðêàëÿõà áóöè è êàìúíè. Ïàê âäèãíà î÷è íàãîðå. Ïî ñêëîíà ñëèçàõà Âèêòîð è Áúëâî÷à. Äâèæåõà ñå ïî-ïðåäïàçëèâî, à ñëåäîâàòåëíî è ïî-áàâíî îò Õåíðè, íî ñàìî ñëåä òðèéñåòèíà ñåêóíäè ùÿõà äà ãî íàñòèãíàò, àêî íå ïðåäïðèåìåøå íåùî. 
Áåí èçñòåíà. Íÿìàøå ëè êðàé òîâà áåçóìèå?
Áåç äà èçïóñêà äâàìàòà îò ïîãëåä, òîé ñå ïðåêàòåðè ïðåç ïàäíàëîòî äúðâî è äèøàéêè äðåçãàâî, íà ïðåñåêóëêè, ñå çàòúòðè íàäîëó ïî ñèïåÿ. Â ðåáðàòà ìó ñÿêàø ñå âïèâàøå íàæåæåíî îñòðèå. Åçèêúò ãî áîëåøå óæàñíî. Õðàñòèòå âå÷å ñòúð÷àõà íàä ãëàâàòà ìó. Â íîçäðèòå ìó íàõëó áóéíèÿò çåëåí äúõ íà âîëíî ðàñòÿùè ïëåâåëè. ×óâàøå êàê íåéäå ñúâñåì íàáëèçî ñòðóéêè âîäà ïîäñêà÷àò ñ ïëÿñúê è ñå ïðîâèðàò ìåæäó êàìúíàêà.
Âíåçàïíî êðàêúò ìó ñå ïîäõëúçíà è âñè÷êî çàïî÷íà îòíîâî - ïðåìÿòàøå ñå, ïúðçàëÿøå ñå ïî ãðúá è êîðåì, íÿêàêúâ èçäàäåí êàìúê ðàçäðà îïàêîòî íà êèòêàòà ìó, ñåòíå ïðîôó÷à ïðåç òðúíëèâ õðàñòàëàê, îñòàâÿéêè ïî øèïîâåòå ñèâîñèíêàâè ïàìó÷íè ïàðöàë÷åòà îò àíöóãà è êúñ÷åòà ìåñî îò ðúöåòå è áóçèòå ñè.
Ðçòúðñåí îò åäèí ïîñëåäåí óáèéñòâåí ñáëúñúê, òîé ñïðÿ è ñå îçîâà ñåäíàë, ñ êðàêà âúâ âîäàòà. Òÿñíî ëúêàòóøíî ïîòî÷å ñå ñïóñêàøå íàäÿñíî è ÷åçíåøå â  ãúñòàëàê îò íåäîðàñëè äúðâåòà; ïîä êëîíèòå èì èçãëåæäàøå òúìíî êàòî â ðîã. Îçúðíà ñå íàëÿâî è âèäÿ Õåíðè Áàóúðñ, ïðîñíàò ïî ãðúá ñðåä ðó÷åÿ. Ìåæäó ïîëóîòâîðåíèòå ìó êëåïà÷è ñå âèæäàøå ñàìî áÿëîòî íà î÷èòå. Îò åäíîòî ìó óõî ñå ñòè÷àøå êðúâ è ïî âîäàòà êúì Áåí ñòðóÿõà òúíè÷êè ÷åðâåíè íèøêè.
Î, Áîæå ìîé, óáèë ñúì ãî! Î, Áîæå ìîé, àç ñúì óáèåö! Î, Áîæå ìîé! 
Çàáðàâÿéêè, ÷å Áúëâî÷à è Âèêòîð ãî ãîíÿò ïî ïåòèòå (èëè ìîæå áè ðàçáèðàéêè, ÷å ùå çàáðàâÿò çà íàìåðåíèÿòà ñè äà ãî ñìàæàò îò áîé, ùîì âèäÿò áåçäèõàííèòå îñòàíêè íà ñâîÿ Áåçñòðàøåí Âîæä), Áåí ïðåöàïà ïåò-øåñò ìåòðà íàãîðå ïî òå÷åíèåòî êúì ìÿñòîòî, êúäåòî ëåæåøå Õåíðè ñ ðàçïàðöàëèâåíà ðèçà, ïîòúìíåëè ìîêðè äæèíñè è áåç åäèíèÿ áîòóø. Ïðåç ìúãëàòà â ñúçíàíèåòî ñè äîëàâÿøå, ÷å îò ñîáñòâåíèòå ìó äðåõè íå å îñòàíàëî êàæè-ðå÷è íèùî è ÷å ðàçíåáèòåíîòî ìó òÿëî å öÿëîòî â ñèíèíè è ðàíè. Ëåâèÿò ãëåçåí èçãëåæäàøå íàé-çëå; âå÷å áå òîëêîâà ïîäóò, ÷å ðàçòÿãàøå ìîêðèÿ êåö è çà äà îáëåê÷è íåïîíîñèìèòå áîëêè â íåãî, Áåí íå âúðâåøå, à ñå ëþøêàøå êàòî ìîðÿê ïðåç ïúðâèÿ ñè äåí íà áðåãà ñëåä äúëãî ïúòóâàíå ïî ìîðå.
Ïðèâåäå ñå íàä Õåíðè Áàóúðñ. È èçâåäíúæ Õåíðè øèðîêî ðàçòâîðè î÷è. Âêîï÷è ñå â ãëåçåíà íà Áåí ñ èçïîäðàíà, ðàçêúðâàâåíà ðúêà. Óñòíèòå ìó ñå ðàçäâèæèõà è ìàêàð ÷å ìåæäó òÿõ èçëåòÿ ñàìî òðåïåðëèâ ñâèñòÿù äúõ, Áåí âñå ïàê ðàçáðà êàêâî êàçâà: Ùå òå óáèÿ, òëúñòî ëàéíî!
Õåíðè îïèòâàøå äà ñå èçïðàâè, èçïîëçóâàéêè êðàêà íà âðàãà âìåñòî ïàòåðèöà. Áåí îò÷àÿíî çàäúðïà. Ïðúñòèòå íà Õåíðè ñå õëúçíàõà íàäîëó, ïîñëå ãî èçòúðâàõà. Ðàçìàõâàéêè ðúöå êàòî âÿòúðíà ìåëíèöà, Áåí îòëåòÿ íàçàä è òóïíà ïî çàäíèê çà òðåòè ïúò ïðåç ïîñëåäíèòå ÷åòèðè ìèíóòè - íàöèîíàëåí, àêî íå è ñâåòîâåí ðåêîðä. Îòãîðå íà âñè÷êî ïàê ñè ïðåõàïà åçèêà. Íàîêîëî ïëèñíà âîäà. Çà ìèã ïðåä î÷èòå íà Áåí çàòàíöóâàõà âñè÷êè öâåòîâå íà äúãàòà. Îáà÷å íå ìó ïóêàøå íèòî çà äúãàòà, íèòî çà òîâà äàëè íàèñòèíà ìîæå äà ñòàíå ìîìè÷å, àêî ìèíå ïîä íåÿ. Ùåøå äà ñå áîðè çà æàëêàòà ñè òëúñòà êîæà.
Õåíðè ñå ïðåòúðêàëÿ ïî êîðåì. Ïîìú÷è ñå äà ñòàíå. Ïàäíà. Óñïÿ äà ñå íàäèãíå íà ðúöå è êîëåíå. È íàêðàÿ ñúñ çàëèòàíå ñå èçïðàâè íà êðàêà. Âïè â Áåí ñòðàøíèÿ ñè ÷åðåí ïîãëåä. Êè÷óðèòå ïî ÷åëîòî ìó áÿõà êëþìíàëè íàñàì-íàòàì êàòî ëèñòàòà íà öàðåâè÷íè êî÷àíè ñëåä îïóñòîøèòåëíà áóðÿ.
Âíåçàïíî Áåí ñå ÿäîñà. Íå, íåùî ïîâå÷å. Ïîáåñíÿ. Ñàìî ïðåäè äåñåò ìèíóòè âúðâåøå ïî óëèöàòà ñ áèáëèîòå÷íèòå êíèãè ïîä ìèøíèöà, íåâèííî ñè ìå÷òàåøå çà öåëóâêèòå íà Áåâúðëè Ìàðø è íèêîìó íèùî ëîøî íå ïðàâåøå. À ÿ ãî âèæòå ñåãà. Ñàìî ãî âèæòå. Äæèíñèòå íà ïàðöàëè. Ëåâèÿò ãëåçåí - àêî íå ñ÷óïåí, òî ïîíå ëîøî íàâåõíàò. Öåëèÿò êðàê èçïîäðàí, åçèêúò ïðåõàïàí, âúðõó êîðåìà - ìîíîãðàìúò íà ïðîêëåòèÿ Õåíðè Áàóúðñ. Êàêâî ùå ðå÷åòå çà òàÿ äðèñëèâà ñúäáà, äðàãè ñïîðòíè çàïàëÿíêîâöè? Íî íàâÿðíî íå äðóãî, à ìèñúëòà çà áèáëèîòå÷íèòå êíèãè, êîèòî ìó áÿõà ïîâåðåíè, ãî òëàñíà â àòàêà ñðåùó Õåíðè Áàóúðñ. Èçãóáåíèòå áèáëèîòå÷íè êíèãè è ïðåäñòàâàòà êàê óêîðèçíåíî ùå ãî ïîãëåäíå ìèñèñ Ñòàðåò, êîãàòî é êàæå. Êàêâèòî è äà áÿõà ïðè÷èíèòå - ðàíèòå, íàâåõíàòèÿò ãëåçåí, áèáëèîòå÷íèòå êíèãè èëè äîðè ìèñúëòà çà ìîêðèÿ è íàâÿðíî ñúâñåì íå÷åòëèâ áåëåæíèê â çàäíèÿ ìó äæîá - âàæíîòî áå, ÷å ïîâå÷å íå ìó òðÿáâàøå, çà äà ñå õâúðëè â ñõâàòêàòà. Øëÿïàéêè ñ ïîäãèçíàëèòå ñè êåöîâå ïðåç ïëèòêàòà âîäà, òîé çàêóöóêà íàïðåä è ðèòíà Õåíðè ïðàâî ïî òîïêèòå.
Õåíðè íàäàäå óæàñÿâàù ðúæäèâ âîïúë, îò êîéòî ïòèöèòå ïî îêîëíèòå äúðâåòà ñå ðàçëåòÿõà ñ ïëÿñúê. Çà ìèã ïîñòîÿ øèðîêî ðàçêðà÷åí, ñãðàá÷èë ÷àòàëà ñè ñ äâå ðúöå è âïèë èçóìåí ïîãëåä â Áåí.
- Úõ - èçðå÷å òîé ñ èçòúíÿë ãëàñ.
- Ïðàâèëíî - êàçà Áåí.
- Úõ - èçðå÷å Õåíðè ñ îùå ïî-òúíè÷úê ãëàñåö.
- Ïðàâèëíî - ïîâòîðè Áåí.
Õåíðè áàâíî ñå ñâëå÷å íà êîëåíå - íå ïàäíà, à ïî-ñêîðî ñå ñãúíà êàòî íîæèöà. Ïðîäúëæàâàøå äà ñå âçèðà â Áåí ñ íåäîóìÿâàùè ÷åðíè î÷è.
- Úõ.
- Àäñêè ïðàâèëíî - çàÿâè Áåí.
- Úõ! - èçñòåíà Õåíðè. - Òîïêèòå ìè. Úõ! Îëåëå, ñìàçà ìè òîïêèòå. Úõ-úõ! - Âå÷å çàïî÷âàøå ìàëêî ïî ìàëêî äà ñáèðà ñèëèöà è Áåí âçå äà îòñòúïâà êðà÷êà ñëåä êðà÷êà. Ïðèëîøàâàøå ìó îò ìèñúëòà çà îíîâà, êîåòî áå ñòîðèë, íî ñúùåâðåìåííî ñå ÷óâñòâóâàøå îìàÿí, åäâà ëè íå âöåïåíåí îò ïðàâåäíà ãîðäîñò. - Úõ!... ïàêåòúò ìè, òâîéòà ìàìà... úõ-ÚÕ!... îëåëå, òâîéòà ìàìà, ÒÎÏÊÈÒÅ ÌÈ!
Áåí áè ìîãúë äà îñòàíå íà ïîëåñðàæåíèåòî áåçêðàéíî äúëãî - ìîæå áè äîðè äîêàòî Õåíðè ñå îêîïèòåøå è õóêíåøå äà ãî ãîíè - íî òî÷íî â òîçè ìîìåíò íàä ëÿâîòî ìó óõî ñå ñòîâàðè êàìúê è áîëêàòà áå òúé äúëáîêî ïðîíèçâàùà, ÷å ïðåäè äà óñåòè íîâàòà òîïëà ñòðóéêà êðúâ, òîé ñè ïîìèñëè, ÷å ãî å æèëíàëà îñà.
Çàâúðòÿ ñå è âèäÿ äðóãèòå äâàìà äà ñå çàäàâàò êúì íåãî ñ øèðîêè êðà÷êè ïî ñðåäàòà íà ïîòîêà. Âñåêè íîñåøå ïî øåïà çàîáëåíè ðå÷íè êàìúíè. Âèêòîð çàìàõíà è Áåí ÷ó êàê êàìúêúò ïðîôó÷à êðàé óõîòî ìó. Ïðèâåäå ñå, íî â òîâà âðåìå äðóã ñíàðÿä ãî óëó÷è ïî äÿñíîòî êîëÿíî è ãî íàêàðà äà èçêðåùè îò áîëêà è èçíåíàäà. Òðåòè êàìúê îòñêî÷è îò äÿñíàòà ìó ñêóëà è îêîòî ìó ñå íàïúëíè ñúñ ñúëçè.
Òîé äîêóöóêà äî îòñðåùíèÿ áðÿã è ñå çàêàòåðè ïî íåãî ñ öÿëàòà ñêîðîñò, íà êîÿòî áå ñïîñîáåí, êàòî ñå âêîï÷âàøå â ñòúð÷àùèòå êîðåíèùà è èçñêóáâàøå öåëè íàðú÷è  õðàñòè. Äîáðà ñå äî âúðõà (äîêàòî ñå ïðåõâúðëÿøå ïðåç ðúáà, åäèí ïðîùàëåí êàìúê ãî öàïàðäîñà ïî çàäíèêà) è áúðçî ñå îçúðíà ïðåç ðàìî.
Áúëâî÷à áå êîëåíè÷èë äî Õåíðè, à Âèêòîð ñòîåøå íà äâà-òðè ìåòðà îò íåãî è ìÿòàøå êàìúíè; åäèí îò òÿõ ñ ãîëåìèíàòà íà áåéçáîëíà òîïêà ñå âðÿçà â èçáóÿëèòå õðàñòè êðàé Áåí. Íå ìó òðÿáâàøå äà ãëåäà ïîâå÷å; âñúùíîñò áå âèäÿë ïîâå÷å îò äîñòàòú÷íî. È íàé-ëîøîòî - Õåíðè Áàóúðñ îòíîâî ñå èçïðàâÿøå íà êðàêà. Äîñóù êàòî íîâè÷êèÿ ìó "Òàéìåêñ", Õåíðè ìîæåøå äà ïîíåñå ñîëèäåí óäàð è ïàê äà ïðîäúëæàâà äà öúêà. Áåí ñå çàâúðòÿ è íàïèðàéêè ñ ãúðäè ïðåç õðàñòèòå çàêóöóêà â ïîñîêà, çà êîÿòî ñå íàäÿâàøå äà å çàïàä. Àêî óñïååøå äà ïðåêîñè Ïóùèíàêà äî Îëä êåéï, ìîæåøå äà èçïðîñè îò íÿêîãî äåñåò öåíòà è äà ñå ïðèáåðå ñ àâòîáóñà. À ñòèãíåøå ëè ñè ó äîìà, ùåøå äà çàêëþ÷è âðàòàòà, äà çàðîâè îêúðâàâåíèòå ïàðöàëèâè äðåõè äúëáîêî â áîêëóêà è êîøìàðúò íàé-ñåòíå ùåøå äà ñâúðøè. Ïðåäñòàâè ñè êàê ñåäè íà êðåñëîòî â õîëà èçêúïàí è ÷èñò, çàãúðíàò â ïóõêàâàòà ÷åðâåíà õàâëèÿ, ãëåäà ïî òåëåâèçèÿòà ìóëòôèëìè çà ïàòîêà Äàôè è ñìó÷å ìëÿêî ïðåç àðîìàòèçèðàíà ÿãîäîâà ñëàìêà. Òàÿ ìèñúë ùå òå êðåïè, ìðà÷íî ñè êàçà òîé è ñå çàòúòðè ïî-íàòàòúê.
Õðàñòèòå ãî øèáàõà ïðåç ëèöåòî. Áåí ãè îòìÿòàøå íàñòðàíè. Òðúíèòå ãî äåðÿõà êàòî õèùíè íîêòè. Ìú÷åøå ñå äà íå èì îáðúùà âíèìàíèå. Îòïðåä ñå ïîÿâè ðàâíà ïëîùàäêà, ïîêðèòà ñ ÷åðíà, ëåïêàâà êàë. Áåøå îáðàñëà íàãúñòî ñ íÿêàêâè ïîäîáíè íà áàìáóê ðàñòåíèÿ è îò çåìÿòà ñå íàäèãàøå òåæêî çëîâîíèå. Äîêàòî ãëåäàøå áëÿñúêà íà çàñòîÿëàòà âîäà ïî-íàâúòðå â ãúñòàëàêà, íÿêàêâà çëîâåùà ìèñúë
(òðåñàâèùå)
ïëúçíà êàòî ñÿíêà èç äúëáèíèòå íà ñúçíàíèåòî ìó. Íå èñêàøå äà îòèâà íàòàì. Äàæå è äà íÿìàøå òðåñàâèùå, êàëòà êàòî íèùî ùåøå äà ìó ñìúêíå êåöîâåòå. Çàâè íàäÿñíî, èçòè÷à ïîêðàé áàìáóêîâèÿ ãúñòàëàê è íàêðàÿ ïîïàäíà â èñòèíñêà ãîðà.
Äúðâåòàòà, ïðåäèìíî ìîãúùè åëè, ðàñòÿõà íàâñÿêúäå, áîðåõà ñå áåçìèëîñòíî çà ìÿñòî ïîä ñëúíöåòî, íî çà ñìåòêà íà òîâà õðàñòèòå îðåäÿõà è Áåí çàêðà÷è ïî-áúðçî. Âå÷å íÿìàøå ïðåäñòàâà íàêúäå îòèâà, àëà ïîíå ñå íàäÿâàøå, ÷å èìà çíà÷èòåëíà ïðåäíèíà â ãîíèòáàòà. Äåðè îáãðúùàøå Ïóùèíàêà îò òðè ñòðàíè, à íåäîâúðøåíîòî óäúëæåíèå íà ìàãèñòðàëàòà ïðåãðàæäàøå ÷åòâúðòàòà. Ðàíî èëè êúñíî âñå ùåøå äà èçëåçå íÿêúäå.
Â êîðåìà ìó ïóëñèðàøå òúïà áîëêà è òîé ïðèäúðïà íàãîðå îñòàíêèòå îò àíöóãà, çà äà îãëåäà êàêâî å ïîëîæåíèåòî. Ùîì âèäÿ, íåâîëíî ñáúð÷è âåæäè è èçîõêà ïðåç çúáè. Øêåìáåòî ìó ïðèëè÷àøå íà ÷óäîâèùíà òîïêà çà êîëåäíà åëõà - öÿëîòî â òúìíî÷åðâåíà ñúñèðåíà êðúâ è ðàçìàçàíà çåëåíèíà îò òúðêàëÿíåòî ïî ñèïåÿ. Ïîáúðçà äà ñìúêíå àíöóãà íà ìÿñòî. Îò ãðîçíàòà ãëåäêà ìó ñå ïîâäèãàøå.
Ñêîðî îòïðåä äîëåòÿ ãëóõî áó÷åíå - ðàâíîìåðíèÿò òúòåí áåøå òîëêîâà íèñúê, ÷å åäâà ñå äîëàâÿøå. Íÿêîé âúçðàñòåí, ãîíåí ñàìî îò ìèñúëòà äà ñå ïðúæäîñà ÷àñ ïî-ñêîðî (êîìàðèòå âå÷å áÿõà îòêðèëè Áåí è èçãëåæäàõà äîñòà åäðè, ìàêàð è íå ÷àê êîëêîòî ëÿñòîâè÷êè), íå áè îáúðíàë âíèìàíèå íà øóìà èëè ïðîñòî áè ãî ïðîïóñíàë êðàé óøèòå ñè. Íî Áåí áåøå ìàëêî ìîì÷å è ïîñòåïåííî ñå îêîïèòâàøå îò ïðåæèâÿíîòî. Ñâúðíà íàëÿâî è ñè ïðîïðàâè ïúò ïðåç íèñêèòå ëàâðîâè õðàñòè. Çàä òÿõ íà ìåòúð íàä çåìÿòà ñòúð÷åøå ãîðíèÿò êðàé íà áåòîíåí  öèëèíäúð, øèðîê îêîëî ìåòúð è äâàäåñåò. Îòãîðå ãî ïðèõëóïâàøå æåëåçåí êàïàê ñ äóïêà è íàäïèñ äî íåÿ: ÊÀÍÀËÍÀ ÑËÓÆÁÀ ÄÅÐÈ. Øóìúò - îòáëèçî íàèñòèíà çâó÷åøå êàòî òúòåí - äîëèòàøå íåéäå îò äúëáèíèòå.
Áåí ïðèëåïè îêî âúðõó îòâîðà, íî íå âèäÿ íèùî. ×óâàøå ñàìî áó÷åíå è äàëå÷åí ïëèñúê íà âîäà. Ïîå ñè äúõ, ëúõíà ãî êèñåëà, âëàæíà âîíÿ íà èçïðàæíåíèÿ è òîé ñå îòäðúïíà ñ ãðèìàñà íà îòâðàùåíèå. Íàé-îáèêíîâåíà êàíàëíà øàõòà. Èëè ìîæå áè êîìáèíàöèÿ îò êàíàë è äðåíàæåí òóíåë - èìàøå ãè ìíîãî â èçòîðìîçåíèÿ îò íàâîäíåíèÿ Äåðè. Ñêó÷íà ðàáîòà. È âñå ïàê ñúîðúæåíèåòî ðàçáóæäàøå â ãúðäèòå ìó íÿêàêâà ñòðàííà òðúïêà. Îò÷àñòè òîâà ñå äúëæåøå íà ñðåùàòà ñ ÷îâåøêî òâîðåíèå ñðåä òàÿ çàíåìàðåíà è áóðåíÿñàëà áåçïúòèöà, íî íàâÿðíî ãî áå âïå÷àòëèëà è ñàìàòà ôîðìà íà ñòúð÷àùèÿ îò çåìÿòà áåòîíåí öèëèíäúð. Ìèíàëàòà ãîäèíà áåøå ÷åë "Ìàøèíàòà íà âðåìåòî" îò Õúðáúðò Óåëñ - ïúðâî â êîìèêñîâ âàðèàíò, à ïîñëå è ñàìàòà êíèãà. Öèëèíäúðúò ñ ïðîäóï÷åí æåëåçåí ïîõëóïàê ìó íàïîìíÿøå çà êëàäåíöèòå, êîèòî âîäÿò íàäîëó êúì öàðñòâîòî íà óæàñíèòå óðîäëèâè ìîðëîöè. 
Áúðçî ñå îòäàëå÷è, äèðåéêè îòíîâî çàïàäíàòà ïîñîêà. Äîáðà ñå äî ìàëêà ïîëÿíà è âçå äà ñå âúðòè, äîêàòî ñÿíêàòà ìó îñòàíà òî÷íî çàä íåãî, ïîíå äîêîëêîòî ìîæåøå äà ïðåöåíè. Ïîñëå ïîå ïðàâî íàïðåä.
Ïåò ìèíóòè ïî-êúñíî îòïðåä îòíîâî äîëåòÿ ðîìîí íà âîäà... è ãëàñîâå. Äåòñêè ãëàñîâå.
Áåí ñïðÿ, îñëóøà ñå è âíåçàïíî ÷ó çàä ãúðáà ñè äðóãè ãëàñîâå, ïðèäðóæåíè îò ïóêîò íà ñú÷êè. Ïîçíà ãè âåäíàãà. Áÿõà ãëàñîâåòå íà Âèêòîð, Áúëâî÷à è åäèíñòâåíèÿ, íåïîâòîðèìèÿ Õåíðè Áàóúðñ.
Èçãëåæäà, êîøìàðúò âñå îùå íå áå ñâúðøèë.
Áåí ñå îçúðíà. Òúðñåøå ïîíå åäíî ñïîêîéíî êúò÷å íà áåëèÿ ñâÿò.


                        10.

Ñëåä îêîëî äâà ÷àñà òîé èçëåçå îò ñêðèâàëèùåòî ñè ïî-ìðúñåí îò êîãàòî è äà áèëî, íî è ìúíè÷êî ïîîñâåæåí. Êîëêîòî è íåâåðîÿòíî äà èçãëåæäàøå, áåøå óñïÿë äà äðåìíå.
Â ìèãà, êîãàòî ðàçáðà, ÷å òðèìàòà âñå îùå ñà ïî äèðèòå ìó, Áåí áåøå ñàìî íà êîñúì îò ïúëíîòî âöåïåíåíèå - êàòî æèâîòèí÷å, ïîïàäíàëî â áëÿñúêà íà àâòîìîáèëíè ôàðîâå. Îáçåìàøå ãî ïàðàëèçèðàùà ëåíîñò. Ìèíà ìó ìèñúëòà ïðîñòî äà ëåãíå íà çåìÿòà, äà ñå ñâèå êàòî òàðàëåæ è äà ãè îñòàâè äà ïðàâÿò êàêâîòî ñè ùàò. Èäåÿòà áåøå áåçóìíà, íî êîé çíàå çàùî èçãëåæäàøå íÿêàê óäèâèòåëíî äîáðà.
Àëà âìåñòî äà ñå ïðåäàäå, Áåí çàêðà÷è íàïðåä êúì ðîìîíà íà âîäà è äåòñêèòå ãëàñîâå. Ìú÷åøå ñå äà ðàçëè÷è îòäåëíèòå äóìè, äà ðàçáåðå êàêâî êàçâàò - íàñî÷âàøå íàòàì öÿëîòî ñè âíèìàíèå, çà äà ïðîïúäè çëîâåùîòî äóøåâíî âöåïåíåíèå. Ïðîåêò. Ãîâîðåõà çà íÿêàêúâ ïðîåêò. Äâà ãëàñà, åäèíèÿò äàæå ìó ñå ñòðóâàøå ìàëêî ïîçíàò. Ðàçäàäå ñå ïëÿñúê, ïîñëåäâàí îò âåñåë ñìÿõ. Ñìåõúò ãî èçïúëíè ñ ìú÷èòåëåí êîïíåæ è òîé èçâåäíúæ îñúçíà ñ êðèñòàëíà ÿñíîòà â êîëêî îïàñíî ïîëîæåíèå å èçïàäíàë.
Àêî ïîïàäíåøå â ðúöåòå íà âðàãîâåòå, íÿìàøå ñìèñúë äà âúâëè÷à â áåäàòà ñè è äðóãè äåöà. Áåí îòíîâî çàâè íàäÿñíî. Êàêòî ñå ñëó÷âà ïîíÿêîãà ñ åäðèòå õîðà, òîé èìàøå èçâúíðåäíî ëåêà ñòúïêà. Ìèíà òîëêîâà áëèçî äî äâåòå ìîì÷åòà, ÷å çúðíà êàê ñåíêèòå èì ñíîâàò íàñàì-íàòàì íà ôîíà íà ðå÷íèÿ áëÿñúê, íî òå èçîáùî íå ãî óñåòèõà. Ïîñòåïåííî ãëàñîâåòå âçåõà äà çàòèõâàò çàä ãúðáà ìó.
Èçëåçå íà òÿñíà, äîáðå óòúïêàíà ïúòåêà. Ïîìèñëè äàëè äà íå ïîåìå ïî íåÿ, ïîñëå ïîêëàòè ãëàâà. Ïðåñå÷å ÿ è îòíîâî ïîòúíà ñðåä õðàñòàëàêà. Ñåãà âúðâåøå ïî-áàâíî, çàùîòî ðàçãðúùàøå âåéêèòå âìåñòî áåçîãëåäíî äà ñè ïðîáèâà ïúò ïðåç òÿõ. Âñå îùå ñå äâèæåøå óñïîðåäíî íà ïîòîêà, êðàé êîéòî èãðàåõà äðóãèòå äåöà. Äàæå ïðåç ãúñòàòà ïðåãðàäà îò õðàñòè è äúðâåòà ñè ëè÷åøå, ÷å òîçè ïîòîê å ìíîãî ïî-ïúëíîâîäåí îò ïðåäèøíèÿ, êúäåòî ñå áÿõà èçòúðñèëè äâàìàòà ñ Õåíðè.
Îòïðåä òèõè÷êî áó÷åøå îùå åäèí áåòîíåí öèëèíäúð, óêðèò ñðåä îãðîìíî âúëìî îò êúïèíîâè ñòúáëà. Çàä íåãî çàïî÷âàøå ñòðúìíèÿò áðÿã íà ïîòîêà è òî÷íî òàì íàä âîäàòà íàäâèñâàøå ïîëóèçêîðåíåí, ñúñóõðåí îò ñòàðîñò äúá. Îãîëåíè îò òå÷åíèåòî, êîðåíèòå ìó ñòúð÷àõà êàòî êè÷óðè ñïëúñòåíà êîñà.
Ñ íàäåæäàòà äà íå ñðåùíå áóáîëå÷êè èëè çìèè (íî ïðåêàëåíî èçìîðåí, çà äà ñå âúëíóâà êîé çíàå êîëêî îò òàÿ ìèñúë), Áåí ñå ïðîâðÿ îòäîëó è ïîïàäíà â òÿñíà ïåùåðêà. Îáëåãíà ñå íàçàä. Íÿêàêúâ êîðåí ãî ñìóøêà â ãúðáà êàòî ãíåâåí ïðúñò. Òîé ñå ïîðàçìúðäà è íàìåðè ùî-ãîäå óäîáíî ïîëîæåíèå.
Ñëåä ìèã êðàé äúðâîòî èçñêî÷èõà Õåíðè, Áúëâî÷à è Âèêòîð. Áåøå ñå íàäÿâàë äà ñâúðíàò ïî ïúòåêàòà, íî ÿâíî íÿìàøå êúñìåò. Òðèìàòà ïîñòîÿõà íàáëèçî - òîëêîâà íàáëèçî, ÷å ìîæåøå äà ãè äîêîñíå, àêî ïðîòåãíåøå ðúêà îò ñêðèâàëèùåòî ñè.
- Áàñ äúðæà, ÷å îíèÿ ñèòíè ñîïîëàíêîâöè ñà ãî âèäåëè - êàçà Áúëâî÷à.
- Äîáðå äå, õàéäå äà ïðîâåðèì - îòâúðíà Õåíðè è òðèìàòà ïîåõà íàçàä. Ñëåä íÿêîëêî ñåêóíäè Áåí ÷ó çàïëàøèòåëíèÿ ìó ðåâ: - Åé, äðåáîñúöè, êâî ïðàâèòå òóê, âàøòà ìàìêà?
Ïîñëåäâà íÿêàêúâ îòãîâîð, íî Áåí íå óñïÿ äà ñõâàíå íèòî äóìà - äåöàòà áÿõà òâúðäå äàëå÷å, à ðåêàòà (Êåíäúñêèã, ðàçáèðà ñå) øóìåøå ïðåêàëåíî ñèëíî. Âúâ âñåêè ñëó÷àé ïî ãëàñîâåòå ëè÷åøå, ÷å ñà èçïëàøåíè. Ìèñëåíî èì èçïðàòè ñâîèòå ñúáîëåçíîâàíèÿ.
Ïîñëå Âèêòîð Êðèñ èçðåâà íåùî, êîåòî îçàäà÷è Áåí:
- Ãëåé ãî òîÿ øèáàí áåíò çà äå÷óðëèãà!
Áåíò çà äå÷óðëèãà? Áàíäà äå÷óðëèãà? Íàâÿðíî íå áå ÷óë äîáðå. Âèêòîð ñèãóðíî êàçâàøå, ÷å ñà ñðåùíàëè íÿêàêâà øèáàíà áàíäà äå÷óðëèãà.
- Äàé äà ìó âèäèì ñìåòêàòà - ïðåäëîæè Áúëâî÷à.
Ðàçäàäîõà ñå ïðîòåñòèðàùè ãëàñîâå, ïîñëåäâàíè îò áîëåçíåí ïèñúê. Íÿêîé ñå ðàçïëàêà. Äà, ñúáîëåçíîâàíèÿòà èçãëåæäàõà íàïúëíî çàñëóæåíè. Îíèÿ íå áÿõà óñïåëè äà ãî îòêðèÿò (ïîíå çàñåãà) è ñè èçêàðâàõà ÿäà íà ïúðâèòå ñðåùíàòè äåöà.
- Äàäåíî, ñåãà ùå ìó âèäèì ñìåòêàòà - ñúãëàñè ñå Õåíðè.
Ïëÿñúöè. Âèêîâå. Âçðèâîâå íà òúïàøêè êèêîò îò ñòðàíà íà Áúëâî÷à è Âèêòîð. Åäíî îò ïî-ìàëêèòå äåöà èçêðåùÿ â áåçñèëíà ÿðîñò.
- Çàòâàðÿé ñè ïëþâàëíèêà, ïåëòåê ñèòåí - çàïîâÿäà Õåíðè Áàóúðñ. - Çà äíåñ ìè å ïèñíàëî îò ëàéíà êàòî òåáå.
Îòåêíà îñòúð ïóêîò. Çâóêúò íà òå÷àùà âîäà ñå çàñèëè, çà ìèã ïðåðàñíà â ðåâ è îòíîâî çàòèõíà äî ïðåäèøíèÿ êðîòúê ðîìîí. Èçâåäíúæ Áåí ðàçáðà. Áåíò çà äå÷óðëèãà, äà, òî÷íî òîâà áå êàçàë Âèêòîð. Äåöàòà - äâå èëè òðè, äîêîëêîòî áå ðàçáðàë ïî ãëàñîâåòå èì ïðåäè ìàëêî - ñòðîÿõà áåíò. Õåíðè è ïðèÿòåëèòå ìó òîêó-ùî ãî áÿõà ðàçðóøèëè ñ ðèòíèöè. Áåí äàæå ñå äîñåùàøå êîå å åäíî îò ìîì÷åòàòà. Åäèíñòâåíèÿò "ñèòåí ïåëòåê" â öÿëîòî ó÷èëèùå áåøå Áèë Äåíáðîó îò äðóãèÿ ïåòè êëàñ.
- Àìà íèå íàëè íå âè ñå áúðêàìå â ðàáîòàòà? - ïîäâèêíà òúíè÷úê áîÿçëèâ ãëàñåö è Áåí ðàçáðà, ÷å ãî å ÷óâàë ïðåäè, ìàêàð â ìîìåíòà äà íå ñå ñåùàøå íà êîãî ïðèíàäëåæè. - Çàùî ïðàâèòå òàêà?
- Çàùîòî ìè å êåô, ñêàïàíÿêî! - ðåâíà Õåíðè.
Äî óøèòå íà Áåí äîëåòÿ ãëóõ óäàð. Ñëåä íåãî áîëåçíåí ïèñúê. Ïîñëå ðèäàíèÿ.
- Ìëúêâàé - ñîïíà ñå Âèêòîð. - Äà ñè çàòâàðÿø ÷îâêàòà, ÷å ùå òè âúðæà óøèòå íà ïàíäåëêà ïîä áðàäàòà.
Ðèäàíèÿòà ïðåìèíàõà â çàäàâåíî õúëöàíå.
- Ñåãà ñè òðúãâàìå - êàçà Õåíðè Áàóúðñ, - íî ïðåäè òîâà èñêàì äà óçíàÿ íåùî. Âèæäàëè ëè ñòå ïðåç ïîñëåäíèòå äåñåòèíà ìèíóòè åäèí øèøêàâ õëàïàê? Äåáåë, òëúñò, öåëèÿò â êðúâ è äðàñêîòèíè.
Îòãîâîðúò áå òîëêîâà êðàòúê, ÷å íå ìîæåøå äà å äðóã îñâåí îòðèöàòåëåí.
- Ñèãóðåí ëè ñè? - çàïèòà Áúëâî÷à. - Àêî ëúæåø, ëîøî òè ñå ïèøå, òúé äà çíàåø.
- Ñè-ñè-ñèãóðåí ñúì - îòãîâîðè Áèë Äåíáðîó.
- Äà âúðâèì - êàçà Õåíðè. - Òðÿáâà äà å ïðåöàïàë îòòàòúê.
- ×àî-÷àî, ìîì÷åíöà - ïðîâèêíà ñå Âèêòîð Êðèñ. - Áåíòúò ñè áåøå çà äå÷óðëèãà, ìåíå ñëóøàéòå. Õè÷ íå âè òðÿáâà.
Øëÿïàíå. Îòäàëå÷àâàùèÿò ñå ãëàñ íà Áúëâî÷à èçðå÷å íåùî, íî Áåí íå óñïÿ äà ðàçáåðå êàêâî. Ðàçïëàêàíîòî ìîì÷å îòíîâî ñå ðàçõúëöà ñ ïúëíà ñèëà. Äðóãîòî âçå äà ãî óòåøàâà. Áåí ðåøè, ÷å ñà ñàìî äâàìà - Áèë Ïåëòåêà è ïîñòðàäàëèÿò.
Ïîëóëåãíàë â óêðèòèåòî, òîé ñå âñëóøâàøå â ãëàñîâåòå íà äâåòå ìîì÷åòà êðàé ðåêàòà è çàãëúõâàùèòå çâóöè, êîèòî èçäàâàõà, ÷å  Õåíðè è äåáåëîêîæèòå ìó ïðèÿòåëè ñè ïðîáèâàò ïúò ïðåç õðàñòèòå êúì îòñðåùíàòà ñòðàíà íà Ïóùèíàêà. Ñëúí÷åâèòå ëú÷è òàíöóâàõà ïðåä î÷èòå ìó è õâúðëÿõà ñâåòëè îòáëÿñúöè ïî ãúñòàòà çàâåñà îò êîðåíè. Â äóïêàòà áåøå ìðúñíî, íî è óþòíî... áåçîïàñíî. Ðîìîíúò íà ðåêàòà ïðîïúæäàøå òðåâîãèòå. Äàæå ïëà÷úò íà íåâèäèìîòî ìîì÷å ãî óñïîêîÿâàøå. Áîëêèòå è ñòðàäàíèÿòà ïîñòåïåííî çàãëúõâàõà, à îòêúì äåáåëîêîæèòå âå÷å íå äîëèòàøå íèòî çâóê. Ùåøå äà ïîèç÷àêà, çà äà ñå óâåðè, ÷å íå èäâàò îáðàòíî, à ïîñëå ùåøå äà ñå îòòåãëè êúì Êàíçàñ ñòðèéò.
×óâàøå ïîäïî÷âåíèÿ òúòåí íà ïîìïèòå - íåùî ïîâå÷å, óñåùàøå ãî: ãëóõî ðàâíîìåðíî áðúì÷åíå, êîåòî ìèíàâàøå îò çåìÿòà ïî êîðåíà, íà êîéòî ñå áå îáëåãíàë è ïðîíèêâàøå â ãúðáà ìó. Îòíîâî ñå ñåòè çà ìîðëîöèòå è òÿõíàòà ãîëà áåëåçíèêàâà ïëúò; òÿ íàâÿðíî ìèðèøåøå êàòî âëàæíèÿ çëîâîíåí âúçäóõ, êîéòî äîëèòàøå ïðåç îòâîðèòå â æåëåçíèÿ êàïàê. Ïîìèñëè ñè çà äúëáîêèòå èì ïîäçåìíè êëàäåíöè ñ ðúæäèâè ñêîáè ïî ñòåíèòå. Ïî íÿêîå âðåìå ñå óíåñå è ìèñëèòå ñå ïðåâúðíàõà â ñúíèùà.


                        11.

Íî íå ñúíóâà ìîðëîöèòå. Ñúíóâà îíîâà, êîåòî ñå áå ñëó÷èëî ïðåç ÿíóàðè è êîåòî íå áå ïîñìÿë äà ðàçêàæå íà ìàéêà ñè.
Áåøå ïúðâèÿò ó÷åáåí äåí ñëåä äúëãàòà êîëåäíà âàêàíöèÿ. Ìèñèñ Äúãëàñ çàïèòà êîé áè æåëàë äà é ïîìîãíå ñëåä ÷àñîâåòå ñ ïîäðåæäàíåòî íà ó÷åáíèöèòå, âúðíàòè â êðàÿ íà ìèíàëèÿ ñðîê. Áåí âäèãíà ðúêà.
- Áëàãîäàðÿ òè, Áåí - êàçà ìèñèñ Äúãëàñ ñ îñëåïèòåëíà óñìèâêà è òîé óñåòè êàê âúëíà îò òîïëà ðàäîñò ïðîáÿãâà ÷àê äî ïåòèòå ìó.
- Ãúçîëèçåö - ïîøóøíà Õåíðè Áàóúðñ.
Áåøå åäèí îò îíåçè äíè, êîèòî ñúáèðàò åäíîâðåìåííî íàé-õóáàâîòî è íàé-ëîøîòî îò çèìàòà â Ìåéí - áåçîáëà÷åí, îñëåïèòåëíî ÿñåí, àëà è òúé ìðàçîâèò, ÷å ñòðàõ äà òå õâàíå. Ñòóäúò áå äîñòèãíàë äâàíàéñåò ãðàäóñà ïîä íóëàòà, à îòãîðå íà òîâà âååøå õàïëèâ, ïðîíèçâàù äî êîñòè âÿòúð. 
Áåí áðîåøå è ñúîáùàâàøå ðåçóëòàòà íà ìèñèñ Äúãëàñ, êîÿòî ñè âîäåøå áåëåæêè (íî íèòî âåäíúæ íå ñè íàïðàâè òðóäà äà ãî ïðîâåðè, ãîðäî çàáåëÿçà òîé), ïîñëå äâàìàòà ïðåíàñÿõà ó÷åáíèöèòå êúì áèáëèîòå÷íèÿ ñêëàä ïî äúëãèòå êîðèäîðè, êúäåòî ñúíëèâî áó÷àõà òðúáèòå íà ïàðíîòî. Îòíà÷àëî èç ó÷èëèùíàòà ñãðàäà îòåêâàõà áåçáðîé øóìîâå: çàòðúøâàõà ñå øêàô÷åòà, â êàíöåëàðèÿòà òðàêàøå ïèøåùàòà ìàøèíà íà ìèñèñ Òîìàñ, íà ãîðíèÿ åòàæ êúíòÿõà íåñòðîéíèòå ãëàñîâå íà ïåâ÷åñêîòî äðóæåñòâî, îòêúì ãèìíàñòè÷åñêèÿ ñàëîí äîëèòàõà íåðâíèòå ãëóõè óäàðè íà áàñêåòáîëíà òîïêà è ìåêîòî òðîïîëåíå íà êåöîâå âúðõó ïîëèðàíèÿ äúðâåí ïîä äîêàòî ìîì÷åòàòà ñå ðåäóâàò äà ñòðåëÿò ïî êîøà.
Ìàëêî ïî ìàëêî çâóöèòå çàìèðàõà, à ðàáîòàòà íàïðåäâàøå, äîêàòî è ïîñëåäíèÿò êóï ó÷åáíèöè áå îòìåòíàò (åäèí ëèïñâàøå, íî ìèñèñ Äúãëàñ ïîäõâúðëè ñ âúçäèøêà, ÷å íÿìà çíà÷åíèå, è áåç òîâà âñè÷êèòå áÿõà ñòàíàëè íà ïàðöàëè). Âå÷å íå ñå ÷óâàøå íèùî îñâåí áó÷åíåòî íà ðàäèàòîðèòå, âîÿ íà âÿòúðà è òèõîòî øóøøø-øóøøø îò ìåòëàòà íà ìèñòúð Ôåéçèî, êîéòî ïî÷èñòâàøå êîðèäîðà ñ äúðâåíè ñòúðãîòèíè.
Áåí ñå îçúðíà ïðåç åäèíñòâåíîòî òÿñíî ïðîçîð÷å íà áèáëèîòå÷íèÿ ñêëàä è âèäÿ, ÷å íåáåòî áúðçî ïðèòúìíÿâà. ×àñúò áåøå ÷åòèðè ñëåäîáåä è ñêîðî ùåøå äà ïàäíå çäðà÷. Îáëàöè ñóõ ñíÿã ïðåëèòàõà ïðåç ëåäåíàòà äæóíãëà íà èãðèùåòî è âúðòÿõà âèõðóøêè îêîëî çàìðúçíàëèòå ëþëêè, êîèòî âå÷å íÿìàøå äà ñå ðàçäâèæàò ïðåäè àïðèëñêèÿ þæíÿê. Ïî Äæàêñúí ñòðèéò íå ñå ìÿðêàøå æèâà äóøà. Áåí ïîãëåäà îùå ìàëêî ñ íàäåæäàòà äà âèäè êàê íÿêîÿ êîëà ïðåñè÷à êðúñòîâèùåòî íà Óè÷úì ñòðèéò, íî äâèæåíèåòî áå çàìðÿëî. Ñÿêàø â Äåðè áÿõà çàãèíàëè âñè÷êè îñâåí íåãî è ìèñèñ Äúãëàñ. Ïîíå òàêà èçãëåæäàøå îòòóê.
Îçúðíà ñå êúì íåÿ è ñ òðúïêè íà èñòèíñêè ñòðàõ ðàçáðà, ÷å è òÿ èçïèòâà òî÷íî ñúùèòå ÷óâñòâà. Ïîçíà ãî ïî î÷èòå é. Áÿõà ñòàíàëè äúëáîêè, çàìèñëåíè è äàëå÷íè - î÷è íà äåòå, à íå íà ÷åòèðèäåñåòãîäèøíà ó÷èòåëêà.
Áîÿ ñå, ïîìèñëè Áåí, è òÿ ñúùî. Íî îò êàêâî ñå áîèì â äåéñòâèòåëíîñò?
Íå çíàåøå. Ïîñëå ìèñèñ Äúãëàñ ãî ïîãëåäíà è ñå ðàçñìÿ íÿêàê ïðåñèëåíî, êàòî ÷å çà äà ïðèêðèå ñìóùåíèåòî ñè.
- Çàäúðæàõ òå äî êúñíî - êàçà òÿ. - Èçâèíÿâàé, Áåí.
- Íÿìà íèùî.
Òîé çàáè ïîãëåä â îáóâêèòå ñè. Áåøå ìúíè÷êî âëþáåí â íåÿ - íå ñ ïðÿìàòà, âñåîòäàéíà îáè÷, êîÿòî áå èçïèòâàë êúì ïúðâàòà ñè ó÷èòåëêà ìèñ Òèáîäî... íî âñå ïàê ÿ îáè÷àøå.
- Äà áÿõ ñ êîëà, ùÿõ äà òå îòêàðàì - êàçà òÿ, - íî íå ñúì. Ñúïðóãúò ìè ùå íàìèíå äà ìå âçåìå îêîëî ïåò è ÷åòâúðò. Àêî òè ñå ÷àêà, ìîæåì...
- Íå, áëàãîäàðÿ - ïðåêúñíà ÿ Áåí. - Äîòîãàâà òðÿáâà äà ñúì ñè ó äîìà.
Íå áåøå ñúâñåì âÿðíî, íî èçïèòâàøå íÿêàêâî ñòðàííî íåæåëàíèå äà ñå ñðåùíå ñúñ ñúïðóãà íà ìèñèñ Äúãëàñ.
- À ìàéêà òè íå ìîæå ëè äà...
- È òÿ íÿìà êîëà - êàçà Áåí. - Ùå ñå îïðàâÿ. Äî íàñ å ñàìî êèëîìåòúð è ïîëîâèíà.
- Íå å ìíîãî ïðè õóáàâî âðåìå, íî â òàÿ âèåëèöà ìîæå äà òè ñå ñòîðè óæàñíî äàëå÷å. Àêî òè ñòàíå ñòóäåíî, ùå âëåçåø íÿêúäå äà ñå ïîñòîïëèø, íàëè, Áåí?
- Î, ðàçáèðà ñå. Ùå âëÿçà â ìàãàçèíà "Êîñòåëî" äà ïîñòîÿ êðàé ïå÷êàòà. Ìèñòúð Ãåäðî íÿìà äà èìà íèùî ïðîòèâ. Íå áîéòå ñå, äíåñ ñúì ñ ãðåéêàòà. Íîñÿ ñè è íîâèÿ øàë, äåòî ìè ãî ïîäàðèõà çà Êîëåäà.
Ìèñèñ Äúãëàñ êàòî ÷å ñå ïîóñïîêîè... ïîñëå ïàê íàäçúðíà ïðåç ïðîçîðåöà.
- Òîëêîâà ñòóäåíî èçãëåæäà íàâúí - êàçà òÿ. - Òîëêîâà... òîëêîâà íåïðèÿçíåíî.
Äóìàòà ìó áå íåïîçíàòà, íî òîé îòëè÷íî ðàçáðà êàêâî èñêà äà êàæå. Íåùî ñå áå ñëó÷èëî òîêó-ùî - êàêâî?
Âíåçàïíî îñúçíà - áåøå ÿ âèäÿë íå ïðîñòî êàòî ó÷èòåëêà, à êàòî ëè÷íîñò. Òîâà ñå áå ñëó÷èëî. Èçâåäíúæ áå çúðíàë ëèöåòî é ïîä ñúâñåì ðàçëè÷åí úãúë è òî ñå áå ïðåâúðíàëî â íåùî íîâî - ëèöå íà óìîðåí ïîåò. Ïðåäñòàâè ñè ÿ êàê ïúòóâà êúì êúùè ñúñ ñúïðóãà ñè, êàê ñåäè â êîëàòà äî íåãî ñúñ ñêðúñòåíè ðúöå, êàê øóìîëè îòîïëåíèåòî â êóïåòî, à òîé ðàçêàçâà çà îòìèíàëèÿ ðàáîòåí äåí. Ïðåäñòàâè ñè ÿ êàê ãîòâè âå÷åðÿ. Ìèíà ìó ñòðàííà ìèñúë è îò óñòíèòå ìó áå ãîòîâ äà ñå îòðîíè íåáðåæíèÿò ñâåòñêè âúïðîñ: Èìàòå ëè äåöà, ìèñèñ Äúãëàñ?
- Ïî òîâà âðåìå íà ãîäèíàòà ÷åñòî ñè ìèñëÿ, ÷å ÷îâåê íå å ñúçäàäåí çà äà æèâåå òîëêîâà äàëå÷å îò åêâàòîðà - êàçà òÿ. - Âúâ âñåêè ñëó÷àé, íå ÷àê íà òèÿ ñåâåðíè øèðèíè.
Ïîñëå ìèñèñ Äúãëàñ ñå óñìèõíà è ñòðàííîòî ÷óâñòâî ïî÷òè èç÷åçíà - ìîæå áè ëèöåòî é îòíîâî ñòàíà îáèêíîâåíî, èëè ïúê ïîãëåäúò íà ñàìèÿ Áåí ñå ïðîìåíè, íî ñåãà ïàê ÿ âèæäàøå êàêòî âèíàãè... ïîíå îò÷àñòè. Íî çà òåáå òÿ âå÷å íèêîãà íÿìà äà å ñúâñåì ñúùàòà, ïå÷àëíî ñè ïîìèñëè òîé.
- Äî ïðîëåòòà ùå ñå ÷óâñòâóâàì ñúñòàðåíà, à ñåòíå îòíîâî ùå ñå ïîäìëàäÿ. Âñÿêà ãîäèíà å òàêà. Ñèãóðåí ëè ñè, ÷å ùå ñå ïðèáåðåø íîðìàëíî, Áåí?
- Íÿìà ïðîáëåìè.
- Äà, íàâÿðíî ñè ïðàâ. Òè ñè äîáðî ìîì÷å, Áåí.
Òîé ïàê âïè ïîãëåä â îáóâêèòå ñè, èç÷åðâè ñå è â òîçè ìèã ÿ îáè÷àøå ïîâå÷å îò âñÿêîãà.
Â êîðèäîðà ìèñòúð Ôåéçèî áåç äà îòêúñâà ïîãëåä îò ÷åðâåíèêàâèòå ñòúðãîòèíè ìó ïîäõâúðëè:
- Ãëåé äà ñà ïàçèø îò áÿëàòà ñìúðò, ìîì÷å.
- Íåïðåìåííî.
Ñòèãíà äî øêàô÷åòî ñè, îòâîðè ãî è èçìúêíà ãðåéêàòà. Êîãàòî ìàéêà ìó íàñòîÿ è òàÿ çèìà äà îáóâà ãðåéêà, Áåí áåøå óæàñíî íåùàñòåí, çàùîòî ñìÿòàøå ïîäîáíè äðåõè çà áåáåøêà ðàáîòà, íî äíåñ ñå ðàäâàøå, ÷å å îòñòúïèë. Êðà÷åéêè áàâíî êúì âðàòàòà, òîé äðúïíà öèïà íà ÿêåòî, ñòåãíà çäðàâî øíóðà íà êà÷óëêàòà è íàäÿíà äåáåëèòå ðúêàâèöè. Èçëåçå íàâúí,  ïîñòîÿ íà çàñíåæåíàòà ñòúëáèùíà ïëîùàäêà è ÷ó êàê âðàòàòà ùðàêíà - è ñå çàêëþ÷è - çàä ãúðáà ìó.
Ó÷èëèùåòî ñå ãóøåøå óíèëî ïîä ïðèòúìíÿâàùàòà, íÿêàê íåçäðàâà íåáåñíà ñèíåâà. Âÿòúðúò ñå çàñèëâàøå. Ðèòìè÷íî è ñàìîòíî ïîòðàêâàõà æåëåçíèòå ðîëêè íà ïèëîíà çà çíàìåòî. Ìðàçîâèòèÿò âúçäóõ çàõàïà òîïëîòî, íåïîäãîòâåíî ëèöå íà Áåí è áóçèòå ìó âåäíàãà èçòðúïíàõà.
Ãëåé äà ñà ïàçèø îò áÿëàòà ñìúðò, ìîì÷å.
Òîé ïîáúðçà äà äðúïíå øàëà íàä íîñà ñè è çàïðèëè÷à íà äðåáåí è øèøêàâ êàðèêàòóðåí ðàçáîéíèê. Èç ãàñíåùîòî íåáå ñå ðàçëèâàõà ôàíòàñòè÷íî êðàñèâè áàãðè, íî Áåí íå ñå çàãëåäà â òÿõ; áåøå ïðåêàëåíî ñòóäåíî. Çàêðà÷è ïî òðîòîàðà.
Îòíà÷àëî íå èçãëåæäàøå ÷àê òîëêîâà çëå; âÿòúðúò äóõàøå èçîòçàä è äàæå êàòî ÷å  ìó ïîìàãàøå äà áúðçà. Íî ùîì ñòèãíà äî Êàíàë ñòðèéò, òðÿáâàøå äà çàâèå íàäÿñíî - ïî÷òè ïðàâî ñðåùó ëåäåíèÿ íàïîð. Ñåãà âÿòúðúò ñÿêàø ãî áëúñêàøå íàçàä... ñÿêàø èñêàøå äà ìó ñòîðè íåùî. Øàëúò ãî çàêðèëÿøå äîíÿêúäå, íî íå ñúâñåì. Î÷èòå ìó òðúïíåõà, âëàãàòà â íîñà ìó áå ñòàíàëà íà ëåäåíà êîðèöà. Êðàêàòà ìó ñå âêî÷àíÿâàõà. Íà íÿêîëêî ïúòè òðÿáâàøå äà ïúõà ðúöåòå ñè ïîä ìèøíèöè, çà äà ãè ïîñòîïëè. Âÿòúðúò âèåøå, ïèùåøå è îò âðåìå íà âðåìå ñúâñåì çàïðèëè÷âàøå íà ÷îâåøêè âèê.
Áåí èçïèòâàøå åäíîâðåìåííî ñòðàõ è âúçòîðã. Ñòðàõóâàøå ñå, çàùîòî åäâà ñåãà ðàçáèðàøå êíèãèòå, â êîèòî ãåðîÿò óìèðà îò ñòóä - íàïðèìåð êàòî â ðàçêàçà "Äà íàêëàäåø îãúí" îò Äæàê Ëîíäîí. ×îâåê íàèñòèíà ìîæåøå äà çàìðúçíå äî ñìúðò â ïîäîáíà íîù, êîãàòî òåìïåðàòóðàòà ïàäà äî äâàäåñåò è ïåò ãðàäóñà ïîä íóëàòà.
Âúçòîðãúò áå ïî-òðóäåí çà îáÿñíåíèå. Â íåãî ñå ñìåñâàõà ñàìîòà è íÿêàêâà íåÿñíà ìåëàíõîëèÿ. Áåí îñúçíàâàøå, ÷å å íàâúí; íîñåøå ñå ñ êðèëàòà íà âÿòúðà, íåâèäèì çà õîðàòà îòâúä ÿðêî îñâåòåíèòå ïðîçîðöè. Òå áÿõà âúòðå - âúòðå, êúäåòî å ñâåòëî è òîïëî. Íå çíàåõà, ÷å ìèíàâà êðàé òÿõ; çíàåøå ãî ñàìî òîé. È òîâà áå íåãîâà òàéíà.
Âðúõëèòàùèÿò âúçäóõ áîäåøå ñ áåçáðîé ìðàçîâèòè èãëè÷êè, àëà áå ÷èñò è ñâåæ. Îò íîñà íà Áåí ðàâíîìåðíî èçñêà÷àõà ñòåãíàòè îáëà÷åòà áÿëà ïàðà.
Çàëåçúò îòìèíà, ïîñëåäíèòå îñòàòúöè îò äåíÿ ãàñíåõà ïî õëàäíàòà æúëòåíèêàâî-îðàíæåâà ÷åðòà íà çàïàäíèÿ õîðèçîíò è âèñîêî â íåáåòî èñêðÿõà ñ íàäìåííà êðàñîòà ïúðâèòå äèàìàíòåíè çâåçäè, êîãàòî Áåí íàáëèæè Êàíàëà. Îñòàâàõà ìó ñàìî òðè ïðåñå÷êè è òîé áúðçàøå äà óñåòè êàê òîïëèíàòà ïëúçâà ïî ëèöåòî è êðàêàòà ìó, ðàçäâèæâàéêè òðúïíåùàòà êðúâ.
È âñå ïàê... ñïðÿ.
Êàíàëúò áå çàñòèíàë â áåòîííîòî ñè êîðèòî êàòî ðåêà îò çàìðúçíàëî ðîçîâî ìëÿêî ñ íåðàâíà, íàïóêàíà, ìúãëèâà ïîâúðõíîñò. Íå òðåïâàøå, àëà áå ñúâñåì êàòî æèâ ïîä îñêúäíèòå ñòðîãè ëú÷è íà çèìíàòà ïðèâå÷åð; â íåãî ñå êðèåøå íÿêàêâà íåïîâòîðèìà è òðóäíî îáÿñíèìà êðàñîòà.
Áåí ñå çàâúðòÿ è ïîãëåäíà íà þãîçàïàä. Êúì Ïóùèíàêà. Ñåãà âÿòúðúò îòíîâî íàëèòàøå èçîòçàä. Ãðåéêàòà ñå èçäóâàøå è ïëþùåøå. Îêîëî îñåìñòîòèí ìåòðà îò ïðàâîòî òå÷åíèå íà Êàíàëà áÿõà çàãðàäåíè ñ áåòîííè ñòåíè; ïî-íàòàòúê áåòîíúò èç÷åçâàøå è ðåêàòà ñå ïëúçâàøå èç Ïóùèíàêà, êîéòî ïðåç çèìàòà íàïîìíÿøå ïðèçðà÷íî öàðñòâî îò çàñêðåæåíè êúïèíàöè è ùðúêíàëè ãîëè êëîíè.
Íà ëåäà äîëó ñòîåøå ÷îâåê.
Áåí ñå âçðÿ â íåãî è ïîìèñëè: Äîëó ìîæå è äà èìà ÷îâåê, íî ìîæå ëè äà å îáëå÷åí òúé, êàêòî ìè ñå ïðèâèæäà? Íåâúçìîæíî, íàëè?
×îâåêúò áåøå îáëå÷åí ñ íåùî êàòî ñðåáðèñòîáÿë êëîóíñêè êîñòþì. Ìðàçîâèòèÿò âÿòúð ðàçâÿâàøå øèðîêàòà äðåõà. Íà êðàêàòà ìó èìàøå ãðàìàäíè îðàíæåâè îáóâêè, â òîí ñ ïðèøèòèòå îòïðåä ïîìïîíè. Â åäíàòà ñè ðúêà ñòèñêàøå ñíîï÷å âðúâ÷èöè, íàä êîèòî ñå èçäèãàøå ãðîçä ðàçíîöâåòíè áàëîíè è êîãàòî Áåí çàáåëÿçà, ÷å áàëîíèòå ñå ðåÿò íàñðåùà ìó, ÷óâñòâîòî çà íåðåàëíîñò ãî îáçå îùå ïî-ñèëíî. Òîé çàòâîðè î÷è, ðàçòúðêà ãè è ïîãëåäíà îòíîâî. Áàëîíèòå ïðîäúëæàâàõà äà ñå ðåÿò íàñðåùà.
Â ãëàâàòà ìó îòåêíà ãëàñúò íà ìèñòúð Ôåéçèî: Ãëåé äà ñà ïàçèø îò áÿëàòà ñìúðò, ìîì÷å.
Õàëþöèíàöèÿ. Òðÿáâàøå äà å õàëþöèíàöèÿ èëè ìèðàæ, ïîðîäåí îò íÿêàêúâ íåëåï àòìîñôåðåí òðèê. Íà ëåäà äîëó ìîæåøå äà èìà ÷îâåê; íàâÿðíî èìàøå è òåîðåòè÷íà âúçìîæíîñò äà å îáëå÷åí â êëîóíñêè êîñòþì. Íî áàëîíèòå íå ìîæåõà äà ñå ðåÿò êúì Áåí, ñðåùó âÿòúðà. È âñå ïàê èçãëåæäàøå, ÷å ïðàâÿò òî÷íî òîâà.
Áåí! - ïîäâèêíà êëîóíúò íà ëåäà. Áåí ñè ïîìèñëè, ÷å ãëàñúò çâó÷è ñàìî â ñúçíàíèåòî ìó, ìàêàð äà èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å ãî ÷óâà ñ óøèòå ñè. Èñêàø ëè áàëîí÷å, Áåí?
Â òîçè ãëàñ èìàøå íåùî òúé çëîêîáíî è ñòðàõîâèòî, ÷å Áåí èñêàøå äà õóêíå ïðåçãëàâà êúì êúùè, íî êðàêàòà ìó ñÿêàø áÿõà çàëåïíàëè çà çåìÿòà ñúùî êàòî ëþëêèòå â ó÷èëèùíèÿ äâîð.
Òå ñå ðåÿò, Áåí! Âñè÷êè ñå ðåÿò! Âçåìè åäíî äà îïèòàø!
Êëîóíúò çàêðà÷è ïî ëåäà íà Êàíàëà êúì ìîñòà, êúäåòî áå ñïðÿë Áåí. Ìîì÷åòî ãî ãëåäàøå áåç äà ïîìðúäâà; ãëåäàøå òúé, êàêòî âöåïåíåíàòà ïòè÷êà ñå âçèðà â áàâíî ïðèáëèæàâàùà çìèÿ. Áàëîíèòå áè òðÿáâàëî äà ñå ïóêíàò îò ëþòèÿ ñòóä, àëà íå ñå ïóêàõà; ðååõà ñå âèñîêî ïðåä êëîóíà, ìàêàð ÷å òðÿáâàøå äà ñå äúðïàò íàçàä, êúì Ïóùèíàêà... îòêúäåòî èäâàøå çëîâåùàòà òâàð, ïîäñêàçà íÿêàêâà ÷àñòèöà îò ñúçíàíèåòî íà Áåí.
Ñåòíå Áåí çàáåëÿçà îùå íåùî.
Ãàñíåùèÿò äåí îáëèâàøå ëåäà íà Êàíàëà ñ ðîçîâè îòáëÿñúöè, àëà êëîóíúò íå õâúðëÿøå ñÿíêà. Ïðîñòî íÿìàøå íèêàêâà ñÿíêà.
Òóê ùå òè õàðåñà, Áåí, êàçà êëîóíúò. Âå÷å áåøå òîëêîâà áëèçî, ÷å Áåí ÷óâàøå òèõîòî òðîï-òðîï íà ñìåøíèòå ìó îáóâêè ïî íåðàâíèÿ ëåä. Òóê ùå òè õàðåñà, îáåùàâàì, òóê õàðåñâà íà âñè÷êè ìîì÷åíöà è ìîìè÷åíöà, êîèòî ñðåùàì, çàùîòî å êàòî Îñòðîâà íà óäîâîëñòâèÿòà îò "Ïèíîêèî" è Íåáèâàëàòà çåìÿ îò "Ïèòúð Ïàí"; òóê íèêîãà íÿìà äà ïîðàñíàò, à âñè÷êè äå÷óðëèãà ìå÷òàÿò çà òîâà! Õàéäå, åëà! Åëà äà ãëåäàø ïðåäñòàâëåíèÿ, äà ñè âçåìåø áàëîí÷å, äà íàõðàíèø ñëîíîâåòå, äà ñå ñïóñêàø ïî ãîëÿìàòà ïúðçàëêà! Î, ùå òè õàðåñà, Áåí, è êàê ñàìî ùå ñå ðååø...
È íåçàâèñèìî îò ñòðàõà Áåí óñåòè, ÷å ÷àñòèöà îò äóøàòà ìó èñêà äà ñè âçåìå áàëîí÷å. Òà êîé äðóã ùå èìà áàëîí, äåòî ñå ðåå ñðåùó âÿòúðà? Êîé èçîáùî å ÷óâàë çà ïîäîáíî íåùî? Äà... èñêàøå áàëîí÷å, èñêàøå è äà âèäè ëèöåòî íà êëîóíà, êîåòî â ìîìåíòà áå ïðèâåäåíî êúì ëåäà, ñÿêàø çà äà ñå ïðèêðèå îò ñâèðåïèÿ âèõúð.
Êàêâî ëè áè ñòàíàëî, àêî òî÷íî â òîçè ìèã ñèðåíàòà âúðõó ïîêðèâà íà Îáùèíñêàòà óïðàâà íå áå âúçâåñòèëà, ÷å å ïåò ÷àñà? Áåí íå çíàåøå... íå èñêàøå äà çíàå. Âàæíîòî áå, ÷å ñèðåíàòà èçñâèðè è ëåäåíèÿò çâóê ñå âðÿçà êàòî óäàð íà ïèêåë â ïëúòíèÿ çèìåí ñòóä. Êëîóíúò êàòî ÷å ñå ñòðåñíà, íàäèãíà ãëàâà è Áåí âèäÿ ëèöåòî ìó. 
Ìóìèÿòà! Î, Áîæå ìîé, òîâà å ìóìèÿòà! - áå ïúðâàòà ìó ìèñúë, ïðèäðóæåíà îò çàøåìåòÿâàù óæàñ, êîéòî ãî çàñòàâè äà ñå âêîï÷è ñ âñå ñèëà â ïàðàïåòà íà ìîñòà, çà äà íå ïðèïàäíå. Ðàçáèðà ñå, òîâà íå áåøå ìóìèÿòà, íå ìîæåøå äà å ìóìèÿòà. Î, çíàåøå, ÷å èìà ñóìà òè åãèïåòñêè ìóìèè, íî èçïúðâîì ìó áå õðóìíàëî, ÷å âèæäà îíàÿ ìóìèÿ - ïðàøíîòî ÷óäîâèùå, èçèãðàíî îò Áîðèñ Êàðëîâ âúâ âåõòèÿ ôèëì, êîéòî áå ãëåäàë ïî òåëåâèçèÿòà åäíà êúñíà âå÷åð ìèíàëèÿ ìåñåö.
Íå, íå áåøå îíàÿ ìóìèÿ, íå ìîæåøå äà å òÿ, ôèëìîâèòå ÷óäîâèùà íå ñà ðåàëíè, âñè÷êè ãî çíàÿò, äàæå ìàëêèòå äå÷óðëèãà. Íî...
Òîâà, ïî ëèöåòî íà êëîóíà, íå áåøå ãðèì. Íå áåøå è âúëìî îò îáèêíîâåíè áèíòîâå. Âÿðíî, èìàøå áèíòîâå, ïðåäèìíî îêîëî øèÿòà è êèòêèòå ìó, è âÿòúðúò ãè ðàçâÿâàøå íàçàä, íî ñåãà Áåí âèæäàøå ëèöåòî íà êëîóíà ñúâúðøåíî îò÷åòëèâî. Òî áå ïðîðÿçàíî îò äúëáîêè áðú÷êè, êîæàòà íàïîìíÿøå æåñòîêî ñìà÷êàíà ïåðãàìåíòîâà ìàñêà, ïîä ÷èèòî îëþùåíè áóçè ñå êðèå ñúñóõðåíà ïëúò. Âúðõó ÷åëîòî ìó çååøå øèðîêà ïóêíàòèíà, àëà îòâúòðå íå ïðîòè÷àøå è êàï÷èöà êðúâ. Óõèëåíèòå ìúðòâåøêè óñòíè ðàçêðèâàõà ìðà÷íà ïàñò, êúäåòî çúáèòå ñòúð÷àõà êàòî íàäãðîáíè êàìúíè. Âåíöèòå áÿõà ðàçÿäåíè è ÷åðíè. Î÷èòå íå ñå ðàçëè÷àâàõà, íî íåùî áëåñòåøå äúëáîêî â êàòðàíåíèòå áåçäíè íà ñáðú÷êàíèòå î÷íè êóõèíè - íåùî êàòî õëàäíèòå ñêúïîöåííè êàìúíè â î÷èòå íà ñâåùåíèòå åãèïåòñêè ñêàðàáåè. È ìàêàð âÿòúðúò äà äóõàøå ñðåùó êëîóíà, Áåí èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å äîëàâÿ äúõà íà êàíåëà è ïîäïðàâêè, íà ïðîãíèëè ïîãðåáàëíè îäåæäè, îáðàáîòåíè ñ íåçíàéíè áèëêè, íà ïÿñúê è êðúâ - òúé äðåâíà êðúâ, ÷å îòäàâíà å çàñúõíàëà íà ðúæäèâè ëþñïåñòè ïåòíà...
- Òóê äîëó âñè÷êè ñå ðååì - èçãðà÷è êëîóíúò-ìóìèÿ è Áåí îñúçíà â íîâ ïðèñòúï íà óæàñ, ÷å ñúùåñòâîòî íÿêàê ñå å äîáðàëî äî ìîñòà, ñåãà ñòîè òî÷íî ïîä íåãî è ïîñÿãà íàãîðå ñ êðèâà, ñúñóõðåíà ðúêà, îò êîÿòî ñå ëþùÿò äúëãè èâèöè êîæà, à êîêàë÷åòàòà ïðîçèðàò êàòî ïîæúëòÿëà îò äðåâíîñò ñëîíîâà êîñò.
Ïî÷òè áåçïëúòåí ïîêàçàëåö ïîãàëè áîìáåòî íà îáóâêàòà ìó. Âöåïåíåíèåòî ñå èçïàðè íåçàáàâíî. Áåí õóêíà êúì êðàÿ íà ìîñòà, à ñèðåíàòà ïðîäúëæàâàøå äà îòåêâà â óøèòå ìó è çàãëúõíà åäâà êîãàòî ìîì÷åòî ñå îçîâà îòâúä. Òðÿáâàøå äà å ìèðàæ, òðÿáâàøå. Êëîóíúò ïðîñòî íå áè ìîãúë äà ïðèñòèãíå äîòóê òîëêîâà áúðçî, ñàìî çà äåñåòèíàòà ñåêóíäè íà ñèãíàëà.
Íî ñòðàõúò íå áåøå ìèðàæ, íå áÿõà ìèðàæ è ãîðåùèòå ñúëçè, êîèòî áëèêàõà îò î÷èòå ìó è ñàìî ñëåä ñåêóíäà çàìðúçâàõà ïî âëåäåíåíèòå äåòñêè áóçè. Òîé áÿãàøå, òðîïîëåéêè ñ ïîäìåòêè ïî òðîòîàðà, à çàä ãúðáà ñè ÷óâàøå êàê ìóìèÿòà ïðîäúëæàâà äà ñå èçìúêâà îò Êàíàëà, êàê âêàìåíåíèòå äðåâíè íîêòè äðàùÿò ïî æåëÿçî è ïðåñòàðåëèòå ñóõîæèëèÿ ñêúðöàò êàòî íåñìàçàíè ïàíòè. ×óâàøå êàê äúõúò ñâèñòè êàòî ñóõîâåé íàïðåä-íàçàä èç ñãúð÷åíèòå íîçäðè, â êîèòî å îñòàíàëà íå ïîâå÷å âëàãà, îòêîëêîòî â òóíåëèòå ïîä Õåîïñîâàòà ïèðàìèäà. Äîëîâè ìèðèñà íà ïÿñúê è ïîäïðàâêè îò ïîãðåáàëíèòå îäåæäè è ðàçáðà, ÷å ñëåä ìèã âúðõó ïëåùèòå ìó ùå ñå ñòîâàðÿò áåçïëúòíè ðúöå, úãëîâàòè êàòî êîíñòðóêöèèòå, êîèòî èçãðàæäàøå ñ äåòñêèÿ ñè ñòðîèòåëåí êîìïëåêò. Ùå ãî çàâúðòÿò è òîé ùå ñå âãëåäà â óõèëåíîòî ñáðú÷êàíî ëèöå. Ìúðòâåøêèÿò äúõ ùå ãî îáãúðíå êàòî ïúëíîâîäíà ðåêà. Ìðà÷íèòå î÷íè êóõèíè ñ ìúæäèâî çàðåâî â äúëáèíèòå ùå ñå ñâåäàò íàä íåãî. Áåççúáàòà óñòà ùå çåéíå è Áåí ùå ñè ïîëó÷è áàëîí÷åòî. Î, äà. Ùå ñè ïîëó÷è âñè÷êè áàëîí÷åòà íà ñâåòà.
Íî êîãàòî ñòèãíà äî úãúëà íà ñâîÿòà óëèöà ðàçïëàêàí è çàäúõàí, ñ áåçóìíî ïîäñêà÷àùî â ãúðäèòå ñúðöå, êîãàòî íàé-ñåòíå ñå îçúðíà ïðåç ðàìî, óëèöàòà áå ïóñòà. Ñâîäåñòèÿò ìîñò ñ íèñêè áåòîííè ïîäïîðè è ñòàðîìîäåí ïàâàæ ñúùî áå ïóñò. Îòòóê íå ìîæåøå äà âèäè Êàíàëà, íî óñåùàøå, ÷å äîðè è äà ìîæåøå, íå áè çàáåëÿçàë íèùî. Íå; àêî ìóìèÿòà íå áåøå õàëþöèíàöèÿ èëè ìèðàæ, àêî áåøå ðåàëíà, ùåøå äà äåáíå îòäîëó ïîä ìîñòà - êàòî òðîëà â ïðèêàçêàòà çà òðèòå ñúðäèòè êîçëåòà.
Îòäîëó. Ñêðèòà îòäîëó.
Áåí ïîáúðçà êúì êúùè, êàòî ñå îçúðòàøå íà âñÿêà êðà÷êà äîäåòî âðàòàòà ñå çàõëîïíà çàä ãúðáà ìó è ùðàêàíåòî íà êëþ÷àëêàòà ãî óâåðè, ÷å å â áåçîïàñíîñò. Îáÿñíè íà ìàéêà ñè - òÿ áåøå óæàñíî èçòîùåíà îò òåæêèÿ ðàáîòåí äåí âúâ ôàáðèêàòà è âñúùíîñò ïî÷òè íå áå çàáåëÿçàëà îòñúñòâèåòî ìó - ÷å å ïîìàãàë íà ìèñèñ Äúãëàñ äà ïðåáðîè ó÷åáíèöèòå. Ïîñëå ñåäíà äà âå÷åðÿ - þôêà è îñòàòúöè îò íåäåëíàòà ïóéêà. Íà äâà ïúòè ñè ïîèñêà äîïúëíèòåëíî è ñ âñÿêà íîâà ïîðöèÿ ìóìèÿòà ìó ñå ñòðóâàøå âñå ïî-äàëå÷íà è èçìèñëåíà. Íå áåøå ðåàëíà, òàêèâà íåùà íå ìîãàò äà áúäàò ðåàëíè, òå îæèâÿâàò ñàìî â êúñíèòå òåëåâèçèîííè ïðåäàâàíèÿ èëè â ñúáîòíèòå óòðèííè ïðîæåêöèè, êîãàòî ñ ìàëêî ïîâå÷êî êúñìåò ìîæåø çà ÷åòâúðò äîëàð äà èçãëåäàø äâà ôèëìà, à àêî èìàø îùå ÷åòâúðò äîëàð, ìîæåø äà ñè êóïèø öÿëà êàìàðà ïóêàíêè.
Íå, íå áÿõà ðåàëíè. ×óäîâèùàòà îò òåëåâèçèÿòà, êèíîòî è êîìèêñèòå íå ñúùåñòâóâàõà â äåéñòâèòåëíîñò. Îñâåí àêî ñè ëåãíåø, à ñúíÿò íå èäâà; îñâåí àêî èçëàïàø è ïîñëåäíèòå ÷åòèðè êúñ÷åòà øîêîëàä, îáâèòè â ñòàíèîë è ñëîæåíè ïîä âúçãëàâíèöàòà êàòî òàëèñìàí ïðîòèâ ñòðàõîâèòèòå íîùíè ÷àðîäåéñòâà; îñâåí àêî ñàìîòî ëåãëî ñå ïðåâúðíå â òðåñàâèùå îò çëîêîáíè ñúíèùà, à íàâúí âÿòúðúò âèå è íå ñìååø äà ïîãëåäíåø êúì ïðîçîðåöà, çàùîòî òàì ìîæå äà èìà ëèöå, ïðàñòàðî óõèëåíî ëèöå, êîåòî íå å èçãíèëî, à ïðîñòî ñå å ñúñóõðèëî êàòî ëàíñêî ëèñòî è î÷èòå ìó êðèÿò ëúñêàâè äèàìàíòè äúëáîêî â ìðà÷íèòå ñè êóõèíè; îñâåí àêî çúðíåø ïðîÿäåíà êîñòåëèâà ðúêà, ñòèñíàëà ãðîçä áàëîíè: Åëà äà ãëåäàø ïðåäñòàâëåíèÿ, äà ñè âçåìåø áàëîí÷å, äà íàõðàíèø ñëîíîâåòå, äà ñå ñïóñêàø ïî ãîëÿìàòà ïúðçàëêà! Áåí, î, Áåí, êàê ñàìî ùå ñå ðååø...


                        12.

Áåí ñå ñúáóäè ñúñ çàäúõàí ñòîí, âñå îùå îáãúðíàò îò ñúíÿ çà ìóìèÿòà, ñòðåñíàò îò ãúñòèÿ âèáðèðàù ìðàê íàîêîëî. Ïîäñêî÷è, êîðåíúò ïðåñòàíà äà ãî ïîäïèðà è ÿäîñàíî ãî ñðú÷êà â ãúðáà.
Çúðíà ñâåòëèíà è çàïúëçÿ êúì íåÿ. Îçîâà ñå ïîä ëú÷èòå íà ñëåäîáåäíîòî ñëúíöå, ñðåä ðå÷íèÿ ðîìîí è âñè÷êî ñè äîéäå íà ìÿñòîòî. Íå áåøå çèìà, à ëÿòî. Ìóìèÿòà íå ãî áå îòíåñëà â ïîòàéíàòà ñè ãðîáíèöà; ïðîñòî ñàìè÷úê ñå áå óêðèë îò ãîëåìèòå ìîì÷åòà â ïåñú÷ëèâàòà ÿìà ïîä íàêëîíåíîòî äúðâî. Íàìèðàøå ñå ñðåä Ïóùèíàêà. Õåíðè è ïðèÿòåë÷åòàòà ìó áÿõà ïîòåãëèëè áåçñëàâíî êúì ãðàäà, ñëåä êàòî ñè èçêàðàõà ÿäà âúðõó äåöàòà êðàé ðåêàòà, çàùîòî íå áÿõà óñïåëè äà îòêðèÿò Áåí è äà ñå îêè÷àò ñ áîéíè ïîäâèçè. ×àî-÷àî, ìîì÷åíöà. Áåíòúò ñè áåøå çà äå÷óðëèãà, ìåíå ñëóøàéòå. Õè÷ íå âè òðÿáâà.
Áåí óíèëî îãëåäà èçïîäðàíèòå ñè äðåõè. Ãîëÿìî êîíñêî ùåøå äà ïàäíå êàòî ñå ïðèáåðå ó äîìà.
Áåøå ïîñïàë òúêìî êîëêîòî äà ñå âäúðâè. Ñïóñíà ñå ïî ñòðúìíèÿ áðÿã è çàêðà÷è ïîêðàé òå÷åíèåòî, êàòî ñå ìðúùåøå ïðè âñÿêà ñòúïêà. Öÿë áåøå â ñèíèíè è ðàíè; èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å â ìóñêóëèòå ìó íÿêîé áàðàáàíè âúðõó íàòðîøåíî ñòúêëî. Ïî âñåêè êâàäðàòåí ñàíòèìåòúð îòêðèòà êîæà áå çàñúõíàëà èëè âñå îùå çàñúõâàøå êúðâàâà êîðèöà. Ìîì÷åòàòà ñ áåíòà ñèãóðíî ñà ñè òðúãíàëè, óòåøè ñå òîé. Íå çíàåøå êîëêî å ñïàë, íî äîðè äà áå ñàìî ïîëîâèí ÷àñ, ñðåùàòà ñ áàíäàòà íà Õåíðè íàâÿðíî áå óáåäèëà Äåíáðîó è ïðèÿòåëÿ ìó, ÷å ùå å ïî-çäðàâîñëîâíî äà ñå ïðåñåëÿò íåéäå íàäàëå÷ - íàïðèìåð â Òèìáóêòó.
Ñòèñíàë çúáè, Áåí óïîðèòî êóöóêàøå íàïðåä, çàùîòî ðàçáèðàøå, ÷å âúðíàò ëè ñå ãîëåìèòå ìîì÷åòà, íå ùå èìà øàíñà äà èì èçáÿãà ïîâòîðíî. Âñúùíîñò âå÷å ïî÷òè íå ñå âúëíóâàøå.
Çàîáèêîëè áëèçêèÿ ðå÷åí çàâîé è ñïðÿ çà ìèã, ãëåäàéêè ïðàâî íàïðåä. Ñòðîèòåëèòå íà áåíòà âñå îùå áÿõà òóê. Åäèíèÿò íàèñòèíà ñå îêàçà Áèë Ïåëòåêà. Òîé áå êîëåíè÷èë äî ïðèÿòåë÷åòî ñè, êîåòî ñåäåøå, ïîäïðÿíî íà îòâåñíèÿ áðÿã. Ãëàâàòà íà âòîðîòî ìîì÷å áåøå îòìåòíàòà íàçàä è àäàìîâàòà ìó ÿáúëêà ñòúð÷åøå êàòî òðèúãúëåí ÷åï. Äâå ñòðóéêè çàñúõíàëà êðúâ ñå ñïóñêàõà îò íîñà ìó ïî áðàäè÷êàòà è øèÿòà. Ïðúñòèòå íà åäíàòà ìó ðúêà áåçñèëíî ñòèñêàõà íåùî áÿëî.
Áèë Ïåëòåêà ñòðåñíàòî ñå îçúðíà è âèäÿ íåïîäâèæíèÿ Áåí. À Áåí ñ óæàñ ðàçáðà, ÷å íåùî ìíîãî ëîøî å ñïîëåòÿëî ñåäíàëîòî ìîì÷å; ëè÷åøå, ÷å Äåíáðîó å èçïëàøåí äî ñìúðò. Íÿìà ëè íàé-ñåòíå äà ñâúðøè òîçè äåí? - ïîìèñëè ñè òîé ñ áåçïîìîùíî îò÷àÿíèå.
- Ùå ìî-ìî-ìîæåø ëè äà ìè ï-ï-ïîìîãíåø? - çàïèòà Áèë Äåíáðîó. - È-è-è-èíõ-õ-õàëàòîðúò ìó å ï-ï-ïðàçåí. Ìèñëÿ, ÷å ì-ìîæå äà...
Ëèöåòî ìó çàñòèíà, ïî÷åðâåíÿ. Òîé ñå âêîï÷è â äóìàòà è âçå äà çàåêâà êàòî êàðòå÷íèöà. Îò óñòíèòå ìó õâúð÷åøå ñëþíêà è òðÿáâàøå ïî÷òè òðèäåñåò ñåêóíäè äà ïîâòàðÿ "ó-ó-ó-ó", äîêàòî Áåí îñúçíà êàêâî ñå ìú÷è äà êàæå - ÷å äðóãîòî ìîì÷å ìîæå äà óìðå.




                    ÏÅÒÀ ÃËÀÂÀ

        ÁÈË ÄÅÍÁÐÎÓ ÑÅ ÍÀÄÁßÃÂÀ Ñ ÄßÂÎËÀ - I


                        1.

Áèë Äåíáðîó ñè ìèñëè: Ïî äÿâîëèòå, òà àç ëåòÿ åäâà ëè íå â êîñìîñà; âñå åäíî, ÷å ñúì ñåäíàë â àðòèëåðèéñêè ñíàðÿä.
Ìàêàð è ñúâúðøåíî âÿðíà, òàçè ìèñúë íå ìó ñå ñòðóâà òâúðäå óñïîêîèòåëíà. ×åñòíî êàçàíî, ïðåç ïúðâèÿ ÷àñ ñëåä èçëèòàíåòî íà "Êîíêîðä" (à ìîæå áè "èçñòðåëâàíå" å ïî-òî÷íàòà äóìà) å òðÿáâàëî äà ñå ïðåáîðè ñ ëåê ïðèñòúï íà êëàóñòðîôîáèÿ. Ñàìîëåòúò å òåñåí - îáåçïîêîèòåëíî òåñåí. Îáÿäúò å ïðîñòî ïðåâúçõîäåí, íî äîêàòî ãî ñåðâèðàò, ñòþàðäåñèòå ñà ïðèíóäåíè äà ñå âúðòÿò è äà ïðèêëÿêàò, çà äà ñå ñïðàâÿò êðèâî-ëÿâî ñ ðàáîòàòà; ïðèëè÷àò íà ãèìíàñòè÷åñêà òðóïà. Ãëåäêàòà íà ìú÷èòåëíèòå èì óñèëèÿ îò÷àñòè ëèøàâà Áèë îò àïåòèò, íî ñúñåäúò ìó ïî êðåñëî íå èçãëåæäà îñîáåíî ðàçâúëíóâàí.
Ñúñåäúò ãî äðàçíè. Òîé å øèøêàâ è íå÷èñòîïëúòåí, íàïðúñêàë ñå å ñ íåùî, êîåòî ìèðèøå íà îäåêîëîí "Òåä Ëàïèäúñ", íî àðîìàòúò íå ñêðèâà õàðàêòåðíèÿ äúõ íà ìðúñîòèÿ è ïîò. Íå îáðúùà îñîáåíî âíèìàíèå è íà ëåâèÿ ñè ëàêúò, êîéòî îò âðåìå íà âðåìå ñ ãëóõ óäàð ñå âðÿçâà â ðåáðàòà íà Áèë.
Áèë âñå íå ìîæå äà îòêúñíå î÷è îò åëåêòðîííèÿ öèôåðáëàò â ïðåäíèÿ êðàé íà ñàëîíà. Öèôðèòå ïîêàçâàò êîëêî áúðçî ñå äâèæè òîçè àíãëèéñêè ñíàðÿä. Â ìîìåíòà "Êîíêîðä" å äîñòèãíàë îáè÷àéíàòà ñè ñêîðîñò, ìàëêî íàä Ìàõ 2. Áèë âàäè õèìèêàëêà îò äæîá÷åòî íà ðèçàòà ñè è íàòèñêà ñ íåÿ áóòîíèòå íà ÷àñîâíèêà-êîìïþòúð, ïîäàðúê îò Îäðà çà ìèíàëàòà Êîëåäà. Àêî öèôåðáëàòúò íå ãðåøè - à Áèë íÿìà ñúâúðøåíî íèêàêúâ ïîâîä äà ãî ïîäîçèðà â íåòî÷íîñò - èçëèçà, ÷å ñå íîñÿò íàïðåä ñ òðèäåñåò êèëîìåòðà â ìèíóòà. Ïèòà ñå çàùî ëè ìó òðÿáâàøå äà ãî çíàå.
Ïðîçîð÷åòî å ìúíè÷êî è äåáåëî êàòî èëþìèíàòîð íà êîñìè÷åñêà êàïñóëà "Ìúðêþðè" è íåáåòî çàä íåãî èçãëåæäà íå ñèíüî, à ìúòíî è ïóðïóðíî êàòî â êúñíà ïðèâå÷åð, ìàêàð ÷å îùå å ïëàäíå. Òàì, êúäåòî ñå ñðåùàò ìîðåòî è íåáîñâîäúò, ëèíèÿòà íà õîðèçîíòà å ëåêî çàîáëåíà. Åòî ìå òóê, ìèñëè ñè Áèë, ñåäÿ ñ ÷àøà Áëúäè Ìåðè â ðúêàòà, íÿêàêúâ ìðúñåí äåáåëàê ìå ðú÷êà ñ ëàêúò, à àç íàáëþäàâàì ñúñ ñîáñòâåíèòå ñè î÷è, ÷å Çåìÿòà å êðúãëà.
Òîé ñå óñìèõâà ëåêè÷êî è ñè ìèñëè, ÷å ÷îâåê, êîéòî ñïîêîéíî âúçïðèåìà ïîäîáíà ñèòóàöèÿ, íå áè òðÿáâàëî äà ñå áîè îò íèùî. Àëà âñå ïàê ñå áîè - è òî íå îò ôàêòà, ÷å ëåòè ñ òðèäåñåò êèëîìåòðà â ìèíóòà, çàùèòåí ñàìî îò òÿñíàòà êðåõêà ÷åðóïêà. Óñåùà åäâà ëè íå ôèçè÷åñêè êàê Äåðè âðúõëèòà âúðõó íåãî. Äà, òîâà å íàé-òî÷íàòà äóìà. Íåçàâèñèìî îò òðèäåñåòòå êèëîìåòðà â ìèíóòà, òîé èìà ÷óâñòâîòî, ÷å ñåäè íàïúëíî íåïîäâèæíî, à Äåðè âðúõëèòà âúðõó íåãî êàòî íÿêàêúâ îãðîìåí õèùíèê, êîéòî äúëãî å äåáíàë â çàñàäà è íàé-ñåòíå èçñêà÷à îò óêðèòèåòî. Äåðè, àõ, Äåðè! Äà íàïèøåì ëè îäà çà Äåðè? Íî çà êàêâî òî÷íî? Çà âîíÿòà íà ôàáðèêèòå è ðåêèòå? Çà äîñòîëåïíèÿ ïîêîé íà çåëåíèòå óëèöè? Çà áèáëèîòåêàòà? Çà Âîäîíàïîðíàòà êóëà? Çà Áàñè ïàðê? Çà íà÷àëíîòî ó÷èëèùå?
Çà Ïóùèíàêà?
Â ãëàâàòà ìó ëóìâàò ñâåòëèíè, ãðàìàäíè ñöåíè÷íè ïðîæåêòîðè. Ñÿêàø öåëè äâàäåñåò è ñåäåì ãîäèíè å ñåäÿë â ñóìðà÷íà òåàòðàëíà çàëà, î÷àêâàéêè íåùî äà ñå ñëó÷è è åòî ÷å òî íàé-ñåòíå çàïî÷âà. Àëà ñöåíàòà, êîÿòî ñå ðàçêðèâà ÷àñò ïî ÷àñò è ïðîæåêòîð ïî ïðîæåêòîð, íå å íÿêàêâà áåçîáèäíà êîìåäèÿ îò òèïà íà "Àðñåíèê è ñòàðè äàíòåëè"; çà Áèë Äåíáðîó òÿ å ïî-ñêîðî êàòî "Êàáèíåòúò íà äîêòîð Êàëèãàðè".
Âñè÷êè ðàçêàçè, êîèòî ñúì íàïèñàë, ìèñëè òîé ñ ãëóïîâàòî óäèâëåíèå. Âñè÷êè ðîìàíè. Òà òå ïðîèçõîæäàò âñå îò Äåðè; Äåðè å òåõíèÿò èçâîð. Òå èäâàò îò îíîâà äàëå÷íî ëÿòî è îò ïðåäèøíàòà åñåí, êîãàòî çàãèíà Äæîðäæ. Òîëêîâà ìíîãî æóðíàëèñòè ñà ìè çàäàâàëè ÒÎÇÈ ÂÚÏÐÎÑ... à àç ñúì îòãîâàðÿë ïîãðåøíî.
Äåáåëàêúò îòíîâî ãî ñðú÷êâà ñ ëàêúò è òîé ðàçëèâà ÷àñò îò ïèòèåòî. Îòâàðÿ óñòà äà êàæå íåùî, íî ðåøàâà äà ïðåìúë÷è.
Ðàçáèðà ñå, ÒÎÇÈ ÂÚÏÐÎÑ å: "Îòêúäå ÷åðïèòå èäåè?" Áèë ïðåäïîëàãà, ÷å âñè÷êè ïèñàòåëè ñà ïðèíóäåíè äà äàâàò îòãîâîðà - èëè ïîíå äà ñå ïðåñòðóâàò, ÷å ãî äàâàò - ïîíå ïî äâà ïúòè ñåäìè÷íî, íî ÷îâåê êàòî íåãî, êîéòî ñè èçêàðâà õëÿáà ñ ïèñàíå çà íåðåàëíè è àáñîëþòíî íåâúçìîæíè íåùà, òðÿáâà äà îòãîâàðÿ - èëè äà ñå ïðåñòðóâà - ìíîãî ïî-÷åñòî.
"Âñè÷êè ïèñàòåëè ñè èìàò ëè÷åí òðúáîïðîâîä íàäîëó êúì ïîäñúçíàíèåòî - êàçâà íàé-÷åñòî òîé, ïðåìúë÷àâàéêè, ÷å îò ãîäèíà íà ãîäèíà âñå ïî-äúëáîêî ñå ñúìíÿâà äàëè èçîáùî ñúùåñòâóâà íåùî, íàðå÷åíî ïîäñúçíàíèå. - Íî íàâÿðíî çà äà ïèøå ðàçêàçè íà óæàñà, ìúæúò èëè æåíàòà òðÿáâà äà ïðèòåæàâà òðúáîïðîâîä, ïðîíèêâàù îùå ïî-äúëáîêî... â ïîä-ïîäñúçíàíèåòî, àêî ïðèåìåòå òîçè èçðàç."
Åëåãàíòåí îòãîâîð, íå ùå è äóìà, ñàìî ÷å Áèë íèêîãà íå å âÿðâàë â íåãî. Ïîäñúçíàíèå ëè? Å, äà, òàì äîëó íàèñòèíà èìà íåùî, íî Áèë ñìÿòà, ÷å õîðàòà âäèãàò ïðåêàëåíî ìíîãî øóì îêîëî òàçè ñêðîìíà ôóíêöèÿ, êîÿòî ìîæå äà ñå ñðàâíè ñ íàñúëçÿâàíåòî íà îêîòî îò ïîïàäíàëà â íåãî ïåñú÷èíêà èëè ñ ïðúäíÿòà ñëåä îáèëíà âå÷åðÿ. Âòîðàòà ìåòàôîðà íàâÿðíî å ïî-äîáðà, ñàìî ÷å íÿìà íà÷èí äà êàæåø íà æóðíàëèñòèòå, ÷å ëè÷íî çà òåáå ðàçíè ÿâëåíèÿ îò òèïà íà ñúíèùà, ñìúòíè êîïíåæè è ïðåä÷óâñòâèÿ ñå ñâåæäàò äî íàé-îáèêíîâåíè äóõîâíè ïðúäíè. Òå ÿâíî ñå íóæäàÿò îò íåùî, âñè÷êè îíèÿ æóðíàëèñòè ñ áåëåæíèöè è ÿïîíñêè êàñåòîôîí÷åòà â ðúöåòå, à Áèë å ãîòîâ äà èì ïîìîãíå îò ñúðöå. Çíàå, ÷å ïèñàíåòî å òåæêà ðàáîòà, àäñêè òåæêà ðàáîòà. Íÿìà ñìèñúë äà ÿ ïðàâè îùå ïî-òåæêà, êàçâàéêè: "Äðàãè ìîé, ñúñ ñúùèÿ óñïåõ ìîæåø äà ìå çàïèòàø êîé å íàðÿçàë ñèðåíåòî. Õàéäå äà ñâúðøâàìå."
Ñåãà òîé ñè ìèñëè: Âèíàãè, äàæå îùå ïðåäè îáàæäàíåòî íà Ìàéê, ñè çíàåë, ÷å òå çàäàâàò ïîãðåøåí âúïðîñ; à âå÷å çíàåø è êàêúâ å âåðíèÿò âúïðîñ. Íå îòêúäå ÷åðïèø èäåèòå, à çàùî ãè ÷åðïèø. Âÿðíî, èìà òðúáîïðîâîä, íî òîé íå èäâà íèòî îò Ôðîéäîâèÿ, íèòî îò Þíãîâèÿ âàðèàíò íà ïîäñúçíàíèåòî; íÿìà äúëáîêà äðåíàæíà ñèñòåìà íà ÷îâåøêèÿ óì, íÿìà ïîòàéíè ïîäçåìèÿ, ïðåòúïêàíè ñ ìîðëîöè, êîèòî ÷àêàò ñâîÿ ÷àñ, çà äà èçñêî÷àò íàâúí. Íà äðóãèÿ êðàé íà òðúáîïðîâîäà å ñàìî Äåðè. Ïðîñòî Äåðè. È...
... è êîé ëè ïðàâè òðîï-òðîï-òðîï ïî ìîÿ ìîñò?
Òîé ðÿçêî òðåïâà è òîçè ïúò íåãîâèÿò ëàêúò ñå çàáèâà äúëáîêî â ðåáðàòà íà òëúñòèÿ ñúñåä.
- Ïî-âíèìàòåëíî, áðàò÷å - ïîäõâúðëÿ äåáåëàêúò. - Òÿñíî å, ñàì âèæäàø.
- Êàòî ñïðåø äà ìå ðú÷êàø ñ òâîÿ, è àç ùå ñïðà äà òå ðú-ðú÷êàì ñ ì-ìîÿ.
Äåáåëàêúò ãî îãëåæäà ñ êèñåëî íåäîóìåíèå, ñÿêàø èñêà äà çàïèòà êàêâî ñòàâà, ïî äÿâîëèòå. Áèë ïðîñòî ñå âòðåí÷âà íàñðåùà ìó, äîêàòî íàêðàÿ îíçè ïðîìúðìîðâà íåùî è èçâðúùà ãëàâà.
Êîé å òóê?
Êîé ëè ïðàâè òðîï-òðîï-òðîï ïî ìîÿ ìîñò?
Òîé ïàê íàäçúðòà ïðåç ïðîçîðåöà è ìèñëè: Íèå ñå íàäáÿãâàìå ñ äÿâîëà. 
Ïî ðúöåòå è øèÿòà ìó ïîëàçâàò ìðàâêè. Òîé ïðåñóøàâà ÷àøàòà íà åäèí äúõ. Ëóìíàë å îùå åäèí îò ãðàìàäíèòå ïðîæåêòîðè.
Ñèëâúð. Íåãîâèÿò âåëîñèïåä. Òàêà ãî áå êðúñòèë, êàòî êîíÿ íà Ñàìîòíèÿ Ðåéíäæúð. Ãðàìàäåí ãåðìàíñêè âåëîñèïåä ñúñ ñåäåìäåñåò ñàíòèìåòðîâè êîëåëà. "Ùå ñå ïðåòðåïåø ñ òîâà ÷óäî, Áèëè" - êàçà áàùà ìó, íî áåç îñîáåíà òðåâîãà â ãëàñà. Òîé êàòî ÷å íå ñå âúëíóâàøå îò íèùî ñëåä ãèáåëòà íà Äæîðäæ. Ïðåäè òîâà áåøå ñòðîã. Ñïðàâåäëèâ, íî ñòðîã. À ñëåä íåùàñòèåòî ãëåäàøå âñè÷êî ïðåç ïðúñòè. Ìîæåøå äà ãîâîðè êàòî áàùà, äà ñå äúðæè êàòî áàùà, íî ñè îñòàâàøå ñàìî ñ ãîâîðà è äúðæàíèåòî. Ñÿêàø âñå ñå îñëóøâàøå äà ÷óå êîãà ùå ñè äîéäå Äæîðäæ.
Çà ïðúâ ïúò Áèë âèäÿ âåëîñèïåäà ïðåç âèòðèíàòà íà ìàãàçèíà "Êîëî-ìîòî-äþêÿí÷å" íà Ñåíòúð ñòðèéò. Áåøå ñå ïîäïðÿë óíèëî íà ñòîéêàòà - ãðàìàäåí, ïî-ãðàìàäåí îò âñè÷êè äðóãè, ãðàïàâî ìúòåí ñðåä ëúñêàâîòî èì ñòàäî, úãëîâàò òàì, êúäåòî äðóãèòå áÿõà çàîáëåíè, çàîáëåí òàì, êúäåòî òå áÿõà ïðàâè. Âúðõó ïðåäíîòî êîëåëî âèñåøå òàáåëêà:

                    ÍÀ ÑÒÀÐÎ
                 ïðåäëîæåòå öåíà

Âñúùíîñò â êðàéíà ñìåòêà Áèë ïðîñòî âëåçå è ñîáñòâåíèêúò ìó ïðåäëîæè öåíà, à òîé ÿ ïðèå - íå áè ìîãúë äà ñå ïàçàðè ñ ÷îâåêà îò "Êîëî-ìîòî-äþêÿí÷åòî" äàæå àêî æèâîòúò ìó çàâèñåøå îò òîâà, ïúê è ïîñî÷åíàòà öåíà - äâàäåñåò è ÷åòèðè äîëàðà - èçãëåæäàøå ñúâñåì ïî÷òåíà, åäâà ëè íå âåëèêîäóøíà. Çàïëàòè Ñèëâúð ñ ïàðèòå, êîèòî áå ñúáèðàë ïðåç ïîñëåäíèòå ñåäåì-îñåì ìåñåöà - ïàðè çà ðîæäåíèÿ äåí, çà Êîëåäà, äðåáíè âúçíàãðàæäåíèÿ çà êîñåíåòî íà òðåâàòà ïðåä êúùè. Çàãëåæäàøå ñå ïî òîçè âåëîñèïåä îùå îò Äåíÿ íà áëàãîäàðíîñòòà. À êîãàòî ñíåãúò âçå äà ñå òîïè, Áèë íàé-ñåòíå âðú÷è ïàðèòå íà ïðîäàâà÷à è ïîäêàðà Ñèëâúð êúì äîìà. ×óâñòâóâàøå ñå íÿêàê ñòðàííî, çàùîòî äî ìèíàëàòà ãîäèíà ïî÷òè íå ìó áå èäâàëî íà óì äà ñè êóïè êîëåëî. Èäåÿòà ñÿêàø ìó áå õðóìíàëà èçâåäíúæ, ìîæå áè â íÿêîé îò áåçêðàéíèòå äíè ñëåä ñìúðòòà íà Äæîðäæ. Ñëåä óáèéñòâîòî.
Îòíà÷àëî Áèë íàèñòèíà åäâà íå ñå ïðåòðåïà. Ïúðâîòî ÿõâàíå íà Ñèëâúð ïðèêëþ÷è ñ óìèøëåíî ïàäàíå, çà äà íå ñå âðåæå â äúñ÷åíàòà îãðàäà íà êðàÿ íà óëèöà Êîøóò (áîåøå ñå íå òîëêîâà îò ñáëúñúêà, êîëêîòî îò âúçìîæíîñòòà äà ïðîáèå îãðàäàòà è äà ïàäíå â Ïóùèíàêà îò äâàéñåò ìåòðà âèñî÷èíà). Îíçè ïúò ìó ñå ðàçìèíà ñ äåñåòñàíòèìåòðîâà ðàíà íà ëÿâàòà ðúêà. Èìà-íÿìà ñåäìèöà ïîäèð òîâà ñïèðà÷êèòå ìó îòêàçàõà è òîé ïðîôó÷à ñ ïåòäåñåòèíà êèëîìåòðà â ÷àñ ïðåç êðúñòîâèùåòî íà Óè÷úì è Äæàêñúí ñòðèéò - ìàëêî ìîì÷åíöå, ÿõíàëî ïðàøíîñèâ âåëîñèïåäåí ìàñòîäîíò (Ñèëâúð ìîæåøå äà áúäå íàðå÷åí ñðåáðèñò ñàìî ñ åíåðãè÷íè óñèëèÿ íà ðàçâèíòåíîòî äåòñêî âúîáðàæåíèå), ïî ÷èèòî ïðåäíè è çàäíè ñïèöè òðåùÿò êàòî êàðòå÷íèöè çäðàâî çàêðåïåíè èãðàëíè êàðòè - è àêî â òîçè ìèã ñå áå çàäàëà êîëà, Áèë íåïðåìåííî ùåøå äà çàìèðèøå íà ïðúñò. Êàòî Äæîðäæè.
Ñ èäâàíåòî íà ïðîëåòòà òîé îâëàäÿâàøå Ñèëâúð ìàëêî ïî ìàëêî. Ïî îíîâà âðåìå íèòî ìàéêà ìó íèòî áàùà ìó çàáåëÿçà, ÷å ìîì÷åòî âñåêè ìèã ìîæå äà ñè ñòðîøè ãëàâàòà. Ïðåäïîëàãàøå, ÷å ñëåä ïúðâèòå íÿêîëêî äíè èçîáùî ñà ïðåñòàíàëè äà îáðúùàò âíèìàíèå íà âåëîñèïåäà - çà òÿõ òîé áåøå ïðîñòî âåõòà áðàêìà ñ îëþùåíà áîÿ, êîÿòî â äúæäîâíî âðåìå ñòîåøå ïîäïðÿíà êðàé ñòåíàòà íà ãàðàæà.
Àëà Ñèëâúð áå ìíîãî ïîâå÷å îò íÿêàêâà ñè ïðàøíà âåõòà áðàêìà. Íÿìàøå âèä, íî ëåòåøå êàòî âÿòúð. Åäèíñòâåíèÿò èñòèíñêè ïðèÿòåë íà Áèë ñå êàçâàøå Åäè Êàñïáðàê è ñòðàøíî ñè ïàäàøå ïî òåõíèêàòà. Òîé ãî íàó÷è êàê äà îïðàâè Ñèëâúð - êîè áîëòîâå äà ñòåãíå è äà ãè ïðîâåðÿâà ðåäîâíî, êúäå äà ñìàçâà çúá÷àòêèòå, êàê äà çàòåãíå âåðèãàòà, êàê äà ñëîæè ëåïåíêà, àêî ñïóêà ãóìà.
"Òðÿáâà äà ìó òåãëèø åäíà áîÿ" - áå êàçàë âåäíúæ Åäè, íî Áèë íå æåëàåøå äà áîÿäèñâà Ñèëâúð. Áåç ñàì äà çíàå çàùî, òîé èñêàøå äà îñòàâè âåëîñèïåäà òàêúâ, êàêúâòî ñè å. Êîëåëîòî èçãëåæäàøå ñúâñåì ðàçäðúíêàíî, ñÿêàø íÿêîå íåáðåæíî õëàïå ðåäîâíî ãî å çàðÿçâàëî ïîä äúæäà, è îò ïðúâ ïîãëåä ÷îâåê î÷àêâàøå öÿëîòî äà ñå òðåñå, âñè÷êî ïî íåãî äà ñêúðöà, ïðåäàâêèòå äà çàÿæäàò. Äà, èçãëåæäàøå ðàçäðúíêàíî, íî ñå íîñåøå êàòî âÿòúð. Ìîæåøå...
- Ìîæåøå äà íàäáÿãà è äÿâîëà - èçðè÷à òîé íà ãëàñ è ñå ðàçñìèâà. Äåáåëèÿò ñúñåä ãî ïîãëåæäà âòðåí÷åíî; òîâà å ñúùèÿò ïðîòÿæåí ñìÿõ, êîéòî íåîòäàâíà íàêàðà Îäðà äà èçòðúïíå.
Äà, èçãëåæäàøå ñêàïàíà ìàøèíàðèÿ ñ îëþùåíà áîÿ, ñòàðîìîäåí áàãàæíèê íàä çàäíîòî êîëåëî è àíòè÷íà òðîìáà ñ ÷åðíà ãóìåíà òîïêà, çàòåãíàòà íàâåêè çà êîðìèëîòî ñ ðúæäèâ áîëò êîëêîòî áåáåøêî þìðó÷å. Ñúâñåì ñêàïàíà.
Íî ëåòåøå ëè Ñèëâúð? Ëåòåøå ëè? Áîæè÷êî!
È äîáðå ÷å ëåòåøå, àäñêè äîáðå, çàùîòî òúêìî Ñèëâúð ñïàñè æèâîòà íà Áèë Äåíáðîó ïðåç ÷åòâúðòàòà þíñêà ñåäìèöà íà 1958 ãîäèíà - ñåäìèöàòà ñëåä ïúðâàòà ìó ñðåùà ñ Áåí Õàíñêîì, ñåäìèöàòà ñëåä êàòî òðèìàòà ñ Áåí è Åäè ïîñòðîèõà áåíòà, ñåäìèöàòà â êîÿòî Áåí, Ðè÷è Òîçèúð ïî ïðÿêîð "Ìðúñíàòà óñòà" è Áåâúðëè Ìàðø äîòè÷àõà â Ïóùèíàêà ñëåä ñúáîòíàòà ñóòðåøíà êèíîïðîæåêöèÿ. Â äåíÿ, êîãàòî Ñèëâúð ñïàñè æèâîòà íà Áèë, Ðè÷è ñåäåøå îòçàä íà áàãàæíèêà... òúé ÷å êîëåëîòî íàâÿðíî áå ñïàñèëî è íåãî. Äà, ñïîìíÿøå ñè è êúùàòà, îò êîÿòî áÿãàõà. Îòëè÷íî ñè ÿ ñïîìíÿøå. Ïðîêëåòàòà êúùà íà Íèéáúëò ñòðèéò.
Â îíçè äåí êàðàøå òúé, ñÿêàø ñàì äÿâîëúò ãî ãîíåøå ïî ïåòèòå, î, äà, ÿñíà ðàáîòà, àìè ÷å òî ñè áåøå òî÷íî òàêà. Íÿêàêúâ äÿâîë ñ ëúñêàâè î÷è êàòî ñðåáúðíè ìîíåòè âúðõó êëåïà÷èòå íà ïîêîéíèê. Íÿêàêúâ äúðò äÿâîë ñ áåçáðîé êúðâàâè çúáè â çèíàëàòà ïàñò. Íî âñè÷êî òîâà áå ñòàíàëî ïî-êúñíî. Àêî â îíçè äåí Ñèëâúð ãè áå ñïàñèë äâàìàòà ñ Ðè÷è, òî íàâÿðíî áå ñïàñèë è æèâîòà íà Åäè Êàñïáðàê â äåíÿ, êîãàòî ñðåùíàõà Áåí êðàé æàëêèòå îñòàíêè îò ðàçðóøåíèÿ áåíò â Ïóùèíàêà. Õåíðè Áàóúðñ - êîéòî èçãëåæäàøå òúé, ñÿêàø òîêó-ùî èçëèçàøå îò áîêëóê÷èéñêè êàìèîí - áå ðàçìàçàë íîñà íà Åäè, à ñåòíå àñòìàòà ãî íàëåòÿ ñ ïúëíà ñèëà è èíõàëàòîðúò ñå îêàçà ïðàçåí. Òúé ÷å è â îíçè äåí ãåðîÿò ïàê áåøå Ñèëâúð - âåðíèÿò ñïàñèòåë.
Áèë Äåíáðîó, êîéòî âå÷å ïî÷òè ñåäåìíàäåñåò ãîäèíè íå å ÿõâàë âåëîñèïåä, ïîãëåæäà êúì ïðîçîð÷åòî íà ñàìîëåòà - ïðåç 1958 ãîäèíà ïîäîáåí ñàìîëåò áè èçãëåæäàë íåâåðîÿòåí, äîðè íàïðàâî íåìèñëèì èçâúí ñòðàíèöèòå íà íàó÷íî-ôàíòàñòè÷íèòå ñïèñàíèÿ. Õàé-éî, Ñèëâúð, ÍÀÏÐÅÅÅÄ! - ìèñëè ñè òîé è ñòèñêà êëåïà÷è, çà äà çàäúðæè âíåçàïíî áëèêíàëèòå ãîðåùè ñúëçè.
Êàêâî ëè å ñòàíàëî ñúñ Ñèëâúð? Íå ïîìíè. Òàçè ÷àñò îò ñöåíàòà âñå îùå òúíå â ìðàê; ïðîæåêòîðèòå òåïúðâà ùå áëåñíàò íàòàì. Ìîæå áè íÿìà çíà÷åíèå. Ìîæå áè èìà êúñìåò, ÷å å òàêà.
Õàé-éî.
Õàé-éî, Ñèëâúð.
Õàé-éî, Ñèëâúð,


                        2.

- ÍÀÏÐÅÅÅÄ! - èçêðåùÿ òîé.
Âÿòúðúò îòìåòíà äóìèòå ïðåç ðàìîòî ìó êàòî ïúðõàù êîïðèíåí ôëàã. Òèÿ äóìè èçëèòàõà çâó÷íî è ìîùíî, ñ ïîáåäîíîñåí ðåâ. Åäèíñòâåíî òå.
Íàñòúïè ïåäàëà ïî Êàíçàñ ñòðèéò êúì öåíòúðà íà ãðàä÷åòî è îòíà÷àëî ñêîðîñòòà ðàñòåøå áàâíî. Ïîòåãëåøå ëè âåäíúæ, Ñèëâúð íå ñè ïîïëþâàøå, íî äà ãî ïîäêàðàø áåøå ðàáîòà è ïîëîâèíà. Íàáèðàéêè ñêîðîñò, ñèâèÿò âåëîñèïåä ïðåäñòàâëÿâàøå èçóìèòåëíà ãëåäêà, äîñóù êàòî ãðàìàäåí ñàìîëåò, êîéòî ñå çàñèëâà ïî ïèñòàòà. Èçïúðâîì ïðîñòî íå ìîæåø äà ïîâÿðâàø, ÷å òàêàâà òðîìàâà ìàøèíàðèÿ íÿêîãà ùå ñå îòäåëè îò çåìÿòà - èäåÿòà å àáñóðäíà. Íî ñåòíå âèæäàø ñÿíêàòà ïîä íåãî è ïðåäè îùå äà ñå çà÷óäèø äàëè íå å ìèðàæ, ñÿíêàòà èçîñòàâà äàëå÷å íàçàä, à ñàìîëåòúò å âúâ âúçäóõà è ïðîðÿçâà ñèíåâàòà, ñòðîåí è èçÿùåí êàòî ìå÷òà â áåçìåòåæåí óì.
Òàêúâ áå Ñèëâúð.
Îòïðåä ñå çàäàäå íåãîëÿìî íàäîëíèùå è Áèë çàâúðòÿ ïåäàëèòå îùå ïî-æèâî, çàïîäñêà÷à íàãîðå-íàäîëó, èçïðàâåí íàä ðàìêàòà íà âåëîñèïåäà. Ìíîãî áúðçî ñå áå íàó÷èë - ñëåä äâà-òðè óäàðà íà ñúùàòà òàçè ðàìêà ïî íàé-áîëåçíåíîòî çà åäíî ìîì÷å ìÿñòî - ÷å ïðåäè äà ÿõíå Ñèëâúð òðÿáâà äà ñè ïðèäúðïà ãàùåòàòà êîëêîòî ìîæå ïî-íàãîðå. Íàáëþäàâàéêè äåéñòâèåòî, ïî-êúñíî ïðåç òîâà ëÿòî Ðè÷è ùåøå äà êàæå: Áèë ãî ïðàâè, çàùîòî ìèñëè, ÷å íÿêîé äåí ìîæå äà íàâúäè ÷åëÿä. Íå ìè ñå âèäè ìíîãî óìíà èäåÿ, àìà - åõåé! - êàêâî òîëêîâà, ìîæå ïúê äå÷óðëèãàòà äà ñå ìåòíàò íà æåíà ìó.
Äâàìàòà ñ Åäè áÿõà ñâàëèëè ñåäàëêàòà äî íàé-íèñêîòî âúçìîæíî ïîëîæåíèå è ñåãà òÿ ãî áëúñêàøå â êðúñòà ïðè âñÿêî çàâúðòàíå íà ïåäàëèòå. Åäíà æåíà, êîÿòî ïëåâåøå öâåòíèòå ëåõè ïðåä äîìà ñè, çàñåí÷è î÷è ñ äëàí è ñå çàãëåäà ïîäèð íåãî. Ïîóñìèõíà ñå. Íÿêîãà áå âèäÿëà ìàéìóíà äà êàðà êîëåëî â öèðêà íà Áàðíúì è Áåéëè - ìîì÷åòî ñ ãðàìàäíèÿ âåëîñèïåä ïðèëè÷àøå íà íåÿ. Òîêó-âèæ ñå ïðåòðåïàëî íÿêúäå, ïîìèñëè òÿ äîêàòî ñå ïðèâåæäàøå íàä ëåõèòå. Ïðåêàëåíî å äðåáíî çà òàêîâà êîëåëî. Íî ðåøè, ÷å íå å íåéíà ðàáîòà.


                        3.

Áèë áëàãîðàçóìíî ðåøè äà íå ñïîðè êîãàòî ãîëåìèòå ìîì÷åòà èçñêî÷èõà îò õðàñòèòå êàòî ðàçÿðåíè ëîâöè ïî äèðèòå íà çâÿð, êîéòî âå÷å å ðàçêúñàë åäèí îò òÿõ. Åäè îáà÷å ïîáúðçà äà ñè îòâîðè óñòàòà è Õåíðè ñè èçêàðà ÿäà âúðõó íåãî.
Áèë ãè ïîçíàâàøå ìíîãî äîáðå - Õåíðè, Áúëâî÷à è Âèêòîð ñå ñëàâåõà êàòî íàé-ãîëåìèòå õóëèãàíè â íà÷àëíîòî ó÷èëèùå. Íà äâà-òðè ïúòè áÿõà ïåðäàøèëè åäíî îò ïðèÿòåë÷åòàòà íà Áèë, Ðè÷è Òîçèúð. Ñïîðåä íåãî è ñàìèÿò Ðè÷è ñè áåøå âèíîâåí äîíÿêúäå; íå ñëó÷àéíî ãî íàðè÷àõà Ìðúñíàòà óñòà.
Âåäíúæ ïðåç àïðèë Ðè÷è ïîäìåòíà íåùî çà ÿêèòå èì, äîêàòî ñëàâíàòà òðîéêà ïðåñè÷àøå ó÷èëèùíèÿ äâîð. ßêèòå áÿõà âäèãíàòè, êàòî íà Âèê Ìîðîó â "Ó÷åíè÷åñêà äæóíãëà". Áèë, êîéòî ñåäåøå êðàé ñãðàäàòà è áåçãðèæíî ïîäõâúðëÿøå êàìú÷åòà, íå ñõâàíà òî÷íèÿ ñìèñúë íà êîìåíòàðà. Õåíðè è ïðèÿòåëèòå ìó ñúùî... íî êîëêîòî ÷óõà èì ñòèãàøå, çà äà ñå çàïúòÿò êúì Ðè÷è. Áèë ïðåäïîëîæè, ÷å ìîì÷åòî å èñêàëî äà ïîäìåòíå çàáåëåæêàòà ñúâñåì òèõè÷êî. Ëîøîòî áå, ÷å Ðè÷è èçîáùî íå ìîæåøå äà ãîâîðè òèõè÷êî.
- Êàêâî ðå÷å, ñèòíà î÷èëàðêî? - çàèíòåðåñóâà ñå Âèêòîð Êðèñ.
- Íèùî íå ñúì ðåêúë - îòâúðíà Ðè÷è è òîâà îïðîâåðæåíèå (ïëþñ íàïúëíî îïðàâäàíèÿò èçðàç íà îò÷àÿíèå è óæàñ ïî ëèöåòî ìó) áè ïðèêëþ÷èëî öÿëàòà èñòîðèÿ. Ñàìî ÷å óñòàòà íà Ðè÷è áåøå êàòî ïîëóîïèòîìåí æðåáåö, êîéòî ïîíÿêîãà ñúâñåì áåçïðè÷èííî ñå âïóñêà â ãàëîï. Íåíàäåéíî îò íåÿ èçëåòÿ: - Òðÿáâà äà ñè èçðèíåø êàëòà îò óøèòå, ìîé ÷îðàï. Äà òè óñëóæà ëè ñ äèíàìèò?
Íÿêîëêî ñåêóíäè òðèìàòà ãëåäàõà ñìàÿíî, ñåòíå ãî ïîãíàõà. Ñåäíàë êðàé ñãðàäàòà, Áèë ñòàíà áåçìúëâåí ñâèäåòåë íà öÿëàòà íåðàâíà íàäïðåâàðà - îò ñòàðòà äî íåìèíóåìèÿ ôèíàë. Íÿìàøå ñìèñúë äà ñå ìåñè; òðèìàòà ãàëôîíè ñ ðàäîñò áèõà íàòóïàëè îùå åäíî ìîì÷å ñëåä äîáðàòà çàãðÿâêà. 
Ðè÷è òè÷àøå äèàãîíàëíî ïðåç äåòñêàòà ïëîùàäêà, ïðåñêà÷àøå íèñêèòå ëþëêè, ëúêàòóøåøå ñðåä ïî-âèñîêèòå è ÷àê êîãàòî íàëåòÿ âúðõó ìåòàëíàòà ìðåæà ìåæäó ó÷èëèùíèÿ äâîð è ñúñåäíèÿ ïàðê, îñúçíà, ÷å å ïîïàäíàë â çàäúíåíà óëèöà. Îïèòà äà ñå ïðåêàòåðè, êàòî îò÷àÿíî ñå âêîï÷âàøå â ìðåæàòà ñ ïðúñòè è ñ âðúõ÷åòàòà íà ãóìåíêèòå è âå÷å íàáëèæàâàøå âúðõà, êîãàòî Õåíðè è Âèêòîð Êðèñ ãî äîêîïàõà - Õåíðè çà ÿêåòî, à Âèêòîð çà äúíîòî íà äæèíñèòå. Äîêàòî ãî îòêúñâàõà îò îãðàäàòà, Ðè÷è ñå ðàçïèùÿ. Ïîñëå ãðîõíà ïî ãðúá íà àñôàëòà. Î÷èëàòà ìó îòõâðúêíàõà. Ïîñåãíà êúì òÿõ, íî Áúëâî÷à Õúãèíñ ãè ðèòíà è çàòîâà öÿëî ëÿòî åäíàòà èì äðúæêà áåøå çàëåïåíà ñ ëåéêîïëàñò. 
Áèë áîëåçíåíî ñáðú÷êà ëèöå è ïîáúðçà äà ìèíå îò äðóãàòà ñòðàíà íà ñãðàäàòà. Áå çàáåëÿçàë åäíà îò ïðåïîäàâàòåëêèòå â ÷åòâúðòè êëàñ, ìèñèñ Ìîðàí, äà òè÷à êúì ìåñòîïðîèçøåñòâèåòî, íî çíàåøå, ÷å îíèÿ ùå èìàò âðåìå äà ñïèïàò æåðòâàòà è äîäåòî ó÷èòåëêàòà óñïåå äà ñå íàìåñè, Ðè÷è âå÷å ùå ïëà÷å ñ ïúëíà ñèëà. Ðåâ-ðåâ-ðåâëüî, ãëåé ãî ðåâëèâîòî áåáå!
Áèë ñðàâíèòåëíî ðÿäêî ñå ñïðå÷êâàøå ñ òðîéêàòà. Åñòåñòâåíî, îíèÿ ñè ïðàâåõà ìàéòàï ñúñ çàåêâàíåòî ìó. Ïîíÿêîãà øåãèòå èì ïðåìèíàâàõà â æåñòîêîñò; â åäèí äúæäîâåí äåí, êîãàòî òðÿáâàøå äà îáÿäâàò â ãèìíàñòè÷åñêèÿ ñàëîí, Áúëâî÷à Õúãèíñ ñúáîðè òåíåêèåíàòà êóòèÿ íà Áèë è ÿ ñìàçà ñ íÿêîëêî óäàðà íà âîéíèøêèÿ ñè áîòóø, ïðåâðúùàéêè îáÿäà ìó â ïèõòèÿ.
- Î-î-îëåëå Áîæêå! - ïðîâèêíà ñå Áúëâî÷à ñ ïîäèãðàâàòåëåí óæàñ, çàêðèâàéêè ëèöåòî ñè ñ äëàíè. - È-è-èçâèíÿâàé çà ì-ì-ìàíäæàòà, ñêà-ñêà-ñêàïàíÿêî!
È òîé ñå îòïðàâè ñ øèðîêà êðà÷êà êúì êîðèäîðà, êúäåòî Âèêòîð Êðèñ ñå ïîäïèðàøå íà ÷åøìè÷êàòà ïðåä ìîì÷åøêàòà ñúáëåêàëíÿ è ñå ïðåâèâàøå îò ñìÿõ ñ ðèñê äà ñè äîêàðà õåðíèÿ. Å, íå áåøå ÷àê òîëêîâà çëå; Áèë ñè èçêðúíêà îò Åäè Êàñïáðàê ïîëîâèí ïóäèíã, à Ðè÷è îõîòíî ñå ðàçäåëè ñ åäíî òâúðäî ñâàðåíî ÿéöå - äðàéôàëî ìó ñå îò òèÿ ÿéöà, çàÿâè òîé, à ïúê ìàéêà ìó ïðåç äåí ãè òúï÷åëà â êóòèÿòà.
Íî âúâ âñåêè ñëó÷àé íå áèâàøå äà èì ñå èçïðå÷âàø íà ïúòÿ, à çà öåëòà òðÿáâàøå äà áúäåø ïî-òèõ îò òðåâàòà.
Åäè çàáðàâè ïðàâèëàòà è çàòîâà ìó ðàçìàçàõà ôèçèîíîìèÿòà.
Äîêàòî ãîëåìèòå ìîì÷åòà ñëèçàõà íàäîëó è ïðåãàçâàõà ðåêàòà, òîé íå èçãëåæäàøå ìíîãî çëå, ìàêàð ÷å íîñúò ìó òå÷åøå êàòî ÷åøìà. Êîãàòî ñúâñåì ñè íàêâàñè êúðïàòà ñ êðúâ, Áèë ìó ïîäàäå ñâîÿòà, ïîñëå ãî íàêàðà äà ñëîæè ðúêà íà âðàòà ñè è äà îòìåòíå ãëàâà íàçàä. Ñïîìíÿøå ñè, ÷å ìàéêà ìó êàðàøå Äæîðäæè äà ïðàâè òàêà, çàùîòî ïîíÿêîãà ìó òå÷åøå êðúâ...
Î, êîëêî áîëåçíåí áå ñïîìåíúò çà Äæîðäæ.
Íàé-ñåòíå ñòèõíà è ïîñëåäíèÿò çâóê îò ïðîâèðàíåòî íà ñòàäîòî äàíãàëàöè ïðåç Ïóùèíàêà, íîñúò íà Åäè ïîñòåïåííî çàñúõíà - è ÷àê òîãàâà äîéäå ðåä íà àñòìàòà. Òîé âçå äà ñå çàäúõâà, ïðúñòèòå ìó íåìîùíî ñå ðàçòâàðÿõà è ñâèâàõà, à äèõàíèåòî åäâà-åäâà ñâèñòåøå è ïúðõàøå â ãúðëîòî ìó. 
- Ïî äÿâîëèòå! - èçïúøêà Åäè. - Àñòìà! Áîæè÷êî!
Òîé çàîïèïâà ñ òðåïåðåùè ðúöå çà èíõàëàòîðà è íàé-ñåòíå ãî èçìúêíà îò äæîáà ñè. Ïðèëè÷àøå íà øèøåíöå ïðåïàðàò çà ìèåíå íà ïðîçîðöè ñ ïðúñêàëêà îòãîðå. Åäè ïúõíà ïðúñêàëêàòà â óñòàòà ñè è íàòèñíà ñïóñúêà.
- Ïî-äîáðå ëè ñè? - òðåâîæíî çàïèòà Áèë.
- Íå. Ïðàçåí å. 
È Åäè ñå âòðåí÷è â Áèë ñ ðàçøèðåíè îò óæàñ î÷è, êîèòî ñÿêàø ãîâîðåõà: Çàãàçèõ, Áèë! Çàãàçèõ!
Ïðàçíèÿò èíõàëàòîð ñå òúðêóëíà îò ïðúñòèòå ìó. Ðåêàòà ïðîäúëæàâàøå äà ðîìîëè, áåç äà ñå èíòåðåñóâà äàëè Åäè Êàñïáðàê ùå äèøà èëè íå. Ïðåç ãëàâàòà íà Áèë ïðåëåòÿ íåëåïàòà ìèñúë, ÷å äàíãàëàöèòå èìàõà ïðàâî - áåíòúò ñè áåøå äåòèíñêà ðàáîòà. Íî íàëè ñå çàáàâëÿâàõà, äÿâîë äà ãî âçåìå. Èçâåäíúæ â ãúðäèòå ìó ïëàìíà ãëóõà ÿðîñò, ÷å âñè÷êî òðÿáâàøå äà ñâúðøè òàêà.
- Í-íå ñå ïà-ïà-ïàíèðàé, Å-åäè - êàçà òîé.
Îêîëî ÷åòèðèäåñåò ìèíóòè ñåäÿ êðàé Åäè ñ íàäåæäàòà, ÷å àñòìàòà âñåêè ìèã ùå îòñòúïè, àëà ïîñòåïåííî ãî îáçåìàøå áåçïîêîéñòâî. Êîãàòî ñå ïîÿâè Áåí Õàíñêîì, áåçïîêîéñòâîòî âå÷å áå ïðåðàñíàëî â èñòèíñêè ñòðàõ. Ïðèñòúïúò íå ñàìî ÷å íå îòñëàáâàøå, íî è ñå âëîøàâàøå. À äî àïòåêàòà íà Ñåíòúð ñòðèéò, îòêúäåòî Åäè ñè âçèìàøå ëåêàðñòâà, èìàøå ïî÷òè ïåò êèëîìåòðà. Àìè àêî èçòè÷àøå äîòàì è íà âðúùàíå çàâàðåøå Åäè â áåçñúçíàíèå? Â áåçñúçíàíèå èëè
(áåç ãëóïîñòè ìîëÿ òå íåäåé äà ìèñëèø òàêèâà ðàáîòè)
èëè äîðè ìúðòúâ, áåçìèëîñòíî íàñòîÿ ìèñúëòà.
(êàòî Äæîðäæè ìúðòúâ êàòî Äæîðäæè)
Íå ñòàâàé òúïàê! Íÿìà äà óìðå!
Äà, íàâÿðíî íÿìàøå äà óìðå. Íî êàêâî ùåøå äà ïðàâè, àêî íà âðúùàíå çàâàðåøå Åäè â ñêàëè÷íà ñìúðò? Áèë çíàåøå âñè÷êî çà ñêàëè÷íàòà ñìúðò; ñàì ñå áå äîñåòèë, ÷å äóìàòà å èçìèñëåíà îò ñúðôèñòèòå â Õàâàé, äåòî ñå íîñÿò âúðõó ïðèëèâíèòå âúëíè è âå÷íî âíèìàâàò äà íå èçõâðúêíàò íà íÿêîÿ ñêàëà. Íîðìàëíî - â êðàÿ íà êðàèùàòà, êàêâî äðóãî å ñêàëè÷íàòà ñìúðò, îñâåí ãðàìàäíà âúëíà, êîÿòî òè ãðàáâà ìîçúêà è ãî çàïîêèòâà âúðõó ñêàëèòå? Â ðàçíèòå äîêòîðñêè ñåðèàëè îò òèïà íà "Áåí Êåéñè" õîðàòà ðåäîâíî èçïàäàõà â ñêàëè÷íà ñìúðò è ïîíÿêîãà ñè îñòàâàõà òàì âúïðåêè âñè÷êè ÿäîñàíè êðÿñúöè íà ãëàâíèÿ ãåðîé.
È çàòîâà òîé ñåäåøå äî Åäè, ìàêàð äà çíàåøå, ÷å ñ òîâà íå ìó ïîìàãà, ÷å òðÿáâà äà áúðçà êúì àïòåêàòà, àëà ïðîñòî íÿìàøå ñèëè äà ãî íàïóñíå. Íÿêàêâà íåðàçóìíà, ñóåâåðíà ÷àñòèöà îò ñúçíàíèåòî ìó áåøå óâåðåíà, ÷å ùîì îáúðíå ãðúá, Åäè òóòàêñè ùå èçïàäíå â ñêàëè÷íà ñìúðò. Ïîñëå ñå îãëåäà íàãîðå ïî òå÷åíèåòî è âèäÿ íåïîäâèæíèÿ Áåí Õàíñêîì. Ðàçáèðà ñå, Áèë çíàåøå êîé å òîâà; ìàêàð è ïå÷àëíà, ñëàâàòà íà íàé-äåáåëî ìîì÷å â öÿëîòî ó÷èëèùå ñè îñòàâà ñëàâà. Áåí ó÷åøå â äðóãèÿ ïåòè êëàñ. Ïîíÿêîãà Áèë ãî âèæäàøå â ìåæäó÷àñèÿòà äà ñòîè íàñòðàíè - íàé-÷åñòî â íÿêîå úãúë÷å - ñ êíèãà â ðúêà è äà íàãúâà çàêóñêà, êîÿòî ñè íîñåøå â òîðáè÷êà ñ ðàçìåðèòå íà ÷óâàë çà ïðàíå.
Ùîì ãî âèäÿ ñåãà, Áèë ïîìèñëè, ÷å Áåí èçãëåæäà ïî-çëå è îò Õåíðè Áàóúðñ. Íåâåðîÿòíî, íî ôàêò. Òðóäíî ìó áå äàæå äà ñè ïðåäñòàâè ïðåç êàêâè ëè åïè÷íè ñðàæåíèÿ ñà ìèíàëè òèÿ äâàìà. Êîñàòà íà Áåí ñòúð÷åøå íà êàëíè ÷îðëàâè ôèòèëè. Ïóëîâåðúò èëè àíöóãúò - íå ëè÷åøå êàêâî å áèëî òàçè ñóòðèí, íî âå÷å íÿìàøå àáñîëþòíî íèêàêâî çíà÷åíèå - ïðèëè÷àøå íà ñïëúñòåíà äðèïà, îìàçàíà ñ ãíóñíà ñìåñ îò êðúâ è òðåâà. Äæèíñèòå ìó áÿõà ðàçäðàíè äî êîëåíåòå.
Áåí ñðåùíà ïîãëåäà íà Áèë è áîÿçëèâî îòñòúïè íàçàä.
- Íå-íå-íå-å-äåé äà á-á-áÿãàø! - èçâèêà Áèë è âäèãíà ðúöå ñ äëàíèòå íàïðåä, çà äà ïîêàæå, ÷å íå çàìèñëÿ íèùî ëîøî. - Ò-ò-òðÿáâà íè ïú-ïú-ïîìîù.
Ïðîäúëæàâàéêè äà ãî ãëåäà áîÿçëèâî, Áåí ïðèñòúïè íàïðåä. Êóöàøå óæàñíî, ñÿêàø è äâàòà ìó êðàêà áÿõà èçêúë÷åíè.
- Îòèäîõà ëè ñè? Áàóúðñ è îñòàíàëèòå, èñêàì äà êàæà.
- Äú-äú-äà - îòâúðíà Áèë. - Ñëóøàé, ùå ìî-î-æåø ëè äà ïîñòîèø ïðè ìîÿ ï-ï-ïðèÿòåë äîêàòî ìó äîíåñà ëå-ëå-å-êàðñòâîòî? Òîé å áîëåí îò à-à-à-à...
- Àñòìà ëè?
Áèë êèìíà.
Áåí ñå ïðèáëèæè êúì îñòàíêèòå îò áåíòà è ñ áîëåçíåíî ïúøêàíå êîëåíè÷è äî Åäè, êîéòî ëåæåøå ïî ãðúá ñ ïîëóçàòâîðåíè î÷è è îò÷àÿíî ñå ìú÷åøå äà äèøà.
- Êîé ãî óäàðè? - çàïèòà Áåí ñëåä äúëãî ìúë÷àíèå. Íàäèãíà ãëàâà è Áèë âèäÿ ïî ëèöåòî íà äåáåëîòî ìîì÷å ñúùèÿ áåçïîìîùåí ãíÿâ, êîéòî ñàì áå èçïèòàë ïðåäè ìàëêî. - Õåíðè Áàóúðñ ëè áåøå?
Áåí êèìíà îòíîâî.
- Òàêà ñè è ìèñëåõ. Äàäåíî, áÿãàé. Àç ùå ñòîÿ ïðè íåãî.
- Áëà-áëà-áëàãîäàðÿ.
- Î, íÿìà çàùî äà ìè áëàãîäàðèø - êàçà Áåí. - Àêî èñêàø äà çíåø, àç ñúì âèíîâåí, çàäåòî âè ñå íàòðåñîõà íà ãëàâèòå. Áÿãàé. È ïî-áúðçè÷êî, ÷å çà âå÷åðÿ òðÿáâà äà ñúì ñè ó äîìà.
Áèë õóêíà áåç ïîâå÷å ïðèêàçêè. Èñêàøå ìó ñå äà êàæå íà Áåí äà íå ãî âçèìà ïðèñúðöå - íÿìàøå âèíà çà ñòàíàëîòî, êàêòî è Åäè íÿìàøå âèíà, ÷å äîïóñíà ãëóïîñòòà äà ñå ðàçäðúíêà. Òèïîâå êàòî Õåíðè è ïðèÿòåëèòå ìó áÿõà ïðèðîäíî áåäñòâèå, êîåòî ñàìî ÷àêà óäîáåí ìîìåíò, çà äà ñå ðàçðàçè; â äåòñêèÿ ñâÿò òå çàåìàõà ìÿñòîòî íà ñìåð÷îâåòå, íàâîäíåíèÿòà è ãðàäóøêèòå. Èñêàøå äà êàæå âñè÷êî òîâà, íî â ìîìåíòà áåøå çàöèêëèë òîëêîâà çëå, ÷å ïîäîáíà ðå÷ ùåøå äà ìó îòíåìå ïîíå äâàéñåò ìèíóòè, à äîòîãàâà Åäè ìîæåøå äà èçïàäíå â ñêàëè÷íà ñìúðò (è òîâà áå íàó÷èë îò "Áåí Êåéñè" - ÷îâåê íå ïîïàäà, à èçïàäà â ñêàëè÷íà ñìúðò).
Âòóðíà ñå íàäîëó ïî òå÷åíèåòî è ñàìî âåäíúæ ïîãëåäíà íàçàä. Âèäÿ êàê Áåí Õàíñêîì ñ ìðà÷íà ðåøèòåëíîñò ñúáèðà êàìúíè êðàé âîäàòà. Çà ìîìåíò Áèë ñå çà÷óäè çàùî ëè ãî ïðàâè, ïîñëå ðàçáðà. Ñêëàäèðàøå áîåïðèïàñè. Çà â ñëó÷àé, ÷å îíèÿ ñå âúðíàò.


                        4.

Ïóùèíàêúò íÿìàøå òàéíè çà Áèë. Öÿëà ïðîëåò áå èãðàë òóê, ïîíÿêîãà ñ Ðè÷è, ïîíÿêîãà ñàì, à íàé-÷åñòî ñ Åäè. Â íèêàêúâ ñëó÷àé íå ìîæåøå äà êàæå, ÷å å èçñëåäâàë öÿëàòà òåðèòîðèÿ, íî çíàåøå êàê äà ñå äîáåðå îò Êåíäúñêèã äî Êàíçàñ ñòðèéò è â ìîìåíòà ïðàâåøå òúêìî òîâà. Èçëåçå êðàé äúðâåíèÿ ìîñò, ïî êîéòî Êàíçàñ ñòðèéò ïðåñè÷àøå åäíî îò áåçèìåííèòå ïîòî÷åòà, èçâèðàùè îò ãðàäñêàòà äðåíàæíà ñèñòåìà, çà äà ñå âëåÿò äîëó â ðåêàòà. Ñèëâúð ãî ÷àêàøå ïîä ìîñòà, âúðçàí ñ êàíàï çà åäíà îò ïîäïîðèòå, çà äà íå ìó ñå ìîêðÿò ãóìèòå.
Áèë ðàçìîòà êàíàïà, íàòúïêà ãî â ïàçâàòà ñè è ñ íå÷îâåøêè óñèëèÿ ïîìúêíà âåëîñèïåäà íàãîðå êúì òðîòîàðà, ïðè êîåòî ñå èçïîòè, çàäúõà è íà äâà ïúòè òóïíà ïî çàäíèê.
Àëà íàé-ñåòíå óëèöàòà áå äîñòèãíàòà. Áèë ïðåìåòíà êðàê íàä âèñîêàòà ðàìêà.
È êàêòî âèíàãè, ùîì âúçñåäíà Ñèëâúð, òîé ñå ïðåîáðàçè.


                        5.

- Õàé-éî, Ñèëâúð, ÍÀÏÐÅÅÅÄ!
Äóìèòå îòåêíàõà ïî-áàñîâî îò íîðìàëíèÿ ìó ãëàñ - â òÿõ ñå äîëàâÿøå åäâà ëè íå ãëàñúò íà ìúæà, â êîéòî ùåøå äà ñå ïðåâúðíå ñëåä âðåìå. Ñèëâúð áàâíî íàáèðàøå ñêîðîñò è ñúùåâðåìåííî ñå çàñèëâàøå ïëþùåíåòî íà èãðàëíèòå êàðòè, çàêðåïåíè ïî ñïèöèòå ñ ùèïêè çà ïðàíå. Áèë ñòîåøå ïðàâ âúðõó ïåäàëèòå, ñòèñíàë çäðàâî êîðìèëîòî ñ êèòêèòå íàâúòðå. Ïðèëè÷àøå íà ÷îâåê, êîéòî ñå íàïúâà äà âäèãíå íåïîñèëíà òåæåñò. Æèëèòå ïî âðàòà ìó ñå èçïúâàõà êàòî âúæåòà. Âåíèòå ïî ñëåïîî÷èÿòà ìó ïóëñèðàõà. Ðàçòðåïåðàíèòå ìó óñòíè ñå êðèâÿõà íàäîëó â ìú÷èòåëíà ãðèìàñà äîêàòî òîé âîäåøå ïîçíàòàòà áèòêà ñðåùó ìàñàòà è èíåðöèÿòà, íàïðÿãàéêè ñåòíè ñèëè, çà äà ïîäêàðà Ñèëâúð.
È êàêòî âèíàãè, ðåçóëòàòúò ñè ñòðóâàøå òðóäà.
Ñèëâúð óñêîðè õîä. Êúùèòå âå÷å íå ïúïëåõà, à ïëàâíî ïðåëèòàõà íàîêîëî. Îòëÿâî, êúäåòî Êàíçàñ ïðåñè÷àøå Äæàêñúí ñòðèéò, îñâîáîäåíèÿò Êåíäúñêèã ñå ïðåëèâàøå â Êàíàëà. Îòâúä êðúñòîïúòÿ Êàíçàñ ñòðèéò ñëèçàøå ñòðúìíî êúì Ñåíòúð ñòðèéò è ãëàâíàòà óëèöà - òàì áå äåëîâèÿò êâàðòàë íà Äåðè.
Òóê óëèöèòå ñå ïðåñè÷àõà íà÷åñòî, íî âñè÷êè ñòîïîâå äàâàõà ïðåäèìñòâî íà Áèë, à êîëêîòî äî âúçìîæíîñòòà â åäèí ïðåêðàñåí äåí íÿêîé âîäà÷ äà ïðîôó÷è ïîêðàé çíàêà è äà ãî ðàçìàæå íà êúðâàâà ïèõòèÿ âúðõó àñôàëòà - è ïðåç óì íå ìó ìèíàâàøå ïîäîáíî íåùî. Ïúê è åäâà ëè ùåøå äà ïðîìåíè ïîâåäåíèåòî ñè. Áè ìîãúë äà ãî ñòîðè â ïî-ðàíåí èëè ïî-êúñåí åòàï îò ñâîÿ æèâîò, íî ñåãàøíàòà ïðîëåò è ðàííîòî ëÿòî áÿõà çà íåãî ñòðàííî, áóðåíîñíî âðåìå. Áåí áè ñå èçóìèë, àêî íÿêîé ãî çàïèòàøå äàëè å ñàìîòåí; Áèë ñúùî òúé áè ñå èçóìèë, àêî íÿêîé ãî çàïèòàøå äàëè íå ñè èãðàå ñúñ ñìúðòòà. Ðà-ðà-ðàçáèðà ñå, ÷-÷-÷å íå! - áè îòâúðíàë òîé íåçàáàâíî (è ñ âúçìóùåíèå), àëà òîâà íå ïðîìåíÿøå ôàêòà, ÷å ñúñ çàòîïëÿíåòî íà âðåìåòî ñïóñêàíèÿòà ìó êúì öåíòúðà ïî Êàíçàñ ñòðèéò âñå ïî-ñèëíî íàïîäîáÿâàõà àòàêà íà ÿïîíñêè êàìèêàäçå.
Òàçè îòñå÷êà îò Êàíçàñ ñòðèéò áåøå èçâåñòíà ïîä èìåòî Ãîðíàòà ìèëÿ. Áèë ÿ ïðåîäîëÿ ñ ìàêñèìàëíà ñêîðîñò, ïðèâåäåí íàä êîðìèëîòî, çà äà íàìàëè ñúïðîòèâëåíèåòî íà âúçäóõà. Ñ åäíà ðúêà ñòèñêàøå íàïóêàíàòà ãóìåíà òîïêà íà òðîìáàòà, çà äà ïðåäóïðåæäàâà íåïðåäïàçëèâèòå ìèíóâà÷è, à ðèæàòà ìó êîñà áóéíî ñå âååøå íàçàä. Ïëþùåíåòî íà êàðòèòå áå ïðåðàñíàëî â ìîíîòîíåí ðåâ. Ìú÷èòåëíàòà ãðèìàñà ñå ïðåâðúùàøå â øèðîêà èäèîòñêà óñìèâêà. Æèëèùàòà îòäÿñíî îòñòúïèõà ìÿñòî íà ñòîïàíñêè ñãðàäè (ïðåäèìíî ñêëàäîâå è êîëáàñàðñêè ðàáîòèëíèöè), çàìúãëåíè îò ñòðàõîâèòàòà, íî è îïèÿíÿâàùà áúðçèíà. Ñ êðàé÷åöà íà îêîòî ñè çúðíà îòëÿâî îãíåíè îòáëÿñúöè ïî âîäèòå íà Êàíàëà.
- Õàé-éî, Ñèëâúð, ÍÀÏÐÅÅÅÄ! - ïîáåäîíîñíî èçêðåùÿ òîé.
Ñèëâúð ïðåëåòÿ ïðåç ïúðâèÿ áîðäþð è êàêòî ñòàâàøå ïî÷òè âèíàãè íà òîâà ìÿñòî, êðàêàòà ìó ñå îòêúñíàõà îò ïåäàëèòå. Ñåãà ñå íîñåøå ïî èíåðöèÿ, èçöÿëî îòäàäåí âúâ âëàñòòà íà îíîâà íåçíàéíî áîæåñòâî, êîåòî å ïîåëî íåáëàãîäàðíàòà çàäà÷à äà çàêðèëÿ ìàëêèòå ìîì÷åòà. Ñâúðíà ïî óëèöàòà, íàäõâúðëÿéêè íàâÿðíî ñ äâàéñåòèíà êèëîìåòðà îôèöèàëíî ðàçðåøåíàòà ñêîðîñò îò ÷åòèðèäåñåò êèëîìåòðà â ÷àñ.
Âñè÷êî îñòàâàøå çàä ãúðáà ìó - çàåêâàíåòî, áåçæèçíåíàòà áîëêà â î÷èòå íà áàùà ìó, äîêàòî ñå òóòêà ñ íÿêàêâà ðàáîòà èç ãàðàæà, óæàñÿâàùàòà ãëåäêà íà ïðàøîíîòî ïèàíî ñúñ çàòâîðåí êàïàê â ãîðíàòà ñòàÿ - ïðàøíî, çàùîòî ìàéêà ìó âå÷å íå ñâèðåøå. Çà ïîñëåäåí ïúò áå èçñâèðèëà òðè ìåòîäèñòêè õèìíà ïðåäè ïîãðåáåíèåòî íà Äæîðäæ. Äæîðäæ, êîéòî èçëèçà ïîä äúæäà ñ æúëòàòà ñè ìóøàìà, ñòèñíàë â ðúêà ëúñíàëîòî îò ïàðàôèí êíèæíî êîðàá÷å; ìèñòúð Ãàðäíúð, êîéòî âëèçà ñëåä äâàäåñåò ìèíóòè, íîñåéêè äåòñêîòî òåëöå â îêúðâàâåíî îäåÿëî; ïðîíèçèòåëíèÿò ïèñúê íà ìàéêà ìó. Òðåâîãèòå èç÷åçâàõà. Òîé áåøå Ñàìîòíèÿò ðåéíäæúð, áåøå Äæîí Óåéí, áåøå Áî Äèäëè, áåøå âúïëúùåíèå íà âñè÷êè ñâîè êóìèðè, à íå íÿêàêâî ñè õëàïå, êîåòî ïëà÷å, áîè ñå è èñêà äà èäå ïðè ìú-ìú-ìàìà.
Ñèëâúð ëåòåøå è Áèë Ïåëòåêà ëåòåøå ñ íåãî; úãëîâàòàòà èì ñÿíêà ãè ãîíåøå ïî ïåòèòå. Çàåäíî ïðîôó÷àõà ïî Ãîðíàòà ìèëÿ ñðåä òðÿñúêà íà èãðàëíèòå êàðòè. Áèë îòíîâî íàñòúïè ïåäàëèòå è çàâúðòÿ ñ âñå ñèëà; êîïíååøå äà ñå ïîíåñå îùå ïî-áúðçî, äà äîñòèãíå íÿêàêâà âúîáðàæàåìà ñêîðîñò - íå íà çâóêà, à íà ñïîìåíèòå - è äà ðàçêúñà áàðèåðàòà íà ñòðàäàíèåòî.
Õâúð÷åøå ñòðåìãëàâî, ïðèâåäåí íàä êîðìèëîòî; õâúð÷åøå òúé, ñÿêàø èñêàøå äà íàäáÿãà ñàìèÿ äÿâîë.
Îòñðåùà ñòðåìèòåëíî ñå çàäàâàøå êðúñòîâèùåòî íà Êàíçàñ ñòðèéò, Ñåíòúð ñòðèéò è ãëàâíàòà óëèöà. Óæàñíî ìÿñòî ñ åäíîïîñî÷íî äâèæåíèå, ïðîòèâîðå÷èâè ïúòíè çíàöè è ñâåòîôàðè, êîèòî áè òðÿáâàëî äà ñà ñèíõðîíèçèðàíè, íî íå áÿõà. Ñïîðåä åäíà ìèíàëîãîäèøíà óâîäíà ñòàòèÿ íà "Äåðè íþç", ðåçóëòàòúò íàïîìíÿøå íÿêàêâà ñàòàíèíñêà âúðòåëåæêà.
Êàêòî âèíàãè, Áèë áúðçî ñòðåëíà î÷è íàñàì-íàòàì, çà äà ïðåöåíè äâèæåíèåòî è äà îòêðèå ïðîëóêè. Àêî ñáúðêàøå â ïðåöåíêàòà - àêî çàåêíåøå, îáðàçíî êàçàíî - îòèâàøå ïðàâî â áîëíèöàòà èëè â ìîðãàòà.
Âðÿçà ñå íà ÷åðâåíî â ëåíèâèÿ òðàôèê, êîéòî çàäðúñòâàøå êðúñòîâèùåòî è ñâúðíà íàäÿñíî, çà äà èçáåãíå óäàðà ñ ãðàìàäåí âåõò Áóèê. Ñ åäèí ñâåòêàâè÷åí ïîãëåä ïðåç ðàìî ñå óâåðè, ÷å ñðåäíîòî ïëàòíî å ñâîáîäíî. Ïàê ïîãëåäíà íàïðåä è âèäÿ, ÷å ñëåä îêîëî ïåò ñåêóíäè ùå ñå ðàçìàæå âúðõó çàäíèöàòà íà íÿêàêúâ ïèêàï, ñïðÿë íàñðåä ïðåñå÷êàòà, äîêàòî èççàä âîëàíà ïëåøèâ òèï ñ ôèçèîíîìèÿòà íà Àéçåíõàóåð ïðîòÿãàøå øèÿ íàâúí äà îãëåäà ïúòíèòå çíàöè è äà ðàçáåðå äàëè ïúê ñëó÷àéíî íå å ïîåë ïî ãðåøåí ïúò, êîéòî ùå ãî îòêàðà íåéäå â Ìàÿìè Áèé÷.
Äÿñíîòî ïëàòíî áåøå çàåòî îò ìåæäóãðàäñêèÿ àâòîáóñ Äåðè-Áàíãîð. Íåçàâèñèìî îò òîâà Áèë îòáè íàòàì è ñ øåéñåò è ïåò êèëîìåòðà â ÷àñ ïðîôó÷à ïðåç ïðîëóêàòà ìåæäó ïèêàïà è àâòîáóñà. Â ïîñëåäíàòà ñåêóíäà ðÿçêî èçâè ãëàâà êàòî åíòóñèàçèðàí âîéíèê ïðè êîìàíäà "Ðàâíèñ", çà äà ñïàñè çúáèòå ñè îò ñòðàíè÷íîòî îãëåäàëî íà ïèêàïà. Ãîðåùèòå èçãîðåëè ãàçîâå îò àóñïóõà íà àâòîáóñà íàõëóõà â ãúðëîòî ìó êàòî ãëúòêà ñèëåí àëêîõîë. ×ó êàê åäíàòà ðúêîõâàòêà ñ òúíè÷êî ñêúðöàíå ïðîðÿçâà äúëãà áðàçäà â ëúñêàâèÿ àëóìèíèé íà øîôüîðñêàòà âðàòà. Çà ìèã çúðíà ëèöåòî íà ñàìèÿ øîôüîð, ïðåáëåäíÿëî êàòî ïëàòíî ïîä êàñêåò÷åòî ñ íàäïèñ "Àâòîáóñíà êîìïàíèÿ Õúäñúí". ×îâåêúò ðàçìàõâàøå þìðóê è êðåùåøå íåùî. Åäâà ëè ìó ÷åñòèòåøå ðîæäåíèÿ äåí.
Òðè ïðåñòàðåëè äàìè ïðåñè÷àõà ãëàâíàòà óëèöà îò Íþ Èíãëàíä Áàíê êúì "Âñè÷êî çà íîçåòå". ×óõà îãëóøèòåëíèÿ òðÿñúê íà èãðàëíèòå êàðòè è ñå îçúðíàõà. ×åëþñòèòå èì ïðîâèñíàõà îò èçóìëåíèå, äîêàòî ñàìî íà ïåäÿ îò òÿõ ïðåëèòàøå êàòî ìèðàæ äðåáíî ìîì÷åíöå âúðõó ãðàìàäåí âåëîñèïåä.
Íàé-ëîøàòà - íî è íàé-äîáðàòà - ÷àñò îò ïúòóâàíåòî âå÷å îòìèíàâàøå. Ïàê áå ïîãëåäíàë â ëèöåòî ñúâñåì ðåàëíàòà âúçìîæíîñò äà çàãèíå è ïàê áå óñïÿë äà èçâúðíå î÷è. Íå áå ïîïàäíàë ïîä êîëåëàòà íà àâòîáóñà; íå áå ïðåòðåïàë íèòî ñåáå ñè, íèòî òðèòå ñòàðè äàìè ñ òåõíèòå ïàçàðñêè ÷àíòè è ÷åêîâå îò Ñîöèàëíàòà îñèãóðîâêà; íå ñå áå ðàçìàçàë âúðõó ðàçäðúíêàíèÿ Äîäæ íà ïëåøèâèÿ Àéçåíõàóåð. Îòïðåä îòíîâî ñå çàäàäå íàãîðíèùå è ñêîðîñòòà áàâíî ãàñíåøå. À çàåäíî ñ íåÿ ãàñíåøå è îùå íåùî - î, íåêà ãî íàðå÷åì æåëàíèå, çàùî ïúê íå? Âñè÷êè ìèñëè è ñïîìåíè äîâòàñâàõà èçîòçàä - çäðàñòè, Áèë, åõåé, áåç ìàëêî äà òå èçïóñíåì çà ìîìåíò, íî âå÷å ïàê ñìå òóêà - äîãîíâàõà ãî, êàòåðåõà ñå ïî ðèçàòà, ñêà÷àõà â óõîòî ìó è ñå õëúçâàõà êúì ìîçúêà êàòî õëàïåòà ïî ïúðçàëêà. Óñåùàøå êàê õëúòâàò ïî îáè÷àéíèòå ñè ìåñòà, êàê òðåñêàâèòå èì òåëöà ñå áëúñêàò åäíî â äðóãî. Óõà! Åõ-õà! Åòî íè ïàê â ãëàâàòà íà Áèë! ß ñåãà äà ñè ïîìèñëèì çà Äæîðäæ! Äàäåíî! Êîé ùå çàïî÷íå?
Ïðåêàëåíî ìíîãî ìèñëèø, Áèë.
Íå... áåäàòà íå áåøå òàì. Ëîøîòî áåøå, ÷å ñè âúîáðàçÿâà ïðåêàëåíî ìíîãî.
Çàâè ïî àëåÿòà Ðè÷àðä è ñëåä ìàëêî èçëåçå íà Ñåíòúð ñòðèéò. Êàðàøå áàâíî, óñåùàéêè êàê ïîòòà ñå ñòè÷à ïî êîñàòà è ãúðáà ìó. Ñïðÿ ïðåä àïòåêàòà, ñêî÷è îò Ñèëâúð è âëåçå.


                        6.

Àêî áåøå ïðåäè ñìúðòòà íà Äæîðäæ, Áèë áè çàãîâîðèë ñ ìèñòúð Êèéí íåçàâèñèìî îò çàòðóäíåíèÿòà. Àïòåêàðÿò íå ñïàäàøå êúì íàé-áëàãèòå õîðà - ïîíå òàêà ñè ìèñëåøå Áèë - íî ïðîÿâÿâàøå òúðïåíèå è íå ñè ïðàâåøå øåãè. Àëà ñåãà çàåêâàíåòî ìó ñúâñåì ñå áå âëîøèëî, à ñå áîåøå, ÷å àêî íå ïîáúðçà, ñ Åäè ìîæå äà ñòàíå íåùî ñòðàøíî.
Çàòîâà ùîì ìèñòúð Êèéí ðå÷å: "Çäðàâåé, Áèë Äåíáðîó, ñ êàêâî ìîãà äà òè áúäà ïîëåçåí?", Áèë ãðàáíà íÿêàêâà ðåêëàìíà äèïëÿíêà çà âèòàìèíè, îáúðíà ÿ è íàäðàñêà íà ãúðáà: Äâàìàòà ñ Åäè Êàñïáðàê èãðàåõìå â Ïóùèíàêà. Õâàíà ãî ëîø ïðèñòúï íà õàñìà, èñêàì äà êàæà, ÷å åäâàì äèøà. Ìîæå ëè äà ìè äàäåòå ëåêàðñòâî çà åíõàëàòîðà?
Òîé áóòíà áåëåæêàòà ïî ñòúêëåíèÿ òåçãÿõ êúì ìèñòúð Êèéí, êîéòî ÿ ïðî÷åòå, âçðÿ ñå â òðåâîæíèòå ñèíè î÷è íà Áèë è êèìíà.
- Ðàçáèðà ñå. ×àêàé òóê è íå ïèïàé êúäåòî íå òè å ðàáîòà.
Ìèñòúð Êèéí èç÷åçíà â çàäíàòà ñòàè÷êà, à Áèë íåòúðïåëèâî çàïðèñòúïâà îò êðàê íà êðàê. Àïòåêàðÿò ñå çàáàâè ñàìî ïåò ìèíóòè, íî ñÿêàø áå ìèíàëà öÿëà âå÷íîñò äîêàòî ñå çàâúðíà ñ ïëàñòìàñîâà ïðúñêàëêà â ðúêà. Ïîäàäå ÿ íà Áèë, óñìèõíà ñå è êàçà:
- Òîâà ùå îïðàâè íåùàòà.
- Áëà-áëàãîäàðÿ - êàçà Áèë. - Ñ-ñ-ñàìî ÷å íÿ-à-à-ìàì ïú-ïú-ïú-ïú...
- Âñè÷êî å íàðåä, ìîìêî. Ìèñèñ Êàñïáðàê èìà îòêðèòà ñìåòêà ïðè ìåí. Ïðîñòî ùå äîáàâÿ è òîâà. Ñèãóðåí ñúì, ÷å òÿ ùå òè áëàãîäàðè çà äîáðèíàòà.
Áèë âúçäúõíà îò îáëåê÷åíèå, áëàãîäàðè è èçòè÷à íàâúí. Ìèñòúð Êèéí èçëåçå èççàä òåçãÿõà è ñå çàãëåäà ïîäèð íåãî. Âèäÿ êàê Áèë ìåòíà èíõàëàòîðàà â êîøíèöàòà çà áàãàæ è òðîìàâî âúçñåäíà âåëîñèïåäà. Íàèñòèíà ëè ìîæå äà êàðà òàêîâà ãðàìàäíî êîëåëî? - çà÷óäè ñå ìèñòúð Êèéí. Ñúìíÿâàì ñå. Äúëáîêî ñå ñúìíÿâàì. Íî õëàïåòî íà Äåíáðîó âñå ïàê óñïÿ íÿêàê äà ÿõíå êîëåëîòî áåç äà ñè ñòðîøè ãëàâàòà è áàâíî ïîäêàðà ïî óëèöàòà. Âåëîñèïåäúò, êîéòî ïðèëè÷àøå íà íå÷èÿ øåãà ñ âñè÷êè çàêîíè íà ìåõàíèêàòà, çàñòðàøèòåëíî çàëèòàøå íàñòðàíè. Èíõàëàòîðúò ñå ïîäìÿòàøå èç êîøíèöàòà.
Ìèñòúð Êèéí ñå óõèëè ïîä ìóñòàê. Àêî ìîæåøå äà çúðíå òàçè óñìèâêà, Áèë ñàìî áè çàòâúðäèë ìíåíèåòî ñè, ÷å ìèñòúð Êèéí åäâà ëè èìà øàíñ äà ñå âêëþ÷è ñðåä íàé-äîáðîäóøíèòå õîðà íà òîÿ ñâÿò. Óñìèâêàòà áåøå êèñåëà - ãðèìàñà íà ÷îâåê, êîéòî å îòêðèë êóï óäèâèòåëíè íåùà, àëà ñðåä òÿõ ïî÷òè íèùî íå ïðàâè ÷åñò íà ÷îâåøêèÿ ðîä. Äà... ùåøå äà äîáàâè ëåêàðñòâîòî ïðîòèâ àñòìà êúì ñìåòêàòà íà Ñîíÿ Êàñïáðàê è êàêòî âèíàãè òÿ ùåøå äà ñå èçíåíàäà - íå ñ ðàäîñò, à ñ ïîäîçðåíèå - îò íèñêàòà ìó öåíà. Äðóãèòå ëåêàðñòâà ñà òîëêîâà ñêúïè, êàçâàøå òÿ. Ìèñòúð Êèéí çíàåøå, ÷å Ñîíÿ Êàñïáðàê ñïàäà êúì õîðàòà, ñïîðåä êîèòî íèùî åâòèíî íå íîñè ïîëçà. Ìîæåøå äà ÿ îñêóáå êîëêîòî ñè ùå ñ òîÿ "ÕèäðÎêñ Àåðîçîë" çà äåòåòî è ïîíÿêîãà ñå èçêóøàâàøå äà ãî ñòîðè... íî çàùî ëè äà çëîóïîòðåáÿâà ñ æåíñêàòà ãëóïîñò? Íå áåøå îïðÿë äî íåéíèòå ïàðè.
Åâòèíî? Àìè äà! "ÕèäðÎêñ Àåðîçîë" (âúðõó âñÿêî ïëàñòìàñîâî øèøåíöå èìàøå ãðèæëèâî çàëåïåíî åòèêåò÷å ñ íàäïèñ: Äà ñå ïðèëàãà ïðè íåîáõîäèìîñò) áåøå èçóìèòåëíî åâòèí ïðåïàðàò, íî äîðè ìèñèñ Êàñïáðàê òðÿáâàøå äà ïðèçíàå, ÷å íåçàâèñèìî îò òîâà äåéñòâóâà ÷óäîòâîðíî âúðõó àñòìàòà íà íåéíèÿ ñèí. À áåøå åâòèí, çàùîòî íå ïðåäñòàâëÿâàøå íèùî äðóãî îñâåí ñúåäèíåíèå íà âîäîðîä è êèñëîðîä ïëþñ ìúíè÷êî êàìôîð, çà äà èìà âêóñ íà ëåêàðñòâî.
Ñ äðóãè äóìè, ëåêàðñòâîòî íà Åäè ñå íàðè÷àøå ÷èñòà âîäà.


                        7.

Îáðàòíèÿò ïúò ìó îòíå ïîâå÷å âðåìå, çàùîòî òðÿáâàøå äà êàðà ïî íàãîðíèùåòî. Íà íÿêîëêî ïúòè ñå íàëîæè äà ñëåçå è äà òèêà Ñèëâúð. Áèë ïðîñòî íå ðàçïîëàãàøå ñ íåîáõîäèìàòà ìóñêóëíà ñèëà, çà äà ïðåîäîëåå ñ âåëîñèïåäà ïî-ñîëèäåí íàêëîí.
Êîãàòî ïðèáðà Ñèëâúð â óêðèòèåòî è õóêíà êúì ðåêàòà, âå÷å áå ÷åòèðè è äåñåò. Èç ãëàâàòà ìó ñå âúðòÿõà íàé-ìðà÷íè ìèñëè. Îíçè õëàïàê Õàíñêîì å çàðÿçàë Åäè äà óìèðà â ñàìîòà. Èëè ïúê õóëèãàíèòå ñà ñå âúðíàëè äà ãè ñìàæàò îò áîé. Èëè... íàé-ëîøîòî... ÷îâåêúò, äåòî óáèâà ìàëêè äåöà, ìîæå äà å ñïèïàë åäèíèÿ èëè äâàìàòà. Êàêòî ñïèïà Äæîðäæ.
Çíàåøå, ÷å îêîëî óáèéñòâàòà ñå òðóïàò êóïèùà êëþêè è ôàíòàçèè. Ìîæå è äà çàåêâàøå, íî íå áåøå ãëóõ - ìàêàð ÷å ïîíÿêîãà õîðàòà ÿâíî ñè ìèñëåõà òî÷íî òîâà, çàùîòî Áèë ãîâîðåøå ñàìî â êðàåí ñëó÷àé. Íÿêîè ñìÿòàõà, ÷å óáèéñòâîòî íà áðàò ìó íÿìà íèùî îáùî ñ óáèéñòâàòà íà Áåòè Ðèïñúì, ×åðèë Ëàìîíèêà, Ìàòþ Êëåìúíòñ è Âåðîíèêà Ãðîãàí. Äðóãè òâúðäÿõà, ÷å Äæîðäæ, Ðèïñúì è Ëàìîíèêà ñà óáèòè îò åäèí ÷îâåê, à îñòàíàëèòå äâàìà ñà æåðòâè íà "ïîäðàæàòåë". Òðåòàòà âåðñèÿ áå, ÷å ìîì÷åòàòà ñà óáèòè îò åäèí ïðåñòúïíèê, à ìîìè÷åòàòà îò äðóã.
Áèë ñìÿòàøå, ÷å âñè÷êè ñà óáèòè îò åäèí ÷îâåê... àêî íàèñòèíà áåøå ÷îâåê. Ïîíÿêîãà ãî îáçåìàõà ñúìíåíèÿ. À ïîíÿêîãà ñå ïèòàøå êàêâè ëè ñà âñúùíîñò ÷óâñòâàòà ìó êúì Äåðè ïðåç òîâà ëÿòî. Îùå ëè íå áåøå îòìèíàëà ãîð÷èâàòà âúëíà îò ãèáåëòà íà Äæîðäæ, êàêòî ìîæåøå äà ñå ïðåäïîëîæè ïî ïúëíîòî ïðåíåáðåæåíèå íà ðîäèòåëèòå ìó - òúé äúëáîêî ïîòîïåíè â ñêðúáòà çà ïî-ìàëêèÿ ñè ñèí, òà íå çàáåëÿçâàõà ïðîñòèÿ ôàêò, ÷å Áèë âñå îùå å æèâ è ìîæå áè ñòðàäà? Âçàèìîäåéñòâóâàøå ëè òîâà ñ äðóãèòå óáèéñòâà? Àìè ãëàñîâåòå, êîèòî íàïîñëåäúê ñÿêàø ãîâîðåõà, íàøåïâàõà â ãëàâàòà ìó (àëà îïðåäåëåíî íå áÿõà âàðèàíòè íà íåãîâèÿ ãëàñ, çàùîòî íå çàåêâàõà - òå áÿõà òèõè, íî óâåðåíè), ñúâåòâàõà ãî äà âúðøè åäíî è äà èçáÿãâà äðóãî? Çàðàäè òîâà ëè Äåðè ìó ñå ñòðóâàøå íÿêàê ïðîìåíåí? Íÿêàê çàïëàøèòåëåí, îñåÿí ñ íåèçñëåäâàíè óëèöè, êîèòî ñÿêàø ñà çàãóáèëè ïðåæíîòî î÷àðîâàíèå è çåÿò íàñðåùà ñðåä çëîêîáíî áåçìúëâèå. Çàðàäè òîâà ëè íÿêîè ëèöà èçãëåæäàõà ïîòàéíè è áîÿçëèâè?
Íå çíàåøå, íî âÿðâàøå - êàêòî âÿðâàøå, ÷å óáèéñòâàòà ñà äåëî íà åäíà è ñúùà çëà ñèëà - ÷å Äåðè íàèñòèíà ñå å ïðîìåíèë è ñìúðòòà íà áðàò ìó å âúçâåñòèëà íà÷àëîòî íà òàçè ïðîìÿíà. Ìðà÷íèòå ïðåäïîëîæåíèÿ â ãëàâàòà ìó ñå ïîðàæäàõà îò ñïîòàåíàòà èäåÿ, ÷å ñåãà â Äåðè ìîæå äà ñå ñëó÷è êàêâîòî è äà áèëî. Êàêâîòî è äà áèëî. 
Íî êîãàòî èçñêî÷è èççàä ïîñëåäíèÿ çàâîé, âñè÷êî èçãëåæäàøå òèï-òîï. Áåí Õàíñêîì ñè áåøå íà ìÿñòî, äî Åäè. Ñàìèÿò Åäè âå÷å ñåäåøå, ñ ðúöå â ñêóòà è êëþìíàëà ãëàâà, ìàêàð ÷å ïðîäúëæàâàøå äà õúõðè. Çàëÿçâàùîòî ñëúíöå õâúðëÿøå âúðõó ðåêàòà äúëãè çåëåíè ñåíêè. 
- Ëåëå áðàò÷å, ñòðàøíî ñè áúðç - êàçà Áåí è ñå èçïðàâè. - ×àêàõ òå íàé-ðàíî ñëåä ïîëîâèí ÷àñ.
- Èìàì áú-áú-áúðçî ê-êîëåëî - îòâúðíà Áèë ñ íåñêðèòà ãîðäîñò.
Çà ìèã äâàìàòà ñå ñïîãëåäàõà ñäúðæàíî, ïðåäïàçëèâî. Ïîñëå Áåí ïëàõî ñå óñìèõíà è Áèë îòâúðíà íà óñìèâêàòà. Ìîì÷åòî ìîæå è äà áåøå äåáåëî, íî èçãëåæäàøå ñâÿñòíî. Ñàìî ãîëÿì êóðàæëèÿ ìîæåøå äà ñòîè òóê, çíàåéêè, ÷å Õåíðè è êîìïàíèÿòà ìó íàâÿðíî âñå îùå áðîäÿò íàîêîëî. 
Áèë íàìèãíà íà Åäè, êîéòî ãî ãëåäàøå ñ íåîïðåäåëåíà áëàãîäàðíîñò. 
- Ã-ã-ãîòîâ ñè, Å-å-åäè.
Ïîäõâúðëè ìó èíõàëàòîðà. Åäè çÿïíà, ïúõíà ïðúñêàëêàòà â óñòàòà ñè, äðúïíà ñïóñúêà è êîíâóëñèâíî ñè ïîå äúõ. Ïîñëå ñå îáëåãíà íàçàä ñúñ çàòâîðåíè î÷è. Áåí ãî ãëåäàøå çàãðèæåíî.
- Áîæè÷êî! ßêàòà å çàêúñàë, íàëè? 
Áèë êèìíà.
- Ïî åäíî âðåìå áàÿ ñå óïëàøèõ - òèõî êàçà Áåí. - ×óäåõ ñå êàêâî ùå ïðàâÿ, àêî èçïàäíå â ãúð÷ èëè íåùî ïîäîáíî. Âñå îïèòâàõ äà ñè ïðèïîìíÿ êàêâî íè ó÷èõà  ïðåç àïðèë â ÷åðâåíîêðúñòêèòå êóðñîâå. Ñåòèõ ñå ñàìî, ÷å òðÿáâà äà ìó ïúõíà êëå÷êà â óñòàòà, çà äà íå ñè ïðåõàïå åçèêà.
- Òóé ì-ìàé áåøå çà å-å-åïèëåïñèÿ.
- À? Äà áå, ñèãóðíî ñè ïðàâ.
- Ê-ê-êàêòî è äà å, í-íÿìà äà èìà ãú-ãú-ãúð÷ - êàçà Áèë. - Ò-òîâà ëå-ëåêàðñòâî ùå ãî î-î-îïðàâè. Ãëå-ãëå-åäàé.
Ìú÷èòåëíîòî äèøàíå íà Åäè ïîñòåïåííî çàòèõâàøå. Òîé îòâîðè î÷è è ñå âçðÿ â äâàìàòà.
- Áëàãîäàðÿ, Áèë. Òîÿ ïúò ìè áåøå ñïóêàíà ðàáîòàòà. 
- Ñèãóðíî å çàïî÷íàëî êàòî òè ðàçìàçàõà íîñà, à? - çàïèòà Áåí.
Åäè ïå÷àëíî ñå ðàçñìÿ, ñòàíà è ïúõíà èíõàëàòîðà â çàäíèÿ ñè äæîá.
- Õè÷ íå ìå áåøå åíÿ çà íîñà. Ìèñëåõ ñè çà ìàìà.
- Àìè? Ñåðèîçíî? - Ãëàñúò íà Áåí çâó÷åøå èçíåíàäàíî, íî ðúêàòà ìó ñå íàäèãíà è íåðâíî çàîïèïâà ïàðöàëèâèÿ àíöóã.
- Ñàìî äà ìè âèäè êðúâòà ïî ðèçàòà è ñëåä ïåò ñåêóíäè ñúì â ñïåøíîòî îòäåëåíèå.
- Çàùî? - çàïèòà Áåí. - Íàëè ñïðÿ? Áîæè÷êî, ïîìíÿ êàê â äåòñêàòà ãðàäèíà åäíî ìîì÷å ïàäíà îò êàòåðóøêàòà è ñè öåïíà íîñà. Îòêàðàõà ãî â ñïåøíîòî, àìà òî áåøå çàùîòî êðúâòà íå ñïèðàøå. 
- Ò-òúé ëè? - ñ èíòåðåñ çàïèòà Áèë. - Óìðÿ ëè?
- Íå, íî ëåæà öÿëà ñåäìèöà.
- Íÿìà çíà÷åíèå äàëè å ñïðÿëî èëè íå - óíèëî êàçà Åäè. - Âñå åäíî, ùå ìå îòìúêíå â áîëíèöàòà. Ùå ðåøè, ÷å å ñ÷óïåí è íÿêîÿ êîñòè÷êà ìîæå äà ìè âëåçå â ìîçúêà èëè íåùî îò ñîðòà.
- ×-÷-÷å ìîæå ëè äà òè âëåçå êîñò â ìî-ìî-ìîçúêà? - çàïèòà Áèë. Îò ñåäìèöè íàñàì íå áå âîäèë òîëêîâà èíòåðåñåí ðàçãîâîð.
- Äå äà çíàì. Àêî ñëóøàø ìàéêà ìè, âñè÷êî ìîæå äà ñòàíå. - Åäè îòíîâî ñå çàâúðòÿ êúì Áåí. - Ìúêíå ìå â ñïåøíîòî ïî äâà ïúòè íà ìåñåö. Ìðàçÿ ãî îíîâà ìÿñòî. Âåäíúæ íÿêàêúâ ñàíèòàð ðå÷å, ÷å òðÿáâà äà é âçèìàò íàåì. Íàïðàâî é áðúêíà â çäðàâåòî.
- Óõà! - âúçêëèêíà Áåí. Ðåøè, ÷å ìàéêàòà íà Åäè òðÿáâà íàèñòèíà äà å ñìàõíàòà. Íå óñåùàøå, ÷å âå÷å è äâåòå ìó ðúöå îïèïâàò îñòàíêèòå îò àíöóãà. - Çàùî íå âçåìåø ïðîñòî äà ñå îïúíåø? Ðå÷è é: "Ñëóøàé, ìàìî, äîáðå ñúì. Èñêàì äà ñè ñòîÿ ó äîìà è äà ãëåäàì "Ìîðñêî ïðåñëåäâàíå". Èëè íåùî ïîäîáíî.
- Îóóóó - ñòðåñíàòî èçñòåíà Åäè è çàìúë÷à.
- Òè ñè Áåí Õ-õ-õ-õàíñêîì, í-íàëè? - çàïèòà Áèë.
- Àõà. Òè ïúê ñè Áèë Äåíáðîó.
- Äú-äà. À òîâà å Å-å-å-åõ-å-å...
- Åäè Êàñïáðàê - îáàäè ñå Åäè. - Ìíîãî ìðàçÿ äà ìè ïåëòå÷èø èìåòî, Áèë.
- Èç-âè-âèíÿâàé.
- Å, ìíîãî ñå ðàäâàì, ÷å âè ñðåùíàõ - êàçà Áåí.
Äóìèòå ïðîçâó÷àõà ïðåâçåòî è íÿêàê íåäîäÿëàíî. Ìåæäó òðèòå ìîì÷åòà óâèñíà òèøèíà. Íî òå âå÷å íå ñå ñìóùàâàõà îò ìúë÷àíèåòî. Â òîçè ìèã ñòàíàõà ïðèÿòåëè.
- Çàùî òå ãîíåõà îíèÿ äèâàöè? - çàïèòà íàé-ïîñëå Åäè.
- Òå âè-âè-âèíàãè ãî-î-íÿò í-íÿêîãî - êàçà Áèë. - Ì-ìðàçÿ ãè òèÿ ê-êóðîâå ñïëåñêàíè.
Çà ìèã Áåí çàíåìÿ - íàé-âå÷å îò âúçõèùåíèå - êàòî ÷ó äà ñå èçðè÷à îíîâà, êîåòî ìàéêà ìó ïîíÿêîãà íàðè÷àøå Ìíîãî Ëîøà Äóìà. Ïðåç öåëèÿ ñè æèâîò íå áå èçãîâàðÿë ïîäîáíà äóìà, îáà÷å ìèíàëàòà åñåí áå íàïèñàë åäíà (ñúñ ñúâñåì ñèòíè áóêâè÷êè) âúðõó òåëåôîíåí ñòúëá.
- Íà êîíòðîëíèòå Áàóúðñ ñå ïàäíà äî ìåí - êàçà òîé, êîãàòî ñè âúçâúðíà äàð-ñëîâî. - Èñêàøå äà ïðåïèøå îò ìîÿòà òåòðàäêà. Íå ìó äàäîõ.
- Òè ìàé ñå êàíèø äà ìðåø ìëàä, áðàòêî - âúçõèòåíî âúçêëèêíà Åäè.
Áèë Ïåëòåêà èçáóõíà â ñìÿõ. Áåí ïîäîçðèòåëíî èçâúðíà ãëàâà, ðåøè, ÷å ñìåõúò íå å íàñî÷åí ñðåùó íåãî (ìàêàð ñàì äà íå çíàåøå îòêúäå ãî ðàçáðà) è ñå óõèëè.
- Ñèãóðíî ñè ïðàâ - êàçà òîé. - Êàêòî è äà å, ñåãà Õåíðè ùå òðÿáâà äà õîäè íà ëÿòíî ó÷èëèùå, çàòîâà òðèìàòà ìå ïðè÷àêàõà è ñòàíà òÿ êàêâàòî ñòàíà.
- ×ó-÷ó-óäÿ ñå ê-êàê íå ñà òå ó-ó-óáèëè - îáàäè ñå Áèë.
- Ïàäíàõ îò Êàíçàñ ñòðèéò. Ïî ñòðúìíîòî. - Áåí ñå îáúðíà êúì Åäè. - Êàòî ñòàíà äóìà çà ñïåøíîòî îòäåëåíèå, ìîæå è äà ñå ñðåùíåì òàì. Ñàìî äà âèäè ìàéêà ìè êàê ñúì ñå ðàçêðàñèë, òÿ ùå ìå âêàðà â áîëíèöà.
Òîçè ïúò Áèë è Åäè ñå ðàçêèêîòèõà åäíîâðåìåííî, à ñëåä êðàòêî êîëåáàíèå è Áåí ñå ïðèñúåäèíè êúì òÿõ. Âåäíàãà ãî çàáîëÿ êîðåì, íî òîé ïðîäúëæàâàøå äà ñå ñìåå ïèñêëèâî è ìàëêî èñòåðè÷íî. Íàêðàÿ íå ìîæà äà ñå óäúðæè íà êðàêà è ãëóõèÿò ïëÿñúê, ñ êîéòî òóïíà ïî çàäíèê, ïðåäèçâèêà íîâ âçðèâ îò âåñåëèå. Õàðåñâàøå çâúíòåíåòî íà ñîáñòâåíèÿ ñè ñìÿõ, ïðåïëåòåí ñúñ ñìåõà íà Áèë è Åäè. Íèêîãà äî äíåñ íå áå ÷óâàë ïîäîáåí çâóê:  íå ïðîñòî çàäðóæåí ñìÿõ -  ñ òàêîâà íåùî ñå áå ñáëúñêâàë ñóìà òè ïúòè - à çàäðóæåí ñìÿõ, â êîéòî ñå âïëèòà è íåãîâèÿò ãëàñ.
Âäèãíà ãëàâà êúì Áèë Äåíáðîó, ïîãëåäèòå èì ñå ñðåùíàõà è òîâà áå äîñòàòú÷íî, çà äà ïðèõíàò îòíîâî.
Áèë ñè ïîîïðàâè ïàíòàëîíà, âäèãíà ÿêàòà íà ðèçàòà ñè è çàêðà÷è ïðåãúðáåí íàñàì-íàòàì ñ ïðîâëà÷åíà àïàøêà ïîõîäêà. Ãëàñúò ìó ñòàíà ãëóõ è çàïëàøèòåëåí:
- Øà òà ïðåòðåïÿ, ìîì÷åíöå. Íà ìåí ëè òèÿ íîìåðà? Ìîæå è äà ñúì òúï, àìà ñúì ãîëÿì. Ñ òàÿ êóôàëíèöà îðåõè ìîãà äà òðîøà. Ìîãà äà ïèêàì îöåò è äà äðèñêàì öèìåíò. Êàçâàì ñå Õóáàâåöà Áàóúðñ è äà çíàéø, ÷å òúäÿâà èç Äåðè àç ñúì ãîëÿìàòà êëå÷êà.
Ñòèñíàë êîðåìà ñè ñ äâå ðúöå, Åäè áå ðóõíàë êðàé ïîòîêà, òúðêàëÿøå ñå è âèåøå îò ñìÿõ. Áåí ñåäåøå ïðåãúíàò, ñ ãëàâà ìåæäó êîëåíåòå, è ñå êèñêàøå êàòî õèåíà; îò î÷èòå ìó êàïåõà ñúëçè, à ïîä íîñà ìó ïðîâèñâàõà äúëãè áåëè ñîïîëè.
Áèë ñåäíà äî òÿõ è ìàëêî ïî ìàëêî òðèìàòà ìèðÿñàõà.
- Îáà÷å åäíî å äîáðî - îáàäè ñå Åäè ïî íÿêîå âðåìå. - Ùîì Áàóúðñ ùå õîäè íà ëÿòíî ó÷èëèùå, çíà÷è íÿìà äà ñå ìÿðêà íàñàì.
- ×åñòî ëè èãðàåòå èç Ïóùèíàêà? - çàïèòà Áåí.
Äî íåîòäàâíà ïîäîáíà èäåÿ íå áè ìó õðóìíàëà çà íèùî íà ñâåòà - çíàåøå êàêâà ðåïóòàöèÿ èìà Ïóùèíàêúò - íî ñëåä êàòî áå ïîïàäíàë òóê, ìÿñòîòî ñúâñåì íå èçãëåæäàøå çëå. Äàæå ñè áåøå ìíîãî ïðèÿòíî íà òîçè ïîëåãàò áðÿã, äîêàòî ñëåäîáåäúò áàâíî îòìèíàâàøå êúì çäðà÷à.
- À-à-àìè ä-äà. Òóê å ñ-ñïîêîéíî. È í-íàé âå÷å í-íèêîé íå íè çà-çà-çàêà÷à. Ùó-ùó-ùóðååì ê-êàêòî ñè ùåì. Âúâ âñåêè ñëó÷àé Á-áàóúðñ è äðó-ó-ãèòå ò-òèïîâå íå èäâàò í-íàñàì. 
- Ñàìî äâàìàòà ñ Åäè ëè?
- Ðú-ðú-ðú... - Áèë òðúñíà ãëàâà. Áåí ñè ïîìèñëè, ÷å êîãàòî çàåêâà, ëèöåòî ìó ñòàâà íà òîïêà êàòî ìîêúð ïàðöàë, è èçâåäíúæ ñå ñåòè çà íåùî ñòðàííî: äîêàòî èìèòèðàøå Õåíðè Áàóúðñ, Áèë íå áå çàåêíàë íèòî âåäíúæ. - Ðè÷è! - èçðåâà èçâåäíúæ Áèë, ïîñëå ïîìúë÷à è ïðîäúëæè ïî-ñïîêîéíî. - Î-îáèêíîâåíî èäâà è Ðè÷è Ò-òîçèúð. Ñàìî ÷å ä-äíåñ òðÿáâàøå ñ ò-òàòêî ñè äà ïî÷èñòâà òà-òà-òà...
- Òàâàíà - ïðåâåäå Åäè è ìåòíà êàìú÷å âúâ âîäàòà. Ïëüîê.
- Äà, çíàì ãî Ðè÷è - êàçà Áåí. - Çíà÷è ÷åñòî èäâàòå íàñàì, à?
Èäåÿòà ìó ñå ñòðóâàøå ïëåíèòåëíà è ãî èçïúëâàøå ñ áåçíàäåæäåí êîïíåæ.
- Ìú-ìú-ìíîãî ÷åñòî - îòâúðíà Áèë. - Ùî íå ä-ä-äîéäåø è òè ó-ó-ó-óòðå? Äú-äú-äâàìàòà ñ Å-å-åäè èñêàõìå äà ï-ïîñòðîèì áå-áå-å-åíò.
Áåí îòíîâî îíåìÿ. Èçóìÿâàøå ãî íå òîëêîâà ñàìîòî ïðåäëîæåíèå, êîëêîòî ïðîñòè÷êàòà, åñòåñòâåíà íåáðåæíîñò, ñ êîÿòî áå ïîäõâúðëåíî.
- Ìîæå ïúê äà èçìèñëèì íåùî äðóãî - äîáàâè Åäè. - Ñ áåíòà è áåç òîâà õè÷ íå íè âúðâåøå.
Áåí ñå èçïðàâè è ñëåçå äî âîäàòà, èçòóïâàéêè ïðàõà îò ãðàìàäíèòå ñè áóòîâå. Êðàé äâàòà áðÿãà âñå îùå èìàøå êóï÷èíêè ïðåïëåòåíè êëîíè, íî òå÷åíèåòî áå îòíåñëî âñè÷êî îñòàíàëî.
- Òðÿáâàò âè äúñêè - êàçà Áåí. - Íàìåðåòå îòíÿêúäå äúñêè è ãè ñëîæåòå â ðåäèöà... åäíà ñðåùó äðóãà... êàòî ôèëèè çà ñàíäâè÷.
Áèë è Åäè ãî ãëåäàõà îçàäà÷åíî. Áåí ñå îòïóñíà íà êîëÿíî.
- Ãëåäàéòå ñåãà - êàçà òîé. - Äúñêèòå òóê è òóê. Çàáèâàòå ãè â äúíîòî åäíà ñðåùó äðóãà. Íàëè òàêà? Ïîñëå, ïðåäè âîäàòà äà ãè îòíåñå, âèå çàïúëâàòå ìåæäó òÿõ ñ êàìúíè è ïÿñúê...
- Íú-íú-íèå - ïðåêúñíà ãî Áèë.
- Ú?
- Íú-íèå ùå ãî íàïðàâèì.
- Î - ïðîìúëâè Áåí. ×óâñòâóâàøå ñå (à áå ñèãóðåí, ÷å è èçãëåæäà) áåçêðàéíî òúï. Íî íå ìó ïóêàøå êàê èçãëåæäà, çàùîòî èçâåäíúæ ãî èçïúëíè áåçãðàíè÷íî ùàñòèå. Èçîáùî íå ïîìíåøå íÿêîãà äà å áèë òîëêîâà ùàñòëèâ. - Òî÷íî òúé. Íèå. Êàêòî è äà å, àêî âèå... íèå... çàïúëíèì ìåæäó äúñêèòå ñ êàìúíè è ïÿñúê, òå÷åíèåòî íÿìà äà ãè îòìèå. Êàòî ñå ñúáåðå âîäà, ïðåäíàòà äúñêà ùå íàòèñíå êàìúíèòå. Ñëåä âðåìå çàäíàòà äúñêà ñèãóðíî ùå ïàäíå, îáà÷å àêî èìà òðåòà äúñêà... ãëåäàéòå ñåãà.
Òîé âçå êëå÷èöà è áúðçî íàäðàñêà íåùî íà ïÿñúêà. Áèë è Åäè Êàñïáðàê ñå íàâåäîõà, îãëåæäàéêè ñ æèâ èíòåðåñ ñëåäíàòà êàðòèíêà:



        Êàìúíè                      Äúñêè
           +
        ïÿñúê

                                             Ïîäïîðà



- Òè íÿêîãà ñòðîèë ëè ñè áåíò? - çàïèòà Åäè. Â ãëàñà ìó çâó÷åøå óâàæåíèå, ìîæå áè äîðè ñòðàõîïî÷èòàíèå.
- Àìè, êúäå òè. 
- Òîãàâà î-î-îòêúäå çíàåø, ÷-÷å ùå ñ-ñ-ñòàíå?
Áåí îçàäà÷åíî ñå âòðåí÷è â Áèë.
- ßñíî å, ÷å ùå ñòàíå - êàçà òîé. - Çàùî íå?
- Àìà î-î-îòêúäå çíà-çíà-çíàåø? - íàñòîÿ Áèë. Ïî òîíà ìó Áåí óñåòè, ÷å òîâà íå å ïîäèãðàâàòåëíî íåäîâåðèå, à èñêðåí èíòåðåñ. - Ê-ê-êàê ãî ðàçáðà?
- Ïðîñòî çíàì - êàçà Áåí.
Ñÿêàø çà äà ñå óâåðè ñàì, òîé ñâåäå î÷è êúì ðèñóíêàòà íà ïÿñúêà. Íèêîãà ïðåç æèâîòà ñè íå áå âèæäàë êàê ñå èçãðàæäà âðåìåíåí øëþç - äîðè íà êàðòèíêà - çàòîâà íÿìàøå ïðåäñòàâà, ÷å å èçîáðàçèë ïîäîáíî ñúîðúæåíèå è òî äîñòà óñïåøíî.
- Äî-äîáðå - êàçà Áèë è ãî òóïíà ïî ãúðáà. - Ä-ä-äî óòðå.
- Ïî êîå âðåìå?
- À-à-àç è Å-åäè ùå ñìå ò-òóê êúì î-î-îñåì è ï-ïîëîâèíà...
- Àêî îùå íå âèñÿ ñ ìàìà â ñïåøíîòî îòäåëåíèå - âúçäúõíà Åäè.
- Ùå äîíåñà äúñêè - êàçà Áåí. - Ïðè åäèí äÿäêà íà ñúñåäíàòà óëèöà èìà öÿë êóï. Ùå îòìúêíà íÿêîëêî.
- Äîíåñè è ïðîâèçèè - ïîñúâåòâà ãî Åäè. - Íåùî çà ÿäåíå. Íàëè çíàåø -  ñàíäâè÷è, áèñêâèòè è ïðî÷èå.
- Äàäåíî.
- È-è-èìàø ëè ïè-ïèùîâ?
- Èìàì âúçäóøíà ïóøêà "Äåéçè" - ïîõâàëè ñå Áåí. - Ìàìà ìè ÿ ïîäàðè çà Êîëåäà, îáà÷å ñòðàøíî ñå ÿäîñâà, àêî ãúðìÿ èç êúùè.
- Ä-äîíåñè è íåÿ - êàçà Áèë. - Ì-ìîæå äà ïî-ïî-ïîñòðåëÿìå.
- Íåïðåìåííî - ðàäîñòíî îáåùà Áåí. - Ñëóøàéòå, âå÷å òðÿáâà äà ñè áÿãàì, ìîì÷åòà.
- È í-í-íèå - êèìíà Áèë.
Òðèìàòà çàåäíî ñå óïúòèõà êúì ãðàíèöèòå íà Ïóùèíàêà. Áåí ïîìîãíà íà Áèë äà èçìúêíå Ñèëâúð ïî ñèïåÿ. Åäè, êîéòî ñå âëà÷åøå ïîäèð òÿõ, ïå÷àëíî îãëåäà îêúðâàâåíàòà ñè ðèçà è ïàê âçå äà õúõðè.
Áèë ñå ñáîãóâà è ïîäêàðà ïî íàäîëíèùåòî, êðåùåéêè êîëêîòî ìó ãëàñ äúðæè:
- Õàé-éî, Ñèëâúð, ÍÀÏÐÅÅÅÄ!
- Àìà ÷å ãðàìàäíî êîëåëî - çàáåëÿçà Áåí.
- Äóìà äà íÿìà - ñúãëàñè ñå Åäè. Îòíîâî ñè áå ïðúñíàë ëåêàðñòâî è äèøàøå íîðìàëíî. - Ïîíÿêîãà ìå âîçè íà áàãàæíèêà. Òîëêîâà áúðçî êàðà, ÷å äà ñå ïîäðèñêàø îò øóáå. Ãîëÿìà ðàáîòà å Áèë. - Êàçà ãî ñìóòåíî è íåëîâêî, íî î÷èòå ìó ãîâîðåõà äàëå÷ ïî-èçðàçèòåëíî. Â òÿõ áëåñòåøå èñòèíñêî ïðåêëîíåíèå. - Íàëè çíàåø êàêâî ñòàíà ñ áðàò÷åòî ìó?
- Íå... êàêâî å ñòàíàëî?
- Óìðÿ ìèíàëàòà åñåí. Íÿêàêúâ òèï ãî ïðå÷óêà. Îòêúñíàë ìó åäíàòà ðúêà, âñå åäíî ÷å å êðèëöå íà ìóõà.
- Ëåëå Áîæå!
- Åäíî âðåìå Áèë çàåêâàøå ñúâñåì ìàëêî. Ñåãà å ìíîãî çëå. Òè íàëè ãî çàáåëÿçà, ÷å çàåêâà.
- Àìè... äà, ìàëêî.
- Îáà÷å àêúëúò ìó íå çàåêâà - ÷àòêàø ëè?
- Àõà.
- Íèùî äå, êàçàõ òè ãî ñàìî çàùîòî àêî èñêàø äà äðóæèø ñ Áèë, íå áèâà äà ñïîìåíàâàø çà áðàò÷åòî ìó. Õè÷ äàæå íå ïèòàé. Ìíîãî å çÿí íà òàÿ òåìà.
- Àáå, òî è àç äà áÿõ, íÿìàøå äà ñúì öâåòå - êàçà Áåí. Ñåãà ñìúòíî ñè ñïîìíÿøå çà óáèéñòâîòî îò ìèíàëàòà åñåí. Çàïèòà ñå äàëè êîãàòî ìó ïîäàðè ÷àñîâíèêà, ìàéêà ìó ñè å ìèñëèëà çà Äæîðäæ Äåíáðîó èëè å èìàëà ïðåäâèä ñàìî òàçãîäèøíèòå óáèéñòâà. - Ñëåä ãîëÿìîòî íàâîäíåíèå ëè áåøå?
- Àõà.
Áÿõà ñòèãíàëè äî úãúëà íà Êàíçàñ è Äæàêñúí ñòðèéò, êúäåòî òðÿáâàøå äà ñå ðàçäåëÿò. Íàîêîëî òè÷àõà äåöà, ïîäõâúðëÿõà ñè áåéçáîëíè òîïêè è èãðàåõà íà ãîíåíèöà. Íÿêàêâî íàïåðåíî õëàïå ñúñ ñèíè øîðòè ìèíà âàæíî-âàæíî êðàé Áåí è Åäè. Íîñåøå òðàïåðñêà øàïêà îò åíîòîâà êîæà, äîñóù êàòî òàÿ íà Äåéâè Êðîêåò, ñàìî ÷å ÿ áåøå îáúðíàëî íàîïàêè è îïàøêàòà âèñåøå ìåæäó î÷èòå ìó. Âúðòåøå ñ áåäðà îãðîìåí îáðú÷ è ïîäâèêâàøå:
- Âèå ìîåòå ëè òúé? Ìîåòå ëè, à?
Äâåòå ïî-ãîëåìè ìîì÷åòà ãî èçãëåäàõà ðàçâåñåëåíî, ïîñëå Åäè êàçà:
- Å, àç äà ñè áÿãàì.
- ×àêàé ìàëêî - ñïðÿ ãî Áåí. - Èìàì åäíà èäåÿ, àêî íàèñòèíà íå òè ñå õîäè â ñïåøíîòî.
- Àìè! - Åäè ñå âòðåí÷è íàñðåùà ìó ñúñ ñúìíåíèå, íî è ñ íàäåæäà.
- Èìàø ëè ïåò öåíòà?
- Äåñåò èìàì. È êàêâî?
Áåí îãëåäà çàñúõíàëèòå êàôåíèêàâè ïðúñêè ïî ðèçàòà íà Åäè.
- Îòñêî÷è äî ìàãàçèíà äà êóïèø øèøåíöå øîêîëàäîâî ìëÿêî. Ðàçëåé ïîëîâèíàòà ïî ðèçàòà ñè. À êàòî ñå ïðèáåðåø, êàæè, ÷å ñè ãî ðàçñèïàë öÿëîòî.
Î÷èòå íà Åäè ñâåòíàõà. Ïðåç ÷åòèðèòå ãîäèíè îòêàêòî áå ïî÷èíàë òàòêî ìó, çðåíèåòî íà ìàìà ïîñòîÿííî ñå âëîøàâàøå. Îò ñóåòíîñò (à è çàùîòî íå êàðàøå êîëà) òÿ îòêàçâàøå äà îòèäå íà ïðåãëåä è äà ñè ñëîæè î÷èëà. À çàñúõíàëàòà êðúâ íàèñòèíà ïðèëè÷àøå íà ïåòíà îò øîêîëàäîâî ìëÿêî. Ìîæå áè...
- Ìîæå äà ñòàíå - êàçà òîé.
- Ñàìî äà íå é êàæåø, ÷å àç ñúì ãî èçìèñëèë, àêî òå ñïèïà.
- Íÿìà - îáåùà Åäè. - Äî íîâè ñðåùè, îìàð ñúñ êëåùè.
- Äîáðå.
- Íå - òúðïåëèâî îáÿñíè Åäè. - Êàòî òè êàæà òàêà, òðÿáâà äà îòãîâîðèø: "Ùå ñå âèäèì ïàê, èçãúðáåí ðàê".
- À. Ùå ñå âèäèì ïàê, èçãúðáåí ðàê.
- ×àò ñè - óñìèõíà ñå Åäè.
- Çíàåø ëè êàêâî - êàçà Áåí. - Âèå ñòå ñòðàõîòíè ìîì÷åòà.
Åäè ãî èçãëåäà ïëàõî, åäâà ëè íå ñòðåñíàòî.
- Áèë å ñòðàõîòåí - îòâúðíà òîé è çàêðà÷è ïî Äæàêñúí ñòðèéò.
Áåí ãî ïîãëåäà êàê ñå îòäàëå÷àâà, ïîñëå ñè òðúãíà êúì äîìà. Íÿêîëêî ïðåñå÷êè ïî-íàòàòúê çúðíà òðè òâúðäå ïîçíàòè ôèãóðè äà ñåäÿò êðàé àâòîáóñíàòà ñïèðêà íà úãúëà ìåæäó Äæàêñúí ñòðèéò è ãëàâíàòà óëèöà. Èìàøå àäñêè êúñìåò, ÷å íå ãëåäàõà êúì íåãî. Ñ ðàçòóïòÿíî ñúðöå òîé ñå ìåòíà çàä íàé-áëèçêèÿ æèâ ïëåò. Ïåò ìèíóòè ïî-êúñíî ïðèñòèãíà ìåæäóãðàäñêèÿò àâòîáóñ Äåðè-Íþïîðò-Õåéâúí. Äðóæèíàòà íà Õåíðè îòëåïè çàäíèöè îò òðîòîàðà è ñå êà÷è.
Áåí èç÷àêà àâòîáóñúò äà èç÷åçíå îò ïîãëåä, ñåòíå õóêíà êúì êúùè.


                        8.

Òàçè âå÷åð ñ Áèë Äåíáðîó ñå ñëó÷è íåùî óæàñíî. Çà âòîðè ïúò.
Ðîäèòåëèòå ìó áÿõà äîëó â õîëà è ãëåäàõà òåëåâèçèÿ ïî÷òè áåç äà ïðèêàçâàò, ñåäíàëè â äâàòà êðàÿ íà êàíàïåòî êàòî ïîäïîðêè çà êíèãè. Ïðåäè âðåìå èç õîëà è ñúñåäíàòà êóõíÿ ùÿõà êúíòÿò ðàçãîâîðè è ñìÿõ, ïîíÿêîãà òîëêîâà ãðúìêè, ÷å ñúâñåì äà çàãëóøàâàò òåëåâèçîðà. "Ìëúêâàé, Äæîðäæè!" - ùåøå äà êðåùè Áèë. "Àìè, äà ìëúêíà, ÷å äà èçïëþñêàø âñè÷êèòå ïóêàíêè - ùåøå äà îòâúðíå Äæîðäæ. - Ìàìî ìà, êàæè íà Áèë äà ìè äàäå ïóêàíêè." "Áèë, äàé ìó ïóêàíêè. À òè, Äæîðäæ, íå ìå íàðè÷àé ìà. Òàêà ãîâîðÿò íåâúçïèòàíèòå äåöà." Èëè ïúê òàòêî ìó ùåøå äà ïîäõâúðëè íÿêîé ìàéòàï è âñè÷êè ùÿõà äà ñå ðàçêèñêàò, äîðè ìàìà. Áèë çíàåøå, ÷å Äæîðäæ íå âèíàãè ñõâàùà ìàéòàïà, íî ñå ñìåå, çàùîòî è äðóãèòå ñå ñìåÿò.
È â îíèÿ äíè ìàìà è òàòêî ñåäÿõà êàòî ïîäïîðêè çà êíèãè, ñàìî ÷å êíèãèòå áÿõà Áèë è Äæîðäæ. Ñëåä ãèáåëòà íà Äæîðäæ Áèë áå îïèòàë äà èãðàå ðîëÿòà íà ñàìîòíà êíèãà äîêàòî ãëåäàò òåëåâèçèÿ, íî íèùî íå èçëåçå. Îò äâàìàòà ëúõàøå ëåäåí ñòóä, à òîé ïðîñòî íÿìàøå òîëêîâà òîïëèíà, ÷å äà ãî ðàçñåå. Ïîñåäåøå ëè ìàëêî, òðÿáâàøå äà èçáÿãà, çàùîòî îò òîçè õëàä áóçèòå ìó çàìðúçâàõà è â î÷èòå ìó áëèêâàõà ñúëçè.
- È-èñêàòå ëè äà â-âè êàæà êàêúâ ìàéòàï ÷óõ äíåñêà â ó-ó-ó÷èëèùå? - áå îïèòàë äà ãè ðàçâåñåëè òîé ïðåäè íÿêîëêî ìåñåöà.
Ìúë÷àíèå. Íà åêðàíà íÿêàêúâ ïðåñòúïíèê ìîëåøå áðàòà ñè ñâåùåíèê äà ãî óêðèå.
Òàòêî íàäèãíà ãëàâà îò ñïèñàíèåòî "Èñòèíñêè ñëó÷êè" è ñ ëåêà èçíåíàäà îãëåäà Áèë. Ïîñëå ïàê çàáè íîñ â ÷åòèâîòî. Íà åäíàòà ñòðàíèöà ðàíåí ëîâåö ëåæåøå ñ ðàçïåðåíè ðúöå âúðõó ñíåæíà ïðÿñïà, à íàä íåãî ñå çúáåøå îãðîìíà áÿëà ìå÷êà. "Â çúáèòå íà óáèåöà îò Áÿëàòà ïóñòîø" - ãëàñåøå çàãëàâèåòî. È Áèë ñè ïîìèñëè: Çíàì êúäå å Áÿëàòà ïóñòîø - òóê, íà êàíàïåòî, ìåæäó ìàìà è òàòêî.
Ìàéêà ìó èçîáùî íå ãî ïîãëåäíà.
- Ï-ï-ïèòà ñå ê-êîëêî ô-ô-ôðàíöóçè òðÿáâàò, çà äà ñ-ñå çà-çà-çàâèíòè åëåêòðè÷åñêà êðó-ó-óøêà - ïðîäúëæè Áèë ñ õðàáðîñòòà íà îò÷àÿíèåòî.
Óñåùàøå èçáèëèòå ïî ÷åëîòî ìó ñèòíè êàï÷èöè ïîò, êàêòî ñòàâàøå ïîíÿêîãà â ó÷èëèùå, êîãàòî çíàåøå, ÷å ó÷èòåëêàòà å ãëåäàëà äà íå ãî èçïèòâà êîëêîòî ñå ìîæå ïî-äúëãî, íî âå÷å íÿìà íàêúäå è íàáëèæàâà íåãîâèÿò ðåä. Ãëàñúò ìó çâó÷åøå ïðåêàëåíî âèñîêî, àëà â òîçè ìèã ïðîñòî íå ìîæåøå äà ãîâîðè ïî-òèõî. Äóìèòå îòåêâàõà â ãëàâàòà ìó êàòî ëóä êàìáàíåí çâúí, êúíòÿõà, çàñè÷àõà, áëèêâàõà ïàê.
- Çú-çú-çú-íàåòå ëè ê-ê-êîëêî?
- Åäèí äà äúðæè êðóøêàòà è ÷åòèðèìà äà âúðòÿò êúùàòà - ðàçñåÿíî îòâúðíà Äçàê Äåíáðîó è ïðåëèñòè ñòðàíèöàòà.
- Êàçà ëè íåùî, ñêúïè? - çàïèòà ìàìà, à íà åêðàíà ñâåùåíèêúò ïîñúâåòâà íåïðîêîïñàíèÿ ñè áðàò äà ìîëè Áîãà çà ïðîøêà.
Áèë ñåäåøå ïîòåí è èçòðúïíàë îò ñòóä - íåïîíîñèì ñòóä. Òðåïåðåøå, çàùîòî â äåéñòâèòåëíîñò íå áå åäèíñòâåíàòà êíèãà ìåæäó äâåòå ïîäïîðêè; Äæîðäæ âñå îùå ñåäåøå òóê, ñàìî ÷å ñåãà áåøå íåâèäèì, íå ïðîñåøå ïóêàíêè è íå âðåùåøå, ÷å Áèë ãî ùèïå. Òîçè íîâ Äæîðäæ íå äîñàæäàøå íèêîìó. Áåøå åäíîðúê, áëåä, óìèñëåí è ìúë÷àëèâ ñðåä ìúòíîòî ñèíêàâî ñèÿíèå íà òåëåâèçîðà, è ìîæå áè íå îò ìàìà è òàòêî, à îò Äæîðäæ ëúõàøå èñòèíñêèÿò, ãîëåìèÿò ñòóä; ìîæå áè Äæîðäæ áåøå èñòèíñêèÿò óáèåö îò Áÿëàòà ïóñòîø. Íàêðàÿ Áèë íå èçäúðæà, èçáÿãà â ñòàÿòà ñè îò òîçè íåâèäèì ëåäåí áðàò è çàðèäà, çàáèë ëèöå âúâ âúçãëàâíèöàòà.
Ñòàÿòà íà Äæîðäæ ñè áåøå òî÷íî ñúùàòà, êàêòî â äåíÿ íà íåãîâàòà ñìúðò. Îêîëî äâå ñåäìèöè ñëåä ïîãðåáåíèåòî Äçàê áå íàõâúðëÿë â åäèí êàøîí íÿêîëêî èãðà÷êè - íàâÿðíî çà Àðìèÿòà íà ñïàñåíèåòî èëè íÿêîÿ äðóãà áëàãîòâîðèòåëíà îðãàíèçàöèÿ, ïðåäïîëàãàøå Áèë. Êîãàòî Øàðîí Äåíáðîó ãî çúðíà äà èçëèçà ñ êàøîíà ïîä ìèøíèöà, ðúöåòå é ëèòíàõà íàãîðå êàòî ïîäïëàøåíè áåëè ïòèöè è ñå çàðîâèõà äúëáîêî â êîñèòå, ãîòîâè äà ñêóáÿò êè÷óð ïî êè÷óð. Áèë ÿ âèäÿ, êðàêàòà ìó èçâåäíúæ îìåêíàõà è òîé ñå ñâëå÷å äî ñòåíàòà. Ìàéêà ìó èçãëåæäàøå îáåçóìÿëà, ñúâñåì êàòî Åëçà Ëàí÷åñòúð â "Íåâåñòàòà íà Ôðàíêåíùàéí".
- Äà íå ñè ÏÎÑÌßË äà ìó ïèïàø íåùàòà! - ïðîíèçèòåëíî èçïèùÿ òÿ.
Äçàê ñå ïðåãúðáè è áåçìúëâíî îòíåñå êàøîíà â ñòàÿòà íà Äæîðäæ. Äàæå íàñëàãà èãðà÷êèòå òî÷íî îòêúäåòî ãè áå âçåë. Áèë âëåçå è âèäÿ áàùà ñè íà êîëåíå ïðåä äåòñêîòî ëåãëî (ìàìà ïðîäúëæàâàøå äà ìó ñìåíÿ ÷àðøàôèòå, ñàìî ÷å âå÷å âåäíúæ âìåñòî äâà ïúòè ñåäìè÷íî), îáðîíèë ãëàâà âúðõó êîñìàòèòå ñè ìóñêóëåñòè ðúöå. Ðàçáðà, ÷å òàòêî ïëà÷å è óæàñúò ìó íàðàñíà îùå ïîâå÷å. Èçâåäíúæ ìó õðóìíà óæàñíà ìèñúë: ìîæå áè ïîíÿêîãà íåùàòà íå ñå îïðàâÿò ñàìè; ìîæå áè ïîíÿêîãà ñå òðóïàò áåäà âúðõó áåäà, äîêàòî íàêðàÿ âñè÷êî ñúâñåì ñå îáúðêà.
- Òú-òú-òàòêî...
- Âúðâè ñè, Áèë - êàçà òàòêî. Ãëàñúò ìó áåøå ãëóõ è çàäàâåí. Ïëåùèòå ìó ïîäñêà÷àõà. Áèë îò÷àÿíî èñêàøå äà ãî ïîãàëè ïî ãúðáà, äà ïðîâåðè äàëè íå ùå óñïåå äà óêðîòè ñ ðúêà òèÿ ìú÷èòåëíè ïîäñêîöè. Íî íå ïîñìÿ. - Âúðâè äà ñè èãðàåø.
Òîé èçëåçå è ñå çàòúòðè ïî êîðèäîðà, ÷óâàéêè êàê ìàéêà ìó ïëà÷å äîëó â êóõíÿòà. Â ãëàñà é îòåêâàøå ïîêúðòèòåëíî áåçñèëèå. Çàùî ïëà÷àò òúé äàëå÷å åäèí îò äðóã? - çàïèòà ñå Áèë, ïîñëå ïðîãîíè òàçè ìèñúë.


                        9.

Ïðåç ïúðâàòà âå÷åð îò ëÿòíàòà âàêàíöèÿ Áèë âëåçå â ñòàÿòà íà Äæîðäæ. Ñúðöåòî ìó áÿñíî ïîäñêà÷àøå â ãúðäèòå, óñåùàøå êðàêàòà ñè òðîìàâè è âäúðâåíè îò íàïðåæåíèå. ×åñòî èäâàøå â òàçè ñòàÿ, àëà òîâà íå îçíà÷àâàøå, ÷å òóê ìó õàðåñâà. Èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å ïîïàäà â ñâúðòàëèùå íà ïðèçðàöè - òúé ñèëíî áå íåâèäèìîòî ïðèñúñòâèå íà Äæîðäæ. Âëåçå è íåâîëíî ñè ïîìèñëè, ÷å âñåêè ìèã âðàòè÷êàòà íà øêàôà ìîæå äà èçñêúðöà, à âúòðå, ñðåä ãðèæëèâî çàêà÷åíèòå ðèçêè è ïàíòàëîíêè, ùå ÷àêà Äæîðäæè - Äæîðäæè ñ ÷åðâåíè ïðúñêè è ñòðóéêè ïî æúëòèÿ äúæäîáðàí ñ ïðîâèñíàë ðúêàâ. Î÷èòå ìó ùå ñà áåçèçðàçíè è ñòðàøíè, î÷è íà çîìáè îò ôèëì íà óæàñà. Êîãàòî èçëåçå îò øêàôà, ãàëîøèòå ìó ùå æâàêàò, äîêàòî êðà÷è êúì Áèë, êîéòî ñåäè íà ëåãëîòî ñ âêàìåíåíî îò ñòðàõ ëèöå...
Áåøå óâåðåí, ÷å àêî òîêúò ñïðå íÿêîÿ âå÷åð, äîêàòî ñåäè íà ëåãëîòî íà Äæîðäæ è ãëåäà êàðòèíêèòå ïî ñòåíàòà èëè êîðàáíèòå ìîäåëè âúðõó øêàôà, ñàìî ñëåä äåñåò ñåêóíäè ùå ãî ñïîëåòè ñúðäå÷åí óäàð - íàé-âåðîÿòíî ñìúðòîíîñåí. Àëà âñå ïàê èäâàøå òóê. Ïî-ñèëíà îò óæàñà ïðåä ïðèçðà÷íèÿ Äæîðäæ áå íÿìàòà, âñåîáõâàòíà íåîáõîäèìîñò - æàæäà - äà ïðåâúçìîãíå íÿêàê ñìúðòòà íà áðàò ñè è äà ðàçáåðå êàê ùå æèâåå ïî-íàòàòúê. Íå äà ãî çàáðàâè, à ñàìî äà îòêðèå íà÷èí äà ñìúêíå îò íåãî áóëîòî íà òàÿ ïðîêëåòà ñòðàõîâèòîñò. Óñåùàøå, ÷å ðîäèòåëèòå ìó íå ñå ñïðàâÿò òâúðäå äîáðå ñ òàçè çàäà÷à, ñëåäîâàòåëíî ùîì èñêàøå äà ÿ ðåøè, òðÿáâàøå äà ðàç÷èòà åäèíñòâåíî íà ñåáå ñè.
Àëà íå âëèçàøå òóê ñàìî çàðàäè ñåáå ñè; èäâàøå è çàðàäè Äæîðäæè. Áå ãî îáè÷àë è êàòî áðàòÿ äâàìàòà ñå ïîãàæäàõà ÷óäåñíî. Î, íå èì ëèïñâàõà ñêàïàíè ìîìåíòè - âåäíúæ íàïðèìåð áåøå íàïðàâèë íà Äæîðäæ "òåëåãðàìà" ñ ïîäïàëåíà õàðòèéêà ìåæäó ïðúñòèòå íà êðàêà; äðóã ïúò Äæîðäæ ãî íàïîðòè, ÷å å ñëÿçúë ïîñðåä íîù äà èçëàïà ëèìîíîâèÿ ñëàäîëåä îò õëàäèëíèêà - íî êàòî öÿëî ñå ïîãàæäàõà. Óæàñíî áå, ÷å Äæîðäæ å ìúðòúâ. Íî ÷å ñàì ñè ñúçäàâàøå îò Äæîðäæ íÿêàêâî ñòðàøèëèùå... òîâà áå îùå ïî-ëîøî.
Õëàïåòî ìó ëèïñâàøå - òîâà áå èñòèíàòà. Æàäóâàøå çà íåãîâèÿ ãëàñ, çà íåãîâèÿ ñìÿõ... æàäóâàøå çà äîâåð÷èâèÿ ïîãëåä íà Äæîðäæ, êîéòî òâúðäî âÿðâàøå, ÷å Áèë çíàå îòãîâîðà íà âñåêè âúïðîñ. È íåùî íåâåðîÿòíî ñòðàííî: ïîíÿêîãà óñåùàøå, ÷å íàé-ñèëíî îáè÷à Äæîðäæ òúêìî êîãàòî ñå áîè, çàùîòî äîðè ñðåä ñòðàõà - ñðåä ñìúòíàòà áîÿçúí, ÷å ïîä ëåãëîòî èëè â øêàôà ìîæå äà ñå ñïîòàéâà çîìáè ñ îáëèêà íà Äæîðäæ - ñè ñïîìíÿøå êàê å îáè÷àë Äæîðäæ â òàçè ñòàÿ è êàê õëàïåòî ìó å îòâðúùàëî ñúñ ñúùîòî. Áèë äîëàâÿøå, ÷å â óñèëèÿòà ñè äà ñúâìåñòè òèÿ äâå ÷óâñòâà - îáè÷òà è óæàñà - ùå îòêðèå íàé-ëåñíî ñåòíîòî ïðèìèðåíèå ñúñ ñúäáàòà.
Íå áè ìîãúë äà ðàçêàæå çà òèÿ íåùà; â äåòèíñêîòî ìó ñúçíàíèå òå ñå ñïëèòàõà íà õàîòè÷íî âúëìî îò ìúãëÿâè èäåè. Àëà òîïëîòî, çàæàäíÿëî ñúðöå â ãúðäèòå ìó ðàçáèðàøå âñè÷êî è òîâà áå íàé-âàæíî.
Ïîíÿêîãà ïðåëèñòâàøå êíèæêèòå íà Äæîðäæ, äðóã ïúò ðàçìåñòâàøå èãðà÷êèòå.
Îò ìèíàëèÿ äåêåìâðè íå áå íàäíè÷àë âúâ ôîòîàëáóìà.
Âå÷åðòà ñëåä ñðåùàòà ñè ñ Áåí Õàíñêîì, Áèë îòâîðè øêàôà â ñòàÿòà íà Äæîðäæ (ñòåãíàë ìóñêóëè êàêòî âèíàãè, ãîòîâ äà âèäè ñðåä çàêà÷åíèòå äðåøêè ñàìèÿ Äæîðäæè ñ îêúðâàâåíèÿ äúæäîáðàí, ãîòîâ äà âèäè êàê îò ñÿíêàòà èçëèòà áëåäà ðúêà ñ öèïåñòè ïðúñòè, çà äà ñå âïèå â ðàìîòî ìó) è ñìúêíà àëáóìà îò ãîðíàòà ëàâèöà.
ÌÎÈÒÅ ÑÍÈÌÊÈ, ãëàñåøå çëàòíèÿò íàäïèñ íà êîðèöàòà. Ïîä íåãî áåøå çàëåïåíî ñúñ ñêî÷ (ëåíòè÷êàòà âå÷å æúëòååøå è ñå ëþùåøå) ãðèæëèâî îòïå÷àòàíîòî èìå: ÄÆÎÐÄÆ ÅËÌÚÐ ÄÅÍÁÐÎÓ, 6 ÃÎÄÈÍÈ. Áèë ïîíåñå àëáóìà êúì ëåãëîòî íà Äæîðäæè, à ñúðöåòî ìó òóïòåøå ïî-áóéíî îò êîãàòî è äà áèëî. Ñàì íå çíàåøå çàùî ïîñÿãà ïàê êúì ñíèìêèòå. Ñëåä îíîâà, êîåòî ñå ñëó÷è ïðåç äåêåìâðè...
Ñàìî äà âèäèø îùå âåäíúæ, íèùî ïîâå÷å. Êîëêîòî äà ñå óáåäèø, ÷å îíçè ïúò íå å áèëî âÿðíî. ×å òîãàâà ïðîñòî òè å ïðåùðàêàëî íåùî â ãëàâàòà.
Å, ïîíå ñè ñòðóâàøå äà îïèòà.
Ìîæå ïúê è äà ñå îêàæåøå âÿðíî. Íî Áèë ïîäîçèðàøå, ÷å öÿëàòà ðàáîòà å â àëáóìà. Âúòðå ñå òàåøå íÿêàêâî áåçóìíî, õèïíîòè÷íî îáàÿíèå. Îíîâà, êîåòî áå âèäÿë èëè ñè ìèñëåøå, ÷å å âèäÿë...
Îòâîðè àëáóìà. Âúòðå áå ïúëíî ñúñ ñíèìêè, èçïðîñåíè îò ðîäèòåëèòå, îò ëåëè è ÷è÷îâöè. Äæîðäæ èçîáùî íå ñå èíòåðåñóâàøå äàëè ïîçíàâà õîðàòà è ìåñòàòà îò ñíèìêèòå èëè íå - îìàéâàøå ãî ñàìàòà ïðåäñòàâà çà ôîòîãðàôèÿòà. Êîãàòî íå óñïååøå äà èçêðúíêà îò íÿêîãî ïîðåäíàòà íîâà ñíèìêà, ñÿäàøå ñ êðúñòîñàíè êðàêà âúðõó ñúùîòî ëåãëî, íà êîåòî ñåãà ñåäåøå Áèë, ïðåëèñòâàøå ñòðàíèöèòå è ñúñðåäîòî÷åíî ñå âçèðàøå â ÷åðíî-áåëèòå ôîòîãðàôèè. Åòî ìàéêà ìó - ìëàäà è íåâåðîÿòíî êðàñèâà; åòî áàùà èì - íà íå ïîâå÷å îò îñåìíàéñåò ãîäèíè, èçïú÷åí çàåäíî ñ äâàìèíà âúîðúæåíè ïðèÿòåëè íàä òðóïà íà åëåí ñ îòâîðåíè î÷è; ÷è÷î Õîéò, ñòúïèë íà ìîêúð êàìúê ñ ìëàäà ùóêà â ðúöåòå; ëåëÿ Ôîðòóíà íà îáëàñòíèÿ çåìåäåëñêè ñúáîð, êîëåíè÷èëà ãîðäî êðàé êîøíèöà äîìàòè îò ñîáñòâåíàòà ñè ãðàäèíà; âåõò Áóèê; öúðêâà; êîí; ïúò îòíÿêúäå çàíÿêúäå. Âñè÷êè òèÿ ñíèìêè, ùðàêíàòè îò íåçíàéíè õîðà ïî íåçíàéíè ïðè÷èíè, ñå îáåäèíÿâàõà òóê, â àëáóìà íà åäíî ìúðòâî ìîì÷å.
Åòî ãî è òðèãîäèøíèÿò Áèë, ñåäíàë â áîëíè÷íî ëåãëî ñ öÿëà ÷àëìà îò áèíòîâå âúðõó ãëàâàòà. Áèíòîâåòå ñëèçàõà íàäîëó è êðåïÿõà ñòðîøåíàòà ìó ÷åëþñò. Áåøå ãî áëúñíàëà êîëà íà ïàðêèíãà ïðåä óíèâåðìàãà íà Ñåíòúð ñòðèéò. Îò ïðåñòîÿ â áîëíèöàòà ïîìíåøå ñàìî, ÷å ìó äàâàõà äà ñìó÷å ïðåç ñëàìêà ïîëóðàçòîïåí ìëå÷åí ñëàäîëåä è ÷å òðè äíè èìàøå óæàñíî ãëàâîáîëèå.
Åòî öÿëîòî ñåìåéñòâî íà ëèâàäàòà ïðåä êúùè - Áèë äúðæè ìàìà çà ðúêà, Äæîðäæ îùå å áåáå è ñïè â ïðåãðúäêàòà íà Äçàê. À åòî è...
Àëáóìúò íå ñâúðøâàøå äîòóê, íî äðóãèòå ñòðàíèöè íÿìàõà çíà÷åíèå, çàùîòî áÿõà ïðàçíè. Ïîñëåäíàòà ñíèìêà ïîêàçâàøå Äæîðäæ â ó÷èëèùå ïðåç ìèíàëèÿ îêòîìâðè, íÿìà è äåñåò äíè ïðåäè äà çàãèíå. Íà íåÿ Äæîðäæ áåøå ñ øèðîêî ðàçêîï÷àíà ÿêà. Áóéíàòà ìó êîñà áåøå ïðèãëàäåíà ñ âëàæåí ãðåáåí. Óñìèõâàøå ñå ùàñòëèâî, ðàçêðèâàéêè äâå ùúðáè äóïêè, â êîèòî âå÷å íèêîãà íÿìàøå äà ïîðàñíàò íîâè çúáè... îñâåí àêî ïðîäúëæàâàò äà ðàñòàò è ñëåä ñìúðòòà, ïîìèñëè Áèë è ïîòðåïåðà.
Çà èçâåñòíî âðåìå òîé ñå âòðåí÷è â ñíèìêàòà è âå÷å ñå êàíåøå äà çàòâîðè àëáóìà, êîãàòî îòíîâî ñå ñëó÷è îíîâà, êîåòî áå ñòàíàëî ïðåç äåêåìâðè.
Íà ñíèìêàòà Äæîðäæ çàâúðòÿ î÷è. Ïîãëåäúò ìó ñå âïè â ëèöåòî íà Áèë. Èçêóñòâåíàòà óñìèâêà (ãëåäàé îòêúäå ùå èçõâðúêíå ïòè÷åíöå) ñå ïðåâúðíà â çëîðàäà ãðèìàñà. Äÿñíîòî îêî íàìèãíà: Äî ñêîðî, Áèë. Ùå ñå âèäèì â ìîÿ øêàô. Ìîæå áè äîâå÷åðà.
Áèë çàïîêèòè àëáóìà êúì îòñðåùíàòà ñòåíà. Ñòèñíà óñòàòà ñè ñ äâå ðúöå.
Àëáóìúò ñå áëúñíà â ñòåíàòà è ïàäíà äîëó îòâîðåí. Ñòðàíèöèòå ñå çàïðåëèñòâàõà, ìàêàð äà íÿìàøå òå÷åíèå. Îòíîâî èçíèêíà óæàñíàòà ñíèìêà ñ íàäïèñ ïîä íåÿ: Ó×ÈËÈÙÍÈ ÏÐÈßÒÅËÈ 1957-58.
Îò ñíèìêàòà ïîòå÷å êðúâ.
Áèë ñåäåøå âêàìåíåí, óñåùàéêè êàê åçèêúò ìó ñå ñâèâà íà òîïêà è ãî äóøè, êàê ïî ãúðáà ìó ïîëàçâàò ìðàâêè, êàê íàñòðúõâà êîñàòà ìó. Èñêàøå äà êðåùè, àëà êîëêîòî è äà ñå íàïðÿãàøå, îò óñòàòà ìó ñå îòðîíè ñàìî òúíè÷êî ñòåíàíèå.
Êðúâòà ïðåëÿ îò ñòðàíèöàòà è çàêàïà ïî ïîäà.
Áèë ïîáÿãíà íàâúí è çàòðúøíà âðàòàòà çàä ãúðáà ñè.




                  ØÅÑÒÀ ÃËÀÂÀ

             ÅÄÈÍ ÎÒ ÈÇ×ÅÇÍÀËÈÒÅ:
           ÐÀÇÊÀÇ ÎÒ ËßÒÎÒÎ ÍÀ 1958


                        1.

Íå âñè÷êè áèâàõà îòêðèòè. Äà, íå âñè÷êè áèâàõà îòêðèòè. È îò âðåìå íà âðåìå õîðàòà ïðàâåõà ãðåøíè ïðåäïîëîæåíèÿ.


                        2.

Èç "Äåðè íþç" îò 21 þíè 1958 ã. (ñòð. 1):

      ÈÇ×ÅÇÍÀËÎ ÌÎÌ×Å ÏÎÐÀÆÄÀ ÍÎÂÈ ÑÒÐÀÕÎÂÅ

Çà èç÷åçâàíåòî íà Åäóàðä Ë. Êîðêîðàí, æèâååù â Äåðè íà       ×àðòúð ñòðèéò 73, áå ñúîáùåíî ñíîùè îò ìàéêà ìó Ìîíèêà Ìàêëèí è âòîðèÿ é ñúïðóã Ðè÷àðä Ï. Ìàêëèí. Ìîì÷åòî å äåñåòãîäèøíî. Èç÷åçâàíåòî ìó îòíîâî çàñèëè ñòðàõîâåòå, ÷å íåèçâåñòåí óáèåö äåáíå íåâðúñòíè äåöà èç Äåðè.
Ìèñèñ Ìàêëèí òâúðäè, ÷å ìîì÷åòî å èç÷åçíàëî íà 19 þíè, êîãàòî íå ñå ïðèáðàëî ñëåä ïîñëåäíèÿ ó÷åáåí äåí ïðåäè íà÷àëîòî íà âàêàíöèÿòà.
Çàïèòàíè çàùî ñà èç÷àêàëè íàä äâàäåñåò è ÷åòèðè ÷àñà ïðåäè äà ñúîáùÿò çà îòñúñòâèåòî íà ñèíà ñè, ìèñòúð è ìèñèñ Ìàêëèí îòêàçàõà âñÿêàêâè êîìåíòàðè. Ïîëèöåéñêèÿò íà÷àëíèê Ðè÷àðä Áîðòúí ñúùî ñå âúçäúðæà îò êîìåíòàðè, íî îñâåäîìåí èçòî÷íèê îò ïîëèöåéñêèòå ñðåäè ñïîäåëè ñ íàøèÿ ðåïîðòåð, ÷å îòíîøåíèÿòà íà ìàëêèÿ Êîðêîðàí ñ âòîðèÿ ìó áàùà íå ñà áèëè òâúðäå äîáðè è ñå å ñëó÷âàëî äà ïðåñïè èçâúí êúùè. Âúïðîñíèÿò èçòî÷íèê äîïóñêà, ÷å ãîäèøíèòå îöåíêè íà ìîì÷åòî ìîæå äà ñà èçèãðàëè ñúùåñòâåíà ðîëÿ çà íåæåëàíèåòî ìó äà ñå ïðèáåðå ó äîìà. Îáëàñòíèÿò ó÷èëèùåí èíñïåêòîð Õàðîëä Ìåòêàëô îòêàçà äà ðàçãîâàðÿ çà îöåíêèòå íà Åäóàðä Êîðêîðàí, òâúðäåéêè, ÷å âúïðîñúò å ëè÷åí è íå ïîäëåæè íà îáùåñòâåíà ðàçãëàñà.
- Íàäÿâàì ñå èç÷åçâàíåòî íà òîâà ìîì÷å äà íå ïîðîäè èçëèøíè ñòðàõîâå - çàÿâè ñíîùè ïîëèöåéñêèÿò øåô Áîðòúí. - Ðàçáèðàì îáùåñòâåíîòî áåçïîêîéñòâî, íî èñêàì äà ïîä÷åðòàÿ, ÷å åæåãîäíî ïðîâåæäàìå ìåæäó òðèäåñåò è ïåòäåñåò àíêåòè çà èçäèðâàíå íà èç÷åçíàëè ìàëîëåòíè. Ïîâå÷åòî îò òÿõ áèâàò îòêðèòè æèâè è çäðàâè ñàìî ñåäìèöà ñëåä ïîäàâàíå íà çàÿâëåíèåòî. Àêî å ðåêúë Ãîñïîä, òàêà ùå ñòàíå è ñ Åäóàðä Êîðêîðàí.
Áîðòúí îòíîâî èçòúêíà ñâîåòî óáåæäåíèå, ÷å óáèéñòâàòà íà Äæîðäæ Äåíáðîó, Áåòè Ðèïñúì, ×åðèë Ëàìîíèêà, Ìàòþ Êëåìúíòñ è Âåðîíèêà Ãðîãàí íå ñà äåëî íà åäèí è ñúù çëîäåé.
- Â ïî÷åðêà íà âñÿêî óáèéñòâî èìà ñúùåñòâåíè ðàçëè÷èÿ - ñïîìåíà òîé, íî îòêàçà äà íàâëåçå â ïîäðîáíîñòè. Ñïîðåä äóìèòå ìó, ìåñòíàòà ïîëèöèÿ â ñúòðóäíè÷åñòâî ñ Ãëàâíàòà ùàòñêà ïðîêóðàòóðà âñå îùå ïðîó÷âà ðåäèöà âåðñèè.
Çàïèòàí ñíîùè ïî òåëåôîíà äîêîëêî íàäåæäíè ñà òåçè âåðñèè, ìèñòúð Áîðòúí îòâúðíà: "Òâúðäå íàäåæäíè". Òîé îáà÷å ñå âúçäúðæà äà îòãîâîðè äàëè ìîæåì äà î÷àêâàìå â áëèçêî âðåìå àðåñò íà íÿêîé îò èçâúðøèòåëèòå.


Èç "Äåðè íþç" îò 22 þíè 1958 ã. (ñòð. 1):

     ÈÇÍÅÍÀÄÂÀÙÎ ÑÚÄÅÁÍÎ ÍÀÐÅÆÄÀÍÅ ÇÀ ÅÊÑÕÓÌÀÖÈß

Äåëîòî ïî èç÷åçâàíåòî íà Åäóàðä Êîðêîðàí ïîëó÷àâà íîâ è íåî÷àêâàí îáðàò. Â÷åðà êúñíî ñëåäîáåä Åðõàðä Ê. Ìóëòúí, ñúäèÿ îò Îáëàñòíèÿ ñúä â Äåðè, íàðåäè äà áúäå èçâúðøåíà åêñõóìàöèÿ íà Äîðñè Êîðêîðàí, ïî-ìàëúê áðàò íà èç÷åçíàëîòî ìîì÷å. Ñúäåáíîòî íàðåæäàíå å èçäàäåíî ïî ñúâìåñòíà ìîëáà íà îáëàñòíèÿ ïðîêóðîð è îáëàñòíèÿ ñúäåáåí ëåêàð.
Äîðñè Êîðêîðàí, æèâÿë ñúùî ïðè ìàéêà ñè è íåéíèÿ ñúïðóã íà ×àðòúð ñòðèéò 73, å ïî÷èíàë ïðåç ìàé 1957 - êàêòî òâúðäÿò ëåêàðèòå, ïðè íåùàñòåí ñëó÷àé. Ìîì÷åòî áèëî äîíåñåíî â ãðàäñêàòà áîëíèöà ñ ìíîæåñòâî ñ÷óïâàíèÿ, âêëþ÷èòåëíî è íà ÷åðåïà. Ïðèíîñèòåë å áèë ïàñòðîêúò íà äåòåòî Ðè÷àðä Ï. Ìàêëèí. Òîé çàÿâèë, ÷å Äîðñè Êîðêîðàí ñè èãðàåë íà ñãúâàåìàòà ñòúëáà â ãàðàæà è íàâÿðíî å ïàäíàë îòâèñîêî. Òðè äíè ïî-êúñíî äåòåòî ïî÷èíàëî áåç äà èäâà â ñúçíàíèå.
Çà èç÷åçâàíåòî íà äåñåòãîäèøíèÿ Åäóàðä Êîðêîðàí áå ñúîáùåíî ìèíàëàòà ñðÿäà. Çàïèòàí äàëè ìèñòúð èëè ìèñèñ Ìàêëèí ñà ïîä ïîäîçðåíèå âúâ âðúçêà ñúñ ñìúðòòà íà ïî-ìàëêèÿ èëè èç÷åçâàíåòî íà ïî-ãîëåìèÿ ñè ñèí, ïîëèöåéñêèÿò øåô Ðè÷àðä Áîðòúí ñå âúçäúðæà îò êîìåíòàðè.


Èç "Äåðè íþç" îò 24 þíè 1958 ã. (ñòð. 1):

        ÌÀÊËÈÍ ÀÐÅÑÒÓÂÀÍ ÇÀ ÏÎÁÎÉ ÄÎ ÑÌÚÐÒ
       Çàïîäîçðÿí è çà íåèçÿñíåíî èç÷åçâàíå

Ãðàäñêèÿò ïîëèöåéñêè øåô Ðè÷àðä Áîðòúí ñâèêà â÷åðà ïðåñêîíôåðåíöèÿ, çà äà îáÿâè, ÷å Ðè÷àðä Ï. Ìàêëèí, æèâååù íà ×àðòúð ñòðèéò 73, å áèë àðåñòóâàí è îáâèíåí â óáèéñòâîòî íà äîâåäåíèÿ ñè ñèí Äîðñè Êîðêîðàí. Ìîì÷åòî ïî÷èíà â ãðàäñêàòà áîëíèöà íà 31 ìàé ìèíàëàòà ãîäèíà ñëåä "íåùàñòåí ñëó÷àé".
- Äîêëàäúò íà ñúäåáíèÿ ëåêàð äîêàçâà êàòåãîðè÷íî, ÷å ìîì÷åòî å áèëî ïðåáèòî äî ñìúðò - çàÿâè Áîðòúí.
Íåçàâèñèìî îò òâúðäåíèÿòà íà Ìàêëèí, ÷å äåòåòî ïàäíàëî îò ñòúëáàòà äîêàòî ñè èãðàåëî â ãàðàæà, Áîðòúí öèòèðà çàêëþ÷åíèåòî íà îáëàñòíèÿ ñúäåáåí ëåêàð, ñïîðåä êîãîòî Äîðñè Êîðêîðàí å áèë æåñòîêî áèò ñ íÿêàêúâ òúï ïðåäìåò. Çàïèòàí îòíîñíî ïðåäïîëîæåíèÿòà ñè çà âúïðîñíèÿ ïðåäìåò, Áîðòúí îòãîâîðè:
- Ìîæå áè ÷óê. Â ìîìåíòà íàé-âàæíè ñà èçâîäèòå íà ñúäåáíèÿ ëåêàð, ÷å äåòåòî å ñòàíàëî æåðòâà íà ìíîæåñòâî óäàðè ñ òâúðä ïðåäìåò, êîéòî å íàòðîøèë êîñòèòå ìó. Ðàíèòå, îñîáåíî òèÿ ïî ÷åðåïà, íÿìàò íèùî îáùî ñ òèïè÷íèòå óâðåæäàíèÿ ïðè ïàäàíå. Äîðñè Êîðêîðàí å áèë ïðåáèò ïî÷òè äî ñìúðò, à ñåòíå ñà ãî çàõâúðëèëè äà óìèðà â ñïåøíîòî îòäåëåíèå íà îáùèíñêàòà áîëíèöà.
Â îòãîâîð íà ïèòàíåòî äàëè äîêòîðèòå, êîèòî ñà ñå ãðèæèëè çà ìàëêèÿ Êîðêîðàí, íå ñà ïðåíåáðåãíàëè çàäúëæåíèÿòà ñè äà ïîñî÷àò èñòèíñêàòà ïðè÷èíà çà ñìúðòòà, Áîðòúí èçòúêíà:
- Ùå èì ñå íàëîæè äà îòãîâàðÿò íà äîñòà ñåðèîçíè âúïðîñè, êîãàòî ìèñòúð Ìàêëèí çàñòàíå ïðåä ñúäà.
Ïîìîëåí äà èçêàæå ìíåíèåòî ñè êàê áè ìîãúë äà ñå îòðàçè òîçè íîâ îáðàò âúðõó ñëåäñòâèåòî îêîëî èç÷åçâàíåòî íà Åäóàðä Êîðêîðàí, îáÿâåíî îò Ðè÷àðä è Ìîíèêà Ìàêëèí ïðåäè ÷åòèðè äíè, ïîëèöåéñêèÿò øåô Áîðòúí îòãîâîðè:
- Ìèñëÿ, ÷å íåùàòà èçãëåæäàò äàëå÷ ïî-ñåðèîçíè, îòêîëêîòî ïðåäïîëàãàõìå îòíà÷àëî, íàëè?


Èç "Äåðè íþç" îò 25 þíè 1958 ã. (ñòð. 2):

     Ó×ÈÒÅËÊÀ ÒÂÚÐÄÈ, ×Å ÅÄÓÀÐÄ ÊÎÐÊÎÐÀÍ "×ÅÑÒÎ
                 ÈÄÂÀË ÑÚÑ ÑÈÍÈÍÈ"

Õåíðèåòà Äþìîí, ïðåïîäàâàòåëêà íà ïåòèòå êëàñîâå â Íà÷àëíîòî ó÷èëèùå íà Äæàêñúí ñòðèéò, òâúðäè, ÷å èç÷åçíàëèÿò îò ìèíàëàòà ñåäìèöà Åäóàðä Êîðêîðàí ÷åñòî èäâàë íà ó÷èëèùå "öÿë â ñèíèíè". Ìèñèñ Äþìîí, êîÿòî ó÷èòåëñòâóâà â Äåðè îùå îò êðàÿ íà Âòîðàòà ñâåòîâíà âîéíà, ðàçêàçâà, ÷å îêîëî òðè ñåäìèöè ïðåäè ñâîåòî èç÷åçâàíå ìàëêèÿò Êîðêîðàí äîøúë íà ó÷èëèùå "ñ ïîäïóõíàëè, ïî÷òè çàòâîðåíè î÷è. Êîãàòî ãî çàïèòàõ êàêâî ñå å ñëó÷èëî, òîé îòâúðíà, ÷å òàòêî ìó ãî "ïîñúâåòâàë" çàäåòî íå èñêàë äà ñè èçÿäå âå÷åðÿòà."
Çàïèòàíà çàùî íå å ñúîáùèëà â ïîëèöèÿòà çà î÷åâèäíî æåñòîêèÿ ïîáîé, ìèñèñ Äþìîí ñïîäåëè:
- Â äúëãàòà ñè ó÷èòåëñêà êàðèåðà íåâåäíúæ ñúì ñå ñáëúñêâàëà ñ ïîäîáíè íåùà. Ïðè ïúðâèòå ñè ñðåùè ñ ó÷åíèöè, ÷èéòî áàùè íå ïðàâÿò ðàçëèêà ìåæäó ïîáîé è äèñöèïëèíà, îïèòâàõ äà ñòîðÿ íåùî. Òîãàâàøíàòà çàìåñòíèê-äèðåêòîðêà Ãóåíäîëèí Ðåéáúðí ìå ïîñúâåòâà äà íå ñå áúðêàì â òèÿ ðàáîòè. Êàçà ìè îùå, ÷å êîãàòî ó÷èëèùíè ñëóæèòåëè ñå çàìåñÿò â íåÿñíè èñòîðèè ñ æåñòîêî îòíîøåíèå êúì äåöàòà, ñòðàäà ðåïóòàöèÿòà íà öÿëîòî ó÷èëèùå, à òîâà ïúê ñå îòðàçÿâà ïðè ðçïðåäåëÿíåòî íà îáùèíñêèòå ôîíäîâå. Îòèäîõ ïðè äèðåêòîðà è òîé ìè íàðåäè äà çàáðàâÿ ñëó÷àÿ, çà äà íå áúäà íàêàçàíà. Çàïèòàõ äàëè ïîäîáíî íàêàçàíèå ùå áúäå âïèñàíî â ñëóæåáíîòî ìè äîñèå. Òîé îòâúðíà, ÷å ìîæå äà íàêàçâà è áåç ïèñàíå. Ñõâàíàõ íàìåêà.
Íà âúïðîñà äàëè ó÷åáíàòà ñèñòåìà â Äåðè å ñúùàòà è äî äíåñ, ìèñèñ Äþìîí îòãîâîðè:
- Àìè êàê âè ñå ñòðóâà ïðè òàçè ñèòóàöèÿ? Ìîãà äà äîáàâÿ, ÷å èçîáùî íå áèõ ðàçãîâàðÿëà ñ âàñ, àêî íå ñå áÿõ ïåíñèîíèðàëà â êðàÿ íà ó÷åáíàòà ãîäèíà.
Ñëåä òîâà ìèñèñ Äþìîí äîáàâè:
- Îòêàêòî ñå ñëó÷è íåùàñòèåòî, âñÿêà âå÷åð êîëåíè÷à è ñå ìîëÿ íà Áîãà çà åäíî - Åäè Êîðêîðàí ïðîñòî äà å ñúáðàë êóðàæà äà èçáÿãà îò îíîâà ÷óäîâèùå, êîåòî äðúçâà äà ñå íàðè÷à áàùà. Ìîëÿ ñå äà ïðî÷åòå âúâ âåñòíèöèòå èëè äà ÷óå ïî ðàäèîòî, ÷å Ìàêëèí å àðåñòóâàí, òà äà ñå âúðíå.
Â êðàòúê òåëåôîíåí ðàçãîâîð Ìîíèêà Ìàêëèí ðàçïàëåíî îòõâúðëè îáâèíåíèÿòà íà ìèñèñ Äþìîí.
- Ðè÷ íèêîãà íå å óäðÿë íèòî Äîðñè, íèòî Åäè - çàÿâè òÿ. - Êàçâàì âè ãî ñåãà, à êàòî óìðà è ñå èçïðàâÿ ïðåä Òðîíà íà Ñòðàøíèÿ ñúä, ùå ïîãëåäíà Ãîñïîä ïðàâî â î÷èòå è ùå Ìó ïîâòîðÿ ñúùîòî.


Èç "Äåðè íþç" îò 28 þíè 1958 ã. (ñòð. 2):

  ÒÀÒÊÎ ÒÐßÁÂÀØÅ ÄÀ ÌÅ ÏÎÑÚÂÅÒÂÀ "ÙÎÒÎ ÑÚÌ ËÎØ",
    ÊÀÇÂÀ ÄÅÒÅ ÍÀ ÂÚÇÏÈÒÀÒÅËÊÀ ÏÐÅÄÈ ÄÀ ÁÚÄÅ
              ÏÐÅÁÈÒÎ ÄÎ ÑÌÚÐÒ

Âúçïèòàòåëêà îò ìåñòíàòà äåòñêà ãðàäèíà, êîÿòî íå æåëàå äà ñïîìåíàâàìå èìåòî é, ñïîäåëè â÷åðà ñ íàøèÿ ðåïîðòåð, ÷å ìàëêèÿò Äîðñè Êîðêîðàí äîøúë íà çàíèìàíèÿ ñ æåñòîêî íàâåõíàòè ïðúñòè íà äÿñíàòà ðúêà ñàìî íÿêîëêî äíè ïðåäè äà çàãèíå ïðè "íåùàñòåí ñëó÷àé â ãàðàæà".
- Òîëêîâà ãî áîëåøå, ÷å ãîðêîòî äåòåíöå íå ìîæåøå äà ñè îöâåòè ïëàêàòà â ÷àñà ïî ðèñóâàíå - êàçà âúçïèòàòåëêàòà. - Êîãàòî çàïèòàõ Äîðñè êàêâî ñå å ñëó÷èëî, òîé îòãîâîðè, ÷å òàòêî ìó (ïàñòðîêúò Ðè÷àðä Ï. Ìàêëèí) ãî õâàíàë çà ïðúñòèòå è ãè èçâèë, çàùîòî áèë ìèíàë ïî òîêó-ùî èçìèòèÿ ïîä. "Òàòêî òðÿáâàøå äà ìå ïîñúâåòâà, ùîòî ñúì ëîø" - òúé êàçà äåòåòî. Äîïëàêà ìè ñå êàòî ãëåäàõ ãîðêèòå ìàëêè ïðúñò÷åòà. Íàèñòèíà ìíîãî ìó ñå èñêàøå äà ñè îöâåòè ïëàêàòà êàòî äðóãèòå äåöà, çàòîâà ìó äàäîõ äåòñêè àñïèðèí è ãî îñòàâèõ äà ñè ðèñóâà äîêàòî ÷åòÿõ íà îñòàíàëèòå ïðèêàçêà. Ìíîãî îáè÷àøå äà îöâåòÿâà - òîâà ìó áå ëþáèìîòî çàíèìàíèå - è ñå ðàäâàì, ÷å ïðåç îíçè äåí ìó äîñòàâèõ ïîíå ìúíè÷êî ðàäîñò. Êîãàòî óìðÿ, è ïðåç óì íå ìè ìèíà, ÷å ìîæå äà íå å áèëî íåùàñòåí ñëó÷àé. Äîêîëêîòî ñè ñïîìíÿì, îòíà÷àëî ïðåäïîëîæèõ, ÷å å ïàäíàë, çàùîòî íå å ìîæåë äà ñå äúðæè äîáðå ñ îíàçè ðúêà. À âñúùíîñò íàâÿðíî ïðîñòî íå âÿðâàõ, ÷å âúçðàñòåí ìúæ å ñïîñîáåí äà ñòîðè ïîäîáíî íåùî ñ íåâèííî äåòåíöå. Âå÷å çíàì. È Áîã ìè å ñâèäåòåë, ñúæàëÿâàì, ÷å çíàì.
Âñå îùå íå å îòêðèò ïî-ãîëåìèÿò áðàò íà Äîðñè Êîðêîðàí, äåñåòãîäèøíèÿò Åäóàðä. Îò êèëèÿòà ñè â îáëàñòíèÿ çàòâîð Ðè÷àðä Ìàêëèí ïðîäúëæàâà äà îòðè÷à êàêâàòî è äà áèëî ñúïðè÷àñòíîñò â ñìúðòòà íà ïî-ìàëêèÿ ñè çàâàðåí ñèí è èç÷åçâàíåòî íà ïî-ãîëåìèÿ.


Èç "Äåðè íþç" îò 30 þíè 1958 ã. (ñòð. 5):

           ÌÀÊËÈÍ ÐÀÇÏÈÒÂÀÍ ÇÀ ÓÁÈÉÑÒÂÀÒÀ
                 ÍÀ ÃÐÎÃÀÍ, ÊËÅÌÚÍÒÑ
            ðàçïîëàãà ñ íåïîêëàòèìî àëèáè
              ñïîðåä îñâåäîìåí èçòî÷íèê


Èç "Äåðè íþç" îò 6 þëè 1958 ã. (ñòð. 1):

           ÌÀÊËÈÍ ÙÅ ÁÚÄÅ ÎÁÂÈÍÅÍ ÑÀÌÎ Â
       ÓÁÈÉÑÒÂÎÒÎ ÍÀ ÄÎÂÅÄÅÍÈß ÑÈ ÑÈÍ ÄÎÐÑÈ
                  ÒÂÚÐÄÈ ÁÎÐÒÚÍ
     Âñå îùå íèêàêâè ñëåäè îò Åäóàðä Êîðêîðàí


Èç "Äåðè íþç" îò 24 þëè 1958 ã. (ñòð. 1):

       ÐÈÄÀÅÙ ÁÀÙÀ ÏÐÈÇÍÀÂÀ ÊÚÐÂÀÂÎÒÎ ÓÁÈÉÑÒÂÎ
                 ÍÀ ÄÎÂÅÄÅÍÈß ÑÈ ÑÈÍ

Ïî äðàìàòè÷åí íà÷èí ñå ðàçâèõà ñúáèòèÿòà â Îáëàñòíèÿ ñúä ïî âðåìå íà ïðîöåñà ñðåùó Ðè÷àðä Ìàêëèí, îáâèíåí â óáèéñòâî íà äîâåäåíèÿ ñè ñèí Äîðñè Êîðêîðàí, êîãàòî Ìàêëèí ñå ñëîìè ïîä áåçìèëîñòíèÿ êðúñòîñàí ðàçïèò íà îáëàñòíèÿ ïðîêóðîð Áðàäëè Óèòñúí è ïðèçíà, ÷å å ïðåáèë ÷åòèðèãîäèøíîòî äåòå äî ñìúðò ñ áåçîòêàòåí ÷óê, êîéòî ñëåä òîâà çàðîâèë â çåëåí÷óêîâàòà ãðàäèíà íà æåíà ñè, ïðåäè äà îòíåñå äåòåòî â ñïåøíîòî îòäåëåíèå íà îáùèíñêàòà áîëíèöà.
Çàøåìåòåíà è áåçìúëâíà, ïóáëèêàòà â ñúäåáíàòà çàëà ñëóøàøå ðàçêàçà íà õúëöàùèÿ Ìàêëèí, êîéòî ïðåäâàðèòåëíî áå ïðèçíàë, ÷å áèåë äâàìàòà ñè äîâåäåíè ñèíîâå "îò âðåìå íà âðåìå, êîãàòî ñè ãî çàñëóæàâàò, çà òÿõíî äîáðî".
- Ñàì íå çíàÿ êàêâî ìå ïðèõâàíà. Âèäÿõ ãî, ÷å ïàê ñå êàòåðè ïî îíàÿ ïðîêëåòà ñòúëáà, ãðàáíàõ ÷óêà îò ñêàìåéêàòà è ïðîñòî çàïåðäàøèõ êúäåòî ìè ïàäíå. Íå èñêàõ äà ãî óáèâàì. Áîã ìè å ñâèäåòåë, è ïðåç óì íå ìè å ìèíàâàëî äà ãî óáèâàì.
- Êàçà ëè íåùî äåòåòî ïðåäè äà çàãóáè ñúçíàíèå? - çàïèòà Óèòñúí.
- Êàçà: "Ñïðè, òàòêî, èçâèíÿâàé, îáè÷àì òå" - îòâúðíà Ìàêëèí.
- À âèå ñïðÿõòå ëè?
- Ïî íÿêîå âðåìå - êàçà Ìàêëèí. Ñëåä òîâà ñå ðàçðèäà òúé èñòåðè÷íî, ÷å ñúäèÿòà Åðõàðä Ìóëòúí áå ïðèíóäåí äà ïðåêúñíå çàñåäàíèåòî.


Èç "Äåðè íþç" îò 18 ñåïòåìâðè 1958 ã. (ñòð. 16):

              ÊÚÄÅ Å ÅÄÓÀÐÄ ÊÎÐÊÎÐÀÍ?

Ïàñòðîêúò ìó, èçëåæàâàù äåñåòãîäèøíà ïðèñúäà (ñ ïðàâî íà ïîìèëâàíå ñëåä ïúðâèòå äâå ãîäèíè) â ùàòñêèÿ çàòâîð Øîóøàíê çàðàäè óáèéñòâîòî íà ÷åòèðèãîäèøíîòî ìó áðàò÷å Äîðñè, ïðîäúëæàâà äà òâúðäè, ÷å íÿìà ïðåäñòàâà êúäå å Åäóàðä Êîðêîðàí. Ìàéêàòà, êîÿòî å çàâåëà äåëî çà ðàçâîä ñðåùó Ðè÷àðä Ï. Ìàêëèí, çàÿâè, ÷å ñïîðåä íåÿ ÷îâåêúò, ñ êîãîòî ñêîðî ùå ñå ðàçäåëè, ëúæå ïðåç öÿëîòî âðåìå.
Ëúæå ëè?
- Ëè÷íî àç íå ìèñëÿ òàêà - êàçâà îòåö Àøëè Î`Áðàéúí, êîéòî ñå ãðèæè çà çàòâîðíèöèòå-êàòîëèöè â Øîóøàíê. Ñêîðî ñëåä âëèçàíåòî ñè â çàòâîðà Ìàêëèí ñå îáúðíàë êúì êàòîëè÷åñêàòà âÿðà è îòåö Î`Áðàéúí ìó å ïîñâåòèë ãîëÿìà ÷àñò îò âðåìåòî ñè. - Òîé èñêðåíî ñúæàëÿâà çà ñâîÿòà ïðîñòúïêà - ïðîäúëæàâà îòåö Î`Áðàéúí è äîáàâÿ, ÷å êîãàòî â íà÷àëîòî ãî çàïèòàë çàùî èñêà äà ñòàíå êàòîëèê, Ìàêëèí îòâúðíàë: "×óõ, ÷å ïðè êàòîëèöèòå èìàëî àêò íà ïîêàÿíèå, à àç òðÿáâà ìíîãî äà ñå ðàçêàéâàì, èíàê êàòî óìðà ùå èäà â àäà".
- Òîé ðàçáèðà êàêâî å èçâúðøèë ñ íåâðúñòíîòî äåòå - îáÿñíè îòåö Î`Áðàéúí. - Àêî å ñòîðèë íåùî è íà ïî-ãîëÿìîòî ìîì÷å, òî î÷åâèäíî íå ñè ãî ïðèïîìíÿ. Óáåäåí å, ÷å ùî ñå îòíàñÿ äî Åäóàðä, ðúöåòå ìó ñà ÷èñòè.
Äîêîëêî ñà ÷èñòè ðúöåòå íà Ìàêëèí ïî îòíîøåíèå íà äîâåäåíèÿ ìó ñèí Åäóàðä? Òîçè âúïðîñ ïðîäúëæàâà äà âúëíóâà ãðàæäàíèòå íà Äåðè, íî âúâ âñåêè ñëó÷àé áå óáåäèòåëíî äîêàçàíî, ÷å îñúäåíèÿò íÿìà íèùî îáùî ñ îñòàíàëèòå óáèéñòâà íà äåöà, ñïîëåòåëè îáëàñòòà. Çà ïúðâèòå òðè ðàçïîëàãà ñ æåëÿçíî àëèáè, à â êðàÿ íà þíè è ïðåç þëè è àâãóñò, êîãàòî áÿõà èçâúðøåíè îñòàíàëèòå ñåäåì, Ìàêëèí âå÷å áå â çàòâîðà.
È äåñåòòå óáèéñòâà ñè îñòàâàò íåðàçãàäàíè.
Â ñïåöèàëíî èíòåðâþ çà "Äåðè íþç" ìèíàëàòà ñåäìèöà Ìàêëèí îòíîâî ïîòâúðäè, ÷å íå çíàå êúäå ìîæå äà ñå íàìèðà Åäóàðä Êîðêîðàí.
- Áèåõ ãè è äâàìàòà - çàÿâè òîé â ìú÷èòåëåí ìîíîëîã, ÷åñòî ïðåêúñâàí îò ðèäàíèÿ. - Îáè÷àõ ãè, íî ãè áèåõ. Íå çíàì çàùî, êàêòî íå çíàì è çàùî Ìîíèêà ìè ïîçâîëÿâàøå äà ãî âúðøà èëè çàùî ìå ïðèêðèâàøå ñëåä ãèáåëòà íà Äîðñè. Ñèãóðíî áèõ ìîãúë äà óáèÿ Åäè ñúùî òúé ëåñíî, êàêòî ñòîðèõ ñ Äîðñè, íî ñå êúëíà ïðåä Ãîñïîäà-Èñóñà è âñè÷êè íåáåñíè ñâåòèè, ÷å íå ñúì. Çíàì êàêâî ìèñëÿò õîðàòà, íî íå ñúì ãî íàïðàâèë. Ñèãóðíî ïðîñòî å èçáÿãàë. Àêî å òàêà, ìîãà ñàìî äà áëàãîäàðÿ íà Áîãà.
Çàïèòàí äàëè íå óñåùà íÿêàêâè ïðîâàëè â ïàìåòòà ñè - äàëè íå áè ìîãúë äà óáèå Åäóàðä è ïîñëå äà áëîêèðà òîçè ñïîìåí - Ìàêëèí îòãîâîðè:
- Íèêàêâè ïðîâàëè íå óñåùàì. Óâè, ïðåêàëåíî äîáðå îñúçíàâàì êàêâî ñúì ñòîðèë. Îáðåêúë ñúì ñå íà Õðèñòà è äî êðàÿ íà æèâîòà ñè ùå äèðÿ èçêóïëåíèå.


Èç "Äåðè íþç" îò 27 ÿíóàðè 1960 ã. (ñòð. 1):

        ÎÒÊÐÈÒÈßÒ ÒÐÓÏ ÍÅ Å ÍÀ ÌÀËÊÈß ÊÎÐÊÎÐÀÍ                          
                   ÇÀßÂßÂÀ ÁÎÐÒÚÍ

Ðàíî òàçè ñóòðèí ïîëèöåéñêèÿò øåô Ðè÷àðä Áîðòúí ñúîáùè íà æóðíàëèñòèòå, ÷å ðàçëîæåíîòî òÿëî íà ìîì÷å, ñúâïàäàùî ïðèáëèçèòåëíî ïî âúçðàñò ñ Åäóàðä Êîðêîðàí, êîéòî èç÷åçíà îò äîìà ñè â Äåðè ïðåç þíè 1958 ãîäèíà, î÷åâèäíî íÿìà íèùî îáùî ñ âúïðîñíîòî äåòå. Òðóïúò áå îòêðèò â åäíà êàìåííà êàðèåðà â Åéíñôîðä, ùàò Ìàñà÷óçåòñ. Ïúðâîíà÷àëíî ïîëèöåéñêèòå ñëóæáè íà Ìåéí è Ìàñà÷óçåòñ ïðåäïîëàãàõà, ÷å òîâà ìîæå äà ñà îñòàíêèòå íà ìëàäèÿ Êîðêîðàí, ñòàíàë æåðòâà íà èçâðàòåí óáèåö ñëåä áÿãñòâîòî îò äîìà ñè íà ×àðòúð ñòðèéò, êúäåòî ïî-ìàëêèÿò ìó áðàò ïî÷èíà â ðåçóëòàò íà òåæúê ïîáîé.
Çúáíèòå îòïå÷àòúöè äîêàçâàò êàòåãîðè÷íî, ÷å òðóïúò îò Åéíñôîðä íå å íà ìàëêèÿ Êîðêîðàí, çà êîãîòî íÿìà íèêàêâà âåñò âå÷å îò äåâåòíàäåñåò ìåñåöà.


Èç ïîðòëàíäñêèÿ "Ïðåñ-Õåðàëä" îò 19 þëè 1967 ã. (ñòð. 3):

      ÎÑÂÎÁÎÄÅÍ ÓÁÈÅÖ ÑËÀÃÀ ÊÐÀÉ ÍÀ ÆÈÂÎÒÀ ÑÈ
                   ÂÚÂ ÔÎËÌÀÓÒ

Â÷åðà ñëåäîáåä áå îòêðèò ìúðòúâ â ìàëêèÿ ñè àïàðòàìåíò âúâ Ôîëìàóò Ðè÷àðä Ï. Ìàêëèí, îñúäåí ïðåäè äåâåò ãîäèíè çà óáèéñòâîòî íà ñâîÿ ÷åòèðèãîäèøåí çàâàðåí ñèí. Ñëåä ïðåäñðî÷íîòî ñè îñâîáîæäàâàíå îò ùàòñêèÿ çàòâîð Øîóøàíê ïðåç 1964, òîé å ðàáîòèë è æèâÿë êðîòêî âúâ Ôîëìàóò. Ñìúðòòà ìó î÷åâèäíî ñå äúëæè íà ñàìîóáèéñòâî.
- Îñòàâåíàòà áåëåæêà ïîäñêàçâà, ÷å ÷îâåêúò å áèë â êðàéíî íåóðàâíîâåñåíî äóøåâíî ñúñòîÿíèå - çàÿâè ïîëèöåéñêèÿò çàìåñòíèê-íà÷àëíèê Áðàíäúí Ê. Ðîø. Òîé îòêàçà äà ðàçãëàñè ñúäúðæàíèåòî íà áåëåæêàòà, íî ñïîðåä îñâåäîìåí ïîëèöåéñêè èçòî÷íèê â íåÿ èìàëî ñàìî äâå èçðå÷åíèÿ: "Ñíîùè âèäÿõ Åäè. Òîé å ìúðòúâ."
Ñïîìåíàòèÿò "Åäè" íàâÿðíî å çàâàðåíèÿò ñèí íà Ìàêëèí, áðàò íà äåòåòî, çàðàäè ÷èåòî óáèéñòâî Ìàêëèí áå îñúäåí ïðåç 1958 ãîäèíà. Èìåííî èç÷åçâàíåòî íà Åäóàðä Êîðêîðàí äîâåäå â êðàéíà ñìåòêà äî ïðîöåñà çà ñìúðòîíîñíèÿ ïîáîé íàä ÷åòèðèãîäèøíîòî ìó áðàò÷å Äîðñè. Çà ïî-ãîëÿìîòî ìîì÷å âå÷å îò äåâåò ãîäèíè íÿìà íèêàêâè ñâåäåíèÿ. Â êðàòêà ñúäåáíà ïðîöåäóðà ïðåç 1966 ãîäèíà ìàéêàòà îáÿâè ñèíà ñè çà ìúðòúâ, çà äà ïîëó÷è äîñòúï äî ñïåñòîâíèÿ âëîã íà Åäóàðä Êîðêîðàí. Âëîæåíàòà ñóìà å âúçëèçàëà íà øåñòíàäåñåò äîëàðà.


                        3.

Äà, Åäè Êîðêîðàí áåøå ìúðòúâ.
Òîé óìðÿ âå÷åðòà íà 19 þíè è ïàñòðîêúò ìó íÿìàøå íèùî îáùî ñ òîâà. Óìðÿ äîêàòî Áåí Õàíñêîì ñåäåøå äî ìàéêà ñè è ãëåäàøå òåëåâèçèÿ; äîêàòî ìàéêàòà íà Åäè Êàñïáðàê òðåñêàâî îïèïâàøå ÷åëöåòî íà ñâîåòî ÷åäî, äèðåéêè ïðèçíàöè çà ëþáèìàòà ñè áîëåñò "ôàíòîìíà òðåñêà"; äîêàòî ïàñòðîêúò íà Áåâúðëè Ìàðø - äîñòîåí ìúæ, íàäàðåí ñ óäèâèòåëíà ïðèëèêà (ïîíå ïî òåìïåðàìåíò) ñ ïàñòðîêà íà Åäè è Äîðñè Êîðêîðàí - áèåøå åíåðãè÷åí øóò ïî çàäíèêà íà ìîìè÷åòî ñúñ ñúâåòà "áåãîì äà áúðøåø ïðîêëåòèòå ÷èíèè, êàêòî çàðú÷à ìàéêà òè"; äîêàòî Ìàéê Õåíëúí ñëóøàøå ïîäèãðàâàòåëíèòå êðÿñúöè íà íåêîëöèíà ãèìíàçèñòè (ñëåä ãîäèíè åäèí îò òÿõ ùåøå äà çà÷åíå õðàáðèÿ ìëàä áîðåö ñðåùó õîìîñåêñóàëèçìà Äæîí Ãàðòúí ïî ïðÿêîð Ïàÿêà), êîèòî ìèíàâàõà ñ ðàçäðúíêàí Äîäæ è ãî âèäÿõà äà ïëåâè ãðàäèíàòà êðàé ìàëêàòà êúùè÷êà íà Óè÷úì ðîóä, íåäàëå÷å îò ôåðìàòà íà ñìàõíàòèÿ Áú÷ Áàóúðñ; äîêàòî Ðè÷è Òîçèúð òàéíè÷êî çÿïàøå ïîëóãîëèòå ìîìè÷åòà ïî ñòðàíèöèòå íà ñïèñàíèå "Áèñåðè", êîåòî áå îòêðèë â ñêðèíà ïîä ÷îðàïèòå íà áàùà ñè, è ïðè òîâà ñå äúðâåøå ñúâñåì êàòî ãîëÿì; è äîêàòî óæàñåíèÿò Áèë Äåíáðîó íå ñìååøå äà âÿðâà íà î÷èòå ñè, çàïîêèòâàéêè ïðåç ñòàÿòà ôîòîàëáóìà íà ìúðòâèÿ ñè áðàò.
Ïî-êúñíî íÿìàøå äà ñè ãî ñïîìíÿò, àëà òî÷íî â ìèãà, êîãàòî óìðÿ Åäè Êîðêîðàí, òå âñè÷êè íàäèãíàõà ãëàâè... ñÿêàø áÿõà ÷óëè äàëå÷åí ãëóõ âèê.
Ïîíå â åäíî îòíîøåíèå "Äåðè íþç" èìàøå ïúëíî ïðàâî: îöåíêèòå íà Åäè áÿõà òîëêîâà ëîøè, ÷å òîé íå ñìååøå äà ñå ÿâè ïðåä î÷èòå íà ïàñòðîêà ñè. À è îò ìåñåö íàñàì ìàéêà ìó âñå ñå äúðëåøå ñúñ ñòàðèÿ. Òîâà ñúâñåì âëîøàâàøå íåùàòà. Êàòî ñå ðàçïåíåõà è äâàìàòà, ìàéêà ìó êðåùåøå êóï íåñâúðçàíè îáâèíåíèÿ. Ïàñòðîêúò ïúðâî îòâðúùàøå ñ ðúìæåíå, ïîñëå é êðåñâàøå äà ñè çàòâàðÿ ÷îâêàòà è íàêðàÿ ïî÷âàøå äà ðåâå êàòî ïîáåñíÿë øîïàð ñ òàðàëåæîâè èãëè â çóðëàòà. Îáà÷å Åäè íå áå âèæäàë äúðòèÿ äà âäèãà ðúêà ñðåùó íåÿ. Ñèãóðíî íå ìó ñòèñêàøå. Åäíî âðåìå þìðóöèòå ñå ïàçåõà çà Åäè è Äîðñè, à ñåãà, êàòî ãî íÿìàøå Äîðñè, Åäè ïîåìàøå è áðàòîâèÿ ñè äÿë.
Òèÿ ãðúìîãëàñíè äâóáîè ñå ðàçâèõðÿõà ïåðèîäè÷íî. Íàé-÷åñòè áÿõà â êðàÿ íà ìåñåöà, êîãàòî ïðèñòèãàò ñìåòêèòå. Ñåãèç-òîãèç ïðè íàé-òåæêèòå ñâàäè ñúñåäèòå ïîâèêâàõà ïîëèöàé, êîéòî çàðú÷âàøå íà äâàìàòà äà ÿ êàðàò ïî-êðîòêî. Îáèêíîâåíî òîâà îïðàâÿøå íåùàòà. Ìàéêà ìó ìîæåøå äà ïîêàæå íà ïîëèöàÿ ñðåäåí ïðúñò è äà ãî ïèòà èìà ëè êóðàæ äà ÿ ïðèáåðå â äðàíãîëíèêà, íî äúðòèÿò ðÿäêî îáåëâàøå äóìà. 
Åäè ñè ìèñëåøå, ÷å äúðòèÿò ñå áîè îò ÷åíãåòàòà.
Ïðåç òèÿ íàïðåãíàòè ïåðèîäè ãëåäàøå äà å ïî-íèñúê îò òðåâàòà. Òàêà áå íàé-ðàçóìíî. À êîéòî ñìÿòà äðóãîÿ÷å, íåêà ñå ïîðàçìèñëè çà Äîðñè. Åäè íå çíàåøå ïîäðîáíîñòèòå è íå èñêàøå äà ãè çíàå, íî ïîäîçèðàøå êàêâî å ñòàíàëî ñ õëàïåòî. Ñïîðåä íåãî Äîðñè áå èìàë íåùàñòèåòî äà ïîïàäíå íå êúäåòî òðÿáâà è íå êîãàòî òðÿáâà - â ãàðàæà êúì êðàÿ íà ìåñåöà. Ðàçïðàâÿõà, ÷å Äîðñè áèë ïàäíàë îò ñòúëáàòà â ãàðàæà - "Ñèãóð èëÿäî ïúòè ñúì ìó âèêàë äà ñà ïàçè îò íåÿ", êàçâàøå äúðòèÿò - íî ìàéêà ìó íå ñìååøå äà ãî ïîãëåäíå... à êîãàòî ïîãëåäèòå èì ñå ñðåùíàõà ñëó÷àéíî, Åäè çúðíà â î÷èòå é áîÿçëèâ ìèøè áëÿñúê, êîéòî õè÷ íå ìó ñå ïîíðàâè. Äúðòèÿò ïðîñòî ñåäåøå êðàé êóõíåíñêàòà ìàñà ñ êèëî áèðà "Ðåéíãîëä" è ãëåäàøå â ïóñòîòàòà èçïîä ðîøàâèòå ñè âåæäè. Åäè ãëåäàøå äà ñòîè ïî-íàñòðàíà îò íåãî. Êîãàòî ïàñòðîêúò ìó êðåùåøå, îáèêíîâåíî - íå âèíàãè, íî îáèêíîâåíî - áåøå êðîòúê. Ñòðàøíîòî ïî÷âàøå êîãàòî ñòàíåøå òèõ.
Ïî-ìèíàëàòà âå÷åð äúðòèÿò áå çàìåðèë Åäè ñúñ ñòîë, çàäåòî ñòàíà äà âêëþ÷è òåëåâèçîðà - ïðîñòî ãðàáíà åäèí îò òðúáíèòå êóõíåíñêè ñòîëîâå, ìåòíà ðúêà íàä ãëàâàòà ñè è ãî ïóñíà. Ñòîëúò óëó÷è Åäè ïî çàäíèêà è òîé ñå ïðîñíà íà ïîäà. Çàäíèêúò îùå ãî áîëåøå, îáà÷å çíàåøå, ÷å ìîæåøå äà å è ïî-çëå - ìîæåøå äà ãî öàïíå ïî ãëàâàòà.
Ïîìíåøå êàê âåäíúæ äúðòèÿò íåíàäåéíî ñòàíà è áåç íèêàêúâ ïîâîä ìó ðàçìàçà ïî ãëàâàòà öÿëà øåïà êàðòîôåíî ïþðå. À ïðåç ìèíàëèÿ ñåïòåìâðè åäèí äåí Åäè ñå ïðèáðà îò ó÷èëèùå è äîïóñíà ãëóïîñòòà äà çàòðúøíå âðàòàòà äîêàòî ïàñòðîêúò ìó äðåìåøå. Ìàêëèí èçëåçå îò ñïàëíÿòà ïî äîëíè ãàùè, ðàç÷îðëåí, îáðàñúë ñ äâóäíåâíà ÷åòèíà è ëúõàù íà ñïèðòîâàðíà ñëåä ïî÷èâíèòå äíè.
- Õàéäå ñåãà, Åäè - êàçà òîé. - Òðÿáâà äà òà ïîñúâåòâàì çàäåòî òðÿñêàø òàÿ øèáàíà âðàòà.
Â ðå÷íèêà íà Ðè÷ Ìàêëèí "ñúâåò" áå ìåêîòî íàçâàíèå íà "áîé äî ïîñèðàíå". Êîåòî è ñòîðè áåç äà îòëàãà. Åäè çàãóáè ñúçíàíèå êîãàòî äúðòèÿò ãî çàïîêèòè â àíòðåòî. Ìàéêà ìó áå çàâèíòèëà íèñêî íà âõîäíàòà âðàòà äâå êóêè, çà äà ñè çàêà÷àò ïàëòàòà äâàìàòà ñ Äîðñè. Òèÿ êóêè âïèõà êîðàâè ñòîìàíåíè íîêòè â êðúñòà íà Åäè è òîé ïðèïàäíà. Êîãàòî ñå ñâåñòè ñëåä äåñåò ìèíóòè, ÷ó ìàéêà ñè äà êðåùè, ÷å ùå îòêàðà Åäè â áîëíèöàòà è íèêîé íå ìîæå äà ÿ ñïðå.
- Ñëåä îíóé, äåòî ñòàíà ñ Äîðñè? - ñðÿçà ÿ äúðòèÿò. - Ìíîãî ëè òè ñà õîäè â äðàíãîëíèêà, æåíî?
Ïîâå÷å íå ñòàíà äóìà çà áîëíèöà. Ìàéêà ìó ãî îòíåñå â äåòñêàòà ñòàÿ è ãî îñòàâè äà ëåæè ðàçòðåïåðàí è îáëÿí â ïîò. Ïðåç ñëåäâàùèòå òðè äíè òîé íàïóñêàøå ñòàÿòà ñàìî êîãàòî è äâàìàòà áÿõà íàâúí. Ñòåíåéêè òèõè÷êî, áàâíî èçêóöóêâàøå äî êóõíÿòà è èçìúêâàøå èçïîä ìèâêàòà óèñêèòî íà äúðòèÿ. Íÿêîëêî ãëúòêè ïîçàãëóøàâàõà áîëêàòà. Êúì ïåòèÿ äåí âçå äà ìó ìèíàâà, íî ïî÷òè äâå ñåäìèöè ïèêà êðúâ.
À ÷óêúò áå èç÷åçíàë îò ãàðàæà.
Êàêâî ùå ðå÷åòå çà òîâà? Êàêâî ùå ðå÷åòå çà òîâà, ïðèÿòåëè è ñúñåäè?
Î, æåëåçàðñêèÿò ÷óê - îáèêíîâåíèÿò - ñè ñòîåøå íà ìÿñòî. Äðóãèÿò ëèïñâàøå - øîòëàíäñêèÿò áåçîòêàòåí ÷óê. Ñïåöèàëíèÿò ÷óê, äåòî äúðòèÿò èì áå çàáðàíèë äà ãî ïèïàò. "À ñúì âà çúðíàë äà ãî áàðàòå - êàçà òîé îùå â äåíÿ íà ïîêóïêàòà, - ïîñëå èìà äà ñè ìúêíåòå êàðàíòèèòå ïî âðàòîâåòå". Äîðñè áîÿçëèâî çàïèòà ìíîãî ëè å ñêúï. Äúðòèÿò îòãîâîðè, ÷å ïîòðîøèë ñóìà òè ïàðà çà íåãî. Äðúæêàòà áèëà ïúëíà ñúñ ñà÷ìåíè ëàãåðè, çàòóé ÷óêúò íå îòñêà÷àë, êàêòî è äà ìëàòèø.
À ñåãà ãî íÿìàøå.
Îöåíêèòå íà Åäè íå áÿõà îò íàé-áëåñòÿùèòå, çàùîòî ñëåä ïîâòîðíèÿ áðàê íà ìàéêà ñè ÷åñòî îòñúñòâóâàøå îò ó÷èëèùå, íî èíàê ñúâñåì íå áå ãëóïàâî ìîì÷å. Ìèñëåøå, ÷å çíàå êàêâî å ñòàíàëî ñ øîòëàíäñêèÿ áåçîòêàòåí ÷óê. Ìèñëåøå, ÷å íàâÿðíî äúðòèÿò å ïðåáèë Äîðñè ñ íåãî, à ñåòíå ãî å çàðîâèë â ãðàäèíàòà èëè ïúê ãî å ìåòíàë â Êàíàëà. Ïîäîáíè íåùà ñå ñëó÷âàõà ÷åñòî èç êîìèêñèòå, êîèòî Åäè êðèåøå íà ãîðíèÿ ðàôò â ãàðäåðîáà. 
Ñåãà òîé êðà÷åøå êðàé Êàíàëà, ÷èèòî âîäè ìåêî òðúïíåõà ñðåä áåòîííèòå ñòåíè êàòî ãëàäêà êîïðèíà. Ëóíåí ëú÷ õâúðëÿøå ïî òúìíàòà ïîâúðõíîñò îòáëÿñúê ñ ôîðìàòà íà áóìåðàíã. Åäè ñïðÿ, ñåäíà íà ðúáà è ëåíèâî ðàçëþëÿ íîçå, áàðàáàíåéêè íåðàâíîìåðíî ñ ãóìåíêèòå ñè ïî áåòîíà. Ïîñëåäíèòå ñåäìèöè áÿõà ñóøàâè è âîäàòà òå÷åøå íà îêîëî òðè ìåòðà ïîä ïðîòðèòèòå ìó ïîäìåòêè. Íî àêî ñå âãëåäàøå ïî-âíèìàòåëíî â ñòåíèòå íà Êàíàëà, ìîæåøå ñúâñåì ëåñíî äà ðàçëè÷è äî êàêâè íèâà å äîñòèãàëà ïî åäíî èëè äðóãî âðåìå. Ìúíè÷êî íàä ñåãàøíîòî ðàâíèùå áåòîíúò èìàøå òúìíîêàôÿâ öâÿò. Êàôÿâàòà èâèöà ïîñòåïåííî ïðåëèâàøå â æúëòî, ïîñëå ïî÷òè â áåëåçíèêàâî òàì, êúäåòî ïîòóïâàõà ãóìåíêèòå íà Åäè.
Ìàëêî ïî-íàãîðå âîäàòà èçâèðàøå ïëàâíî è áåçøóìíî îò àðêàòà íà áåòîíåí òóíåë ñ êàìåííà îáëèöîâêà îòâúòðå, ìèíàâàøå êðàé Åäè è ñå ñïóñêàøå êúì ïîêðèòèÿ äúðâåí ìîñò ìåæäó Áàñè ïàðê è Îáùèíñêàòà ãèìíàçèÿ. Ñòåíèòå íà ìîñòà, äúñ÷åíèÿò ïîä - à äîðè è ãðåäèòå ïîä ñâîäà - áÿõà ïîêðèòè ñ ïëåòåíèöà îò èíèöèàëè, òåëåôîííè íîìåðà è âñåâúçìîæíè èçÿâëåíèÿ. Èçÿâëåíèÿ çà ëþáîâ; èçÿâëåíèÿ, ÷å åäè êîé ñè "ãî ëàïà" èëè "äóõà"; èçÿâëåíèÿ, ÷å êîéòî áúäå õâàíàò äà "ëàïà" èëè "äóõà", ùå ñè çàãóáè ïàð÷åòî, íî ïúê çà ñìåòêà íà òîâà ùå ñïå÷åëè êèëî êàòðàí â çàäíèêà; îò âðåìå íà âðåìå ñå ñðåùàõà è ñúâúðøåíî íåîáÿñíèìè èçÿâëåíèÿ. Åäè öÿëà ïðîëåò ñè áå áëúñêàë ãëàâàòà íàä åäíî îò òÿõ, ãëàñÿùî: ÑÏÀÑÅÒÅ ÐÓÑÊÈÒÅ ÅÂÐÅÈ! ÑÏÅ×ÅËÅÒÅ ÖÅÍÍÈ ÍÀÃÐÀÄÈ!
Êàêâî îçíà÷àâàøå òîâà? Íèùî? Âñè÷êî? È êîìó ëè áå ïîòðåáíî?
Òàçè âå÷åð Åäè íå ñëåçå äî Ìîñòà íà öåëóâêèòå; íå ìó ñå õîäåøå íà îòñðåùíèÿ áðÿã, êúì ãèìíàçèÿòà. Ìèñëåøå äà ïðåñïè â ïàðêà, íàâÿðíî âúðõó ñóõèòå ëèñòà ïîä åñòðàäàòà, íî çàñåãà ìó áåøå ïðèÿòíî ïðîñòî äà ñè ñåäè íà ðúáà. Îáè÷àøå ïàðêà è ÷åñòî èäâàøå òóê, îñîáåíî êîãàòî ãî íàëåãíåõà ìèñëè. Ïîíÿêîãà èç ãîðè÷êèòå áðîäåõà õîðà, íî Åäè íå ãè çàêà÷àøå è òå ñúùî ãî îñòàâÿõà íà ìèðà. Â ó÷èëèùå áå ÷óâàë çëîâåùè ðàçêàçè çà ïåäåðàñòèòå, äåòî âúðëóâàëè ïî òúìíî èç Áàñè ïàðê, è ïðèåìàøå òèÿ èñòîðèè áåçðåçåðâíî, àëà äîñåãà íèêîé íå ìó áå äîñàæäàë. Ïàðêúò áåøå ñïîêîåí, à ñïîðåä Åäè íàé-õóáàâî áå òî÷íî òóê, êúäåòî ñåäåøå. Îáè÷àøå äà èäâà ïðåç ëÿòîòî, êîãàòî âîäàòà ñïàäàøå òîëêîâà íèñêî, ÷å ðîìîëåøå ìåæäó êàìúíèòå è äàæå ñå ðàçäåëÿøå íà ìàëêè ïîòî÷åòà, êîèòî ëúêàòóøåõà è òóê-òàì ñå ñáèðàõà îòíîâî. Îáè÷àøå è êðàÿ íà ìàðò èëè íà÷àëîòî íà àïðèë, âåäíàãà ñëåä òîïåíåòî íà ëåäîâåòå, êîãàòî èäâàøå äà ïîñòîè ÷àñ-äâà êðàé Êàíàëà (ïî òîâà âðåìå íå ìîæåø äà ñåäíåø; ùå òè çàìðúçíå çàäíèêúò), âäèãíàë êà÷óëêàòà íà çèìíîòî ÿêå, êîåòî ìó áå îìàëÿëî îùå ïðåäè äâå ãîäèíè, ïúõíàë ðúöå â äæîáîâåòå, áåç äà óñåùà, ÷å ìúðøàâîòî ìó òåëöå ñå òðåñå îò ñòóä. Â ïúðâèòå ñåäìèöè ñëåä ëåäîõîäà Êàíàëúò èçëú÷âàøå íÿêàêâî ñòðàõîâèòî, íåóäúðæèìî îáàÿíèå. Îìàéâàøå ãî êèïíàëàòà áÿëà ïÿíà, èçëèòàùà èçïîä êàìåííèÿ ñâîä, çà äà ïðîôó÷è ñ ðåâ êðàé íåãî, ïîíåñëà ïðú÷êè, êëîíè è âñåâúçìîæíè áîêëóöè. Íåâåäíúæ ñè ïðåäñòàâÿøå êàê ïðåç ìàðò êðà÷è ñ ïàñòðîêà ñè êðàé Êàíàëà è èçâåäíúæ áëúñêà ñ âñå ñèëà îíçè øèáàíÿê, ìàìèöàòà ìó ãàäíà. Äúðòèÿò ùå èçïèùè è ùå ðóõíå, ðàçìàõâàéêè ðúöå â òúðñåíå íà îïîðà, à Åäè ùå ñòîè íà áåòîííèÿ ïàðàïåò è ùå ãëåäà êàê ðåêàòà ãî ìúêíå íàäîëó, êàê ãëàâàòà ìó ñå ïðåâðúùà â ïîäñêà÷àùà ÷åðíà òîï÷èöà ñðåä ïåíëèâîòî áóéíî òå÷åíèå. Ùå ñòîè íåïîäâèæíî, äà, ïîñëå ùå âäèãíå øåïè ïðåä óñòàòà ñè è ùå èçêðåùè: ÒÓÉ ÒÈ ÁÅØÅ ÇÀ ÄÎÐÑÈ, ÊÓÐÎÁËÈÇÅÖ ÑÊÀÏÀÍ! ÊÀÒÎ ÑÅ ÑÃÐÎÌÎËßÑÀØ Â ÏÚÊËÎÒÎ, ÊÀÆÈ ÍÀ ÄßÂÎËÀ, ×Å ÏÎÑËÅÄÍÎÒÎ, ÄÅÒÎ ÑÈ ÃÎ ×ÓË, Å ÁÈË ÌÎßÒ ÑÚÂÅÒ ÄÐÓÃ ÏÚÒ ÄÀ ÍÅ ÇÀÊÀ×ÀØ ÏÎ-ÌÀËÊÈÒÅ! Ðàçáèðà ñå, íèêîãà íÿìàøå äà ñòàíå, îáà÷å áåøå âúðõîâíà ôàíòàçèÿ. Âåëèêîëåïíà ìå÷òà, îñîáåíî êàêòî ñè ñåäèø òóê êðàé Êàíàëà, ðàçêîøíà ìå÷...
Íå÷èÿ ðúêà ñãðàá÷è ãëåçåíà íà Åäè.
Áåøå ñå  çàãëåäàë êúì ãèìíàçèÿòà îòâúä Êàíàëà è ïî ëèöåòî ìó èãðàåøå ñúíëèâà, áëàæåíà óñìèâêà, äîêàòî ñè ïðåäñòàâÿøå êàê áóéíîòî ïðîëåòíî ïúëíîâîäèå îòìúêâà äúðòèÿ, îòíàñÿ ãî îò æèâîòà çàâèíàãè. Ìåêàòà, àëà ìîùíà õâàòêà ãî ñòðåñíà äîòîëêîâà, ÷å ìàëêî îñòàíà äà çàãóáè ðàâíîâåñèå è äà ñå ïðåìåòíå â Êàíàëà.
Òîâà å íÿêîé îò ïåäåðàñòèòå, çà êîèòî âñå ðàçïðàâÿò ãîëåìèòå ìîì÷åòà, ïîìèñëè ñè òîé, ïîñëå ïîãëåäíà íàäîëó. ×åëþñòòà ìó ïðîâèñíà. Ïî êðàêàòà ìó áëèêíàõà ñòðóéêè ãîðåùà óðèíà è âëàæíèòå ïåòíà âúðõó äæèíñèòå ïî÷åðíÿõà ïîä ëóííèòå ëú÷è. Íå áåøå ïåäåðàñò.
Áåøå Äîðñè.
Áåøå Äîðñè êàêòî ãî ïîãðåáàõà, ñúñ ñèíüîòî ÿêåíöå è ñèâèòå ïàíòàëîíêè, ñàìî ÷å ñåãà ÿêåíöåòî âèñåøå íà êàëíè ïàðöàëè, æúëòàòà ðèçêà áåøå ñúùèíñêà äðèïà, à ìîêðèòå ïàíòàëîíêè ïðèëåïâàõà ïî òúíêèòå êàòî êëå÷êè äåòñêè êðà÷åòà. Ãëàâàòà íà Äîðñè èçãëåæäàøå óæàñÿâàùî õëúòíàëà, ñÿêàø íÿêîé ÿ áå ñìà÷êàë èçîòçàä è ÷åðåïúò áå èçõâðúêíàë íàïðåä.
Õèëåøå ñå.
- Åäèèèèèè - ñèïêàâî çàâè ìúðòâîòî áðàò÷å, äîñóù êàòî ïîêîéíèöèòå îò êîìèêñèòå, êîèòî âå÷íî èçëèçàò îò ãðîáà. Óñìèâêàòà ìó ñå ðàçøèðè. Ïðîáëåñíàõà æúëòè çúáè è íåéäå â ìðàêà çàä òÿõ ñÿêàø ïúïëåõà ãíóñíè òâàðè.
- Åäèèèèè... Äîéäîõ äà ñå âèäèì Åäèèèèèèè...
Åäè ñå ïîìú÷è äà èçïèùè. Çàëèâàõà ãî ìúòíèòå âúëíè íà ïîòðåñåíèåòî è èìàøå ñòðàííîòî ÷óâñòâî, ÷å ñå ðåå èç âúçäóõà. Àëà íå ñúíóâàøå; áåøå áóäåí. Ðúêàòà âúðõó ãóìåíêàòà ìó èçãëåæäàøå áÿëà êàòî ðèáåøêè êîðåì. Êîé çíàå êàê, áîñèòå íîçå íà áðàò÷åòî ìó ïðèëåïâàõà ïî áåòîíà. Íåùî áå îòõàïàëî åäíàòà ïåòà íà Äîðñè.
- Ñëåç äîëó Åäèèèèèè...
Íå ìîæåøå äà èçïèùè. Â ãúðäèòå ìó íÿìàøå âúçäóõ çà ïèñúêà. Èçäàäå ñàìî ñòðàíåí òðåïåðëèâ ñòîí. Âñè÷êî äðóãî èçãëåæäàøå íåïîñèëíî. Âñå åäíî. Ñëåä åäíà-äâå ñåêóíäè íèøêàòà íà ðàçñúäúêà ìó ùåøå äà ñå ñêúñà è òîãàâà íèùî íÿìàøå äà ãî âúëíóâà. Ðú÷è÷êàòà íà Äîðñè áåøå ìàëêà, íî íåóìîëèìà. Äóïåòî íà Åäè áàâíî ñå ïëúçãàøå ïî áåòîíà êúì ðúáà íà Êàíàëà.
Ïðîäúëæàâàéêè äà èçäàâà òðåïåðëèâèÿ ñòîí, òîé ïîñåãíà íàçàä, ñãðàá÷è áåòîííèÿ ðúá è çàäúðïà ñ âñå ñèëà. Óñåòè êàê ðúêàòà ãî èçòúðâà çà ìèã, ÷ó ãíåâíî ñúñêàíå è íàìåðè âðåìå äà ïîìèñëè: Òîâà íå å Äîðñè. Íå çíàì êàêâî å, íî íå å Äîðñè. Ïîñëå àäðåíàëèíúò íàõëó â êðúâòà ìó è òîé çàïúëçÿ íàñòðàíè, îïèòâàéêè äà ïîáåãíå îùå ïðåäè äà ñå å èçïðàâèë íà êðàêà, à äúõúò èçëèòàøå îò ãúðäèòå ìó ñ ïðåñåêëèâî, èçïëàøåíî ñâèñòåíå.
Íàä áåòîííàòà ñòåíà íà Êàíàëà èçíèêíàõà äâå áåëåçíèêàâè ðúöå. Ðàçäàäå ñå âëàæåí, ìëÿñêàù çâóê. Âîäíè ïðúñêè ïîëèòíàõà íàä áëåäàòà ìúðòâåøêà êîæà, ïðîáëåñâàéêè â ëóííèÿ ñâåòëèê. Ñåòíå èççàä ðúáà ñå ïîêàçà è ëèöåòî íà Äîðñè. Â õëúòíàëèòå ìó î÷è ìúæäóêàõà ÷åðâåíèêàâè èñêðèöè. Ìîêðàòà ìó êîñà ëåïíåøå ïî ÷åðåïà. Êàëíèòå ïåòíà ïî áóçèòå ìó íàïîìíÿõà èíäèàíñêè áîéíè øàðêè.
Íàé-ñåòíå äðîáîâåòå íà Åäè ñå ðàçòâîðèõà. Òîé æàäíî ãëúòíà âúçäóõ è ãî ïðåâúðíà â ïèñúê. Ñêî÷è íà êðàêà è ïîáÿãíà. Òè÷àéêè òîé ñå îçúðòàøå, çà äà âèæäà êúäå å Äîðñè è ðåçóëòàòúò áå, ÷å ñå áëúñíà â äúíåðà íà åäèí äåáåë áðÿñò.
Èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å íÿêîé - íàïðèìåð äúðòèÿò - å âçðèâèë â ðàìîòî ìó äèíàìèòåí çàðÿä. Èç ãëàâàòà ìó ïðåëåòÿõà çâåçäíè âèõðóøêè. Ðóõíà êàòî óáèò â ïîäíîæèåòî íà äúðâîòî è îò ëÿâîòî ìó ñëåïîî÷èå áëèêíà ñòðóéêà êðúâ. Âîäèòå íà çàáðàâàòà ãî ïîãúëíàõà ìîæå áè çà äåâåòäåñåò ñåêóíäè. Ïîñëå íÿêàê ñúáðà ñèëè ïàê äà ñå èçïðàâè íà íîçå. Êîãàòî îïèòà äà ðàçäâèæè ëÿâàòà ñè ðúêà, îò ãúðëîòî ìó èçëåòÿ ãëóõ ñòîí. Óñåùàøå ÿ ñúâñåì èçòðúïíàëà è ÷óæäà. Çàòîâà íàäèãíà äÿñíàòà è ðàçòúðêà ãëàâà, îïèòâàéêè äà ïðîãîíè ñâèðåïàòà áîëêà.
Ïîñëå ñè ïðèïîìíè çàùî áå íàëåòÿë âúðõó áðÿñòà è ñå îãëåäà.
Âèäÿ ðúáà íà Êàíàëà, îïíàò êàòî ñòðóíà è áÿë êàòî êîñò ïîä ëóííèòå ëú÷è. Íÿìàøå è ñëåäà îò îíàÿ òâàð... àêî èçîáùî áå èìàëî íÿêàêâà òâàð. Åäè áàâíî ïðîäúëæè äà ñå âúðòè, äîêàòî îïèñà ïúëåí êðúã. Áàñè ïàðê áåøå áåçìúëâåí è íåïîäâèæåí êàòî ÷åðíî-áÿëà ñíèìêà. Ïëà÷åùèòå âúðáè ïðîâëà÷âàõà íàäîëó ñóìðà÷íè ðúöå è ïîä òÿõíàòà ñÿíêà áè ìîãëî äà äåáíå âñÿêàêâî ãíèëî, áåçóìíî ñúçäàíèå.
Åäè çàêðà÷è íàïðåä, êàòî ñå ìú÷åøå äà ãëåäà åäíîâðåìåííî íà âñè÷êè ñòðàíè. Íàâåõíàòîòî ìó ðàìî òðúïíåøå áîëåçíåíî â òàêò ñúñ ñúðöåòî.
Åäèèèèèè, ñòåíåøå âÿòúðúò èç âúðõàðèòå, íå èñêàø ëè äà ñå âèäèèèèèì, Åäèèèèèè? Ïî øèÿòà ìó ïëúçíàõà ïðîâèñíàëè ìúðòâåøêè ïðúñòè. Òîé ñòðåëíà ðúöå íàãîðå è ðÿçêî ñå çàâúðòÿ. Êðàêàòà ìó ñå ïðåïëåòîõà è äîêàòî ïàäàøå ðàçáðà, ÷å íå å èìàëî íèùî ñòðàøíî - ïðîñòî ðàçëþëÿíè âúðáîâè êëîíêè.
Ñòàíà îòíîâî. Èñêàøå äà ïîáåãíå, íî êîãàòî ñå îïèòà, â ðàìîòî ìó ïàê èçáóõíà äèíàìèòåí çàðÿä è òðÿáâàøå äà ñïðå. Çíàåøå, ÷å âå÷å áè òðÿáâàëî äà ñå îïîìíè îò ñòðàõà, äà ñè êàæå, ÷å å ïëàøëèâî áåáå, ÷å ñå å ñòðåñíàë îò íÿêàêâî îòðàæåíèå èëè ïúê å çàäðÿìàë áåç äà óñåòè è å ñúíóâàë êîøìàð. Àëà íÿìàøå íèùî ïîäîáíî, äàæå ñòàâàøå òî÷íî îáðàòíîòî. Ñúðöåòî ìó ëóïàøå òîëêîâà áúðçî, ÷å òîé âå÷å íå äîëàâÿøå îòäåëíèòå óäàðè è ãî ÷àêàøå âñåêè ìèã äà ñå ïðúñíå îò óæàñ. Íå ìîæåøå äà òè÷à, íî êîãàòî èçëåçå îò âúðáàëàêà, óñïÿ äà ñå âïóñíå â íàêóöâàù òðúñ.
Âïè î÷è â óëè÷íàòà ëàìïà êðàé ïîðòàòà íà ïàðêà. Îòïðàâè ñå íàòàì è íàìåðè îùå ìàëêî ñèëèöè äà óñêîðè õîä, ìèñëåéêè: Äåòî èìà ñâåòëèíà, íÿìà íèêàêâà çëèíà. Äåòî èìà ñâåòëèíà, íÿìà íèêàêâà çëèíà. Ãðåå ìåêà ñâåòëèíà, ñúùî êàòî ïðåç äåíÿ, êðàé íà âñÿêà òúìíèíà, åõ ÷å ÷óäíà áëàãèíà...
Íåùî ãî ïðåñëåäâàøå.
Åäè ÷óâàøå êàê òî ñå ïðîâèðà èç âúðáàëàêà. Àêî ñå îáúðíåøå, ùåøå äà ãî âèäè. Òî íàáëèæàâàøå. ×óâàøå ïðîâëà÷åíèòå ìó, øëÿïàùè ñòúïêè, àëà íÿìàøå äà ñå îçúðòà, ùåøå äà ãëåäà ñâåòëèíàòà, äåòî èìà ñâåòëèíà, íÿìà íèêàêâà çëèíà, ïðîñòî ùåøå äà áÿãà ñ íàé-ãîëÿìà áúðçèíà êúì äîáðàòà ñâåòëèíà è åòî ÷å âå÷å áåøå ïî÷òè äî íåÿ, ïî÷òè...
Îçúðíà ñå çàðàäè âîíÿòà. Âñåïðîíèêâàùà ãíóñíà âîíÿ êàòî îò ãðàìàäåí êóï ðèáà, îñòàâåíà äà ãíèå ïîä ëÿòíàòà æåãà äîêàòî ñå ïðåâúðíå â ëåïêàâà êàøà. Âîíÿ íà ìúðòúâ îêåàí.
Âå÷å íå ãî ïðåñëåäâàøå Äîðñè; ñåãà áå ×óäîâèùåòî îò ×åðíàòà ëàãóíà. Èìàøå äúëãà ñáðú÷êàíà ìóöóíà. Îò ÷åðíèòå îòâåñíè öåïêè ïî áóçèòå ìó ñå ñòè÷àøå çåëåíèêàâà òå÷íîñò. Öèïåñòèòå ìó ïðúñòè çàâúðøâàõà ñ îñòðè êàòî áðúñíà÷ íîêòè. Äèøàøå ñ ãúðëåíî áúëáóêàíå êàòî âîäîëàç ñ ïîâðåäåí àïàðàò. Êîãàòî âèäÿ, ÷å Åäè ãî ãëåäà, ÷åðíî-çåëåíèêàâèòå ìó óñòíè ñå ðàçòåãëèõà â áåçèðàçíà ìúðòâåøêà óñìèâêà, ðàçêðèâàéêè ãðàìàäíè çúáè.
Ðúñåéêè êàïêè âîäà, ÷óäîâèùåòî ñå ëþøêàøå ïîäèð íåãî è Åäè âíåçàïíî ðàçáðà. Òî èñêàøå äà ãî âúðíå êúì Êàíàëà, äà ãî îòìúêíå â ïîäãèçíàëèÿ ìðàê íà òóíåëà. È òàì äà ãî èçÿäå.
Åäè õóêíà îùå ïî-áúðçî. Íåîíîâàòà ëàìïà êðàé ïîðòàòà íàáëèæàâàøå. Âå÷å âèæäàøå îðåîëà é îò áóáîëå÷êè è ïåïåðóäè. Íÿêàêúâ êàìèîí îòìèíà êúì øîñå ¹ 2, øîôüîðúò ñìåíè ñêîðîñòèòå è ïðåç îò÷àÿíîòî, óæàñåíî ñúçíàíèå íà Åäè ïðåëåòÿ ìèñúëòà, ÷å ÷îâåêúò ìîæå áè ïèå êàôå îò êàðòîíåíà ÷àøêà è ñëóøà ïî ðàäèîòî Áúäè Õîëè, áåç èçîáùî äà ïîäîçèðà, ÷å ñàìî íà äâåñòà ìåòðà îò íåãî åäíî ìîì÷å ìîæå äà çàãèíå â áëèçêèòå äâàéñåò ñåêóíäè.
Âîíÿòà. Íåïîíîñèìàòà âîíÿ. Íàáëèæàâàøå. Îáãðúùàøå ãî.
Ïîãóáè ãî ñêàìåéêàòà. Íÿêàêâè õëàïåòà íåõàéíî ÿ áÿõà ïðåêàòóðèëè ñúùàòà âå÷åð, òè÷àéêè êúì äîìîâåòå ñè, çà äà èçïðåâàðÿò ïîëèöåéñêèÿ ÷àñ. Ñåäàëêàòà ñòúð÷åøå ñàìî íà òðè-÷åòèðè ñàíòèìåòðà íàä òðåâàòà - çåëåíî âúðõó çåëåíî, ïî÷òè íåâèäèìî â ëóííèÿ çäðà÷. Ðúáúò ïîäêîñè Åäè ïðåç ïèùÿëèòå ñ âçðèâ îò êðèñòàëíî êðåõêà áîëêà. Êðàêàòà ìó îòëåòÿõà íåéäå íàçàä è òîé òóïíà íà òðåâàòà.
Èçâúðíà ãëàâà è âèäÿ íàäâåñåíîòî ×óäîâèùå - ëúñêàâèòå î÷è ñå áåëååõà êàòî âàðåíè ÿéöà, îò ëþñïèòå ñå ñòè÷àøå ñëóç ñ öâÿò íà âîäîðàñëè, õðèëåòå ïî áóçèòå è äåáåëàòà øèÿ òðåñêàâî ñå îòâàðÿõà è çàòâàðÿõà.
- Àã! - èçãðà÷è Åäè. Äðóã çâóê ñÿêàø íå áå ñïîñîáåí äà èçäàäå. - Àã! Àã! Àã! Àã!
Çàïúëçÿ, âïèâàéêè ïðúñòè äúëáîêî â òðåâàòà. Åçèêúò ìó áå ïðîâèñíàë ìåæäó çúáèòå.
Ñåêóíäà ïðåäè ×óäîâèùåòî äà ñêëþ÷è îêîëî øèÿòà ìó ëþñïåñòè, âîíÿùè íà ðèáà ïðúñòè, â ãëàâàòà íà ìîì÷åòî ïðîáëåñíà óòåøèòåëíà ìèñúë: Òîâà å ñúí; òðÿáâà äà å ñúí. Íÿìà èñòèíñêî ×óäîâèùå, íÿìà èñòèíñêà ×åðíà ëàãóíà, à äàæå è äà èìà, òÿ å â Þæíà Àìåðèêà, èëè âúâ Ôëîðèäà, èëè êîé çíàå êúäå. Âñè÷êî å ñàìî ñúí, ñêîðî ùå ñå ñúáóäÿ â ëåãëîòî èëè ìîæå áè â ëèñòàòà ïîä åñòðàäàòà è òîãàâà...
Ïîñëå âëàæíèòå æàáåøêè äëàíè ñòåãíàõà øèÿòà ìó è äðåçãàâèòå êðÿñúöè íà Åäè çàãëúõíàõà; äîêàòî ×óäîâèùåòî ãî ïðåîáðúùàøå, ñòúð÷àùèòå îò òèÿ äëàíè ðîãîâè êóêè÷êè èçäúëáàõà ïî âðàòà ìó íåðàçãàäàåì êúðâàâ êðàñíîïèñ. Ìîì÷åòî ñå âçðÿ â ëúñêàâèòå áåëè î÷è. Óñåòè êàê öèïèòå ìåæäó ïðúñòèòå ñå âïèâàò â ãúðëîòî ìó êàòî ñìúðòîíîñíà ïðèìêà îò æèâè âîäîðàñëè. Ñ èçîñòðåí îò óæàñà ïîãëåä çúðíà âúðõó óðîäëèâàòà ëþñïåñòà ãëàâà íà ×óäîâèùåòî ïëàâíèê - íåùî ñðåäíî ìåæäó ïåòëüîâ ãðåáåí è îòðîâíà ïåðêà íà ìîðñêè äðàêîí. Äîêàòî äëàíèòå ñå ñòÿãàõà è ãî ëèøàâàõà îò âúçäóõ, òîé çàáåëÿçà äîðè êàê áåëèòå ëú÷è îò íåîíîâàòà ëàìïà ñòàâàò ìúòíîçåëåíè, ìèíàâàéêè ïðåç ìåìáðàíàòà íà ïëàâíèêà.
- Òè... íå ñè... èñòèíñêî - çàäàâåíî èçáúáðè Åäè, àëà âå÷å ãî îáãðúùàøå ìúãëèâà ïåëåíà è òîé ñìúòíî îñúçíà, ÷å ×óäîâèùåòî âñå ïàê å äîñòà èñòèíñêî. Ïîíå êîëêîòî äà ãî óáèå.
Íî âúïðåêè âñè÷êî çðúíöåòî ðàçóì íå ãî íàïóñíà ÷àê äî êðàÿ: äîêàòî ×óäîâèùåòî ðàçäèðàøå ñ íîêòè ìåêàòà ïëúò ïî øèÿòà ìó, äîêàòî îò ñúííàòà àðòåðèÿ áëèêâàøå áåçáîëåçíåíî òîïúë ôîíòàí è îáàãðÿøå ñ êðúâ çåëåíàòà ëþñïåñòà ãðúä, Åäè ïðîäúëæàâàøå äà îïèïâà ãúðáà íà ñúùåñòâîòî, òúðñåéêè öèï. Îòïóñíà ðúöå åäâà êîãàòî ×óäîâèùåòî îòêúñíà ãëàâàòà ìó ñ ãëóõî, äîâîëíî ðúìæåíå.
À ùîì èçãàñíà ïðåäñòàâàòà íà Åäè çà íåãî, Òî áúðçî âçå äà ñå ïðåîáðàçÿâà.


                        4.

Èçìú÷åíî îò áåçñúíèöà è êîøìàðè, åäíî ìîì÷å íà èìå Ìàéêúë Õåíëúí ñòàíà îùå ïðèçîðè â ïúðâèÿ äåí íà ëÿòíàòà âàêàíöèÿ. Óòðîòî áåøå áëåäî, îáãúðíàòî â íèñêà ïëúòíà ìúãëà, êîÿòî êúì îñåì ÷àñà ùåøå äà ñå ðàçñåå, ðàçáóëâàéêè âåëèêîëåïåí ëåòåí äåí.
Íî òîâà ùåøå äà ñòàíå ïî-êúñíî. À çàñåãà ñâåòúò áåøå ñèâî-ðîçîâ è òèõ êàòî êîòåøêà ñòúïêà ïî êèëèì.
Îáëå÷åí ñ êàäèôåí ïàíòàëîí, òåíèñêà è ÷åðíè êåöîâå, Ìàéê ñëåçå â êóõíÿòà, õàïíà ïàíè÷êà ïøåíè÷åíà êàøà (âñúùíîñò íå îáè÷àøå êàøà, íî áåøå ïîìîëèë äà ÿ êóïÿò çàðàäè áåçïëàòíèÿ ïîäàðúê â êóòèÿòà - Âúëøåáíèÿò êîäîâ ïðúñòåí íà Ñðåäíîùíèÿ êàïèòàí), ïîñëå ñå ìåòíà íà êîëåëîòî è ïîäêàðà êúì ãðàäà, êàòî ñå äâèæåøå ïî òðîòîàðèòå çàðàäè ìúãëàòà. Ìúãëàòà ïðîìåíÿøå âñè÷êî, äàæå íàé-îáèêíîâåíè íåùà êàòî ïîæàðíè êðàíîâå è ïúòíè çíàöè ñå ïðåâðúùàõà â òàéíñòâåíè îáåêòè - çàãàäú÷íè è ìàëêî ñòðàøíè. ×óâàøå êîëèòå, íî íå ãè âèæäàøå è ïîðàäè ñòðàííèòå àêóñòè÷íè ñâîéñòâà íà ìúãëàòà íå ìîæåøå äà ðàçáåðå äàëè ñà áëèçî èëè äàëå÷å, äîêàòî íå èçñêî÷åõà íàñðåùà ñ âëàæíè ïðèçðà÷íè îðåîëè îêîëî ôàðîâåòå.
Çà äà çàîáèêîëè öåíòúðà, òîé ñâè íàäÿñíî ïî Äæàêñúí ñòðèéò, ïîñëå îòáè ïî Ïàëìúð ëåéí - è ïðåäè äà íàïóñíå òàÿ çàêúòàíà óëè÷êà, ìèíà êðàé êúùàòà, â êîÿòî ùåøå äà æèâåå êàòî âúçðàñòåí. Íå ÿ ïîãëåäíà; áåøå íàé-îáèêíîâåíà äâóåòàæíà êúùè÷êà ñ ãàðàæ è ìàëêà ãðàäèíêà îòïðåä. Íèêàêâà òðúïêà íå ïîäñêàçà íà ìîì÷åòî, ÷å íÿêîãà ùå ñòàíå íåèí ñîáñòâåíèê è åäèíñòâåí îáèòàòåë. 
Êîãàòî èçëåçå íà ãëàâíàòà óëèöà, òîé ïàê çàâè íàäÿñíî è ïîäêàðà êúì Áàñè ïàðê. Âñå îùå íÿìàøå îïðåäåëåíà öåë, ïðîñòî âúðòåøå ïåäàëèòå è ñå íàñëàæäàâàøå íà óòðèííèÿ ïîêîé. Îòâúä âõîäà íà ïàðêà ñëåçå îò êîëåëîòî, ðàçãúíà ìó ïîäïîðêàòà è çàêðà÷è êúì Êàíàëà. Íå óñåùàøå íåùî äà ãî ïðèâëè÷à íàòàì, ïðîñòî òàêà ìó áå õðóìíàëî. È ïðåç óì íå ìó ìèíàâàøå, ÷å ñíîùíèòå êîøìàðè èìàò íåùî îáùî ñúñ ñåãàøíîòî ïúòåøåñòâèå; äîðè íå ñè ñïîìíÿøå êàêâî å ñúíóâàë - ïîìíåøå ñàìî, ÷å íÿêîé ïðåñëåäâàøå íÿêîãî, äîêàòî îêîëî ïåò ÷àñà ñå ñúáóäè ïîòåí è ðàçòðåïåðàí, ñ èäåÿòà äà õàïíå íàáúðçî íåùî è äà ñå ïîâîçè èç ãðàäà.
Ìèðèñúò íà ìúãëàòà èç Áàñè ïàðê íå ìó ñå ïîíðàâè - ìîðñêè ìèðèñ, ñîëåí è íÿêàê äðåâåí. Ðàçáèðà ñå, áå ãî óñåùàë è äðóã ïúò. Óòðèííàòà îìàðà â Äåðè ÷åñòî íîñåøå ïîëúõ îò îêåàíà, ìàêàð ÷å äîòàì èìàøå íàä øåéñåò êèëîìåòðà. Íî òàçè ñóòðèí ìèðèñúò èçãëåæäàøå ïî-ïëúòåí, ïî-æèçíåí. Åäâà ëè íå çàïëàøèòåëåí.
Íåùî ïðèâëå÷å ïîãëåäà ìó. Òîé ñå íàâåäå è âäèãíà åâòèíî äæîáíî íîæ÷å ñ äâå îñòðèåòà. Íÿêîé áå íàäðàñêàë âúðõó ÷èðåíà èíèöèàëèòå Å.Ê. Ìàéê çàìèñëåíî ïîîãëåäà íîæ÷åòî, ïîñëå ãî ïúõíà â äæîáà ñè. Êîéòî èçïðåâàðè, òîé íàòîâàðè.
Îçúðíà ñå. Áëèçî äî ìÿñòîòî, êúäåòî áå íàìåðèë íîæ÷åòî, ëåæåøå ïðåêàòóðåíà ñêàìåéêà. Âäèãíà ÿ è íàìåñòè æåëåçíèòå êðà÷åòà â äóïêèòå, êîèòî áÿõà èçäúëáàëè çà ìåñåöè èëè ãîäèíè. Çàä ïåéêàòà èìàøå óòúïêàíî ìÿñòî... è äâå äúëãè áðàçäè â ðîñíàòà òðåâà. Òðåâàòà âå÷å ñå èçïðàâÿøå, íî çàñåãà áðàçäèòå ëè÷àõà îò÷åòëèâî. Îòèâàõà êúì Êàíàëà.
È èìàøå êðúâ.
(ïòèöàòà ñïîìíè ñè çà ïòèöàòà ñïîìíè ñè çà)
Íî òîé íå èñêàøå äà ñè ñïîìíÿ çà ïòèöàòà è ïðîïúäè ìèñúëòà. Êó÷åòà ñà ñå áèëè, òîâà å. Åäíîòî ìàé äîñòà ñè å èçïàòèëî. Ìèñúëòà èçãëåæäàøå óáåäèòåëíà, íî êîé çíàå çàùî íå ìó âäúõâàøå äîâåðèå. À îò äúëáèíèòå íà ïàìåòòà íàïèðàøå äà èçñêî÷è ñïîìåíúò çà ïòèöàòà - îíàÿ, êîÿòî áå âèäÿë â ñòîìàíîëåÿðíàòà íà Êè÷úíúð è êîÿòî Ñòàí Þðèñ íå áè îòêðèë â íèòî åäíà îò êíèãèòå ñè.
Ïðåñòàíè. Ïðîñòî ñè îáèðàé êðóøèòå.
Íî âìåñòî äà ñè îáèðà êðóøèòå, òîé òðúãíà ïî áðàçäèòå. Äîêàòî êðà÷åøå íàïðåä, âçå äà ñè ñú÷èíÿâà èñòîðèÿ. Äà ðå÷åì, ÷å íÿêîå ìîì÷å å äîøëî òóê ïî òúìíî. Ñëåä ïîëèöåéñêèÿ ÷àñ. Óáèåöúò ãî ñïèïâà. È êàê ùå ñå îòúðâå îò òðóïà? Ìíîãî ÿñíî - îòìúêâà ãî äî Êàíàëà è áóõ âúòðå! Òî÷íî êàòî â èñòîðèèòå íà Àëôðåä Õè÷êîê.
Äèðèòå, ïî êîèòî âúðâåøå, ìîæåõà äà ñà îò âëà÷åíåòî íà ÷èôò îáóâêè èëè ãóìåíêè.
Ìàéê ïîòðúïíà è áîÿçëèâî ñå îãëåäà íàîêîëî. Èñòîðèÿòà ìàé ïî÷âàøå äà ñòàâà ïðåêàëåíî èñòèíñêà.
Àìè àêî íå ãî å ñòîðèë ÷îâåê, à ÷óäîâèùå? Êàòî ÷óäîâèùàòà îò êîìèêñèòå, êíèæêèòå, ôèëìèòå èëè
(êîøìàðèòå)
ïðèêàçêèòå è íå çíàì ñè îùå êàêâî.
Ðåøè, ÷å èñòîðèÿòà íå ìó äîïàäà. Ãëóïàâà áåøå. Îïèòà äà ÿ ïðîïúäè îò ãëàâàòà ñè, àëà òÿ íå èñêàøå äà ñå ìàõà. Å, ÷óäî ãîëÿìî! Äà ñè ñòîè. Òúïà èñòîðèÿ. Òúïî áå äåòî èçëåçå ñ êîëåëîòî òàÿ ñóòðèí. Òúïî áå äåòî òðúãíà ïî òèÿ äâå ñìà÷êàíè áðàçäè ñðåä òðåâàòà. Òàòêî ìó ñèãóðíî âå÷å ãî ÷àêàøå ñ êóï êúùíè ðàáîòè çà äíåñêà. ß äà ñå ïðèáèðà è äà ïîäõâàùà îòðàíî, ÷å èíàê ïî íàé-ãîëÿìàòà æåãà ùå èìà äà âúðòè âèëàòà â ñåíîâàëà. Äà òðÿáâàøå äà ñè âúðâè. È òî÷íî òîâà ùåøå äà íàïðàâè.
ßñíà ðàáîòà, ïîìèñëè ñè Ìàéê. Õà íà áàñ.
Íî âìåñòî äà ñå âúðíå ïðè êîëåëîòî è äà ïîäêàðà êúì äîìà, êúäåòî ãî ÷àêàøå êóï ðàáîòà, òîé ïðîäúëæè íàïðåä ïî áðàçäèòå. Òóê-òàì îòíîâî ñå ìÿðêàõà êàïêè çàñúõíàëà êðúâ. Îáà÷å íå áÿõà ìíîãî. Íå ÷àê êîëêîòî íà óòúïêàíîòî ìÿñòî êðàé ïåéêàòà, êîÿòî áå èçïðàâèë.
Âå÷å ÷óâàøå òèõèÿ ïëèñúê íà Êàíàëà. Ñëåä ìàëêî â ìúãëàòà îòïðåä èçïëóâà è áåòîííèÿò ðúá.
Íà òðåâàòà ñå âàëÿøå îùå íåùî. Àìà ÷å ðàáîòà, äíåñ ìàé òè å äåí çà íàõîäêè, ïîäìåòíà ñ ïðèòâîðíà ñúðäå÷íîñò ñêåïòè÷íàòà ÷àñò îò óìà ìó, ïîñëå íåéäå èçêðåùÿ ÷àéêà, Ìàéê òðåïíà è ïàê ñè ñïîìíè çà ïòèöàòà, êîÿòî áå âèäÿë òàçè ïðîëåò.
Êàêâîòî è äà å îíîâà íà òðåâàòà, íå ùà è äà ãî ïîãëåæäàì. Òàêà ñè áåøå, îõ, òî÷íî òàêà ñè áåøå, íî åòî ÷å âå÷å ñå íàâåæäàøå, ïîäïðÿë äëàíè íà êîëåíåòå, çà äà âèäè êàêâî å.
Êúñ÷å ðàçäðàí ïëàò ñ êàïêà êðúâ âúðõó íåãî.
×àéêàòà èçêðåùÿ îòíîâî. Ìàéê ñå âçèðàøå â êúðâàâîòî ïàðöàë÷å è ñè ñïîìíÿøå îíîâà, êîåòî áå ñòàíàëî òàçè ïðîëåò.



                        5.

Âñÿêà ãîäèíà ùîì äîéäåõà àïðèë è ìàé, ôåðìàòà íà Õåíëúí ñå ïðîáóæäàøå îò çèìåí ñúí.
Ìàéê óçíàâàøå çà çàâðúùàíåòî íà ïðîëåòòà íå êîãàòî ðàçöúôâàõà ïúðâèòå ìèíçóõàðè ïîä ïðîçîðåöà íà ìàìèíàòà êóõíÿ, íå êîãàòî äåöàòà ïî÷âàõà äà ìúêíàò â ó÷èëèùå ñìîöè è æàáè, äîðè íå êîãàòî âúâ Âàøèíãòîí îòêðèâàõà áåéçáîëíèÿ ñåçîí (îáèêíîâåíî íà ïúðâèÿ ìà÷ ïàäàøå ãîëÿì òóïàíèê), à åäâà êîãàòî áàùà ìó ðåâíåøå ñ öÿëî ãúðëî, ÷å òðÿáâà äà èçáóòàò îò áàðàêàòà äîïîòîïíèÿ êàìèîí. Ïðåäíèöàòà áåøå îò Ôîðä-À, îñòàíàëîòî - îò ïèêàï, à âìåñòî çàäåí êàïàê áåøå çàêîâàíà âðàòàòà íà ñòàðèÿ êîêîøàðíèê. Àêî ñå ñëó÷åøå çèìàòà äà íå å áèëà ìíîãî ñòóäåíà, äâàìàòà ÷åñòî óñïÿâàõà äà ãî ïîäêàðàò ñ òèêàíå ïî íàäîëíèùåòî. Êàáèíàòà íÿìàøå íèòî âðàòè, íèòî ïðåäíî ñòúêëî. Çà ñåäàëêà ñëóæåøå ïîëîâèíêà îò âåõòî êàíàïå, êîåòî Óèë Õåíëúí áå èçðîâèë íà ãðàäñêîòî ñìåòèùå. Âúðõó ñêîðîñòíèÿ ëîñò áåøå íàõëóçåíà êðúãëà ñòúêëåíà äðúæêà îò âðàòà.
Áóòàõà ïî íàäîëíèùåòî, õâàíàëè îò äâåòå ñòðàíè, à ùîì ãî ïîäêàðàõà õóáàâè÷êî, Óèë ñêà÷àøå âúòðå, çàâúðòàøå êëþ÷à, íàòèñêàøå êîï÷åòî íà ñòàðòåðà, íàñòúïâàøå ñúåäèíèòåëÿ è ïðåâêëþ÷âàøå íà ïúðâà ñêîðîñò, ñãðàá÷èë ñòúêëåíàòà äðúæêà ñ îãðîìíàòà ñè äëàí. Ïîñëå âèêâàøå ãðúìîãëàñíî: "Àéäå, äàâàé!". Îòïóñêàøå ñúåäèíèòåëÿ, âåõòèÿò ôîðäîâ äâèãàòåë çàõâàùàøå äà êàøëÿ, çàäàâÿøå ñå, ïóõòåøå, èçäàâàøå íÿêîëêî ìîùíè ãúðìåæà... è ïîíÿêîãà íàèñòèíà ïî÷âàøå äà ðàáîòè - äðåçãàâî îòíà÷àëî, íî ñëåä òîâà âñå ïî-ãëàäêî. Óèë ïîäêàðâàøå ñ ðåâ êúì ôåðìàòà íà ñúñåäèòå Ðóëèí, çà äà îáúðíå íà àëåÿòà ïðåä òåõíèÿ äîì (àêî ïîåìåøå â îáðàòíàòà ïîñîêà, ñìàõíàòèÿò Áú÷ Áàóúðñ, áàùàòà íà Õåíðè, êàòî íèùî ìîæåøå äà ìó ïðúñíå ãëàâàòà ñ ÷èôòåòî), ñåòíå ñå çàâðúùàøå ñðåä ãðúìîâíèÿ òúòåí íà íåçàãëóøåíèÿ äâèãàòåë, Ìàéê ïîäñêà÷àøå îò âúçòîðã è âèêàøå óðà, à ìàéêà ìó ñòîåøå íà êóõíåíñêàòà âðàòà, áúðøåøå ñè ðúöåòå ñ êúðïàòà çà ÷èíèè è ñå ïðàâåøå íà îòåã÷åíà.
Äðóã ïúò êàìèîíúò íå èñêàøå äà ïîòåãëè è ñå íàëàãàøå Ìàéê äà èç÷àêà äîêàòî áàùà ìó ñå çàâúðíå îò áàðàêàòà ñ ìàíèâåëà â ðúêà, ìúðìîðåéêè ïîä ìóñòàê. Ìàéê áåøå òâúðäî óâåðåí, ÷å íÿêîè îò òèõèòå äóìè÷êè ñà ðóãàòíè è â òàêèâà ìîìåíòè ìúíè÷êî ñå áîåøå îò òàòêî ñè. (Åäâà ìíîãî ïî-êúñíî, ïðè åäíî îò áåçêðàéíèòå ïîñåùåíèÿ â áîëíè÷íàòà ñòàÿ, êúäåòî áàâíî ãàñíåøå Óèë Õåíëúí, ùåøå äà óçíàå, ÷å áàùà ìó ìúðìîðåë çàùîòî ñå áîÿë îò ìàíèâåëàòà - âåäíúæ òÿ èçõâðúêíàëà îò ãíåçäîòî è ìó ðàçïðàëà óñòàòà.)
- Ñòîé íàñòðàíà, Ìèêè - êàçâàøå Óèë è ïúõàøå ìàíèâåëàòà ïîä ðàäèàòîðà. À ùîì àíòè÷íèÿò äâèãàòåë íàé-ñåòíå çàðàáîòåøå, òîé äàâàøå äóìà äîãîäèíà äà ãî çàìåíè ñ Øåâðîëåò, àëà ïî-äàëå÷å îò äóìàòà íå ñòèãàøå. Äîðè ñëåä ñìúðòòà ìó âåõòèÿò ôîðäîâ õèáðèä ùåøå äà ñòîè â èçîñòàâåíàòà ôåðìà, çàòúíàë â áóðåíè ÷àê äî âðàòè÷êàòà îò êîêîøàðíèêà.
Êîãàòî êàìèîíúò ïîòåãëåøå è Ìàéê ñåäåøå îòäÿñíî, âäúõâàéêè ìèðèñà íà ãîðåùî ìàñëî è ñèíêàâè èçãîðåëè ãàçîâå, ñòðàííî ðàçâúëíóâàí îò ãàëüîâíèÿ âåòðåö, êîéòî ïðîíèêâàøå ïðåç çååùàòà äóïêà íà ìÿñòîòî íà íÿêîãàøíîòî ïðåäíî ñòúêëî, íåíàäåéíî ìó ìèíàâàøå ìèñúëòà: Ïàê å ïðîëåò. Âñè÷êè ñå áóäèì îò ñúí. È â ðàäîñòíàòà ìó äåòñêà äóøà ñå íàäèãàøå áåçìúëâåí âèê íà ïîòðåñàâàù âúçòîðã. Ïðåëèâàøå îò ëþáîâ êúì âñè÷êî íàîêîëî, à íàé-ìíîãî êúì òàòêî ñè, êîéòî ìó ñå óõèëâàøå øèðîêî è êðåùåøå:
- Äðúæ ñå, Ìèêè! Åé-ñåãèíêà ùå ÿ ðàçøàâàìå òàç õóáîñòíèöà! Ïòèöèòå èìà äà íè ãúëòàò ïóøèëêàòà!
Ïîñëå ïîäêàðâàõà ïî ÷åðíèÿ ïúò, çàäíèòå êîëåëà íà Ôîðäà áúëâàõà òåæêè áóöè ïðúñò è ãëèíà, à äâàìàòà ïîäñêà÷àõà âúðõó ðÿçàíîòî êàíàïå â îòêðèòàòà êàáèíà è ñå êèêîòåõà êàòî ñìàõíàòè ïî ðîæäåíèå. Ïðåñè÷àõà ïðåç âèñîêàòà òðåâà íà çàäíàòà ñåíîêîñíà ëèâàäà è ïðîäúëæàâàõà êúì þæíàòà íèâà (öàðåâèöà è ôàñóë), èëè êúì èçòî÷íàòà (ãðàõ, òèêâè è ïúïåøè). Îò òðåâèòå ïðåä Ôîðäà ñ êðÿñúê èçëèòàõà óæàñåíè ïòèöè. Âåäíúæ áå èçõâðúêíàëà ÿðåáèöà, âåëèêîëåïíî ñúçäàíèå ñ öâÿò íà åñåííè äúáîâè ëèñòà, è âçðèâíîòî ïúðõàíå íà êðèëåòå é áå òúé ñèëíî, ÷å ñå ÷ó äàæå ïðåç òúòåíà íà ìîòîðà.
Çà Ìàéê Õåíëúí òèÿ ïúòåøåñòâèÿ áÿõà âðàòà êúì ïðîëåòòà.
Åæåãîäíàòà ïîëñêà ðàáîòà çàïî÷âàøå ñ ðàç÷èñòâàíå íà íèâèòå. Öÿëà ñåäìèöà äåí ïîäèð äåí èçêàðâàõà êàìèîíà è ïúëíåõà êàðîñåðèÿòà ñ êàìúíè, êîèòî áèõà ìîãëè äà ñòðîøàò íÿêîé çúáåö íà áðàíàòà, ùîì äîéäå âðåìå çà îðàí è ñåèòáà. Ïîíÿêîãà êîëåëàòà çàòúâàõà â ëåïêàâàòà ïðîëåòíà ïðúñò è Óèë ìðà÷íî ñè ìúðìîðåøå ïîä ìóñòàê... ñèãóðíî ïàê ðóãàòíè, ïðåäïîëàãàøå Ìàéê. Òîé çíàåøå íÿêîè îò äóìè÷êèòå è èçðàçèòå; äðóãè ãî îçàäà÷àâàõà - íàïðèìåð "áëóäíî êîïåëå". Îò Áèáëèÿòà çíàåøå, ÷å áëóäíèöàòà å æåíà îò ãðàä íàðå÷åí Âàâèëîí. Âåäíúæ ñå áå íàêàíèë äà ïèòà áàùà ñè, íî òúêìî òîãàâà Ôîðäúò áåøå çàòúíàë â êàë ÷àê äî ðåñîðèòå, ïî ÷åëîòî íà Óèë ñå ñáèðàõà áóðåíîñíè îáëàöè è Ìàéê ðåøè äà èç÷àêà ïî-óäîáåí ìîìåíò. Â êðàéíà ñìåòêà, ñëåä ìåñåö-äâà òîé ñå ïðåñòðàøè äà ïèòà Ðè÷è Òîçèúð è Ðè÷è ìó îáÿñíè, ÷å ñïîðåä íåãîâèÿ áàùà áëóäíèöà å æåíà, äåòî âçèìà îò ìúæåòå ïàðè, çà äà ïðàâè ñåêñ ñ òÿõ. "Êàêâî å òîâà ñåêñ?" - çàèíòåðåñóâà ñå Ìàéê, à Ðè÷è ñå õâàíà çà ãëàâàòà è ïðåêðàòè ðàçãîâîðà.
Âåäíúæ Ìàéê çàïèòà áàùà ñè çàùî âñÿêà ïðîëåò èìà íîâè êàìúíè, ñëåä êàòî âå÷å ñà ãè ñúáðàëè ìèíàëèÿ àïðèë.
Òîêó-ùî áÿõà èçõâúðëèëè ïîñëåäíèÿ êàìåíåí òîâàð çà òàÿ ãîäèíà è ñòîÿõà åäèí äî äðóã ïîä ëú÷èòå íà çàëåçà. Êàìèîíúò áå ñïðÿë â êðàÿ íà óòúïêàíà ãëèíåñòà ïúòåêà (íå ÷àê òîëêîâà óòúïêàíà, ÷å äà ñå íàðå÷å ïúò), âîäåùà îò çàïàäíàòà íèâà äî åäíî äåðå íàä êîðèòîòî íà Êåíäúñêèã. Äúíîòî íà äåðåòî áåøå áåçðåäíî îñåÿíî ñ áåçïëîäíè êàìåííè êàìàðè, èçâëè÷àíè ãîäèíà ïîäèð ãîäèíà îò íèâèòå íà Óèë.
Ãëåäàéêè òàÿ ïóñòîø, êîÿòî áå ñúòâîðèë îòíà÷àëî ñàì, ñåòíå ñ ïîìîùòà íà ñèíà ñè (çíàåøå, ÷å íåéäå ïîä êàìúíàêà ãíèÿò ïúíîâåòå, êîèòî áå òðÿáâàëî äà èçêîðåíè åäèí ïî åäèí, ïðåäè èçîáùî äà ñè ïîìèñëè çà îðàí), Óèë çàïàëè öèãàðà è êàçà:
- Åäíî âðåìå òàòå ìè ðàçïðàâÿøå, ÷å îò âñè÷êèòå ñè ñúçäàíèÿ Ãîñïîä íàé îáè÷àë êàìúíèòå, ìóõèòå, ïëåâåëèòå è áåäíèòå õîðà, çàòóé ãè ñúòâîðèë òîëêîç ìíîãî.
- Àìà òå ñÿêàø âñÿêà ãîäèíà ñè ñå âðúùàò ïî ìåñòàòà.
- Äà, ìîæå è òúé äà å - ñúãëàñè ñå Óèë. - Äðóãî îáÿñíåíèå íå âèæäàì.
Ìúòíèÿò çàëåç õâúðëÿøå ïëúòíè îðàíæåâî-÷åðâåíè îòáëÿñúöè ïî âîäèòå íà Êåíäúñêèã. Îò äðóãèÿ áðÿã äîëåòÿ êðÿñúê íà ãìóðåö. Çâóêúò áå ñàìîòåí, òúé ñàìîòåí, ÷å ïî ìîðíèòå ðúöå íà Ìàéê ïîëàçèõà òðúïêè.
- Îáè÷àì òå, òàòêî - ïðîìúëâè òîé èçâåäíúæ, óñåùàéêè êàê îò íåîáÿòíàòà îáè÷ â î÷èòå ìó áëèêâàò ñúëçè.
- Àì`÷å òî è àç ñè òå îáè÷àì, Ìàéê - ðå÷å òàòêî ìó è çäðàâî ãî ïðåãúðíà ñ ìîãúùèòå ñè ðúöå. Ìîì÷åòî óñåòè ïî áóçàòà ñè ãðóáèÿ ôëàíåëåí ïëàò íà áàùèíàòà ðèçà. - À ñåãà ìàé ñòàâà âðåìå äà ñè âúðâèì à? Òúêìî äà ñå ïîîáëååì äîäåòî ñòîïàíêàòà íè ñëîæè âå÷åðÿ.
- Úõú - îòâúðíà Ìàéê.
- Òè ñè "úõú" - êàçà Óèë Õåíëúí è äâàìàòà ñå ðàçñìÿõà, èçíóðåíè, àëà äîâîëíè - ðúöåòå è êðàêàòà èì ñå íàëèâàõà ñ óìîðà, íî íå ÷àê äî áîëêà; ïðúñòèòå èì áÿõà ïðîòðèòè, íî íå êúðâÿõà.
Ïðîëåò å, ïîìèñëè îíàçè âå÷åð â ïðîñúíèöà Ìàéê, äîêàòî â ñúñåäíàòà ñòàÿ ðîäèòåëèòå ìó ãëåäàõà ïî òåëåâèçèÿòà "Ìëàäîæåíöèòå". Ïàê å ïðîëåò, áëàãîäàðÿ Òè, Ãîñïîäè, áëàãîäàðÿ Òè îò âñå ñúðöå. È äîêàòî ñå îáðúùàøå íà åäíà ñòðàíà, äîêàòî ïîòúâàøå â äðÿìêàòà, òîé îòíîâî ÷ó êðÿñúêà íà ãìóðåöà îò äàëå÷íèòå áëàòà, à ñåòíå áëàòàòà ñå ñëÿõà ñ êîïíåæèòå íà äåòñêèòå ìó ñúíèùà. Íàòîâàðåíî âðåìå áåøå ïðîëåòòà, íàòîâàðåíî, íî ïðåêðàñíî.
Ñëåä ñúáèðàíåòî íà êàìúíè áàùà ìó ïàðêèðàøå êàìèîíà â áóðåíàêà çàä êúùàòà è èçêàðâàøå îò áàðàêàòà òðàêòîðà. Çàïî÷âàõà ñ áðàíóâàíåòî - Óèë óïðàâëÿâàøå òðàêòîðà, à Ìàéê ñå âîçåøå îòçàä, ñòèñêàéêè ðúáà íà æåëÿçíàòà ñåäàëêà, èëè ïúê êðà÷åøå îòñòðàíè è îãëåæäàøå çà ïðîïóñíàòè êàìúíè. Ïîñëå ñå çàäàâàøå ñåèòáàòà, à ïîäèð íåÿ èäâàøå ðåä íà ëÿòíàòà ðàáîòà - êîïàíå... êîïàíå... êîïàíå. Ìàéêà ìó ïîäíîâÿâàøå ïðåìÿíàòà íà òðèòå èì ïëàøèëà - Ëàðè, Ìîó è Êúðëè, à Ìàéê ïîìàãàøå íà òàòêî ñè äà ñëîæè âåòðîâåéêè âúðõó ñëàìåíèòå èì ãëàâè. Âåòðîâåéêàòà áåøå ïðîñòà ðàáîòà: êîíñåðâíà êóòèÿ ñ èçðÿçàíî äúíî. Îïúâàõà ïðåç ñðåäàòà äîáðå íàñìîëåí êàíàï è ùîì ïîäóõíåøå âÿòúð, êóòèÿòà ïî÷âàøå äà èçäàâà âåëèêîëåïåí çëîâåù çâóê, íàïîìíÿù äðåçãàâî ñòåíàíèå. Ïòèöèòå áúðçî ðàçáèðàõà, ÷å Ëàðè, Ìîó è Êúðëè íå ïðåäñòàâëÿâàò îïàñíîñò, íî âåòðîâåéêèòå âèíàãè ãè ïîäïëàøâàõà.
Îò þëè åäíîâðåìåííî ñ êîïàíåòî ïî÷âàøå è ïðèáèðàíåòî íà ðåêîëòàòà - íàé-íàïðåä ãðàõ è ðåïè÷êè, ñëåä òîâà ìàðóëè è äîìàòè, ïîñëå öàðåâèöà è áîá ïðåç àâãóñò, ïàê öàðåâèöà è áîá ïðåç ñåïòåìâðè è íàêðàÿ èäâàøå ðåä íà òèêâèòå. Ìëàäèòå êàðòîôè ñå âìúêâàõà íåéäå ìåæäó âñè÷êî òîâà, à ùîì äíèòå âçåìåõà äà ñå ñêúñÿâàò è èç âúçäóõà ïëúçíåøå õëàä, äâàìàòà ñ òàòêî ìó îòèâàõà äà ñâàëÿò âåòðîâåéêèòå (ïî íÿêîå âðåìå ïðåç çèìàòà âåòðîâåéêèòå èç÷åçâàõà áåçñëåäíî; êîé çíàå êàêâî ñòàâàøå ñ òÿõ, îáà÷å âñÿêà ïðîëåò ïðàâåõà íîâè). Íà äðóãèÿ äåí Óèë îòñêà÷àøå äî Íîðìàí Ñàäëúð (òúï êàòî ñèíà ñè Ìóñ, íî áåçêðàéíî ïî-äîáðîäóøåí) è Íîðìè ïðèñòèãàøå ñ ìàøèíàòà çà âàäåíå íà êàðòîôè.
Ïðåç ñëåäâàùèòå òðè ñåäìèöè âñè÷êè ñå çàíèìàâàõà ñàìî ñ êàðòîôèòå. Â ïîìîù íà ñåìåéñòâîòî Óèë íàåìàøå òðèìà-÷åòèðèìà ãèìíàçèñòè - ïëàùàøå èì ïî ïî ÷åòâúðò äîëàð íà êîø. Âåõòèÿò êàìèîí ñ îòìåòíàò çàäåí êàïàê áàâíî ñíîâåøå íàïðåä-íàçàä ïî áðàçäèòå íà íàé-ãîëÿìàòà, þæíàòà íèâà, ìîòîðúò ïóõòåøå íà íèñêè îáîðîòè è â êàðîñåðèÿòà ñå òðóïàõà êîøîâå, ïî êîèòî áÿõà èçïèñàíè èìåíàòà íà ñúáèðà÷èòå, à íàäâå÷åð Óèë âàäåøå ñòàðèÿ ñè îìàçíåí ïîðòôåéë è ïëàùàøå âñåêèìó â áðîé. Ìàéê ñúùî âçèìàøå íàäíèöà, êàêòî è ìàéêà ìó; ïàðèòå ñè áÿõà òåõíè è Óèë íèêîãà íå ïèòàøå çà êàêâî ñà ãè ïîõàð÷èëè. Ìàéê áå ïîëó÷èë ïåòïðîöåíòîâ äÿë îò ôåðìàòà îùå êîãàòî íàâúðøè ïåò ãîäèíè - äîñòàòú÷íà âúçðàñò, ñïîðåä Óèë, çà äà âúðòè ìîòèêàòà è äà ðàçëè÷àâà ïëåâåëèòå îò ãðàõà. Âñÿêà ãîäèíà òîé ïîëó÷àâàøå îùå åäèí ïðîöåíò; âñÿêà ãîäèíà ñëåä Äåíÿ íà áëàãîäàðíîñòòà Óèë ñÿäàøå äà ïðåñìåòíå äîõîäà îò ôåðìàòà è îòäåëÿøå ïàðèòå íà Ìàéê... íî Ìàéê íå âèæäàøå íèòî öåíò îò òÿõ - òå áÿõà çà êîëåæà è íå áèâàøå äà ñå ïèïàò ïðè íèêàêâè äðóãè îáñòîÿòåëñòâà.
Íàé-ñåòíå èäâàøå è äåíÿò, êîãàòî Íîðìè Ñàäëúð îòêàðâàøå îáðàòíî ìàøèíàòà çà âàäåíå íà êàðòîôè; îáèêíîâåíî ïî òîâà âðåìå óòðèíèòå âå÷å áÿõà ìúãëèâè è õëàäíè, à ïî êóï÷èíàòà îðàíæåâè òèêâè êðàé õàìáàðà ïîëåïâàøå ñêðåæ. Ìàéê ñòîåøå ñúñ çà÷åðâåí íîñ íà äâîðà, ïúõíàë èçöàïàíèòå ñè ðúöå â äæîáîâåòå íà äæèíñèòå è ãëåäàøå êàê áàùà ìó âêàðâà â áàðàêàòà ïúðâî òðàêòîðà, à ñëåä íåãî è Ôîðäà. Ìèñëåøå ñè: Îòíîâî ñå ãîòâèì çà ñúí. Ìèíà... ïðîëåò. Æúòâà... ìèíà. Èäå... ìðàçîâèòà çèìà. Îò åñåíòà îñòàâàøå ñàìî äîãàðÿùî âúãëåí÷å - ãîëè äúðâåòà, ñìðàçåíà ïðúñò, ëåäåíà îãúðëèöà ïî áðåãîâåòå íà Êåíäúñêèã. Â ïîëÿòà ïîíÿêîãà ãàðâàíè êàöàõà ïî ðàìåíåòå íà Ìîó, Ëàðè è Êúðëè. Ìîæåõà äà ñòîÿò òàì êîëêîòî ñè ùàò - ïëàøèëàòà áÿõà íåìè è áåçîïàñíè.
Âñúùíîñò Ìàéê íå òúãóâàøå ïðè ìèñúëòà, ÷å å îòìèíàëà îùå åäíà ãîäèíà - íà äåâåò è ïîëîâèíà âñå îùå áå òâúðäå ìàëúê, çà äà ñðàâíÿâà ñåçîíèòå ñ ÷îâåøêèÿ æèâîò - çàùîòî òåïúðâà ãî ÷àêàõà êóï çàáàâëåíèÿ: ïúðçàëÿíå ñ øåéíè â ïàðêà Ìàêêàðúí (à àêî òè ñòèñêà, ìîæå è íà õúëìà Ðóëèí, ìàêàð ÷å òàì å çà ïî-ãîëåìè ìîì÷åòà), êàðàíå íà êúíêè, áîé ñúñ ñíåæíè òîïêè, ñòðîåæ íà ëåäåíè çàìúöè. Âðåìå áåøå äà ñå çàìèñëè êàê äâàìàòà ñ òàòêî ìó ùå íàäÿíàò ñíåãîõîäêèòå è ùå îòèäàò äà îòñåêàò êîëåäíà åëõà, êàêâè ïîäàðúöè ùå èìà è äàëè ïúê òîçè ïúò íÿìà äà ïîëó÷è ñêè "Íîðäèêà". Çèìàòà áåøå ÷óäåñíà... íî âñåêè ïúò êîãàòî ãëåäàøå êàê ñòàðèÿò Ôîðä âëèçà â áàðàêàòà
(ìèíà ïðîëåò æúòâà ìèíà èäå ìðàçîâèòà çèìà)
èçïèòâàøå íÿêàêâà ïå÷àë - ñúùàòà, ñ êîÿòî ãëåäàøå êàê ïòè÷èòå ÿòà ñå çàïúòâàò íà þã; ñúùàòà, îò êîÿòî ïîíÿêîãà ìó ñå äîïëàêâàøå áåçïðè÷èííî ñàìî êàòî âèäåøå êàê êîñî ïàäàò ñëúí÷åâèòå ëú÷è. Îòíîâî ñå ãîòâèì çà ñúí...
Íî æèâîòúò ìó íå ñå ñúñòîåøå ñàìî ó÷èëèùå è òðóä. Óèë Õåíëúí íåâåäíúæ áå êàçâàë íà æåíà ñè, ÷å âñÿêî ìîì÷å ñå íóæäàå îò âðåìå çà ðèáîëîâ (ìàêàð ÷å Ìàéê âñúùíîñò íå õîäåøå çà ðèáà). Êîãàòî ñå ïðèáèðàøå îò ó÷èëèùå, ïúðâî ñëàãàøå ó÷åáíèöèòå âúðõó òåëåâèçîðà âúâ âñåêèäíåâíàòà, ïîñëå ñè ïðèãîòâÿøå íåùî çà õàïâàíå (íàé-ìíîãî îáè÷àøå ñàíäâè÷è ñ ëóê è ôúñòú÷åíî ìàñëî - ãàñòðîíîìè÷åñêà ïðèóìèöà, îò êîÿòî ìàéêà ìó âäèãàøå ðúöå â èçðàç íà áåçìúëâíî îò÷àÿíèå), à ñëåä òîâà ïðî÷èòàøå áåëåæêàòà îò áàùà ñè, â êîÿòî Óèë ñúîáùàâàøå êúäå ñå íàìèðà è êàêâè ñà çàäà÷èòå íà Ìàéê: äà ïðåêîïàå èëè îáåðå åäè êîè ñè ðåäîâå, äà ïðåíåñå êîøîâåòå, äà ïðåîáúðíå òèêâèòå, äà èçìåòå áàðàêàòà èëè íåùî ïîäîáíî. Íî ïîíå âåäíúæ ñåäìè÷íî - à ïîíÿêîãà è äâà ïúòè - áåëåæêàòà ëèïñâàøå. È â òàêèâà äíè Ìàéê çàìèíàâàøå íà ðèáîëîâ (ìàêàð ÷å âñúùíîñò íå õîäåøå çà ðèáà). Ðàçêîøíè äíè... äíè, â êîèòî íÿìàøå îïðåäåëåíà öåë è çàòîâà ìîæåøå äà íå áúðçà.
Ñëó÷âàøå ñå áàùà ìó äà îñòàâè ïî-îñîáåíà áåëåæêà, íàïðèìåð: "Çà äíåñ íÿìà ðàáîòà. Èäè äî Îëä êåéï äà îãëåäàø òðàìâàéíèòå ëèíèè." Ìàéê ñå îòïðàâÿøå êúì ïîñî÷åíèÿ êâàðòàë, îòêðèâàøå ñòàðèòå ðåëñè ïî óëèöèòå è ãè îãëåæäàøå âíèìàòåëíî, âúçõèòåí îò ìèñúëòà, ÷å íàñðåä ïúòèùàòà ìîãàò äà ñå äâèæàò èñòèíñêè ìàëêè âëàê÷åòà. Âå÷åðòà äâàìàòà äúëãî ðàçãîâàðÿõà çà òîâà è òàòêî ìó ðàçòâàðÿøå àëáóìà ñúñ ñòàðè ñíèìêè îò âðåìåòî, êîãàòî èç Äåðè âñå îùå ñå äâèæåëè òðàìâàè; îò ïîêðèâà íà òðàìâàÿ ñòúð÷àõà ñòðàííè æåëåçíè ïðú÷êè, îïèðàùè â åëåêòðè÷åñêèòå ïðîâîäíèöè, à îòñòðàíè âèñÿõà ðåêëàìè íà öèãàðè. Äðóã ïúò Óèë áå ïðàòèë Ìàéê äî Âîäîíàïîðíàòà êóëà â Ìåìîðèàë ïàðê äà îãëåäà ïîèëêàòà çà ïòè÷êè, à âåäíúæ îòñêî÷èõà çàåäíî äî ñúäà äà îãëåäàò åäíà ñòðàøíà ìàøèíà, êîÿòî ïîëèöåéñêèÿò øåô Áîðòúí áå îòêðèë íà òàâàíà. Ïðèñïîñîáëåíèåòî ñå íàðè÷àøå ñêèòíè÷åñêè ñòîë. Áåøå îò êîâàíî æåëÿçî è èìàøå õàëêè íà ïîäëàêúòíèöèòå è ïðåäíèòå êðàêà. Îò ñåäàëêàòà è îáëåãàëêàòà ñòúð÷àõà ìíîæåñòâî îáëè èçäóòèíè. Êàòî ãî âèäÿ, Ìàéê ñå ñåòè çà ñíèìêàòà íà åëåêòðè÷åñêèÿ ñòîë â çàòâîðà Ñèíã-Ñèíã. Ìèñòúð Áîðòúí ìó ðàçðåøè äà ñåäíå è äà ñè ñëîæè õàëêèòå.
Ñëåä êàòî ïîñâèêíà ñ íåïîçíàòèÿ äîñåãà çëîâåù äîïèð íà îêîâèòå, Ìàéê ñå îçúðíà âúïðîñèòåëíî êúì áàùà ñè è ìèñòúð Áîðòúí - íå ðàçáèðàøå êàêâî òîëêîâà ñòðàøíî èìà â òîâà íàêàçàíèå çà "õàéëàçèòå" (òàêà ãè íàðè÷àøå Áîðòúí), êîèòî ñå íàâúðòàëè îêîëî ãðàäà ïðåç äâàéñåòòå è òðèéñåòòå ãîäèíè. Âÿðíî, èçäóòèíèòå ìàëêî ìó óáèâàõà è ñ õàëêè îêîëî êèòêèòå è ãëåçåíèòå áåøå òðóäíî äà ñå íàìåñòèø êàêòî òðÿáâà, íî...
- Å, òè ñè îùå äåòå - ðàçñìÿ ñå Áîðòúí. - Êîëêî êèëà òåæèø? Òðèäåñåò, íàé-ìíîãî ÷åòèðèäåñåò. Ïîâå÷åòî õàéëàçè, äåòî ãè ñëàãàë òóê ñòàðèÿò øåðèô Ñúëè, òåæàëè äâîéíî ïîâå÷å. Ñëåä ÷àñ-äâà èì ñòàâàëî ìàëêî íåóäîáíî, ñëåä òðè - ìíîãî íåóäîáíî, à ñëåä ÷åòèðè-ïåò âå÷å áèëî ñúâñåì çëå. Ñëåä ñåäåì-îñåì ÷àñà ïî÷âàëè äà êðåùÿò, à ñëåä øåñòíàäåñåò èëè ñåäåìíàäåñåò ïî÷òè âñè÷êè íàäóâàëè ãàéäàòà. À ùîì èì ïðèâúðøåëè äâàéñåò è ÷åòèðèòå ÷àñà, áèëè ãîòîâè äà ñå çàêúëíàò ïðåä õîðàòà è Ãîñïîäà, ÷å êîãàòî ïàê òðúãíàò äà ñêèòîðÿò èç Íîâà Àíãëèÿ, ùå çàîáèêàëÿò Äåðè îòäàëå÷å. Äîêîëêîòî çíàì, òàêà è ïðàâåëè. Äâàéñåò è ÷åòèðè ÷àñà âúðõó ñêèòíè÷åñêèÿ ñòîë îñòàâÿëè âñåêèìó åé-òàêàâà îáèöà íà óõîòî.
Èçâåäíúæ èçäóòèíèòå ïî ñòîëà ñÿêàø ñòàíàõà äâîéíî ïîâå÷å, âïèõà ñå íàâñÿêúäå - â äóïåòî, ïëåøêèòå, êðúñòà è äîðè â òèëà ìó.
- À ñåãà áèõòå ëè ìå ïóñíàëè? - ó÷òèâî çàïèòà òîé è ìèñòúð Áîðòúí ïàê ñå ðàçñìÿ.
Â åäèí êðàòúê è ñòðàøåí ìèã Ìàéê ñè ïîìèñëè, ÷å ïîëèöåéñêèÿò øåô ñàìî ùå ðàçòðúñêà êëþ÷îâåòå ïðåä ëèöåòî ìó è ùå êàæå: Ùå òå ïóñíà, ðàçáèðà ñå... êàòî òè ñâúðøàò äâàéñåò è ÷åòèðèòå ÷àñà.
- Çàùî ìå çàâåäå òàì, òàòå? - çàïèòà òîé äîêàòî ñå ïðèáèðàõà ó äîìà.
- Êàòî ïîðàñíåø, ùå ðàçáåðåø - îòâúðíà Óèë.
- Òè íå îáè÷àø ìèñòúð Áîðòúí, íàëè?
- Äà - îòãîâîðè áàùà ìó òúé ðÿçêî, ÷å Ìàéê íå ïîñìÿ äà ðàçïèòâà ïîâå÷å.
Íî îáèêíîâåíî ìåñòàòà, êúäåòî õîäåøå ïî çàðúêà íà áàùà ñè, áÿõà ÷óäåñíè è äîêàòî Ìàéê íàâúðøè äåñåò ãîäèíè, Óèë áå óñïÿë äà ãî çàðàçè ñúñ ñîáñòâåíèÿ ñè èíòåðåñ êúì ìíîãîïëàñòîâàòà èñòîðèÿ íà Äåðè. Ïîíÿêîãà - íàïðèìåð êîãàòî ïëúçãàøå ïðúñòè ïî ãðàïàâàòà êàìåííà ïîñòàâêà íà ïîèëêàòà çà ïòè÷êè â Ìåìîðèàë ïàðê, èëè êîãàòî ñå ïðèâåæäàøå äà îãëåäà ïî-âíèìàòåëíî ðúæäèâèòå òðàìâàéíè ðåëñè ïî Ìîíò ñòðèéò â êâàðòàëà Îëä êåéï - ìîì÷åòî èçïèòâàøå ïîðàçèòåëíî ÷óâñòâî çà âðåìåòî... âðåìåòî êàòî íåùî ðåàëíî, èçïúëíåíî ñ îãðîìíà íåâèäèìà òåæåñò, êàêòî ñå òâúðäè, ÷å è ñëúí÷åâèòå ëú÷è èìàò òåæåñò (íÿêîè ìîì÷åòà ñå èçêèñêàõà â ÷àñ, êîãàòî ìèñèñ Ãðèéíãúñ ðàçêàçâàøå çà òîâà, íî Ìàéê áåøå ïðåêàëåíî ñìàÿí îò òàçè ïðåäñòàâà, çà äà ñå ñìåå; ïúðâàòà ìó ìèñúë áå: Ñâåòëèíàòà èìàëà òåæåñò? Î, Áîæå ìîé, òà òîâà å ñòðàõîòíî!)... âðåìåòî êàòî íåùî, êîåòî ðàíî èëè êúñíî ùå ãî ïîãðåáå.
Ïðåç òàçè ïðîëåò íà 1958 ãîäèíà ïúðâàòà áåëåæêà îò áàùà ìó áåøå íàäðàñêàíà âúðõó ãúðáà íà ñòàð ïëèê è ëåæåøå íà ìàñàòà ïîä ñîëíèöàòà. Âúçäóõúò áåøå òîïúë, âåëèêîëåïíî ñâåæ è ìàéêà ìó áå îòâîðèëà âñè÷êè ïðîçîðöè. Íÿìàø çàäà÷è çà äíåñ, ãëàñåøå ïîñëàíèåòî. Àêî òè ñå ùå, èäè ñ êîëåëîòî äî Ïàñ÷úð ðîóä. Â ïîëåòî îòëÿâî ùå âèäèø êóïèùà ðóõíàëà çèäàðèÿ è âåõòè ìàøèíè. Îãëåäàé ãè è ñè äîíåñè ñóâåíèð. Íå õîäè êúì ÿìàòà íà ôóíäàìåíòà! È äà ñå ïðèáåðåø ïî ñâåòëî. Çíàåø çàùî.
Ìàéê îòëè÷íî çíàåøå çàùî.
Êàçà íà ìàéêà ñè êúäå îòèâà è òÿ ñå íàìðúùè.
- Çàùî íå ïðåäëîæèø íà Ðàíäè Ðîáèíñúí äà äîéäå ñ òåáå?
- Äà, äîáðå, ùå îòñêî÷à äà ãî ïèòàì - êàçà Ìàéê.
È íàèñòèíà îòñêî÷è, íî Ðàíäè áåøå çàìèíàë ñ áàùà ñè äî Áàíãîð äà êóïÿò êàðòîôè çà ïîñåâ. Çàòîâà Ìàéê ïîòåãëè êúì Ïàñ÷úð ðîóä ñàì. Äîòàì èìàøå äîñòà ïúò - ïî÷òè ñåäåì êèëîìåòðà. Äîêîëêîòî ìîæåøå äà ïðåöåíè, áåøå îêîëî òðè ÷àñà, êîãàòî ïîäïðÿ âåëîñèïåäà ñè íà ïðîãíèëàòà äúñ÷åíà îãðàäà âëÿâî îò Ïàñ÷úð ðîóä è ñå ïðåìåòíà îòòàòúê. Ðàçïîëàãàøå ñ îêîëî ÷àñ çà ðàçãëåæäàíå, ïîñëå òðÿáâàøå äà ñè òðúãâà êúì äîìà. Îáèêíîâåíî ìàéêà ìó íå ñå òðåâîæåøå çà íåãî, ñòèãà äà ñè áåøå â êúùè ïðåäè øåñò, êîãàòî ñÿäàõà äà âå÷åðÿò, íî åäèí ïàìåòåí ñëó÷àé ìó áå äàë äà ðàçáåðå, ÷å òàÿ ãîäèíà íåùàòà ñòîÿò ìàëêî ïî-èíà÷å. Êîãàòî âåäíúæ çàêúñíÿ çà âå÷åðÿ, òÿ ãî ïîñðåùíà åäâà ëè íå â èñòåðèÿ. Íàõâúðëè ñå âúðõó ìó ñ ïàðöàëà çà ìèåíå íà ñúäîâå è ãî çàïåðäàøè êúäåòî ñâàðè, äîêàòî òîé ñòîåøå âòðåùåí íà ïðàãà äî âúðáîâîòî ñè êîø÷å ñ ïúñòúðâà.
- Âå÷å íèêîãà äà íå ñè ïîñìÿë äà ìå ïëàøèø òàêà! - êðåùåøå ìàéêà ìó. - Äà íå ñè ïîñìÿë íèêîãà! Äà íå ñè ïîñìÿë íèêîãà! Íèêîãà-íèêîãà-íèêîãà!
È ïðè âñÿêî íèêîãà ãî øëÿïâàøå ñ ïàðöàëà. Ìàéê î÷àêâàøå áàùà ìó äà ñå íàìåñè è äà ñëîæè êðàé íà ñêàíäàëà, íî íå ñå ñëó÷è íèùî ïîäîáíî... Ìîæå áè Óèë óñåùàøå, ÷å æåíà ìó å ïîáåñíÿëà êàòî äèâà êîòêà è ñå áîåøå äà íå ïðåõâúðëè ãíåâà ñè âúðõó íåãî. Òàêà èëè èíà÷å, Ìàéê ñè âçå ïîóêà; åäèí ïåðäàõ ñ ïàðöàëà ìó ñòèãàøå. Ó äîìà - ïî ñâåòëî. Òúé âÿðíî, ãîñïîæî, íà âàøå ðàçïîëîæåíèå.
Òîé çàêðà÷è ïðåç òðåâàòà êúì ãèãàíòñêèòå ðóèíè ñðåä ïîëåòî. Ðàçáèðà ñå, òîâà áÿõà îñòàíêèòå îò ñòîìàíîëåÿðíàòà íà Êè÷úíúð - è ïðåäè áå ìèíàâàë êðàé òÿõ, íî íèêîãà íå ìó áå õðóìâàëî äà ãè èçñëåäâà, à è íå áå ÷óâàë äðóãè ìîì÷åòà äà ñà ãî ïðàâèëè. Ñåãà, äîêàòî ñå ïðèâåæäàøå äà ðàçãëåäà êàìàðà ñòàðè òóõëè, òîé çàïî÷íà äà ñå äîñåùà çàùî. Ïîëåòî áåøå îñëåïèòåëíî ÿðêî, öÿëîòî îáëÿíî â ïðîëåòíè ëú÷è (îò âðåìå íà âðåìå ñëúíöåòî ïîòúâàøå â îáëàê è ïî ëèâàäèòå ïëúçâàõà áóõëàòè ñåíêè), àëà âúïðåêè òîâà íàîêîëî òåãíåøå íåùî çëîêîáíî - ìðà÷íà, íàâúñåíà òèøèíà, íàðóøàâàíà ñàìî îò ñâèñòåíåòî íà âÿòúðà. ×óâñòâóâàøå ñå êàòî èçñëåäîâàòåë, êîéòî å îòêðèë ïîñëåäíèòå îñòàíêè îò íÿêàêúâ çàãóáåí ïðèêàçåí ãðàä.
Íàïðåä è îòäÿñíî çàáåëÿçà çàîáëåíàòà ñòðàíà íà îãðîìåí òóõëåí öèëèíäúð, ëåæàù ñðåä âèñîêèòå òðåâè. Èçòè÷à íàòàòúê. Íàõîäêàòà ñå îêàçà ãëàâíèÿò êîìèí íà ñòîìàíîëåÿðíàòà. Íàäíèêíà âúòðå è ïî ãúðáà ìó îòíîâî ïîëàçèõà òðúïêè. Êîìèíúò áåøå òîëêîâà ãîëÿì, ÷å àêî èñêàøå, ìîæåøå äà âëåçå âúòðå ïðàâ. Íî íå èñêàøå; åäèí Ãîñïîä çíàå êàêâè ìðúñîòèè ìîæåøå äà èìà ïî îïóøåíèòå âúòðåøíè òóõëè èëè êàêâè ãàäíè áóáîëå÷êè è çâåð÷åòà ñà ñå ïîñåëèëè òàì. Âÿòúðúò ñå çàñèëâàøå íà ïîðèâè. Êîãàòî ïîâååøå ïðåç îòâîðà íà ïîâàëåíèÿ êîìèí, îòâúòðå äîëèòàøå ïðèçðà÷åí âîé, ñòðàííî íàïîìíÿù çâóêà íà êàòðàíîñàíèÿ êàíàï âúâ âåòðîâåéêèòå, êîèòî ïðàâåõà äâàìàòà ñ òàòêî ìó âñÿêà ïðîëåò. Ìàéê ñòðåñíàòî îòñòúïè íàçàä è èçâåäíúæ ñè ñïîìíè êàêâî ãëåäàõà ñíîùè ïî òåëåâèçèÿòà. Ôèëìúò ñå êàçâàøå "Ðîäàí" è èì ñå ñòîðè àäñêè çàáàâåí - ïðè âñÿêà ïîÿâà íà ÷óäîâèùåòî áàùà ìó ñå ñìååøå è âèêàøå:"Ãëåé ÿ òàÿ ïòè÷êà, Ìèêè!", à Ìàéê ñòðåëÿøå ñ ïîêàçàëåö, äîêàòî íàé-íàêðàÿ ìàìà ïîäàäå ãëàâà îò êóõíÿòà è çàðú÷à äà ìëúêâàò, ÷å ãëàâàòà ÿ áîëè îò òàÿ òÿõíà øóìîòåâèöà.
Íî ñåãà íå ìó èçãëåæäàøå òîëêîâà çàáàâíî. Âúâ ôèëìà Ðîäàí áå èçõâðúêíàë îò çåìíèòå íåäðà äîêàòî ÿïîíñêèòå ìèíüîðè êîïàåõà íàé-äúëáîêèÿ òóíåë íà ñâåòà. À êàòî íàäíè÷àøå êúì òúìíàòà âúòðåøíîñò íà êîìèíà, ëåñíî ìîæåøå äà ñè ïðåäñòàâè êàê îíàÿ ïòèöà ñå ñïîòàéâà â äúíîòî, ñãúíàëà íàä ãúðáà ñè öèïåñòèòå êðèëå, äåáíå è ãëåäà êðúãëîòî ìîì÷åøêî ëè÷èöå, êîåòî ñå âçèðà â ìðàêà, ãëåäà, ãëåäà ñ î÷è îáðàì÷åíè â çëàòèñòî...
Ïîòðúïâàéêè, Ìàéê ñå îòäðúïíà îò îòâîðà.
Ïðîäúëæè ïîêðàé ïîëóçàòúíàëèÿ â çåìÿòà êîìèí. Òåðåíúò ëåêî ñå íàäèãàøå è Ìàéê íåíàäåéíî ðåøè äà ñå èçêàòåðè îòãîðå. Îòâúí êîìèíúò ñúâñåì íå èçãëåæäàøå ñòðàøåí, à ñòàðèòå òóõëè áÿõà íàïå÷åíè îò ñëúíöåòî. Êîãàòî ñå äîáðà äî âúðõà, Ìàéê ñòàíà íà êðàêà è òðúãíà íàïðåä ñ ðàçïåðåíè ðúöå (âñúùíîñò ñòåíèòå áÿõà òâúðäå øèðîêè è íÿìàøå îïàñíîñò äà ïàäíå, íî òîé ñè ïðåäñòàâÿøå, ÷å å âúæåèãðà÷ îò öèðêà), óñåùàéêè ñ óäîâîëñòâèå êàê âÿòúðúò ðîøè êîñèòå ìó. 
Êàòî ñòèãíà äî äðóãèÿ êðàé íà êîìèíà, òîé ñêî÷è äîëó è ñå çàå äà ïðîó÷âà îñòàíêèòå: ïàê òóõëè, ñìà÷êàíè ëåÿðñêè êàëúïè, ðúæäèâè ìàøèííè ÷àñòè. Äîíåñè ñóâåíèð, ïèøåøå â áåëåæêàòà íà áàùà ìó. Èñêàøå äà íàìåðè íåùî èíòåðåñíî.
Ïîñòåïåííî íàáëèæàâàøå çååùàòà ÿìà íà ôóíäàìåíòà, êàòî ëúêàòóøåøå èç ðàçâàëèíèòå è âíèìàâàøå äà íå ñå ïîðåæå íà íÿêîå ïàð÷å ñòúêëî. Íàîêîëî èìàøå ñóìà òè ñòúêëàðèÿ.
Ìàéê íå áåøå íåõàåí - ïîìíåøå êàêòî çà ÿìàòà, òàêà è çà áàùèíîòî ïðåäóïðåæäåíèå äà ñå ïàçè îò íåÿ; ïîìíåøå è çà êúðâàâàòà òðàãåäèÿ, êîÿòî ñå áå ðàçèãðàëà òóê ïðåäè ïîâå÷å îò ïåòäåñåò ãîäèíè. Àêî íåéäå èç Äåðè ìîæåõà äà îáèòàâàò ïðèçðàöè, òî åäâà ëè èìàøå ïî-äîáðî ìÿñòî îò òèÿ ðàçâàëèíè. Íî âúïðåêè âñè÷êî òîâà (à äàëè ïúê íå òúêìî çàòîâà?), òîé òâúðäî áå ðåøèë äà íå ìúðäà îòòóê, äîêàòî íå îòêðèå íåùî èíòåðåñíî, êîåòî äà îòíåñå è äà ïîêàæå íà áàùà ñè.
Áàâíî è ïðåäïàçëèâî ñå ïðèáëèæè äî ÿìàòà è çàêðà÷è óñïîðåäíî íà íåðàâíèÿ é ðúá. Âíåçàïíî îò äúíîòî íà ñúçíàíèåòî ìó íÿêàêâî òðåçâî ãëàñ÷å çàøåïíà, ÷å å ïðåêàëåíî áëèçî, ÷å ðàçìåêíàòàòà îò ïðîëåòíèòå äúæäîâå çåìÿ ìîæå äà ñå ñðóòè ïîä íîçåòå ìó è äà ãî çàïîêèòè äîëó, êúäåòî Áîã çíàå êîëêî îñòðè æåëåçà ÷àêàõà äà ãî íàíèæàò êàòî áðúìáàð è äà ãî îñòàâÿò äà ñå ãúð÷è â ðúæäèâà, ìú÷èòåëíà àãîíèÿ.
Âäèãíà ïàð÷å îò ïðîçîðå÷íà ðàìêà, îãëåäà ãî è ãî ìåòíà íàñòðàíè. Íàáëèçî ñå âàëÿøå íåùî êàòî ÷åðïàê îò âåëèêàíñêà êóõíÿ, îãúíàò è ñìà÷êàí â æàðêàòà âúëíà íà íåâúîáðàçèìà åêñïëîçèÿ. Ïî-íàòàòúê ëåæåøå òîëêîâà ãðàìàäíî áóòàëî, ÷å Ìàéê íå áè ìîãúë è äà ãî ïîìðúäíå, êàìî ëè äà ãî âäèãíå. Ïðåñêî÷è ãî. Ïðåñêî÷è ãî è...
Àìè àêî íàìåðÿ ÷åðåï? - âíåçàïíî ñè ïîìèñëè òîé. ×åðåïà íà íÿêîå îò äåöàòà, êîèòî çàãèíàëè òóê äîêàòî òúðñåëè øîêîëàäîâè ÿéöà ïðåç õèëÿäà äåâåòñòîòèí è íå çíàì êîÿ ñè?
Æåñòîêî ïîòðåñåí îò ìèñúëòà, Ìàéê ñå îçúðíà èç ïóñòîòî ñëúí÷åâî ïîëå. Âÿòúðúò òèõè÷êî íàïÿâàøå êðàé óøèòå ìó ïåñåíòà íà ìîðñêà ðàêîâèíà è íàä ëèâàäàòà îòíîâî ïëúçíà çäðà÷ êàòî ñÿíêàòà íà ãèãàíòñêè ïðèëåï... èëè ïòèöà. Èçâåäíúæ ïàê îñúçíà ñ ïúëíà ñèëà êîëêî òèõî å òóê, êîëêî ñòðàííî èçãëåæäà ïîëåòî ñ êóïèùàòà òóõëè è êèëíàòèòå íàñàì-íàòàì ðàçïîêúñàíè æåëåçíè ãðàìàäè. Ñÿêàø ïðåäè áåçáðîé ãîäèíè ñðåä òàÿ ðàâíèíà ñå áå ðàçèãðàëà íÿêàêâà æåñòîêà áèòêà.
Íå ñå âòåëÿâàé, ìèñëåíî ñè îòâúðíà òîé, îïèòâàéêè äà ïðîãîíè òðåâîãàòà. Îùå ïðåäè ïåòäåñåò ãîäèíè ñà îòêðèëè êàêâîòî å èìàëî çà îòêðèâàíå. Âåäíàãà ñëåä îíîâà. À äàæå è äà å îñòàíàëî íåùî, çà òîëêîâà ãîäèíè âñå íÿêîé äðóã õëàïàê - èëè âúçðàñòåí - áè íàìåðèë... îñòàíêèòå. Èëè ñè âúîáðàçÿâàø, ÷å ïðúâ èäâàø òóê äà òúðñèø ñóâåíèð?
Íå... íå, íå ñè ãî âúîáðàçÿâàì. Íî...
Íî êàêâî? - çàïèòà òðåçâîòî ãëàñ÷å è Ìàéê ñè ïîìèñëè, ÷å òî ìàé ïî÷âà äà ãîâîðè ïðåêàëåíî âèñîêî è çàáúðçàíî. Äàæå è äà å èìàëî íåùî çà íàìèðàíå, òî áè èçòëÿëî îòäàâíà. Òúé ÷å... êàêâî?
Íàìåðè ñðåä áóðåíèòå ñòðîøåíî ÷åêìåäæå îò áþðî. Ñëåä êðàòúê îãëåä ãî çàõâúðëè íàñòðàíè è ïðèñòúïè îùå ìàëêî êúì ÿìàòà íà ôóíäàìåíòà, êúäåòî íàõîäêèòå ñòàâàõà ïîâå÷å. Âñå ùåøå äà íàìåðè íåùî ïîäõîäÿùî.
Àìè àêî èìà ïðèçðàöè? Òàì å ðàáîòàòà. Àìè àêî âèäÿ êàê äâå ðúöå ñå ïîäàâàò íàä ðúáà íà ÿìàòà è îòâúòðå çàïî÷íàò äà èçëèçàò õëàïåòà, îáëå÷åíè â èçòëåëèòå ïàðöàëèâè îñòàíêè îò íÿêîãàøíèòå ñè âåëèêäåíñêè êîñòþì÷åòà, íîñåùè áåëåçèòå íà ïðîëåòíà êàë, åñåíåí äúæä è ñïëúñòåí çèìåí ñíÿã îò öåëè ïåòäåñåò ãîäèíè? Õëàïåòà áåç ãëàâè (â ó÷èëèùå áå ÷óâàë, ÷å ñëåä åêñïëîçèÿòà íÿêàêâà æåíà îòêðèëà ãëàâàòà íà åäíà îò æåðòâèòå ñðåä êëîíèòå íà ÿáúëêàòà â çàäíèÿ ñè äâîð), áåç êðàêà, èçêîðìåíè êàòî ðèáè, à ìîæå áè è õëàïåòà êàòî ìåí, êîèòî ñà ñëåçëè äîëó äà ïîèãðàÿò... äîëó, êúäåòî å ìðà÷íî... ïîä êðèâèòå æåëåçíè ãðåäè è îãðîìíèòå ðúæäèâè çúá÷àòêè...
Î, ïðåñòàíè, çà Áîãà!
Íî â ãðúáíàêà ìó ñå âïèâàõà òðúïêè è òîé ðåøè, ÷å å êðàéíî âðåìå äà âçåìå íåùî - êàêâîòî è äà å - è äà ñè ïëþå íà ïåòèòå. Ïîñåãíà ïî÷òè áåç äà ãëåäà è âäèãíà îò çåìÿòà çúáíî êîëåëî ñ äèàìåòúð îêîëî ïåòíàéñåò ñàíòèìåòðà. Â äæîáà ñè èìàøå ìîëèâ è áúðçî èç÷åãúðòà ñ íåãî ïîëåïíàëàòà ìåæäó çúáöèòå ïðúñò. Ïîñëå ïðèáðà ñóâåíèðà. Ñåãà ùåøå äà ñè âúðâè. Äà, ùåøå äà ñè âúðâè...
Íî êðàêàòà ìó áàâíî ãî íîñåõà â îáðàòíàòà ïîñîêà, êúì ÿìàòà è Ìàéê îñúçíà ñ îò÷àÿíèå è óæàñ, ÷å òðÿáâà äà ïîãëåäíå äîëó. Òðÿáâà äà âèäè.
Õâàíà ñå çà íÿêàêâà ñòúð÷àùà îò çåìÿòà ïðîãíèëà ïîäïîðíà ãðåäà è èçïúíà øèÿ íàïðåä, îïèòâàéêè äà çúðíå êàêâî èìà äîëó. Íå óñïÿ. Áåøå ñå ïðèáëèæèë íà ÷åòèðè-ïåò ìåòðà îò ðúáà, íî âñå îùå áå òâúðäå äàëå÷å, çà äà âèäè äúíîòî.
Íå ìè ïóêà äàëè ùå ãî âèäÿ èëè íå. Òðúãâàì ñè îùå ñåãà. Âå÷å íàìåðèõ ñóâåíèð. Íÿìà êàêâî äà ãëåäàì èç òàÿ ïîðóòåíà âåõòà äóïêà. Òàòêî çàðú÷à äà ñòîÿ íàñòðàíè îò íåÿ.
Íî ìú÷èòåëíîòî, åäâà ëè íå òðåñêàâî ëþáîïèòñòâî, êîåòî ãî áå îáçåëî, íå èñêàøå äà ñå ïðåäàâà. Áîÿçëèâî, êðà÷êà ïî êðà÷êà, Ìàéê ïðèáëèæàâàøå êúì ÿìàòà, ðàçáèðàéêè ÿñíî, ÷å ùîì ñòèãíå äî êðàÿ íà äúðâåíàòà ãðåäà, âå÷å íÿìà äà èìà çà êàêâî äà ñå äúðæè, ðàçáèðàéêè ñúùî òàêà, ÷å çåìÿòà òóê íàèñòèíà å êàëíà è ðîõêàâà. Òóê-òàì êðàé ðúáà çàáåëÿçâàøå âäëúáíàòèíè êàòî õëúòíàëè ñòàðè ãðîáîâå è ñå äîñåùàøå, ÷å òîâà ñà ìåñòà íà ïðåäèøíè ñðóòâàíèÿ.
Óñåùàéêè êàê ñúðöåòî áëúñêà â ãúðäèòå ìó îãëóøèòåëíî êàòî îòìåðåíà ñòúïêà íà ìàðøèðóâàù âçâîä, òîé ñå äîáðà äî ðúáà è íàäíèêíà íàäîëó.
Ñãóøåíà íà äúíîòî íà ÿìàòà, ïòèöàòà ãëåäàøå êúì íåãî.
Îòíà÷àëî Ìàéê íå ïîâÿðâà íà î÷èòå ñè. Â òÿëîòî ìó ñÿêàø áÿõà çàìðúçíàëè âñè÷êè ìóñêóë÷åòà è íåðâè, âêëþ÷èòåëíî è îíåçè, ïî êîèòî ïðîòè÷àò ìèñëèòå. Íå ñàìî îò ïîòðåñåíèåòî, ÷å âèæäà ÷óäîâèùíà ïòèöà ñúñ ñêðîìíîòî ñèâî îïåðåíèå íà âðàá÷å è ÿðêàòà îðàíæåâà ãðúä íà ÷åðâåíîøèéêà; èñòèíñêàòà ïðè÷èíà çà ïîòðåñåíèåòî ìó ñå êîðåíåøå â àáñîëþòíî íåî÷àêâàíàòà ãëåäêà. Áå î÷àêâàë äà âèäè ìîíîëèòíè ìàøèíè, ïîëóçàòúíàëè â ÷åðíà êàë è ëîêâè çàñòîÿëà âîäà; âìåñòî òîâà íàäíè÷àøå â îãðîìíî ãíåçäî, çàïúëâàùî ôóíäàìåíòà îò êðàé äî êðàé. Òðåâàòà, îò êîÿòî áå èçïëåòåíî, áè ñòèãíàëà çà äåñåòêè áàëè ñåíî, ñàìî ÷å áåøå ñðåáðèñòà è ñòàðà. Ïòèöàòà ëåæåøå ñðåä ãíåçäîòî, îáðàì÷åíèòå â çëàòèñòî î÷è ñå ÷åðíååõà êàòî ïðåñåí, ãîðåù àñôàëò è â áåçóìíèÿ êðàòúê ìèã ïðåäè äà ñå èçòðúãíå îò âöåïåíåíèåòî, Ìàéê çúðíà â òÿõ ñâîåòî îòðàæåíèå.
Ñåòíå ïðúñòòà èçâåäíúæ ñå ðàçäâèæè è ñÿêàø ïîòå÷å ïîä êðàêàòà ìó. Ìàéê ÷ó îñòðèÿ ïóêîò íà ðàçêúñàíè êîðåíè è îñúçíà, ÷å ñå õëúçãà íàäîëó.
Ñ êðÿñúê ñå õâúðëè íàçàä, ðàçìàõâàéêè ðúöå çà ðàâíîâåñèå. Íå óñòîÿ íà íîçå è òåæêî ðóõíà ïî ãðúá âúðõó îñåÿíàòà ñ îáëîìêè çåìÿ. Íÿêàêâî òúïî ìåòàëíî ïàð÷å áîëåçíåíî ñå âðÿçà â ãúðáà ìó è òîé óñïÿ äà ñè ïîìèñëè çà ñêèòíè÷åñêèÿ ñòîë ïðåäè äà ÷óå åêñïëîçèâíîòî ïúðõàíå íà ïòè÷è êðèëå. 
Òðåñêàâî ñå èçâúðòÿ íà êîëåíå, ïðîïúëçÿ, îçúðíà ñå ïðåç ðàìî è âèäÿ êàê ïòèöàòà èçõâðúêâà îò ÿìàòà. Ëþñïåñòèòå é êðàêà áÿõà òúìíî îðàíæåâè. Âñÿêî êðèëî áå äúëãî íàä òðè ìåòðà è îò âèõúðà íà óäàðèòå èì ïî ïîâåõíàëàòà òðåâà ïðîáÿãâàõà íàñàì-íàòàì áåçôîðìåíè âúëíè êàòî ïîä ðîòîðà íà õåëèêîïòåð. Îò ÷îâêàòà èçëåòÿ äðåçãàâ, öâúð÷àù êðÿñúê. Íÿêîëêî ïåðà ñå îòðîíèõà îò êðèëåòå è êðúæåéêè çàñëèçàõà îáðàòíî êúì ÿìàòà.
Ìàéê ñêî÷è íà êðàêà è ïîáÿãíà.
Ñòðåìãëàâî òúð÷åøå ïðåç ïîëåòî âå÷å áåç äà ñå îçúðòà, íå ñìååøå äà ñå îçúðòà. Ïòèöàòà íå ïðèëè÷àøå íà Ðîäàí, íî Ìàéê óñåùàøå, ÷å òÿ å äóõúò íà Ðîäàí, èçõâðúêíàë îò ðóèíèòå íà ñòîìàíîëåÿðíàòà êàòî íÿêàêâî ÷óäîâèùíî äÿâîë÷å îò êóòèÿ. Ïðåïúíà ñå, ïàäíà íà êîëÿíî, ïàê ñå íàäèãíà è ïðîäúëæè äà òè÷à.
Îòíîâî ñå ðàçäàäå ñòðàííèÿò äðåçãàâ, öâúð÷àù êðÿñúê. Îáãúðíà ãî ñÿíêà è êîãàòî âäèãíà î÷è, Ìàéê âèäÿ ÷óäîâèùåòî - áå ïðåëåòÿëî ñàìî íà ìåòúð-äâà íàä ãëàâàòà ìó. Ìðúñíîæúëòàòà ÷îâêà ñå îòâàðÿøå è çàòâàðÿøå, ðàçêðèâàéêè ðîçîâà ïàñò. Ïòèöàòà ðÿçêî çàâè íàñðåùà. Âÿòúðúò îò êðèëåòå é òëàñíà â ëèöåòî ìó ñóõ, íåïðèÿòåí ìèðèñ - äúõ íà òàâàíñêè ïðàõ, íåíóæíè âåõòîðèè è ïðîãíèëè âúçãëàâíèöè.
Ìàéê ñâè íàëÿâî è ïàê çúðíà îòïðåä ïàäíàëèÿ êîìèí. Âïóñíà ñå â îò÷àÿí áÿã êúì íåãî, ðàçìàõâàéêè îòñå÷åíî ëàêòè êðàé ðåáðàòà ñè. Ïòèöàòà èçêðåùÿ è ìîì÷åòî ÷ó ïúðõàíåòî íà êðèëåòå é. Ïëþùÿõà êàòî êîðàáíè ïëàòíà. Íåùî ãî áëúñíà â òèëà. Ïî âðàòà ìó ñÿêàø ïðèïëàìíàõà îãíåíè åçè÷åòà. Óñåòè êàê îòçàä ïîä ÿêàòà ìó ïëúçâà ñòðóéêà ãîðåùà êðúâ.
Ïòèöàòà îòíîâî çàâè - ÿâíî ñå êàíåøå äà ãî ñãðàá÷è ñ íîêòè è äà ãî îòíåñå êàêòî ÿñòðåá îòíàñÿ ïîëñêà ìèøêà. Äà ãî îòìúêíå â ãíåçäîòî ñè. Äà ãî èçÿäå.
Äîêàòî òÿ ïàäàøå íàñðåùà, âïåðèëà â íåãî ÷åðíèòå ñè, óæàñÿâàùî æèâè î÷è, Ìàéê ïúðãàâî îòñêî÷è íàäÿñíî. Íîêòèòå ìèíàõà íà ñàíòèìåòðè îò íåãî. Ïðàøíèÿò ìèðèñ íà îãðîìíèòå êðèëå áåøå íåïîíîñèì, çàäóøëèâ.
Ñåãà òè÷àøå óñïîðåäíî íà ðóõíàëèÿ êîìèí è êðàé ëàêúòÿ ìó ñå ìÿðêàõà ñòàðèòå òóõëè. Âå÷å âèæäàøå êðàÿ. Àêî ñìîãíåøå äà ñå äîáåðå äîòàì, äà êðúøíå íàëÿâî è äà ñå âìúêíå âúòðå, ìîæå áè ùåøå äà ñå ñïàñè. Ïòèöàòà èçãëåæäàøå ïðåêàëåíî ãðàìàäíà, çà äà ñå ïðîâðå ïðåç îòâîðà.
Ìàëêî îñòàíà äà íå óñïåå. Ïòèöàòà îòíîâî ëåòåøå íàñðåùà, âñå ïî-áëèçî è ïî-áëèçî, îò ïëÿñêàùèòå êðèëå âååõà óðàãàííè ïîðèâè, ëþñïåñòèòå êðàêà ñî÷åõà ïðàâî êúì æåðòâàòà è ñòðåìèòåëíî ñëèçàõà íàäîëó. Ïàê ñå ðàçäàäå êðÿñúê è òîçè ïúò Ìàéê ñÿêàø äîëîâè â íåãî òúðæåñòâóâàùà çëîáà.
Òîé íàâåäå ãëàâà, âäèãíà ðúêà äà ñå ïðåäïàçè è ñå õâúðëè íàïðåä. Ëàïèòå ñå ñâèõà è çà ìèã ïòèöàòà ãî ñãðàá÷è çà ðúêàòà. Èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å å â ïëåí íà íåâåðîÿòíî ìîùíè ïðúñòè, çàâúðøâàùè ñ îñòðè íîêòè. Õàïåõà êàòî êó÷åøêè çúáè. Ïëÿñúêúò íà êðèëå îòåêâàøå ãðúìîâíî â óøèòå ìó; ñìúòíî äîëîâè êàê íàîêîëî ñå ñèïÿò ïåðà è íÿêîè îò òÿõ ïëúçâàò ïî áóçèòå ìó êàòî ïðèçðà÷íè öåëóâêè. Ïîñëå ïòèöàòà ñå èçäèãíà, çà ìîìåíò Ìàéê ñå óñåòè ïðèäúðïàí íàãîðå - ïúðâî ïðàâ, ñåòíå íà ïðúñòè... è â åäíà çàñòèíàëà ñåêóíäà ðàçáðà, ÷å âðúõ÷åòàòà íà êåöîâåòå ìó ãóáÿò äîïèð ñúñ çåìÿòà.
- ÏÓÑÍÈ ÌÅ! - èçêðåùÿ òîé è ðàçìÿòà ðúêà.
Íîêòèòå ãî óäúðæàõà îùå ìèã, ïîñëå ðúêàâúò íà ðèçàòà ñå ðàçäðà. Òåæêî òóïíà äîëó. Ïòèöàòà ÿðîñòíî èçêðåùÿ. Ìàéê ïàê ïîáÿãíà, êàòî ñè ïðîáèâàøå ïúò ïðåç ïåðàòà íà îïàøêàòà é, ïîëóçàäóøåí îò òåæêèÿ ñóõ ìèðèñ. Ñÿêàø òè÷àøå ïðåç ïåðóøèíåíà çàâåñà.
Êàøëÿéêè, ñ ïîäëþòåíè î÷è îò ñúëçèòå è îò ãíóñíèÿ ïðàõ ïî ïåðàòà íà ïòèöàòà, òîé íàõúëòà â îòâîðà íà ïàäíàëèÿ êîìèí. Âå÷å íå ìèñëåøå êàêâî ìîæå äà ñå ñïîòàéâà âúòðå. Òè÷àøå ïðåç ìðàêà è çàäàâåíèòå ìó ðèäàíèÿ ãëóõî îòåêâàõà îò ñòåíèòå. ×àê êîãàòî íàâëåçå ïåò-øåñò ìåòðà íàâúòðå, òîé ñïðÿ è ñå îáúðíà êúì ÿðêîòî êðúã÷å äíåâíà ñâåòëèíà. Ãúðäèòå ìó ñå íàäèãàõà è îòïóñêàõà íà ñèòíè, áúðçè òëàñúöè. Âíåçàïíî îñúçíà, ÷å àêî å ïðåöåíèë ïîãðåøíî ðàçìåðèòå íà ïòèöàòà èëè îòâîðà, çíà÷è ñå å ñàìîóáèë ñ ïúëíà ãàðàíöèÿ - âñå åäíî ÷å å ëàïíàë öåâèòå íà òàòêîâàòà ïóøêà è å äðúïíàë ñïóñúêà. Èçõîä íÿìàøå. Íàìèðàøå ñå íå ïðîñòî â òóíåë, à â çàäúíåíà óëèöà. Äðóãèÿò êðàé íà êîìèíà áåøå ïîòúíàë â çåìÿòà.
Îòíîâî ñå ðàçäàäå êðÿñúê è èçâåäíúæ ñâåòëèíàòà â îòâîðà íà òóíåëà ïîìðúêíà - ïòèöàòà áå êàöíàëà îòâúí. Âèäÿ æúëòèòå é ëþñïåñòè íîçå, äåáåëè êîëêîòî áåäðîòî íà âúçðàñòåí ìúæ. Ïîñëå òÿ ïðèâåäå ãëàâà è íàäíèêíà â êîìèíà. Ïðåä ïîãëåäà íà Ìàéê ïàê èçíèêíàõà ÷óäîâèùíî ëúñêàâèòå êàòðàíåíè î÷è ñúñ çëàòíèòå êðúã÷åòà íà èðèñèòå. ×îâêàòà ñå îòâàðÿøå è çàòâàðÿøå, îòâàðÿøå è çàòâàðÿøå, è ïðè âñÿêî õëîïâàíå ñå ðàçäàâàøå ðÿçúê ïóêîò, ñúâñåì êàòî îíçè, êîéòî ÷óâàø êîãàòî èçâåäíúæ òè ñå ÷óêíàò çúáèòå. Îñòðà å, ïîìèñëè ìîì÷åòî. Îñòðà ÷îâêà èìà. È ïðåäè çíàåõ, ÷å ïòèöèòå èìàò îñòðè ÷îâêè, íî ìàé íèêîãà äî äíåñ íå ñúì ñå çàìèñëÿë íàä òîâà.
×óäîâèùåòî èçêðÿñêà. Â òóõëåíèÿ òóíåë çâóêúò ïðîêúíòÿ òúé ìîùíî, ÷å Ìàéê ïðèòèñíà óøèòå ñè ñ äëàíè.
Ïòèöàòà çàïî÷íà äà ñå ïðîâèðà â îòâîðà íà êîìèíà.
- Íå! - èçêðåùÿ Ìàéê. - Íå, íå ìîæåø!
Ñâåòëèíàòà ãàñíåøå âñå ïîâå÷å è ïîâå÷å, äîêàòî ïòè÷åòî òÿëî áàâíî ñè ïðîïðàâÿøå ïúò íàâúòðå (Î, Áîæå ìîé, êàê íå ñå ñåòèõ, ÷å öÿëàòà å îò ïåðóøèíà? Êàê íå ñå ñåòèõ, ÷å ìîæå äà ñå ïðîâèðà?). Ñâåòëèíàòà ãàñíåøå... ãàñíåøå... èç÷åçíà. Îñòàâàøå ñàìî íåïðîãëåäíèÿò ìðàê, çàäóøëèâèÿò òàâàíñêè ìèðèñ íà ïòèöàòà è øóìîëåíåòî íà ïåðàòà é.
Ìàéê ïàäíà íà êîëåíå è çàîïèïâà ñ ðàçïåðåíè äëàíè õëúòíàëèÿ ïîä íà òóíåëà. Îòêðè ïàð÷å ñòðîøåíà òóõëà ñ íåùî ìåêî ïî îñòðèòå ðúáîâå - íàâÿðíî ìúõ. Îòìåòíà ðúêà è ãî çàïîêèòè íàïðåä. Ðàçäàäå ñå òúï çâóê. Ïòèöàòà ïàê íàäàäå äðåçãàâèÿ ñè, ñêðèáóöàù âèê.
- Äà ñå ìàõàø îòòóê! - èçêðåùÿ Ìàéê.
Íàñòàíà òèøèíà... ñåòíå îòíîâî ñúùîòî ìåêî, ïîïóêâàùî øóìîëåíå - ïòèöàòà ïðîäúëæàâàøå äà ñå ïðîâèðà â êîìèíà. Ìàéê îïèïà íàîêîëî, íàìåðè îùå îòëîìêè è âçå äà ãè õâúðëÿ åäíà ïîäèð äðóãà. Òå îòñêà÷àõà îò ïòèöàòà ñ ãëóõè óäàðè è çâúíêî ñå ñèïåõà íà òóõëåíèÿ ïîä.
Ìîëÿ Òå, Ãîñïîäè, íåñâúðçàíî ìèñëåøå Ìàéê. Ìîëÿ Òå, Ãîñïîäè, ìîëÿ Òå, Ãîñïîäè, ìîëÿ Òå, Ãîñïîäè...
Õðóìíà ìó, ÷å áè òðÿáâàëî äà îòñòúïè íàçàä ïî êîìèíà. Áå âëÿçúë îòêúì íÿêîãàøíàòà ìó îñíîâà; ëîãè÷íî áå äà ïðåäïîëîæè, ÷å ïî-íàòàòúê îòâîðúò ùå ñå ñòåñíÿâà. Äà, ìîæåøå äà îòñòúïè è äà ñëóøà òèõîòî ïðàøíî øóìîëåíå, äîêàòî ïòèöàòà ñå ïðîâèðà ïîäèð íåãî. Ìîæåøå äà îñòúïè è àêî èìàøå êúñìåò, ùåøå äà ñòàíå òîëêîâà òÿñíî, ÷å ÷óäîâèùåòî äà ñïðå.
Àìè àêî ïòèöàòà ñå çàêëåùè?
Àêî ñòàíåøå òàêà, äâàìàòà ñ ïòèöàòà ùÿõà äà óìðàò åäèí äî äðóã. Ùÿõà äà óìðàò çàåäíî è äà èçãíèÿò çàåäíî. Â ìðàêà.
- Ìîëÿ Òå, Ãîñïîäè! - èçêðåùÿ òîé, áåç èçîáùî äà îñúçíàâà, ÷å ãî èçðè÷à íà ãëàñ.
Çàïîêèòè íàïðåä îùå åäíî ïàð÷å òóõëà è ñåãà óäàðúò ìó áå ïî-ìîùåí - ìíîãî ïî-êúñíî ùåøå äà ðàçêàæå íà îñòàíàëèòå, ÷å â îíçè ìèã ñÿêàø íÿêîé ñòîÿë çàä íåãî è îíçè íÿêîé òëàñíàë ðúêàòà ìó ñúñ ñòðàõîòíà ñèëà. Òîçè ïúò íå ñå ðàçäàäå ïðåäèøíîòî ìåêî òóïâàíå; âìåñòî íåãî îòåêíà ïëÿñúê, êàêúâòî áè èçäàëà äåòñêà äëàí, øëÿïàùà âúðõó ÷èíèÿ ñ ïîëóòå÷íî íèøåñòå. Ïòèöàòà èçêðåùÿ - âå÷å íå îò ãíÿâ, à îò èñòèíñêà áîëêà. Ñóìðà÷íîòî ïúðõàíå íà êðèëåòå é èçïúëíè òóíåëà; äðåõèòå íà Ìàéê çàïëþùÿõà â íàõëóëèÿ óðàãàí îò çëîâîíåí âúçäóõ, ìîì÷åòî ñå çàêàøëÿ çàäàâåíî è îòñòúïè îò âèõðóøêèòå ïðàõ è ìúõ.
Îòíîâî ñå ïîÿâè ñâåòëèíà - îòíà÷àëî ñèâà è çäðà÷íà, ñåòíå âñå ïî-ÿðêà è ïî-ïëúòíà, äîêàòî ïòèöàòà ñå èçìúêâàøå îò ãúðëîòî íà êîìèíà. Ìàéê ñå ðàçðèäà, ïàê ïàäíà íà êîëåíå è òðåñêàâî çàîïèïâà çà îùå òóõëè. Áåç äà ìèñëè êàêâî âúðøè, òîé õóêíà íàïðåä ñ ïúëíè øåïè (â áëåäàòà ñâåòëèíà âèäÿ, ÷å ïàð÷åòàòà íàèñòèíà ñà îáðàñëè ñúñ ñèâîñèíêàâè ìúõîâå è ëèøåè, êàêâèòî ïîêðèâàò ñòàðèòå íàäãðîáíè ïëî÷è), äîêàòî íàáëèæè èçõîäà îò òóíåëà. Ñìÿòàøå äà ñòîðè êàêâîòî å ïî ñèëèòå ìó, çà äà íå ïîçâîëè íà ïòèöàòà äà ñå âúðíå.
Òÿ ñå íàâåæäàøå, ñêëîíèëà ãëàâà íàñòðàíè, êàêòî ïðàâÿò ïîíÿêîãà äðåñèðàíèòå ïòèöè â êëåòêà, è Ìàéê âèäÿ êúäå å óëó÷èë ïîñëåäíèÿò ìó óäàð. Îò äÿñíîòî îêî íà ïòèöàòà íå áå îñòàíàëî ïî÷òè íèùî. Âìåñòî ëúñêàâèÿ êàòðàíåí ìåõóð ñåãà çååøå êúðâàâ êðàòåð. Îò úãúë÷åòî íà ïðàçíàòà îðáèòà ïî ÷îâêàòà ñå ñòè÷àøå ñòðóéêà ñèâî-áåëåçíèêàâà ñëóç. Èç ãíîéíàòà òå÷íîñò ãúìæàõà è ïúïëåõà äðåáíè ïàðàçèòè.
Ïòèöàòà ãî âèäÿ è ñå õâúðëè íàïðåä. Ìàéê îòâúðíà ñ ãðàä îò òóõëè. Ïàð÷åòàòà ñå ñèïåõà ïî ãëàâàòà è ÷îâêàòà íà ïòèöàòà. Òÿ îòñòúïè çà ìèã, ïîñëå ïàê ñå ñòðåëíà â àòàêà ñ îòâîðåíà ÷îâêà, ðàçêðèëà ðîçîâàòà ñè ïàñò... è îùå íåùî, îò êîåòî Ìàéê çàñòèíà çà ìèã ñúñ çÿïíàëà óñòà. Åçèêúò íà ÷óäîâèùåòî áåøå ñðåáðèñò è õàîòè÷íî íàïóêàí êàòî çàñòèíàëà äðåâíà ëàâà.
È òîçè åçèê áåøå îñåÿí ñ ìíîæåñòâî îðàíæåâè òîï÷åòà êàòî íÿêàêâè íåëåïè ïóñòèííè áóðåíè, íàìåðèëè êúäå äà ñå âêîðåíÿò çà èçâåñòíî âðåìå.
Ìàéê çàïðàòè ïîñëåäíàòà òóõëà ïðàâî â çåéíàëàòà ïàñò è ïòèöàòà îòñêî÷è, êðåùåéêè îò áåçñèëèå, ÿðîñò è áîëêà. Çà ìîìåíò ìîì÷åòî çúðíà ëþñïåñòèòå ãóùåðîâè êðàêà... ïîñëå îãðîìíèòå êðèëå ðàçòúðñèõà âúçäóõà è ÷óäîâèùåòî èç÷åçíà.
Ñàìî ñëåä íÿêîëêî ñåêóíäè Ìàéê âäèãíà ëèöå - ïðèäîáèëî íåîïðåäåëåí ñèâîêàôåíèêàâ îòòåíúê ïîä êîðàòà îò ïðúñò, ïðàõ è êúñ÷åòà ìúõ, ñ êîÿòî ãî áÿõà îáëåïèëè êðèëåòå íà çâÿðà - êúì òðàêàíåòî íà íîêòè ïî òóõëèòå îòãîðå. Îò öÿëîòî ìó ëèöå ÷èñòî áå ñàìî ïîä î÷èòå - òàì, êúäåòî ñúëçèòå áÿõà èçìèëè ìðúñîòèÿòà.
Ãîðå ïòèöàòà ñå ðàçõîæäàøå íàïðåä-íàçàä: Òàê-òàê-òàê-òàê.
Ìàéê ìèíà íàâúòðå, ñúáðà íàòðîøåíè òóõëè è ãè ñòðóïà íà êóï÷èíêà êðàé îòâîðà íà êîìèíà - òîëêîâà áëèçî, êîëêîòî ñìååøå äà ïðèñòúïè. Àêî ÷óäîâèùåòî ñå çàâúðíåøå, èñêàøå äà ãî îáñòðåëâà îò óïîð. Íàâúí âñå îùå ãðååøå ñëúíöå - áåøå ìàé è äî çàëåç îñòàâàøå äîñòà âðåìå - íî êàêâî äà ïðàâè, àêî ïòèöàòà ðåøè äà ÷àêà?
Ìàéê ïðåãëúòíà è çà ìîìåíò áîëêà ïðîðÿçà ñòåíèòå íà çàñúõíàëîòî ìó ãúðëî. 
Îòãîðå òðîïîòúò ïðîäúëæàâàøå: Òàê-òàê-òàê.
Âå÷å èìàøå öÿëà êàìàðà áîåïðèïàñè. Â çäðà÷à îòâúä ìÿñòîòî, êúäåòî êîñèòå ñëúí÷åâè ëú÷è õâúðëÿõà â êîìèíà ñâåòúë îâàë, ïàð÷åòàòà òóõëè íàïîìíÿõà êúñ÷åòà îò ñòðîøåíà ñúäèíà, ñúáðàíè ñ ìåòëàòà íà ðàáîòëèâà ñòîïàíêà. Ìàéê èçáúðñà ìðúñíèòå ñè äëàíè â êðà÷îëèòå íà äæèíñèòå è çà÷àêà äà âèäè êàêâî ùå ñòàíå.
Ìèíà äîñòà âðåìå ïðåäè äà ñòàíå êàêâîòî è äà áèëî - ìîæå áè ïåò, à ìîæå áè äâàéñåò è ïåò ìèíóòè. Óñåùàøå ñàìî êàê ïòèöàòà ñå ðàçõîæäà îòãîðå êàòî ÷îâåê, ñòðàäàù îò áåçñúíèöà â òðè ñëåä ïîëóíîù.
Ïîñëå êðèëåòå îòíîâî çàïëþùÿõà. Ïòèöàòà êàöíà ïðåä îòâîðà íà êîìèíà. Êîëåíè÷èë çàä êóï÷èíàòà òóõëè, Ìàéê ÿ îáñèïà ñúñ ñíàðÿäè îùå ïðåäè äà å íàâåëà ãëàâà. Åäíî ïàð÷å ñå âðÿçà â æúëòèÿ ëþñïåñò êðàê è îò ðàíàòà øóðíà ñòðóÿ òúìíà êðúâ - ïî÷òè ÷åðíà êàòî î÷èòå íà ÷óäîâèùåòî. Ìàéê âúçòîðæåíî èçêðåùÿ, íî òúíè÷êèÿò ìó ãëàñ çàãëúõíà ñðåä áåñíèÿ ïèñúê íà çâÿðà.
- Ìàõàé ñå îòòóê! - âèêíà Ìàéê. - Ùå òå çàìåðÿì äîêàòî íå ñå ìàõíåø, ïðåä Áîãà ñå êúëíà!
Ïòèöàòà ïîäõâðúêíà âúðõó êîìèíà è ïðîäúëæè äà ñå ðàçõîæäà.
Ìàéê ÷àêàøå.
Íàé-ñåòíå êðèëåòå îòíîâî çàïúðõàõà è ïòèöàòà èçëåòÿ. Ìàéê î÷àêâàøå äà âèäè ïàê æúëòèòå êîêîøè êðàêà. Àëà òå íå ñå ïîÿâÿâàõà. Ïðîäúëæè äà ñòîè íà ìÿñòî, óáåäåí, ÷å âðàãúò ãîòâè íÿêàêâà êëîïêà... äîêàòî íàêðàÿ îñúçíà, ÷å íå å òàì ðàáîòàòà è íå çàòîâà èç÷àêâà. Èç÷àêâàøå çàùîòî íå ñìååøå äà èçëåçå, íå ñìååøå äà íàïóñíå áåçîïàñíàòà äóïêà.
À, íå! Äà ãè íÿìàìå òàêèâà! Àç äà íå ñúì çàåê!
Ãðàáíà äâå øåïè òóõëåíè ïàð÷åòà, îñòàíàëîòî íàòúïêà â ïàçâàòà ñè. Èçëåçå îò êîìèíà, êàòî ñå ìú÷åøå äà ãëåäà âúâ âñè÷êè ïîñîêè åäíîâðåìåííî è óæàñíî ñúæàëÿâàøå, ÷å íÿìà î÷è íà òèëà. Âèäÿ ñàìî íåîáÿòíîòî ïîëå, îñåÿíî ñ ðúæäèâè îñòàíêè îò ñòîìàíîëåÿðíàòà íà Êè÷úíúð. Çàâúðòÿ ñå, óâåðåí, ÷å ùå çúðíå ïòèöàòà êàöíàëà ãîðå íà ðúáà êàòî ëåøîÿä - âå÷å åäíîîê ëåøîÿä - ñ åäíè÷êîòî æåëàíèå ìîì÷åòî äà ÿ âèäè ïðåäè äà ãî íàïàäíå çà ñåòåí ïúò, à ïîñëå äà ðàçäèðà, äà ïðîìóøâà, äà ðàçêúñâà ñ îñòðàòà ñè ÷îâêà.
Íî ïòèöàòà íå áåøå íà ðúáà.
Íàèñòèíà áå èç÷åçíàëà.
È íåðâèòå íà Ìàéê íå èçäúðæàõà.
Òîé îãëóøèòåëíî èçïèùÿ îò ñòðàõ è õóêíà êúì ïðîãíèëàòà äúñ÷åíà îãðàäà ìåæäó ïîëåòî è ïúòÿ, êàòî â äâèæåíèå èçòúðâà è ïîñëåäíèòå ïàð÷åòà òóõëà. Îñòàíàëèòå ñå èçðúñèõà îò ïàçâàòà êîãàòî ðèçàòà ìó èçõâðúêíà îò äæèíñèòå. Ïðåìåòíà ñå ïðåç ñòîáîðà ñ åäíà ðúêà, äîñóù êàòî Ðîé Ðîäæúðñ â åïèçîäà, êîãàòî èñêà äà ñå èçôóêà ïðåä Äåéë Åâàíñ äîêàòî ñå ïðèáèðà îò êîíþøíÿòà çàåäíî ñ Ïàò Áðåéäè è äðóãèòå êàóáîè. Ñãðàá÷è êîðìèëîòî íà âåëîñèïåäà è äåñåòèíà ìåòðà òè÷à ñ íåãî ïî ïúòÿ, ïðåäè äà ñêî÷è íà ñåäëîòî. Ïîñëå áÿñíî çàâúðòÿ ïåäàëèòå è íå ïîñìÿ íèòî äà ñå îçúðíå, íèòî äà íàìàëè ñêîðîñòòà, äîêàòî íå ñòèãíà äî íà÷àëîòî íà ãëàâíàòà óëèöà, êúäåòî ìèíàâàõà äîñòà êîëè.
Êîãàòî ñå ïðèáðà ó äîìà, áàùà ìó ñìåíÿøå ñâåùèòå íà òðàêòîðà. Óèë ìó ïîäìåòíà, ÷å èçãëåæäà òâúðäå ñòðåñíàò è èçïîöàïàí. Ìàéê ñå ïîêîëåáà ñàìî ñåêóíäà ïðåäè äà îòâúðíå, ÷å íà âðúùàíå ïàäíàë îò êîëåëîòî äîêàòî îïèòâàë äà çàîáèêîëè åäíà ÿìà íà ïúòÿ.
- Äà íå ñè ñè ñòðîøèë íåùî, Ìèêè? - çàïèòà Óèë, îãëåæäàéêè ñèíà ñè ìàëêî ïî-âíèìàòåëíî.
- Íå, ñúð.
- Íåùî íàâåõíàòî?
- Ú-ú.
- Äîíåñå ëè ñóâåíèð?
Ìàéê áðúêíà â äæîáà ñè è íàïèïà çúáíîòî êîëåëî. Ïîêàçà ãî íà áàùà ñè, êîéòî ïîîãëåäà æåëÿçîòî, ïîñëå ïîñåãíà è èçìúêíà ñèòíî êúñ÷å òóõëà îò âúçãëàâíè÷êàòà ïîä ïàëåöà íà Ìàéê. Òîâà êàòî ÷å ãî çàèíòåðåñóâà ïîâå÷å.
- Îò îíçè âåõò êîìèí ëè å? - çàïèòà Óèë.
Ìàéê êèìíà.
- Âúòðå ëè ñè âëèçàë?
Ìàéê êèìíà îòíîâî.
- Âèäÿ ëè íåùî? - çàïèòà Óèë è ñÿêàø çà äà ïðåâúðíå âúïðîñà â øåãà (ìàêàð ÷å ñúâñåì íå çâó÷åøå òàêà) ïîáúðçà äà äîáàâè: - Ñêðèòî ñúêðîâèùå, äà ðå÷åì?
Ìàéê ñå ïîóñìèõíà è ïîêëàòè ãëàâà.
- Äîáðå äå, ñàìî íåäåé äà ðàçïðàâÿø íà ìàéêà ñè, ÷å ñè ñå âðÿë òàì - êàçà Óèë. - Ùå íè îïóøêà è äâàìàòà - ïúðâî ìåíå, ïîñëå òåáå. - Òîé îãëåäà ñèíà ñè îùå ïî-âíèìàòåëíî. - Ìèêè, òè íàèñòèíà ëè ñè äîáðå?
- Ú?
- Íåùî ïîñáðú÷êàí ìè èçãëåæäàø ïîêðàé î÷èòå.
- Ñèãóðíî ñúì ñå óìîðèë - êàçà Ìàéê. - Äîòàì, çíàåø, ñà äåñåò-äâàíàéñåò êèëîìåòðà è îùå òîëêîâà íà âðúùàíå. Äà òè ïîìîãíà ëè çà òðàêòîðà, òàòå?
- Íå, çà òàÿ ñåäìèöà ñâúðøèõ ñ ÷îâúðêàíåòî. Âëèçàé äà ñå èçìèåø.
Ìàéê òðúãíà êúì âðàòàòà, íî âíåçàïíî áàùà ìó îòíîâî ãî ïîâèêà. Îçúðíà ñå.
- Íå èñêàì ïîâå÷å äà õîäèø òàì - êàçà Óèë, - ïîíå äîäåòî íå ñâúðøè öÿëàòà äàíäàíèÿ è íå ñïèïàò îíçè ìðúñíèê... òè íàëè íå ñè âèäÿë íÿêîãî èç ðàçâàëèíèòå? Íÿêîé äà òå å ãîíèë, äà òè å äîñàæäàë?
- Æèâà äóøà íå âèäÿõ - îòâúðíà Ìàéê.
Óèë êèìíà è ñè çàïàëè öèãàðà.
- Ìàé ñáúðêàõ äåòî òå ïðàòèõ òàì. Òàêâèç ñòàðè ìåñòà... ïîíÿâãà ìîæå äà ñòàíàò îïàñíè.
Çà ìèã ïîãëåäèòå èì ñå ñðåùíàõà.
- Äîáðå, òàòêî - êàçà Ìàéê. - È áåç òîâà íå ìè ñå õîäè âå÷å. Áåøå ìàëêî ñòðàøíè÷êî.
Óèë êèìíà ïàê.
- ×èíè ìè ñå, ÷å å íàé-äîáðå äà íå äðúíêàìå ìíîãî-ìíîãî. Áÿãàé äà ñå èçìèåø. È êàæè íà ìàéêà ñè äà ñëîæè òðè-÷åòèðè íàäåíè÷êè â ïîâå÷å.
Ìàéê âëåçå äà ñå èçìèå.


                        6.

Íå ìèñëè çà òîâà ñåãà, êàçà ñè Ìàéê Õåíëúí äîêàòî ñå âçèðàøå â áðàçäèòå, êîèòî ñâúðøâàõà äî áåòîííèÿ ðúá íà Êàíàëà. Íå ìèñëè çà òîâà, ìîæå äà å áèëî ïðîñòî ñúí è...
Ïî ñòåíàòà íà Êàíàëà èìàøå ïðúñêè çàñúõíàëà êðúâ.
Ìàéê ñå âãëåäà â òÿõ, ïîñëå ñâåäå î÷è êúì Êàíàëà. Ìðà÷íèòå âîäè ñòðóÿõà è îòìèíàâàõà áåçøóìíî. Ãðîçäîâå ìðúñíîæúëòà ïÿíà ïîëåïâàõà ïî áåòîííèòå ñòåíè, îò âðåìå íà âðåìå ñå îòêúñâàõà è ëåíèâî îòïëàâàõà íàäîëó, îïèñâàéêè äúãè è ïèðóåòè. Çà ìèã - ñàìî çà ìèã - äâå îò ïåíåñòèòå ïåòíà ñå ñëÿõà è ñàêàø îáðàçóâàõà ëèöå, äåòñêî ëèöå, èçâèëî î÷è íàãîðå â èçðàç íà óæàñ è ñòðàäàíèå.
Ìàéê ñå çàäúõà êàòî óäàðåí.
Ïÿíàòà ñå ðàçêúñà, îòíîâî çàãóáè âñÿêàêúâ ñìèñúë è â òîçè ìîìåíò îòäÿñíî äîëåòÿ øóìåí ïëÿñúê. Ìàéê ðÿçêî çàâúðòÿ ãëàâà, ëåêî ñå ïîñâè è çà ìîìåíò ìó ñå ñòîðè, ÷å âèæäà íåùî â ñÿíêàòà íà òóíåëà, îòêúäåòî èçñêà÷àøå ðåêàòà ñëåä ìèíàâàíåòî ñè ïîä öåíòúðà íà ãðàäà.
Âå÷å íÿìàøå íèùî.
Ðàçòðåïåðàí îò âíåçàïíî íàëåòÿë õëàä, òîé áðúêíà â äæîáà ñè çà íîæ÷åòî, êîåòî áå íàìåðèë ñðåä òðåâàòà. Çàõâúðëè ãî â Êàíàëà. Ðàçäàäå ñå òèõ ïëÿñúê, ïî âîäàòà ïðîáÿãà âúëíè÷êà - îòíà÷àëî êðúã÷å, ïîñëå òå÷åíèåòî ÿ ðàçòåãëè êàòî êëèí... ïîñëå íèùî.
Íèùî îñâåí ñòðàõà, êîéòî âíåçàïíî áå ñòåãíàë ãúðäèòå ìó... è óáèéñòâåíàòà óâåðåíîñò, ÷å íåùî ñòîè íàáëèçî, íåùî ãî äåáíå è áåç äà áúðçà ïðåöåíÿâà øàíñîâåòå ñè.
Îáúðíà ñå ñ íàìåðåíèåòî äà òðúãíå ñïîêîéíî êúì êîëåëîòî - áÿãñòâîòî áè îçíà÷àâàëî äà âúçâèñè òèÿ ñòðàõîâå è äà óíèæè ñåáå ñè - àëà ïëÿñúêúò äîëåòÿ îòíîâî. Òîçè ïúò áåøå ìíîãî ïî-ñèëåí. È Ìàéê ïðåñòàíà äà ñå èíòåðåñóâà îò äîñòîéíñòâîòî ñè. Èçâåäíúæ õóêíà ñ âñè÷êè ñèëè, äîáðà ñå îãðàäàòà è êîëåëîòî, ðèòíà ïîäïîðêàòà ñ ïåòà è ÿðîñòíî çàâúðòÿ ïåäàëèòå íàïðåä, êúì óëèöàòà. Âíåçàïíî ìîðñêèÿò ìèðèñ áå ñòàíàë ïëúòåí... ïðåêàëåíî ïëúòåí. Áåøå íàâñÿêúäå. À è âîäàòà ñÿêàø êàïåøå ïðåêàëåíî øóìíî îò âëàæíèòå êëîíè.
Íåùî ñå çàäàâàøå. Ìàéê ÷ó ïðîâëà÷åíè, òðîìàâè ñòúïêè ïðåç òðåâàòà.
Èçïðàâè ñå íà ïåäàëèòå, íàïðåãíà ñåòíè ñèëè è èçõâðúêíà íà ãëàâíàòà óëèöà áåç äà ïîãëåæäà íàçàä. Ïîñëå áúðçî ïîäêàðà êúì äîìà êàòî ñå ïèòàøå çà êàêúâ äÿâîë ìó áå ïðèòðÿáâàëî èçîáùî äà èäâà íàñàì... è êàêâî ãî áå ïðèìàìèëî.
Ïîñëå ñå ïîñòàðà äà ìèñëè çà äîìàøíàòà ðàáîòà, öÿëàòà ðàáîòà è íèùî äðóãî îñâåí ðàáîòàòà. È íå ñëåä äúëãî óñïÿ.
À êîãàòî íà äðóãèÿ äåí âèäÿ çàãëàâèåòî âúâ âåñòíèêà (ÈÇ×ÅÇÍÀËÎ ÌÎÌ×Å ÏÎÐÀÆÄÀ ÍÎÂÈ ÑÒÐÀÕÎÂÅ), òîé ñå çàìèñëè çà äæîáíîòî íîæ÷å, êîåòî áå õâúðëèë â Êàíàëà - äæîáíîòî íîæ÷å ñ èíèöèàëè Å. Ê. íà ÷èðåíà. Çàìèñëè ñå çà êðúâòà, êîÿòî áå âèäÿë ïî òðåâàòà.
È ñå çàìèñëè çà áðàçäèòå, ñâúðøâàùè êðàé ðúáà íà Êàíàëà.




                   ÑÅÄÌÀ ÃËÀÂÀ

                ÁÅÍÒÚÒ Â ÏÓÙÈÍÀÊÀ


                        1.

Ãëåäàí îò ìàãèñòðàëàòà â ïåò áåç ÷åòâúðò ñóòðèíòà, Áîñòúí èçãëåæäà ìúðòúâ ãðàä, óíåñåí â ìðà÷íè ìèñëè çà íÿêàêâà îòìèíàëà òðàãåäèÿ - ìîæå áè ìîð èëè ïðîêëÿòèå. Îò îêåàíà äîëèòà òåæúê, çàäóøëèâ äúõ íà ñîëåíà âîäà. Ðàííàòà óòðèííà ìúãëà çàáóëâà è ìàëêîòî äâèæåíèå, êîåòî áè ìîãëî äà ñå âèäè ïî òîâà âðåìå.
Ñåäíàë çàä âîëàíà íà ÷åðíèÿ Êàäèëàê ìîäåë 1984, êîéòî ìó å îñèãóðèë Áú÷ Êàðèíãòúí îò "Êåéï Êîä Ëèìóçèí", Åäè Êàñïáðàê ñè ìèñëè, ÷å ÷îâåê ïðîñòî óñåùà êîëêî å äðåâåí òîçè ãðàä - íàâÿðíî íèéäå äðóãàäå â Àìåðèêà íå ìîæåø äà èçïèòàø ïîäîáíî ÷óâñòâî. Áîñòúí å õëàïå â ñðàâíåíèå ñ Ëîíäîí, ïåëåíà÷å â ñðàâíåíèå ñ Ðèì, íî ïîíå ïî àìåðèêàíñêèòå ìàùàáè å ñòàð, ìíîãî ñòàð. Áèë å òóê, íà òèÿ íèñêè õúëìîâå, ïðåäè òðèñòà ãîäèíè, êîãàòî îùå íèêîé íå å çàìèñëÿë áóíò ñðåùó äàíúöèòå âúðõó ÷àÿ è ïîùèòå, êîãàòî îùå íå ñà áèëè ðîäåíè Ïîë Ðèâèúð è Ïàòðèê Õåíðè.
Äðåâíîñòòà, áåçìúëâèåòî è ñîëåíèÿò äúõ íà ìîðñêà ìúãëà - âñè÷êî òîâà èçíåðâÿ Åäè. À êîãàòî å íåðâåí, òîé ïîñÿãà êúì èíõàëàòîðà. Ïúõà ãî â óñòàòà ñè, íàòèñêà ñïóñúêà è íàäîëó ïî ãúðëîòî ìó ïëúçâà îñâåæèòåëíî îáëà÷å.
È âñå ïàê ïî óëèöèòå, êúäåòî ìèíàâà, èìà õîðà, òóê òàì ïî òðîòîàðèòå è íàäëåçèòå ñå ìÿðêàò ñàìîòíè ìèíóâà÷è - ñàìî òå ãî ñïàñÿâàò îò ÷óâñòâîòî, ÷å å ïîïàäíàë â íÿêîé îò ðàçêàçèòå íà Ëúâêðàôò çà îáðå÷åíè ãðàäîâå, ïðàñòàðè óæàñè è ÷óäîâèùà ñ òðóäíîïðîèçíîñèìè èìåíà. À åòî è àâòîáóñíà ñïèðêà ñ íàäïèñ ÏËÎÙÀÄ ÊÅÍÌÎÐ - ÃÐÀÄÑÊÈ ÖÅÍÒÚÐ, êðàé íåÿ ñà ñå ñòðóïàëè ñåðâèòüîðêè, ìåäèöèíñêè ñåñòðè, îáùèíñêè ðàáîòíèöè è ëèöàòà èì ñà ïîäïóõíàëè, íÿêàê îãîëåíè îò ñúíÿ.
Òî÷íî òàêà, ìèñëè ñè Åäè äîêàòî ìèíàâà ïîä ãîëÿìà òàáåëà ñ íàäïèñ ÊÚÌ ÌÎÑÒÀ ÒÎÁÈÍ. Òî÷íî òàêà, âîçåòå ñè ñå íà àâòîáóñèòå. Çàáðàâåòå ìåòðîòî. Ìåòðîòî å âðåäíà ðàáîòà; íà âàøå ìÿñòî íå áèõ ñå ïúõàë òàì. Íå, çà íèùî íà ñâåòà íå áèõ ñëÿçúë äîëó. Â òóíåëèòå.
Ìèñúëòà å îïàñíà; àêî íå ñå îòúðâå îò íåÿ, ñêîðî ïàê ùå ìó ñå íàëîæè äà ïîñåãíå êúì èíõàëàòîðà. Äîâîëåí å, ÷å íàâëèçà â íàòîâàðåíîòî äâèæåíèå ïî ìîñòà Òîáèí. Îòäÿñíî ñå ìÿðêà ðàáîòèëíèöà çà íàäãðîáíè ïàìåòíèöè. Íà òóõëåíàòà îãðàäà å èçïèñàíî îáåçïîêîèòåëíîòî íàñòàâëåíèå: ÍÀÌÀËÅÒÅ ÑÊÎÐÎÑÒÒÀ. ÍÈÅ ÌÎÆÅÌ ÄÀ ÏÎ×ÀÊÀÌÅ!
Îòïðåä ïðîñâåòâà çåëåíà îòðàæàòåëíà òàáåëà ñ íàäïèñ ÊÚÌ ÌÀÃÈÑÒÐÀËÀ 95 - ÌÅÉÍ, ÍÞ ÕÀÌÏØÚÐ È ÂÑÈ×ÊÈ ÍÀÑÅËÅÍÈ ÌÅÑÒÀ Â ÍÎÂÀ ÀÍÃËÈß. Ïîãëåæäà ÿ è èçâåäíúæ èçòðúïâà äî ìîçúêà íà êîñòèòå. Çà ìèã ðúöåòå ìó ïðèëåïâàò êúì âîëàíà íà Êàäèëàêà. Áè èñêàë äà âÿðâà, ÷å òîâà å ïúðâèÿò ïðèñòúï íà íÿêàêâà áîëåñò - âèðóñ, äà ðå÷åì, èëè ëþáèìàòà ìàé÷èíà "ôàíòîìíà òðåñêà" - àëà çíàå èñòèíàòà. Âèíîâåí å ãðàäúò çàä íåãî, óâèñíàë áåçìúëâíî íà ðúáà ìåæäó íîù è äåí, âèíîâíà å è òàáåëàòà ñúñ ñâîåòî îáåùàíèå çà îíîâà, êîåòî ãî ÷àêà íàïðåä. Áîëåí å, íå ùå è äóìà, àëà íå îò âèðóñ èëè ôàíòîìíà òðåñêà. Îòðîâåí å îò ñîáñòâåíèòå ñè ñïîìåíè.
Áîÿ ñå, ìèñëè Åäè. È òîâà âèíàãè å áèëî â äúíîòî íà âñè÷êî. Ïðîñòî ñå áîÿ. Íèùî ïîâå÷å. Íî ìèñëÿ, ÷å â êðàÿ íà êðàèùàòà íÿêàê ñå èçõèòðèõìå äà çàîáèêîëèì òîâà. È äîðè äà ãî èçïîëçóâàìå. Íî êàê?
Íå ìîæå äà ñè ñïîìíè. Ïèòà ñå äàëè äðóãèòå ìîãàò. Äàíî. Äàíî - çàðàäè âñè÷êè òÿõ.
Îòëÿâî ñ ãðîõîò ãî çàäìèíàâà òåæúê êàìèîí. Åäè âñå îùå å ñúñ çàïàëåíè ôàðîâå è çà ìèã ïðåâêëþ÷âà íà äúëãè äîêàòî êàìèîíúò ñïîêîéíî ñå îòäàëå÷àâà íàïðåä. Âúðøè ãî áåç äà ìèñëè. Òî å ñòàíàëî àâòîìàòè÷åí ðåôëåêñ, íåðàçäåëíà ÷àñò îò æèâîòà íà ÷îâåê, êîéòî ñè èçêàðâà çàëúêà çàä âîëàíà. Íåçíàéíèÿò øîôüîð íà êàìèîíà îòâðúùà ñ äâå áúðçè ïðèìèãâàíèÿ íà ñòîïîâåòå - áëàãîäàðè ìó çà ëþáåçíîñòòà. Åõ, àêî âñè÷êî ìîæåøå äà å òúé ïðîñòî è ÿñíî, ìèñëè ñè Åäè.
Ñëåäâàéêè çíàöèòå, òîé ñå íàñî÷âà êúì ìàãèñòðàëà 95. Äâèæåíèåòî íà ñåâåð å ñëàáî, íî íàñðåùíèòå ïëàòíà ïî÷âàò äà ñå çàïúëâàò ñ êîëè, èäâàùè êúì ãðàäà. Åäè óïðàâëÿâà ãðàìàäíàòà ëèìóçèíà ñ ëåêîòà, ïðåäâàðèòåëíî ñå äîñåùà çà ïîâå÷åòî çíàöè è ìèíàâà â ñúîòâåòíîòî ïëàòíî ìíîãî ïðåäè äà ñå íàëîæè. Îò ãîäèíè - áóêâàëíî îò ãîäèíè - íå ìó ñå å ñëó÷âàëî äà ñãðåøè ÷àê äîòàì, ÷å äà îòìèíå òúðñåíîòî îòêëîíåíèå. Èçáèðà ïëàòíàòà àâòîìàòè÷íî, ñúùî êàêòî ïðåäè ìàëêî äàäå çíàê íà êàìèîíà, ÷å ìîæå ïàê äà çàåìå äÿñíà ïîçèöèÿ, ñúùî êàêòî íÿêîãà îòêðè ïúòÿ ñè ñðåä ëàáèðèíòà îò ïúòå÷êè èç Ïóùèíàêà â Äåðè. Çà íåãî ñÿêàø ïî÷òè íÿìà çíà÷åíèå, ÷å íèêîãà ïðåç æèâîòà ñè íå å ìèíàâàë ïðåç öåíòúðà íà Áîñòúí - åäèí îò íàé-îáúðêàíèòå ãðàäîâå â Àìåðèêà.
Âíåçàïíî ñè ñïîìíÿ îùå íåùî çà îíîâà ëÿòî, íåùî, êîåòî âåäíúæ ìó êàçà Áèë: "Ò-òè è-èìàø ê-ê-êî-îìïàñ â ãëàâàòà, Å-å-åäè."
Êàê ãî çàðàäâàõà òèÿ äóìè! Ðàäâàò ãî è ñåãà, äîêàòî ðàçêîøíèÿò Êàäèëàê-Äîðàäî ñå ñòðåëâà ïî îòêëîíåíèåòî. Çà äà ñè íÿìà ðàçïðàâèè ñ ÷åíãåòàòà, òîé íàìàëÿâà ñêîðîñòòà íà ëèìóçèíàòà äî äåâåòäåñåò êèëîìåòðà è ïóñêà ïî ðàäèîòî òèõà ìóçèêà. Â îíèÿ âðåìåíà íàâÿðíî áè äàë æèâîòà ñè çà Áèë, àêî ñå íàëîæåøå; ñòèãàøå ñàìî Áèë äà ãî ïîèñêà è Åäè ùåøå äà îòãîâîðè ïðîñòè÷êî: "Äàäåíî, Øåô Áèë... çà êîãà äà ñå ãîòâÿ?"
Ïðè òàçè ìèñúë Åäè ñå ðàçñìèâà - âñúùíîñò ñóìòè åäâà ÷óòî, íî çâóêúò ãî ðàçâåñåëÿâà è òîé íàèñòèíà èçáóõâà â ñìÿõ. Íàïîñëåäúê ðÿäêî ñå ñìåå, à è îïðåäåëåíî íå å î÷àêâàë äà ñðåùíå êîé çíàå êàêâè õèëêè (äóìàòà å íà Ðè÷è è îçíà÷àâà õèëåíå, ñìåõîðèÿ - "Êàê å, èìàøå ëè äíåñ õèëêè, Åäñ?") â ïðåäñòîÿùîòî çëîêîáíî ñòðàíñòâóâàíå. Íî ïðåäïîëàãà, ÷å ùîì Ãîñïîä å ÷àê òîëêîç äðåáíàâ, òà äà ïðåâúðíå â ïðîêëÿòèå çà ÷åäàòà Ñè îíîâà, êîåòî íàé-ìíîãî æåëàÿò îò æèâîòà, òî çàùî ïúê äà íå èì îòïóñíå ìåæäó äðóãîòî è ïî íÿêîÿ ñâÿñòíà õèëêà?
- Êàê å, èìàøå ëè õèëêè íàïîñëåäúê, Åäñ? - èçðè÷à òîé íà ãëàñ è ïàê ñå ðàçñìèâà.
Áîæè÷êî, êàê ìðàçåøå Ðè÷è äà ãî íàðè÷à Åäñ... íî è íÿêàê õàðåñâàøå òîçè ïðÿêîð. Êàêòî íàâÿðíî è Áåí Õàíñêîì õàðåñâàøå, ÷å Ðè÷è ãî êðúñòè Êàìàðàòà. Çâó÷åøå íÿêàê... êàòî äà ñè èìàø òàéíî èìå. Òàéíà ñàìîëè÷íîñò. Íà÷èí äà ñå ïðåâúðíàò â õîðà, êîèòî íÿìàò íèùî îáùî ñ âå÷íèòå ñòðàõîâå, íàäåæäè è èçèñêâàíèÿ íà ðîäèòåëèòå. Ðè÷è çà íèùî íà ñâåòà íå áè ñå ðàçäåëèë ñ ëþáèìèòå ñè Ãëàñîâå, íî ìîæå áè è ñàì íå çíàåøå êîëêî âàæíî å çà ñëàáàöè êàòî òÿõ ïîíÿêîãà äà ñå ïðåâðúùàò â äðóãè ëè÷íîñòè.
Åäè õâúðëÿ ïîãëåä êúì ìîíåòèòå, ïîäðåäåíè ãðèæëèâî âúðõó òàáëîòî íà Êàäèëàêà - îùå åäèí îò àâòîìàòè÷íèòå ðåôëåêñè â çàíàÿòà. Ìíîãî å äîñàäíî äà íàáëèæèø êàáèíêèòå çà ïúòíà òàêñà è äà òúðøóâàø èç äæîáà ñè çà äðåáíè ïàðè, èëè ïúê äà ñå çàêëåùèø íà àâòîìàò, à äà íÿìàø ïîäõîäÿùà ìîíåòà.
Ñðåä ìîíåòèòå ëåæàò äâà ñòàðè ñðåáúðíè äîëàðà ñ îáðàçà íà Ñþçúí Àíòúíè. Â äíåøíî âðåìå, ìèñëè ñè òîé, ïîäîáíè ìîíåòè íàâÿðíî ñå ñðåùàò ñàìî èç äæîáîâåòå íà øîôüîðè è òàêñèìåòðàäæèè îò îêîëíîñòèòå íà Íþ Éîðê, ñúùî êàêòî òðóäíî ùå âèäèø âåõòè äâóäîëàðîâè áàíêíîòè äðóãàäå, îñâåí ïî ãèøåòàòà çà çàëàãàíèÿ íà êîííè ñúñòåçàíèÿ. Åäè ãëåäà âèíàãè äà èìà ïîäðúêà íÿêîëêî ïîäîáíè ìîíåòè, çàùîòî ñà óäîáíè çà àâòîìàòè÷íèòå ïðîïóñêà÷è íà ìîñòîâåòå Äæîðäæ Óîøèíãòúí è Òðàéáðî.
Â ãëàâàòà ìó èçâåäíúæ ïðèïëàìâà íîâà ñâåòëèíêà: ñðåáúðíè äîëàðè. Íå äíåøíèòå ôàëøèâè ñðåáúðíî-ìåäíè ñàíäâè÷è, à èñòèíñêè ñðåáúðíè äîëàðè ñ îáðàçà íà ëåéäè Ñâîáîäà â íåéíèòå åôèðíè îäåæäè. Ñðåáúðíèòå äîëàðè íà Áåí Õàíñêîì. Äà, íî íå áåøå ëè Áèë îíçè, êîéòî âåäíúæ ñïàñè æèâîòà èì ñ åäíà îò ãîëåìèòå ñðåáúðíè ìîíåòè? Åäè íå å ñúâñåì ñèãóðåí, âñúùíîñò âå÷å íå å ñèãóðåí â íèùî... à ìîæå áè ïðîñòî íå èñêà äà ñè ñïîìíÿ?
Òàì áåøå òúìíî, âíåçàïíî ñè ìèñëè òîé. Ïîíå òîâà ïîìíÿ. Òàì áåøå òúìíî.
Áîñòúí å îñòàíàë äàëå÷å íàçàä è ìúãëàòà çàïî÷âà äà ñå ðàçñåéâà. Îòïðåä ñà ÌÅÉÍ, ÍÞ ÕÀÌÏØÚÐ È ÂÑÈ×ÊÈ ÍÀÑÅËÅÍÈ ÌÅÑÒÀ Â ÍÎÂÀ ÀÍÃËÈß. Îòïðåä å Äåðè è â Äåðè èìà íåùî, êîåòî áè òðÿáâàëî äà å ìúðòâî âå÷å îò äâàäåñåò è ñåäåì ãîäèíè, àëà âúïðåêè âñè÷êî å îöåëÿëî. Íåùî ñ áåçáðîé ëèöà. Íî êàêâî å òî â äåéñòâèòåëíîñò? Íå ãî ëè âèäÿõà íàêðàÿ òàêîâà, êàêâîòî å â äåéñòâèòåëíîñò, áåç íèòî åäíà îò õèëÿäèòå ìàñêè?
Àõ, òîëêîâà ìíîãî íåùà ñè ñïîìíÿ... àëà íå ñòèãàò.
Ñïîìíÿ ñè, ÷å îáè÷àøå Áèë Äåíáðîó; îòëè÷íî ñè ãî ñïîìíÿ. Áèë íèêîãà íå ìó ñå ïîäèãðàâàøå çàðàäè àñòìàòà. Áèë íèêîãà íå ãî íàðè÷àøå ñèòåí ðåâëèâ äóïåäàâåö. Îáè÷àøå Áèë êàêòî áèìîãúë äà îáè÷à ïî-ãîëÿì áðàò... èëè áàùà. Áèë âèíàãè çíàåøå êàêâî äà ïðàâÿò. Êúäå äà èäàò. Êàêâî äà ãëåäàò. Áèë íèêîãà íèùî íå çàáðàíÿâàøå. Êîãàòî òè÷àøå ñ Áèë, ìîæåøå äà íàäáÿãà ñàìèÿ äÿâîë è ñå ñìååøå ñ ïúëíî ãúðëî... àëà ïî÷òè íå ñå çàäúõâàøå. À ïî÷òè äà íå ñå çàäúõâàø å ñòðàõîòíî, ìàìà ìó ñòàðà, ñòðàõîòíî å, áè êàçàë Åäè íà öåëèÿ ñâÿò. Êîãàòî òè÷àø ñ Øåô Áèë, öåëèÿò äåí å ãàðàíòèðàíî ïúëåí ñ õèëêè.
- ßñíà ðàáîòà, ìîé ÷îâåê, ÃÀÐ-ðàíòèðàíî - èçðè÷à òîé ñ Ãëàñà íà Ðè÷è Òîçèúð è îòíîâî çàïî÷âà äà ñå ñìåå.
Èìåííî íà Áèë ìó õðóìíà äà ïîñòðîÿò áåíòà â Ïóùèíàêà, à â èçâåñòåí ñìèñúë òî÷íî òîçè áåíò ãè ñúáðà âñè÷êè çàåäíî. Âÿðíî, Áåí Õàíñêîì èì ïîêàçà êàê äà ñòðîÿò - è òå ñâúðøèõà ðàáîòàòà òîëêîâà äîáðå, ÷å ñè èìàõà ñîëèäíè íåïðèÿòíîñòè ñ êâàðòàëíîòî ÷åíãå ìèñòúð Íåë - íî èäåÿòà áåøå íà Áèë. È ìàêàð ÷å îò Êîëåäà íàñàì âñè÷êè îñâåí Ðè÷è áÿõà âèæäàëè â Äåðè ìíîãî ñòðàííè íåùà - óæàñÿâàùè íåùà - èìåííî Áèë íàìåðè ñìåëîñòòà ïðúâ äà ãè ñïîìåíå íà ãëàñ.
Îíçè áåíò.
Ïóñòèÿò ìó áåíò.
Ñïîìíÿ ñè ãëàñà íà Âèêòîð Êðèñ:
- ×àî-÷àî, ìîì÷åíöà. Áåíòúò ñè áåøå çà äå÷óðëèãà, ìåíå ñëóøàéòå. Õè÷ íå âè òðÿáâà.
À äåí ïî-êúñíî Áåí Õàíñêîì ãîâîðåøå ñ øèðîêà óñìèâêà:
- Ìîæåì
- Ìîæåì äà
- Ìîæåì äà íàâîäíèì


                        2.

öåëèÿ Ïóùèíàê, àêî ðå÷åì.
Áèë è Åäè îãëåäàõà ñúñ ñúìíåíèå ïúðâî Áåí, ïîñëå îíîâà, êîåòî áå äîìúêíàë: íÿêîëêî äúñêè (çàäèãíàòè îò çàäíèÿ äâîð íà ìèñòúð Ìàêêèáúí, íî â òîâà íÿìàøå íèùî íåðåäíî, òúé êàòî ìèñòúð Ìàêêèáúí ñèãóðíî ñúùî ãè áå ñâèë îòíåéäå), êîâàøêè ÷óê, ëîïàòà.
- Äå äà çíàì - êàçà Åäè è ñå îçúðíà êúì Áèë. - Â÷åðà îïèòàõìå, àìà íèùî íå ñòàíà. Òå÷åíèåòî âñå îòìúêâàøå êëîíèòå.
- Òîÿ ïúò ùå ñòàíå - çàÿâè Áåí. Òîé ñúùî ñå îçúðíà êúì Áèë â î÷àêâíå íà ðåøèòåëíàòà äóìà.
- Àìè äà-äà-äàéòå ä-äà î-î-ïèòàìå - ñúãëàñè ñå Áèë. - Ò-òàÿ ñó-óòðèí ñå î-îáàäèõ íà Ð-ð-ð-ðè÷è Òîçèúð. Ð-ðå÷å, ÷å ùÿë äà äî-äîéäå ï-ïî-êúñíî. Ìîæå äâàìàòà ñúñ Ñòú-ú-àíëè äà íè ï-ïîìîãíàò.
- Êîé Ñòàíëè? - çàïèòà Áåí.
- Þðèñ - îòâúðíà Åäè. Âñå îùå ñå îçúðòàøå áîÿçëèâî êúì Áèë, êîéòî äíåñ ìó ñå ñòðóâàøå íÿêàê ðàçëè÷åí - ïî-òèõ, íå òîëêîâà åíòóñèàçèðàí îò èäåÿòà çà áåíòà. Òàçè ñóòðèí Áèë èçãëåæäàøå áëåä. Óíåñåí.
- Ñòàíëè Þðèñ ëè? Ìàé íå ãî ïîçíàâàì. Íå ó÷è ëè â ïðîãèìíàçèÿòà?
- Òîé å íà íàøàòà âúçðàñò, íî ñåãà çàâúðøè ÷åòâúðòè êëàñ - îáÿñíè Åäè. - Òðúãíàë íà ó÷èëèùå åäíà ãîäèíà ïî-êúñíî, çàùîòî ìíîãî áîëåäóâàë êàòî ìàëúê. Àêî ñè ìèñëèø, ÷å â÷åðà ñè ÿë ïåðäàõ, áëàãîäàðè íà Ãîñïîäà, ÷å íå ñè Ñòàí. Íåãî âñå ãî ìëàòÿò êàòî òúïàí.
- Òîé å å-õõå-õåâðåèí - äîáàâè Áèë. - Ñó-óìà òè ì-ìîì÷åòà ã-ãî ìðà-à-àçÿò, ùîòî å åâðåèí.
- Ãëåé ãî òè! - âúçêëèêíà ñ óâàæåíèå Áåí. - Åâðåèí, à? - Òîé ïîìúë÷à, ïîñëå ïðåäïàçëèâî çàïèòà: - Òîâà êàòî òóð÷èí ëè å, èëè, äà ðå÷åì, ïîâå÷å êàòî öèãàíèí?
- Ì-ìàé å ï-ïîâå÷å êàòî òó-õó-óð÷èí - êàçà Áèë. Òîé âäèãíà åäíà îò äúñêèòå è ÿ îãëåäà. Áåøå îêîëîìåòúð íà äâà. - Ìîÿò ò-ò-òàòêî êàçâà, ÷å ïîâå÷åòî å-åâðåè èìàò ãîëåìè íî-îñîâå è êóï ï-ï-ïàðè, àìà Ñòú-ñòú-ñòú...
- Àìà Ñòàíëè ñè èìà íîðìàëåí íîñ è âñå õîäè áåç ïóêíàòà ïàðà - äîâúðøè Åäè.
- Àõà - êèìíà Áèë è çà ïðúâ ïúò òàÿ ñóòðèí ñå óõèëè èñòèíñêè, øèðîêî.
Áåí ñå óõèëè.
Åäè ñå óõèëè.
Áèë çàõâúðëè äúñêàòà, ñòàíà è èçòóïà äúíîòî íà äæèíñèòå ñè. Îòèäå äî âîäàòà è äðóãèòå äâàìà ãî ïîñëåäâàõà. Áèë ïúõíà ðúöå â çàäíèòå ñè äæîáîâå è âúçäúõíà äúëáîêî. Åäè áåøå ñèãóðåí, ÷å ïðèÿòåëÿò ìó ñå êàíè äà êàæå íåùî ñåðèîçíî. Áèë ïðåõâúðëè ïîãëåä îò Åäè êúì Áåí, ïîñëå ïàê êúì Åäè è ïðåñòàíà äà ñå óñìèõâà. Èçâåäíúæ Åäè ñå èçïëàøè.
Íî Áèë êàçà ñàìî:
- Íîñèø ëè ñè èíõú-õú-àëàòîðà, Å-åäè?
Åäè ñå ïëÿñíà ïî äæîáà.
- Çàðåäåí è ãîòîâ.
- Ñëóøàé, ìèíà ëè íîìåðúò ñ øîêîëàäîâîòî ìëÿêî? - çàïèòà Áåí.
Åäè ñå ðàçñìÿ.
- Ìèíà ñòðàõîòíî!
È äâàìàòà ñ Áåí ñå ðàçêèñêàõà, äîêàòî Áèë ãè ãëåäàøå óñìèõíàò, íî îçàäà÷åí. Åäè ìó îáÿñíè, òîé êèìíà è ïàê ñå óõèëè.
- Ìú-ìú-ìàéêà ìó íà Å-å-åäè ñå á-áîè, ÷å äåòåòî é ì-ìîæå äà ñå ñ÷ó-ó-óïè è ä-äà íå íà-íà-íàìåðè ðú-ðú-ðåçåðâíî.
Åäè èçñóìòÿ è ñå ïðåñòîðè, ÷å èñêà äà ãî êàòóðíå â ïîòîêà.
- Âíèìàâàé áå, ñêàïàíÿê - çàêàíè ñå Áèë è ãëàñúò ìó çâó÷åøå äîñóù êàòî íà Õåíðè Áàóúðñ, ïðîñòî ñòðàõ äà òå õâàíå. - Òàêà ùå òè èçâèÿ ãëàâè÷êàòà, ÷å èìà äà ãëåäàø êàê ñè áúðøåø çàäíèêà.
Áåí ðóõíà íà çåìÿòà, ïèùåéêè îò ñìÿõ. Áèë ãî ãëåäàøå âñå òúé óñìèõíàò è ñ ðúöå â çàäíèòå äæîáîâå, äà, óñìèõíàò, àëà ïàê ìàëêî äàëå÷åí è íÿêàê íåÿñåí. Íàìèãíà íà Åäè è êèìíà êúì Áåí.
- Òóé ìîì÷å ìàé å êå-êå-êåêàâî.
- Úõú - ñúãëàñè ñå Åäè, íî íåùî ìó ïîäñêàçâàøå, ÷å ñàìî èãðàÿò ðîëÿ, ñàìî ñå ïðåñòðóâàò íà âåñåëè. Íàâÿðíî Áèë ùåøå äà èçïëþå êàìú÷åòî, êîãàòî ñìåòíåøå çà äîáðå; ëîøîòî áå, ÷å Åäè èñêàøå îùå îòñåãà äà çíàå êàêâî ìó å. - Äåòåòî å óìñòâåíî íåäîðàçâèòî.
- Íåäîðàçáèòî - ïîäìåòíà ïðåç ñìÿõ Áåí.
- Ò-òè ùå íè ïî-î-êàçâàø ëè êàê äà ñ-ñ-ñòðîèì áåíò, èëè ñìÿ-à-àòàø öÿë ä-äåí äà ñè ñ-ñ-ñåäèø íà äåáåëèÿ çà-çà-àäíèê?
Áåí ñå èçïðàâè. Íàé-íàïðåä îãëåäà ïîòîêà, êîéòî òå÷åøå êðîòêî êðàé òÿõ - íè áúðçî, íè áàâíî. Òîëêîâà íàâúòðå â Ïóùèíàêà Êåíäúñêèã íå áåøå êîé çíàå êîëêî øèðîê, àëà âñå ïàê â÷åðà áå îñóåòèë óñèëèÿòà èì. Íèòî Åäè, íèòî Áèë èìàøå ïðåäñòàâà êàê äà ïîêîðè òå÷åíèåòî. Íî Áåí ñå óñìèõâàøå ñ óñìèâêàòà íà ÷îâåê, îáìèñëÿù íÿêàêâî íîâî íà÷èíàíèå... íåùî çàáàâíî è íå òâúðäå òðóäíî. Åäè ñè ïîìèñëè: Òîé çíàå êàê - íàèñòèíà âÿðâàì, ÷å çíàå.
- Îêåé - êàçà Áåí. - Õàéäå, ìîì÷åòà, ñâàëÿéòå îáóâêèòå, ùîòî òåïúðâà ùå ñè ïîíàìîêðèòå ïðúñò÷åòàòà.
Ïðèçðà÷íàòà ìàéêà â ãëàâàòà íà Åäè çàãîâîðè íåçàáàâíî ñ ïîâåëèòåëíèÿ è ñóðîâ ãëàñ íà óëè÷íî ÷åíãå: Äà íå ñè ïîñìÿë, Åäè! Äà íå ñè ïîñìÿë! Ìîêðèòå êðàêà ñà åäèí îò íà÷èíèòå - åäèí îò õèëÿäèòå íà÷èíè - ïî êîèòî çàïî÷âà íàñòèíêàòà, à íàñòèíêàòà âîäè äî ïíåâìîíèÿ, òúé ÷å äà íå ñè ïîñìÿë!
Ñåäíàëè íà áðåãà, Áèë è Áåí ñìúêâàõà ãóìåíêèòå è ÷îðàïèòå ñè. Ñ ìàëêî ïðåâçåòè äâèæåíèÿ Áåí ñå çàå äà íàâèâà êðà÷îëèòå íà äæèíñèòå ñè. Áèë ñå îçúðíà êúì Åäè. Î÷èòå ìó áÿõà áèñòðè è òîïëè, èçïúëíåíè ñúñ ñú÷óâñòâèå. Èçâåäíúæ Åäè ïî÷óâñòâóâà ñ íåïîíÿòíà óâåðåíîñò, ÷å Øåô Áèë ðàç÷èòà áåçïîãðåøíî ìèñëèòå ìó... è ãî îáçå ñðàì.
- È-è-èäâàø ëè?
- ×å êàê èíà÷å? - îòâúðíà Åäè.
Ñåäíà íà áðåãà è ðàçãîëè íîçå, à ìàé÷èíèÿò ãëàñ ïðîäúëæàâàøå äà äóäíå â ãëàâàòà ìó... íî ïîñòåïåííî ñòàâàøå âñå ïî-äàëå÷åí è ãëóõ, çàáåëÿçà òîé ñ îáëåê÷åíèå, êàòî ÷å íÿêîé ÿ áå çàêà÷èë ñ îãðîìíà âúäèöà îòçàä çà áëóçàòà è ñåãà íàâèâàøå ìàêàðàòà, çà äà ÿ èçäúðïà íàäàëå÷å ïî íÿêàêúâ áåçêðàåí êîðèäîð.


                        3.

Áåøå åäèí îò îíåçè âåëèêîëåïíè ëåòíè äíè, êîèòî ÷îâåê íèêîãà íå áè çàáðàâèë, àêî âñè÷êî îñòàíàëî â ñâåòà áåøå íàðåä. Óìåðåíèÿò âåòðåö ïðîïúæäàøå õàïëèâèòå ìóõè è êîìàðè. Íåáåòî áåøå ÿñíî, êðèñòàëíî ñèíüî. Òåìïåðàòóðàòà áåøå íÿêúäå îêîëî äâàéñåò è ÷åòèðè ãðàäóñà. Ïòèöèòå ïååõà è ñå çàíèìàâàõà ñ ïòè÷èòå ñè äåëà èç õðàñòèòå è íèñêèòå äðúâ÷åòà. Åäè ïðèáåãíà äî ïîìîùòà íà èíõàëàòîðà ñàìî âåäíúæ, ïîñëå ìó îëåêíà íà ãúðäèòå, à ãúðëîòî ìó ñÿêàø ïî âúëøåáñòâî ñå ðàçøèðè êàòî ìàãèñòðàëà. Îò òóê íàòàòúê èíõàëàòîðúò îñòàíà çàáðàâåí â çàäíèÿ ìó äæîá.
Áåí Õàíñêîì, êîéòî â÷åðà áå èçãëåæäàë òîëêîâà ïëàõ è íåóâåðåí, èçâåäíúæ ñå ïðåâúðíà â äúðçúê ãåíåðàë, ùîì èçöÿëî ïîòúíà â èçãðàæäàíåòî íà áåíòà. Îò âðåìå íà âðåìå ñå èçêà÷âàøå íà áðåãà, çàñòàâàøå òàì ñ êàëíè ðúöå íà êðúñòà è îãëåæäàøå õîäà íà ðàáîòèòå êàòî ñè ìúðìîðåøå òèõè÷êî. Ïîíÿêîãà îïðàâÿøå êîñàòà ñè ñ äëàí è êúì åäèíàéñåò ÷àñà ãëàâàòà ìó áåøå ïîêðèòà ñúñ ñìåøíè ðîøàâè êè÷óðè.
Îòíà÷àëî Åäè èçïèòâàøå íåóâåðåíîñò, ïîñëå âúçòîðæåíî ëèêóâàíå, à íàêðàÿ ãî èçïúëíè ñúâñåì íåïîçíàòî ÷óâñòâî - áåçóìíî, ñòðàøíî è îïèÿíÿâàùî. Òî áå òúé ÷óæäî çà îáè÷àéíîòî ìó äóøåâíî ñúñòîÿíèå, ÷å Åäè îòêðè íàçâàíèå çà íåãî åäâà âå÷åðòà, äîêàòî ëåæåøå â ëåãëîòî è çàãëåäàí â òàâàíà ñè ïðèïîìíÿøå ñúáèòèÿòà îò èçìèíàëèÿ äåí. Ñèëà. Òàêà ñå íàðè÷àøå ÷óâñòâîòî. Ñèëà. Ùåøå äà ñòàíå, Áîæå ìîé, ùåøå äà ñòàíå è òî òúé äîáðå, êàêòî íå áÿõà ñúíóâàëè íèòî òîé, íèòî Áèë - à ìîæå áè äîðè è Áåí.
Âèæäàøå êàê è Áèë ñå óâëè÷à - îòíà÷àëî ñúâñåì ëåêî, âñå îùå óíåñåí â çàãàäú÷íèòå ñè ìðà÷íè ìèñëè, ïîñëå ñòúïêà ïî ñòúïêà ñå îòäàäå èçöÿëî íà ðàáîòàòà. Íà äâà-òðè ïúòè òîé ïëåñíà Áåí ïî øèøêàâîòî ðàìî è ãî îáÿâè çà íåâåðîÿòåí. È âñåêè ïúò Áåí ñå èç÷åðâÿâàøå îò óäîâîëñòâèå.
Áåí ïîðú÷à íà Åäè è Áèë äà ñëîæàò åäíàòà äúñêà íàïðåêî íà òå÷åíèåòî è äà äúðæàò çäðàâî äîêàòî òîé ÿ çàáèâà â äúíîòî ñ ìîùíè óäàðè íà ÷óêà.
- Åòî, ãîòîâî, ñàìî ÷å åäèí ùå òðÿáâà äà äúðæè, èíàê âîäàòà ùå ÿ ñúáîðè - êàçà òîé è Åäè îñòàíà ñðåä ïîòîêà äà ïîäïèðà äúñêàòà, äîêàòî âîäàòà ïðåëèâàøå îòãîðå è ñå ñòè÷àøå, ïðåâðúùàéêè ðúöåòå ìó â òðåïòÿùè ìîðñêè çâåçäè.
Áåí è Áèë ñëîæèõà âòîðà äúñêà íà øåéñåò ñàíòèìåòðà çàä ïúðâàòà. Áåí îòíîâî ÿ çàäúëáà íàäîëó ñ ÷óêà è Áèë îñòàíà äà äúðæè äîêàòî Áåí ñå çàå äà çàïúëâà ïðîñòðàíñòâîòî ìåæäó äâåòå äúñêè ñ ïåñú÷ëèâà çåìÿ îò áðåãà. Îòíà÷àëî âîäàòà ïðîñòî îòìèâàøå ïðúñòòà ïîêðàé äúñêèòå íà ìúòíè îáëà÷åòà è Åäè ñè ïîìèñëè, ÷å íèùî íÿìà äà ñòàíå, íî êîãàòî Áåí âçå äà äîáàâÿ êàìúíè è ëåïêàâà ãëèíà îò ðå÷íîòî äúíî, îòìèòèòå îáëà÷åòà ïî÷íàõà äà íàìàëÿâàò. Ñëåä ïî-ìàëêî îò äâàéñåò ìèíóòè ìåæäó äâåòå äúñêè ñðåä ïîòîêà ñå íàòðóïà äúëãà êàôÿâà êàìàðà îò ïðúñò è êàìúíè. Åäè ïðîñòî íå ìîæåøå äà ïîâÿðâà íà î÷èòå ñè.
- Àêî èìàõìå èñòèíñêè öèìåíò... à íå ñàìî... ãëèíà è êàìúíè, ñëåä òðè-÷åòèðè äíè ùÿõà äà åâàêóèðàò öåëèÿ ãðàä... íåéäå êúì Îëä êåéï - êàçà Áåí íàé-ñåòíå, ïîñëå çàõâúðëè ëîïàòàòà è ñåäíà íà áðåãà äà ñè ïîåìå äúõ.
Áèë è Åäè ñå ðàçñìÿõà, Áåí èì îòâúðíà ñ øèðîêà óñìèâêà. Êîãàòî ñå óñìèõâàøå, ïðåç øèøêàâîòî ìó ëèöå ñÿêàø ïðîçèðàøå ïðèçðàêúò íà êðàñèâèÿ ìúæ, â êîéòî ùåøå äà ñå ïðåâúðíå ñëåä ãîäèíè. Çàä ïúðâàòà äúñêà âîäàòà çàïî÷âàøå äà ïðèèæäà.
Åäè çàïèòà êàêâî ùå ïðàâÿò ñ òàÿ âîäà, äåòî èçòè÷à îòñòðàíè.
- Íåêà ñè òå÷å. Íÿìà çíà÷åíèå.
- Íÿìà ëè?
- Õè÷.
- Çàùî?
- Íå ìîãà äà òè îáÿñíÿ. Îáà÷å ÷àñò îò âîäàòà òðÿáâà äà èçòè÷à.
- Îòêúäå çíàåø?
Áåí ñâè ðàìåíå. Ïðîñòî çíàì, ãîâîðåøå òîçè æåñò è Åäè ìëúêíà.
Êîãàòî ñè îòïî÷èíà, Áåí âçå òðåòà äúñêà - íàé-äåáåëàòà îò âñè÷êèòå ÷åòèðè-ïåò, êîèòî óñúðäíî áå ïðåíåñúë ïðåç öåëèÿ ãðàä ÷àê äî Ïóùèíàêà - è âíèìàòåëíî ÿ ñëîæè äî çàäíàòà ñòåíà íà äèãàòà. Åäèíèÿ êðàé çàáè çäðàâî â ðå÷íîòî êîðèòî, äðóãèÿ ïðèòèñíà êúì äúñêàòà, êîÿòî äúðæåøå Áèë è òàêà ñúçäàäå ïîäïîðàòà îò â÷åðàøíàòà ñè êàðòèíêà.
- Îêåé - êàçà òîé è ñå èçïðàâè. Íà ëèöåòî ìó öúôíà øèðîêà óñìèâêà. - Âå÷å ìîæå äà ïóñêàòå, ìîì÷åòà. Ïúëíåæúò ìåæäó äúñêèòå ùå ïîåìå ïî÷òè öåëèÿ íàïîð íà âîäàòà. Çà îñòàíàëîòî ùå ñå ïîãðèæè ïîäïîðàòà.
- Âîäàòà íÿìà ëè äà ÿ ñúáîðè?
- Äðóã ïúò! Âîäàòà ñàìî ùå ÿ çàáèâà îùå ïî-çäðàâî.
Áèë è Åäè îòñòúïèõà íàçàä. Äâåòå äúñêè íà áåíòà ïîèçñêúðöàõà, êèëíàõà ñå ëåêè÷êî... è òîëêîç.
- Åãà òè! - âúçòîðæåíî èçêðåùÿ Åäè.
- Âå-âå-âåëèêî å - óõèëè ñå Áèë.
- Àõà - êàçà Áåí. - Õàéäå ñåãà äà ÿäåì.


                        4.

Ñåäíàëè íà áðåãà, òðèìàòà ïîõàïâàõà áåç ìíîãî-ìíîãî ïðèêàçêè, ãëåäàéêè êàê âîäàòà ïðèèæäà çàä áåíòà è ñå ïðîöåæäà ïîêðàé äúñêèòå. Åäè çàáåëÿçà, ÷å äåëîòî èì âå÷å å ïðîìåíèëî ãåîãðàôèÿòà íà ðå÷íèòå áðåãîâå - îòêëîíåíîòî òå÷åíèå äúëáàåøå â òÿõ ïëèòêè êóõèíè. Ïðåä î÷èòå ìó âîäàòà ïîäðîâè îòñðåùíèÿ ñêëîí è íàäîëó ñå ïîñèïà ìàëêà ëàâèíà îò ïðúñò.
Íàä áåíòà ñå áå îáðàçóâàëî åçåðî ñ íåïðàâèëíà êðúãëà ôîðìà è íà åäíî ìÿñòî âîäàòà âå÷å çàëèâàøå áðåãà. Ïî òðåâàòà è õðàñòèòå òàíöóâàõà ÿðêè ñëúí÷åâè çàé÷åòà. Ïîñòåïåííî Åäè âçå äà îñúçíàâà îíîâà, êîåòî Áåí çíàåøå îò ñàìîòî íà÷àëî - ÷å áåíòúò âå÷å å ïîñòðîåí. Ïðîëóêèòå ìåæäó äúñêèòå è äâàòà áðÿãà èãðàåõà ðîëÿòà íà øëþçîâå. Áåí íå áå óñïÿë äà ãî îáÿñíè íà Åäè, çàùîòî íå çíàåøå äóìàòà. Îòâúä äúñêèòå Êåíäúñêèã çàïî÷âàøå äà íàáúáâà. Âå÷å ãî íÿìàøå ðîìîíúò íà ïëèòêà âîäà, áúëáóêàùà ïî êàìåíèñòîòî äúíî; îòòàòúê áåíòà âñè÷êè êàìúíè áÿõà çàëÿòè. Îò âðåìå íà âðåìå â åçåðîòî ñ ïëÿñúê ñå ñðóòâàõà íîâè ìàñè ïðúñò, ïîäðîíåíà îò ïðèèæäàùàòà ðåêè÷êà.
Ïîä áåíòà êîðèòîòî áåøå ïî÷òè ïðåñúõíàëî; ñàìî ïî ñðåäàòà ìó âñå îùå ñå ñòè÷àõà áåçïîêîéíî òúíè÷êè ðó÷åé÷åòà. Êàìúíè, ëåæàëè ïîä âîäàòà Áîã çíàå êîëêî äúëãî, ñåãà ñúõíåõà íà ñëúíöå. Åäè ãëåäàøå òèÿ ñúõíåùè êàìúíè ñ êðîòêî èçóìëåíèå... è îíîâà äðóãîòî, íåâåðîÿòíîòî ÷óâñòâî. Òå áÿõà ñòîðèëè òîâà. Òå. Çúðíà ïîäñêà÷àùà æàáà è ñè ïîìèñëè, ÷å ìîæå áè ñòàðèÿò ìèñòúð Æàáîðàí ñå ÷óäè êúäå å èç÷åçíàëà ïóñòàòà âîäà. Ðàçñìÿ ñå ñ ïúëíî ãúðëî.
Áåí ãðèæëèâî ñúáèðàøå õàðòèéêèòå â òîðáè÷êàòà, ñ êîÿòî ñè áå äîíåñúë îáÿäà. Ïðåäè ìàëêî Åäè è Áèë ïðîñòî çàíåìÿõà ïðåä êîëè÷åñòâîòî ïðîâèçèè, ïîäðåäåíè äåëîâèòî âúðõó òðåâàòà îò óâåðåíàòà ìó ðúêà: äâà ñàíäâè÷à ñ ôúñòú÷åíî ìàñëî, åäèí ñ áîëîíñêà íàäåíèöà, òâúðäî ñâàðåíî ÿéöå (çàåäíî ñ ùèïêà ñîë â ñãúíàòà õàðòèéêà), äâå îïàêîâêè ïðåñîâàíè ñìîêèíè, òðè ãîëåìè øîêîëàäîâè êóðàáèéêè è äåñåðòíî áëîê÷å "Ðèíã-Äèíã".
- Êàêâî ðå÷å ìàéêà òè êàòî âèäÿ êàê ñà òå äðàëè? - çàïèòà Åäè.
- Ììììì? - Áåí îòêúñíà î÷è îò âîäíàòà øèð çàä áåíòà è òèõè÷êî ñå îðèãíà, çàêðèâàéêè óñòàòà ñè ñ äëàí. - À! Àìè, íàëè çíàåõ, ÷å â÷åðà ùå îáèêàëÿ ìàãàçèíèòå, òà óñïÿõ äà ÿ èçïðåâàðÿ. Èçêúïàõ ñå è ñè èçìèõ êîñàòà. Ïîñëå èçõâúðëèõ äæèíñèòå è àíöóãà. Íå çíàì äàëè ùå çàáåëåæè, ÷å ãè íÿìà. Çà àíöóãà ñèãóðíî íÿìà äà ðàçáåðå, èìàì ñóìà òè àíöóçè, îáà÷å ìàé ùå òðÿáâà äà ñè êóïÿ íîâè äæèíñè ïðåäè äà ñå å ðàçòúðøóâàëà èç ÷åêìåäæåòàòà.
Ìèñúëòà, ÷å ùå òðÿáâà äà ïðàõîñâà ïàðè çà òîëêîâà íåíóæíà âåù, õâúðëè çà ìèã ïî ëèöåòî ìó ñêðúáíà ñÿíêà.
- À-à-àìà òÿ íå âè-è-äÿ ëè, ÷å ñ-ñè öÿë â ñè-ñè-ñèíèíè?
- Ðåêîõ é, ÷å îò ðàäîñò çà êðàÿ íà øêîëîòî ñúì íàëåòÿë íà âðàòàòà è ñúì ñå èçòúðêàëÿë ïî ñòúëáàòà - îáÿñíè Áåí è ñÿêàø ìàëêî ñå èçóìè è îáèäè, êîãàòî Åäè è Áèë ïðèõíàõà åäíîâðåìåííî.
Áèë, êîéòî äúâ÷åøå ïàð÷å îò ìàé÷èíèÿ ñè êàêàîâ êåéê, èçáúëâà ãåéçåð êàôÿâè òðîõè è ñå ðàçêàøëÿ. Âèåéêè îò ñìÿõ, Åäè ãî çàïåðäàøè ïî ãúðáà.
- Àìà àç íàèñòèíà ùÿõ äà ñå ïðåìåòíà ïî ñòúëáàòà - êàçà Áåí. - Ñàìî ÷å íå çàùîòî òè÷àõ, à çàùîòî Âèêòîð Êðèñ ìå áëúñíà.
- Àêî á-áÿõ íà-à-âëÿêúë òàêúâ à-õà-õàíöóã, ùÿõ äà ñå ïîòÿ ê-ê-êàòî â ïåù - ïîäìåòíà Áèë, äîâúðøâàéêè ïîñëåäíîòî ðåçåí÷å êåéê.
Áåí ñå ïîêîëåáà. Çà ìèã ñÿêàø áå ãîòîâ äà ïðåìúë÷è.
- Êàòî ñè äåáåë, òàêà å ïî-äîáðå - èçðå÷å òîé íàé-ñåòíå. - Ñ àíöóã, èñêàì äà êàæà.
- Çàðàäè êîðåìà ëè? -çàïèòà Åäè.
Áèë èçñóìòÿ.
- Çàðàäè öè-öè-öè-öè...
- Äà, çàðàäè öèöèòå. È êàêâî îò òîâà?
- Äà - êðîòêî êàçà Áèë. - È êàêâî îò òîâà?
Íàñòàíà íåëîâêî ìúë÷àíèå, ïîñëå Åäè ïîäõâúðëè:
- Ãëåäàéòå êàê ïîòúìíÿâà âîäàòà îòñàì áåíòà.
- Îëåëå! - Áåí ñêî÷è íà êðàêà. - Òå÷åíèåòî îòìúêâà ïúëíåæà! Áîæè÷êî, äå äà èìàõìå öèìåíò!
Ïîâðåäàòà áå îòñòðàíåíà áúðçî, íî äîðè è Åäè ðàçáèðàøå êàêâî ùå ñòàíå, àêî íÿìà êîé íåïðåñòàííî äà ïîäíîâÿâà ïúëíåæà - ðàíî èëè êúñíî òå÷åíèåòî ùåøå äà ïîâàëè ïðåäíàòà äúñêà âúðõó çàäíàòà è âñè÷êî ùåøå äà ðóõíå.
- Ìîæåì äà çàçèäàìå îòñòðàíè - êàçà Áåí. - Òîâà íÿìà äà ñïðå åðîçèÿòà, íî ùå ÿ çàáàâè.
- Àêî çèäàìå ñ êàë è ïÿñúê, âîäàòà íÿìà ëè äà ãè îòìèå? - çàïèòà Åäè.
- Ùå èçïîëçóâàìå ÷èìîâå.
Áèë êèìíà, óñìèõíà ñå è íàïðàâè êðúã÷å ñ äåñíèÿ ïàëåö è ïîêàçàëåö.
- Äà ïî-ïî-ïî÷âàìå. Àç ùå ã-ãè âàäÿ, à òè ùå ìè ïî-î-êàçâàø êúäå äà ãè ñ-ñ-ñëàãàì, Øåô Áåí.
Èçîòçàä äîëåòÿ ïðîíèçèòåëåí âåñåë ãëàñ:
- Ëåëå Áîæêå, íÿêîé çåë, ÷å é òóðíàë íà ðåêàòà êîðñåò ñ âñå êîï÷åòàòà è ïðî÷èå!
Åäè ñå çàâúðòÿ, çàáåëÿçâàéêè ìèìîõîäîì êàê Áåí ñå ñòÿãà îò íåïîçíàòèÿ ãëàñ è óñòíèòå ìó èçòúíÿâàò. Íàä òÿõ, ìàëêî ïî-íàãîðå ïî òå÷åíèåòî - íà ïúòåêàòà, êîÿòî â÷åðà áå ïðåñÿêúë Áåí - ñòîÿõà Ðè÷è Òîçèúð è Ñòàíëè Þðèñ.
Òàíàíèêàéêè â äæàçîâ ðèòúì, Ðè÷è ñëåçå äî ïîòîêà, îãëåäà Áåí ñ ëåê èíòåðåñ è ùèïíà Åäè ïî áóçàòà.
- Íåäåé äà ãî ïðàâèø! Ìíîãî ìðàçÿ äà ãî ïðàâèø, Ðè÷è.
- Àìè, ñòðàøíî ñè ïàäàø ïî òàÿ ðàáîòà, Åäñ - îòâúðíà Ðè÷è ñ ëú÷åçàðíà óñìèâêà. - Å, êàçâàé ñåãà. Èìàø ëè õèëêè çà äíåñ èëè ñúâñåì íàïðîòèâ?


                        5.

Îêîëî ÷åòèðè ñëåäîáåä ðàáîòàòà ïðèêëþ÷è. Ïåòèìàòà ñåäÿõà ìíîãî ïî-âèñîêî íà ñòðúìíèÿ áðÿã - ìÿñòîòî, êúäåòî áÿõà îáÿäâàëè Áèë, Áåí è Åäè, ñåãà ëåæåøå ïîä âîäàòà - è ñå âçèðàõà â äåëîòî íà ðúöåòå ñè. Äîðè è çà Áåí áå òðóäíè÷êî äà ïîâÿðâà, ÷å âñè÷êî å èñòèíà. Íåâîëíî ñè ïðèïîìíÿøå ôèëìà "Ôàíòàçèÿ", êúäåòî Ìèêè Ìàóñ çíàå êàê äà ïîäêàðà ìåòëèòå çà âîäà... îáà÷å íå çíàå êàê äà ãè ñïðå.
- Ìàìà ìó ñòàðà, íàïðàâî íåâåðîÿòíî - òèõî ïîøåïíà Ðè÷è Òîçèúð è ñè îïðàâè î÷èëàòà.
Åäè ñå îçúðíà êúì íåãî, íî òîçè ïúò Ðè÷è íå ïðàâåøå íîìåðà; ëèöåòî ìó áåøå çàìèñëåíî, åäâà ëè íå áëàãîãîâåéíî.
Îòâúä ïîòîêà, êúäåòî òåðåíúò îòíà÷àëî ñå èçäèãàøå ñòðúìíî, ïîñëå ïðåìèíàâàøå â ïîëåãàòî íàäîëíèùå, áåøå èçíèêíàëî íîâî áëàòî. Çåëåíèêàòà è ïàïðàòèòå ñòúð÷àõà îò åäíà-äâå ïåäè âîäà. Êàêòî ñè ñåäÿõà, ïðåä î÷èòå èì ìî÷óðèùåòî ðàçïðàùàøå íàñòðàíè íîâè ïèïàëà è óïîðèòî ïúëçåøå íà çàïàä. Íàä áåíòà ïëèòêèÿò è áåçîáèäåí äî òàçè ñóòðèí Êåíäúñêèã ñå áå ïðåâúðíàë â èâèöà çàñòîÿëà, äúëáîêà âîäà.
Îêîëî äâà ñëåäîáåä ðàñòÿùîòî åçåðî çàä äèãàòà áå ïðèäîáèëî òàêèâà ðàçìåðè, ÷å äàæå ïðåëèâíèöèòå îòñòðàíè çàïðèëè÷àõà íà ðåêè. Âñè÷êè îñâåí Áåí ñå âòóðíàõà íà ñïåøíà åêñïåäèöèÿ êúì ñìåòèùåòî çà èçäèðâàíå íà ñòðîèòåëíè ìàòåðèàëè. Áåí îáèêàëÿøå ñòåíàòà è ìåòîäè÷íî çàçèæäàøå ïðîáîéíèòå. Ñêîðî ïëÿ÷êàäæèèòå ñå çàâúðíàõà íå ñàìî ñ äúñêè, íî è ñ ÷åòèðè ïðîòðèòè àâòîìîáèëíè ãóìè, ðúæäèâà âðàòà îò Õúäñúí-Õîðíåò ìîäåë 1949, ãîëÿìî ïàð÷å ãîôðèðàíà ëàìàðèíà. Ïîä âåùîòî ðúêîâîäñòâî íà Áåí èçãðàäèõà äâå ñòðàíè÷íè ðàçøèðåíèÿ íà ïúðâîíà÷àëíèÿ áåíò, ïðåãðàæäàéêè îòíîâî ïðåëèâíèöèòå - è òúé êàòî íîâèòå ñòåíè áÿõà íàêëîíåíè ñðåùó òå÷åíèåòî, äèãàòà ñòàíà îùå ïî-ñòàáèëíà.
- Õà òàêà, âðúòíàõìå êðàí÷åòî - êàçà Ðè÷è. - Ãåíèàëåí ñè, áðàò÷å.
Áåí ñå óñìèõíà.
- Äðåáíà ðàáîòà.
- Èìàì ïàêåò "Óèíñòúí" - îáÿâè Ðè÷è. - Êîé ùå çàïàëè?
Òîé èçìúêíà îò äæîáà íà ïàíòàëîíà ñè ñìà÷êàí ÷åðâåíî-áÿë ïàêåò è ïðîòåãíà ðúêà êúì îñòàíàëèòå. Åäè íå âçå, çàùîòî ñè ïîìèñëè êàêúâ ëè ñòðàõîòåí ïðèñòúï íà àñòìà ùå ãî íàëåòè îò öèãàðèòå. Ñòàí ñúùî îòêàçà. Áèë ñè âçå, ñëåä êðàòêî êîëåáàíèå ïîñåãíà è Áåí. Ðè÷è èçâàäè ïëîñêî ïàêåò÷å êàðòîíåíè êèáðèòåíè êëå÷êè ñ íàäïèñ "ÐÎÉ-ÒÀÍ" è ïîäíåñå îãúí÷å ïúðâî íà Áåí, ïîñëå íà Áèë. Êàíåøå ñå äà çàïàëè è ñâîÿòà öèãàðà, êîãàòî Áèë äóõíà êëå÷êàòà.
- Áëàãîäàðÿ òè, áå Äåíáðîó, òè ñè áèë äóøà-÷îâåê! - âúçêëèêíà Ðè÷è.
Áèë ñå óñìèõíà âèíîâíî.
- Òú-òú-òðèìà îò å-å-åäíà ê-êëå÷êà - îáÿñíè òîé. - Ëîø êú-úõ-úñìåò.
- Ëîø êúñìåò å áèëî äåòî ñòå ñå ðîäèëè âñè÷êèòå - çàÿâè Ðè÷è, ïàëåéêè öèãàðàòà ñ íîâà êëå÷êà. Ïîñëå ñå èçëåãíà è êðúñòîñà ðúöå çàä òèëà ñè. Öèãàðàòà ìåæäó çúáèòå ìó ñòúð÷åøå ïðàâî íàãîðå. - "Óèíñòúí" èìà âêóñ ÷óäåñåí, ñ íåãî âñåêè äåí å ïåñåí. - Òîé ëåêè÷êî çàâúðòÿ ãëàâà è íàìèãíà íà Åäè. - Íàë òúé, Åäñ?
Åäè çàáåëÿçà, ÷å Áåí ãëåäà Ðè÷è åäíîâðåìåííî ñ âúçõèòà è áîÿçúí. Ðàçáèðàøå ãî. Âå÷å îò ÷åòèðè ãîäèíè ïîçíàâàøå Ðè÷è Òîçèúð è âñå îùå íå áåøå íàÿñíî êàêâè áðúìáàðè ìó ëàçÿò èç ãëàâàòà. Çíàåøå, ÷å Ðè÷è ïîëó÷àâà ñàìî ïåòèöè è øåñòèöè, íî ïîâåäåíèåòî ìó íèêîãà íå ñå âäèãàøå íàä ÷åòâîðêà. Áàùà ìó ãî ïåðäàøåøå íåìèëîñòèâî, à ìàéêà ìó âäèãàøå îëåëèÿ äî Áîãà ïðè âåñòòà çà âñÿêà íîâà ëóäîðèÿ è Ðè÷è òúðæåñòâåíî îáåùàâàøå äà ñå ïîïðàâè, ìîæå áè äàæå íàèñòèíà ñå ïîïðàâÿøå... çà ÷àñ-äâà. Áåäàòà áå, ÷å Ðè÷è íå óìååøå äà êðîòóâà ïîâå÷å îò ìèíóòà è èçîáùî íå çíàåøå äà ñè çàòâàðÿ óñòàòà. Òóê, â Ïóùèíàêà, âñè÷êî ìó ñå ðàçìèíàâàøå, íî Ïóùèíàêúò íå áå ñòðàíàòà Íèêîãà-Íèêîãà è íÿìàøå íà÷èí äà áúäàò Äèâè ìîì÷åòà çà ïîâå÷å îò íÿêîëêî ÷àñà äíåâíî (Åäè ñå óñìèõíà ïðè ìèñúëòà çà Äèâî ìîì÷å ñ èíõàëàòîð â çàäíèÿ äæîá). Òîâà ìó áåøå ëîøîòî íà Ïóùèíàêà - ÷å âñå íÿêîãà òðÿáâàøå äà ñè òðúãâàò. À âúí îò òóê, ñðåä øèðîêèÿ ñâÿò, äðúíêàíèöèòå íà Ðè÷è âå÷íî ìó íàâëè÷àõà íåïðèÿòíîñòè - ñ âúçðàñòíèòå, êîåòî áåøå çëå, è ñ òèïîâå êàòî Õåíðè Áàóúðñ, êîåòî áåøå îùå ïî-çëå.
Äíåøíàòà ìó ïîÿâà áåøå òèïè÷åí ïðèìåð. Îùå ïðåäè Áåí Õàíñêîì äà êàæå "çäðàñòè", Ðè÷è ñå òðúøíà íà êîëåíå â íîçåòå ìó. Ñåòíå ïîäõâàíà íÿêàêâè ÷óäîâèùíè îðèåíòàëñêè ìåòàíè, ïëÿñêàéêè ñ ïðîòåãíàòè ðúöå ïî êàëíèÿ áðÿã ïðè âñåêè ïîêëîí. È â ñúùîòî âðåìå çàãîâîðè ñ åäèí îò Ãëàñîâåòå ñè.
Ðè÷è èìàøå äåñåòèíà-äâàíàéñåò ðàçëè÷íè Ãëàñîâå. Â åäèí äúæäîâåí äåí, äîêàòî ñåäÿõà â ñêîñåíàòà ñòàè÷êà íàä ãàðàæà íà Êàñïáðàê è ÷åòÿõà êîìèêñè çà Ìàëêèÿ Ëóëó, áå ñïîäåëèë ñ Åäè, ÷å ìå÷òàå äà ñòàíå íàé-âåëèêèÿò âåíòðîëîã íà ñâåòà. Çàÿâè, ÷å ùÿë äà áúäå ïî-âåëèê äàæå îò Åäãàð Áåðãåí è âñÿêà ñåäìèöà ùÿë äà ñå ïîÿâÿâà ïî òåëåâèçèÿòà â "Åä Ñúëèâàí øîó". Åäè óâàæàâàøå òèÿ àìáèöèè, íî ïîäîçèðàøå, ÷å îñúùåñòâÿâàíåòî èì íÿìà äà å ëåñíî. Ïúðâî íà ïúðâî, âñè÷êè Ãëàñîâå íàïîìíÿõà èìèòàöèÿ íà ñàìèÿ Ðè÷è Òîçèúð. Íå ÷å Ðè÷è íå ìîæåøå äà ðàçñìèâà îò âðåìå íà âðåìå; ìîæåøå è îùå êàê. Òåðìèíúò ìó çà ñëîâåñíè ùóðîòèè è ãðúìêè ïðúäíè áå åäèí è ñúù: íàðè÷àøå ãè "ïóñêàíå íà Åäíà Ïî-ßêè÷êà" è ðåäîâíî ïóñêàøå íÿêîÿ Ïî-ßêè÷êà îò åäèíèÿ èëè äðóãèÿ òèï... îáà÷å íàé-÷åñòî â íåïîäõîäÿùà êîìïàíèÿ. Âòîðî, êîãàòî ñå ïðàâåøå íà âåíòðîëîã, Ðè÷è ìúðäàøå óñòíè. Íå ñàìî ìúíè÷êî, íà çâóöèòå "ï" è "á", à ìíîãî è òî íà âñè÷êè çâóöè. Òðåòî, êîãàòî Ðè÷è èñêàøå äà ñè îòïóñíå ãëàñà, ðÿäêî ãî ÷óâàõà íàäàëå÷å. Ïîâå÷åòî ìó ïðèÿòåëè áÿõà ïðåêàëåíî òàêòè÷íè - èëè ïðåêàëåíî îìàÿíè îò íåãîâèÿ ïëåíèòåëåí, ïîíÿêîãà ìàëêî äîñàäåí ÷àð - çà äà èçòúêâàò òèÿ äðåáíè ïðîïóñêè.
Áèåéêè òðåñêàâè ìåòàíè ïðåä èçóìåíèÿ è ñìóòåí Áåí Õàíñêîì, Ðè÷è ãîâîðåøå ñ Ãëàñà íà íåãúðà Äæèì.
- Ìà òóé êàò ãà ãëåäàì, ãà÷å ìè ìÿçà íà Êúëàóí Êàìàðàòà! - ïèùåøå Ðè÷è. - Õè÷ íåäåé äà ìà ìëàòèø, ìèñòúð Êàìàðà, ñúð! Øà ìà íàïðàéø íà ïåñòèë! Ëåëå Áîæêå, ëåëå Áîæè÷êî! Ñòî è òðèéñåò îêè ìðúâêà è ñëàíèíà, äâà è äâàéñåò îò öèöà äî öèöà, Êàìàðàòà ñè ñìúðäè áàø íà òèãðîâî ëàéíî! Øà òà ñëóøàì, ìèñòúð Êàìàðà, ñúð! Øà òà ñëóøàì è ñ äâåòå óøè. Ñàë íåäåé äà ãî ìëàòèø òóé ãîðêîòî öúðíî ìîì÷å!
- Í-íå áú-áú-áîé ñå - êàçà Áèë. - Ò-òîâà å Ðú-ðú-ðè÷è. Ìàëêî ñ-ñ-ñìàõíàò ñè ïàäà.
Ðè÷è òóòàêñè ñêî÷è íà êðàêà.
- ×óõ òå, Äåíáðîó. ß íå ñå çàêà÷àé, ÷å êàòî íàñúñêàì Êàìàðàòà...
- Ï-ïî-äîáðàòà òè ïî-ïî-îëîâèíà å èçòåêëà ïî ê-ê-êðàêà íà áà-áàùà òè - çàÿâè Áèë.
- Âÿðíî - ñúãëàñè ñå Ðè÷è, - àìà âèæ, ÷å è îñòàíàëîòî ñè ãî áèâà. Ïðèâåò, Êàìàðà! Ðè÷è Òîçèúð ñå êàçâàì, ñ ðàçíè Ãëàñîâå ïðèêàçâàì.
È òîé ïðîòåãíà äåñíèöà. Ñúâñåì øàøàðäèñàí, Áåí ïîñåãíà íàñðåùà. Ðè÷è äðúïíà ðúêà. Áåí ïðèìèãà. Ðè÷è ñå ñìèëè è ìó ñòèñíà ðúêàòà.
- Àêî òå èíòåðåñóâà, èìåòî ìè å Áåí Õàíñêîì - êàçà Áåí.
- Âèæäàë ñúì òå â ó÷èëèùå - êèìíà Ðè÷è è ìàõíà ñ ðúêà êúì ðàñòÿùîòî åçåðî. - Òðÿáâà äà å áèëî òâîÿ èäåÿ. Òèÿ ëåâàöè, îãíåïðúñêà÷êà äà èì äàäåø, ïàê íå ìîãàò è åäèí ôèøåê äà ïàëíàò.
- Êàòî íå çíàåø, òðàé ñè, Ðè÷è - îáàäè ñå Åäè.
- Î... èñêàø äà êàæåø, ÷å èäåÿòà å òâîÿ, Åäñ? Áîæè÷êî, êàê ñúæàëÿâàì.
È êàòî ðóõíà â íîçåòå íà Åäè, Ðè÷è ïàê ïîäõâàíà áåçóìíèòå ñè ìåòàíè.
- Ïðåñòàíè, ñòàâàé, öåëèÿ ìå îïðúñêà ñ êàë! - âèêíà Åäè.
Ðè÷è îòíîâî ñêî÷è íà êðàêà è ùèïíà Åäè ïî áóçàòà ñ âúçòîðæåíî âúçêëèöàíèå:
- Ìèëî, ìèëî, ìèëî äåòåíöå!
- Ïðåñòàíè, ìðàçÿ òîâà!
- Õà ïðèçíàé, Åäñ - êîé ïîñòðîè áåíòà?
- Á-á-áåí íè íà-õõà-ó÷è - îáàäè ñå Áèë.
- Ãîëÿìà ðàáîòà ñè. - Ðè÷è ñå îòäðúïíà, çà äà ðàçêðèå Ñòàíëè Þðèñ, êîéòî ñòîåøå çàä íåãî ñ ðúöå â äæîáîâåòå è êðîòêî ãëåäàøå öÿëîòî ïðåäñòàâëåíèå. - Òîÿ òóêà å Ìúæàãàòà Ñòàí Þðèñ. Ñòàí å åâðåèí. Îñâåí òîâà å ïðåòðåïàë Õðèñòîñ. Ïîíå òàêà ìè ðå÷å âåäíúæ Âèêòîð Êðèñ. Îòòîãàâà ñå ëåïíàõ çà Ñòàí. Âñå ñè ìèñëÿ, ÷å ùîì å òîëêîç äúðò, ùå ìîæå äà íè ÷åðïè ïî íÿêîÿ áèðà. Íàëè, Ñòàí?
- Íå ñúì àç, òðÿáâà äà å áèë áàùà ìè - îòâúðíà Ñòàí ñ òèõ, ìåëîäè÷åí ãëàñ è âñè÷êè, âêëþ÷èòåëíî Áåí, èçáóõíàõà â ñìÿõ. Åäè ñå ñìÿ äîêàòî âçå äà õúõðè è ïî áóçèòå ìó ïîêàïàõà ñúëçè.
- Òàÿ áåøå îò Ïî-ßêè÷êèòå! - ïðîâèêíà ñå Ðè÷è, êðà÷åéêè íàñàì-íàòà ñ âèñîêî âäèãíàòè ðúöå êàòî ðåôåð â àìåðèêàíñêè ôóòáîë, îáÿâÿâàù, ÷å å îòáåëÿçàíà äîïúëíèòåëíà òî÷êà. - Ìúæàãàòà Ñòàí ïóñêà Åäíà Ïî-ßêè÷êà! Âåëèê èñòîðè÷åñêè ìîìåíò! Óõà-óõà-ÓÕÀ-ëà!
- Çäðàñòè - êàçà Ñòàí íà Áåí, êàòî ñå ïðàâåøå, ÷å íå îáðúùà âíèìàíèå íà Ðè÷è.
- Çäðàâåé - îòâúðíà Áåí. - Çíàì òå, áÿõìå çàåäíî âúâ âòîðè êëàñ. Òè ñè ìîì÷åòî, äåòî...
- ... âñå ñè ìúë÷åøå - äîâúðøè Ñòàí ñ ëåêà óñìèâêà.
- Òî÷íî òúé.
- È ëàéíà äà èìà â óñòàòà, ïàê íÿìà äà ÿ îòâîðè - âìåòíà Ðè÷è. - À òîâà ìó ñå ñëó÷âà ×ÅÅ-ñòè÷êî - óõà-óõà-ÓÕÀ...
- Ìú-ìú-ìëúêâàé, Ðè÷è - ñðÿçà ãî Áèë.
- Äîáðå äå, àìà ïúðâî òðÿáâà äà âè êàæà îùå íåùî, êîëêîòî è äà ìè å íåïðèÿòíî. Ìèñëÿ, ÷å áåíòúò âè å íà ïúò äà ñå ðàçïàäíå. Íàâîäíåíèå â äîëèíàòà, áðàò÷åòà. Ñïàñÿâàé æåíèòå è äåöàòà!
È áåç äà ñè ïðàâè òðóä äà íàâèâà êðà÷îëè - áåç äàæå äà ñå ñúáóå - Ðè÷è ñå õâúðëè âúâ âîäàòà è âçå äà òðóïà ÷èìîâå ïî îòñàìíèÿ êðàé íà äèãàòà, êúäåòî óïîðèòîòî òå÷åíèå ïàê ñå ïðîöåæäàøå íà ìúòíè ïîòî÷åòà. Åäíàòà äðúæêà íà î÷èëàòà ìó áåøå çàëåïåíà ñ ëåéêîïëàñò è ïðè âñÿêî äâèæåíèå ïðîâèñíàëîòî êðàé÷å ãî ïëÿñêàøå ïî ñêóëàòà. Áèë ñðåùíà ïîãëåäà íà Åäè, ïîóñìèõíà ñå è ñâè ðàìåíå. Ðè÷è ñè áåøå Ðè÷è. Ìîæåøå äà òå ïîáúðêà... íî âñå ñè áåøå ïðèÿòíè÷êî äà ãî èìàø íàáëèçî.
Îêîëî ÷àñ ðàáîòèõà ïî äèãàòà. Ðè÷è ïðèåìàøå êîìàíäèòå íà Áåí - êîéòî ïàê áå ñòàíàë êîëåáëèâ ïðåä äâàìàòà íîâîáðàíöè â ãåíåðàëñêàòà ñè äèâèçèÿ - ñúâúðøåíî îõîòíî è ãè èçïúëíÿâàøå ñ ëóäåøêà áúðçèíà. Ñëåä çàâúðøâàíåòî íà âñÿêà ìèñèÿ ðàïîðòóâàøå ïðåä Áåí è ïèòàøå çà íîâè çàïîâåäè, êîçèðóâàéêè ïî áðèòàíñêè, ñ äëàíòà íàïðåä, è ïëÿñêàéêè ñ ìîêðèòå ïîäìåòêè íà ãóìåíêèòå. Îò âðåìå íà âðåìå çàõâàùàøå äà êðåùè ïî îñòàíàëèòå ñ íÿêîé îò ñâîèòå Ãëàñîâå: Ãåðìàíñêèÿò ïîëêîâíèê, Àíãëèéñêèÿò êàìåðèåð Òóäúëñ, Ñåíàòîðúò-þæíÿê (êîéòî áó÷åøå êàòî ìåãàôîí è ñëåä ãîäèíè ùåøå äà ñå ïðåâúðíå â Áóôîðä Êèñäðàéâúë), Ãîâîðèòåëÿò îò ñåäìè÷íèòå êèíîïðåãëåäè.
Ðàáîòàòà íå âúðâåøå, à íàïðàâî ïðåïóñêàøå. È ñåãà, ìàëêî ïðåäè ïåò ÷àñà ïîäèð ïëàäíå, êàçàíîòî îò Ðè÷è èçãëåæäàøå ñúâñåì âÿðíî - áÿõà âðúòíàëè êðàí÷åòî. Âðàòàòà îò êîëà, ïàð÷åòî ãîôðèðàíà ëàìàðèíà è âåõòèòå ãóìè áÿõà îôîðìèëè âòîðîòî íèâî íà áåíòà, ïîäïðÿí ñ îãðîìíà ïîëåãàòà ïëàíèíà îò ïðúñò è êàìúíè. Áèë, Áåí è Ðè÷è ïóøåõà; Ñòàí ëåæåøå ïî ãðúá. Íåïîçíàò ÷îâåê áè ðåøèë, ÷å òîé ïðîñòî ñå âçèðà â íåáåòî, íî Åäè çíàåøå èñòèíàòà. Ñòàí ãëåäàøå äúðâåòàòà ïî îòñðåùíèÿ áðÿã, äåáíåéêè äà âèäè íÿêîÿ ïòèöà è äà ÿ çàïèøå äîâå÷åðà â ñïåöèàëíèÿ ñè ïòè÷è äíåâíèê. Ñàìèÿò Åäè ñåäåøå ñ êðúñòîñàíè êðàêà, èçïúëíåí ñ ïðèÿòíà óìîðà è íÿêàêâî îñîáåíî áëàæåíñòâî. Â òîçè ìèã äðóãèòå ìó ñå ñòðóâàõà íàé-ñòðàõîòíàòà òàéôà, çà ÷èÿòî äðóæáà ìîæå äà ñå ìå÷òàå íà áåëèÿ ñâÿò. Êîãàòî áÿõà çàåäíî, óñåùàõà, ÷å ñè ïàñâàò; îñòðèòå ðúáîâå íà åäèí çàïúëâàõà ïðàçíèíèòå â õàðàêòåðà íà äðóã.Ïî-äîáðå íå ìîæåøå äà ñè ãî îáÿñíè, à òúé êàòî ìàé èçîáùî íÿìàøå íóæäà îò îáÿñíåíèÿ, òîé ðåøè äà çàðåæå ðàçìèñëèòå.
Îçúðíà ñå êúì Áåí, êîéòî äúðæåøå íåëîâêî ïîëóèçïóøåíàòà öèãàðà è ÷åñòè÷êî ïëþåøå, ñÿêàø âêóñúò íå ìó äîïàäàøå òâúðäå. Ïðåä î÷èòå ìó äåáåëîòî ìîì÷å èçãàñè äúëãèÿ ôàñ è ãî çàòðóïà ñ ïðúñò.
Áåí íàäèãíà î÷è, ñðåùíà ïîãëåäà íà Åäè è ñìóòåíî èçâúðíà ãëàâà.
Åäè ñå îçúðíà êúì Áèë è âèäÿ ïî ëèöåòî ìó íåùî, êîåòî ãî ðàçòðåâîæè. Áèë ñå âçèðàøå ñ ìúòíè, çàìèñëåíè î÷è â äúðâåòàòà è õðàñòàëàöèòå ïî îòâúäíèÿ áðÿã íà åçåðîòî. Îòíîâî ñå áå çàâúðíàëî ïðåäèøíîòî ìðà÷íî èçðàæåíèå. Åäè ñè ïîìèñëè, ÷å ïðèÿòåëÿò ìó èçãëåæäà åäâà ëè íå êàòî ÷îâåê, êîéòî å ñðåùíàë ïðèçðàê.
Ñÿêàø äîëîâèë òàÿ ìèñúë, Áèë çàâúðòÿ ãëàâà êúì íåãî. Åäè ñå óñìèõíà, íî Áèë íå îòâúðíà íà óñìèâêàòà. Ñàìî îñòàâè öèãàðàòà è îãëåäà îñòàíàëèòå. Äàæå Ðè÷è áå óòèõíàë, ïîòîïåí â ðàçìèñëè - à òîâà ñòàâàøå ïî-ðÿäêî è îò ëóííî çàòúìíåíèå.
Åäè çíàåøå, ÷å Áèë èçáÿãâà äà êàçâà íåùî âàæíî ïðåäè äà å íàñòàíàëî ïúëíî ñïîêîéñòâèå, çàùîòî ìó å òðóäíî äà ãîâîðè. È èçâåäíúæ ìó ñå ïðèèñêà äà èçìèñëè òåìà çà ðàçãîâîð èëè ïúê Ðè÷è äà ïóñíå íÿêîé îò Ãëàñîâåòå. Îáçå ãî âíåçàïíà óâåðåíîñò, ÷å Áèë ùå îòâîðè óñòà è ùå êàæå íåùî ñòðàøíî, íåùî, êîåòî ùå ïðîìåíè âñè÷êî. Ñ àâòîìàòè÷íî äâèæåíèå ïîñåãíà äà èçìúêíå èíõàëàòîðà îò çàäíèÿ ñè äæîá è çäðàâî ãî ñòèñíà. Èçîáùî íå ìèñëåøå êàêâî ïðàâè.
- Ìî-ìîæå ëè äà âè ê-êàæà íåùî, ìî-õõî-ì÷åòà? - çàïèòà Áèë.
Âñè÷êè ñå âòðåí÷èõà â íåãî. Ïóñíè íÿêîé ìàéòàï, Ðè÷è! - ïîìèñëè Åäè. Ïóñíè ìàéòàï, êàæè íåùî ñúâñåì ãàäíî, ñáúðêàé ãî, íå ìè ïóêà, ñàìî ãî íàêàðàé äà ìëúêíå. Íå èñêàì äà ãî ÷óÿ, êàêâîòî è äà å, íå èñêàì íåùàòà äà ñå ïðîìåíÿò, íå èñêàì äà ñå ñòðàõóâàì.
Ìðà÷åí, ñèïêàâ ãëàñ ïîøåïíà â ãëàâàòà ìó: Ùå ãî ñòîðÿ çà ïåòà÷å.
Åäè ïîòðåïåðà, ïîìú÷è ñå äà ïðîãîíè òîçè ãëàñ è âíåçàïíàòà êàðòèíà, èçíèêíàëà çàåäíî ñ íåãî â ñúçíàíèåòî ìó: êúùàòà íà Íèéáúëò ñòðèéò ñ áóðåíÿñàëèÿ äâîð è îãðîìíèòå êëþìíàëè ñëúí÷îãëåäè â çàíåìàðåíàòà ãðàäèíà îòñòðàíè.
- Äàäåíî, Øåô Áèë - îòâúðíà Ðè÷è. - Êàêâî èìà?
Áèë îòâîðè óñòà (òðåâîãàòà íà Åäè ñå çàñèëè), çàòâîðè ÿ (áëàæåíî îáëåê÷åíèå) è ïàê ÿ îòâîðè (íîâà òðåâîæíà âúëíà).
- À-à-àêî ìè ñ-ñå ñìå-å-ååòå, ìî-õõî-îì÷åòà, â-âå÷å íèêîãà íÿìà äà ä-äðóæà ñ âàñ - êàçà Áèë. - Èõ-èõ-èñòîðèÿòà å ñ-ñ-ñìàõíàòà, àìà ñå êúëíà, ÷å íå ñè è-è-èçìèñëÿì. Íà-õõà-èñòèíà áåøå.
- Íÿìà äà òè ñå ñìååì - êàçà Áåí. Îãëåäà îñòàíàëèòå. - Íàëè?
Ñòàí êèìíà. Ðè÷è ñúùî.
Åäè èñêàøå äà êàæå: Äà, ùå òè ñå ñìååì, Áèëè, è îùå êàê, ùå ñå ñìååì äî ïðúñâàíå è ùå ðå÷åì, ÷å ñè òúï, òúé ÷å ùî íå ñè çàòâàðÿø óñòàòà äîäåòî å âðåìå? Íî ðàçáèðà ñå, çà íèùî íà ñâåòà íå áè ìîãúë äà èçðå÷å ïîäîáíî íåùî. Â êðàÿ íà êðàèùàòà ñòàâàøå äóìà çà Øåô Áèë. È òîé óíèëî ïîêëàòè ãëàâà. Íå, íÿìàøå äà ñå ñìåå. Íå ïîìíåøå íÿêîãà äà ñå å ÷óâñòâóâàë òúé äàëå÷å îò ñìåõà.
Ñåäÿõà íà áåíòà, ïîñòðîåí ñ óêàçàíèÿòà íà Áåí, ãëåäàõà òó êúì ëèöåòî íà Áèë, òó êúì ïðèèæäàùîòî åçåðî è øèðíàëîòî ñå ìî÷óðèùå îòâúä íåãî, ïîñëå îòíîâî ñå âçèðàõà â ëèöåòî íà Áèë è ñëóøàõà áåçìúëâíî ðàçêàçà ìó çà îíîâà, êîåòî ñå ñëó÷èëî êîãàòî îòâîðèë ôîòîàëáóìà íà Äæîðäæ - êàê îò ó÷èëèùíàòà ñíèìêà Äæîðäæè çàâúðòÿë ãëàâà è ìó íàìèãíàë, êàê îò êíèãàòà ïðîòåêëà êðúâ, êîãàòî ÿ çàïîêèòèë ïðåç ñòàÿòà. Ìîíîëîãúò áå äúëúã, ìú÷èòåëåí è Áèë ãî ïðèâúðøè èç÷åðâåí è ïîòåí. Åäè íèêîãà íå ãî áå ÷óâàë äà çàåêâà òîëêîâà çëå.
Àëà íàé-ñåòíå âñè÷êî áå ðàçêàçàíî. Áèë ãè îãëåäà ñúñ ñìåñåíî èçðàæåíèå íà ïðåäèçâèêàòåëñòâî è áîÿçúí. Åäè çúðíà åäíàêâî ÷óâñòâî ïî ëèöàòà íà Áåí, Ðè÷è è Ñòàí. ×óâñòâî íà äúëáîê, çàíåìÿë óæàñ. Ïî ëèöàòà èì íÿìàøå è êàï÷èöà ñúìíåíèå. Èçâåäíúæ ãî îáçå íåïðåîäîëèìîòî æåëàíèå äà ñêî÷è è äà èçêðåùè: Àìà ÷å ñìàõíàòà èñòîðèÿ! Íå âÿðâàø â òàÿ ñìàõíàòà èñòîðèÿ, íàëè, ïúê è äà âÿðâàø, ñèãóðíî íå âÿðâàø, ÷å íèå ùå òè ïîâÿðâàìå, íàëè? Ó÷åíè÷åñêèòå ñíèìêè íå íàìèãàò! Îò êíèãèòå íå òå÷å êðúâ! Ñìàõíàë ñè ñå, Øåô Áèë!
Àëà íå ìîæåøå äà ãî ñòîðè, çàùîòî è ïî ñîáñòâåíîòî ìó ëèöå áå èçïèñàíî ñúùîòî èçðàæåíèå íà íÿì óæàñ. Íå ãî âèæäàøå, íî ãî óñåùàøå.
Âðúùàé ñå òóêà, õëàïå, ïðîøåïíà ñèïêàâèÿò ãëàñ. Ùå òè äóõàì áåç ïàðè. Âðúùàé ñå òóêà!
Íå, èçñòåíà ìèñëåíî Åäè. Ìîëÿ òå, âúðâè ñè, íå èñêàì äà ìèñëÿ çà òîâà.
Âðúùàé ñå òóêà, õëàïå.
È ñåãà Åäè çúðíà îùå íåùî - íå ïî ëèöåòî íà Ðè÷è, ïîíå òàêà ìó ñå ñòðóâàøå, íî ñúñ ñèãóðíîñò ãî èìàøå â ëèöàòà íà Ñòàí è Áåí. Çíàåøå êàêâî å òî; çíàåøå, çàùîòî óñåùàøå ñúùîòî èçðàæåíèå íà ëèöåòî ñè.
Ðàçïîçíàâàíå.
Ùå òè äóõàì áåç ïàðè.
Êúùàòà íà Íèéáúëò ñòðèéò 29 ñòîåøå äîñàìè îãðàäàòà íà æåëåçîïúòíîòî äåïî. Áåøå ñòàðà, ñúñ çàêîâàíè ïðîçîðöè è âåðàíäàòà é ïîñòåïåííî ïîòúâàøå â çåìÿòà, à òðåâíàòà ïëîù îòïðåä ñå áå ïðåâúðíàëà â áóðåíÿñàë çàïóñíàò òåðåí. Ñðåä âèñîêèòå òðåâè ñå êðèåøå ïðåîáúðíàòî è ðúæäèâî äåòñêî âåëîñèïåä÷å ñ òðè êîëåëà, åäíî îò êîèòî ñòúð÷åøå íàêðèâî.
Íî îòëÿâî íà âåðàíäàòà ñðåä áóðåíàêà ñå øèðåøå ãðàìàäíî ãîëî ïåòíî è ïðåç íåãî ñå âèæäàõà ïîðóòåíèòå òóõëåíè îñíîâè è õëúòíàëèòå íàâúòðå ìðúñíè ïðîçîðöè íà ìàçåòî. Òî÷íî ïðåç åäèí îò òèÿ ïðîçîðöè Åäè Êàñïáðàê áå çúðíàë çà ïðúâ ïúò ëèöåòî íà ïðîêàæåíèÿ ïðåäè øåñò ñåäìèöè.


                        6.

Êîãàòî íÿìàøå ñ êîãî äà èãðàå â ñúáîòíèòå äíè, Åäè ÷åñòî îòñêà÷àøå äî äåïîòî. Áåç îïðåäåëåíà ïðè÷èíà - ïðîñòî îáè÷àøå äà õîäè òàì.
Ïîòåãëÿøå ñ âåëîñèïåäà ïî Óè÷úì ñòðèéò, ïîñëå ñòèãàøå äî êðúñòîâèùåòî è çàâèâàøå íà ñåâåðîçàïàä ïî øîñå ¹ 2. Îêîëî êèëîìåòúð è ïîëîâèíà ïî-íàòàòúê, íà úãúëà íà øîñåòî è Íèéáúëò ñòðèéò, áåøå Öúðêîâíîòî ó÷èëèùå. Íå èçãëåæäàøå íèùî îñîáåíî - ñïðåòíàòà, íî áåäíà äúñ÷åíà ñãðàäà ñ ãîëÿì êðúñò íà ïîêðèâà è øåéñåòñàíòèìåòðîâè ïîçëàòåíè áóêâè íàä âõîäà: ÎÑÒÀÂÅÒÅ ÄÅ×ÈÖÀÒÀ ÄÀ ÄÎÉÄÀÒ ÏÐÈ ÌÅÍÅ. Ïîíÿêîãà â ñúáîòíèòå äíè îòâúòðå äîëèòõà ïåñíè è ìóçèêà. Ìóçèêàòà áåøå åâàíãåëñêà, íî êîéòî è äà ñâèðåøå íà õàðìîíèóìà, íàïîìíÿøå ïî-ñêîðî Äæåðè Ëè Ëóèñ, îòêîëêîòî öúðêîâåí ìóçèêàíò. Ïåñíèòå ñúùî íå çâó÷àõà êîé çíàå êîëêî ðåëèãèîçíî, ìàêàð ÷å âñå ïîâòàðÿõà ðàçíè ðàáîòè êàòî "ïðåêðàñíèÿ Öèîí", "èçìèòè â êðúâòà íà àãíåöà" è "íàø ïðèÿòåë å Èñóñ". Ïååùèòå èçãëåæäà ñå çàáàâëÿâàõà äîñòà äîáðå, òà íå èì áåøå ÷àê äî ñâåùåíîäåéñòâèÿ. Íî âñå ïàê Åäè õàðåñâàøå ïåñíèòå - ñúùî êàêòî õàðåñâàøå ãúðëåíèÿ ðåâ íà Äæåðè Ëè Ëóèñ â "Äàéòå âñè÷êè äà ñå äðóñàìå". Ïîíÿêîãà ñïèðàøå íà îòñðåùíèÿ òðîòîàð, ïîäïèðàøå êîëåëîòî äî íÿêîå äúðâî è ñÿäàøå íà òðåâàòà, êàòî ñå ïðàâåøå, ÷å ÷åòå êíèæêà, íî âñúùíîñò ñå íàñëàæäàâàøå íà ìóçèêàòà.
Â äðóãè ñúáîòíè äíè çàòâîðåíîòî Öúðêîâíî ó÷èëèùå áåøå áåçìúëâíî è òîé ïðîäúëæàâàøå êúì êðàÿ íà Íèéáúëò ñòðèéò, êúäåòî èìàøå àñôàëòèðàí ïàðêèíã ñ ïðîðàñëè â ïóêíàòèíèòå ïëåâåëè. Òàì ïîäïèðàøå âåëîñèïåäà íà äúñ÷åíèÿ ñòîáîð è ãëåäàøå êàê ìèíàâàò âëàêîâåòå. Â ñúáîòà ìèíàâàõà ñóìà òè âëàêîâå. Ìàéêà ìó ðàçïðàâÿøå, ÷å åäíî âðåìå ìîæåëî äà õâàíåø ïúòíè÷åñêè âëàê è îò ãàðàòà íà Íèéáúëò ñòðèéò, íî òîâà áèëî îùå ïðåäè Êîðåéñêàòà âîéíà. "Êàòî ñå êà÷åøå ÷îâåê íà ñåâåðíèÿ âëàê - ðàçêàçâàøå òÿ, - ñëèçàøå íà ãàðà Áðàóíñâèë, à ïúê îòòàì ìîæåøå äà õâàíå âëàê ïðåç öÿëà Êàíàäà, òà ÷àê äî Òèõèÿ îêåàí. Þæíèÿò âëàê âîäåøå êúì Ïîðòëàíä, ïîñëå êúì Áîñòúí, à îò Ñàóò ñòåéøúí - íàêúäåòî ñè ùåø èç öÿëàòà ñòðàíà. Íî ïúòíè÷åñêèòå âëàêîâå ìàé âå÷å ñè çàìèíàõà, êàêòî è òðàìâàèòå. Íèêîé íå èñêà äà ïúòóâà ñ âëàê, êàòî ìîæå äà ñå ìåòíå íà Ôîðäà è äà îòïðàøè êîãàòî ìó õðóìíå. Êîé çíàå äàëè íÿêîãà ùå òè ñå ñëó÷è äà ñåäíåø âúâ âàãîí."
Íî áåçêðàéíèòå òîâàðíè âëàêîâå âñå îùå ìèíàâàõà ïðåç Äåðè. Íà þã ïúïëåõà ñ òîâàð îò äúðâåñèíà, õàðòèÿ è êàðòîôè, à íà ñåâåð ìúêíåõà ñòîêè çà ãðàäîâåòå, íàðè÷àíè ïîíÿêîãà îò æèòåëèòå íà Ìåéí Ãîëåìèòå Ñåâåðíÿöè - Áàíãîð, Ìèëèíîêúò, Ìà÷àéàñ, Ïðåñê Èë, Õþëòúí. Åäè íàé-ìíîãî îáè÷àøå äà ãëåäà âëàêîâåòå çà ñåâåð, íàòîâàðåíè ñ ëúñêàâè Ôîðäîâå è Øåâðîëåòè. Íÿêîé äåí è àç ùå èìàì òàêàâà êîëà, îáåùàâàøå ñè òîé. Êàòî òèÿ, ÷å è ïî-õóáàâà. Ìîæå áè äàæå Êàäèëàê!
Äåïîòî èìàøå îáùî øåñò êîëîâîçà, êîèòî ñå ñúáèðàõà êúì öåíòúðà êàòî íèøêè íà ïàÿæèíà: îò ñåâåð Áàíãîð è Ñåâåðíèòå æåëåçîïúòíè ëèíèè, îò çàïàä Þæíèòå è Çàïàäíèòå ùàòñêè ëèíèè, îò þã Áîñòúí è Ìåéí, à îòêúì èçòîê - Þæíîòî êðàéáðåæèå.
Âåäíúæ ïðåäè äâå ãîäèíè, êàêòî ñòîåøå êðàé èçòî÷íèÿ êîëîâîç è çÿïàøå áàâíî îòìèíàâàùèÿ âëàê, îò åäèí òîâàðåí âàãîí íÿêàêúâ ïèÿí æåëåçíè÷àð ìó ìåòíà íåãîëÿìî ñàíäú÷å. Åäè ñâè ðàìåíå è îòñêî÷è íàçàä, ìàêàð ÷å ñàíäú÷åòî òóïíà â ïåïåëòà íà öåëè òðè ìåòðà îò íåãî. Âúòðå èìàøå íåùî æèâî, êîåòî øóìîëåøå è ïîòðàêâàøå.
- Ïîñëåäåí êóðñ, ìîì÷å! - ïðîâèêíà ñå ïèÿíèÿò æåëåçíè÷àð. Èçìúêíà îò äæîáà íà äæèíñîâîòî ñè ÿêå ïëîñêî êàôÿâî øèøå, âèðíà ãî è ñëåä êàòî ïðåñóøè ñúäúðæàíèåòî, çàïîêèòè áóòèëêàòà íà íàñèïà, êúäåòî òÿ ñå ðàçáè ñúñ çâúí. Ïîñëå ïîñî÷è ñàíäú÷åòî. - Çàíåñè ãè ó äîìà, íà ìàìà! Ñ ïîçäðàâè îò Þæíàòà øèáàíà êðàéáðåæíà ëèíèÿ, äåòî íè êàðà ïðàâî êúì áåçðàáîòèöàòà!
Çà äà èçêðåùè òèÿ ïîñëåäíè äóìè, òîé ñå ëþøíà íàïðåä äîêàòî îòäàëå÷àâàùèÿò ñå âëàê îòíîâî íàáèðàøå ñêîðîñò è çà ìèã Åäè ñå èçïëàøè, ÷å ÷îâåêúò ìîæå äà ïàäíå íàâúí.
Êîãàòî âëàêúò îòìèíà, Åäè ïðèñòúïè êúì ñàíäú÷åòî è áîÿçëèâî ñå ïðèâåäå íàä íåãî. Âúòðå ïúïëåõà íÿêàêâè ëúñêàâè òâàðè. Àêî æåëåçíè÷àðÿò áå âèêíàë, ÷å ñà çà íåãî, Åäè ùåøå äà ãè çàðåæå. Íî îíçè áå çàðú÷àë äà ãè îòíåñå íà ìàìà, à Åäè, ñúùî êàòî Áåí, çàñòàâàøå ìèðíî ùîì ÷óåøå òàÿ äóìà.
Â åäèí îò ïðàçíèòå ñêëàäîâå íàìåðè ïàð÷å êàíàï è âúðçà ñàíäú÷åòî çà áàãàæíèêà íà âåëîñèïåäà ñè. Ìàéêà ìó íàäíèêíà â ñàíäú÷åòî ïî-áîÿçëèâî è îò Åäè, ïîñëå èçïèùÿ - íî íå ñ óæàñ, à ðàäîñòíî. Âúòðå èìàøå ÷åòèðè åäðè îìàðà, ïî êèëîãðàì ïàð÷åòî, ñ øèðîêî ðàçòâîðåíè ùèïêè. Òÿ ãè ñâàðè çà âå÷åðÿ è óæàñíî ñå íàìóñè, êîãàòî Åäè îòêàçà äà õàïíå.
- Êàêâî ìèñëèø, ÷å ÿäàò òàçè âå÷åð Ðîêôåëåðîâè â èìåíèåòî ñè â Áàð Õàðáúð? - âúçìóòåíî çàïèòà ìàìà. - Êàêâî ìèñëèø, ÷å ñè ïîðú÷âàò íþéîðêñêèòå áîñîâå â "Ñàðäè" è "Äâàéñåò è åäíî"? Ñàíäâè÷è ñ ôúñòú÷åíî ìàñëî ëè? Òå ÿäàò îìàðè, Åäè, ñúùî êàòî íàñ. Õàéäå, îïèòàé ìúíè÷êî.
Íî Åäè íå èñêàøå - ïîíå òàêà òâúðäåøå ìàéêà ìó. Ìîæå è äà áå ïðàâà, îáà÷å Åäè èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å íå å âúïðîñ íà æåëàíèå - ïðîñòî íå ìîæåøå äà õàïíå. Âñå ñè ìèñëåøå êàê ïúëçÿõà è ïîòðàêâàõà ñ ùèïêè â ñàíäú÷åòî. À òÿ óïîðèòî ïîâòàðÿøå êîëêî ñà âêóñíè è êàêúâ ñòðàõîòåí ñëó÷àé ïðîïóñêà, äîêàòî Åäè âçå äà ñå çàäúõâà è ïîñåãíà êúì èíõàëàòîðà. ×àê òîãàâà ìàìà ãî îñòàâè íà ìèðà.
Åäè îòèäå â ñòàÿòà ñè äà ÷åòå. Ìàéêà ìó çàâúðòÿ åäèí òåëåôîí íà ïðèÿòåëêàòà ñè Åëåàíîð Äúíòúí. Åëåàíîð ïðèñòèãíà è äâåòå äúëãî ïðåëèñòâàõà ñòàðè áðîåâå íà "Ôîòîðîìàí" è "Ôèëìîâè òàéíè", êàòî ñå êèñêàõà íàä êëþêàðñêèòå ñòðàíèöè è ñå òúï÷åõà ñúñ ñàëàòà îò îìàðè. Êîãàòî íà äðóãàòà ñóòðèí Åäè ñòàíà çà ó÷èëèùå, ìàéêà ìó îùå õúðêàøå â ëåãëîòî è ñåãèç-òîãèç ïóñêàøå ìîùíè ïðúäíè, íàïîìíÿùè ïðîòÿæíà ìåëîäèÿ íà êîðíåò (îò Ïî-ßêè÷êèòå, êàêòî áè êàçàë Ðè÷è). Â ïàíèöàòà íÿìàøå è ãðàì ñàëàòà îò îìàðè, ñàìî òóê-òàì ïî ñòåíèòå áÿõà ïîëåïíàëè ïåòúíöà ìàéîíåçà.
Åäè íå âèäÿ ïîâå÷å âëàêîâå îò Þæíîòî êðàéáðåæèå è êîãàòî ñëåä âðåìå ñðåùíà íà÷àëíèê-ãàðàòà ìèñòúð Áðàäúê, êîëåáëèâî çàïèòà êàêâî ñå å ñëó÷èëî.
- Êîìïàíèÿòà ôàëèðà, òóé ñòàíà - îòâúðíà ìèñòúð Áðàäúê. - Íå ÷åòåø ëè âåñòíèöè? Èç öÿëàòà ãàäíà ñòðàíà âñå åäíî è ñúùî. À ñåãà äèì äà òå íÿìà. Òóê íå å ìÿñòî çà äåöà.
Ñëåä òîçè ñëó÷àé Åäè ïîíÿêîãà ñå ðàçõîæäàøå êðàé îñèðîòåëèÿ ÷åòâúðòè êîëîâîç è ñëóøàøå êàê â ãëàâàòà ìó âúîáðàæàåì êîíäóêòîð ïîäâèêâà ñúñ çâó÷åí äèàëåêò èìåíà, âúëøåáíèòå èìåíà íà ãàðè: Êàìäúí, Ðîêëàíä, Áàð Õàðáúð (ïðîèçíåñåíî Áàà Õààáúú), Óèñêàñåò, Áàò, Ïîðòëàíä, Îóãúíêóèò, Áúðóèêñ; êðà÷åøå íà èçòîê ïî ÷åòâúðòè êîëîâîç äîêàòî ñå èçìîðè, à áóðåíèòå ìåæäó òðàâåðñèòå ìó âäúõâàõà äúëáîêà ïå÷àë. Âåäíúæ âäèãíà ãëàâà, âèäÿ êàê ãîðå ÷àéêèòå (íàâÿðíî ìúðëÿâè äúðòè ïòèöè, çàòëúñòåëè íà ãðàäñêîòî áóíèùå, äåòî èçîáùî íå èì ïóêà äàëè íÿêîãà ùå çúðíàò îêåàíà, íî òîâà ìó õðóìíà åäâà ïî-êúñíî) êðúæàò ñ æàëíè êðÿñúöè èç íåáåòî è ñå ïîðàçïëàêà îò ãëàñîâåòå èì.
Íà âõîäà íà äåïîòî íÿêîãà áå èìàëî ïîðòà, íî íÿêàêúâ îòêîëåøåí óðàãàí ÿ áå îòíåñúë è íèêîé íå ñè ïðàâåøå òðóäà äà ñëîæè íîâà. Åäè âëèçàøå è èçëèçàøå êàêòî ñè ùå, ìàêàð ÷å çúðíåøå ëè ãî, ìèñòúð Áðàäúê òóòàêñè ãî èçðèòâàøå íàâúí (êàêòî âïðî÷åì è âñÿêî äðóãî äåòå). Ïîíÿêîãà øîôüîðèòå íà êàìèîíè ãî ïîäãîíâàõà (íî íå ìíîãî óñúðäíî), çàùîòî ñè ìèñëåõà, ÷å äåáíå äà çàäèãíå íåùî - à ïúê òî íàèñòèíà èìàøå è òàêèâà äåöà.
Àëà íàé-÷åñòî â äåïîòî áåøå ñïîêîéíî. Èìàøå êàáèíêà çà ïàçà÷, íî ïðàçíà, ñ îòäàâíà èçïîòðîøåíè ñòúêëà. Îò íà÷àëîòî íà ïåòäåñåòòå ãîäèíè îõðàíàòà áå ñâåäåíà äî ìèíèìóì. Äåíåì ìèñòúð Áðàäúê ïúäåøå õëàïåòèèòå, à ñëåä ìðúêíàëî íîùíèÿò ïàçà÷ ìèíàâàøå ïî ÷åòèðè ïåò-ïúòè ñ âåõòèÿ ñè Ñòóäåáåéêúð ñ ïîäâèæåí ôàð íàä ñòðàíè÷íîòî îãëåäàëî. Òîâà áå âñè÷êî.
Ïîíÿêîãà îáà÷å ñå ìÿðêàõà ñêèòíèöè è ëóìïåíè. Àêî íåùî â äåïîòî ïëàøåøå Åäè, òîâà áÿõà òúêìî òå - ìúæå ñ ÷åòèíåñòè áóçè, íàïóêàíà êîæà, ïðèøêè ïî ðúöåòå è ÿçâè ïî óñòíèòå. Ñêèòíèöèòå ïúòóâàõà â òîâàðíè âàãîíè, ñëèçàõà çà ìàëêî, ïðåêàðâàõà èçâåñòíî âðåìå â Äåðè, ïîñëå ïàê ñå ìÿòàõà íà íÿêîé âëàê è ïðîäúëæàâàõà â íåèçâåñòíà ïîñîêà. Ñëó÷âàøå ñå äà èì ëèïñâàò ïðúñòè. Îáèêíîâåíî áÿõà ïèÿíè è ãëåäàõà äà èçïðîñÿò öèãàðà.
Ïîäîáåí òèï èçïúëçÿ âåäíúæ èçïîä âåðàíäàòà íà Íèéáúëò ñòðèéò 29 ñ ïðåäëîæåíèå äà äóõà íà Åäè ñðåùó ÷åòâúðò äîëàð. Èçòðúïíàë îò ëåäåí ñòóä, Åäè ñå îòäðúïíà è óñòàòà ìó ïðåñúõíà êàòî íàôòàëèí. Åäíàòà íîçäðà íà ëóìïåíà áåøå ðàçÿäåíà. Âèæäàøå ñå íàïðàâî âúçïàëåíèÿò ÷åðâåíèêàâ êàíàë çàä íåÿ.
- Íÿìàì ÷åòâúðò äîëàð - êàçà Åäè è îòñòúïè êúì âåëîñèïåäà.
- Ùå ãî ñòîðÿ çà ïåòà÷å - èçãðà÷è ñêèòíèêúò, êðà÷åéêè ñðåùó íåãî.
Ïî ñêóòà ìó çàñúõâàøå æúëòî ïåòíî îò ïîâðúùàíå. Òîé ðàçêîï÷à ïàíòàëîíà ñè è áðúêíà âúòðå. Îïèòâàøå äà ñå óñìèõíå. Íîñúò ìó áå ïóðïóðåí, ÷óäîâèùåí.
- Àç... àç íÿìàì è ïåòà÷å - èçáúáðè Åäè è âíåçàïíî ñè ïîìèñëè: Î, Áîæå ìîé, òà òîé å ïðîêàæåí! Àêî ìå äîêîñíå, è àç ùå ñå çàðàçÿ!
Çàãóáèë óìà è äóìà, òîé õóêíà êúì êîëåëîòî. ×ó êàê ëóìïåíúò ñå âòóðâà â òðîìàâ áÿã ïîäèð íåãî. Îìîòàíèòå ñ êàíàï âåõòè îáóùà øóìíî òðîïîëÿõà èç áóðåíÿñàëàòà ãðàäèíà ïðåä ïðàçíàòà, êóõà êúùà.
- Âðúùàé ñå òóêà, õëàïå! Ùå òè äóõàì áåç ïàðè. Âðúùàé ñå òóêà!
Åäè ñå ìåòíà íà âåëîñèïåäà, óñåùàéêè êàê äðîáîâåòå ìó õúõðÿò, êàê ãúðëîòî ìó ñå ñâèâà äî ðàçìåðèòå íà èãëåíî óõî. Ñÿêàø æåëåçåí îáðú÷ ãî ñòÿãàøå ïðåç ãúðäèòå. Íàñòúïè ïåäàëèòå è òúêìî íàáèðàøå ñêîðîñò, êîãàòî åäíà îò ðúöåòå íà ëóìïåíà ïåðíà áàãàæíèêà. Âåëîñèïåäúò çàëèòíà. Åäè ñå îçúðíà ïðåç ðàìî è âèäÿ, ÷å ñêèòíèêúò òè÷à äîñàìè çàäíîòî êîëåëî (!!ÍÀÑÒÈÃÀ ÃÎ!!), îáòåãíàë óñòíè íàä ïî÷åðíåëèòå îñòàíêè îò çúáè â èçðàç íà îò÷àÿíèå èëè ìîæå áè ÿðîñò.
Âúïðåêè îáðú÷èòå îêîëî ãúðäèòå ñè, Åäè çàâúðòÿ ïåäàëèòå îùå ïî-áúðçî, î÷àêâàéêè âñåêè ìèã ïîêðèòàòà ñúñ ñòðóïåè ðúêà íà ëóìïåíà äà ãî ñòèñíå çà ëàêúòÿ, äà ãî ñìúêíå îò êîëåëîòî è äà ãî çàïîêèòè â êàíàâêàòà, êúäåòî ãî ÷àêàøå Áîã çíàå êàêâî. Íå ïîñìÿ ïîâå÷å äà ñå îçúðíå ïðåäè äà ïðîôó÷è êðàé Öúðêîâíîòî ó÷èëèùå è ïðåç êðúñòîâèùåòî íà øîñå ¹ 2. Ñêèòíèêúò áå èç÷åçíàë.
Åäè ïî÷òè öÿëà ñåäìèöà ñïîòàéâà â äóøàòà ñè òàçè ñòðàøíà èñòîðèÿ, àëà íàé-ñåòíå ÿ ñïîäåëè ñ Ðè÷è Òîçèúð è Áèë Äåíáðîó, äîêàòî ÷åòÿõà êîìèêñè â ñòàè÷êàòà íàä ãàðàæà.
- Íå å áèë ïðîêàæåí, ãëóï÷î - çàÿâè Ðè÷è. - Èìàë å ñèô.
Åäè ïîãëåäíà êúì Áèë, çà äà ðàçáåðå äàëè íå ãî ðàçèãðàâàò - äîñåãà íå áå ÷óâàë çà áîëåñò, íàðå÷åíà ñèôò. Çâó÷åøå êàòî íÿêîÿ îò èçìèñëèöèòå íà Ðè÷è.
- Íàèñòèíà ëè èìà ñèôò, Áèë?
Áèë âàæíî êèìíà.
- Ñàìî ÷å ñå êàçâà ñè-ñè-ñèô, à íå ñèôò. Ñú-ñúêðàòåíî îò ñèôèëèñ.
- Êàêâî å òîâà?
- Áîëåñò, äåòî ñå õâàùà îò ÷óêàíå - îáÿñíè Ðè÷è. - Íàëè çíàåø çà ÷óêàíåòî, Åäñ?
- Åñòåñòâåíî - îòâúðíà Åäè ñ íàäåæäàòà, ÷å íå ñå å èç÷åðâèë.
Çíàåøå, ÷å êàòî ïîðàñíåø, îò âðåìå íà âðåìå ïåíèñúò òè ñòàâà òâúðä è îò íåãî èçòè÷à íåùî. Çà îñòàíàëîòî ãî áå îñâåäîìèë â åäíî ìåæäó÷àñèå Âèíñåíò Òàëèåíäî ïî ïðÿêîð Öúðíîòî. Ñïîðåä Öúðíîòî èçëèçàøå, ÷å êîãàòî ÷óêàø, òðÿáâà äà ñè òúðêàø ïàòêàòà ïî êîðåìà íà ìîìè÷åòî, äîäåòî ñå âòâúðäè (ïàòêàòà, íå êîðåìúò). Ïîñëå òúðêàø îùå ìàëêî, òà äà òè "äîéäå ÷óâñòâîòî". Êîãàòî Åäè çàïèòà êàêâî å òîâà, Öúðíîòî çàãàäú÷íî ïîêëàòè ãëàâà. Êàçà, ÷å íå ìîæå äà ñå îïèøå, íî ùå ãî ïîçíàåø ùîì äîéäå. Äîáàâè, ÷å ìîæåø äà òðåíèðàø êàòî ëåãíåø âúâ âàíàòà è ñè òúðêàø ïàòêàòà ñ òîàëåòåí ñàïóí (âåäíúæ Åäè îïèòà, íî íå óñåòè íèùî äðóãî, îñâåí æåëàíèå äà ñå èçïèøêà). Êàêòî è äà å, ïðîäúëæàâàøå Öúðíîòî, ùîì òè "äîéäå ÷óâñòâîòî", îíîâà íåùî èçëèçà îò ïåíèñà. Ïîâå÷åòî ìîì÷åòà ãî íàðè÷àëè "ñâúðøâàíå", çàÿâè òîé, íî ñïîðåä ïî-ãîëåìèÿ ìó áðàò èñòèíñêèÿò íàó÷åí òåðìèí áèë "èçïðàçâàíå". Òà, êîãàòî òè "äîéäå ÷óâñòâîòî", òðÿáâàëî òóòàêñè äà ñè õâàíåø ïàòêàòà è äà ÿ íàñî÷èø êúì ïúïà íà ìîìè÷åòî, çà äà ñå èçïðàçíèø òàì. Ïîñëå îíîâà íåùî âëèçàëî â êîðåìà è ïðàâåëî áåáå.
Àìà íà ìîìè÷åòàòà õàðåñâà ëè èì òàÿ ðàáîòà? - èçóìåíî áå çàïèòàë Åäè.
Ñèãóðíî èì õàðåñâà, áå îòâúðíàë Öúðíîòî, íî íå èçãëåæäàøå óáåäåí.
- Ñëóøàé ñåãà, Åäñ - êàçà Ðè÷è, - òà äà íå ïèòàø äðóã ïúò. Íÿêîè æåíè ÿ èìàò òàÿ áîëåñò. Ñëó÷âà ñå è íà ìúæå, íî ïðè æåíèòå å ïî-÷åñòî. Ìúæúò ÿ ïðèõâàùà îò æåíà...
- Èëè îò ä-äðóã ìúæ, àêî ñà ñáú-õú-úðêàíè - äîáàâè Áèë.
- Òî÷íî òàêà. Âàæíîòî å, ÷å õâàùàø ñèô êàòî ÷óêàø íÿêîé, äåòî âå÷å å áîëåí.
- È êàêâî òè ñòàâà? - çàïèòà Åäè.
- Èçãíèâàø - ëàêîíè÷íî îòâúðíà Ðè÷è.
Åäè çÿïíà îò óæàñ.
- Çíàì, çâó÷è ãðîçíî, îáà÷å å èñòèíà - êàçà Ðè÷è. - Íàé-íàïðåä òè îòèâà íîñúò. Íà íÿêîè íàïðàâî èì îêàïâàò íîñîâåòå. Ïîñëå ïàòêèòå.
- Ìî-õõî-îëÿ òå - îáàäè ñå Áèë. - Ïú-ïú-ïðåäè ìàëêî ñ-ñúì ÿë.
- Àìà òîâà å íàóêà áå, ÷îâåê - âúçðàçè Ðè÷è.
- Äîáðå äå, êàêâà å ðàçëèêàòà ìåæäó ïðîêàçà è ñèô? - çàèíòåðåñóâà ñå Åäè.
- Ïðîêàçàòà íå ñå õâàùà îò ÷óêàíå - ïîáúðçà äà îòãîâîðè Ðè÷è è âçå äà ñå ïðåâèâà îò ñìÿõ, îñòàâÿéêè Áèë è Åäè äà ãî ãëåäàò ñ íåäîóìåíèå.


                        7.

Îò îíçè äåí êúùàòà íà Íèéáúëò ñòðèéò 29 ïðèäîáè íÿêàêúâ çëîâåù îðåîë âúâ âúîáðàæåíèåòî íà Åäè. Ãëåäàéêè áóðåíÿñàëèÿ äâîð, ïðîäúíåíàòà âåðàíäà è çàêîâàíèòå ïðîçîðöè, òîé óñåùàøå êàê íåùî íåïðåîäîëèìî ãî âëå÷å íàòàì. È ïðåäè øåñò ñåäìèöè òîé îñòàâè âåëîñèïåäà ñè íà ÷àêúëà êðàé óëèöàòà (òðîòîàðúò ñâúðøâàøå ÷åòèðè êúùè ïðåäè òîâà ìÿñòî) è çàêðà÷è ïðåç ãðàäèíàòà êúì âåðàíäàòà íà èçîñòàâåíèÿ äîì.
Ñúðöåòî ìó áÿñíî ïîäñêà÷àøå â ãúðäèòå, à â óñòàòà ìó îòíîâî áå èçïëóâàë ïðîòèâíèÿò ñóõ âêóñ - ñëåä âðåìå, ñëóøàéêè ðàçêàçà íà Áèë çà ñòðàõîâèòàòà ñíèìêà, ùåøå äà ðàçáåðå, ÷å êðàé ñòàðàòà êúùà ñå å ÷óâñòâóâàë ñúùî êàêòî Áèë ïðè âëèçàíåòî â ñòàÿòà íà Äæîðäæ. Ñÿêàø ñàì íå ñå âëàäååøå. Ñÿêàø íåùî ãî ïîäòèêâàøå.
Íå óñåùàøå êðàêàòà ñè äà ñå äâèæàò; ñòðóâàøå ìó ñå, ÷å ñòîè íåïîäâèæíî, à ñàìàòà êúùà, íàâúñåíà è áåçìúëâíà, áàâíî ïúëçè íàñðåùà.
Åäâà-åäâà äî÷óâàøå îò äåïîòî áó÷åíåòî íà äèçåëîâè äâèãàòåëè è çâúíêèÿ òðÿñúê íà áóôåðè. Åäíè âàãîíè èçëèçàõà íà êîëîâîçà, äðóãè îòèâàõà â ãëóõà ëèíèÿ. Ñúñòàâÿøå ñå êîìïîçèöèÿ.
Åäè íàäíèêíà ïîä âåðàíäàòà. Íå âèäÿ íèêîãî. Âñúùíîñò òîâà íå ãî èçíåíàäà. Áåøå ïðîëåò, à ñêèòíèöèòå èçíèêâàõà â Äåðè íàé-÷åñòî ìåæäó êðàÿ íà ñåïòåìâðè è íà÷àëîòî íà íîåìâðè. Ïðåç òèÿ ïåò-øåñò ñåäìèöè ÷îâåê ìîæåøå äà ñå õâàíå íà íàäíèöà â íÿêîÿ îò îêîëíèòå ôåðìè, ñòèãà äà èçãëåæäàøå ïîíå ùî-ãîäå ïðèëè÷íî. Ðàáîòà èìàøå - äà ñå ñúáèðàò ÿáúëêè è êàðòîôè, äà ñå ïîïðàâÿò ñíåãîçàãðàæäåíèÿòà, äà ñå ïîòåãíàò ïîêðèâèòå íà õàìáàðè è ñàéâàíòè ïðåäè äà å ïðèñòèãíàë äåêåìâðè ñúñ çèìíèòå ôúðòóíè.
Ñåãà ïîä âåðàíäàòà íÿìàøå ñêèòíèöè, íî êóï ñëåäè ãîâîðåõà çà ïðåäèøíèòå èì ïîñåùåíèÿ. Ïðàçíè áèðåíè êóòèè è áóòèëêè, ïðàçíè øèøåòà îò óèñêè. Êðàé òóõëåíèòå îñíîâè êàòî óìðÿëî êó÷å ñå âàëÿøå ìúðëÿâî, ìàçíî îäåÿëî. Èìàøå îùå êóïèùà ñìà÷êàíè âåñòíèöè, åäíà ïðîòðèòà îáóâêà è äúõ íà áîêëóê. Ïîä âñè÷êî òîâà ëåæåøå äåáåë ñëîé ëàíñêà øóìà.
Âúïðåêè âîëÿòà ñè, Åäè íå íàìåðè ñèëè äà ñå óäúðæè è ïðîëàçè ïîä âåðàíäàòà. Ñåãà áåñíèòå óäàðè íà ñúðöåòî ìó îòåêâàõà â ãëàâàòà è ïðåä î÷èòå ñè âèæäàøå òàíöóâàùè áåëè òî÷èöè.
Îòäîëó ìèðèñúò ñòàâàøå ïî-òåæúê - ìèðèñ íà êúðêàíå è ïîò, ñìåñåí ñ òúìíèÿ, êàôÿâ äúõ íà ïðîãíèëè ëèñòà. Ëèñòàòà äàæå íå øóìîëÿõà ïîä ëàêòèòå è êîëåíåòå ìó. È òå, è âåõòèòå âåñòíèöè, ñàìî âúçäèøàõà.
Àç ñúì ëóìïåí, íåñâúðçàíî ïîìèñëè Åäè. Ëóìïåí ñúì è áðîäÿ ïî æåëåçíèöèòå. Òóé ïðàâÿ. Áåç ïóêíàòà ïàðà, áåç äîì, àìà ñè íàìåðèõ øèøåíöå, äîëàð è ìÿñòî çà íîùóâêà. Òàÿ ñåäìèöà ùå áåðà ÿáúëêè, äðóãàòà ñåäìèöà - êàðòîôè, à êîãàòî ìðàç ñêîâå çåìÿòà êàòî äîëàðè â áàíêîâ ñåéô - åõ, òîãàç ùå ðèïíà â íÿêîé ïðàçåí âàãîí, äåòî ìèðèøå íà çàõàðíî öâåêëî, ùå ñåäíà â úãúëà, ùå ñå çàâèÿ ñúñ ñåíî, ñòèãà äà èìà, ùå ñè êúðêàì, ùå äúâ÷à òþòþí è ðàíî èëè êúñíî ùå ñòèãíà äî Ïîðòëàíä èëè äî ñëàâíèÿ áîáåí ãðàä Áîñòúí, à òàì, àêî íå ìå ñïèïà æåëåçîïúòíàòà îõðàíà, ùå ñå âìúêíà â íÿêîé âàãîí çà þãà, êúäåòî äà áåðà ãðåéïôðóòè, ëèìîíè è ïîðòîêàëè. À ïúê àêî ìå ñïèïàò, èìà äà ñòðîÿ ïúòèùà çà òóðèñòèòå. ×óäî ãîëÿìî, è äðóã ïúò ñúì ãî ïðàâèë, íàëè? Àç ñúì ïðîñòî ñàìîòåí äúðò ñêèòíèê, íÿìàì ñè ïàðè÷êè, íÿìàì ñè äîì, îáà÷å åäíî ñè èìàì; èìàì ñè áîëåñò, äåòî ìå ÿäå æèâ. Êîæàòà ìè ñå öåïè äî êðúâ, çúáèòå ìè êàïÿò - è çíàåòå ëè? - óñåùàì êàê ïðîãíèâàì êàòî îìåêíàëà ÿáúëêà, óñåùàì ãî êàê ñòàâà, ðàçÿæäà ìå îòâúòðå, ðàçÿæäà ìå, ðàçÿæäà, ðàçÿæäà.
Åäè ãíóñëèâî õâàíà ñ äâà ïðúñòà âîíÿùîòî îäåÿëî è ãî èçáóòà íàñòðàíè, ñìðúùåí îò äîïèðà íà ñïëúñòåíàòà ìàòåðèÿ. Îòçàä ñå ðàçêðè íèñúê ïðîçîðåö êúì ìàçåòî - åäíîòî ñòúêëî áåøå ñ÷óïåíî, äðóãîòî ïîòúìíÿëî îò ìðúñîòèÿ. Ïðèâåäå ñå íàïðåä, âå÷å ïî÷òè íàïúëíî õèïíîòèçèðàí. Ïðèâåæäàøå ñå âñå ïî-áëèçî äî ïðîçîðåöà, äî ïîäçåìíèÿ ìðàê, âäèøâàéêè ìèðèñà íà ñòàðîñò, ãíèëî÷ è ïëåñåí, âñå ïî-áëèçî è ïî-áëèçî äî ìðàêà, è ïðîêàæåíèÿò íàâÿðíî ùåøå äà ãî ñïèïà, àêî àñòìàòà íå áå èçáðàëà òúêìî òîçè ìèã, çà äà ñå ðàçâèõðè. Áåçáîëåçíåíà, àëà óæàñÿâàùî æåñòîêà õâàòêà ñòåãíà äðîáîâåòå ìó; äèøàíåòî ìó òóòàêñè ñå ïðåâúðíà â ïîçíàòîòî, îìðàçíî õúõðåíå.
Îòäðúïíà ñå è òî÷íî òîãàâà îòïðåä èçíèêíà ëèöåòî. Ïîÿâàòà ìó áå òúé íåíàäåéíà, òúé ñòúïèñâàùà (è ñúùåâðåìåííî òîëêîâà î÷àêâàíà), ÷å Åäè íå áè ìîãúë äà èçïèùè äîðè è áåç ïðèñòúïà íà àñòìà. Î÷èòå ìó èçõâðúêíàõà îò îðáèòèòå. Óñòàòà ìó çèíà áåçìúëâíî. Òîçè ñêèòíèê áå äðóã, íå îíçè ñ ðàçäðàíèÿ íîñ, àëà ìåæäó äâàìàòà èìàøå ïðèëèêè. Ñòðàõîòíè ïðèëèêè. È âñå ïàê... ïîäîáíà òâàð íå ìîæåøå äà å æèâ ÷îâåê. Íèùî æèâî íå ìîæåøå äà å òúé ðàçÿäåíî, áåç äà çàãèíå.
Êîæàòà íà ÷åëîòî ìó áåøå ðàçöåïåíà. Ïðåç ðàíàòà ïðîçèðàøå áÿëà êîñò, îáëåïåíà ñ íÿêàêâà æúëòåíèêàâà ñëóçåñòà öèïà, êàòî ëåùà íà ïðîæåêòîð ñ èçòîùåíà áàòåðèÿ. Îò íîñà áå îñòàíàë ñàìî êúñ îãîëåí õðóùÿë íàä âúçïàëåíèòå ÷åðâåíè äóïêè íà íîçäðèòå. Åäíîòî îêî ñå ñèíååøå âåñåëî. Îðáèòàòà íà äðóãîòî áåøå çàäðúñòåíà ñ ãúáåñòè êàôåíèêàâî-÷åðíè èçðàñòúöè. Äîëíàòà óñòíà íà ïðîêàæåíèÿ ïðîâèñâàøå êàòî ðàçêúñàí ÷åðåí äðîá. Ãîðíà óñòíà èçîáùî íÿìàøå; çúáèòå ìó ñòúð÷àõà â çëîêîáíà óñìèâêà.
Åäíàòà ðúêà íà èç÷àäèåòî ñå ñòðåëíà ïðåç ñ÷óïåíèÿ ïðîçîðåö. Äðóãàòà ìèíà ïðàâî ïðåç ìðúñíîòî ñòúêëî îòëÿâî êàòî ãî íàòðîøè íà ïàð÷åòà. Òúðñåùèòå, îïèïâàùè ðúöå áÿõà öåëèòå â ÿçâè. Èç ðàíèòå äåëîâèòî ïúïëåõà íàñàì-íàòàì áðúìáàð÷åòà è ïàðàçèòè.
Ñúñ çàäúõàí, ìÿóêàù âîé, Åäè ïðîëàçè ïðåãúðáåí íàçàä. Åäâà äèøàøå. Â ãúðäèòå ìó ñúðöåòî áúõòåøå êàòî ïîáåñíÿëà ìàøèíà. Ïðîêàæåíèÿò èçãëåæäàøå îáëå÷åí â ïàðöàëèâèòå îñòàíêè îò íÿêàêúâ ñòðàíåí, ñðåáðèñò êîñòþì. Èç êè÷óðèòå êåñòåíÿâà êîñà ïî ãëàâàòà ìó ãúìæàõà ñèòíè òâàðè.
- Èñêàø ëè äà òè äóõàì, Åäè? - èçãðà÷è âèäåíèåòî, êàòî ñå õèëåøå ñ îñòàíêèòå îò óñòà. Ïîñëå çàòàíàíèêà: - Áîáè äóõà çà ïåòà÷å, äóõà õóáàâî, òàêà ÷å äà ãî òúðñèø ïàê, þíà÷å, ñúñ äîïëàùàíå îáà÷å. - Íàìèãíà. - Òîâà ñúì àç, Åäè, Áîá Ãðåé. À ñåãà, ñëåä êàòî ñå çàïîçíàõìå êàêòî ñè ìó å ðåä...
Ïðîãíèëà äëàí ïîòóïà Åäè ïî äÿñíîòî ðàìî. Ìîì÷åòî èçïèùÿ åäâà ÷óòî.
- Íÿìà íèùî - êàçà ïðîêàæåíèÿò è óæàñåíèÿò Åäè âèäÿ êàòî â êîøìàð êàê èç÷àäèåòî áàâíî èçïúëçÿâà îò ïðîçîðåöà. Èçïúêíàëàòà êîñò çàä îëþùåíîòî ÷åëî ñòðîøè òúíêàòà ëåòâà ìåæäó äâåòå ëèïñâàùè ñòúêëà. Ñãúð÷åíèòå ïðúñòè çàäúëáàõà â ëèñòàòà è âëàæíàòà ïðúñò. Ñðåáðèñòèòå ðàìåíå íà äðåõàòà... êîñòþìà... âñå åäíî êàêâî áåøå... âçåõà äà ñå ïðîâèðàò ïðåç îòâîðà. Ñàìîòíîòî ëúñêàâî ñèíüî îêî íå ñå îòêúñâàøå îò ëèöåòî íà Åäè.
- Åòî ìå, Åäè, âñè÷êî å íàðåä - ãúãíåøå ñúùåñòâîòî. - Ùå òè õàðåñà òóê äîëó, ïðè íàñ. Òóê ñà è íÿêîè òâîè äðóãàð÷åòà.
Ðúêàòà îòíîâî ïîñåãíà íàïðåä è â íÿêàêâî äúëáîêî êúò÷å ñðåä îáåçóìÿëîòî, ïèùÿùî ñúçíàíèå íà Åäè âíåçàïíî ñå âúçöàðè õëàäíà óâåðåíîñò, ÷å àêî òàÿ òâàð äîêîñíå îãîëåíàòà ìó êîæà, òîé ñúùî ùå çàïî÷íå äà ãíèå. Ìèñúëòà ãî èçòðúãíà îò âöåïåíåíèåòî. Òîé çàïúëçÿ çàäíåøêîì íà ëàêòè è êîëåíå, ïîñëå ñå çàâúðòÿ è ñå õâúðëè êúì êðàÿ íà âåðàíäàòà. Òåñíè è ïðàøíè ñëúí÷åâè ëú÷è, ïðîíèêâàùè ïðåç ïðîöåïèòå ìåæäó äúñêèòå îòãîðå, ïðîøàðâàõà îò âðåìå íà âðåìå ëèöåòî ìó. Ðàçêúñâàøå ñ ãëàâà ìðúñíèòå ïàÿæèíè, êîèòî ïîëåïâàõà ïî êîñàòà ìó. Îçúðíà ñå ïðåç ðàìî è âèäÿ, ÷å ïðîêàæåíèÿò âå÷å ñå å èçìúêíàë äî êðúñòà.
- Áÿãñòâîòî íÿìà äà òè ïîìîãíå, Åäè - ïîäâèêíà èç÷àäèåòî.
Åäè áå ñòèãíàë äî êðàÿ íà âåðàíäàòà. Òóê èìàøå ðåøåòêà îò ëåòâè÷êè. Ñëúíöåòî ñèÿåøå ïðåç íåÿ è îòïå÷àòâàøå ñâåòëè ðîìá÷åòà ïî áóçèòå è ÷åëîòî ìó. Ìîì÷åòî áåç êîëåáàíèå íàâåäå ãëàâà è ñå þðíà íàïðåä, èçêúðòâàéêè öÿëàòà ðåøåòêà ñðåä æàëíîòî ñêúðöàíå íà ðúæäèâè ãâîçäåé÷åòà. Îò äðóãàòà ñòðàíà ðàñòåøå ãúñòàëàê îò ðîçîâè õðàñòè è Åäè ïðåëåòÿ ïðåç òÿõ, êàòî â äâèæåíèå ñå èçïðàâè íà êðàêà, áåç äà óñåùà, ÷å áîäëèòå ïîêðèâàò ðúöåòå, áóçèòå è øèÿòà ìó ñ äúëãè äðàñêîòèíè.
Çàâúðòÿ ñå è âçå äà îòñòúïâà çàäíåøêîì ñ îìåêíàëè êðàêà. Èçâàäè èíõàëàòîðà îò äæîáà ñè, íàëàïà ãî è äðúïíà ñïóñúêà. Ïîâòàðÿøå ñè, ÷å âñúùíîñò íèùî íå ñå å ñëó÷èëî, íàëè òàêà? Ôàíòàçèðàë å çà îíçè ëóìïåí è ñúçíàíèåòî ìó... àìè, ñúçíàíèåòî ìó ïðîñòî å
(ðàçèãðàëî öèðê)
ïðîæåêòèðàëî ôèëì, ôèëì íà óæàñèòå, êàòî îíèÿ ñ Ôðàíêåíùàéí èëè ×îâåêà-âúëê, äåòî ïîíÿêîãà ãè ïóñêàò íà ñúáîòíèòå ñóòðåøíè ïðîæåêöèè â "Áèñåð", "Áèæó" èëè "Àëàäèí". Ñàì ñå áå èçïëàøèë! Àìà ÷å å äèâàíå!
Òîé äîðè óñïÿ äà èçäàäå òúíè÷úê òðåïåðëèâ ñìÿõ ïðè ìèñúëòà çà íåïîäîçèðàíèòå âúçìîæíîñòè íà ñîáñòâåíîòî ñè âúîáðàæåíèå, ïðåäè ïðîãíèëèòå ðúöå äà èçëåòÿò èçïîä âåðàíäàòà è äà ñå âêîï÷àò â ðîçîâèòå õðàñòè ñ äèâà, áåçñìèñëåíà ÿðîñò. Äúðïàõà, ñêóáåõà, ìà÷êàõà, ïðúñêàéêè ïî âåéêèòå ÿðêè êúðâàâè ìúíèñòà.
Åäè èçïèùÿ.
Ïðîêàæåíèÿò ïúëçåøå íàâúí. Ñåãà ñå âèæäàøå, ÷å å îáëå÷åí â êëîóíñêè êîñòþì ñ ãðàìàäíè îðàíæåâè êîï÷åòà îòïðåä. ×óäîâèùåòî çàáåëÿçà Åäè è ñå óõèëè. Ðàçêúñàíàòà ìó óñòà ñå ðàçòâîðè è åçèêúò ïðîâèñíà íàäîëó. Åäè îòíîâî èçïèùÿ, àëà íèêîé íå áè ÷óë ñïîäàâåíèÿ äåòñêè ïèñúê ñðåä áó÷åíåòî íà äèçåëîâè äâèãàòåëè â äåïîòî. Åçèêúò íà ïðîêàæåíèÿ íå áåøå ïðîñòî èçïëåçåí; äúëúã áå ïîíå ìåòúð è ñå ðàçìîòàâàøå êàòî êàðíàâàëíà äóõàëêà. Çàâúðøâàøå ñ äâóçúáî îñòðèå, êîåòî ñå âëà÷åøå èç ïðàõà. Ïî íåãî ñå ñòè÷àøå ãúñòà, ëåïêàâà, æúëòåíèêàâà ïÿíà. È ëàçåõà áðúìáàðè.
Ðîçîâèòå õðàñòè, ïîêðèòè ñ ïúðâà ïðîëåòíà çåëåíèíà, ïðåç êîèòî áå ïðåëåòÿë Åäè, èçâåäíúæ ñå ïðåâúðíàõà â ìúðòâà, ÷åðíà äàíòåëà.
- Ùå òè äóõàì - ïðîøåïíà ïðîêàæåíèÿò è òðîìàâî ñå èçïðàâè íà íîçå.
Åäè õóêíà êúì âåëîñèïåäà. Áÿãàøå êàêòî ïðåäíèÿ ïúò, ñàìî ÷å ñåãà âñè÷êî ñòàâàøå êàòî â êîøìàð, êúäåòî ñå äâèæèø ìú÷èòåëíî áàâíî âúïðåêè îò÷àÿíèòå ñè óñèëèÿ... à íàëè â òèÿ ñúíèùà âèíàãè ÷óâàø èëè óñåùàø êàê íåùî, êàê íÿêàêâî Òî òå äîãîíâà? Íàëè âèíàãè äîëàâÿø ìèðèñà íà âîíÿùèÿ ìó äúõ, êàêòî Åäè ãî äîëàâÿøå ñåãà?
Çà ìèã ãî îáçå áåçóìíà íàäåæäà: ìîæå áè òîâà íàèñòèíà áå êîøìàð. Ìîæå áè ùåøå äà ñå ñúáóäè â êðåâàò÷åòî, îáëÿí â ïîò, ðàçòðåïåðàí, äàæå ðàçïëàêàí... àëà æèâ. Â áåçîïàñíîñò. Ñåòíå òîé ïðîãîíè ìèñúëòà. ×àðúò é áå ñìúðòîíîñåí, óòåõàòà - ãèáåëíà.
Íå ñå è îïèòà äà ÿõíå âåäíàãà êîëåëîòî; ïðîñòî õóêíà êðàé íåãî ñ ïðèâåäåíà ãëàâà, òëàñêàéêè ðúêîõâàòêèòå. Èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å ñå äàâè - íå âúâ âîäà, à â ñîáñòâåíèòå ñè ãúðäè.
- Ùå òè äóõàì - ïàê ïðîøåïíà ïðîêàæåíèÿò. - Ïîòúðñè ìå ïàê, þíà÷å, ïîòúðñè ìå, Åäè. Äîâåäè è ïðèÿòåëèòå ñè.
Ïðîãíèëèòå ïðúñòè ñÿêàø äîêîñíàõà âðàòà ìó, íî ìîæå áè âñúùíîñò íÿìàøå íèùî îñâåí ïðîâèñíàëà ïàÿæèíà îò äóïêàòà ïîä âåðàíäàòà, çàêà÷åíà çà êîñàòà ìó è ïëúçíàëà çà ìèã ïî èçòðúïíàëàòà ìó ïëúò. Åäè ñå ìåòíà íà âåëîñèïåäà è ïîäêàðà ñ âñå ñèëà, áåç äà ñå èíòåðåñóâà, ÷å ãúðëîòî ìó ïàê ñå å ñâèëî êàòî èãëåíî óõî, áåç äà äàâà ïóêíàòà ïàðà çà àñòìàòà, áåç äà ñå îçúðòà. Ïîãëåäíà íàçàä ÷àê êîãàòî íàáëèæè êúì äîìà, à òîãàâà, åñòåñòâåíî, íå âèäÿ íèùî, îñâåí äâå ìîì÷åòà, òðúãíàëè äà èãðàÿò íà òîïêà â ïàðêà.
Òàÿ íîù, èçïúíàò êàòî ðúæåí â ëåãëîòî ñè, ñòèñíàë çäðàâî èíõàëàòîðà è âòîðà÷åí â ñåíêèòå, òîé ïàê ÷ó øåïîòà íà ïðîêàæåíèÿ: Áÿãñòâîòî íÿìà äà òè ïîìîãíå, Åäè.


                        8.

- Óõà! - âúçêëèêíà Ðè÷è ñ áîÿçúí è óâàæåíèå. Òîâà áå ïúðâàòà èçðå÷åíà äóìà ñëåä êàòî Áèë Äåíáðîó çàìúë÷à.
- Íà-íà-íàìèðà ëè ò-òè ñå î-î-îùå åäíà öè-õ-õè-èãàðà, Ð-ð-ðè÷è?
Ðè÷è ìó ïîäàäå ïîñëåäíàòà öèãàðà îò ïîëóïðàçíèÿ ïàêåò, êîéòî áå îòìúêíàë îò ÷åêìåäæåòî íà òàòêîâîòî ñè áþðî. Äîðè ÿ çàïàëè ïðåäâàðèòåëíî.
- Äà íå ñè ñúíóâàë, Áèë? - âíåçàïíî çàïèòà Ñòàí.
Áèë ïîêëàòè ãëàâà.
- Í-íå áåøå ñú-ñú-ñúí.
- Íàèñòèíà - òèõè÷êî ñå îáàäè Åäè.
Áèë ðÿçêî ñå âòðåí÷è â íåãî.
- Êú-êú-êàêâî?
- Íàèñòèíà, êàçàõ - Åäè ãî èçãëåäà ïî÷òè âúçìóòåíî. - Íàèñòèíà å ñòàíàëî. Áèëî å èñòèíñêî.
È ïðåäè äà ñå óäúðæè - ïðåäè ñàì äà óñåòè, ÷å ùå ãî ñòîðè - Åäè ñ èçíåíàäà îòêðè, ÷å å çàïî÷íàë äà ðàçêàçâà çà ïðîêàæåíèÿ, êîéòî èçïúëçÿ îò ìàçåòî íà Íèéáúëò ñòðèéò 29. Êúì ñðåäàòà íà ðàçêàçà âçå äà ñå çàäúõâà è ïîñåãíà êúì èíõàëàòîðà. Íàêðàÿ èçáóõíà â ïèñêëèâè ðèäàíèÿ è ìúðøàâîòî ìó òåëöå ñå ðàçòðåñå.
Âñè÷êè ãî ãëåäàõà ñìóòåíî, ïîñëå Ñòàí ïîëîæè ðúêà íà ãúðáà ìó. Áèë ãî ïðåãúðíà íåëîâêî, à îñòàíàëèòå ñòåñíèòåëíî èçâúðíàõà ãëàâè.
- Íÿ-íÿ-à-ìà íèùî, Å-å-åäè. Âñè-âñè÷êî å íà-à-ðåä.
- È àç ãî âèäÿõ - íåíàäåéíî êàçà Áåí Õàíñêîì. Ãëàñúò ìó áåøå ãëóõ, çàäàâåí è íàòåæàë îò ñòðàõ.
Åäè íàäèãíà áåççàùèòíî, ïðîñúëçåíî ëèöå ñúñ çà÷åðâåíè è âúçïàëåíè î÷è.
- Êàêâî?
- È àç âèäÿõ êëîóíà - êàçà Áåí. - Ñàìî ÷å íå áåøå êàêúâòî êàçâàø... ïîíå êîãàòî ìè ñå ÿâè. Íå áåøå ïðîãíèë è ëåïêàâ. Áåøå... ñóõ. - Òîé ïîìúë÷à, ïðèâåäå ãëàâà è ñå âòðåí÷è â áëåäèòå ñè ðúöå, îòïóñíàòè áåçñèëíî âúðõó îãðîìíèòå ìó áåäðà. - Ìèñëÿ, ÷å áåøå ìóìèÿòà.
- Êàòî îíàÿ îò ôèëìèòå ëè? - çàïèòà Åäè.
- Êàòî íåÿ, íî íå ñúâñåì - áàâíî èçðå÷å Áåí. - Âúâ ôèëìèòå ìóìèÿòà èçãëåæäà ôàëøèâà. Ñòðàøíà å, àìà ñè ëè÷è íàãëàñåíîòî, íàëè ìå ðàçáèðàø? Ðàçíèòå ìó òàì áèíòîâå èçãëåæäàò ïðåêàëåíî ÷èñòè÷êè è òúé íàòàòúê. Îáà÷å îíçè òèï... ìèñëÿ, ÷å òîé èçãëåæäàøå òúé, êàêòî áè òðÿáâàëî äà èçãëåæäà èñòèíñêàòà ìóìèÿ. Íàëè ìå ðàçáèðàø, âñå åäíî ÷å ñè ÿ îòêðèë â íÿêîÿ çàëà ïîä ïèðàìèäèòå. Ñàìî äà íå áåøå êîñòþìúò.
- Êà-êà-êú-úâ êõõî-î-ñòþì?
Áåí ïîãëåäíà êúì Åäè.
- Ñðåáðèñò êîñòþì ñ ãîëåìè îðàíæåâè êîï÷åòà îòïðåä.
×åëþñòòà íà Åäè ïðîâèñíà. Òîé ñå îïîìíè, çàòâîðè óñòà, ïîñëå èçðå÷å:
- Àêî ñè ïðàâèø ìàéòàï, êàæè ãî íàïðàâî. Àç è äî äíåñ... è äî äíåñ ñúíóâàì îíÿ òèï ïîä âåðàíäàòà.
- Íå å øåãà - îòâúðíà Áåí è ïîäõâàíà ñâîÿòà èñòîðèÿ.
Ïîñòåïåííî ðàçêàçà âñè÷êî - îò ïðåäëîæåíèåòî äà ïîìîãíå íà ìèñèñ Äúãëàñ çà ïðåáðîÿâàíåòî íà ó÷åáíèöèòå äî ñîáñòâåíèòå ñè êîøìàðè íàïîñëåäúê. Ãîâîðåøå áàâíî, áåç äà ïîãëåæäà îñòàíàëèòå ìîì÷åòà. Ñÿêàø äúëáîêî ñå ñðàìóâàøå îò ïîâåäåíèåòî ñè. Âäèãíà ãëàâà ÷àê êîãàòî è ïîñëåäíàòà äóìà áå èçðå÷åíà.
- Òðÿáâà äà ñè ñúíóâàë - êàçà Ðè÷è ñëåä äúëãî ìúë÷àíèå. Âèäÿ áîëåçíåíàòà ãðèìàñà íà Áåí è ïîáúðçà äà äîáàâè: - Íå ãî âçèìàé ïðèñúðöå, Øåô Áåí, àìà òðÿáâà äà ñè íàÿñíî, ÷å áàëîíèòå íå ìîãàò åé-òúé äà ñå ðåÿò ñðåùó âÿòúðà...
- À ñíèìêèòå íå íàìèãàò - âúçðàçè Áåí.
Ðè÷è ñìóòåíî ñå îçúðíà êúì Áèë. Äà îáâèíè Áåí, ÷å å ñúíóâàë íàÿâå, áåøå åäíî; äà ñòîðè ñúùîòî ñ Áèë - ñúâñåì äðóãî. Áèë áåøå òåõåí âîäà÷, âñè÷êè âçèìàõà ïðèìåð îò íåãî. Íå ãîâîðåõà çà òîâà; íÿìàøå è íóæäà. Íî Áèë áåøå ìîçúêúò íà êîìïàíèÿòà, ìîì÷åòî, êîåòî âñå ùå èçìèñëè êàêâî äà ïðàâÿò è â íàé-ñêó÷íèÿ äåí, ìîì÷åòî, êîåòî ñè ñïîìíÿ çàáðàâåíè îò äðóãèòå èãðè. È ïî íÿêàêúâ ñòðàíåí íà÷èí âñè÷êè òå óñåùàõà îêîëî Áèë óòåøèòåëíèÿ îðåîë íà âúçðàñòåí ìúæ - ìîæå áè òîâà áå ÷óâñòâîòî çà íàäåæäíîñò, ÷óâñòâîòî, ÷å Áèë ùå ïîåìå öÿëàòà îòãîâîðíîñò, àêî ñå íàëîæè. Èñòèíàòà áå, ÷å Ðè÷è âÿðâàøå â ðàçêàçà íà Áèë âúïðåêè öÿëîòî ìó áåçóìèå. À äàëè ïúê ïðîñòî íå èñêàøå äà îòõâúðëè èñòîðèÿòà íà Áåí... ÷å è íà Åäè, êàêòî å òðúãíàëî?
- Àìè íà òåá íå òè ëè ñå å ñëó÷âàëî íåùî ïîäîáíî, à? - çàïèòà ãî Åäè.
Ðè÷è ïîìúë÷à, íàêàíè ñå äà êàæå íåùî, òðúñíà ãëàâà, ïàê ïîìúë÷à è íàêðàÿ ðå÷å:
- Íàé-ñòðàøíîòî, äåòî ñúì âèæäàë íàïîñëåäúê, áåøå êàê Ìàðê Ïðåíäúðãàñò ïèêàå â ïàðêà Ìàêêàðúí. Íÿìàø ñè ïðåäñòàâà êàêâà ãðîçíà ïàòêà âàäè.
- Àìè òè, Ñòàí? - îáàäè ñå Áåí.
- Íå - áúðçî èçðå÷å Ñòàí è èçâúðíà ãëàâà.
Ëè÷èöåòî ìó áå ïðåáëåäíÿëî è âúðõó íåãî ñå áåëååõà ïëúòíî ñòèñíàòèòå óñòíè.
- È-õõè-èìàëî ëè å íú-íú-íåùî, Ñ-ñò-ñòàí? - çàïèòà Áèë.
- Íå, êàçàõ âè!
Ñòàí ñå èçïðàâè è ñ ðúöå â äæîáîâåòå ñëåçå äî áðåãà. Ñïðÿ òàì, ãëåäàéêè êàê âîäàòà ïðåëèâà íàä ïúðâèÿ áåíò è ñå ñúáèðà ïðåä äîïúëíèòåëíàòà ñòåíà.
- Àéäå, Ñòàíëè! - ïîäêàíè ãî Ðè÷è ñ òúíè÷úê ôàëöåò.
Òîâà áå îùå åäèí îò Ãëàñîâåòå ìó - áàáà Ìúðìîðàíà. Êîãàòî ðàçèãðàâàøå áàáà Ìúðìîðàíà, Ðè÷è êóöóêàøå íàñàì-íàòàì ïðåãúðáåí, ñ ðúêà íà êðúñòà, è êàøëÿøå îò âðåìå íà âðåìå. Îáà÷å êàêâîòî è äà ïðàâåøå, âñå ñè ïðèëè÷àøå íàé-ìíîãî íà Ðè÷è Òîçèúð.
- Ïðèçíàé ñè, Ñòàíëè, ïðèçíàé íà áàáà çà ëîîîîîøèÿ êëîóí è ùå òè äàì øîêîëàäîâà êóðàáèéêà ñ áàäåì÷åòà. Ñàìî ñè êàæè...
- Çàòâàðÿé ñè ÷îâêàòà! - èçðåâà âíåçàïíî Ñòàí è ñå çàâúðòÿ êúì Ðè÷è, êîéòî ñìàÿíî îòñêî÷è íàçàä. - Ïðîñòî ñè çàòâàðÿé ÷îâêàòà!
- Òúé âÿðíî, øåôå - êàçà Ðè÷è è ñåäíà. Ïîñëå íåäîâåð÷èâî ñå âçðÿ â Ñòàí Þðèñ. Ïî áóçèòå íà Ñòàí ïëàìòÿõà àëåíè ïåòíà, íî âúïðåêè âñè÷êî èçãëåæäàøå ïî-ñêîðî èçïëàøåí, îòêîëêîòî ðàçãíåâåí.
- Íÿìà íèùî - òèõè÷êî ñå îáàäè Åäè. - Íå ñå ñúðäè, Ñòàí.
- Íå áåøå êëîóí - êàçà Ñòàíëè. Ïîãëåäúò ìó òðåñêàâî ïðåñêà÷àøå îò ëèöå íà ëèöå. Ñÿêàø ñå áîðåøå äà ïðå÷óïè íåùî â ñåáå ñè.
- Ìî-ìî-îæåø äà ê-ê-êàæåø - ñúùî òúé òèõè÷êî ãî íàñúð÷è Áèë. - Í-íàëè è íèå ê-ê-êàçàõìå.
- Íå áåøå êëîóí. Áåøå...
È òî÷íî â òîçè ìèã ïðîêúíòÿ ãðúìêèÿò, çàãðóáÿë îò óèñêè ãëàñ íà ìèñòúð Íåë, îò êîéòî âñè÷êè ïîäñêî÷èõà, ñÿêàø áÿõà ïîïàäíàëè ïîä îáñòðåë:
- Éåå-ñóñå Õðèñòå áàðàáàð ñ âñè ñâåòèè íà êîëåñíèöà! Ãëåé ãî òóé! Éåñóñå Õðèñòå!




                    ÎÑÌÀ ÃËÀÂÀ

    ÑÒÀßÒÀ ÍÀ ÄÆÎÐÄÆÈ È ÊÚÙÀÒÀ ÍÀ ÍÈÉÁÚËÒ ÑÒÐÈÉÒ


                        1.

Ðè÷àðä Òîçèúð èçêëþ÷âà ðàäèîòî íàñðåä "Êàòî Äåâà" íà Ìàäîíà (äîñåãà å ñëóøàë íÿêàêâà ìåñòíà ðàäèîñòàíöèÿ, êîÿòî ñå õâàëè ñ "íàé-ñòðàõîòíèÿ ñòåðåî-ðîê íà ñðåäíè âúëíè â îêîëíîñòèòå íà Áàíãîð!"), îòáèâà êðàé ïúòÿ, èçêëþ÷âà äâèãàòåëÿ íà íàåòèÿ îò àåðîãàðàòà Ôîðä-Ìóñòàíã è èçëèçà. Â óøèòå ìó òúòíàò ïðèëèâè è îòëèâè - âñúùíîñò ñîáñòâåíèÿò ìó äúõ. Òîêó-ùî å çúðíàë òàáåëà, îò êîÿòî öåëèÿò ìó ãðúá å íàñòðúõíàë íà ñèòíè òâúðäè òîï÷åíöà.
Òîé ìèíàâà ïðåä êîëàòà è îòïóñêà äëàí âúðõó êàïàêà. ×óâà êàê èçñòèâàùèÿò äâèãàòåë òèõè÷êî ïîïóêâà. Íåéäå ðÿçêî ñå ïðîâèêâà ñîéêà è ïàê çàìëúêâà. Ïåÿò ùóðöè. Òîâà å öÿëîòî ìóçèêàëíî îôîðìëåíèå.
Âèäÿë å òàáåëàòà, ìèíàë å ïîä íåÿ è èçâåäíúæ îòíîâî ñå å îçîâàë â Äåðè. Ñëåä äâàäåñåò è ïåò ãîäèíè Ðè÷è Òîçèúð ïî ïðÿêîð Ìðúñíàòà óñòà ñå ïðèáèðà ó äîìà. Òîé å...
Âíåçàïíî â î÷èòå ìó ñå âðÿçâà íåïîíîñèìà ïàðåùà áîëêà è ìèñúëòà ñåêâà ïî ñðåäàòà. Òîé íàäàâà òèõ, çàäàâåí âèê è äëàíèòå ìó ëèòâàò êúì ëèöåòî. Ñàìî âåäíúæ å èçïèòâàë íåùî ïîíå îò÷àñòè ñðàâíèìî ñ òàÿ îãíåíà áîëêà - â êîëåæà, êîãàòî âåäíúæ ìó ïîïàäíà ìèãëà ïîä êîíòàêòíàòà ëåùà... à è òî áåøå ñàìî â åäíîòî îêî. Ñåãà óæàñíîòî ìú÷åíèå ñå âïèâà è â äâåòå.
Îùå ïðåäè äà å äîêîñíàë ëèöåòî ñè, áîëêàòà èç÷åçâà.
Áàâíî, çàìèñëåíî îòïóñêà ðúöå è ñå çàãëåæäà íàïðåä ïî øîñå ¹ 7. Íàïóñíàë å ìàãèñòðàëàòà íà îòêëîíåíèåòî â Åòíà-Õåéâúí; ñàì íå çíàå çàùî, àëà íå èñêà äà ïðèñòèãíå ïî ìàãèñòðàëàòà, êîÿòî îùå ñå ñòðîåøå êðàé Äåðè, êîãàòî òîé è ðîäèòåëèòå ìó îòúðñèõà îò ïîäìåòêèòå ñè ïðàõà íà òîâà ñìàõíàòî ãðàä÷å è ñå îòïðàâèõà êúì Ñðåäíèÿ Çàïàä. Íå... ïî ìàãèñòðàëàòà áè áèëî ïî-áúðçî, ñàìî ÷å íåïðàâèëíî.
Çàòîâà å ïðåñÿêúë ñãóøåíèòå, çàäðÿìàëè ñãðàäè íà íÿêîãàøíèÿ Õåéâúí Âèëèäæ ïî øîñå ¹ 9, ïîñëå å îòáèë ïî øîñå ¹ 7. È ñ âñåêè èçìèíàò êèëîìåòúð äåíÿò å ñòàâàë âñå ïî-ñëúí÷åâ.
À ñåãà òàáåëàòà. Òÿ å íàé-îáèêíîâåíà, ïîäîáíè òàáåëè áåëåæàò ãðàíèöèòå íà íàä øåñòñòîòèí ãðàä÷åòà â Ìåéí, àëà òúêìî òàçè ãî óäðÿ ïðàâî â ñúðöåòî!

                    Îêðúã
                  Ïåíîáñêîò
                      Ä
                      Å
                      Ð
                      È
                    Ìåéí

Ïî-íàòàòúê - òàáåëà íà áëàãîòâîðèòåëíàòà îðãàíèçàöèÿ Åëêñ; òàáåëà íà Ðîòàðè êëóá; è çà äà ñå îôîðìè ñâåòàòà òðîèöà - òàáåëà, óâåäîìÿâàùà çà ôàêòà, ÷å "ËÚÂÎÂÅÒÅ ÎÒ ÄÅÐÈ" ÐÅÂÀÒ ÇÀ ÎÁÅÄÈÍÅÍÈß ÔÎÍÄ! Ñëåä òîâà å ïàê ñàìî øîñå ¹ 7, ïðîäúëæàâàùî âñå íàïðàâî ñðåä áóéíè áîðîâè è ñìúð÷îâè ãîðè÷êè. Ïîä áåçìúëâíèòå ëú÷è íà êðåïíåùèÿ äåí äúðâåòàòà èçãëåæäàò ñúíëèâè êàòî ñèâî-ñèíêàâ öèãàðåí äèì, íàñëîåí â íåïîäâèæíèÿ âúçäóõ íà çàêëþ÷åíà ñòàÿ.
Äåðè, ìèñëè ñè òîé. Äåðè, Ãîñïîäè ïîìèëóé. Äåðè. Ãðúì è ìúëíèè.
Åòî ãî òóê, íà øîñå ¹ 7. Ñëåä ñåäåì êèëîìåòðà ùå âèäè (ñòèãà íÿêîå òîðíàäî äà íå ÿ å îòíåñëî ïðåç îòìèíàëèòå ãîäèíè) ôåðìàòà íà Ðóëèí, îòêúäåòî ìàéêà ìó ðåäîâíî êóïóâàøå ÿéöà è çåëåí÷óöè. Ñëåä îùå òðè êèëîìåòðà øîñå ¹ 7 ñå ïðåâðúùà â Óè÷úì ðîóä, êîéòî ïúê íà ñâîé ðåä ñå ïðåâðúùà â Óè÷úì ñòðèéò - íÿìà ãðåøêà, àëèëóÿ, áåçêðàåí ñâÿò, àìèí. È íåéäå òàì, ìåæäó ôåðìàòà è ãðàäà, ùå ìèíå ïúðâî êðàé äîìà íà Áàóúðñ, ñåòíå êðàé äîìà íà Õåíëúí. Êèëîìåòúð è ïîëîâèíà ïîäèð äîìà íà Õåíëúí ùå çúðíå ïúðâèòå ïðîáëÿñúöè íà Êåíäúñêèã è ïúðâèòå ãúñòè äåáðè îòðîâíà çåëåíèíà. Ïèùíàòà äîëèíà, èçâåñòíà êîé çíàå çàùî ïîä èìåòî Ïóùèíàêà.
Íàèñòèíà íå çíàì äàëè èìàì ñèëè äà èçäúðæà, ìèñëè Ðè÷è. Íåêà ñè ãî êàæåì ïðàâè÷êàòà, áðàò÷åòà. Ïðîñòî íå çíàì äàëè èìàì ñèëè.
Öÿëàòà ïðåäíà íîù å îòìèíàëà êàòî â ñúí. Äîêàòî íå ñïèðà äà ïúòóâà, äà íàïðåäâà, äà îòõâúðëÿ êèëîìåòúð ñëåä êèëîìåòúð, ñúíÿò ïðîäúëæàâà. Àëà ñåãà å ñïðÿë - ïî-òî÷íî çíàêúò ãî ñïðÿ - è ñå å ñúáóäèë, çà äà îñúçíàå ñòðàííàòà èñòèíà: ñúíÿò å ñàìàòà ðåàëíîñò. Äåðè å ðåàëíîñò.
Òîé ñÿêàø ïðîñòî íå ìîæå äà ñïðå ïîòîêà íà ñïîìåíèòå, èìà ÷óâñòâîòî, ÷å â êðàÿ íà êðàèùàòà òå ùå ãî äîêàðàò äî ëóäîñò. Ïðåõàïâà óñòíà è ñ âñå ñèëà ïðèòèñêà äëàí â äëàí, êàòî ÷å î÷àêâà âñåêè ìèã äà ñå ðàçïàäíå. Óñåùà, ÷å íåìèíóåìî ùå ñå ðàçïàäíå, è òî ñêîðî. Èçãëåæäà, íÿêàêâà áåçóìíà ÷àñòèöà îò ñúçíàíèåòî ìó î÷àêâà ñ íåòúðïåíèå ïðåäñòîÿùèòå ñúáèòèÿ, àëà îñòàíàëîòî ñàìî ñå ÷óäè êàê ëè ùå ïðåæèâåå áëèçêèòå äíè. Òîé...
Åòî, ÷å ìèñúëòà ìó ïàê ñåêâà.
Íà ïúòÿ èçëèçà åëåí. Òèõî îòåêâà ïîòðîïâàíåòî íà ïðîëåòíî-ìåêè êîïèòà ïî àñôàëòà.
Ãúðäèòå íà Ðè÷è çàñòèâàò íàñðåä äúõ, ïîñëå îòíîâî áàâíî ñå ðàçäâèæâàò. Òîé ãëåäà êàòî âòðåùåí è íÿêàêâà òðåçâà ÷àñòèöà îò ñúçíàíèåòî ìó ìèñëè, ÷å ïîäîáíà ãëåäêà íå ñå ñðåùà íà Ðîäåî áóëåâàðä. Íå... òðÿáâàëî å äà ñè äîéäå ó äîìà, çà äà ÿ âèäè.
Íå å åëåí, à êîøóòà ("Êîøóòà, æåíñêàòà íà åëåíà" - âåñåëî ïðèïÿâà â ãëàâàòà ìó åäèí îò Ãëàñîâåòå). Èçëÿçëà å îò ãîðàòà âäÿñíî è ñåãà ñòîè ñðåä øîñå ¹ 7, ñòúïèëà ñ ïðåäíèòå êðàêà íà åäíàòà ïðåñå÷åíà áÿëà ëèíèÿ, ñúñ çàäíèòå - íà äðóãàòà. ×åðíèòå é î÷è êðîòêî ñå âçèðàò â Ðè÷ Òîçèúð. Â òèÿ î÷è ñå ÷åòå èíòåðåñ, àëà íÿìà è êàï÷èöà ñòðàõ.
Ãëåäàéêè êîøóòàòà, Ðè÷ äúëáîêî ñè ïîåìà äúõ è íåíàäåéíî çàïî÷âà äà ãîâîðè ñ åäèí îò Ãëàñîâåòå... àëà çà ïðúâ ïúò îò äâàéñåò è ïåò ãîäèíè íàñàì òîâà å Ãëàñúò íà Èðëàíäñêîòî ÷åíãå, âëÿçúë â ðåïåðòîàðà ìó ñëåä îíçè íåçàáðàâèì äåí. Çâóêúò ñå òúðêóëâà ñ ãðîõîò èç óòðèííàòà òèøèíà êàòî îãðîìíà òîïêà çà áîóëèíã - ñàì Ðè÷è çà íèùî íà ñâåòà íå áè ïîâÿðâàë, ÷å ìîæå äà ãîâîðè òúé ãðúìêî è ìîùíî:
- Éåå-ñóñå Õðèñòå áàðàáàð ñ âñè ñâåòèè íà êîëåñíèöà! Êàêâî äèðè òàêâàç ãèçäîñèÿ êàòî òåá èç òîÿ ïóùèíàê, ìîìå? Éåñóñå Õðèñòå! Áåæ äà òå íÿìà è ñå ïðèáèðàé ïðàâî äîìà, äîäåòî íå ñúì òå íàïîðòèë íà îòåö Î`Êúðêèíñ!
Îùå ïðåäè äà çàãëúõíå åõîòî, îùå ïðåäè ïúðâàòà ñòðåñíàòà ñîéêà äà çàêðåùè ñðåùó ñâåòîòàòñòâîòî, êîøóòàòà ìó âðúòâà îïàøêà êàòî çíàìå çà êàïèòóëàöèÿ è èç÷åçâà ñðåä ìúãëèâèòå åëè âëÿâî îò ïúòÿ, îñòàâÿéêè çàä ñåáå ñè ñàìî êóï÷èíêà äèìÿùè òîï÷åíöà êàòî äîêàçàòåëñòâî, ÷å äîðè è íà òðèéñåò è ñåäåì ãîäèíè Ðè÷è Òîçèúð âñå îùå å â ñúñòîÿíèå îò âðåìå íà âðåìå äà ïóñíå íÿêîÿ Ïî-ßêè÷êà.
Ðè÷è çàïî÷âà äà ñå ñìåå. Îòíà÷àëî ñàìî ñå êèñêà òèõè÷êî, ïîñëå èçâåäíúæ îñúçíàâà êîëêî íåëåïî èçãëåæäà - çàñòàíàë ñðåä çäðà÷à íà ìåéíñêîòî óòðî, íà ïåò õèëÿäè êèëîìåòðà îò äîìà ñè, è êðåùè ïî íÿêàêâà êîøóòà ñ àêöåíòà íà ïîëèöàé-èðëàíäåö. Òèõîòî êèñêàíå ïðåìèíàâà â íàíèç îò çâúíúê ñìÿõ, ñìåõúò ïðåðàñòâà â áóðåí êèêîò, ñëåäâà çàäàâåí âîé è íàêðàÿ òîé å ïðèíóäåí äà ñå õâàíå ñ äâå ðúöå çà êîëàòà, äîêàòî îò î÷èòå ìó òåêàò ñúëçè è ñìúòíî ñå ïèòà äàëè íÿìà äà ïîäìîêðè ãàùèòå. Âñåêè ïúò, ùîì âçåìå äà ñå îêîïèòâà, ïîãëåäúò ìó ïàäà âúðõó êóï÷èíêàòà òîï÷åòà ñðåä àñôàëòà è ãî îáçåìà íîâ ïðèñòúï íà ñìÿõ.
Çàäúõàí, ñîïîëèâ, òîé íàé-ñåòíå íàìèðà ñèëè äà ñå íàñòàíè çàä âîëàíà è äà âêëþ÷è äâèãàòåëÿ íà Ìóñòàíãà. Ïî ïúòÿ ïðåëèòà òåæêà öèñòåðíà ñ èçêóñòâåí òîð, îñòàâÿéêè ïîäèð ñåáå ñè ìîùåí ïîâåé. Êîãàòî öèñòåðíàòà îòìèíàâà, Ðè÷ èçêàðâà êîëàòà íà ïëàòíîòî è ïàê ïîåìà êúì Äåðè. Ñåãà ñå ÷óâñòâóâà ïî-äîáðå, ñÿêàø å îâëàäÿë ïîëîæåíèåòî... èëè ïðîñòî òàêà ìó ñå ñòðóâà, çàùîòî îòíîâî ñå äâèæè, îòìÿòà êèëîìåòðè è ñúíÿò îòíîâî ñå ïðåâðúùà â ñúí.
Ïàê ñå ñåùà çà ìèñòúð Íåë... è çà îíçè äåí êðàé áåíòà. Ìèñòúð Íåë èñêàøå äà çíàå êîé å èçìèñëèë òàÿ ùóðîòèÿ. Ðè÷è ñè ñïîìíÿ êàê ïåòèìàòà ñå ñïîãëåæäàõà áîÿçëèâî, êàê Áåí ïðèñòúïè íàïðåä ñ êëþìíàëà ãëàâà, ïðåáëåäíåëè áóçè è ðàçòðåïåðàíî ëèöå, ïîëàãàéêè ìðà÷íè óñèëèÿ äà íå ñå ðàçïëà÷å. Ãîðêîòî õëàïå íàâÿðíî å ïðåäïîëàãàëî, ÷å ãî ÷àêàò ïåò äî äåñåò ãîäèíè â Øîóøàíê çàäåòî å çàëÿëî êàíàëèçàöèÿòà ïî Óè÷úì ñòðèéò, ìèñëè ñè Ðè÷, íî âúïðåêè âñè÷êî ïîå îòãîâîðíîñò. È ñ òîâà ïðèíóäè îñòàíàëèòå äà ïðåêðà÷àò íàïðåä, çà äà ãî ïîäêðåïÿò. Íÿìàõà äðóã èçõîä - èíà÷å òðÿáâàøå äà ïðèçíàÿò, ÷å ñà îò "ëîøèòå". Ñòðàõëèâöè. È òúé íàòàòúê - òî÷íî ïðîòèâîïîëîæíîòî íà ëþáèìèòå èì òåëåâèçèîííè ãåðîè. À òîâà ãè ñïëîòè â åäíî öÿëî, çà äîáðî èëè çà çëî. Ñïëîòè ãè, èçãëåæäà, çà öåëè äâàéñåò è ñåäåì ãîäèíè. Ïîíÿêîãà ñúáèòèÿòà ñà êàòî ïîäðåäåíè ïëî÷êè îò äîìèíî. Ïúðâàòà ñúáàðÿ âòîðàòà, âòîðàòà ñúáàðÿ òðåòàòà - è ãîòîâî.
Êîãà ëè, ïèòà ñå Ðè÷è, êîãà ëè å ñòàíàëî ïðåêàëåíî êúñíî çà îòñòúïëåíèå? Êîãàòî ñå ïîÿâè Ñòàí è âçå íàé-äåéíî ó÷àñòèå â ñòðîåæà íà áåíòà? Êîãàòî Áèë èì ðàçêàçà êàê ó÷èëèùíàòà ñíèìêà íà áðàò ìó çàâúðòÿëà ãëàâà è íàìèãíàëà? Ìîæå áè... íî Ðè÷ Òîçèúð èìà ÷óâñòâîòî, ÷å ïëî÷êèòå îò äîìèíîòî ñà ïî÷íàëè äà ïàäàò íàèñòèíà åäâà êîãàòî Áåí Õàíñêîì ïðèñòúïè íàïðåä è ïðîìúëâè:
- Àç èì ïîêàçàõ


                        2.

êàê äà ãî ïîñòðîÿò. Àç ñúì âèíîâåí.
Ìèñòúð Íåë ñàìî ãî ãëåäàøå è ñòîåøå íåïîäâèæíî, ñ ïëúòíî ñòèñíàòè óñòíè, ïîëîæèë ðúêà âúðõó ñêúðöàùèÿ ñè êîëàí îò ÷åðíà êîæà. Ïðåõâúðëè ïîãëåä êúì øèðíàëîòî ñå åçåðî çàä áåíòà, ïîñëå ïàê ñå âòîðà÷è â Áåí ñ ôèçèîíîìèÿ íà ÷îâåê, êîéòî íå âÿðâà íà î÷èòå ñè. Áåøå øèðîêîïëåùåñò èðëàíäåö ñ ïðåæäåâðåìåííî ïîáåëÿëà âúëíèñòà êîñà, ãðèæëèâî ñðåñàíà íàçàä ïîä ñèíÿòà ôóðàæêà. Î÷èòå ìó áÿõà ëú÷èñòî ñèíè, íîñúò - ëú÷èñòî ÷åðâåí. Ïî áóçèòå ìó òúìíååõà ìðåæè÷êè îò ïóêíàòè êàïèëÿðè. Íå íàäõâúðëÿøå ñðåäåí ðúñò, íî çà ñòðîåíèòå ïðåä íåãî ïåò õëàïåòà èçãëåæäàøå âèñîê ïîíå äâà è ïåòäåñåò.
Ìèñòúð Íåë îòâîðè óñòà, íî ïðåäè äà êàæå êàêâîòî è äà áèëî, Áèë Äåíáðîó ïðèñòúïè äî Áåí.
- Èõ-èõ-õõõ-èäåÿòà áú-áú-áåøå ìî-î-îÿ - ñìîãíà äà èçðå÷å òîé ñëåä íåïîñèëíè ìúêè. Ñ õëèïàíå ñè ïîå îãðîìíà ãëúòêà âúçäóõ è äîêàòî ìèñòúð Íåë ãî ãëåäàøå áåçïðèñòðàñòíî, à ñëúíöåòî õâúðëÿøå öàðñòâåíè îòáëÿñúöè ïî ñëóæåáíàòà çíà÷êà, Áèë óñïÿ äà èçïåëòå÷è îñòàíàëîòî: Áåí íå å âèíîâåí; òîé ïðîñòî ìèíàâàë ñëó÷àéíî è ãè íàó÷èë êàê äà ñå ñïðàâÿò ïî-äîáðå ñ îíîâà, êîåòî è áåçäðóãî âúðøåëè, ìàêàð è íå òâúðäå óñïåøíî.
- È àç - âíåçàïíî êàçà Åäè è çàñòàíà îò äðóãàòà ñòðàíà íà Áåí.
- Êàêâî çíà÷è "è àç"? - çàïèòà ìèñòúð Íåë. - Òóé èìåòî ëè òè å, èëè àäðåñúò, ìîì÷óðëÿê?
Åäè ñå èç÷åðâè êàòî äîìàò ÷àê äî êîðåíèòå íà êîñàòà.
- È àç áÿõ ñ Áèë îùå ïðåäè äà äîéäå Áåí - ïîÿñíè òîé. - Òîâà èñêàõ äà êàæà.
Ðè÷è ïðèñòúïè äî Åäè. Â ãëàâàòà ìó áå èçíèêíàëà èäåÿòà, ÷å åäèí-äâà Ãëàñà ìîãàò äà ïîðàçâåñåëÿò ìèñòúð Íåë, äà ìó ïîîïðàâÿò íàñòðîåíèåòî. Íî òðåçâî ïîãëåäíàòî (à òðåçâèÿò ïîãëåä áå íåùî èçóìèòåëíî ðÿäêî çà Ðè÷è), åäèí-äâà ãëàñà ìîæåõà è ñúâñåì äà çàáàòà÷àò ïîëîæåíèåòî. Ìèñòúð Íåë íå èçãëåæäàøå, êàêòî áè ñå èçðàçèë ñàìèÿò Ðè÷è, ñêëîíåí êúì ìàéòàïèçìè. Äàæå òî÷íî îáðàòíîòî - â ìîìåíòà íàâÿðíî íàé-ìàëêî ìèñëåøå òî÷íî çà ìàéòàïè. Çàòîâà Ðè÷è ñàìî òèõè÷êî ïðîìúðìîðè: "È àç áÿõ ñ òÿõ", ïîñëå ðåøèòåëíî ñè çàòâîðè óñòàòà.
- Àç ñúùî - êàçà Ñòàí, ïðèñòúïâàéêè äî Áèë.
Ñåãà è ïåòèìàòà ñå áÿõà ñòðîèëè ïðåä ìèñòúð Íåë. Áåí ñå îãëåæäàøå íàëÿâî-íàäÿñíî íå ïðîñòî ñìàÿíî - áåøå åäâà ëè íå çàøåìåòåí îò ïîäêðåïàòà. Çà ìîìåíò Ðè÷è ñè ïîìèñëè, ÷å Êàìàðàòà ùå ñå ðàçðåâå îò áëàãîäàðíîñò.
- Éåñóñå - ïîâòîðè ìèñòúð Íåë è ìàêàð ÷å â ãëàñà ìó çâó÷åøå äúëáîêî îòâðàùåíèå, ëèöåòî ìó âíåçàïíî ñå ñòåãíà, ñÿêàø èñêàøå äà óäúðæè íàïèðàùèÿ ñìÿõ. - Îòêàê ñúì æèâ íå ïîìíÿ äà ìè å ïàäàëà íà îêî ïî-æàëêà òàéôà õëàïåòèè. Äà âè çíàÿò áàùèòå äå ñå çàâèðàòå, êîìàé ùå âè ïàëíàò çàäíèöèòå äîâå÷åðêà. Àìà ïóñòè êúñìåò!
Ðè÷è âå÷å íÿìàøå ñèëè äà ñå óäúðæà; óñòàòà ìó ïðîñòî ñå îòâîðè è êàêòî ÷åñòè÷êî ñòàâàøå, ïðåïóñíà â íåóäúëæèì ãàëîï.
- Àì êàê âúðâÿò íåùàòà ó ñòàðàòà ðîäèíà, ìèñòúð Íåë? - èçòúðñè ïðîêëåòàòà óñòà. - Åé, êàò âà ãëåäàì, ìåéëåì ìè êàïå íà äóøàòà, èñòèíà âè äóìàì, óáàâ ÷îâåê ñòå, çíà÷è, ÷åñò è ïî÷èòàíèÿ çà...
- Ñëåä îêîëî òðè ñåêóíäè ùå èìàø ÷åñò è ïî÷èòàíèÿ ïî äúíöåòî íà ãàùèòå, ïðèÿòåë÷å - ñóõî çàÿâè ìèñòúð Íåë.
Áèë ñå çàâúðòÿ è èçðúìæà:
- Çà Á-á-áîãà, Ðú-ðú-ðè÷è, ÌËÚÊÂÀÉ!
- Ðàçóìåí ñúâåò, äðàãè ìè Óèëÿì Äåíáðîó - îäîáðè ìèñòúð Íåë. - Áàñ äúðæà, ÷å Äçàê íå çíàå äå ñå âðå ñèí ìó èç Ïóùèíàêà ñðåä ïëàâàùè ëàéíèùàöè, íàë òúé?
Áèë ñâåäå î÷è è ïîêëàòè ãëàâà. Áóçèòå ìó ïëàìòÿõà êàòî ìàêîâå.
Ìèñòúð Íåë ñå çàâúðòÿ êúì Áåí.
- Êàê òè áåøå èìåòî, ñèíêî?
- Áåí Õàíñêîì, ñúð - ïðîøåïíà ìîì÷åòî.
Ìèñòúð Íåë êèìíà è ïàê ïîãëåäíà áåíòà.
- Òè ëè ãî èçìèñëè?
- Úõú... êàê äà ãî ïîñòðîèì - øåïîòúò âå÷å åäâà ñå ÷óâàøå.
- Å, ïðàâî òè äóìàì, ñòðàõîòåí èíæåíåð ñè, ìîìêî, àìà ñèãóð áúêåë íå çíàåø íè çà òîÿ ìè òè Ïóùèíàê, íè çà äðåíàæèòå ïîä Äåðè, íàë òúé?
Áåí ïîêëàòè ãëàâà.
- Ñèñòåìàòà å îò äâå ÷àñòè - ìåêî ïîÿñíè ìèñòúð Íåë. - Ïî åäíàòà ìèíàâàò ïëúòíèòå ÷îâåøêè îòïàäúöè - ñ äðóãè äóìè ëàéíàòà, àêî ïîçâîëèòå äà ïóñíà ïîäîáíî ñêâåðíîñëîâèå â íåæíèòå âè óøè. Ïî äðóãàòà òå÷å ìðúñíà âîäà - âîäà îò òîàëåòíèòå, îò ìèâêèòå, äóøîâåòå è ïåðàëíèòå ìàøèíè; îñâåí òóé, òàì îòèâà è âîäàòà îò óëè÷íèòå êàíàëè. Å, ñ ïëúòíèòå îòïàäúöè íå ñòå ñòîðèëè áåëÿ, ñëàâà Áîãó, òÿõ ãè èçïîìïâàò â Êåíäúñêèã äîñòà ïî-äîëå. Àêî îòñêî÷èòå îùå êèëîìåòúð ïî òå÷åíèåòî, ñèãóð ùå âèäèòå áàÿ ôúøêèè äà ñúõíàò íà ñëúíöå ïî âàøå áëàãîâîëåíèå, àìà ïîíå ùå ñè çíàåòå, ÷å íå ñòå íàïúëíèëè íÿêîìó ìàçåòî ñ ëàéíà. Âèæ, êîëêîòî äî ìðúñíàòà âîäà... àìè, çà íåÿ íÿìà ïîìïè. Òÿ ñè òå÷å íàäîëå ïî òðúáè, äåòî îíåç ìîì÷óðëÿöè, èíæåíåðèòå, èì âèêàò ãðàâèòàöèîííè øàõòè. È áàñ äúðæà, ÷å çíàåø äå èçëàçÿò âñè÷êè òåçè øàõòè, íàë òúé, ìîìêî?
- Ãîðå - ïðîìúðìîðè Áåí.
È òîé ïîñî÷è êúì ìÿñòîòî îòâúä áåíòà, íàâîäíåíî áëàãîäàðåíèå íà òåõíèÿ òðóä. Íàïðàâè ãî áåç äà âäèãà ãëàâà. Ïî áóçèòå ìó áàâíî ñå çàòúðêàëÿõà åäðè ñúëçè. Ìèñòúð Íåë ñå ïðàâåøå, ÷å íå çàáåëÿçâà.
- Ïðàâèëíî, ìîé ñîëèäíè è ìëàäè ïðèÿòåëþ. Âñè÷êè îíåç ãðàâèòàöèîííè øàõòè ñå èçëèâàò èç ïîòîöè ïî-ãîðå â Ïóùèíàêà. Âñúùíîñò ïîâå÷åòî ïîòî÷åòà, äåòî öóöóðêàò íàäîëå, ñà ñàìî îò ìðúñíà âîäà è íèùî äðóãî, àìà èçëàçÿò îò øàõòè, äåòî íå ãè è âèæäàø, òîëêîç íàäúëáîêî ñà â ãúñòàëàöèòå. Ëàéíàòà îòèâàò â åäíàòà ïîñîêà, âñè÷êî îñòàíàëî â äðóãàòà, Áîã äà áëàãîñëîâè óìà ÷îâåøêè, îáà÷å å ëè âè ìèíàëî ïðåç óìà, ÷å öÿë Áîæè äåí ðîâè÷êàòå èç ïèêíÿòà è ïîìèÿòà íà Äåðè?
Åäè èçâåäíúæ ñå çàäàâè è ïîñåãíà êúì èíõàëàòîðà.
- Òóé, äåòî ãî ñòîðèõòå, âúðíà âîäàòà â øåñò îò îñåìòå öåíòðàëíè êîëåêòîðà ïî Óè÷úì, Äæàêñúí è Êàíçàñ ñòðèéò ïëþñ îùå ïåò-øåñò óëè÷êè ìåæäó òÿõ. - Ìèñòúð Íåë ñóðîâî ñå âòðåí÷è â Áèë Äåíáðîó. - Åäíà îò òÿõ îáñëóæâà è ñîáñòâåíèÿ òè äîì, äðàãè ìè Äåíáðîó. Ñòàíà òÿ êàêâàòî ñòàíà - ìèâêèòå íå èçòè÷àò, ïåðàëíèòå ñå çàäðúñòâàò, ïðåëèâíèöèòå âåñåëî ïúëíÿò ìàçåòàòà...
Îò ãúðëîòî íà Áåí èçëåòÿ ñóõî, çàäàâåíî ðèäàíèå. Äðóãèòå ãî ïîãëåäíàõà è ïîáúðçàõà äà èçâúðíàò ãëàâè. Ìèñòúð Íåë ïîëîæè øèðîêàòà ñè äëàí âúðõó ðàìîòî íà ìîì÷åòî. Äëàíòà áåøå çàãðóáÿëà è ìàçîëåñòà, àëà óìååøå äà áúäå íåæíà.
- Àéäå, àéäå ñåãà. Íåäåé äà ñå êîñèø, åäðî ìîì÷å. Ìîæå ïúê è äà íå å ÷àê òîëêîç çëå, ïîíå çàñåãà; ìîæå ïúê è äà ñúì ïîïðåñèëèë ìúíèíêî, òà äà çíàì, ÷å ìå ñëóøàòå ñ äâåòå óøè. Ïðàòèõà ìå òúäÿâà äà âèäÿ äàëè íÿêîå äúðâî íå å çàïðå÷èëî ïîòîêà. Ñåãèç-òîãèç ñòàâàò òèÿ ðàáîòè. Ùî ïúê òðåáå íÿêîé îñâåí ìåíå è âàñ ïåòèìàòà äà çíàå, ÷å íå áèëî ñúâñåì òúé. Â òóé ãðàä÷å íàïîñëåäúê ñè èìàìå è ïî-ëîøè òðåâîãè îò ìàëêî ðàçëÿíà ïîìèÿ. Ùå ïèøà â ðàïîðòà, ÷å ñúì îòêðèë äúðâîòî, ïîñëå íÿêîëêî ìîì÷óðëÿöè äîøëè è ìè ïîìîãíàëè äà ãî èçäúðïàì. Îáà÷å èìåíà íÿìà äà ñïîìåíàâàì. Òúé ÷å õè÷ íå ñå íàäÿâàéòå äà âè õâàëÿò çàðàä ðàçíè áåíòîâå èç Ïóùèíàêà.
Òîé áàâíî îãëåäà ïåòèìàòà. Áåí åíåðãè÷íî áúðøåøå î÷èòå ñè ñ íîñíà êúðïà; Áèë çàìèñëåíî ñå âãëåæäàøå â äèãàòà; Åäè çäðàâî ñòèñêàøå èíõàëàòîðà; Ñòàí ñòîåøå, ïðåãúðíàë Ðè÷è ïðåç ðàìîòî è ãîòîâ äà ùèïå - æåñòîêî - àêî óñåòè ó íåãî íàìåðåíèå äà èçðå÷å êàêâîòî è äà áèëî, îñâåí ñúðäå÷íà áëàãîäàðíîñò.
- Íÿìàòå ðàáîòà èç òàêâèç ìðúñíè ìåñòà, ìîì÷åòà - ïðîäúëæè ìèñòúð Íåë. - Òàì äîëå ñèãóð å ãìåæ îò ïîíå øåéñåòèíà ðàçëè÷íè áîëåñòè. Áóíèùå îò åäíàòà ñòðàíà, ïîòîöè ïèêíÿ è ìðúñíà âîäà îò äðóãàòà, ãîâíà è ïîìèÿ, òðúíè è áóáîëå÷êè, òðåñàâèùà... íÿìàòå ðàáîòà èç òàêâèç ìðúñíè ìåñòà. Àáå ìîì÷óðëÿöè, ÷åòèðè ÷èñòè ãðàäñêè ïàðêà ÷àêàò äà èãðàåòå èç òÿõ òîïêà ïî öÿë äåí, à ïúê àç äà âè íàáàðàì áàø òóêà. Éåñóñå Õðèñòå!
- À-àìà í-í-íà íàñ í-íè õõõ-õà-àðåñâà òó-òó-òóê - îòâúðíà Áèë ñ âíåçàïíî ïðåäèçâèêàòåëñòâî. - Êõõõî-î-ãàòî ñ-ñ-ñìå òó-õõó-óê, íè-íè-íèê-ê-êîé íå íè çà-õõà-àêà÷à.
- Êàêâî ðå÷å òîé? - îáúðíà ñå ìèñòúð Íåë êúì Åäè.
- Êàçà, ÷å êîãàòî ñëåçåì òóê, íèêîé íå íè çàêà÷à - ïðåâåäå Åäè. Ãëàñúò ìó áåøå òúíè÷úê è çàäàâåí, íî â íåãî ñå äîëàâÿøå íåïîêîëåáèìà òâúðäîñò. - È å ïðàâ. Àêî èäåì â ïàðêà è ðå÷åì, ÷å èñêàìå äà èãðàåì áåéçáîë, êàêâî ìèñëèòå ùå íè îòãîâîðÿò äðóãèòå ìîì÷åòà? Äàäåíî áå, êîÿ áàçà èñêàòå, âòîðàòà èëè òðåòàòà?
Ðè÷è ñå èçêèñêà.
- Áðå, è Åäè ïóñíà Åäíà Ïî-ßêè÷êà! È... Íåäåé áå!
Ìèñòúð Íåë çàâúðòÿ ãëàâà è ãî èçìåðè ñ ïîãëåä.
Ðè÷è ñè ìèñëåøå, ÷å ìèñòúð Íåë ïàê ùå ñå ÿäîñà, íî áåëîêîñèÿò ïîëèöàé ãî èçíåíàäà - èçíåíàäà âñè÷êè - ñ âíåçàïíà óñìèâêà.
- Òúé-òúé - êàçà òîé. - È íà ìåí ìè õàðåñâàøå äîëå êîãà áÿõ õëàïèùàê, äà, õàðåñâàøå ìè. Çàòóé íÿìà äà âè ïúäÿ. Àìà ÷óéòå ìè õóáàâè÷êî äóìàòà ñåãà. - Òîé ãè ïîñî÷è ñ ïðúñò åäèí ïî åäèí è ìîì÷åòàòà ñå ïîñâèõà. - Êîãà ñëàçÿòå çà èãðè òúäÿâà, èñêàì äà ñòå íà òàéôà êàòî ñåãà. Çàåäíî. Ðàçáðàõòå ëè?
Âñè÷êè çàêèìàõà.
- È ùîì âèêàì çàåäíî, çíà÷è ïðåç öÿëîòî âðåìå. Áåç ðàçíèòå ìó òàì êðèåíèöè, äåòî ñå ðàçäåëÿòå è îñòàâàòå ñàìè÷êè. Âñè÷êè çíàåòå êàêâî ñòàâà èç ãðàä÷åòî. Àéäå, íå çàáðàíÿâàì äà ñëàçÿòå òóêà, ùîòî è äà çàáðàíÿ - âñå òàÿ. Àìà çà âàøå äîáðî ñòîéòå çàåäíî è òúäÿâà, è äåòî è äà áèëî. - Òîé ïîãëåäíà Áèë. - Ùå ñïîðèø ëè, äðàãè ìè ìëàäåæî Áèë Äåíáðîó?
- Í-í-íå, ñúð - êàçà Áèë. - Ùå ñ-ñ-ñòîèì çú-çú-çú...
- È òóé ìè ñòèãà - êèìíà ìèñòúð Íåë. - Äàé ñè ðúêàòà.
Áèë ïðîòåãíà ðúêà è ìèñòúð Íåë ÿ ñòèñíà.
Ðè÷è îòìåòíà ðúêàòà íà Ñòàí è ïðèñòúïè íàïðåä.
- Èñòèíà âè äóìàì, ìèñòúð Íåë, äóøà-÷îâåê ñòå, òúé äà çíàéòå! Óáàâ, óáàâ ÷îâåê!
Øèðîêî óõèëåí, òîé ïîñåãíà, ñãðàá÷è ãðàìàäíàòà äåñíèöà íà èðëàíäåöà è åíåðãè÷íî ÿ ðàçòúðñè. Ñëèñàíèÿò ìèñòúð Íåë èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å ãëåäà íÿêàêâà ÷óäîâèùíà ïàðîäèÿ íà Ôðàíêëèí Äåëàíî Ðóçâåëò.
- Áëàãîäàðÿ òè, ìîì÷å - îòâúðíà ìèñòúð Íåë è îòäðúïíà ðúêà. - Ìàé òðåáå ìúíèíêî äà ïîðàáîòèø íàä òîÿ íîìåð. Çàñåãà ìè ìÿçàø òîëêîç íà èðëàíäåö, êîëêîòî è Ãðàó÷î Ìàðêñ.
Äðóãèòå ìîì÷åòà ñå ðàçñìÿõà, íàé-âå÷å îò îáëåê÷åíèå. Äîêàòî ñå ñìååøå, Ñòàí ñòðåëíà Ðè÷è ñ óêîðèçíåí ïîãëåä: Êîãà ùå ïîðàñíåø, Ðè÷è?
Ìèñòúð Íåë ïîäàäå ðúêà íà âñè÷êè, êàòî îñòàâè Áåí çà íàêðàÿ.
- Íÿìà îò êàêâî äà ñå ñðàìóâàø, ñàìî äåòî ñè îáúðêàë ïðåöåíêàòà, åäðî ìîì÷å. À ïúê òóé äîëå... îò íÿêîÿ êíèæêà ëè ãî âèäÿ?
Áåí ïîêëàòè ãëàâà.
- Ñàì ëè ãî èçìèñëè?
- Äà, ñúð.
- Áðå, ïóñòî äà îñòàíå! Ïîìíè ìè äóìàòà, íÿêîé äåí ùå ïðàâèø âåëèêè äåëà. Îáà÷å Ïóùèíàêúò íå å ìÿñòî çà òÿõ. - Ïîëèöàÿò çàìèñëåíî ñå îãëåäà íàîêîëî. - Òóêà íèêîé è íèâãà íÿìà äà ñòîðè âåëèêî äåëî. Ãàäíî ìÿñòî. - Òîé âúçäúõíà. - Ñúáàðÿéòå äèãàòà, äðàãè ìîì÷åòà. Ñúáàðÿéòå ÿ ÷àñ ïî-ñêîðî. À ïúê äîäåòî ñâúðøèòå, àç ìàé ùå ñåäíà äà ñè ïî÷èíà íà ñÿíêà ïîä òîÿ òóêà õðàñò.
Ïðè ïîñëåäíèòå äóìè òîé ñå îçúðíà êúì Ðè÷è, ñÿêàø ãî íàñúð÷àâàøå çà íîâè ùóðîòèè.
- Äà, ñúð - ñìèðåíî îòâúðíà Ðè÷è è ìëúêíà.
Ìèñòúð Íåë êèìíà äîâîëíî è ìîì÷åòàòà ñå þðíàõà íà ðàáîòà, êàòî ïàê ñå îçúðòàõà êúì Áåí - òîçè ïúò çà äà èì ïîêàæå êàê íàé-áúðçî äà ñúáîðÿò ïîñòðîåíîòî ïî íåãîâè óêàçàíèÿ. Ìåæäóâðåìåííî ïîëèöàÿò èçìúêíà èçïîä ìóíäèðà ñè ïëîñêî êàôÿâî øèøå è îòïè ñîëèäíà ãëúòêà. Çàêàøëÿ ñå, ïîñëå âúçäúõíà ìîùíî è îãëåäà äåöàòà ñ íàâëàæíåíè, áëàãîäóøíè î÷è.
- Àìè êàòî êàêâî ëè ùå äà å òóé ó øèøåíöåòî âè, áëàãîðîäíè ñúð? - îáàäè ñå Ðè÷è, íàãàçèë äî êîëåíå âúâ âîäàòà.
- Ðè÷è, íÿìà ëè äà ñè çàòâàðÿø ÷îâêàòà? - èçñúñêà Åäè.
- Òóé ëè? - Ëåêî èçíåíàäàí, ìèñòúð Íåë ñå âçðÿ â Ðè÷è, ïîñëå ñâåäå ïîãëåä êúì áóòèëêàòà. Òÿ íÿìàøå íèêàêúâ åòèêåò. - Òóé å åäèí áîæåñòâåí ñèðîï çà êàøëèöà, ìîéòî ìîì÷å. Äàé ñåãà äà òå âèäèì å ëè ìîæåø äà ñè òîëêîç ÷åâðúñò ñ ðúöåòå, êîëêîòî è ñ åçèêà.


                        3.

Äîñòà ïî-êúñíî Áèë è Ðè÷è êðà÷åõà åäèí äî äðóã ïî Óè÷úì ñòðèéò. Áèë òèêàøå Ñèëâúð; ñëåä óñèëèÿòà ïúðâî ïî ñòðîåæà, à ïîñëå è ïî ñúáàðÿíåòî íà äèãàòà, ïðîñòî íå ìó îñòàâàøå åíåðãèÿ çà äà ïîäêàðà îãðîìíèÿ âåëîñèïåä. È äâåòå ìîì÷åòà áÿõà ìðúñíè, ðîøàâè è ãðîõíàëè îò óìîðà.
Ñòàí áå ïîïèòàë íå èñêàò ëè äà ìó äîéäàò íà ãîñòè è äà ïîèãðàÿò "Ìîíîïîë", äàìà èëè íåùî ïîäîáíî, íî íèêîé íå ïðîÿâè æåëàíèå. Ñòàâàøå êúñíî. Áåí îáÿâè ñ íåìîùåí è ïîòèñíàò ãëàñ, ÷å ñå ïðèáèðà ó äîìà äà âèäè äàëè íÿêîé íå ìó å äîíåñúë áèáëèîòå÷íèòå êíèãè. Èìàøå èçâåñòíà íàäåæäà, çàùîòî ïî ïðàâèëíèê â êàðòîí÷åòàòà íåïðåìåííî ñå âïèñâàøå íå ñàìî èìåòî, íî è àäðåñúò íà ÷èòàòåëÿ. Åäè êàçà, ÷å ùÿë äà ãëåäà ïî òåëåâèçèÿòà "Ðîê øîó" - òàÿ âå÷åð ùÿë äà ó÷àñòâóâà Íèéë Ñåäàêà, òà èñêàë äà ãî âèäè äàëè å íåãúð. Ñòàí ìó ðå÷å äà íå ñå ïðàâè íà ãëóïàê, Íèéë Ñåäàêà áèë áÿë, ëè÷àëî ñè îùå ùîì ãî ÷óåø. Åäè çàÿâè, ÷å îò ñëóøàíå íèùî íå ñè ëè÷è; äî ìèíàëàòà ãîäèíà áèë òâúðäî óâåðåí, ÷å ×úê Áåðè å áÿë, îáà÷å êàòî ãî ïîêàçàëè â "Åñòðàäåí ïîäèóì", òîé ñå îêàçàë ÷åðåí.
- Äîáðå, ÷å ìàéêà ìè è äîñåãà ãî ìèñëè çà áÿë - äîáàâè Åäè. - Àêî ðàçáåðå, ÷å å íåãúð, ñèãóðíî ùå ìè çàáðàíè äà ãî ñëóøàì.
Ñòàí ïðåäëîæè äà ñå îáçàëîæàò íà ÷åòèðè êíèæêè ñ êîìèêñè, ÷å Íèéë Ñåäàêà å áÿë è äâàìàòà ñå îòïðàâèõà êúì äîìà íà Åäè, çà äà ðåøàò ñïîðà.
Îñòàíàõà ñàìî Áèë è Ðè÷è, óïúòåíè â ïîñîêà, êîÿòî ñëåä èçâåñòíî âðåìå ùåøå äà ãè èçâåäå ïðåä äîìà íà Áèë. Ïî÷òè íå ðàçãîâàðÿõà. Ðè÷è íåâîëíî ñå çàìèñëè çà ðàçêàçà íà Áèë êàê ñíèìêàòà çàâúðòÿëà ãëàâà è íàìèãíàëà. È âúïðåêè óìîðàòà ìó õðóìíà íåùî. Áåøå áåçóìíî... àëà è íÿêàê îáàÿòåëíî.
- Áèëè, ìîì÷å ìëàäî - êàçà òîé. - Õà äà ñïðåì çà ìúíèíêî. Äàé íà ñòàðèÿ ÷îâåê ïåò ìèíóòêè îòäèõ. Èíàê óìèðâàì.
- Ä-äå òîç êú-ú-ñìåò - îòâúðíà Áèë, íî âñå ïàê ñïðÿ, âíèìàòåëíî ïîëîæè Ñèëâúð âúðõó òðåâàòà êðàé Ñåìèíàðèÿòà è äâàìàòà ñåäíàõà íà øèðîêèòå êàìåííè ñòúïàëà ïðåä íàòðóôåíàòà âèêòîðèàíñêà ñãðàäà îò ÷åðâåíè òóõëè.
- Ê-êàêúâ äåí - ìðà÷íî ïðîìúðìîðè Áèë. Ïîä î÷èòå ìó ñå òúìíååõà ÷åðâåíèêàâè êðúãîâå. Ëèöåòî ìó èçãëåæäàøå áëåäî è èçíóðåíî. - Ê-êàòî ñòèãíåì äî íàñ, âçå-å-åìè äà â-â-âðúòíåø åäèí òåëåôîí íà â-âàøèòå. È-èíàê ùå ñå ï-ïîáúðêàò.
- Àõà. Ùå ñå ïîáúðêàò êàòî íèùî. Ñëóøàé, Áèë...
Ðè÷è ïîìúë÷à, ðàçìèøëÿâàéêè çà ìóìèÿòà íà Áåí, ïðîêàæåíèÿ íà Åäè è îíîâà, êîåòî Ñòàí íå áå óñïÿë äà èì êàæå. Çà ìèã â ïàìåòòà ìó èçïëóâà íåùî - íåùî ñâúðçàíî ñúñ ñòàòóÿòà íà Ïîë Áúíèúí ïðåä Ãðàäñêèÿ öåíòúð. Íî îíîâà áåøå ñàìî ñúí, çà Áîãà.
Òîé ïðîïúäè íåçíà÷èòåëíèòå ìèñëè è õðàáðî ñå õâúðëè êúì ãëàâíîòî.
- Êàêâî ùå ðå÷åø, àêî âëåçåì ó âàñ? Õàéäå äà íàäíèêíåì â ñòàÿòà íà Äæîðäæè. Èñêàì äà âèäÿ îíàçè ñíèìêà.
Áèë ñëèñàíî çÿïíà ñðåùó Ðè÷è. Ïîìú÷è ñå äà ãîâîðè, íî íå óñïÿ; ïîòðåñåíèåòî áå ïðåêàëåíî ñèëíî. Çàòîâà ñàìî ÿðîñòíî òðúñíà ãëàâà.
- Òè ÷ó ðàçêàçà íà Åäè - íàñòîÿ Ðè÷è. - È íà Áåí. Âÿðâàø ëè èì?
- Í-í-íå çíàì. Ìè-è-èñëÿ, ÷-÷å ò-òðÿáâà äà ñà âè-õõè-èäåëè íåùî.
- Àõà. È àç òúé ìèñëÿ. Ìèñëÿ ñè, ÷å âñè÷êè äåöà, äåòî ãè óáèâàò íàîêîëî, àìà ñúâñåì âñè÷êè, áèõà ìîãëè äà íè ðàçïðàâÿò íåùè÷êî. Åäèíñòâåíàòà ðàçëèêà ìåæäó Áåí èëè Åäè è îíèÿ õëàïåòà å òàì, ÷å Áåí è Åäè ñà èçáÿãàëè.
Áèë âäèãíà âåæäè, íî íå èçãëåæäàøå îñîáåíî èçíåíàäàí. Ðè÷è ïðåäïîëîæè, ÷å òîé è ñàì áè ñòèãíàë äî ñúùèÿ èçâîä. Íå ãî áèâàøå äà ïðèêàçâà, îáà÷å íå áåøå òúïàê.
- Ñåãà âçåìè, òà ñè íàïúíè ìàëêî ìîçúêà, Øåô Áèë - ïðîäúëæè Ðè÷è. - Íÿêîé òèï ìîæå äà ñå îáëè÷à â êëîóíñêè êîñòþì è äà óáèâà äåöà. Íå çíàì îòêúäå ìó å ñêèìíàëî, íî ëóäèòå íèêîé íå ãè ðàçáèðà, ïðàâ ëè ñúì?
- Ïðú-ïðú-ïðú...
- Ïðàâ ñúì. Íå å ÷àê òîëêîâà ðàçëè÷íî îò Äæîêåðà â êîìèêñèòå çà Áàòìàí.
Ðè÷è ñàì ñå ðàçïàëâàøå, ÷óâàéêè èäåèòå ñè èçðå÷åíè íà ãëàñ. Çà ìèã ñå çàïèòà äàëè íàèñòèíà îïèòâà äà äîêàæå íåùî èëè ïðîñòî âäèãà ñëîâåñíà ïóøèëêà, êîëêîòî äà âèäè ñòàÿòà è ñíèìêàòà. Â êðàéíà ñìåòêà, íàâÿðíî íÿìàøå çíà÷åíèå. Â êðàéíà ñìåòêà ìîæå áè ìó ñòèãàøå äà âèäè êàê î÷èòå íà Áèë ïðèïëàìâàò îò âúçáóäà.
- À-à-àìè ñíè-è-èìêàòà êõõà-à-êâî îáùî èìà?
- Òè êàê ìèñëèø, Áèë?
Òèõè÷êî, áåç äà ïîãëåæäà Ðè÷è, Áèë êàçà, ÷å ñïîðåä íåãî ñíèìêàòà íÿìà íèùî îáùî ñ óáèéñòâàòà.
- Ìèñëÿ, ÷å å áèë ïðè-è-çðàêúò íà Äæú-äæú-äæîðäæè.
- Ïðèçðàê íà ñíèìêà?
Áèë êèìíà.
Ðè÷è ñå ïîçàìèñëè. Ïðåäñòàâàòà çà ïðèçðàê èçîáùî íå çàòðóäíÿâàøå äåòñêîòî ìó ñúçíàíèå. Áåøå óâåðåí, ÷å ïîäîáíè íåùà ñúùåñòâóâàò. Ðîäèòåëèòå ìó áÿõà ìåòîäèñòè è ãî âîäåõà íà ïðîïîâåä âñÿêà íåäåëÿ, à â ÷åòâúðòúê âå÷åð ïîñåùàâàøå ñáèðêèòå íà ìåòîäèñòêîòî ìëàäåæêî äðóæåñòâî. Âå÷å áå èç÷åë äîñòà îò Áèáëèÿòà è çíàåøå, ÷å Ñâåòàòà êíèãà âÿðâà â íàé-íåâåðîÿòíè ðàáîòè. Ñïîðåä Áèáëèÿòà ñàì Áîã ñå ñúñòîåøå ïîíå îò åäíà òðåòà Äóõ, à òîâà áå ñàìî íà÷àëî. Ëè÷åøå ñè, ÷å Áèáëèÿòà âÿðâà è â äåìîíè, çàùîòî ðàçïðàâÿøå êàê Èñóñ èçõâúðëèë öÿëà òàéôà îò íÿêàêúâ îáðàç. Ãîëåìè ìàéòàïèçìè ïàäíàëè ïðè òîâà. Êîãàòî Èñóñ çàïèòàë îíçè òèï êàê ñå êàçâà, äåìîíèòå Ìó ðåêëè äà õîäè äà ñå çàïèøå â ×óæäåñòðàííèÿ ëåãèîí. Èëè íåùî ïîäîáíî. Áèáëèÿòà âÿðâàøå è âúâ âåùèöè, èíà÷å çàùî ùåøå äà ïèøå: "Ìàãåñíèöà æèâà äà íå îñòàâèø"? Íÿêîè èñòîðèè â Áèáëèÿòà áÿõà ïî-èíòåðåñíè è îò êîìèêñèòå íà óæàñà. Êàê íÿêîè õîðà ãè ïúðæåëè âúâ âðÿëî ìàñëî, à äðóãè ïúê ñå áåñåëè êàòî Þäà Èñêàðèîòñêè; êàê çëèÿò öàð Àõàç ïàäíàë îò êóëàòà è êó÷åòàòà äîøëè äà ìó ëèæàò êðúâòà; êàê ñå ðàçâèõðèëè ìàñîâè äåòåóáèéñòâà ñëåä ðàæäàíèÿòà íà Ìîéñåé è Èñóñ Õðèñòîñ; êàê ðàçíè òèïîâå èçëèçàëè îò ãðîáà èëè õâúð÷àëè èç âúçäóõà; êàê âîéíèöèòå ñúáàðÿëè ñ ìàãèÿ êðåïîñòíè ñòåíè; êàê ïðîðîöèòå âèæäàëè áúäåùåòî è ñå ñðàæàâàëè ñ ÷óäîâèùà. Âñè÷êî òîâà ãî èìàøå â Áèáëèÿòà è áåøå âÿðíî äóìà ïî äóìà - òúé êàçâàøå ïðåïîäîáíèÿò Êðåéã, òúé êàçâàõà ðîäèòåëèòå íà Ðè÷è, òúé êàçâàøå è ñàìèÿò òîé. Ñúâúðøåíî îõîòíî áè ïðèåë îáÿñíåíèåòî íà Áèë, ñàìî ÷å ãî ñìóùàâàøå ëîãè÷åñêàòà ñòðàíà íà âúïðîñà.
- Íî íàëè êàçà, ÷å ñè ñå èçïëàøèë. Çàùî ùå òå ïëàøè ïðèçðàêúò íà Äæîðäæ?
Áèë íàäèãíà äëàí äà èçáúðøå óñòàòà ñè. Ðúêàòà ìó ëåêî òðåïåðåøå.
- Ñ-ñèãóðíî ìè å ñú-ñú-úðäèò. Ç-ç-çàäåòî ãî ó-áè-áè-èõà. Àç áÿõ âè-õõè-íîâåí. Àç ã-ãî ïðàòèõ íàâúí ñ êõõî-î-î...
Íå ìîæåøå äà èçðå÷å äóìàòà, çàòîâà íàïðàâè ñ ðúêà âúëíèñòî äâèæåíèå èç âúçäóõà. Ðè÷è êèìíà â çíàê, ÷å å ðàçáðàë... àëà íå áåøå ñúãëàñåí.
- Íå ìè ñå âÿðâà - êàçà òîé. - Âèæ, äà ãî áåøå ãðúìíàë èëè äà ìó áåøå çàáèë íîæ â ãúðáà, ùåøå äà å äðóãà ðàáîòà. Èëè, äà ðå÷åì, äàâàø ìó äà èãðàå ñúñ çàðåäåíèÿ ïèùîâ íà òàòêî âè è òîé ñå çàñòðåëâà. Îáà÷å íå å áèëî ïèùîâ, à íàé-îáèêíîâåíî êîðàá÷å. Íå ñè èñêàë íèùî ëîøî; âñúùíîñò - Ðè÷è âäèãíà ïðúñò è ñ ïðîêóðîðñêè æåñò ãî íàñî÷è êúì Áèë - ñàìî ñè èñêàë õëàïåòî äà ñå ïîçàáàâëÿâà, íàëè òàêà?
Áèë íàïðåãíà ïàìåòòà ñè - íàïðåãíà ÿ îò÷àÿíî. Êàçàíîòî îò Ðè÷è çà ïðúâ ïúò îáëåê÷àâàøå ìàëêî âèíàòà çà ñìúðòòà íà Äæîðäæ, êîÿòî ãî ãðèçåøå îò ìåñåöè íàñàì, àëà íÿêàêúâ ñïîêîåí è òâúðä ãëàñ â äóøàòà ìó íàñòîÿâàøå, ÷å íå ìó ñå ïîëàãà îáëåê÷åíèå. Âèíîâåí ñè, ðàçáèðà ñå, áåçìèëîñòíî òâúðäåøå ãëàñúò; àêî íå èçöÿëî, òî ïîíå îò÷àñòè.
Èíàê îòêúäå å èçíèêíàëî îíîâà ñòóäåíî ìÿñòî íà êàíàïåòî ìåæäó áàùà òè è ìàéêà òè? Èíàê îòêúäå íàêúäå âå÷å íèêîé íå îáåëâà äóìèöà íà âå÷åðÿ? Ñåãà ñàìî òðàêàò âèëèöè è íîæîâå, äîêàòî íàêðàÿ íå èçäúðæàø è ìîëèø äà òå èõõ-õè-çâèíÿò, ÷å òðÿáâà äà ñòàíåø.
Ñÿêàø ñàìèÿò òîé áå ïðèçðàê, íåÿñíî âèäåíèå, êîåòî ãîâîðè è ñå äâèæè, àëà õîðàòà íèòî ãî ÷óâàò, íèòî ãî âèæäàò - ñàìî ñìúòíî äîëàâÿò ïðèñúñòâèåòî ìó, áåç äà ãî ïðèçíàâàò çà ðåàëíîñò.
Íå èñêàøå äà ñå ïðèåìå çà âèíîâåí, íî åäèíñòâåíîòî äðóãî îáÿñíåíèå çà ïîâåäåíèåòî íà ðîäèòåëèòå ìó áå äàëå÷ ïî-ñòðàøíî: ÷å öÿëàòà èì ïðåäèøíà ãðèæà è îáè÷ êúì íåãî å áèëà ñàìî ðåçóëòàò îò ïðèñúñòâèåòî íà Äæîðäæ, à ñëåä èç÷åçâàíåòî íà Äæîðäæ íå å îñòàíàëî íèùè÷êî... è âñè÷êî å ñòàíàëî ñëó÷àéíî, áåç ïðè÷èíà. Ïîçâîëåøå ëè ñè äà òðúãíå ïî òîçè ïúò, ùåøå äà âèäè êàê îòïðåä âåÿò âèõðèòå íà ëóäîñòòà.
Çàòîâà òîé îòíîâî ïðåìèñëÿøå êàêâî áå ñòîðèë, óñåòèë, êàçàë â äåíÿ, êîãàòî óìðÿ Äæîðäæ, è åäíà ÷àñò îò äóøàòà ìó ñå íàäÿâàøå äóìèòå íà Ðè÷è äà ñå îêàæàò âåðíè, à äðóãà ÷àñò ñúùî òúé îò÷àÿíî ñå íàäÿâàøå äà ãè îïðîâåðãàå. Åäíî ïîíå áå ñèãóðíî - êàòî ïî-ãîëÿì áðàò íå ñå ñìÿòàøå çà ñâåòåö. Äâàìàòà ñ Äæîðäæ ÷åñòè÷êî ñå ñïðå÷êâàõà, äîðè ïðåêàëåíî ÷åñòè÷êî. Ñèãóðíî è â îíçè äåí ñà ñå ïîñáèëè, íàëè?
Íå. Íÿìàøå ñïðå÷êâàíå. Ïúðâî íà ïúðâî, Áèë âñå îùå áåøå èçíåìîùÿë è íÿìàøå ñèëè äà ñå êàðà ñåðèîçíî ñ Äæîðäæ. Áåøå çàäðÿìàë è ñúíóâàøå íÿêàêâà
(êîñòåíóðêà)
ñìåøíà ìàëêà æèâîòèíêà, íå ïîìíåøå òî÷íî êàêâà, ïîñëå ñå ñúáóäè è ÷ó êàê íàâúí ïî÷óêâà îòìèíàâàùèÿò äúæä, à Äæîðäæ ïå÷àëíî ìðúíêà â ñòîëîâàòà. Áèë ãî ïîïèòà êàêâî èìà. Äæîðäæ âëåçå è êàçà, ÷å ñå ìú÷åë äà íàïðàâè õàðòèåíî êîðàá÷å êàêòî ïèøå â "Êíèãà çà íàé-äîáðèòå çàáàâëåíèÿ", îáà÷å âñå íå èçëèçàëî. Áèë ìó çàðú÷à äà äîíåñå êíèãàòà. È äîêàòî ñåäåøå êðàé Ðè÷è íà ñòúïàëàòà ïðåä Ñåìèíàðèÿòà, òîé ñè ñïîìíè êàê áëåñíàõà î÷èòå íà Äæîðäæè êîãàòî êîðàá÷åòî áå ãîòîâî, è êîëêî òîïëî ìó ñòàíà íà ñúðöåòî êàòî âèäÿ, ÷å Äæîðäæè ãî ìèñëè çà ãîëÿìà ðàáîòà, ïè÷àãà è ïîëîâèíà, ñòðàõîòåí îáðàç äåòî âñè÷êî ìîæå äà íàïðàâè. Ñ äâå äóìè - ÷óâñòâóâàøå ñå èñòèíñêè áàòêî.
Êîðàá÷åòî áå óáèëî Äæîðäæ, íî Ðè÷è èìàøå ïðàâî - íå áåøå êàòî äà äàäå íà äåòåòî çàðåäåí ïèñòîëåò. Áèë íå çíàåøå êàêâî ùå ñå ñëó÷è. Íÿìàøå íà÷èí äà çíàå.
Òîé âúçäúõíà äúëáîêî, òðåïåðëèâî è óñåòè êàê íåùî êàòî êàìúê - íåùî, çà ÷èåòî ïðèñúñòâèå íå áå è ïîäîçèðàë - ñå îòðîíâà îò ãúðäèòå ìó. Èçâåäíúæ ñå ïî÷óâñòâóâà ïî-äîáðå âúâ âñÿêî îòíîøåíèå.
Îòâîðè óñòà äà ñïîäåëè ñ Ðè÷è, àëà âìåñòî òîâà ñå ðàçðèäà.
Ðàçòðåâîæåíèÿò Ðè÷è ïðåãúðíà Áèë ïðåç ðàìîòî (ñëåä êàòî ñå óâåðè ñ áúðç ïîãëåä íàîêîëî, ÷å íÿìà êîé äà ãëåäà è äà ãè ïîìèñëè çà ïåäåðóãè).
- Íÿìà íèùî - êàçà òîé. - Íÿìà íèùî, íàëè, Áèëè? Õàéäå ñåãà. Ñïðè êðàí÷åòî.
- Íå èõ-èõõ-õèñêàõ ä-äà ãî óõõ-ó-ó-áèÿò! - õëèïàøå Áèë. - Í-Í-ÍÅ Ñ-Ñ-Ñ-ÕÚÌ Ñ-ÑÈ È Ï-Ï-ÏÎ-ÕÕÕÎ-ÌÈÑËßË È-ÇÇÇÇ-Î-ÎÁÙÎ!
- Áîæè÷êî, Áèëè, çíàì, ÷å íå ñè - êàçà Ðè÷è. - Àêî ñè èñêàë äà ìó ñâåòèø ìàñëîòî, ùåøå äà ãî áóòíåø ïî ñòúëáàòà èëè íåùî ïîäîáíî. - Òîé íåóìåëî ïîãàëè Áèë ïî ðàìîòî è ãî ïðåãúðíà ñ âñè÷êà ñèëà, ïîñëå ïîáúðçà äà ñå îòäðúïíå. - Õàéäå ñåãà, ñòèãà ñè öèâðèë, íàëè òàêà? Ðåâåø êàòî áåáå.
Ìàëêî ïî ìàëêî Áèë óòèõíà. Âñå îùå ãî áîëåøå, àëà áîëêàòà èçãëåæäàøå ïî-÷èñòà, ñÿêàø ñàì ñå áå ðàçðÿçàë, çà äà èçìúêíå îò òÿëîòî ñè íåùî ïðîãíèëî. À è ÷óâñòâîòî íà îáëåê÷åíèå âå÷å íå ãî íàïóñêàøå.
- Í-íå èñêàõ ä-äà ãî óõõ-ó-ó-áèÿò - ïîâòîðè Áèë, - à ïúê ñ-ñ-ñàìî äà ê-ê-êàæåø íÿêîìó, ÷å ñúì ïëà-à-à-êàë, ùå òè ñ-ñ-ñìà÷êàì í-í-íîñà.
- Íå áîé ñå - êèìíà Ðè÷è, - íÿìà äà êàæà. Àìè ÷å òîé òè å áèë áðàò, çà Áîãà. Àêî ìè áÿõà ïðåòðåïàëè áðàò÷åòî, ùÿõ äà ñå ïðúñíà îò ðåâ, ìàìà ìó ñòàðà.
- Ò-ò-òè í-í-íÿìàø áðú-áðú-áðà-àò.
- Äà äå, àìà àêî èìàõ.
- È ùåøå äà ðåâåø?
- Åñòåñòâåíî. - Ðè÷è ïîìúë÷à è ïðåäïàçëèâî ñå âãëåäà â íåãî, êàòî ñå ìú÷åøå äà ïðåöåíè äàëè ëîøîòî íàèñòèíà å îòìèíàëî. Áèë âñå îùå áúðøåøå çà÷åðâåíèòå ñè î÷è ñ ìúðëÿâà íîñíà êúðïà, íî Ðè÷è ðåøè, ÷å ìàé âñè÷êî å íàðåä. - Äóìàòà ìè áåøå îäåâå, ÷å íå ðàçáèðàì çàùî ìó å íà Äæîðäæ äà òå òîðìîçè. À àêî íå å òîé, ñíèìêàòà ìîæå äà èìà íåùî îáùî ñ... äà äå, ñ îíçè äðóãèÿ. Êëîóíà.
- Ìú-ìú-ìîæå Äæ-äæ-äæîðäæ äà íå ç-ç-çíàå. Ì-ìîæå äà ñ-ñ-ñè ìè-èñëè, ÷å...
Ðè÷è ñå äîñåòè çà ïðîäúëæåíèåòî è ìàõíà ñ ðúêà.
- Ñëóøàé Øåô Áèë, ÷îâåê êàòî õâúðëè òîïà, âåäíàãà íàó÷àâà êàêâî ìèñëÿò õîðàòà çà íåãî. - Ãîâîðåøå ñúñ ñíèçõîäèòåëíèÿ òîí íà âåëèê ó÷åí, îïðîâåðãàâàù íåëåïèòå çàáëóäè íà íÿêàêúâ ñåëñêè òèêâåíèê. - Â Áèáëèÿòà ãî èìà. Êàçàíî å: "Äà, àêî è äà íå âèæäàìå ìíîãî ñåãà â îãëåäàëîòî, ùå ïðîçðåì â íåãî êàòî â ïðîçîðåö ïîäèð ñìúðòòà". Áåøå â Ïúðâîòî ïîñëàíèå êúì ñîëóíöèòå èëè Âòîðîòî êúì âàâèëîíöèòå, íå ïîìíÿ òî÷íî. Îçíà÷àâà...
- Ðà-ðà-à-çáèðàì êõõà-àêâî îç-ç-ç-íà÷àâà - êàçà Áèë.
- Å, êàêâî ùå ðå÷åø òîãàâà?
- Ú?
- Äàé äà õâúðëèì åäíî îêî â îíàçè ñòàÿ. Ìîæå ïúê íåùî äà íè ïîäñêàæå êîé óáèâà äåöàòà.
- Ñ-ñ-ñòðàõ ìå å.
- È ìåíå - êàçà Ðè÷è, ìèñëåéêè, ÷å ñàìî õâúðëÿ ïðàõ â î÷èòå íà Áèë, êîëêîòî äà ãî ïîðàçìúðäà.
Ïîñëå â ñòîìàõà ìó íàòåãíà íÿêàêâà òâúðäà òîïêà è òîé ðàçáðà, ÷å å êàçàë ñàìàòà èñòèíà: óìèðàøå îò ñòðàõ.


                        4.

Äâåòå ìîì÷åòà ñå ïðîêðàäíàõà â êúùàòà êàòî ïðèçðàöè.
Áàùàòà íà Áèë îùå íå ñå áå ïðèáðàë îò ðàáîòà. Øàðîí Äåíáðîó ñåäåøå êðàé êóõíåíñêàòà ìàñà è ÷åòåøå íÿêàêâî êíèæëå. Îùå îò àíòðåòî ñå äîëàâÿøå ìèðèñúò íà âå÷åðÿ - çàäóøåíà ðèáà. Ðè÷è âðúòíà åäèí òåëåôîí íà ìàéêà ñè äà ñúîáùè, ÷å íå å óìðÿë, ñàìî ùå ñå ïîçàáàâè ó Áèë.
- Èìà ëè íÿêîé? - ïîäâèêíà ìèñèñ Äåíáðîó êîãàòî Ðè÷è îñòàâè ñëóøàëêàòà.
Äâàìàòà çàñòèíàõà è ñå ñïîãëåäàõà âèíîâíî. Ïîñëå Áèë îòãîâîðè:
- À-à-àç, ìàìî. È Ð-ð-ð-ð-ð...
- Ðè÷è Òîçèúð, ãîñïîæî - ïðîâèêíà ñå Ðè÷è.
- Çäðàâåé, Ðè÷è - ðàçñåÿíî ïîäõâúðëè ìèñèñ Äåíáðîó, ñÿêàø èçîáùî íå îñúçíàâàøå êúäå ñå íàìèðà. - Ùå îñòàíåø ëè çà âå÷åðÿ?
- Áëàãîäàðÿ, ãîñïîæî, îáà÷å ìàìà ùå íàìèíå äà ìå ïðèáåðå ñëåä ïîëîâèí ÷àñ.
- Ùå é ïðåäàäåø ìíîãî ïîçäðàâè, íàëè?
- Äà, ãîñïîæî, íåïðåìåííî.
- Õ-õ-õàéäå - ïðîøåïíà Áèë. - Ñ-ñ-ñòèãà ïðèêàçêè.
Èçêà÷èõà ñå ãîðå è òðúãíàõà ïî êîðèäîðà êúì ñòàÿòà íà Áèë. Âúòðå áåøå ïîäðåäåíî ïî ìîì÷åøêè - òîåñò, ìàéêàòà íà âúïðîñíîòî ìîì÷å áè èçïèòàëà ñàìî óìåðåíî ãëàâîáîëèå ïðè âèäà íà ïîäðåæäàíåòî. Ïî ëàâèöèòå íà áèáëèîòåêàòà õàîòè÷íî ñå òðóïàõà ðàçíîðîäíè êíèæêè è êîìèêñè. Íà ïèñàëèùåòî èìàøå îùå êîìèêñè, êîðàáíè ìîäåëè, íÿêîëêî èãðà÷êè è êóï ãðàìîôîííè ïëî÷è. Ñðåä òÿõ ñòúð÷åøå âåõòà êàíöåëàðñêà ïèøåùà ìàøèíà ìàðêà "Úíäúðóóä". Áÿõà ìó ÿ ïîäàðèëè çà ïî-ìèíàëàòà Êîëåäà è ïîíÿêîãà Áèë ïèøåøå ðàçêàçè íà íåÿ. Ñëåä ñìúðòòà íà Äæîðäæ áå çàïî÷íàë äà ïèøå ïî-÷åñòî. Îò èçìèñëèöèòå êàòî ÷å ìó îëåêâàøå.
Íà ïîäà ñðåùó ëåãëîòî èìàøå ïîëóàâòîìàòè÷åí ãðàìîôîí ñ êóï÷èíêà ñãúíàòè äðåõè âúðõó êàïàêà. Áèë ïðèáðà äðåõèòå â ÷åêìåäæåòàòà íà ïèñàëèùåòî è âçå ïëî÷èòå. Ïîðîâè ñå èç òÿõ, äîêàòî ïîäáðà ïåò-øåñò. Çàðåäè ãè è âêëþ÷è ãðàìîôîíà. "Ôëèéòóóäñ" çàïÿõà "Åëà òèõî, ñêúïà".
Ðè÷è ïðåçðèòåëíî ñè çàïóøè íîñà.
Áèë ñå óõèëè, ìàêàð ÷å ñúðöåòî ìó áèåøå ëóäî.
- Íú-íú-íàøèòå í-íå îõõ-î-îáè÷àò ðîêåíäðîë - êàçà òîé. - Ï-ïîäàðèõà ìè òàÿ ïú-ïú-ïëî÷à çà ð-ð-ðîæäåíèÿ äåí. Ïëþñ äâå íà Ï-ïàò Áóóí è Òú-òú-òîìè Ñàíäñ. È-è-èìàì ñè Ë-ë-ëèòúë Ðú-ðè÷àðä è Äæú-äæåé Õîóêèíñ Âèêàëîòî, àìà ã-ãè ïóñêàì êîãàòî ñúì ñ-ñàì. Âàæíîòî å ä-äà ñâèðè ì-ì-ìóçèêà, òà ìàìà äà ìè-ìè-ìèñëè, ÷å ñìå â ìî-î-îÿòà ñòàÿ. Õ-õ-õàéäå.
Ñòàÿòà íà Äæîðäæ áåøå îòñðåùà. Ðè÷è îãëåäà çàòâîðåíàòà âðàòà è îáëèçà óñòíè.
- Íå ÿ ëè çàêëþ÷âàò? - ïðîøåïíà òîé íà Áèë.
Íåíàäåéíî ãî îáçåìàøå îò÷àÿíà íàäåæäà ñòàÿòà íàèñòèíà äà å çàêëþ÷åíà. È ñúùî òúé íåíàäåéíî ìó ñòàâàøå òðóäíî äà ïîâÿðâà, ÷å èäåÿòà å áèëà íåãîâà.
Ïðåáëåäíåëèÿò Áèë ïîêëàòè ãëàâà è çàâúðòÿ äðúæêàòà. Ïðèñòúïè íàâúòðå è ñå îçúðíà êúì Ðè÷è. Ñëåä åäâà äîëîâèìî êîëåáàíèå Ðè÷è ãî ïîñëåäâà. Áèë çàòâîðè âðàòàòà è ïåñåíòà íà "Ôëèéòóóäñ" çàãëúõíà. Ðè÷è ëåêî òðåïíà îò òèõîòî ùðàêâàíå íà áðàâàòà.
Îãëåäà ñå, èçïúëíåí åäíîâðåìåííî ñúñ ñòðàõ è ïàðåùî ëþáîïèòñòâî. Ïúðâîòî, êîåòî çàáåëÿçà, áå ñóõèÿò, çàñòîÿë âúçäóõ. Îòäàâíà íå ñà îòâàðÿëè ïðîçîðöèòå â òàçè ñòàÿ, ïîìèñëè òîé. Íå, äÿâîë äà ãî âçåìå, îòäàâíà íå ñà äèøàëè â òàçè ñòàÿ. Òîâà óñåùàì â äåéñòâèòåëíîñò. Ëåêè÷êî ïîòðåïåðè îò ìèñúëòà è ïàê îáëèçà óñòíè.
Ïîãëåäúò ìó ïàäíà âúðõó ëåãëîòî íà Äæîðäæ è òîé ñè ïðåäñòàâè êàê õëàïåòî ñïè ñåãà ïîä çàâèâêà îò ïðúñò â ãðîáèùåòî Ìàóíò õîóï. Ãíèå òàì. Ðúöåòå ìó íå ñà ñêðúñòåíè, çàùîòî çà òîÿ ñòàð îáè÷àé òðÿáâàò äâå ðúöå, à Äæîðäæ å ïîãðåáàí ñàìî ñ åäíà.
Îò ãúðëîòî íà Ðè÷è èçëåòÿ òèõè÷úê ñòîí. Áèë ñå çàâúðòÿ è ãî èçãëåäà âúïðîñèòåëíî.
- Ïðàâ ñè - äðåçãàâî êàçà Ðè÷è. - Çëîâåùî å òóê. Ïðîñòî íå ñè ïðåäñòàâÿì êàê ìîæåø äà âëèçàø ñàì.
- Ò-òîé ìè áåøå áðú-áðàò - ïðîñòè÷êî îòâúðíà Áèë. - Ïîíÿêîãà ìè ñå è-è-èñêà è ò-òîëêîç.
Ïî ñòåíèòå âèñÿõà ïëàêàòè - äåòèíñêè ïëàêàòè. Íà åäèíèÿ áåøå íàðèñóâàí Ñòðàõîòíèÿ Òîì, ãëàâåí ãåðîé îò ðèñóâàíèòå ôèëì÷åòà çà Êàïèòàí Êåíãóðó. Òîì ïðåëèòàøå íàä ãëàâàòà è õèùíî ïðîòåãíàòèòå ðúöå íà Êðàáè Àïúëòúí, êîéòî, åñòåñòâåíî, áåøå îò ñêàïàí ïî-ñêàïàí. Íà äðóã ïëàêàò òðèìàòà ïëåìåííèöè íà Äîíàëä Äúê - Õþè, Ëóè è Äþè - ìàðøèðóâàõà èç ãîðñêèòå äåáðè ñ êîæåíèòå ñè øàïêè íà ìëàäøè ñêàóòè. Òðåòè ïëàêàò, îöâåòåí îò ñàìèÿ Äæîðäæ, ïîêàçâàøå êàê ìèñòúð Äó ñïèðà äâèæåíèåòî, çà äà ïðåñåêàò íÿêîëêî äå÷èöà, áúðçàùè çà ó÷èëèùå. Îòäîëó áåøå íàïèñàíî: ÌÈÑÒÚÐ ÄÓ ÂÈ ÑÚÂÅÒÂÀ ÄÀ ÏÐÅÑÈ×ÀÒÅ ÏÐÈ ÏÎËÈÖÀß!
Íå å áèëî ìíîãî ñðú÷íî õëàïåòî, èçëèçàëî å îò êîíòóðèòå, ïîìèñëè Ðè÷è, ïîñëå ïîòðúïíà. Õëàïåòî âå÷å íÿìàøå äà ñòàíå ïî-ñðú÷íî. Ðè÷è ïîãëåäíà ìàñàòà êðàé ïðîçîðåöà. Ìèñèñ Äåíáðîó áå îñòàâèëà òàì ïîëóîòâîðåíèòå áåëåæíèöè íà Äæîðäæ. È êàòî ãè ãëåäàøå, êàòî çíàåøå, ÷å äðóãè áåëåæíèöè âå÷å íÿìà äà èìà, ÷å Äæîðäæ å óìðÿë ïðåäè äà ñå íàó÷è êàê äà íå èçëèçà îò êîíòóðèòå, ÷å æèâîòúò ìó å ñâúðøèë íàâåêè è áåçâúçâðàòíî ñëåä òèÿ íÿêîëêî áåëåæíè÷åòà îò äåòñêàòà ãðàäèíà è ïúðâè êëàñ, Ðè÷è çà ïðúâ ïúò îñúçíà ñúñ ñòðàõîòíà ñèëà öÿëàòà èäèîòñêà ðåàëíîñò íà ñìúðòòà. Ñÿêàø ãðàìàäíà æåëÿçíà êàñà ñå ñòîâàðè âúðõó ìîçúêà ìó è çàñåäíà òàì. Àç ìîãà äà óìðà! - èçâåäíúæ çàêðåùÿ ñúçíàíèåòî ìó, óæàñåíî îò ïðåäàòåëñòâîòî íà öåëèÿ ñâÿò. È âñåêè äðóã ìîæå! Âñåêè äðóã!
- Îëåëå, áðàòêî - ïðåñåêëèâî èçáúáðè òîé. Íÿìàøå ñèëè äà èçðå÷å íåùî ïîâå÷å.
- Àõà - îòâúðíà Áèë òèõè÷êî, ïî÷òè øåïíåøêîì. Ïîñëå ñåäíà âúðõó ëåãëîòî íà Äæîðäæ. - Ãëåäàé.
Ðè÷è ïîãëåäíà íàêúäå ñî÷è ïîêàçàëåöúò ìó è âèäÿ íà ïîäà äà ñå âàëÿ çàòâîðåí ôîòîàëáóì. ÌÎÈÒÅ ÑÍÈÌÊÈ, ïðî÷åòå òîé. ÄÆÎÐÄÆ ÅËÌÚÐ ÄÅÍÁÐÎÓ, 6 ÃÎÄÈÍÈ.
6 ãîäèíè! - èçêðåùÿ ñúçíàíèåòî ìó ñúñ ñúùèÿ ïèñêëèâ òîí íà ðóõíàëè íàäåæäè. 6 ãîäèíè íàâåêè! È âñåêè äðóã ìîæå! Øèáàíà ðàáîòà! Âñåêè äðóã, ìàìà ìó ñòàðà!
- Áåøå î-õõî-òâîðåí - êàçà Áèë. - Ì-ìèíàëèÿ ïúò.
- Äîáðå äå, ñåãà å çàòâîðåí - íåóâåðåíî îòâúðíà Ðè÷è. Ñåäíà íà ëåãëîòî äî Áèë è ñå âòðåí÷è â àëáóìà. - Ñóìà òè êíèãè ñå çàòâàðÿò ñàìè÷êè.
- Ñ-ñ-ñòðàíèöèòå ìîæå, àìà í-íå è êõú-êõú-êîðèöàòà. Ñàìà ñå å çà-à-òâîðèëà. Òîé ñå âçðÿ íàïðåãíàòî â Ðè÷è è î÷èòå ìó òúìíååõà êàòî èçãàñíàëè âúãëåíè íà áëåäîòî, óìîðåíî ëèöå. - Î-îáà÷å èõõ-èõõ-èñêà ï-ïàê äà ÿ î-îòâîðèì. Òàêà ìè ñå ñ-ñ-ñòðóâà.
Ðè÷è ñòàíà è áàâíî ïðèñòúïè íàïðåä. Àëáóìúò ëåæåøå ïîä ïðîçîðåöà ñ äðúïíàòè ïðîçèðíè çàâåñêè. Êàòî ïîãëåäíà íàâúí, âèäÿ ÿáúëêîâîòî äúðâî â çàäíèÿ äâîð. Ïîä åäèí âúçëîâàò, ïî÷åðíÿë êëîí áàâíî ñå ïîêëàùàøå ñòàðà ëþëêà.
Îòíîâî ñå âãëåäà â àëáóìà íà Äæîðäæ.
Îòñòðàíè, íÿêúäå êúì ñðåäàòà, ðúáîâåòå íà äåáåëèòå ñòðàíèöè áÿõà ïåòíîñàíè ñ íåùî çàñúõíàëî è êàôÿâî. Ìîæå áè ñòàðî ëåêå îò êåò÷óï. Àìè äà; ñ ëåêîòà ñè ïðåäñòàâÿøå êàê Äæîðäæ ðàçãëåæäà àëáóìà è äúâ÷å õîò-äîã èëè ãðàìàäåí, ïðåòúïêàí õàìáóðãåð; îòõàïâà óñúðäíî è ïî àëáóìà áëèêâà êåò÷óï. Õëàïåòàòà âå÷íî ïðàâåõà ïîäîáíè òúïîòèè. Ìîæåøå äà å êåò÷óï. Àëà Ðè÷è çíàåøå, ÷å íå å.
Çà ìèã äîêîñíà àëáóìà è âåäíàãà îòäðúïíà ðúêà. Áå óñåòèë ñòóä. Àëáóìúò ëåæåøå íà ìÿñòî, êúäåòî òðÿáâàøå öÿë äåí äà ñà ïàäàëè æàðêèòå ëåòíè ëú÷è, ïî÷òè íåîòñëàáåíè îò ïðîçèðíèòå çàâåñêè... íî ñè îñòàâàøå ñòóäåí.
Äîáðå äå, ïðîñòî íÿìà äà ãî ïèïàì, ïîìèñëè Ðè÷è. È áåç òîâà íå ìè å ïðèòðÿáâàëî äà íàäíè÷àì â òîÿ òúï ñòàð àëáóì è äà çÿïàì ñóìà òè íåïîçíàòè õîðà. Ìàé ùå âçåìà äà ðåêà íà Áèë, ÷å ñå îòêàçâàì îò èäåÿòà, òîãàâà ùå èäåì â íåãîâàòà ñòàÿ äà ïî÷åòåì êîìèêñè, ïîñëå ùå ñå ïðèáåðà, ùå âå÷åðÿì è ùå ñè ëåãíà ðàíî, ùîòî ñúì ñòðàøíî óìîðåí, à êàòî ñå ñúáóäÿ óòðå, âå÷å ùå çíàì òâúðäî, ÷å å áèëî êåò÷óï. Òî÷íî òîâà ùå íàïðàâÿ. Óõà-óõà-ëà.
È âñå ïàê òîé îòâîðè àëáóìà ñ âäúðâåíè ïðúñòè, êîèòî ñÿêàø áÿõà íåéäå íà õèëÿäà êèëîìåòðà îò íåãî, ïðèðàñíàëè êúì äúëãè ïëàñòìàñîâè ðúöå, îòâîðè ãî è çàðàçãëåæäà ëèöàòà è ìåñòíîñòèòå ïî ñíèìêèòå íà Äæîðäæ - ëåëèòå, ÷è÷îâöèòå, áåáåòàòà, êúùèòå, ñòàðèòå Ôîðäîâå è Ñòóäåáåéêúðè, òåëåôîííèòå ñòúëáîâå, ïîùåíñêèòå êóòèè, ñòîáîðèòå, ÷åðíèòå ïúòèùà ñ êàëíà âîäà â êîëîâîçèòå, âúðòåëåæêàòà íà ïàíàèðà â Èñòè, Âîäîíàïîðíàòà êóëà, ðóèíèòå íà ñòîìàíîëåÿðíàòà...
Ïðúñòèòå ìó ïðåëèñòâàõà âñå ïî-áúðçî è èçâåäíúæ ñòðàíèöèòå îïóñòÿõà. Âúðíà ñå íàçàä - íå èñêàøå äà ãî ñòîðè, àëà âñè÷êî ñòàâàøå ïðîòèâ âîëÿòà ìó. Âèäÿ ñíèìêà îò öåíòúðà íà Äåðè ñ ãëàâíàòà óëèöà è Êàíàë ñòðèéò ïðåç òðèéñåòòå ãîäèíè, à ñëåä íåÿ íÿìàøå íèùî.
- Òóê íÿìà ó÷åíè÷åñêà ñíèìêà íà Äæîðäæ - êàçà Ðè÷è. Ãëåäàøå êúì Áèë åäíîâðåìåííî ñ îáëåê÷åíèå è ðàçî÷àðîâàíèå. - Òè ìàé ìå ïðåìÿòàø, Øåô Áèë.
- Ê-ê-êàêâî?
- Òàÿ âåõòà ñíèìêà íà öåíòúðà å ïîñëåäíàòà â àëáóìà. Îñòàíàëèòå ñòðàíèöè ñà ïðàçíè.
Áèë ñêî÷è îò ëåãëîòî è çàñòàíà äî Ðè÷è. Âãëåäà ñå â ñíèìêàòà íà ãðàäñêèÿ öåíòúð, êàêúâòî å áèë ïðåäè ïî÷òè òðèäåñåò ãîäèíè - ñòàðîìîäíè êîëè è êàìèîíè, ñòàðîìîäíè óëè÷íè ëàìïè ñ ìíîæåñòâî ñòúêëåíè ãëîáóñè êàòî ãîëåìè áåëè ãðîçäîâå, ïåøåõîäöè êðàé Êàíàëà, õâàíàòè íàñðåä êðà÷êà îò ùðàêâàíåòî íà îáåêòèâà. Ïðåëèñòè - è êàêòî áå êàçàë Ðè÷è, íÿìàøå íèùî.
Íå, ÷àêàé - íå ñúâñåì íèùî. Èìàøå ñòàðî öåëîôàíîâî úãúë÷å, îò îíèÿ, ñ êîèòî ñå ïðèêðåïâàò ôîòîãðàôèè.
- Òÿ á-á-áåøå òóê - êàçà òîé è äîêîñíà ñ ïðúñò úãúë÷åòî. - Ã-ãëåäàé.
- Áîæè÷êî! Êàêâî ëè å ñòàíàëî ñ íåÿ, à?
Áèë áå ïîåë àëáóìà îò Ðè÷è è ãî äúðæåøå â ñêóòà ñè. Çàïðåëèñòâà îáðàòíî, òúðñåéêè ñíèìêàòà íà Äæîðäæ. Ñëåä ìèíóòêà ñå îòêàçà, àëà ñòðàíèöèòå íå ñïðÿõà. Ïðåëèñòâàõà ñå ñàìè - áàâíî, íî óïîðèòî, ñúñ çâó÷íî, íàòúðòåíî øóìîëåíå. Áèë è Ðè÷è ñå ñïîãëåäàõà ñ ðàçøèðåíè î÷è, ïîñëå ïàê íàâåäîõà ãëàâè.
Îòíîâî ñå ïîÿâè ïîñëåäíàòà ñíèìêà è ñòðàíèöèòå çàñòèíàõà. Ïðåä î÷èòå èì áå öåíòúðúò íà Äåðè â áëåäè êàôÿâî-áåæîâè òîíîâå - òàêà áå èçãëåæäàë ìíîãî, ìíîãî ïðåäè äà ñå ðîäÿò.
- Åõåé! - âúçêëèêíà èçâåäíúæ Ðè÷è è äðúïíà àëáóìà îò Áèë. Â ãëàñà ìó âå÷å íÿìàøå ñòðàõ, à ïî ëèöåòî ìó ïëúçâàøå âíåçàïíî èçóìëåíèå. - Ìàìà ìó ñòàðà!
- Ê-êàêâî? Êàêâî âè-âè-âèäÿ?
- Íàñ! Òîâà âèäÿõ! Ãðúì è ìúëíèè, ãëåäàé!
Áèë ïîå åäèíèÿ êðàé íà àëáóìà. Ïðèâåäåíè êàòî ìîì÷åòà îò öúðêîâåí õîð íà ðåïåòèöèÿ, äâàìàòà ñïîäåëÿõà ãëåäêàòà. Áèë òèõî èçîõêà è Ðè÷è ðàçáðà, ÷å å âèäÿë.
Ïîä ãëàíöîâàòà ïîâúðõíîñò íà ñòàðàòà ÷åðíî-áÿëà ôîòîãðàôèÿ áÿõà çàñòèíàëè äâå ìîì÷åíöà, êðà÷åùè ïî ãëàâíàòà óëèöà êúì ïðåñå÷êàòà ñúñ Ñåíòúð ñòðèéò - òàì, êúäåòî Êàíàëúò ïîòúâàøå ïîä çåìÿòà çà ïîâå÷å îò äâà êèëîìåòðà. Ìîì÷åíöàòà ñå î÷åðòàâàõà ÿñíî ïðåä íèñêàòà áåòîííà ñòåíà êðàé Êàíàëà. Åäíîòî áåøå ñ ïàíòàëîíêè çà ãîëô. Äðóãîòî áåøå îáëå÷åíî â íåùî êàòî ìîðÿøêî êîñòþì÷å. Íà ãëàâàòà ìó ñòúð÷åøå ôèëöîâà øàïêà. Áÿõà îáúðíàòè â ïîëóïðîôèë êúì îáåêòèâà è ãëåäàõà íåùî îòâúä óëèöàòà. Íÿìàøå è êàï÷èöà ñúìíåíèå, ÷å ìîì÷åòî ñ ãîëôà å Ðè÷è Òîçèúð. À ìîì÷åòî ñ ìîðÿøêîòî êîñòþì÷å è ôèëöîâàòà øàïêà áåøå Áèë Ïåëòåêà.
Ãëåäàõà êàòî õèïíîòèçèðàíè îáðàçèòå ñè âúðõó ñíèìêà, ïî÷òè òðè ïúòè ïî-ñòàðà îò òÿõ. Ðè÷è èçâåäíúæ óñåòè íåáöåòî ñè ãëàäêî è ñóõî êàòî âåõòî, ïðàøíî ñòúêëî. Íà íÿêîëêî êðà÷êè ïðåä ìîì÷åòàòà íÿêàêúâ ìúæ ïðèäúðæàøå ïåðèôåðèÿòà íà øàïêàòà ñè, à ïîëèòå íà ïàðäåñþòî ìó áÿõà çàñòèíàëè çàâèíàãè êàêòî ãè å ðàçâÿë âíåçàïåí ïîðèâ íà âÿòúðà. Íà óëèöàòà èìàøå íÿêîëêî êîëè - Ôîðä-Ò, Ïèúðñ-Àðîó, Øåâðîëåòè ñ øèðîêè ñòúïåíêè îòñòðàíè.
- Í-í-í-íå âú-âú-âÿðâàì... - çàãîâîðè Áèë è òî÷íî â òîçè ìèã ñíèìêàòà îæèâÿ.
Ôîðäúò, êîéòî áè òðÿáâàëî äà îñòàíå ñðåä êðúñòîâèùåòî íàâåêè (èëè ïîíå äîêàòî îêîí÷àòåëíî ñå ðàçïàäíàò õèìèêàëèòå â ñòàðàòà ñíèìêà), îòìèíà ïðåñå÷êàòà áúëâàéêè îò àóñïóõà ñè îáëàöè äèì. Ïðîäúëæè ïî Ãîðíàòà ìèëÿ. Îòêúì øîôüîðñêàòà ñòðàíà ïðåç ïðîçîð÷åòî ñå ïîäàäå ìúíè÷êà áÿëà ðúêà äà ñèãíàëèçèðà çà ëÿâ çàâîé. Êîëàòà ñâúðíà ïî Êîðò ñòðèéò, ïðåêîñè áÿëàòà ðàìêà íà ñíèìêàòà è èç÷åçíà.
Ïèúðñ-Àðîó, Øåâðîëåòèòå, Ïàêàðäèòå - âñè÷êè ñå ðàçäâèæèõà, çàïðîâèðàõà ñå ïðåç êðúñòîâèùåòî. Ñ äâàéñåò è îñåì ãîäèíè çàêúñíåíèå ïàðäåñþòî íà ìúæà îòíîâî ñå ðàçâÿ. Òîé ïîïðèõëóïè øàïêàòà ñè è ïðîäúëæè íàïðåä.
Äâåòå ìîì÷åòà äîâúðøèõà çàâúðòàíåòî, îáúðíàõà ñå ñ ëèöå êúì îáåêòèâà è ñëåä ìèã Ðè÷è âèäÿ êàêâî ñà ãëåäàëè - ïî Ñåíòúð ñòðèéò ïðîáÿãà äðúãëèâî ïñå. Ìîì÷åòî ñ ìîðÿøêîòî êîñòþì÷å - Áèë - âäèãíà äâà ïðúñòà êúì óñòàòà ñè è ñâèðíà. Çàøåìåòåí, âöåïåíåí, íåñïîñîáåí äà ìèñëè, Ðè÷è îñúçíà, ÷å ÷óâà èçñâèðâàíåòî, ÷óâà êàê çàäúõàíî òðàêàò êîëèòå êàòî øåâíè ìàøèíè. Çâóöèòå áÿõà ãëóõè, ñÿêàø äîëèòàõà èççàä äåáåëî ñòúêëî, íî ñúùåñòâóâàõà.
Êó÷åòî ñå îçúðíà êúì äåöàòà è ïðîäúëæè äà òè÷à. Ìîì÷åòàòà ñå ñïîãëåäàõà è èçáóõíàõà â ñìÿõ. Çàêðà÷èõà ïî-íàòàòúê, ñåòíå Ðè÷è ñ òîðáåñòèòå ïàíòàëîíêè õâàíà Áèë çà ðúêàòà è ïîñî÷è êúì Êàíàëà. Çàâèõà íàòàì.
Íå, ïîìèñëè Ðè÷è, íåäåéòå, íåäåéòå, íåäåéòå...
Äâàìàòà íàáëèæèõà íèñêàòà áåòîííà ñòåíà è âíåçàïíî êëîóíúò èçíèêíà èçîòçàä êàòî íÿêàêâî ñòðàõîâèòî äÿâîë÷å îò êóòèÿ - êëîóí ñ ëèöåòî íà Äæîðäæè Äåíáðîó, ñ ãëàäêî çàðåñàíà íàçàä êîñà, ñ ìàçíî-êúðâàâè ïåòíà ïî ÷óäîâèùíî óõèëåíàòà óñòà, ñ ÷åðíè äóïêè âìåñòî î÷è. Â åäíàòà ðúêà ñòèñêàøå âðúâ÷èöèòå íà òðè áàëîí÷åòà. Ñ äðóãàòà ïîñåãíà êúì ìîì÷åòî â ìîðÿøêî êîñòþì÷å è ãî ñãðàá÷è çà øèÿòà.
- Íú-íú-ÍÅÅÅ! - èçêðåùÿ Áèë è ïîñåãíà êúì ñíèìêàòà.
Ïîñåãíà âúòðå â ñíèìêàòà.
- Ïðåñòàíè, Áèë! - âèêíà Ðè÷è è ñå õâúðëè âúðõó íåãî.
Óñïÿ - àëà ñàìî ïî ÷óäî. Âèäÿ êàê ïðúñòèòå íà Áèë ïðîíèçâàò ñ âðúõ÷åòà ãëàíöà íà ñíèìêàòà è ïîòúâàò â îíçè, äðóãèÿ ñâÿò. Âèäÿ êàê âúçãëàâíè÷êèòå èì ãóáÿò òîïëàòà ðóìåíèíà íà æèâà ïëúò è ïðèäîáèâàò ìóìèôèöèðàíèÿ êðåìàâ öâÿò, êîéòî ìèíàâà çà áÿë íà ñòàðèòå ôîòîãðàôèè. Ñúùåâðåìåíî ñå ñìàëÿâàõà è îòäåëÿõà. Òîâà íàïîìíÿøå ñòðàííàòà îïòè÷åñêà èëþçèÿ, êîÿòî âèæäàø ùîì ïîòîïèø ïðúñòè â ÷àøà âîäà - ïîòîïåíàòà ÷àñò ñÿêàø ñå ðåå áåçïëúòíî íà ñàíòèìåòðè îò èñòèíñêàòà ðúêà.
Äèàãîíàëíè ðàçðåçè ïðîáÿãàõà ïî êîæàòà íà Áèë â ìåñòàòà, êúäåòî ïðúñòèòå ïðåñòàâàõà äà áúäàò íåãîâè è ñå ïðåâðúùàõà â ñíèìêè íà ïðúñòè; ñÿêàø áå áðúêíàë íå âúâ ôîòîãðàôèÿ, à ìåæäó ïåðêèòå íà âåíòèëàòîð.
Ðè÷è ãî ñãðàá÷è çà êèòêàòà è äðúïíà ñ âñå ñèëà. Äâàìàòà ñå ïðåìåòíàõà ïî ãðúá. Àëáóìúò îòëåòÿ íà ïîäà è ñå çàõëîïíà ñúñ ñóõ ïóêîò. Áèë ïúõíà ïðúñòè â óñòàòà ñè. Î÷èòå ìó ñúëçÿõà îò áîëêà. Ðè÷è çúðíà êàê ïî äëàíòà ñå ñòè÷àò òúíêè ñòðóéêè êðúâ.
- Äàé äà âèäÿ - êàçà òîé.
- Áî-áîëè - ïðîìúðìîðè Áèë è ïðîòåãíà ðúêà êúì Ðè÷è ñ äëàíòà íàäîëó.
Âðúõ÷åòàòà íà ïîêàçàëåöà, ñðåäíèÿ è áåçèìåííèÿ ïðúñò áÿõà ñðÿçàíè ñòúïàëîâèäíî. Êóòðåòî ïî÷òè íå áå äîêîñíàëî ïîâúðõíîñòòà íà ñíèìêàòà (àêî èçîáùî ìîæåøå äà ñå ãîâîðè çà ïîâúðõíîñò), çàòîâà íÿìàøå ðàíà, íî ïî-êúñíî Áèë ùåøå äà êàæå íà Ðè÷è, ÷å íîêúòÿò áèë îòðÿçàí ãëàäêî, êàòî ñ íîæè÷êà çà ìàíèêþð.
- Áîæè÷êî, Áèë - ïðîøåïíà Ðè÷è. Ëåïåíêè. Ñàìî çà òîâà ñå ñåùàøå â ìîìåíòà. Ãîñïîäè, áÿõà èçâàäèëè ëóä êúñìåò... àêî íå áå äðúïíàë Áèë íàâðåìå, ïðúñòèòå ùÿõà äà áúäàò íå ïîðÿçàíè, àìè íàïðàâî àìïóòèðàíè. - Òðÿáâà äà òå ïðåâúðæåì. Èíàê ìàéêà òè...
- Ç-ç-çà-à-ðåæè ìà-ìà-ìàéêà ìè.
Ðúñåéêè êàï÷èöè êðúâ ïî ïîäà, Áèë îòíîâî ãðàáíà àëáóìà.
- Íå ãî îòâàðÿé ïàê! - êðåñíà Ðè÷è è òðåñêàâî ñå âêîï÷è â ðàìîòî íà Áèë. - Çà Áîãà, Áèëè, ùåøå äà îñòàíåø áåç ïðúñòè!
Áèë îòìåòíà ðúêàòà ìó. Ïðåëèñòâàøå ñòðàíèöèòå è ïî ëèöåòî ìó ñå ÷åòåøå ìðà÷íà ðåøèòåëíîñò, êîÿòî èçïëàøè Ðè÷è ïîâå÷å îò âñè÷êî äðóãî. Î÷èòå íà Áèë áÿõà åäâà ëè íå áåçóìíè. Íàðàíåíèòå ìó ïðúñòè ìàæåõà ïî àëáóìà íà Äæîðäæ ñâåæà êðúâ - çàñåãà íå ïðèëè÷àøå íà êåò÷óï, íî êàòî ïîèçñúõíåøå, ùåøå äà èçãëåæäà òî÷íî òàêà. Äà, ðàçáèðà ñå.
È åòî îòíîâî ñíèìêàòà îò öåíòúðà.
Ñòàðèÿò Ôîðä-Ò ñè ñòîåøå ñðåä êðúñòîâèùåòî. Äðóãèòå êîëè áÿõà çàñòèíàëè ïî ïðåäèøíèòå ìåñòà. Êðà÷åùèÿò ïî òðîòîàðà ìúæ ïðèäúðæàøå ïåðèôåðèÿòà íà øàïêàòà ñè; ïàðäåñþòî ìó ïàê âèñåøå ðàçâÿíî èç âúçäóõà.
Äâåòå ìîì÷åòà áÿõà èç÷åçíàëè.
Íà ñíèìêàòà íå ñå âèæäàõà ìîì÷åòà. Íî...
- Ãëåäàé - ïðîøåïíà Ðè÷è è ïîñî÷è ñ ïðúñò. Âíèìàâàøå äà íå ïðèáëèæè ðúêà äî ôîòîãðàôèÿòà.
Èççàä íèñêàòà áåòîííà ñòåíà êðàé Êàíàëà ñå ïîäàâàøå òúíêà äúãè÷êà - âðúõ÷åòî íà íåùî îáëî.
Íåùî êàòî áàëîí.


                        5.

Èçñêî÷èõà îò ñòàÿòà òúêìî íàâðåìå. Õâúðëÿéêè ñÿíêà ïî ñòåíàòà, ìàéêàòà íà Áèë ñå îáàäè ñòðîãî îòêúì ïîäíîæèåòî íà ñòúëáèùåòî:
- Áîðè÷êàõòå ëè ñå? ×óõ íåùî äà ïàäà.
- Ñàìî ìúõ-ìúõ-ìúíè÷êî, ì-ìàìî.
È Áèë ñâèðåïî ñå âòðåí÷è â Ðè÷è. Òèõî, çàïîâÿäâàøå ïîãëåäúò.
- Ïðåñòàíåòå íåçàáàâíî. Ïîìèñëèõ, ÷å òàâàíúò ùå ìè ïàäíå íà ãëàâàòà.
- Â-â-âåäíàãà ñïèðàìå.
×óõà ÿ êàê ñå âðúùà êúì êóõíÿòà. Áèë áå îìîòàë îêúðâàâåíàòà ñè ðúêà ñ íîñíà êúðïà; ïëàòúò ïîäãèçâàøå îò êðúâ è ñêîðî ùåøå äà ïðîòå÷å. Ìîì÷åòàòà èçòè÷àõà â áàíÿòà è Áèë äúðæà ðúêà ïîä ñòóäåíàòà âîäà äîêàòî ñïðÿ äà êúðâè. Èç÷èñòåíè, ðàíèòå èçãëåæäàõà ìàëêè, íî æåñòîêî ñðÿçàíè. Ðè÷è óñåùàøå êàê ìó ïðèçëÿâà îò ñàìèÿ âèä íà áåëèòå ðúá÷åòà è ÷åðâåíîòî ìåñî îòâúòðå. Ïîêðè ãè ñ ëåïåíêè êîëêîòî ìîæåøå ïî-áúðçî.
- À-à-àäñêè á-áîëè - êàçà Áèë.
- Àìè çàùî òè òðÿáâàøå äà ñè ïúõàø ðúêàòà òàì, äèâàíå ñ äèâàíå?
Áèë çàìèñëåíî ñå âãëåäà â êðúãëèòå ëåïåíêè ïî ïðúñòèòå ñè, ïîñëå âäèãíà î÷è êúì Ðè÷è.
- Êëú-õú-îóíúò á-áåøå - êàçà òîé. - Ê-êëîóíúò, ñ-ñ-ñàìî ÷å ñå ï-ïðàâåøå íà Äæú-äæú-äæîðäæ.
- Òî÷íî òàêà - êèìíà Ðè÷è. - Êàêòî ïàê êëîóíúò ñå å ïðàâèë íà ìóìèÿ, êîãàòî ãî âèäÿë Áåí. È êàêòî ñå å ïðàâèë íà îíçè, áîëíèÿò, ïðåä Åäè.
- Ïððî-õõî-îêàæåíèÿò.
- Èìåííî.
- Î-îáà÷å í-íàèñòèíà ëè å êëú-êëú-êëîóí?
- ×óäîâèùå å - ãëóõî ïðîìúëâè Ðè÷è. - Íÿêàêâî ÷óäîâèùå. Íÿêàêâî ÷óäîâèùå òóê, â Äåðè. È óáèâà äåöà.


                        6.

Â ñúáîòíèÿ äåí ñëåä ñòðîåæà íà áåíòà â Ïóùèíàêà, ñëåä ñáëúñúêà ñ ìèñòúð Íåë è îæèâÿëàòà ñíèìêà, Ðè÷è, Áåí è Áåâúðëè Ìàðø ñå îçîâàõà ëèöå â ëèöå íå ñ åäíî, à ñ öåëè äâå ÷óäîâèùà... è ñè ïëàòèõà ñêúïî çà òîâà. Ïîíå Ðè÷è ñè ïëàòè. ×óäîâèùàòà áÿõà ñòðàõîâèòè, àëà íå òâúðäå îïàñíè; äåáíåõà æåðòâèòå ñè âúðõó åêðàíà íà êèíî "Àëàäèí", à Ðè÷è, Áåí è Áåâ ãè ãëåäàõà îò áàëêîíà.
Åäíîòî ÷óäîâèùå áåøå Ìàéêúë Ëàíäúí â ðîëÿòà íà âúðêîëàê è èçãëåæäàøå ñòðàøíî ãîò, çàùîòî äàæå êàòî âúðêîëàê èìàøå ïðè÷åñêà íà ëèìáè÷êè. Äðóãîòî áåøå Ãàðè Êîíóåé â ðîëÿòà íà èçïîòðîøåí øîôüîð, çàãèíàë ïðè çëîïîëóêà. Ñúæèâÿâàøå ãî ïîòîìúê íà Âèêòîð Ôðàíêåíùàéí, êîéòî õâúðëÿøå íåíóæíèòå ïàð÷åòà íà ñòàäî àëèãàòîðè â ìàçåòî ñè. Îñâåí òîâà ïðîãðàìàòà ñúäúðæàøå: êèíîïðåãëåä ñ ïîñëåäíàòà ïàðèæêà ìîäà è íàé-íîâàòà åêñïëîçèÿ íà ðàêåòà "Àâàíãàðä" â Êåéï Êàíàâåðàë, äâå ðèñóâàíè ôèëì÷åòà íà "Óîðíúð Áðàäúðñ", åäíî ñ ìîðÿêà Ïîïàé è åäíî ñ ×èëè Óèëè (ïî íÿêàêâà íåèçâåñòíà ïðè÷èíà øàïêàòà íà ×èëè Óèëè âèíàãè êàðàøå Ðè÷è äà ñå ïðåâèâà îò ñìÿõ), ïëþñ Î×ÀÊÂÀÉÒÅ ÈÄÍÀÒÀ ÑÅÄÌÈÖÀ. Èäíàòà ñåäìèöà ìîæåõà äà î÷àêâàò íÿêîëêî ôèëìà, äâà îò êîèòî Ðè÷è âêëþ÷è íåçàáàâíî â ñâîÿ ñïèñúê çà çàäúëæèòåëíî ïîñåùåíèå: "Àç ñå îìúæèõ çà êîñìè÷åñêî ÷óäîâèùå" è "Ïåòíîòî".
Áåí ñè ìúë÷à ïðåç öÿëîòî âðåìå. Ïðåäè ïðîæåêöèÿòà åäâà íå áå ïîïàäíàë ïðåä î÷èòå íà Õåíðè, Áúëâî÷à è Âèêòîð; Ðè÷è ïðåäïîëàãàøå, ÷å îò òîâà ñà âñè÷êè òðåâîãè íà Êàìàðàòà. Áåí îáà÷å èçîáùî íå ìèñëåøå çà îòðåïêèòå (òå ñåäÿõà äîëó ïðåä åêðàíà, çàìåðÿõà ñå ñ êóòèè îò ïóêàíêè è äþäþêàõà). Èñòèíñêàòà ïðè÷èíà çà ìúë÷àíèåòî ìó áåøå Áåâúðëè. Íåéíàòà áëèçîñò ãî âúëíóâàøå íåïîíîñèìî, äî áîëêà. Öÿëîòî ìó òÿëî íàñòðúõâàøå îò ñòóä, àëà ïîìðúäíåøå ëè Áåâúðëè è íàé-ëåêè÷êî íà ñåäàëêàòà, ïî êîæàòà ìó ïðîáÿãâàøå îãíåíà âúëíà, ñÿêàø áåáîëåí îò òðîïè÷åñêà òðåñêà. Êîãàòî òÿ ïîñåãíà çà ïóêàíêè è ìèìîõîäîì äîêà÷è ðúêàòà ìó, Áåí ñå ðàçòðåïåðà îò åêñòàç. Ïî-êúñíî ùåøå äà ñè ìèñëè, ÷å òèÿ òðè ÷àñà äî Áåâúðëè ñà áèëè åäíîâðåìåííî íàé-äúëãèòå è íàé-êðàòêèòå ïðåç æèâîòà ìó.
Áåç äà ïîäîçèðà, ÷å ïðèÿòåëÿò ìó ñòðàäà äúëáîêî îò ñïàçìèòå íà ïúðâàòà ëþáîâ, Ðè÷è ñå ÷óâñòâóâàøå ñâåæ êàòî ïðÿñíî áîÿäèñàíà îãðàäà. Â ëè÷íàòà ìó êëàñàöèÿ çà ôèëìè íàé-âèñîêî ñòîåøå Ôðàíñèñ ãîâîðåùîòî ìóëå, à íàä íåãî èìàøå ñàìî åäíî - ÷èôò ôèëìè íà óæàñà â ñàëîí ïðåòúïêàí ñ äå÷óðëèãà è âñè÷êè äà êðåùÿò è ïèùÿò ñ âñå ñèëà íà íàé-ñòðàøíèòå ìåñòà. Çà íèùî íà ñâåòà íå áè ïðåäïîëîæèë íàëè÷èåòî íà íÿêàêâà âðúçêà ìåæäó òèÿ äâà åâòèíè ôèëìà íà "Àìåðèêàí Èíòåðíåéøúíúë" è îíîâà, êîåòî ñòàâà â ãðàäà... ïîíå çà ìîìåíòà íå ïðåäïîëàãàøå òàêîâà íåùî.
Â ïåòúê ñóòðèíòà áå âèäÿë âúâ âåñòíèêà îáÿâàòà çà äâîéíàòà ñúáîòíà ïðîæåêöèÿ è òóòàêñè áå çàáðàâèë êîëêî çëå ñïà ïðåäíàòà íîù, êàê íàêðàÿ ñòàíà è ùðàêíà íîùíàòà ëàìïà - áåáåøêè íîìåðà, íå ùå è äóìà, íî èíà÷å íÿìàøå äà ìèãíå. Íà ñóòðèíòà íåùàòà îòíîâî èçãëåæäàõà íîðìàëíè... å, ïî÷òè. Çàïî÷âàøå äà ñè ìèñëè, ÷å äâàìàòà ñ Áèë ìîæå ïðîñòî äà ñà èìàëè îáùà õàëþöèíàöèÿ. Ðàçáèðà ñå, ðàíèòå ïî ïðúñòèòå íà Áèë íå áÿõà õàëþöèíàöèÿ, íî ìîæåøå è äà ñå å ïîðÿçàë âúðõó ðúáà íà íÿêîÿ ñòðàíèöà. Ìíîãî ïëúòíè ñòðàíèöè èìàøå îíçè àëáóì. Îñâåí òîâà íèêàêúâ çàêîí íå ãî çàäúëæàâàøå äà ìèñëè ïî âúïðîñà â áëèçêèòå äåñåò ãîäèíè, íàëè òàêà? Õàéäå äå!
È òúé, â óòðîòî ñëåä åäíî ïðåæèâÿâàíå, êîåòî áè çàñòàâèëî âñåêè âúçðàñòåí äà õóêíå êúì íàé-áëèçêèÿ ïñèõèàòúð, Ðè÷è Òîçèúð ñå ñúáóäè îáîäðåí, èçëàïà îãðîìåí áðîé ïàëà÷èíêè, çúðíà íà çàáàâíàòà ñòðàíèöà îáÿâàòà çà äâàòà ôèëìà íà óæàñà, ïðîâåðè ôèíàíñèòå ñè, óñòàíîâè çàòðóäíèòåëíîòî èì ñúñòîÿíèå (å... ìàé áè áèëî ïî-òî÷íî äà ñå êàæå "îïóñòîøåíî") è óäàðè íà ìîëáè äà ìó âúçëîæàò íÿêîÿ äîìàêèíñêà ðàáîòà.
Òàòêî ìó, êîéòî áå ñëÿçúë íà çàêóñêà ñ áÿëàòà çúáîëåêàðñêà ïðåñòèëêà, îñòàâè ñïîðòíèòå ñòðàíèöè íà âåñòíèêà è ñè íàëÿ âòîðà ÷àøà êàôå. Íîñåøå î÷èëà ñúñ ñòîìàíåíè ðàìêè, ëåêî îïëåøèâÿâàøå íà òèëà è ùåøå äà óìðå îò ðàê íà ëàðèíêñà ïðåç 1973 ãîäèíà. Íàäèãàéêè ÷àøêàòà, òîé ïîãëåäíà êàêâà ðåêëàìà ìó ñî÷è ìîì÷åòî.
- Ôèëìè íà óæàñà - èçðå÷å Óåíòóúðò Òîçèúð.
- Àõà - óõèëè ñå Ðè÷è.
- Ìàé ìíîãî òè ñå õîäè - óñòàíîâè Óåíòóúðò Òîçèúð.
- Àõà!
- Ìàé òè ñå ñòðóâà, ÷å ùå óìðåø â ñòðàøíè ìúêè, àêî íå èäåø äà ãëåäàø òèÿ äîëíîïðîáíè ôèëì÷åòà.
- Äà, äà, íåïðåìåííî! Çíàì ñè! Ùå óìðà! Ãõõõúððàààõ!
Ðè÷è ñãðàá÷è ãúðëîòî ñè ñ äâå ðúöå, èçïëåçè åçèê è ñå òúðêóëíà íà ïîäà. Òàêàâà áå ïðåäñòàâàòà ìó çà ÷àð - ìàëêî ñòðàííà, òðÿáâà äà ñå ïðèçíàå.
- Çà Áîãà, Ðè÷è, íÿìà ëè äà ïðåñòàíåø? - îáàäè ñå ìàéêà ìó îòêúì ïå÷êàòà, êúäåòî ìó ïúðæåøå äâå ÿéöà çà äîÿæäàíå ñëåä ïàëà÷èíêèòå.
- Áðå-áðå, Ðè÷ - âúçêëèêíà òàòêî ìó, äîêàòî Ðè÷è çàåìàøå ïðåäèøíàòà ïîçèöèÿ. - Ñèãóðíî ñúì çàáðàâèë äà òè äàì äæîáíè ïàðè â ïîíåäåëíèê. Íå ñå ñåùàì çà äðóãà ïðè÷èíà ïàê äà òè òðÿáâà ôèíàíñèðàíå â ïåòúê.
- Àìè òî...
- Ïîõàð÷è ëè ãè?
- Àìè òî...
- Òåìàòà ñå îêàçà ïðåêàëåíî äúëáîêà çà ìîì÷å ñ òîëêîâà ïëèòúê ìîçúê - êîíñòàòèðà Óåíòóúðò Òîçèúð. Òîé ïîëîæè ëàêúò íà ìàñàòà, ïîäïðÿ áðàäàòà ñè ñ äëàí è ñå âòðåí÷è â ïúðâîðîäíèÿ ñè è åäèíñòâåí ñèí ñ èçðàæåíèå íà íàé-èñêðåí èíòåðåñ. - Çà êàêâî ãè ïîõàð÷è?
Ðè÷è íåçàáàâíî ñå ïðåâúïëúòè â Àíãëèéñêèÿ êàìåðèåð Òóäúëñ.
- ×å êàê èíà÷å, ïîõàð÷èõ ãè, áëàãîðîäíè ñúð, òúé íå å ëè? Õèï-õèï, óðà-óðà è ïðî÷èå áîêëóöè. Ìîÿò ñêðîìåí äÿë çà âîåííîòî óñèëèå. Âñè÷êè æåðòâóâàìå ïî íåùè÷êî, òà äà îòáëúñíåì êðúâîæàäíèòå õóíè, òúé íå å ëè? Ñåãèç-òîãèç ïîçàãàçèì, ÷óëè äà ñòå? Ñåãèç-òîãèç íè ïîñáúõòÿò, ÷óëè äà ñòå? Ñåãèç-òîãèç...
- Ñåãèç-òîãèç ñå ÷óäèì êîé íè ñðà â ãàùèòå - êðîòêî äîáàâè Óåíò è ïîñåãíà êúì ÿãîäèòå.
- Ñïåñòè ìè âóëãàðíîñòèòå íà çàêóñêà, àêî îáè÷àø - êàçà Ìàãè Òîçèúð íà ñúïðóãà ñè äîêàòî ñëàãàøå ÿéöàòà ïðåä ìîì÷åòî. Ïîñëå ñêàñòðè Ðè÷è: - ×óäÿ ñå çàùî èçîáùî ñè òúï÷åø ãëàâàòà ñ ïîäîáíè óæàñíè ùóðîòèè.
- Î, ìàé÷èöå - èçñòåíà Ðè÷è.
Èçãëåæäàøå ñìàçàí è óíèë, íî â äóøàòà ñè ëèêóâàøå. È äâàìàòà ìó ðîäèòåëè áÿõà çà íåãî êàòî îòâîðåíà êíèãà - îðúôàíà è ëþáèìà êíèãà - çàòîâà âå÷å íå ñå ñúìíÿâàøå, ÷å ùå ïîëó÷è êàêâîòî èñêà: äîìàêèíñêè çàäà÷è è ðàçðåøåíèå äà ïîñåòè ïðîæåêöèÿòà â ñúáîòà ñëåäîáåä.
Óåíò ïðèâåäå ãëàâà êúì Ðè÷è è ñå óñìèõíà øèðîêî.
- Ñåãà âå÷å ìàé òå çàêëåùèõ íàòÿñíî.
- Òúé ëè, òàòå? - îòâúðíà Ðè÷è è ñúùî ñå óñìèõíà... ñ ëåêà òðåâîãà.
- Î, äà. ×óâàë ëè ñè çà òðåâàòà êðàé êúùè, Ðè÷è? Çàïîçíàò ëè ñè ñ íåÿ?
- ×å êàê äà íå ñúì, áëàãîðîäíè ñúð - îïèòà Ðè÷è ïàê äà ñå ïðåâúïëúòè â Òóäúëñ. - Äîñòà çàíåìàðåíà, òúé íå å ëè?
- Å òúé, å òúé - ñúãëàñè ñå Óåíò. - È òè, Ðè÷è, ùå íè îòúðâåø îò òàçè áåäà.
- Àç ëè?
- Äà, òè. Îêîñè ÿ, Ðè÷è.
- Ãîòîâî áå, òàòå, äàäåíî - îòâúðíà Ðè÷è, àëà â óìà ìó âíåçàïíî âúçíèêíà óæàñíî ïîäîçðåíèå. Ìîæå áè òàòêî ìó ãîâîðåøå íå ñàìî çà òðåâàòà îòïðåä.
Óñìèâêàòà íà Óåíòóúðò Òîçèúð ñå øèðíà îùå ïîâå÷å è òîé çàïðèëè÷à íà êðúâîæàäíà àêóëà.
- Âñè÷êàòà òðåâà, î, ìàëîóìíî ÷åäî íà ÷ðåñëàòà ìè. Îòïðåä. Îòçàä. Îòñòðàíè. È ùîì ñâúðøèø, ùå ëåïíà âúðõó äëàíòà òè äâå çåëåíè õàðòèéêè ñ ëèêà íà Äæîðäæ Óîøèíãòúí îò åäíàòà ñòðàíà, à îò äðóãàòà - ïèðàìèäà, íàä êîÿòî ãðåå Âñåâèæäàùîòî îêî.
- Íåùî íå òå ðàçáèðàì, òàòå - êàçà Ðè÷è, íî ñå áîåøå, ÷å ðàçáèðà òâúðäå äîáðå.
- Äâà äîëàðà.
- Äâà äîëàðà çà âñè÷êàòà òðåâà? - ïðîâèêíà ñå èñêðåíî îñêúðáåíèÿò Ðè÷è. - ×å òî òîëêîâà òðåâà íÿìà â öåëèÿ êâàðòàë! Áîæè÷êî, òàòå!
Óåíò âúçäúõíà è ïàê âäèãíà âåñòíèêà. Ðè÷è âèäÿ ãîëÿìîòî çàãëàâèå íà ïúðâà ñòðàíèöà: ÈÇ×ÅÇÍÀËÎ ÌÎÌ×Å ÏÎÐÀÆÄÀ ÍÎÂÈ ÑÒÐÀÕÎÂÅ. Çà ìîìåíò ñè ïðèïîìíè ñòðàííèÿ àëáóì íà Äæîðäæ Äåíáðîó... íî îíîâà ñèãóðíî áåøå õàëþöèíàöèÿ; à è äà íå áåøå - â÷åðà ñè å çà â÷åðà.
- Êàòî òå ãëåäàì, ìàé íå òè ñå õîäè ÷àê òîëêîâà íà îíèÿ ôèëìè - ïîäõâúðëè Óåíò èççàä âåñòíèêà.
Ñëåä ìèã î÷èòå ìó èçíèêíàõà íàä ðúáà è îãëåäàõà Ðè÷è. Ñ èçâåñòíà äîçà ëóêàâñòâî, òðÿáâà äà ñå ïðèçíàå. Êàêòî ãëåäà íàä êàðòèòå ñè ïîêåðäæèÿ ñ êàðå àñà.
- Êîãàòî âèêàø çà òàÿ ðàáîòà áëèçíàöèòå Êëàðê, äàâàø èì ïî äâà äîëàðà íà ÷îâåê!
- Âÿðíî - ïðèçíà Óåíò. - Îáà÷å äîêîëêîòî çíàì, áëèçíàöèòå íå ñà ñå çàëåòÿëè äà ãëåäàò êèíî óòðå. Èëè àêî ñà ñå çàëåòÿëè, òðÿáâà äà èìàò íåîáõîäèìèòå ñðåäñòâà çà öåëòà, çàùîòî îòäàâíà íå ñà íàìèíàâàëè äà ïðîâåðÿò ðàñòåæà íà òðåâíèòå ïëîùè êðàé íàøåòî äîìàøíî îãíèùå. Òè îáà÷å äúðæèø äà ãëåäàø êèíî, à ñè ëèøåí îò ñúîòâåòíèòå ôîíäîâå. Àêî óñåùàø íàòèñê â êîðåìà, Ðè÷è, ìîæå äà å îò ïåòòå ïàëà÷èíêè è äâåòå ÿéöà çà çàêóñêà, à ìîæå è äà å îò ïèùîâà íà äúðò èçíóäâà÷ êàòî ìåí. Òúé íå å ëè?
È î÷èòå íà Óåíò îòíîâî ïîòúíàõà çàä âåñòíèêà.
- Òîé ìå øàíòàæèðà - ñúîáùè Ðè÷è íà ìàéêà ñè, êîÿòî äúâ÷åøå ïðåïå÷åíà ôèëèéêà. Ïàê ñå ìú÷åøå äà ñâàëÿ êèëîãðàìè. - Ïðîñòî èñêàì äà çíàåø, ÷å òîâà ñå íàðè÷à øàíòàæ.
- Äà, ñêúïè, çíàì - îòâúðíà ìàéêà ìó. - Èìàø æúëòúê íà áðàäè÷êàòà.
Ðè÷è èçáúðñà æúëòúêà îò áðàäè÷êàòà ñè.
- Òðè äîëàðà, àêî ÿ îêîñÿ ïðåäè äà ñå ïðèáåðåø äîâå÷åðà, íàâèò ëè ñè? - çàïèòà òîé âåñòíèêà.
Î÷èòå íà áàùà ìó ñå ìÿðíàõà çà ìèã.
- Äâà è ïåòäåñåò.
- Åõ, ÷îâå÷å - âúçäúõíà Ðè÷è. - Ãîëÿì ñè ãëàâîðåç.
- Èñòèíñêîòî ìè ïðèçâàíèå - îáàäè ñå Óåíò èççàä âåñòíèêà. - Ðåøàâàé, Ðè÷è. Èñêàì äà èç÷åòà áîêñîâàòà êîëîíêà.
- Ðàçáðàõìå ñå - êàïèòóëèðà Ðè÷è è ïàê âúçäúõíà.
Òàêà ñè áåøå òî - ùîì ñâîé ÷îâåê òå õâàíå çà òîïêèòå, íàé-çëå ñòèñêà. Íî êàòî ñè ïîìèñëèø ìúíè÷êî - ãîëÿì ìàéòàïèçúì âñúùíîñò.
Äîêàòî âëà÷åøå êîñà÷êàòà, òîé ñå çàå äà ðåïåòèðà ðàçíèòå Ãëàñîâå.


                        7.

Ïðèêëþ÷è ñ òðåâàòà - îòïðåä, îòçàä è îòñòðàíè - êúì òðè ÷àñà â ïåòúê ñëåäîáåä è çàïî÷íà ñúáîòíèÿ äåí ñ äâà äîëàðà è ïåòäåñåò öåíòà â äæîáà íà äæèíñèòå. Ïî÷òè öÿëî ñúñòîÿíèå, äÿâîë äà ãî âçåìå. Îáàäè ñå íà Áèë, íî Áèë óíèëî ñúîáùè, ÷å òðÿáâàëî äà õîäè â Áàíãîð íà íÿêàêâè òåñòîâå çà ãîâîðíà òåðàïèÿ.
Ðè÷è èçðàçè ñâîèòå ñúáîëåçíîâàíèÿ, ïîñëå äîáàâè ñ Ãëàñà íà Áèë Ïåëòåêà:
- Ïõõõî-î-áúðêàé ã-ãè, Øú-øú-øåô Áè-áè-áèë.
- Öó-öó-öóíè ìå ï-ïî çà-õõà-àäíèêà, Ò-ò-òîçèúð - îòâúðíà Áèë è çàòâîðè òåëåôîíà.
Ñëåä òîâà ïîçâúíè íà Åäè Êàñïáðàê, íî Åäè èçãëåæäàøå îùå ïî-îïå÷àëåí îò Áèë - ìàéêà ìó áèëà êóïèëà äâå öåëîäíåâíè àâòîáóñíè êàðòè è ùåëè äà îáèêàëÿò ëåëèòå ìó â Õåéâúí, Áàíãîð è Õàìäúí. È òðèòå áèëè äåáåëè âäîâèöè êàòî ìèñèñ Êàñïáðàê.
- Âñè÷êè ùå ìå ùèïÿò ïî áóçàòà è ùå ìè ðàçïðàâÿò êîëêî ñúì ïîðàñíàë - îïëàêà ñå Åäè.
- Çàùîòî çíàÿò êàòî ìåí, ÷å ñè ìèëè÷êî äåòåíöå, Åäñ. Îùå ùîì òå âèäÿõ çà ïðúâ ïúò, ðàçáðàõ êàêâî ñè ñëàäóð÷å.
- Ïîíÿêîãà ñè óæàñíî ãîâíî, Ðè÷è.
- Îò åäèí äîë äðåíêè ñìå, Åäñ, çàòóé ñå îáè÷àìå. Ùå èäâàø ëè â Ïóùèíàêà äðóãàòà ñåäìèöà?
- Ñèãóðíî, àêî è äðóãèòå äîéäàò. Íà ïðåñòðåëêà ëè ùå èãðàåì?
- Ìîæå. Íî... ìèñëÿ, ÷å äâàìàòà ñ Øåô Áèë èìàìå äà òè êàæåì íåùî.
- Êàêâî?
- Âñúùíîñò èñòîðèÿòà å ïî-ñêîðî íà Áèë. Äîâèæäàíå. Ïîðàäâàé ñå íà ëåëêèòå.
- Ìíîãî ñìåøíî.
Òðåòîòî ìó îáàæäàíå áå äî Ìúæàãàòà Ñòàí, íî Ñòàí ñå îêàçà â íåìèëîñò çàäåòî ñòðîøèë ïàíîðàìíèÿ ïðîçîðåö â õîëà. Èãðàåë ñè íà ëåòÿùà ÷èíèÿ ñ åäèí ïîäíîñ, îáà÷å ìàëêî ñáúðêàë ïîñîêàòà. Òðÿ-à-àñ! Íàòîâàðèëè ãî ñ äîìàêèíñêà ðàáîòà çà öåëèÿ óèêåíä, à ìîæå áè è çà ñëåäâàùèÿ. Ðè÷è îòíîâî èçðàçè ñúáîëåçíîâàíèÿ, ïîñëå çàïèòà Ñòàí äàëè ùå äîéäå â Ïóùèíàêà äðóãàòà ñåäìèöà. Ñòàí îòâúðíà, ÷å èìà íàäåæäà, ñòèãà áàùà ìó äà íå ãî ïîñòàâè ïîä äîìàøåí àðåñò.
- Áîæè÷êî, Ñòàí, çàðàäè åäèí íèùî è íèêàêúâ ïðîçîðåö! - âúçêëèêíà Ðè÷è.
- Äà, àìà ãîëÿì - êàçà Ñòàí è çàòâîðè òåëåôîíà.
Ðè÷è ñå íàêàíè äà íàïóñíå õîëà, ïîñëå ñå ñåòè çà Áåí Õàíñêîì. Ïðåðîâè òåëåôîííèÿ óêàçàòåë è îòêðè íÿêîÿ ñè Àðëåí Õàíñêîì. Òúé êàòî îñòàíàëèòå òðèìà íà òàÿ ôàìèëèÿ áÿõà ìúæå, òîé ðåøè, ÷å òîâà ùå òðÿáâà äà å íîìåðúò íà Áåí è ãî íàáðà.
- Ìíîãî ìè ñå õîäè íà êèíî, íî âå÷å ñè èçõàð÷èõ äæîáíèòå - êàçà Áåí. Ëè÷åøå, ÷å å ïîòèñíàò è çàñðàìåí îò ïðèçíàíèåòî. Âñúùíîñò äæîáíèòå ìó áÿõà õâðúêíàëè çà áîíáîíè, ñèðîï, ïúðæåíè êàðòîôêè è ïàñòúðìà.
Ðè÷è, êîéòî ñå êúïåøå â áîãàòñòâà (è íå îáè÷àøå äà õîäè íà êèíî ñàì), îòâúðíà âåëèêîäóøíî:
- Èìàì ñóìà òè ïàðè. Ùå ìè ãè âúðíåø êîãàòî ìîæåø.
- Íå äóìàé! Íàèñòèíà ëè? Ùå ìè äàäåø?
- Åñòåñòâåíî - îòâúðíà Ðè÷è, ëåêî îçàäà÷åí. - Çàùî íå?
- Îêåé! - ùàñòëèâî âúçêëèêíà Áåí. - Ñòðàõîòíî! Äâà ôèëìà íà óæàñà! Äîáðå ëè ðàçáðàõ, ÷å åäèíèÿò ùå å çà âúðêîëàê?
- Àõà.
- Ëåëå, ìîé ÷îâåê, îáîæàâàì âúðêîëàöèòå!
- Åé, Êàìàðà, ãëåäàé äà íå íàïúëíèø ãàùèòå.
Áåí ñå ðàçñìÿ.
- Ùå òå ÷àêàì ïðåä "Àëàäèí", íàëè?
- Äà, ÷óäåñíî.
Ðè÷è îñòàâè ñëóøàëêàòà è çàìèñëåíî ñå âãëåäà â òåëåôîíà. Èçâåäíúæ ìó õðóìíà, ÷å Áåí Õàíñêîì å ñàìîòåí. À òîâà íà ñâîé ðåä ãî íàêàðà äà ñå ÷óâñòâóâà ñúùèíñêè ãåðîé. Ñ âåñåëî ïîäñâèðêâàíå òîé ñå èçêà÷è ãîðå äà âçåìå íÿêîé è äðóã êîìèêñ çà ÷åòåíå ïðåäè ôèëìà.


                        8.

Äåíÿò áåøå ñëúí÷åâ, âåòðîâèò è ïðîõëàäåí. Ðè÷è ïîäñêà÷àøå ñ äæàçîâà ñòúïêà ïî Ñåíòúð ñòðèéò, ùðàêàøå ñ ïðúñòè è òèõè÷êî ñè òàíàíèêàøå "Ñêîêëèâàòà ÷åðâåíîøèéêà". ×óâñòâóâàøå ñå ïðåâúçõîäíî. Íà ïúò çà êèíîòî âèíàãè èìàøå îòëè÷íî íàñòðîåíèå - îáè÷àøå òîçè âúëøåáåí ñâÿò íà ïðèêàçíè ñúíèùà. Ñúæàëÿâàøå âñè÷êè íåùàñòíèöè, íàòîâàðåíè ñ òúïè çàäúëæåíèÿ â òàêúâ ïðåêðàñåí äåí - Áèë ñ íåãîâàòà ãîâîðíà òåðàïèÿ èëè ãîðêèÿ Ìúæàãà Ñòàí, êîéòî öÿë ñëåäîáåä ùå ëúñêà ñòúïàëàòà ïðåä âõîäà èëè ùå ìåòå ãàðàæà ñàìî çàùîòî íÿêàêúâ ñè ïîäíîñ õâðúêíàë íàäÿñíî âìåñòî íàëÿâî. 
Â çàäíèÿ ñè äæîá èìàøå éî-éî. Èçâàäè ãî è çà êîé ëè âå÷å ïúò ñå îïèòà äà ãî óêðîòè. Îòäàâíà êîïíååøå çà òîâà óìåíèå, íî çàñåãà âñè÷êè îïèòè çàâúðøâàõà ñ ïðîâàë. Òàÿ øèáàíà ñèòíà ùóðîòèÿ ïðîñòî íå èñêàøå äà ñëóøà. Èëè ïî÷âàøå äà ñêà÷à íàñàì-íàòàì, èëè ïðîâèñâàøå êàòî ÷åðâî.
Íÿêúäå êúì ñðåäàòà íà ñòðúìíàòà Ñåíòúð ñòðèéò òîé çúðíà åäíî ìîìè÷å ñ áåæîâà ïëèñèðàíà ïîëà è áÿëà áëóçêà áåç ðúêàâè äà ñåäè íà ïåéêàòà ïðåä äðîãåðèÿòà "Øóê". ßäåøå ôóíèéêà ñëàäîëåä - ñ ôúñòúöè, àêî íå ãî ëúæåõà î÷èòå. Ïî ãúðáà é ñå ñïóñêàõà ëúñêàâè ðèæî-êåñòåíÿâè êúäðèöè, êîèòî ïðîáëåñâàõà òó â ìåäåí, òó â ïî÷òè ðóñ îòòåíúê. Ðè÷è çíàåøå ñàìî åäíî ìîìè÷å ñ ïîäîáíà êîñà - Áåâúðëè Ìàðø.
Ðè÷è õàðåñâàøå Áåâ. Å, õàðåñâàøå ÿ, íî íå â îíçè ñìèñúë. Âúçõèùàâàøå ñå îò âúíøíîñòòà é (è çíàåøå, ÷å íå å åäèíñòâåí - ìîìè÷åòà êàòî Ñàëè Ìþëåð è Ãðåòà Áàóè ëþòî íåíàâèæäàõà Áåâúðëè, çàùîòî âñå îùå áÿõà òâúðäå ìàëêè è íå ðàçáèðàõà êàê òúé ìîãàò äà ïîëó÷àâàò âñè÷êî ñ ëåêîòà... à ïî êðàñîòà äà ñå ìåðÿò ñ íÿêàêâà ñè íåùàñòíèöà îò ìèçåðíèòå àïàðòàìåíòè íà Äîëíà ãëàâíà óëèöà), íî ÿ õàðåñâàøå íàé-âå÷å çàäåòî áåøå ìúæêî ìîìè÷å è èìàøå ïðåâúçõîäíî ÷óâñòâî çà õóìîð. Îñâåí òîâà ÷åñòî é ñå íàìèðàõà öèãàðè. Ñ äâå äóìè, õàðåñâàøå ÿ êàòî "íàøå ìîì÷å". È âñå ïàê åäèí-äâà ïúòè ñ èçíåíàäà áå îòêðèâàë, ÷å ñå ïèòà êàêâè ëè ãàùè÷êè íîñè ïîä ñêðîìíèòå èçáåëåëè ïîëè... à çà "íàøå ìîì÷å" íå ñå çàäàâàò ïîäîáíè âúïðîñè, íàëè?
Ìîì÷å ëè, ìîìè÷å ëè, íî åäíî òðÿáâàøå äà é ñå ïðèçíàå - èçãëåæäàøå ñòðàõîòíà.
Ïðèñòúïâàéêè êúì ïåéêàòà, êúäåòî Áåâúðëè ÿäåøå ñëàäîëåä, Ðè÷è ïðèñòåãíà êîëàíà íà íåâèäèì øëèôåð, ïðèäúðïà íàïðåä ïåðèôåðèÿòà íà íåâèäèìà ìåêà øàïêà è ñè ïðåäñòàâè, ÷å å Õúìôðè Áîãàðò. Ïðèáàâÿéêè ïîäõîäÿùèÿ Ãëàñ, òîé íàèñòèíà ñå ïðåâúðíà â Õúìôðè Áîãàðò - ïîíå â ñâîèòå î÷è. Çà îñòàíàëèòå ñè áåøå âñå ñúùèÿò Ðè÷è Òîçèúð, ñàìî ëåêî ïîïðåñèïíàë.
- Çäðàâåé, äóøèöå - èçðå÷å òîé, íàáëèæàâàéêè ñ ìåêà ïîõîäêà êúì ïåéêàòà, îòêúäåòî Áåâúðëè ðàçñåÿíî ñå âãëåæäàøå â ìèíàâàùèòå êîëè. - Èçëèøíî å äà ÷àêàø àâòîáóññ. Íàöèññòèòå íè îòðÿçàõà âññè÷êè ïúòèùà çà áÿãñòâî. Ïîññëåäíèÿò ñàìîëåò èçëèòà â ïîëóíîù. Áúäè òàì. Òîé ñå íóæäàå îò òåá, äóøèöå. Àç ñúùî... íî ùå ñå ññïðàâÿ íÿêàê.
- Çäðàñòè, Ðè÷è - êàçà Áåâ è êîãàòî îáúðíà ãëàâà êúì íåãî, òîé çàáåëÿçà íà äÿñíàòà é áóçà ÷åðâåíî-ñèíêàâî ïåòíî êàòî ñÿíêà îò ãàðâàíîâî êðèëî.
Âúíøíîñòòà é îòíîâî ãî ïîðàçè... àëà ñåãà ñå çàïèòà äàëè ïúê íàèñòèíà íÿìà äà ñå îêàæå êðàñèâà. Äî òîçè ìèã íå áå è ïîìèñëÿë, ÷å èçâúí ôèëìèòå ìîæå äà èìà õóáàâè ìîìè÷åòà, à îùå ïî-ìàëêî - ÷å ïîçíàâà íÿêîå îò òÿõ. Íàâÿðíî ñèíèíàòà ìó áå äàëà äà óñåòè åâåíòóàëíàòà êðàñîòà - äúëáîê êîíòðàñò, î÷åáèåí íåäîñòàòúê, êîéòî ïúðâî ïðèâëè÷à âíèìàíèåòî, à ñåòíå íÿêàê ïîä÷åðòàâà îñòàíàëîòî: ñèâî-ñèíèòå î÷è, åñòåñòâåíî àëåíèòå óñòíè, ìëå÷íîáÿëàòà äåòñêà êîæà. Êðàé íîñà é èìàøå íÿêîëêî ñèòíè ëóíè÷êè.
- Äà ñè âèæäàë íåùî çåëåíî? - çàïèòà òÿ, îòìÿòàéêè ïðåäèçâèêàòåëíî ãëàâà.
- Òåá, äóøèöå - çàÿâè Ðè÷è. - Ïîçåëåíÿëà ñè êàòî ëèìáóðãñêî ññèðåíå. Íî ùîì ñå èçìúêíåì îò Êàññàáëàíêà, îòèâàø ïðàâî â íàé-ññêúïàòà áîëíèöà. Ïàê ùå òå èçáåëèì. Êúëíà ññå â ãðîáà íà ìàéêà ññè.
- Òúï ñè êàòî çàäíèê, Ðè÷è - êàçà òÿ, àëà âñå ïàê ñå ïîóñìèõíà. - Èçîáùî íå ïðèëè÷àø íà Õúìôðè Áîãàðò.
Ðè÷è ñåäíà äî íåÿ.
- Ùå õîäèø ëè íà êèíî?
- Íÿìàì ïóêíàòà ïàðà - îòâúðíà òÿ. - Ìîæå ëè äà ãî âèäÿ òîâà éî-éî?
Òîé é ïîäàäå èãðà÷êàòà.
- Êàíÿ ñå äà ãî âúðíà çà ðåêëàìàöèÿ. Óæ òðÿáâà äà ìå ñëóøà, àìà íå ùå. Ïðåöàêàëè ñà ìå.
Òÿ ïúõíà ïðúñò â õàëêàòà íà êðàÿ íà âðúâ÷èöàòà è Ðè÷è áúðçî íàìåñòè î÷èëàòà ñè, çà äà âèäè ïî-äîáðå êàêâî ùå ñòàíå. Áåâúðëè îáúðíà ðúêà ñ äëàí íàãîðå, ïðèþòèëà êðúãëîòî éî-éî â ìåêàòà âäëúáíàòèíà ìåæäó ñúáðàíèòå ïðúñòè. Ïîñëå òúðêóëíà èãðà÷êàòà ïî ïîêàçàëåöà. Òîï÷åòî óâèñíà íà âðúâ÷èöàòà è çàñòèíà. Êîãàòî Áåâ ãî ïîìàìè ñ ïðúñò, òî èçâåäíúæ ñå ñúáóäè è ìîìåíòàëíî ïîäñêî÷è â äëàíòà é.
- Ãëåé êâè íîìåðà, ãðúì äà ìå óäàðè! - âúçêëèêíà Ðè÷è.
- Òîâà ñà äåòñêè ðàáîòè - êàçà Áåâ. - Ãëåäàé ñåãà.
Òÿ ïàê îòïóñíà òîï÷åòî äî êðàÿ íà âðúâ÷èöàòà. Îñòàâè ãî äà ïîâèñè ìàëêî, ïîñëå ãî ïðèáðà â äëàíòà ñè ñ ïîðåäèöà îò êðàòêè ðàâíîìåðíè òëàñúöè.
- Î, ñòèãà âå÷å - êàçà Ðè÷è. - Ìðàçÿ äà ìè ñå ôóêàò.
- Àìè êàêâî ùå ðå÷åø çà òîâà? - íåæíî ñå óñìèõíà Áåâúðëè.
Òÿ ðàçäâèæè ðúêà è òîï÷åòî çàïîäñêà÷à íàãîðå-íàäîëó êàòî íà ïðóæèíà. Çàâúðøè ñ äâà øèðîêè êðúãà (ïðè òîâà åäâà íå óäàðè íÿêàêâà êóöóêàùà ñòàðèöà, êîÿòî ãè èçãëåäà ñâèðåïî). Ñåòíå èãðà÷êàòà îòíîâî ñå îçîâà â äëàíòà é ñ èäåàëíî íàâèòà âðúâ÷èöà. Áåâ ÿ âúðíà íà Ðè÷è è ïàê ñåäíà. Ðè÷è ñå íàñòàíè äî íåÿ, çÿïíàë îò èñêðåíî âúçõèùåíèå. Áåâ ãî ïîãëåäíà è ñå èçêèñêà.
- Çàòâîðè ñè óñòàòà, ÷å ùå ëàïíåø ìóõà.
Ðè÷è çàòâîðè óñòà è çúáèòå ìó òðàêíàõà.
- Îñâåí òîâà ïîñëåäíîòî ñè áåøå ÷èñò êúñìåò. Çà ïðúâ ïúò ïðàâÿ äâà êðúãà áåç äà ñúðêàì.
Êðàé òÿõ âå÷å ìèíàâàõà ãðóïè÷êè õëàïåòà, çàáúðçàíè êúì êèíîòî. Ìÿðíàõà ñå Ïèòúð Ãîðäúí è Ìàðøà Ôåéäúí. Çëèòå åçèöè ðàçïðàâÿõà, ÷å ñà ãàäæåòà, íî Ðè÷è ïðåäïîëàãàøå, ÷å õîäÿò çàåäíî ïðîñòî çàùîòî æèâåÿò âðàòà äî âðàòà íà Óåñò Áðîäóåé, ïúê è òúïàöè êàòî òÿõ íåñúìíåíî ñå íóæäàåõà îò âçàèìíà ïîäêðåïà è ñèìïàòèÿ. Ìàêàð ÷å áåøå åäâà íà äâàíàéñåò ãîäèíè, Ïèòúð Ãîðäúí âå÷å ñúáèðàøå áîãàòà ðåêîëòà ìëàäåæêè ïúïêè. Ïîíÿêîãà ñå ìîòàåøå ñ Áàóúðñ, Êðèñ è Õúãèíñ, íî íå ìó ñòèñêàøå äà ïðåäïðèåìå íåùî ñàìîñòîÿòåëíî.
Ïèòúð ñå îçúðíà êúì äâàìàòà íà ïåéêàòà è ïðîïÿ:
- Ðè÷ è Áåâúðëè ñåäÿò, íîùíè ñâåòèëà áðîÿò. Ïå-öå, ïå-ëóâ, ïå-êè. Ïúðâî ìåíå, ïîñëå òåáå...
- ... ïîñëå Ðè÷ äóíäóðêà áåáå! - äîâúðøè Ìàðøà ñ èäèîòñêè ñìÿõ.
- Çàïîâÿäàé äà ñåäíåø, ñëàäóð÷å - îòâúðíà Áåâ è ðàçìàõà ñðåäåí ïðúñò.
Ìàðøà âúçìóòåíî èçâúðíà ãëàâà, ñÿêàø íå ìîæåøå äà ïîâÿðâà, ÷å èìà òîëêîâà íåâúçïèòàíè õîðà. Ãîðäúí ÿ ïðåãúðíà è ïîäâèêíà ïðåç ðàìî êúì Ðè÷è:
- Ïàê ùå ñå âèäèì, î÷èëàðêî.
- Ùå âèäèø íà áàáà ñè ôóñòàòà - çàòàïè ãî Ðè÷è îñòðîóìíî (ìàêàð è íå òâúðäå ñìèñëåíî).
Áåâúðëè ùåøå äà ïðèïàäíå îò ñìÿõ. Çà ìèã ñå ïîäïðÿ âúðõó ðàìîòî íà Ðè÷è è òîé óñïÿ äà ñè ïîìèñëè, ÷å èìà íåùî ïðèÿòíî â òîçè äîïèð è ÷óâñòâîòî çà áëèçîñò ñ êðåõêîòî òÿëî. Ïîñëå Áåâ ñå èçïðàâè.
- Áðåé, ÷å ñà ïðåôúðöóíåíè! - âúçêëèêíà òÿ.
- Äà, Ìàðøà Ôåéäúí ñèãóðíî ïèêàå ðîçîâà âîäà - êàçà Ðè÷è è Áåâúðëè ïàê ñå ðàçêèñêà.
- Øàíåë íîìåð ïåò - ãëóõî èçáúáðè òÿ, ïðèòèñêàéêè óñòàòà ñè ñ äëàíè.
- ×å êàê èíà÷å - ñúãëàñè ñå Ðè÷è, ìàêàð äà íÿìàøå ïðåäñòàâà êàêúâ å òîÿ Øàíåë íîìåð ïåò. - Áåâ?
- Êàêâî?
- Ìîæåø ëè äà ìå íàó÷èø êàê äà âúðòÿ éî-éî?
- Ñèãóðíî. Íå ñúì îïèòâàëà äà ó÷à íÿêîãî.
- Àìè òè êàê óñïÿ? Êîé òå íàó÷è?
Òÿ ìó õâúðëè ïðåçðèòåëåí ïîãëåä.
- Íèêîé íå ìå å ó÷èë. Ñàìà ñå íàó÷èõ. Êàêòî è äà âúðòÿ áàñòóí÷å. Ñòðàõîòíà ñúì íà...
- Âúâ âàøèÿ ðîä íå ñòðàäàòå îò èçëèøíà ñêðîìíîñò - âäèãíà î÷è êúì íåáåòî Ðè÷è.
- Äîáðå äå, êàêâî äà ïðàâÿ, êàòî íàèñòèíà ñúì ñòðàõîòíà? Îáà÷å íå ñúì âçèìàëà óðîöè èëè íåùî ïîäîáíî.
- Íàèñòèíà ëè ìîæåø äà âúðòèø áàñòóí÷å?
- Åñòåñòâåíî.
- Â ãèìíàçèÿòà ñèãóðíî ùå òå ñëîæàò äà âîäèø ìàæîðåòêèòå íà ïàðàä, à?
Òÿ ñå óñìèõíà. Ðè÷è íèêîãà íå áå âèæäàë ïîäîáíà óñìèâêà. Áåøå åäíîâðåìåííî ìúäðà, öèíè÷íà è òúæíà. Íåâîëíî ñå îòäðúïíà îò íåçíàéíàòà é ìîù, ñúùî êàêòî áå îòñêî÷èë, êîãàòî îæèâÿ ñíèìêàòà â àëáóìà íà Äæîðäæè.
- Òîâà å çà ìîìè÷åòà êàòî Ìàðøà Ôåéäúí - êàçà Áåâ. - Èëè Ñàëè Ìþëåð è Ãðåòà Áàóè. Ìîìè÷åòà, äåòî ïèêàÿò ðîçîâà âîäà. Áàùèòå èì äàâàò íà ó÷èëèùåòî ïàðè çà ñïîðòíèòå åêèïè è óíèôîðìèòå. Òàíòî çà òàíòî. Íèêîãà íÿìà äà ìå âçåìàò ïðè ìàæîðåòêèòå.
- Áîæè÷êî, Áåâ, íå áèâà òàêà äà...
- Áèâà, ùîì å âÿðíî. - Òÿ âäèãíà ðàìåíå. - Íå ìè ïóêà. Çà êàêâî ìè å äà ñå ïðåìÿòàì è äà ñè ïîêàçâàì ãàùèòå ïðåä ìèëèîí çÿïà÷è? Ãëåäàé, Ðè÷è. Âèæ ñåãà.
Â ñëåäâàùèòå äåñåò ìèíóòè Áåâ ñå çàå äà ìó ïîêàæå êàê äà çàäúðæè òîï÷åòî íåïîäâèæíî. Êúì êðàÿ íà óðîêà Ðè÷è âçå íàèñòèíà äà ñõâàùà, ìàêàð ÷å óñïÿâàøå äà ãî âúðíå íàãîðå ñàìî äî ñðåäàòà íà âðúâ÷èöàòà.
- Íå äúðïàø äîñòàòú÷íî ðÿçêî, òàì å öÿëàòà ðàáîòà - çàÿâè Áåâ.
Ðè÷è ïîãëåäíà ÷àñîâíèêà íàä îòñðåùíàòà êàíòîðà è ñêî÷è, ïðèáèðàéêè èãðà÷êàòà â çàäíèÿ ñè äæîá.
- Îëåëå, òðÿáâà äà áÿãàì, Áåâ. Èìàõ ñðåùà ñ Êàìàðàòà. Ùå ñè ðå÷å, ÷å ñúì ìó âúðçàë òåíåêèÿ.
- Êîé å Êàìàðàòà?
- À, Áåí Õàíñêîì. Àç îáà÷å ìó âèêàì Êàìàðàòà. Íàëè çíàåø, êàòî áîðåöà - Êúëàóí Êàìàðàòà.
Áåâúðëè ñå íàâúñè.
- Íå ñè ìíîãî ó÷òèâ. Áåí ìè õàðåñâà.
- Íå ìîé äà ìà áèåø, ãîñäàðþ! - èçïèñêà Ðè÷è ñ Ãëàñà íà Ïèêàíèíè, êàòî âúðòåøå êîìè÷íî î÷è è êúðøåøå ðúöå. - Íå ìîé äà ìà øèáàø ñ òîç êàìøèê, àç øà ñàì êðîòêî íåãðî, ãîñïîæà, àç øà...
- Ðè÷è! - òèõè÷êî êàçà Áåâ.
Ðè÷è çàðÿçà Ãëàñà.
- È àç ãî õàðåñâàì - êàçà òîé. - Ïðåäè äâà äíè ïîñòðîèõìå áåíò â Ïóùèíàêà è...
- Òàì ëè õîäèòå? Òàì ëè èãðàåòå ñ Áåí?
- Åñòåñòâåíî. Öÿëà òàéôà ñìå. Äîëó å ñòðàøíî ãîò. - Ðè÷è ïàê ñå îçúðíà êúì ÷àñîâíèêà. - Íàèñòèíà òðÿáâà äà íàïóñêàì ñöåíàòà. Áåí ùå ìå ÷àêà.
- Äîáðå.
Òîé ïîìúë÷à, çàìèñëè ñå è ïðåäëîæè:
- Åëà è òè, àêî íÿìàø äðóãà ðàáîòà.
- Áåç ïàðè ñúì, êàçàõ òè âå÷å.
- Àç ùå òè âçåìà áèëåò. Èìàì äâà äîëàðà.
Òÿ ìåòíà îñòàòúêà îò ñëàäîëåäà â áëèçêîòî êîø÷å çà ñìåò. Ïîñëå îòïðàâè êúì Ðè÷è áèñòúð ñèâî-ñèíêàâ ïîãëåä. Â êðàñèâèòå é î÷è òðåïòåøå ñäúðæàíà íàñìåøêà. Äåìîíñòðàòèâíî ñè ïîîïðàâè êîñàòà è çàïèòà:
- Î, ñêúïè, íà ñðåùà ëè ìå êàíèø?
Çà ìèã Ðè÷è ñå ñòúïèñà - íåùî òâúðäå ðÿäêî çà íåãî. Äàæå óñåòè êàê áóçèòå ìó ïëàìâàò. Áåøå íàïðàâèë ñúâúðøåíî íîðìàëíî ïðåäëîæåíèå, êàêòî íà Áåí... ñàìî ÷å ïðåä Áåí ìàé áå ñïîìåíàë íåùî çà âðúùàíå íà äúëãà, à? Äà. À íà Áåâúðëè - íèòî äóìèöà.
Èçâåäíúæ Ðè÷è ñå ïî÷óâñòâóâà íÿêàê ñòðàííî. Áå ñâåë î÷è, çà äà ñå ñïàñè îò íàñìåøëèâèÿ ïîãëåä è íåíàäåéíî îòêðè, ÷å äîêàòî Áåâ õâúðëÿøå ñëàäîëåäà, ïîëàòà é ñå å íàäèãíàëà è ñåãà ñå âèæäàò êîëåíåòå. Íàäèãíà ãëàâà, íî è òîâà íå ïîìîãíà - èçïðå÷èõà ìó ñå äâå íàïúïâàùè ãúðäè÷êè.
Êàêòî âèíàãè â ìèã íà îáúðêâàíå, Ðè÷è ïîäèðè ñïàñåíèå â àáñóðäà.
- Äà! Ñðåùà! - ïðîâèêíà ñå òîé è ðóõíà íà êîëåíå ñúñ ñïëåòåíè ïðúñòè. - Ìîëÿ òå, åëà! Ìîëÿ òå! Ùå òóðíà êðàé íà æèâîòà ñè, àêî îòêàæåø, òúé íå å ëè? ×óëà äà ñè?
- Î, Ðè÷è, òîëêîâà ñè ñìàõíàò - êàçà òÿ è ïàê ñå èçêèñêà... àëà íå ïëúçíà ëè ëåêà ðóìåíèíà ïî áóçèòå é? Ìîæå áè äà, íî îò òîâà èçãëåæäàøå îùå ïî-êðàñèâà. - Ñòàâàé äîäåòî íå ñà òå àðåñòóâàëè.
Òîé ñòàíà è ïàê ñå òðúñíà íà ïåéêàòà. Äóøåâíîòî ìó ðàâíîâåñèå ñå çàâðúùàøå. Òàêà ñè áåøå - çàêúñàø ëè, ñàìî íÿêîÿ ùóðîòèÿ ùå òå îïðàâè.
- Èäâàø ëè?
- Äàäåíî - êàçà Áåâ. - Ìíîãî òè áëàãîäàðÿ. Ïðåäñòàâè ñè ñàìî! Ïúðâàòà ìè ñðåùà. Êàê ëè ùå äî÷àêàì âå÷åðòà, ÷å äà ñè ÿ çàïèøà â äíåâíèêà? 
Òÿ ïðèòèñíà äëàíè ìåæäó íàïúïâàùèòå ñè ãúðäè, çàïúðõà ñ ìèãëè è ñå ðàçñìÿ.
- Å, ñòèãà âå÷å ñ òàÿ ñðåùà - êàçà Ðè÷è.
Áåâúðëè âúçäúõíà.
- Íÿìàø ðîìàíòè÷íà äóøà è òîâà ñè å.
- Àäñêè ñè ïðàâà.
È âñå ïàê Ðè÷è èçïèòâàøå ñìúòíî çàäîâîëñòâî. Ñâåòúò èçâåäíúæ ìó ñå ñòîðè áåçêðàéíî âåäúð è äðóæåëþáåí. Íåâîëíî âçå äà ñå îçúðòà êúì Áåâ. Òÿ ãëåäàøå îòñðåùíèòå âèòðèíè - ðîêëèòå è íîùíèöèòå â "Êîðíúë-Õîïëè", õàâëèèòå è òåíäæåðèòå â "Íàìàëåíè öåíè", à Ðè÷è êðàäåøêîì ñúçåðöàâàøå ðèæèòå êúäðèöè, èçâèâêàòà íà áðàäè÷êàòà é. Çàáåëÿçà êàê èçÿùíî èçëèçàò îò áëóçàòà ãîëèòå é ðàìåíå. Çàáåëÿçà ïðåçðàìêàòà íà êîìáèíåçîí÷åòî. Âñè÷êè òèÿ íåùà ìó äîñòàâÿõà íàñëàäà. Ñàì íå çíàåøå çàùî, àëà ñòàíàëîòî â ñòàÿòà íà Äæîðäæ Äåíáðîó ñåãà ìó èçãëåæäàøå ïî-äàëå÷íî è íåçíà÷èòåëíî îò êîãàòî è äà áèëî. Âðåìå áå äà òðúãâà, äà ñå ñðåùíå ñ Áåí, íî ùåøå äà ïîñåäè îùå ìúíè÷êî, äîêàòî Áåâúðëè çÿïà âèòðèíèòå, çàùîòî ìó áåøå ïðèÿòíî äà ÿ ãëåäà, äà áúäå äî íåÿ.


                        9.

Õëàïåòàòà ñå òúëïÿõà ïðåä ãèøåòî íà êàñèåðêàòà, ïîäàâàõà ïî ÷åòâúðò äîëàð çà áèëåò è âëèçàõà âúâ ôîàéåòî. Êàòî íàäíèêíà ïðåç ñòúêëåíàòà âðàòà, Ðè÷è çúðíà ñòúëïîòâîðåíèå ïðåä ñëàäêàðñêèÿ ùàíä. Àâòîìàòúò çà ïóêàíêè ðàáîòåøå íà ïðåäåëíè îáîðîòè, ðúñåøå öàðåâèöà è êàïà÷åòî ìó ïîäñêà÷àøå íàãîðå-íàäîëó. Îò Áåí íÿìàøå è ñëåäà. Ðè÷è çàïèòà Áåâúðëè äàëè íå ãî å çúðíàëà. Òÿ ïîêëàòè ãëàâà.
- Ìîæå âå÷å äà å âúòðå.
- Òîé êàçà, ÷å íÿìà ïóêíàòà ïàðà. À ïúê Äúùåðÿòà íà Ôðàíêåíùàéí íå ïóñêà íèêîãî áåç áèëåò.
Ðè÷è ïîñî÷è ñ ïàëåö êúì ìèñèñ Êîóë, êîÿòî ðàáîòåøå êàòî êàñèåðêà â "Àëàäèí" îùå îò âðåìåòî íà íåìèòå ôèëìè. ßðêî êúíîñàíàòà é êîñà áåøå òîëêîâà ðÿäêà, ÷å ïðåç íåÿ ñå âèæäàøå êîæàòà íà ÷åðåïà. Èìàøå îãðîìíè ïðîâèñíàëè óñòíè è ãè ìàæåøå ñ ëèëàâî ÷åðâèëî. Ïî áóçèòå é àëåíååõà ïåòíà îò ðóæ. Âåæäèòå é áÿõà èçðèñóâàíè ñ ÷åðåí ìîëèâ. Ìèñèñ Êîóë ñå äúðæåøå ñúâúðøåíî äåìîêðàòè÷íî. Ìðàçåøå âñè÷êè äåöà ïîðàâíî.
- Àìà ÷å ðàáîòà, íå èñêàì äà âëèçàì áåç íåãî, îáà÷å êèíîòî ùå çàïî÷íå - êàçà Ðè÷è. - Êúäå ñå ìîòàå, äà ãî âçåìàò ìúòíèòå?
- Ìîæåø äà ìó îñòàâèø áèëåò íà êàñàòà - ëîãè÷íî ïðåäëîæè Áåâ. - Êàòî äîéäå...
Íî òî÷íî â òîçè ìîìåíò Áåí èçñêî÷è èççàä úãúëà íà Ñåíòúð è Ìàêëèí ñòðèéò. Ïóõòåøå êàòî ëîêîìîòèâ è êîðåìúò ìó ïîäñêà÷àøå ïîä àíöóãà. Çúðíà Ðè÷è è ïîíå÷è äà ðàçìàõà ðúêà. Ñåòíå çúðíà Áåâ è ðúêàòà ìó çàñòèíà âúâ âúçäóõà. Çà ìèã î÷èòå ìó ñå ðàçøèðèõà. Òîé äîâúðøè æåñòà è áàâíî çàêðà÷è íàñðåùà èì.
- Çäðàñòè, Ðè÷è - êàçà Áåí è ñòðåëíà Áåâúðëè ñ êðàòúê ïîãëåä. Ñÿêàø ñå áîåøå, ÷å àêî ïðåêàëè ñ ãëåäàíåòî, ùå ïîñëåäâà âçðèâ. - Çäðàñòè, Áåâ.
- Çäðàâåé, Áåí - îòâúðíà òÿ.
Ïîìåæäó èì íàòåãíà ñòðàííî ìúë÷àíèå - íå òîëêîâà íåëîâêî, êîëêîòî íÿêàê ìîãúùî, ïîìèñëè Ðè÷è. È óñåòè íåÿñíà òðúïêà íà ðåâíîñò, çàùîòî ìåæäó äâàìàòà áå ïðåëåòÿëî íåùî, à òîé îñòàâàøå èçâúí íåãî, êàêâîòî è äà áå òî.
- Çäðàñòè áå, Êàìàðà! - âúçêëèêíà òîé. - Áÿõ ñè ðåêúë, ÷å òå å õâàíàëî øóáåòî. Òèÿ ñòðàõîòèè ùå òè ñìúêíàò ïîíå ïåò êèëà îò ùåäðî íàäàðåíîòî òÿëî. Åõà-à, åõà-à, ùå òè ïîáåëåå êîñàòà, ìîì÷å. Òúé ùå òðåïåðèø íà èçëèçàíå, ÷å ùå òðÿáâà äà òè ïîìàãàò ñ ðèòíèöè.
Ðè÷è òðúãíà êúì êàñàòà, íî Áåí ãî õâàíà çà ðàìîòî. Îïèòà äà êàæå íåùî, çúðíà óñìèâêàòà íà Áåâúðëè, çàäàâè ñå è òðÿáâàøå äà çàïî÷íå îòíîâî.
- Îòäàâíà ñúì òóê - îáÿñíè òîé, - îáà÷å ñå ñêðèõ çàä úãúëà êàòî äîéäîõà îíèÿ òèïîâå.
- Êîè òèïîâå? - çàïèòà Ðè÷è, íî âå÷å ïîäîçèðàøå çà êîãî ñòàâà äóìà.
- Õåíðè Áàóúðñ, Âèêòîð Êðèñ, Áúëâî÷à Õúãèíñ. È îùå íåêîëöèíà.
Ðè÷è ïîäñâèðíà.
- Ñèãóðíî âå÷å ñà â ñàëîíà. Íå ãè âèäÿõ äà ñå ðåäÿò çà áîíáîíè.
- Äà, è àç òúé ìèñëÿ.
- Íà òÿõíî ìÿñòî íå áèõ ñè õàð÷èë ïàðèòå çà ôèëìè íà óæàñà - êàçà Ðè÷è. - Ïðîñòî ùÿõ äà ñè ñòîÿ ó äîìà è äà çÿïàì â îãëåäàëîòî. Ãîëÿìà èêîíîìèÿ.
Áåâúðëè èçáóõíà â áåçãðèæåí ñìÿõ, íî Áåí ñå óñìèõíà åäâà-åäâà. Ìîæå áè ìèíàëàòà ñåäìèöà Õåíðè Áàóúðñ âúçíàìåðÿâàøå ñàìî äà ãî ïîíàáèå, íî ñåãà òâúðäî ñå êàíåøå äà ãî î÷èñòè. Áåí íÿìàøå íèêàêâè èëþçèè ïî âúïðîñà.
- Çíàåø ëè êàêâî - êàçà Ðè÷è. - Ùå ñå êà÷èì íà áàëêîíà. Òå âå÷å ñà ñåäíàëè äîëó, íà âòîðè èëè òðåòè ðåä, ñ êðàêà íà îáëåãàëêèòå.
- Ñèãóðåí ëè ñè? - çàïèòà Áåí. Íå çíàåøå äàëè Ðè÷è ðàçáèðà êàêâà áåëÿ ìîãàò äà ñè íàâëåêàò ñ îíèÿ òèïîâå... è åñòåñòâåíî, íàé-âå÷å ñ Õåíðè.
Ðè÷è, êîéòî ïðåäè òðè ìåñåöà ñå áå ðàçìèíàë íà êîñúì ñ æåñòîê ïîáîé îò ñòðàíà íà Õåíðè è ñìàõíàòèòå ìó ïðèÿòåë÷åòà (áåøå óñïÿë äà ñå óêðèå, ïðåäñòàâåòå ñè, â ùàíäà çà èãðà÷êè íà óíèâåðñàëíèÿ ìàãàçèí), çíàåøå çà âåñåëàòà êîìïàíèÿ ìíîãî ïîâå÷å, îòêîëêîòî ïðåäïîëàãàøå Áåí.
- Àêî íå áÿõ ñèãóðåí, èçîáùî íÿìàøå äà âëÿçà - îòâúðíà òîé. - Îáè÷àì êèíîòî, Êàìàðà, íî íå ìè ñå óìèðà çà íåãî.
- Îñâåí òîâà, àêî íè çàêà÷àò, ùå âèêíåì Ôîêñè äà ãè èçõâúðëè - äîáàâè Áåâ.
Ôîêñè áåøå óïðàâèòåëÿò íà "Àëàäèí" ìèñòúð Ôîêñóúðò - ìúðøàâ, ñìóãúë è íàâúñåí ÷îâå÷åö. Â ìîìåíòà ïðîäàâàøå ñëàäêèøè è íàðåæäàøå ìîíîòîííî: "Ïàçåòå ñè ðåäà, ïàçåòå ñè ðåäà, ïàçåòå ñè ðåäà". Ñ îðúôàíèÿ ñìîêèíã è ïîæúëòÿëàòà çàõàáåíà ðèçà ïðèëè÷àøå íà îòäàâíà ôàëèðàë ïðåäïðèåìà÷.
Áåí íåäîâåð÷èâî ïðåõâúðëÿøå ïîãëåä îò Áåâ è Ðè÷è êúì Ôîêñè è îáðàòíî.
- Íå ìîæåø äà èì ïîä÷èíèø öåëèÿ ñè æèâîò, ÷îâå÷å - òèõî êàçà Ðè÷è. - Íå ãî ëè ðàçáèðàø?
- Ìàé ñè ïðàâ - âúçäúõíà Áåí.
Âñúùíîñò íå áåøå óáåäåí... íî ïðèñúñòâèåòî íà Áåâúðëè èçìåíÿøå ïîëîæåíèåòî ïî íàé-áåçóìåí íà÷èí. Àêî ÿ íÿìàøå, áè ñå îïèòàë äà óáåäè Ðè÷è, ÷å ùå å ïî-äîáðå äà èäàò íà êèíî íÿêîé äðóã äåí. À àêî Ðè÷è íå ñå ñúãëàñåøå, Áåí íàâÿðíî ùåøå äà ñè òðúãíå. Íî Áåâ áåøå òóê. Íå èñêàøå òÿ äà ãî ñìåòíå çà ñòðàõëèâåö. À ìèñúëòà äà ñåäè ñ íåÿ íà áàëêîíà, â òúìíîòî (ìàêàð ÷å Ðè÷è íàé-âåðîÿòíî ùåøå äà ñåäíå ïîìåæäó èì), áåøå íåâåðîÿòíî ïðèâëåêàòåëíà.
- Ùå èç÷àêàìå äà ïî÷íå ôèëìúò, ïîñëå âëèçàìå - êàçà Ðè÷è. Óõèëè ñå è ùèïíà Áåí ïî ðúêàòà. - Ìàéíàòà ìó, Êàìàðà, âåäíúæ ñå ìðå.
Áåí ñêëþ÷è âåæäè è èçñóìòÿ âåñåëî. Ðè÷è ñå ðàçñìÿ. Áåâúðëè ãè ïîîãëåäà è çàïðèãëàñÿ íà ñìåõà.
Ðè÷è îòíîâî ñå óïúòè êúì êàñàòà. Ìèñèñ Êîóë ïðåçðèòåëíî ïîäâè âèîëåòîâèòå ñè óñòíè.
- Äîéáúð òè äåí, äðàãà ëåéäè - ïîçäðàâè Ðè÷è ñ èçèñêàíèÿ Ãëàñ íà áàðîí Äóïåáàðñúí. - Èçïàäíàë ñúì â êðàéíà íþæäà äà ïîëþ÷à òðè áèëè-áèëè çà âàøòå ìèëè ñòàðè àìåðèêàíñêè êèíåìàòîãðàôèéêè.
- Íå äðúíêàé, ìîì÷å, àìè êàçâàé êàêâî èñêàø - èçëàÿõà âèîëåòîâèòå óñòíè ïðåç êðúãëàòà äóïêà â ñòúêëîòî.
Èçðèñóâàíèòå âåæäè çàïîäñêà÷àõà íàãîðå-íàäîëó è íåùî â òîâà äâèæåíèå òîëêîâà ðàçñòðîè Ðè÷è, ÷å òîé êðîòêî ïúõíà ñìà÷êàíèÿ äîëàð ïðåç ïðîöåïà è èçìúíêà:
- Òðè, ìîëÿ.
Îòâúòðå èçõâðúêíàõà òðè áèëåòà. Ðè÷è ãè âçå. Çëîâåùàòà êàñèåðêà èçòëàñêà ïðåç ïðîöåïà ÷åòâúðò äîëàð ðåñòî.
- Áåç ïàêîñòè, áåç çàìåðÿíå ñ êóòèè îò ïóêàíêè, áåç âèêàíå, áåç òè÷àíå èç ôîàéåòî è ñàëîíà.
- Äà, ãîñïîæî - îòâúðíà Ðè÷è è ñå îòòåãëè êúì Áåí è Áåâ. Óõèëè ñå è ñïîäåëè: - Çíàåòå ëè, òîïëî ìè ñòàâà íà ñúðöåòî, êàòî âèäÿ êîëêî îáè÷à äåöàòà òàÿ äúðòîôåëíèöà.
Ïîñòîÿõà îùå ìàëêî, ÷àêàéêè ôèëìúò äà çàïî÷íå. Êàñèåðêàòà ãè ãëåäàøå ïîäîçðèòåëíî îò ñòúêëåíàòà ñè êëåòêà. Ðè÷è ðàçêàçâàøå íà Áåâ çà áåíòà â Ïóùèíàêà, ïóñêàéêè ðåïëèêèòå íà ìèñòúð Íåë ñ íîâèÿ ñè Ãëàñ íà Èðëàíäñêîòî ÷åíãå. Ñêîðî ìîìè÷åòî ñå ðàçêèñêà, à ñëåä îùå ìàëêî âçå äà ñå ïðåâèâà îò ñìÿõ. Äàæå Áåí ñå ïîäñìèâàøå, ìàêàð ÷å íåïðåñòàííî âúðòåøå î÷è òó êúì ñòúêëåíàòà âðàòà íà Àëàäèí, òó êúì ëèöåòî íà Áåâúðëè.


                        10.

Íà áàëêîíà áåøå ÷óäåñíî. Äîêàòî ñìåíÿõà ðîëêàòà íà "Àç áÿõ ìëàäèÿò Ôðàíêåíùàéí", Ðè÷è çàáåëÿçà ëàéíàðñêàòà òàéôà íà Õåíðè Áàóúðñ. Òî÷íî êàêòî áå ïðåäïîëàãàë - äîëó íà âòîðèÿ ðåä. Áÿõà ïåòèìà èëè øåñòèìà - ó÷åíèöè îò ïåòè, øåñòè è ñåäìè êëàñ, âñè÷êè ñ ÷åðíè ïîëóáîòóøè, âäèãíàòè âúðõó îáëåãàëêèòå îòïðåä. Ôîêñè èäâàøå è èì íàðåæäàøå äà ñè ñâàëÿò êðàêàòà. Ñâàëÿõà ãè. Ôîêñè ñè òðúãâàøå. Áîòóøèòå íåçàáàâíî ñå îêàçâàõà íà îáëåãàëêèòå. Ñëåä ïåò-äåñåò ìèíóòè Ôîêñè ñå âðúùàøå è âñè÷êî ïî÷âàøå îòíà÷àëî. Íå ìó ñòèñêàøå äà ãè èçõâúðëè è òå îòëè÷íî ãî çíàåõà.
Ôèëìèòå áÿõà ðàçêîøíè. Ìëàäèÿò Ôðàíêåíùàéí ñå îêàçà ãðîçåí òúêìî êàêòî ñè ìó å ðåä. Àëà ìëàäèÿò âúðêîëàê áåøå íÿêàê ïî-ñòðàøåí... ìîæå áè çàùîòî èçãëåæäàøå è ìúíè÷êî ïå÷àëåí. Íå áåøå âèíîâåí çà ñòàíàëîòî. Åäèí õèïíîòèçàòîð ãî ïðåöàêà, íî óñïÿ ñàìî çàùîòî õëàïåòî, êîåòî ñå ïðåâúðíà âúâ âúðêîëàê, òðóïàøå â äóøàòà ñè ãíÿâ è çëîáà. Ðè÷è íåâîëíî ñå çàïèòà êîëêî ëè õîðà ïî ñâåòà òàÿò ïîäîáíè ÷óâñòâà. Õåíðè Áàóúðñ áåøå íàïðàâî òúïêàí ñúñ çëîáà, îáà÷å íå ñè ïðàâåøå òðóäà äà ÿ êðèå.
Áåâúðëè ñåäåøå ìåæäó ìîì÷åòàòà, âçèìàøå ïóêàíêè îò òåõíèòå êóòèè, ïèùåøå, çàêðèâàøå î÷è, îò âðåìå íà âðåìå ñå ñìååøå. Êîãàòî âúðêîëàêúò äåáíåøå ìîìè÷åòî, êîåòî èãðàå ãèìíàñòèêà â ñïîðòíàòà çàëà ñëåä ÷àñîâåòå, òÿ ïðèòèñíà ëèöå êúì ðàìîòî íà Áåí è Ðè÷è ÷ó èçíåíàäàíàòà âúçäèøêà íà äåáåëàêà âúïðåêè ïèñúöèòå íà äâåñòà õëàïåòà â ñàëîíà ïîä òÿõ.
Íàé-ñåòíå âúðêîëàêúò áå óáèò. Âúâ ôèíàëíàòà ñöåíà åäíî ÷åíãå çàìèñëåíî êàçà íà êîëåãàòà ñè, ÷å òîâà áè òðÿáâàëî äà óáåäè õîðàòà äà íå ñè èãðàÿò ñ íåùà, êîèòî å ïî-äîáðå äà ñå îñòàâÿò Áîãó. Çàâåñàòà çàêðè åêðàíà è ëàìïèòå ñâåòíàõà. Ãðúìíàõà ðúêîïëÿñêàíèÿ. Ðèêè ñå ÷óâñòâóâàøå ñúâñåì äîâîëåí âúïðåêè ëåêîòî ãëàâîáîëèå. Ñèãóðíî ïàê òðÿáâàøå äà õîäè ïðè î÷íèÿ äîêòîð äà ìó ñìåíÿò î÷èëàòà. Ìðà÷íî ñè ïîìèñëè, ÷å äîäåòî çàâúðøè ó÷èëèùå, ìàé ùå íîñè øèøåòà îò Êîêà Êîëà.
Áåí ãî äðúïíà çà ðúêàâà.
- Âèäÿõà íè, Ðè÷è - ïðîøåïíà òîé ñ ïðåñúõíàëî îò óæàñ ãúðëî.
- Ú?
- Áàóúðñ è Êðèñ. Äîêàòî èçëèçàõà, ïîãëåäíàõà íàãîðå. Âèäÿõà íè!
- Äîáðå äå, äîáðå - êàçà Ðè÷è. - Ñïîêîéíî, Êàìàðà. Ñïîêîîîîéíî. Ùå èçëåçåì ïðåç çàäíàòà âðàòà. Íÿìà íèùî ñòðàøíî.
Ñëÿçîõà ïî ñòúëáèòå - Ðè÷è íà÷åëî, Áåâúðëè â ñðåäàòà, à â àðèåðãàðäà Áåí íà âñÿêà âòîðà êðà÷êà ñå îçúðòàøå ïðåç ðàìî.
- Îíèÿ òèïîâå íàèñòèíà ëè òè èìàò çúá, Áåí? - çàïèòà Áåâúðëè.
- Äà, òàêà èçãëåæäà - êèìíà Áåí. - Ïðåç ïîñëåäíèÿ ó÷åáåí äåí ñå ñáèõ ñ Õåíðè Áàóúðñ.
- Ïðåáè ëè òå?
- Íå ÷àê êîëêîòî ìó ñå ùåøå. Ñèãóðíî çàòîâà îùå áåñíåå.
- Õàíê-òàíê ñúùî ñè ïîèçïàòèë îò íàøèÿ ÷îâåê - ïðîøåïíà Ðè÷è. - Ïîíå òàêà ðàçïðàâÿò õîðàòà. Íå âÿðâàì äà ìó å áèëî ìíîãî ñëàäêî.
Òîé îòâîðè çàäíàòà âðàòà è òðèìàòà èçëÿçîõà â òåñíèÿ ïðîõîä ìåæäó "Àëàäèí" è Çàêóñâàëíÿòà íà Íàí. Îòêúì êîôèòå çà áîêëóê íÿêàêâà êîòêà èçñúñêà è õóêíà ïîêðàé òÿõ. Â êðàÿ íà ïðîõîäà èìàøå äúñ÷åí ñòîáîð. Êîòêàòà ñå èçêàòåðè ïî íåãî è èç÷åçíà. Íåéäå èçäðúí÷à òåíåêèåí êàïàê. Áåâ òðåïíà, ñãðàá÷è Ðè÷è çà ðàìîòî è ñå ðàçñìÿ íåðâíî.
- Ìàé îùå ñúì íàïëàøåíà îò ôèëìèòå - êàçà òÿ.
- Íÿìà çàùî... - çàïî÷íà Ðè÷è.
- Çäðàñòè, ñêàïàíÿê - îáàäè ñå èçîòçàä Õåíðè Áàóúðñ.
Òðèìàòà ñòðåñíàòî ñå çàâúðòÿõà. Íà âõîäà íà ïðîõîäà ñòîÿõà Õåíðè, Âèêòîð è Áúëâî÷à. Çàä òÿõ èìàøå îùå äâå ìîì÷åòà.
- Ìàìà ìó ñòàðà, çíàåõ ñè àç - èçñòåíà Áåí.
Ðè÷è ìèãîì ñå îáúðíà êúì "Àëàäèí", íî âðàòàòà âå÷å áåøå çàòâîðåíà è íÿìàøå íà÷èí äà ÿ îòâîðÿò îòâúí.
- Êàæè ïîñëåäíî ñáîãîì, ñêàïàíÿêî - èçðåâà Õåíðè è èçâåäíúæ ñå âòóðíà êúì Áåí.
Êàêòî òîãàâà, òàêà è ñëåä âðåìå, Ðè÷è èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å ñúáèòèÿòà ñà ñå ðàçâèëè êàòî íà êèíî - ïîäîáíè íåùà ïðîñòî íå ìîãàò äà ñå ñëó÷àò â ðåàëíèÿ æèâîò. Â ðåàëíèÿ æèâîò ïî-ìàëêèòå äåöà ÿäàò ïåðäàõ, ñúáèðàò ñè çúáèòå è õóêâàò êúì êúùè.
Íî òîçè ïúò íå ñòàíà òàêà.
Áåâúðëè ïðèñòúïè íàïðåä è ëåêî íàñòðàíè, êàòî ÷å èñêàøå äà ïîñðåùíå Õåíðè, ìîæå áè äàæå äà ìó ñòèñíå ðúêàòà. Ðè÷è ÷ó êàê òðàêàò ïîäêîâàíèòå ìó áîòóøè. Ïîäèð íåãî ñå çàäàâàõà Âèêòîð è Áúëâî÷à; äðóãèòå äâå ìîì÷åòà îñòàíàõà äà ïàçÿò èçõîäà.
- Îñòàâè ãî íà ìèðà! - èçêðåùÿ Áåâúðëè. - Ùî íå ñè íàìåðèø íÿêîé îò òâîÿòà êàòåãîðèÿ?
Áåç êàï÷èöà äæåíòúëìåíñêî ÷óâñòâî Õåíðè èçðúìæà:
- ×å òîé å ãîëÿì êîëêîòî êàìèîí ìà, êóðâî. À ñåãà ìè ñå ìàõàé îò...
Ðè÷è ïðîòåãíà êðàê. Íå ÷å èìàøå ïîäîáíî íàìåðåíèå. Êðàêúò ñå ðàçäâèæè ñàì, ñúùî êàêòî ïîíÿêîãà îò óñòàòà ìó ñúâñåì ñàìè÷êè èçñêà÷àõà íå òâúðäå çäðàâîñëîâíè ìàéòàïè. Õåíðè ñå íàòúêíà íà íåãî è ïîëåòÿ íàïðåä. Òóõëåíîòî ïîêðèòèå íà óëè÷êàòà áåøå õëúçãàâî, îáñèïàíî ñ áîêëóöè îò ïðåïúëíåíèòå êîôè çàä çàêóñâàëíÿòà. Õåíðè ñå ïúðçóëíà êàòî ïîâàëåí õîêåèñò.
Êîãàòî ñëåä ìèã âçå äà ñå íàäèãà, ðèçàòà ìó áåøå îáëåïåíà ñ ìëÿíî êàôå, êàë è ïðîãíèëè ëèñòà îò ìàðóëÿ.
- Î, ñåãà âå÷å ùå ÓÌÐÅÒÅ! - èçêðåùÿ òîé.
Äî òîçè ìîìåíò Áåí òðåïåðåøå îò óæàñ. Ñåãà íåùî â íåãî ñå ñêúñà. Íàäàäå ðåâ è ãðàáíà åäíà îò êîôèòå çà ñìåò. Êàêòî ÿ áå âäèãíàë íàä ãëàâàòà ñè, îáèëíî ïîðúñåí ñ áîêëóê, òîé çà ìèã íàèñòèíà çàïðèëè÷à íà Êúëàóí Êàìàðàòà. Ëèöåòî ìó áåøå áëåäî è èçêðèâåíî îò ÿðîñò. Çàïîêèòè êîôàòà. Òÿ ñå ñòîâàðè âúðõó êðúñòà íà Õåíðè è îòíîâî ãî ïðîñíà ïî î÷è.
- Äà ñå ìàõàìå! - âèêíà Ðè÷è.
Õóêíàõà êúì èçõîäà. Âèêòîð Êðèñ èì ïðåïðå÷è ïúòÿ. Áåí èçðåâà, íàâåäå ãëàâà è ñå çàáè êàòî òàðàí â êîðåìà íà Âèêòîð.
- Óóóóô! - èçïúøêà Âèêòîð è òóïíà ïî çàäíèê.
Áúëâî÷à ñãðàá÷è ñ ïúëíà øåïà êîñàòà íà Áåâúðëè è æåñòîêî ÿ çàâúðòÿ êúì òóõëåíèÿ çèä íà "Àëàäèí". Áåâúðëè îòñêî÷è îò ñòåíàòà è ïðîäúëæè äà òè÷à, ðàçòðèâàéêè ðàìîòî ñè. Ðè÷è ïîáÿãíà ïîäèð íåÿ, êàòî ìèìîõîäîì ãðàáíà êàïàêà îò åäíà êîôà çà ñìåò. Áúëâî÷à Õúãèíñ çàìàõíà íàñðåùà ìó ñ þìðóê ïî÷òè êîëêîòî ñâèíñêè áóò. Ðè÷è òëàñíà íàïðåä êðúãëîòî ïàð÷å ïîöèíêîâàíà ëàìàðèíà. Þìðóêúò íà Áúëâî÷à ñå ñòîâàðè âúðõó êàïàêà. Ðàçäàäå ñå ãðúìêî, åäâà ëè íå ìåëîäè÷íî áîíííãã! Ðè÷è óñåòè êàê ñèëàòà íà óäàðà ïðîáÿãâà ïî ðúêàòà ìó ÷àê äî ðàìîòî. Áúëâî÷à èçïèùÿ è çàïîäñêà÷à, ñòèñêàéêè ïðåìàçàíàòà ñè êèòêà.
- Íàòàì ñà øàòðèòå íà îòåöà ìîé - ñúîáùè ìó äîâåðèòåëíî Ðè÷è ñ òâúðäå ñíîñåí Ãëàñ íà Òîíè Êúðòèñ è õóêíà ñëåä Áåí è Áåâúðëè.
Êðàé èçõîäà åäíî îò ìîì÷åòàòà áå õâàíàëî Áåâúðëè. Áåí ñå áîðè÷êàøå ñ íåãî. Äðóãîòî ìîì÷å ãî ðèòàøå ïî çàäíèêà áåç îñîáåí ðåçóëòàò. Ðè÷è çàìàõíà ñ êðàê è íà ñâîé ðåä óëó÷è çàäíèêà íà ðèòàùèÿ. Îíÿ çàâè îò áîëêà. Ðè÷è ïðîòåãíà åäíàòà ñè ðúêà íà Áåâúðëè, äðóãàòà - íà Áåí.
- Áÿãàéòå! - âèêíà òîé.
Ìîì÷åòî, ñ êîåòî ñå áîðè÷êàøå Áåí, ïóñíà Áåâúðëè è çàìàõíà ñ þìðóê. Çà ìèã óõîòî íà Ðè÷è ñÿêàø èçáóõíà îò áîëêà, ïîñëå çàãúëõíà è ïëàìíà. Â ãëàâàòà ìó çàçâúíòÿ òúíè÷êà íîòêà. Ïîäîáåí çâóê ÷óâàø, êîãàòî ìåäèöèíñêàòà ñåñòðà â ó÷èëèùå òè ñëàãà ñëóøàëêè çà ïðîâåðêà íà ñëóõà.
Áÿãàõà ïî Ñåíòúð ñòðèéò. Õîðàòà ñå îáðúùàõà äà ãè ãëåäàò. Òúðáóõúò íà Áåí ïîäñêà÷àøå íàãîðå-íàäîëó. Êîñèòå íà Áåâúðëè ñå ðàçâÿâàõà. Ðè÷è ïóñíà Áåí è ïðèòèñíà çäðàâî î÷èëàòà ñè ñ ëÿâà ðúêà, çà äà íå ãè çàãóáè. Ãëàâàòà ìó îùå êúíòåøå, óõîòî ìó ñèãóðíî ùåøå äà ñå ïîäóå, àëà âúïðåêè âñè÷êî ñå ÷óâñòâóâàøå âåëèêîëåïíî. Ðàçñìÿ ñå. Áåâúðëè ìó çàïðèãëàñÿ. Áåí íå çàêúñíÿ äà ñå ïðèñúåäèíè êúì ñìåõà èì.
Ïðåñÿêîõà ïî Êîðò ñòðèéò è ðóõíàõà íà åäíà ïåéêà ïðåä ïîëèöåéñêèÿ ó÷àñòúê - çà ìîìåíòà òîâà èì ñå ñòðóâàøå åäèíñòâåíîòî ùî-ãîäå áåçîïàñíî ìÿñòî â Äåðè. Áåâúðëè ïðåìåòíà ðúöå ïðåç ðàìåíåòå íà Áåí è Ðè÷è. Ñòèñíà ãè ñ âñè÷êà ñèëà.
- Áåøå âåëèêî! - î÷èòå é èñêðÿõà. - Âèäÿõòå ëè îíèÿ òèïîâå? Âèäÿõòå ëè ãè?
- ×å êàê äà íå ñúì ãè âèäÿë? - èçïóõòÿ Áåí. - Âèäÿõ ãè è íå ùà ïîâå÷å äà ãè âèæäàì.
Îò òèÿ äóìè è òðèìàòà îòíîâî èçáóõíàõà â èñòåðè÷åí ñìÿõ. Ðè÷è âñå îùå î÷àêâàøå áàíäàòà íà Õåíðè äà èçíèêíå èççàä úãúëà íà Êîðò ñòðèéò è äà èì âèäè ñìåòêàòà íåçàâèñèìî îò ïîëèöåéñêèÿ ó÷àñòúê. Àëà íå ñïèðàøå äà ñå ñìåå. Áåâúðëè èìàøå ïðàâî. Áåøå âåëèêî.
- Êëóáúò íà Íåóäà÷íèöèòå ïóñêà Åäíà Ïî-ßêè÷êà! - âúçòîðæåíî çàêðåùÿ Ðè÷è. - Òðàêà-òðàêà-òðàê! - Òîé ñáðà äëàíè êðàé óñòàòà ñè è âêëþ÷è Ãëàñà íà Áåí Áúðíè: - Óõ-õà, ÓÕ-õà, ÓÕÀ-ËÀ, äå÷èöà!
Íÿêàêúâ ïîëèöàé ïîäàäå ãëàâà ïðåç îòâîðåíèÿ ïðîçîðåö íà âòîðèÿ åòàæ è êðåñíà:
- Åé, õëàïåòà, äà ñå ìàõàòå îòòóê! Íåçàáàâíî! Ìàðø íà ðàçõîäêà!
Ðè÷è îòâîðè óñòà äà èçðå÷å íÿêîÿ ìúäðîñò - ìîæå áè ñ íîâè÷êèÿ ñè Ãëàñ íà Èðëàíäñêîòî ÷åíãå - íî Áåí ãî ðèòíà ïî ãëåçåíà.
- Çàòâàðÿé ñè ÷îâêàòà, Ðè÷è - èçñúñêà òîé è ñàì íå ïîâÿðâà, ÷å å êàçàë ïîäîáíî íåùî.
- Âÿðíî, Ðè÷è - ïîòâúðäè Áåâúðëè è ãî èçãëåäà íåæíî. - Áè-áèï.
- Äîáðå äå - êàçà Ðè÷è. - Àìè ñåãà êàêâî âè ñå ïðàâè, ìîì÷åòà? Ñèãóð ùå ðå÷åòå äà ïîòúðñèì Õåíðè Áàóúðñ è äà ãî ïèòàìå èãðàå ëè ìó ñå "Ìîíîïîë".
- Ïåïåë òè íà åçèêà - êàçà Áåâ.
- Ú? Òóé ïúê êàêâî çíà÷è?
- Çàðåæè - ìàõíà ñ ðúêà Áåâ. - Íÿêîè ìîì÷åòà ñà òîëêîâà íåâåæè.
Èç÷åðâåí äî óøè, Áåí çàïèòà êîëåáëèâî:
- Çàáîëÿ ëè òå êîñàòà îäåâå, Áåâúðëè?
Òÿ ñå óñìèõíà òîïëî è â òîçè ìèã îêîí÷àòåëíî ñå óâåðè â íåùî, êîåòî áå ïîäîçèðàëà è ïðåäè - ÷å Áåí Õàíñêîì å ïîäàòåëÿò íà ïîùåíñêàòà êàðòè÷êà ñ ÷óäåñíîòî õàéêó.
- Íå, ñàìî ìúíè÷êî - êàçà òÿ.
- Äàéòå äà èäåì â Ïóùèíàêà - ïðåäëîæè Ðè÷è.
È òå îòèäîõà... èëè ïî-ñêîðî èçáÿãàõà â Ïóùèíàêà. Ïî-êúñíî Ðè÷è ùåøå äà ìèñëè, ÷å òàêà ñà ïîëîæèëè íà÷àëî íà ñúáèòèÿòà ïðåç öÿëîòî ïðåäñòîÿùî ëÿòî. Ïóùèíàêúò ñå ïðåâúðíà â òÿõíî öàðñòâî. Ñúùî êàòî Áåí ïðåäè áîÿ ñ ãîëåìèòå ìîì÷åòà, Áåâúðëè íèêîãà íå áå ñëèçàëà äîëó. Äîêàòî êðà÷åõà â èíäèéñêà íèøêà ïî ïúòåêàòà, òÿ âúðâåøå ìåæäó äâàìàòà. Ïîëàòà é ñå ïîëþøâàøå ïðåêðàñíî è âòðåí÷åí â íåÿ Áåí óñåùàøå êàê ãî âðúõëèòàò ìîùíè âúëíè íà ÷óâñòâî, ìú÷èòåëíî êàòî ñòîìàøíè ñïàçìè. Ïàê áåøå ñ ãðèâíè÷êà íà ãëåçåíà. Ëú÷èòå íà ñëåäîáåäíîòî ñëúíöå èãðàåõà âúðõó ïîçëàòàòà.
Ïðåñÿêîõà ïî êàìúíèòå ðúêàâà íà Êåíäúñêèã ìàëêî ïîä ìÿñòîòî, êúäåòî áÿõà èçãðàäèëè áåíòà (ïîòîêúò ñå ðàçäâîÿâàøå ñåäåìäåñåò ìåòðà ïî-íàãîðå, à äâåñòà ìåòðà ïî-íàäîëó ïî ïúòÿ ñè êúì ãðàäà äâåòå òå÷åíèÿ îòíîâî ñå ñëèâàõà), îòêðèõà íîâà ïúòåêà è íàêðàÿ èçëÿçîõà ïðåä èçòî÷íèÿ ðúêàâ, êîéòî áåøå ìíîãî ïî-øèðîê îò çàïàäíèÿ. Ðåêàòà èñêðåøå â ìåêèÿ ñëåäîáåä. Îòëÿâî Áåí çàáåëÿçà äâà îò ïîçíàòèòå áåòîííè öèëèíäðè ñ æåëåçíè êàïàöè íà âúðõà. Ìàëêî ïî-íàäîëó íàä âîäàòà ñòúð÷àõà øèðîêè áåòîííè òðúáè. Îò ðúáîâåòå èì ñå ñòè÷àõà ìúòíè ñòðóéêè. Íÿêîé äðèñêà â öåíòúðà è âñè÷êî ñòèãà äîòóê, ïîìèñëè Áåí êàòî ñè ñïîìíè îáÿñíåíèåòî íà ìèñòúð Íåë çà êàíàëèçàöèîííàòà ñèñòåìà íà Äåðè. Îáçå ãî íÿêàêúâ òúï, áåçñèëåí ãíÿâ. Íàâÿðíî íÿêîãà â òàçè ðåêà áÿõà ïëóâàëè ðèáè. Ñåãà åäâà ëè èìàøå øàíñ äà õâàíåø ïúñòúðâà ïî òèÿ ìåñòà. Âèæ, êîëêîòî äî ïàð÷å ìðúñíà òîàëåòíà õàðòèÿ - ãàðàíòèðàíî.
- Êîëêî å õóáàâî òóê - âúçäúõíà Áåâ.
- Äà, áèâà ñè ãî - êèìíà Ðè÷è. - Êîíñêèòå ìóõè ñà ñå çàïèëåëè íåéäå, à âåòðåöúò ïðîãîíâà êîìàðèòå. - È òîé ÿ îãëåäà ñ íàäåæäà. - Äà òè ñå íàìèðàò öèãàðè?
- Íå - îòâúðíà òÿ. - Èìàõ äâå, àìà ãè èçïóøèõ â÷åðà.
- ßçúê - ïðîìúðìîðè Ðè÷è.
Îòåêíà ñèðåíà è òðèìàòà âèäÿõà êàê ïî íàñèïà îòâúä Ïóùèíàêà ñ ãðîõîò ïðåëèòà äúëúã òîâàðåí âëàê, îòèâàù êúì äåïîòî. Åõ, äå äà áåøå ïúòíè÷åñêè, ïðåç ïðîçîðöèòå ùåøå äà ñå ðàçêðèâà ñòðàõîòíà ãëåäêà, ïîìèñëè Ðè÷è. Ïúðâî áåäíÿøêèòå êúùóðêè íà Îëä êåéï, ïîñëå áàìáóêîâèòå ìî÷óðèùà ïî îòñðåùíèÿ áðÿã íà Êåíäúñêèã è íàêðàÿ, ïðåäè äà íàïóñíàò Ïóùèíàêà - ïóøåöèòå íàä ñòàðàòà êàðèåðà, êúäåòî å ãðàäñêîòî ñìåòèùå.
Ñàìî çà ìèã îòíîâî ìó ìèíà ìèñúëòà çà ðàçêàçà íà Åäè - çà ïðîêàæåíèÿ ïîä èçîñòàâåíàòà êúùà íà Íèéáúëò ñòðèéò. Ïðîãîíè ÿ îò óìà ñè è ïîãëåäíà Áåí.
- Êîå òè áåøå íàé-õóáàâîòî ïàð÷å, Êàìàðà?
- Ú? - âèíîâíî ñå çàâúðòÿ Áåí. Äîêàòî Áåâúðëè ñå âçèðàøå îòâúä Êåíäúñêèã, óíåñåíà â íÿêàêâè ñâîè ìèñëè, òîé ïúê áå ãëåäàë ïðîôèëà é... è ñèíèíàòà ïî áóçàòà.
- Îò ôèëìèòå áå, òúï÷î. Êîå ïàð÷å òè õàðåñà íàé-ìíîãî?
- Êîãàòî äîêòîð Ôðàíêåíùàéí âçå äà ìÿòà òðóïîâå íà êðîêîäèëèòå ïîä êúùàòà - êàçà Áåí. - Òàì áåøå íàé-èíòåðåñíî.
- Ãíóñíî áåøå - îáàäè ñå Áåâúðëè è ïîòðúïíà. - Ìðàçÿ òàêèâà íåùà. Êðîêîäèëè, ïèðàíè è àêóëè.
- Òúé ëè? - âåäíàãà ñå çàèíòåðåñóâà Ðè÷è. - Êàêâè ñà òèÿ ïèðàíè?
- Ìúíè÷êè ðèáêè - îáÿñíè Áåâúðëè. - È çúáêèòå èì ñà ìúíè÷êè, îáà÷å óæàñíî îñòðè. Âëåçåø ëè â ðåêà, äåòî ãè èìà, èçÿæäàò òå äî êîêàë.
- Åõà!
- Â åäèí ôèëì ãëåäàõ êàê òóçåìöèòå èñêàò äà ïðåñåêàò íÿêàêâà ðåêà, îáà÷å ìîñòúò áåøå ïàäíàë - ïðîäúëæè òÿ. - Òîãàâà ïóñíàõà âúâ âîäàòà âúðçàíà êðàâà, è ïðåñÿêîõà äîêàòî ïèðàíèòå ñå çàíèìàâàõà ñ íåÿ. Êàòî èçäúðïàõà âúæåòî, îò êðàâàòà áåøå îñòàíàë ñàìî ñêåëåòúò. Ïîñëå öÿëà ñåäìèöà ñúíóâàõ êîøìàðè.
- Åé, äå äà èìàõ îò òèÿ ðèáè - ðàäîñòíî âúçêëèêíà Ðè÷è. - Ùÿõ äà ãè ïóñíà âúâ âàíàòà íà Õåíðè Áàóúðñ.
Áåí ñå èçêèñêà.
- Òîé ñèãóðíî íå ñå êúïå.
- Íå çíàì äàëè ñå êúïå, îáà÷å ùå òðÿáâà äà ñå ïàçèì îò òèÿ òèïîâå - êàçà Áåâúðëè. Ïðúñòèòå é íåâîëíî äîêîñíàõà ïîñèíÿëàòà áóçà. - Îíçè äåí òàòêî ùåøå äà ìè îòíåñå ãëàâàòà çàäåòî ñòðîøèõ êóï ÷èíèè. Åäèí ïåðäàõ ñåäìè÷íî ìè ñòèãà.
Íàñòàíà êðàòêî ìúë÷àíèå, êîåòî ïðè äðóãè îáñòîÿòåëñòâà ùåøå äà áúäå íåëîâêî, àëà ñåãà íå áåøå. Ðè÷è ãî íàðóøè ñ èçÿâëåíèå, ÷å íàé ìó õàðåñàëî êàê ìëàäèÿò âúðêîëàê âèäÿë ñìåòêàòà íà çëèÿ õèïíîòèçàòîð. Ïîáúáðèõà çà äâàòà ôèëìà, ïîñëå çà äðóãè ôèëìè íà óæàñà, çà "Àëôðåä Õè÷êîê ïðåäñòàâÿ" ïî òåëåâèçèÿòà... è òàêà ìèíà îêîëî ÷àñ. Áåâ çúðíà êðàé ðåêàòà ìàðãàðèòêè è îòêúñíà åäíà. Ïîãúäåëè÷êà ñ íåÿ ïúðâî áðàäè÷êàòà íà Ðè÷è, ïîñëå è íà Áåí - òàêà ñå ïîçíàâàëî äàëè îáè÷àò ìàñëî. Êàçà, ÷å è äâàìàòà îáè÷àò. Äîêàòî ïðîâåðÿâàøå òîçè ñúùåñòâåí âúïðîñ, è äâàìàòà óñåùàõà ëåêîòî äîêîñâàíå íà äðóãàòà é ðúêà è àðîìàòà íà êîñèòå é. Òÿ ñáëèæè ëèöå ñ Áåí ñàìî çà ñåêóíäà èëè äâå, àëà ïðåç íîùòà òîé ñúíóâà î÷èòå é êàêòî ãè áå âèäÿë â òàÿ íèùîæíà è ñúùåâðåìåííî áåçêðàéíà ÷àñòèöà îò âðåìåòî.
Ðàçãîâîðúò ïîñòåïåííî çàìèðàøå, êîãàòî ÷óõà ïðàùåíå ñú÷êè è íå÷èè ñòúïêè ïî ïúòåêàòà. Òðèìàòà áúðçî ñå çàâúðòÿõà íàòàì è Ðè÷è èçâåäúæ ÿñíî îñúçíà, ÷å îòçàä å ðåêàòà. Íÿìàõà ïúò çà îòñòúïëåíèå.
Ãëàñîâåòå íàáëèæèõà. Òðèìàòà ñêî÷èõà íà êðàêà, Áåí è Ðè÷è áåç êîëåáàíèå çàñòàíàõà ïðåä Áåâúðëè.
Õðàñòèòå â êðàÿ íà ïúòåêàòà ñå ðàçêëàòèõà... è èçâåäúæ îò òÿõ èçíèêíà Áèë Äåíáðîó. Ñ íåãî èìàøå îùå åäíî ìîì÷å, êîåòî Ðè÷è áå âèæäàë ñåãèç-òîãèç. Êàçâàøå ñå Áðàäëè íÿêîé-ñè-òàì è óæàñíî ôúôëåøå. Ñèãóðíî çàåäíî ñà õîäèëè â Áàíãîð íà ãîâîðíà òåðàïèÿ, ïîìèñëè Ðè÷è.
- Øåô Áèë! - âúçêëèêíà òîé è âåäíàãà ïîäõâàíà ñ Ãëàñà íà Òóäúëñ: - Ùàñòèå å çà íàñ äà âè âèäèì, áëàãîðîäíè ñúð, ìèñòúð Äåíáðîó.
Áèë ãè îãëåäà, óõèëè ñå... è äîêàòî ïîãëåäúò ìó ñå ïðåõâúðëÿøå êúì Áåí, êúì Áåâúðëè è íàêðàÿ êúì Áðàäëè íÿêîé-ñè-òàì, â äóøàòà íà Ðè÷è ñå ïðîêðàäíà ñòðàííà óâåðåíîñò. Áåâúðëè áåøå ñâîé ÷îâåê. Ëè÷åøå ñè ïî î÷èòå íà Áèë. Áðàäëè íÿêîé-ñè-òàì - íå. Äíåñ ìîæåøå äà ïîñòîè òóê, ìîæåøå äàæå è äðóã ïúò äà äîéäå â Ïóùèíàêà - íèêîé íÿìàøå äà ãî ñïðå, ìíîãî ñúæàëÿâàìå, ÷å Êëóáúò íà Íåóäà÷íèöèòå å ïúëåí è âå÷å ñè èìàìå åêñïåðò ïî ãîâîðíè ïðîáëåìè - íî íèêîãà íÿìàøå äà ñòàíå ÷àñò îò íåãî. Íÿìàøå äà ñòàíå ÷àñò îò òÿõ.
Òàçè ìèñúë ïîðîäè âíåçàïåí è íåîáÿñíèì ñòðàõ. Çà ìèã Ðè÷è èçïèòà ÷óâñòâîòî, êîåòî òå ñïîõîæäà êîãàòî îñúçíàåø, ÷å ñè îòïëóâàë ïðåêàëåíî íàâúòðå è âîäàòà âå÷å òå çàëèâà. Â ãëàâàòà ìó ïðîáëÿñíà äîãàäêà: Âúâëè÷àò íè â íåùî. Ïîäáèðàò íè íàé-âíèìàòåëíî. Íèòî åäíî îò òèÿ ñúáèòèÿ íå å ñëó÷àéíî. Äàëè âå÷å ñìå ñå ñúáðàëè âñè÷êè?
Ñåòíå äîãàäêàòà ïîâëå÷å õàîòè÷íè, îáúðêàíè ìèñëè - êàòî òðÿñúê íà ðàçáèòî ñòúêëî âúðõó òðîòîàðà. Ïúê è íÿìàøå çíà÷åíèå. Áèë áåøå òóê, Áèë ùåøå äà ñå ïîãðèæè çà âñè÷êî; Áèë íÿìàøå äà èçòúðâå êîíòðîëà íàä ñúáèòèÿòà. Òîé áåøå íàé-âèñîêèÿò è áåç ñúìíåíèå íàé-êðàñèâèÿò îò öÿëàòà êîìïàíèÿ. Ðè÷è ãî îñúçíà èçâåäíúæ - ñòèãàøå ìó ñàìî äà ñå îçúðíå êúì Áåâ è äà ÿ âèäè êàê çÿïà Áèë, à ïîñëå äà çàáåëåæè è âçîðà íà Áåí, âïåðåí êúì íåÿ ñ ïå÷àëíî ðàçáèðàíå. Áèë áåøå è íàé-ñèëíèÿò - ïðè òîâà íå ñàìî ôèçè÷åñêè. Â íåãî èìàøå íåùî ïîâå÷å, íî òúé êàòî Ðè÷è íå çíàåøå íèòî äóìàòà îáàÿíèå, íèòî ïúëíèÿ ñìèñúë íà äóìàòà ìàãíåòèçúì, ìîæåøå ñàìî äà ñå äîñåùà, ÷å ñèëàòà íà Áèë å âêîðåíåíà äúëáîêî è å ñïîñîáíà äà ñå ïðîÿâÿâà ïî áåçáðîé íà÷èíè, íàé-÷åñòî ñúâñåì íåî÷àêâàíè. Ïîäîçèðàøå, ÷å àêî Áåâúðëè ñå ïðåõëàñíå ïî íåãî, èëè "ìó õâúðëè ìåðàêà", èëè íåùî ïîäîáíî, Áåí íÿìà äà ðåâíóâà (êàêòî áè ðåâíóâàë, ïîìèñëè Ðè÷è, àêî òÿ ñå çàõëàñíå ïî ìåí); ùåøå äà ãî ïðèåìå ïîêîðíî, êàòî íåùî ñúâñåì íîðìàëíî. È îùå - Áèë áåøå äîáúð. Ãëóïàâî áå äà ñå ìèñëè ïîäîáíî íåùî (âñúùíîñò òîé íå ãî è ìèñëåøå; óñåùàøå ãî), íî òàêà ñè áåøå. Îò Áèë ñÿêàø èçâèðàõà ñèëà è äîáðîòà. Òîé áåøå êàòî ðèöàð îò ñòàð ôèëì - îâåõòÿë, íàäðàñêàí ôèëì, àëà âñå îùå ñïîñîáåí äà òå êàðà äà ïëà÷åø, äà êðåùèø è ðúêîïëÿñêàø ñëåä ïîáåäíèÿ êðàé. Ñèëà è äîáðîòà. À ïåò ãîäèíè ïî-êúñíî, ñëåä êàòî ñïîìåíèòå ìó çà ñúáèòèÿòà îò îíîâà ëÿòî â Äåðè áúðçî èçáëåäíÿõà, þíîøàòà Ðè÷è Òîçèúð ùåøå äà ñè ïîìèñëè âåäíúæ, ÷å Äæîí Êåíåäè ìó ïðèëè÷à íà Áèë Ïåëòåêà.
Íà êîãî? - ùåøå äà çàïèòà ñúçíàíèåòî ìó.
Òîé ùåøå äà òðåïíå ëåêî îçàäà÷åí è äà òðúñíå ãëàâà. Íà åäíî ïîçíàòî ìîì÷å, ùåøå äà ñè ïîìèñëè è äà ïðîãîíè íåÿñíèÿ ñìóò, ïîáóòâàéêè î÷èëàòà ñè íàãîðå, ïîñëå ïàê ùåøå äà ñå çàõâàíå ñ äîìàøíîòî. Íà åäíî ìîì÷å, êîåòî ïîçíàâàõ ìíîãî, ìíîãî îòäàâíà.
Áèë Äåíáðîó ñëîæè ðúöå íà êðúñòà ñè, óñìèõíà ñå âåäðî è êàçà:
- Ñú-ñú-ú-áðàõìå ñ-ñå, çíà-à-÷è... è êúõ-êúõ-êàêâî ùå ïðà-ïðàâèì?
- Äà òè ñå íàìèðàò öèãàðè? - çàïèòà ñ íàäåæäà Ðè÷è.


                        11.

Ïåò äíè ïî-êúñíî, äîêàòî þíè íàáëèæàâàøå êúì êðàÿ ñè, Áèë êàçà íà Ðè÷è, ÷å èñêà äà èäàò íà Íèéáúëò ñòðèéò è äà èçñëåäâàò âåðàíäàòà, ïîä êîÿòî Åäè áå âèäÿë ïðîêàæåíèÿ.
Äâàìàòà òúêìî íàáëèæàâàõà äîìà íà Ðè÷è è Áèë òèêàøå Ñèëâúð. Ïî÷òè ïî öåëèÿ ïúò áå âîçèë Ðè÷è íà áàãàæíèêà - åäíî íåâåðîÿòíî, îïèÿíÿâàùî, øåìåòíî ëåòåíå ïðåç Äåðè - íî ïðåäâèäëèâî ðåøè, ÷å òðÿáâà äà ñëÿçàò íà ïðåäíàòà ïðåñå÷êà. Àêî ìàéêàòà íà Ðè÷è ãè âèäåøå êàê êàðàò, ùåøå äà õâúðëè òîïà îò óæàñ.
Â òåëåíèÿ ïðåäåí áàãàæíèê ñå ïîäìÿòàõà êóï ïèñòîëåòè-èãðà÷êè - äâà íà Áèë è òðè íà Ðè÷è. Ïî÷òè öåëèÿ ñëåäîáåä áÿõà èãðàëè íà ïðåñòðåëêà èç Ïóùèíàêà. Êúì òðè ÷àñà ñå ïîÿâè Áåâúðëè Ìàðø ñ èçáåëåëè äæèíñè è âåõòà âúçäóøíà ïóøêà "Äåéçè", êîÿòî ïî÷òè íå ãúðìåøå - êîãàòî äúðïàõà îìîòàíèÿ ñúñ ñêî÷ ñïóñúê, ïóøêàòà èçäàâàøå âìåñòî ãúðìåæ ñàìî ãëóõî õúõðåíå. Êàòî íÿêîÿ îò îíèÿ ìàéòàï÷èéñêè âúçãëàâíè÷êè-ïúðäÿëêè, ïîìèñëè Ðè÷è, àìà âå÷å ñúâñåì ïðîêúñàíà îò óïîòðåáà. Áåâúðëè ïîå ðîëÿòà íà ÿïîíñêè ñíàéïåðèñò. Ñòðàøíî ÿ áèâàøå äà ñå êàòåðè ïî äúðâåòàòà è äà èçäåáâà íåïðåäïàçëèâèòå ïðîòèâíèöè. Ïåòíîòî íà áóçàòà é âå÷å áåøå æúëòåíèêàâî è åäâà ñè ëè÷åøå.
- Êàêâî ðå÷å? - íå ïîâÿðâà íà óøèòå ñè Ðè÷è. Áåøå ïîðàçåí... íî è ìàëêî çàèíòðèãóâàí.
- È-è-èñêàì äà ï-ïîãëåäíåì ïîä îíàÿ âú-âú-âåðàíäà - ïîâòîðè Áèë.
Ãîâîðåøå óïîðèòî, àëà íå ñìååøå äà ïîãëåäíå Ðè÷è. Ïî ñêóëèòå ìó ïëàìòÿõà àëåíè ïåòíà. Âå÷å áÿõà ïðåä äîìà íà Ðè÷è. Ìàãè Òîçèúð ñåäåøå íà âåðàíäàòà è ÷åòåøå êíèæêà. Òÿ èì ìàõíà ñ ðúêà è ïîäâèêíà:
- Çäðàñòè, ìîì÷åòà! Èñêàòå ëè ÷àé ñ ëåä?
- Åé-ñåãà èäâàìå, ìàìî - îòâúðíà Ðè÷è è ñå çàâúðòÿ êúì Áèë. - Íèùî íÿìà äà èìà òàì. Çà Áîãà, Åäè ñèãóðíî å çúðíàë íÿêîé ñêèòíèê è ñå å ïîáúðêàë îò ñòðàõ. Íàëè ãî çíàåø.
- Ä-äà, çú-çú-çíàì ãî. Î-îáà÷å ïúõ-ïúïî-ìíèø ëè ñ-ñ-ñíèìêàòà îò à-àëáóìà?
Ðè÷è ñìóòåíî ïðèñòúïè îò êðàê íà êðàê. Áèë íàäèãíà äÿñíàòà ñè ðúêà. Âå÷å íÿìàøå ëåïåíêè, àëà Ðè÷è âèäÿ íà òðèòå ìú ïðúñòà êðúãëè çàçäðàâÿâàùè ðàíè÷êè.
- Äà, íî...
- Ñëó-õõó-óøàé ìå - êàçà Áèë. Çàãîâîðè ñúâñåì òèõî, âïèë ïîãëåä â î÷èòå íà Ðè÷è. Îòíîâî íàïîìíè ïðèëèêàòà ìåæäó ðàçêàçèòå íà Áåí è Åäè... è ÿ ñâúðçà ñ îíîâà, êîåòî áÿõà âèäåëè â îæèâÿëàòà ñíèìêà. Îòíîâî ïðåäïîëîæè, ÷å êëîóíúò å óáèë ìîì÷åòàòà è ìîìè÷åòàòà, íàìèðàíè ìúðòâè èç Äåðè îò äåêåìâðè íàñàì. - È ìúõ-ìúõ-ìîæå áè íå ñ-ñ-ñàìî ò-òÿõ - äîâúðøè Áèë. - Êõà-à-êâî ùå ð-ðå÷åø çà ä-äðóãèòå, äåòî èç-èç-èç÷åçâàò? Êõà-à-êâî ùå ðå÷åø çà Å-å-åäè Êú-êú-êîðêîðàí?
- Å, äÿâîë äà ãî âçåìå, áàùà ìó ãî å ïîäïëàøèë è òîé å çàïðàøèë íàíÿêúäå - îòâúðíà Ðè÷è. - Íå ÷åòåø ëè âåñòíèöè?
- Ì-ìîæå è ä-äà å òú-òú-òúé, àìà ìîæå è ä-äà íå å - âúçðàçè Áèë. - Àç ãî ïî-î-îçíàâàõ ì-ìúíè÷êî è çíú-çíú-çíàì, ÷å á-áàùà ìó ãî ïõå-åð-äàøåøå. Ç-çíàì îùå, ÷-÷å ïî-î-íÿêîãà ñïåøå íúõ-íúõ-íàâúí, ê-êàòî ñòàíå í-íàïå÷åíî.
- È êëîóíúò ìîæå äà ãî å ñïèïàë ïðåç íîùòà - çàìèñëåíî êàçà Ðè÷è. - Òîâà ëè íàìåêâàø?
Áèë êèìíà.
- Äîáðå äå, êàêâî èñêàø? Àâòîãðàô ëè?
- Àêî êëúõ-êëúõ-êëîóíúò å óáèë äðó-ó-ãèòå, çíà÷è å ó-ó-óáèë è Äæú-äæîðäæè - êàçà Áèë. Î÷èòå ìó ñå âïèõà â ëèöåòî íà Ðè÷è. Áÿõà êàòî ãðàíèò - òâúðäè, íåïðåêëîííè, áåçìèëîñòíè. - Èñêàì ä-äà ãî ó-ó-óáèÿ.
- Èñóñå Õðèñòå! - óæàñåíî âúçêëèêíà Ðè÷è. - ×å êàê ùå ãî íàïðàâèø?
- Ò-òàòêî èìà ïèõ-ïèõ-ïèñòîëåò - êàçà Áèë. Ïî óñòíèòå ìó ïðîêàïà ñëþíêà, íî Ðè÷è ïî÷òè íå îáúðíà âíèìàíèå íà òîâà. - Ìè-è-èñëè, ÷-÷å ãî å ñ-ñ-ñêðèë, àìà àç çíàì êõú-ú-äå å. Íà ãîðíàòà ëà-ëàâèöà â í-íåãîâèÿ ãúõ-ãúõ-àðäåðîá.
- Ñòðàõîòíî, ñòèãà îíçè äà å ÷îâåê - êàçà Ðè÷è, - è äà ãî îòêðèåì ñåäíàë âúðõó êóï äåòñêè êîñòè...
- Íàëÿõ ÷àÿ, ìîì÷åòà! - âåñåëî ïîäâèêíà ìàéêàòà íà Ðè÷è. - Èäâàéòå äà ïèåòå!
- Âåäíàãà, ìàìî! - îòâúðíà Ðè÷è ñ øèðîêà ïðèòâîðíà óñìèâêà. Ùîì ñå çàâúðòÿ êúì Áèë, óñìèâêàòà èç÷åçíà íåçàáàâíî. - Ùîòî ëè÷íî àç íå áèõ çàñòðåëÿë íÿêîãî ñàìî çàäåòî å îáëå÷åí â êëîóíñêè êîñòþì, Áèëè. Òè ñè ìè íàé-äîáðèÿò ïðèÿòåë, íî íå áèõ ãî ñòîðèë, à è íà òåá áèõ ïîïðå÷èë, àêî ìîãà.
- Àìè àêî í-íàèñòèíà èìà êõó-ó-óï÷èíà êú-êú-êîñòè?
Ðè÷è îáëèçà óñòíè è íå íàìåðè êàêâî äà êàæå. Ïîñëå çàïèòà:
- Êàêâî ùå ïðàâèø, àêî íå å ÷îâåê, Áèëè? Àêî íàèñòèíà å íÿêàêâî ÷óäîâèùå. Êàêâî ùå ïðàâèø, àêî íàèñòèíà ñúùåñòâóâàò òàêèâà òâàðè? Áåí Õàíñêîì êàçà, ÷å ìóìèÿòà íå õâúðëÿëà ñÿíêà è áàëîíèòå ñå ðååëè ñðåùó âÿòúðà. À ïúê ñíèìêàòà â àëáóìà íà Äæîðäæ... èëè íè ñå å ïðèâèäÿëî, èëè å áèëî ìàãèÿ, à òðÿáâà äà òè êàæà, ìîé ÷îâåê, ÷å íå âÿðâàì äà íè ñå å ïðèâèäÿëî. Ñàìî îò ïðèâèæäàíå ðàíè íå ñòàâàò, íàëè?
Áèë ïîêëàòè ãëàâà.
- Å, êàêâî ùå ïðàâèì, àêî íå å ÷îâåê, Áèëè?
- Ò-òîãàâà ùå òú-òú-òðÿáâà ä-äà èçìèñëèì íú-íú-íåùî äðóãî.
- Äà äå - êàçà Ðè÷è. - Ïðåäñòàâÿì ñè. Ïúðâî ìó ãúðìèø ÷åòèðè-ïåò ïúòè, îáà÷å òîé ïðîäúëæàâà êúì íàñ êàòî ìëàäèÿ âúðêîëàê, äåòî ãî ãëåäàõìå ñ Áåí è Áåâ. Òîãàâà îïèòâàø ñ ïðàøêàòà, à ùîì è òÿ íå ïîìîãíå, àç ùå ìó ìåòíà ìàëêî ïðàõ çà êèõàâèöà. È àêî ñëåä âñè÷êî òîâà ïðîäúëæàâà íàïðåä, èñêàìå ïî÷èâêà è êàçâàìå: "Ñòèãà äå, ÷àêàé ìàëêî. Òîâà íå å ðàáîòà, ìèñòúð ×óäîâèùå. Ãëåäàé ñåãà, òðÿáâà äà îòñêî÷à äî áèáëèîòåêàòà è äà ïðîâåðÿ êàê ñòàâàò òèÿ íåùà. Ùå ñå âúðíà. Áúäè òàêà äîáúð äà ìå èç÷àêàø." Òîâà ëè ùå ðå÷åø, Øåô Áèë?
Òîé ãëåäàøå ïðèÿòåëÿ ñè è ñúðöåòî ìó áóéíî ïîäñêà÷àøå â ãúðäèòå. Åäíà ÷àñò îò äóøàòà ìó æàäóâàøå Áèë äà íàñòîè çà ïðîâåðêà ïîä âåðàíäàòà íà ñòàðàòà êúùà, àëà äðóãà ÷àñò èñêàøå - îò÷àÿíî èñêàøå - Áèë äà çàðåæå èäåÿòà. Îò åäíà ñòðàíà âñè÷êî òîâà èçãëåæäàøå êàòî äà ïîïàäíåø â íÿêîé îò ñúáîòíèòå ôèëìè íà óæàñà, íî îò äðóãà - è òî íàé-ðåøàâàùàòà ñòðàíà - áåøå ñúâñåì ðàçëè÷íî. Çàùîòî íå áåøå áåçîïàñíî êàòî íà êèíî, êúäåòî çíàåø, ÷å âñè÷êî ùå ñâúðøè äîáðå, à è äà ñâúðøè çëå - íå å áîëêà çà óìèðà÷êà. Ñíèìêàòà â ñòàÿòà íà Äæîðäæ íå áåøå êàòî íà êèíî. Ìèñëåøå ñè, ÷å å çàáðàâèë çà íåÿ, íî î÷åâèäíî ñàìî ñå çàëúãâàøå, çàùîòî îòíîâî ñè ñïîìíè êàê ðàíèòå ïëúçíàõà ïî ïðúñòèòå íà Áèë. Àêî íå ãî áå äðúïíàë íàâðåìå...
Íåâåðîÿòíî, íî ôàêò - Áèë ñå óñìèõâàøå. Íàèñòèíà ñå óñìèõâàøå.
- Ò-ò-òè èñêõõõ-àøå äà òè ïî-î-îêàæà ñ-ñ-ñíèìêàòà - êàçà òîé. - Ñ-ñ-ñåãà ïú-úê àç è-è-èñêàì ä-äà âèäèì ê-êúùàòà. Òàíòî çà ò-òàíòî.
- Äæàíòè çà ïàíòè - êàçà Ðè÷è è äâàìàòà ñå ðàçñìÿõà.
- Óõõõ-õó-ó-óòðå ñ-ñ-ñóòðèí - êàçà Áèë, ñÿêàø âñè÷êî áå âå÷å ðåøåíî.
- Àìè àêî å ÷óäîâèùå? - çàïèòà Ðè÷è, ãëåäàéêè Áèë ïðàâî â î÷èòå. - Àêî ïèñòîëåòúò íå ãî ñïðå, Øåô Áèë? Àêî ïðîäúëæè êúì íàñ?
- Ùå è-õõè-çìèñëèì íå-å-åùî ä-äðóãî - êàçà Áèë. - Í-íÿìà ê-êúäå äà ñå äåíåì.
Òîé îòìåòíà ãëàâà è ñå ðàçêèñêà êàòî ñìàõíàò. Ñëåä êðàòêî êîëåáàíèå Ðè÷è ìó çàïðèãëàñÿ. Ïðîñòî íå ìîæåøå äà ñå óäúðæè.
Îòïðàâèõà ñå ïî êàëäàðúìà êúì âåðàíäàòà. Ìàãè èì áå ïðèãîòâèëà îãðîìíè ÷àøè ëåäåí ÷àé ñ ïëàâàùè ìåíòîâè ñòðúê÷åòà è ÷èíèÿ âàíèëîâè âàôëè.
- Ñ-ñ-ñúãëàñåí ëè ñè?
- Íèêàê äàæå - êàçà Ðè÷è. - Íî ùå äîéäà.
Áè ãî òóïíà ñ âñè÷êà ñèëà ïî ãúðáà è îò òîâà ñòðàõúò ñÿêàø ñòàíà ìàëêî ïî-ïîíîñèì, àëà Ðè÷è âíåçàïíî ñè ïîìèñëè (è íå ãðåøåøå), ÷å òçè âå÷åð íÿìà äà çàñïè äî êúñíî.
- Ìîì÷åòà, âèå ìàé èìàõòå íÿêàêúâ ñåðèîçåí ñïîð - êàçà ìèñèñ Òîçèúð, ñÿäàéêè ñ êíèæêà â åäíàòà ðúêà è ÷àøà ëåäåí ÷àé â äðóãàòà. Îãëåäà ãè èçïèòàòåëíî.
- À, íà Äåíáðîó ìó å áðúìíàëî â ãëàâàòà, ÷å "Ðåä ñîêñ" ùå ñå èçìúêíàò â ïúðâà äèâèçèÿ - îòâúðíà Ðè÷è.
- À-àç è ò-ò-ò-ò-òàòêî ìèñëèì, ÷-÷å èìàò ã-ãîëåìè øà-à-àíñîâå - êàçà Áèë è îòïè îò ÷àÿ. - Ì-ìíîãî å âêó-õõó-óñíî, ìè-ìèñèñ Òîçèúð.
- Áëàãîäàðÿ, Áèë.
- Àáå ïåëòåê, "Ðåä ñîêñ" ùå âëÿçàò â ïúðâà äèâèçèÿ êîãàòî ñïðåø äà çàåêâàø ïîäõâúðëè Ðè÷è.
- Ðè÷è! - èçïèñêà ñìàÿíî ìèñèñ Òîçèúð.
Îò âúçìóùåíèå òÿ åäâà íå èçòúðâà ÷àøàòà ñè. Íî Ðè÷è è Áèë Äåíáðîó ñå ñìååõà èñòåðè÷íî, äî ïðèïàäúê. Òÿ ñå âçðÿ â ñèíà ñè, â Áèë è ïàê â ñèíà ñè, èçïúëíåíà ñ èçíåíàäà - âñúùíîñò îáèêíîâåíî íåäîóìåíèå, íî ñ ïðèìåñ íà òúé òúíúê è îñòúð ñòðàõ, ÷å ÷óâñòâîòî ñå âðÿçà â ñúðöåòî é ñ åäâà äîëîâèìà âèáðàöèÿ êàòî êàìåðòîí îò ïðîçðà÷åí ëåä.
Íå ðàçáèðàì íèòî åäèíèÿ, íèòî äðóãèÿ, ïîìèñëè òÿ. Êúäå õîäÿò, êàêâî ïðàâÿò, êàêâî èñêàò... è êàêâî ùå èçëåçå îò òÿõ. Ïîíÿêîãà, î, ïîíÿêîãà î÷èòå èì ñà äèâè è òó ñå áîÿ çà òÿõ, òó ñå ñòðàõóâàì îò òÿõ...
Çàìèñëè ñå - çà êîé ëè âå÷å ïúò - êîëêî õóáàâî áè áèëî, àêî ìîæåõà ñ Óåíò äà ñè èìàò ìîìè÷åíöå, êðàñèâî ðóñî ìîìè÷åíöå, òà äà ñè ãî îáëè÷à ñ ðîêëè÷êè, äà ìó âðúçâà ïàíäåëêè, à â íåäåëÿ äà ìó îáóâà ÷åðíè ëà÷åíè îáóâ÷èöè. Êðàñèâî ìàëêî ìîìè÷åíöå, êîåòî ñëåä ó÷èëèùå ùå èñêà äà ïå÷å ìúíè÷êè ïèò÷èöè è ùå ñè èãðàå ñ êóêëè âìåñòî äà ÷åòå êíèæêè çà âåíòðèëîêèçúì è äà ñúáèðà ìîäåëè íà ñúñòåçàòåëíè êîëè.
Êðàñèâî ìàëêî ìîìè÷åíöå, ñ êîåòî âñè÷êî äà å ÿñíî.


                        12.

- Íîñèø ëè ãî? - òðåâîæíî çàïèòà Ðè÷è.
Áåøå äåñåò ÷àñà íà ñëåäâàùîòî óòðî è äâàìàòà áóòàõà âåëîñèïåäèòå ñè íàãîðå ïî Êàíçàñ ñòðèéò. Îòãîðå íàäâèñâàøå ìúòíîñèâî íåáå. Çà ñëåäîáåä ïî ðàäèîòî ïðåäñêàçâàõà äúæä. Ðè÷è áå çàñïàë ÷àê ïî ìàëêèòå ÷àñîâå, à è Áèë íå èçãëåæäàøå äà å ïðåêàðàë ñïîêîéíà íîù; ïîä î÷èòå íà Øåô Áèë ñå èçäóâàõà ñèíêàâè òîðáè÷êè - êàêâè òè òîðáè÷êè, ñúùèíñêè äèñàãè.
- Í-íîñÿ ãî - îòâúðíà Áèë è ïîòóïà äæîáà íà çåëåíàòà ñè êàíàäêà.
- Äàé äà âèäÿ - ïðèìîëè ñå Ðè÷è.
- Íå ñåãà - óñìèõíà ñå Áèë. - Ì-ìîæå ä-äà âèäè è íÿêîé äðóã. Îáà÷å ã-ãëåäàé êàêâî íîñÿ î-î-îùå.
Òîé áðúêíà ïîä êàíàäêàòà è èçìúêíà îò çàäíèÿ ñè äæîá ôàáðè÷íà àëóìèíèåâà ïðàøêà.
- Ìàìà ìó ñòàðà, ñåãà âå÷å ÿ çàêúðøèõìå - ðàçñìÿ ñå Ðè÷è.
Áèë ñå ïðåñòîðè íà çàñåãíàò.
- Èõ-èõ-õèäåÿòà á-áåøå òâîÿ, Ò-ò-òîçèúð.
Ïðàøêàòà ìó áåøå ïîäàðúê çà ìèíàëèÿ ðîæäåí äåí. Ñ íåÿ Äçàê áå îïèòàë äà ïîñòèãíå êîìïðîìèñ ìåæäó ìîëáèòå íà Áèë çà ôëîáåðêà è êàòåãîðè÷íèÿ îòêàç íà ìàéêà ìó äà äîïóñíå îãíåñòðåëíî îðúæèå â ðúöåòå íà íåâðúñòíî äåòå. Â ïðèëîæåíàòà èíñòðóêöèÿ ïèøåøå, ÷å ñëåä ïðèäîáèâàíå íà èçâåñòíî óìåíèå ïðàøêàòà ìîæå äà áúäå ÷óäåñíî ëîâíî îðúæèå. "Â óìåëè ðúöå òÿ ñòàâà òî÷íà è åôèêàñíà êàòî ëúê è äîðè êàòî ìàëîêàëèáðåí ïèñòîëåò" - îáÿâÿâàøå áðîøóðêàòà. Ñëåä ñúâåñòíîòî èçáðîÿâàíå íà äîñòîèíñòâàòà èíñòðóêöèÿòà íå ïî-ìàëêî ñúâåñòíî ïðåäóïðåæäàâàøå, ÷å ïðàøêàòà ïðåäñòàâëÿâà îïðåäåëåíà îïàñíîñò; ñîáñòâåíèêúò é íå áèâàëî äà ñòðåëÿ ñðåùó õîðà ñ íÿêîå îò äâàäåñåòòå ïðèëîæåíè ñòîìàíåíè òîï÷åòà - òîâà áèëî êàòî äà ñå öåëè ñúñ çàðåäåí ïèñòîëåò.
Áèë âñå îùå íå áåøå ìíîãî òî÷åí (è òàéíè÷êî ïðåäïîëàãàøå, ÷å íèêîãà íÿìà äà îâëàäåå ïðàøêàòà êàêòî òðÿáâà), íî âÿðâàøå â ïðåäóïðåæäåíèÿòà íà áðîøóðàòà - äåáåëèÿò ëàñòèê ñå îïúâàøå òðóäíî, à òîï÷åòàòà ïðîáèâàõà ñòðàõîòíè äóïêè â êîíñåðâíè êóòèè... ðàçáèðà ñå, êîãàòî óñïååøå äà óëó÷è.
- Íàïðåäâàø ëè ñúñ ñòðåëáàòà, Øåô Áèë? - çàïèòà Ðè÷è.
- Ìú-ìú-ìúíè÷êî - êàçà Áèë.
Íå áåøå ñúâñåì èñêðåí. Ñëåä äúëãî èçó÷àâàíå íà êàðòèíêèòå â èíñòðóêöèÿòà (íàðå÷åíè êîé çíàå çàùî ôèãè - ôèã 1, ôèã 2 è òúé íàòàòúê) è èçíóðèòåëíè òðåíèðîâêè â ãðàäñêèÿ ïàðê, òîé áå ñòèãíàë ãîðå-äîëó äî òðè ïîïàäåíèÿ îò âñåêè äåñåò èçñòðåëà ïî õàðòèåíàòà ìèøåíà, êîÿòî ñúùî áå âêëþ÷åíà â êîìïëåêòà. À âåäíúæ áå óëó÷èë öåíòúðà. Ïî÷òè.
Ðè÷è ïðèäúðïà ëàñòèêà, ïóñíà ãî è âúðíà ïðàøêàòà íà Áèë. Íå êàçà íèùî, íî äúëáîêî ñå ñúìíÿâàøå äàëè ùå ïîìîãíå ñðåùó ÷óäîâèùåòî, àêî ïèñòîëåòúò íà Äçàê Äåíáðîó íå ñâúðøè ðàáîòà.
- Òúé, à? - ðå÷å òîé. - Äîáðå äå, íîñèø ñè ïðàøêàòà, ÷óäî ãîëÿìî! Ãëåäàé àç êàêâî íîñÿ, Äåíáðîó.
È òîé èçìúêíà îò äæîáà íà ÿêåòî ñè ïàêåò÷å ñ íàðèñóâàí íà íåãî ïëåøèâ ìúæ, êîéòî èçäóâà áóçè êàòî æàáà è êàçâà: Àï-×ÕÈÈÈ! Ïîä êàðòèíêàòà áåøå íàïèñàíî: ÊÈÕÀÂÈ×ÍÈßÒ ÏÐÀÕ ÍÀ ÄÎÊÒÎÐ ÓÎÊÈ. ÙÅ ÑÈ ÏÀÄÍÅÒÅ ÎÒ ÑÌßÕ.
Äâàìàòà ñå ñïîãëåäàõà, ïîìúë÷àõà, ïîñëå èçâåäíúæ èçáóõíàõà â áóðåí êèêîò è âçåõà äà ñå òóïàò ïî ðàìåíåòå.
- Ãõõî-î-òîâè ñ-ñìå çà âñè-ñè-ñè÷êî - èçáúáðè íàêðàÿ Áèë ïðåç ñìÿõ, áúðøåéêè î÷èòå ñè ñ ðúêàâà íà êàíàäêàòà.
- Öóíè ìè çàäíèêà, Ïåëòåê - çàÿâè Ðè÷è.
- Ìè-õõè-èñëåõ, ÷-÷å òè ñå ê-ê-êàíèø ä-äà ìè ãî öóíåø - ðå÷å Áèë. - Ñëóøàé ñåãà. Ùå ñêðè-õõè-èåì òâîåòî ê-êîëåëî äîëó â Ïó-ó-ùèíàêà. Äåòî ï-ïðèáèðàì Ñèëâúð, êîãàòî èãðàåì. Ùå òå â-âîçÿ íà á-á-áàãàæíèêà, çà â ñëó÷àé, ÷-÷å ñå í-íàëîæè äà á-áÿãàìå áúðçî.
Ðè÷è êèìíà áåç íèêàêâî íàìåðåíèå äà ñïîðè. Íåãîâèÿò ïåòäåñåò è ïåò ñàíòèìåòðîâ "Ðàëè" (ïîíÿêîãà ñè óäðÿøå êîëåíåòå â êîðìèëîòî, ùîì çàâúðòåøå ïåäàëèòå ïî-ñèëíè÷êî) áåøå ñúùèíñêè ïèãìåé â ñðàâíåíèå ñ ìúðøàâèÿ è òèòàíè÷åí êàòî ïîäåìåí êðàí Ñèëâúð. Çíàåøå, ÷å Áèë å ïî-ñèëåí è Ñèëâúð å íàé-áúðçîòî êîëåëî íà ñâåòà.
Îòèäîõà äî ìîñò÷åòî è Áèë ïîìîãíà íà Ðè÷è äà ïðèáåðå âåëîñèïåäà ñè îòäîëó. Ïîñëå ñåäíàõà, ÷óâàéêè êàê íàä ãëàâèòå èì îò âðåìå íà âðåìå ïðåìèíàâàò êîëè. Áèë ðàçêîï÷à êàíàäêàòà è èçâàäè ïèñòîëåòà íà áàùà ñè.
- Õõó-ó-óáàâè÷êî ä-äà âíèìàâàø - êàçà òîé è ãî ïîäàäå íà Ðè÷è ñëåä âúçòîðæåíîòî ìó ïîäñâèðâàíå. - Òõà-à-êèâà ïè-ïèñòîëåòè íÿìàò ï-ï-ïðåäïàçèòåë.
- Çàðåäåí ëè å? - çàïèòà Ðè÷è ñúñ ñòðàõîïî÷èòàíèå. Ïèñòîëåòúò (íåìñêè Âàëòåð, ñïîìåí íà Äçàê Äåíáðîó îò Îêóïàöèÿòà) ìó ñå ñòîðè íåâåðîÿòíî òåæúê.
- Î-î-îùå í-íå - êàçà Áèë, ïîñëå ñå ïîòóïà ïî äæîáà. - Ïà-õõà-à-òðîíèòå ñ-ñà òóê. Îáà÷å òà-òà-òàòêî êàçâà, ÷-÷å ïîíÿêîãà ï-ïèñòîëåòúò ìîæå äà ð-ð-ðåøè, ÷å ñè íå-å-ïðåäïàçëèâ è ñàì äà ñå çà-çà-çàðåäè. Çà äà òå ó-õõó-óáèå.
Íà ëèöåòî ìó ñå ïîÿâè ñòðàííà óñìèâêà, êîÿòî áè òðÿáâàëî äà ïîäñêàçâà, ÷å íå âÿðâà â ïîäîáíè ãëóïîñòè, íî âñúùíîñò ðàçêðèâàøå, ÷å ãè ñìÿòà çà ÷èñòà èñòèíà.
Ðè÷è ãî ðàçáèðàøå. Äúëáîêî â òîâà îðúæèå ñå ñïîòàéâàøå ñìúðòíà çàïëàõà, êàêâàòî íå áå äîëàâÿë íèòî â äâàòà ïèñòîëåòà íà òàòêî ñè, íèòî äîðè â ëîâíàòà ïóøêà (ìàêàð ÷å è â ëîâíàòà ïóøêà èìàøå íåùî, íàëè? - íåùî â íà÷èíà, ïî êîéòî âèñåøå íàêëîíåíà, áåçìúëâíà è ìàçíà â ãàðàæà; ñÿêàø àêî óìååøå äà ãîâîðè, áè êàçàëà: Ìîãà äà ñòàíà ìíîãî çëà, ñàìî äà ìè õðóìíå; ñòðàøíî çëà, õà íà áàñ). Íî òîçè Âàëòåð... òîé ñÿêàø áåøå ñúçäàäåí ñàìî ñ åäíà öåë - äà óáèâà õîðà. Ïî ãúðáà íà Ðè÷è ïîëàçèõà òðúïêè, êîãàòî îñúçíà, ÷å òúêìî çàòîâà å ñúçäàäåí. Êàêâî äðóãî ìîæåø äà ïðàâèø ñ ïèñòîëåò? Äà ñè ïàëèø öèãàðèòå ëè?
Êàòî ãëåäàøå äà äúðæè êîëêîòî ìîæå ïî-íàñòðàíè îò ñïóñúêà, òîé çàâúðòÿ öåâòà êúì ñåáå ñè. Åäèí ïîãëåä â ÷åðíîòî èçöúêëåíî îêî íà Âàëòåðà ìó ñòèãàøå, çà äà ðàçáåðå íàïúëíî ñòðàííàòà óñìèâêà íà Áèë. Ñïîìíè ñè êàêâî êàçâàøå áàùà ìó: Àêî çàïîìíèø, ÷å íÿìà íåçàðåäåíà ïóøêà, öÿë æèâîò ùå ñå ðàçáèðàø ñ îãíåñòðåëíèòå îðúæèÿ, Ðè÷è. Âúðíà ïèñòîëåòà íà Áèë, äîâîëåí, ÷å ñå å îòúðâàë îò íåãî.
Áèë ïàê ïðèáðà Âàëòåðà â äæîáà íà êàíàäêàòà. Èçâåäíúæ Ðè÷è óñåòè, ÷å êúùàòà íà Íèéáúëò ñòðèéò íå å ÷àê òîëêîâà ñòðàøíà... íî çà ñìåòêà íà òîâà âåðîÿòíîñòòà äà ñå ïðîëåå êðúâ ñåãà ìó èçãëåæäàøå äîñòà ïî-ãîëÿìà.
Ïîãëåäíà êúì Áèë, ìîæå áè ñ íàìåðåíèå îòíîâî äà îñïîðè íà÷èíàíèåòî, àëà âèäÿ èçðàæåíèåòî íà ëèöåòî ìó, ðàçáðà ãî è ñàìî çàïèòà:
- Ãîòîâ ëè ñè?


                        13.

Êàêòî âèíàãè, ùîì Áèë îòëåïè è âòîðèÿ ñè êðàê îò çåìÿòà, Ðè÷è áå óâåðåí, ÷å ñàìî ñëåä ìèã ùå ðóõíàò è ùå ñè ñòðîøàò òúïèòå òèêâè âúðõó êîðàâèÿ áåòîí. Ãðàìàäíèÿò âåëîñèïåä ñå ëþøêàøå çàñòðàøèòåëíî íàñàì-íàòàì. Åäèíè÷íèòå èçñòðåëè íà êàðòèòå çà èãðà ïî ñïèöèòå ïðåðàñíàõà â êàðòå÷åí îãúí. Ïèÿíñêèòå çàëèòàíèÿ íà êîëåëîòî ñòàíàõà îùå ïî-ñèëíè. Ðè÷è çàòâîðè î÷è è çà÷àêà íåèçáåæíîòî.
Ïîñëå Áèë èçðåâà:
- Õàé-éî, Ñèëâúð, ÍÀÏÐÅÅÅÅÅÄ!
Âåëîñèïåäúò íàáðà ñêîðîñò è íàé-ñåòíå ïðåêðàòè ëþøêàíåòî, îò êîåòî ÷îâåê ìîæåøå äà ãî õâàíå ìîðñêà áîëåñò. Ðè÷è ïîîòïóñíà îò÷àÿíàòà ñè õâàòêà ïðåç êðúñòà íà Áèë è ïðåõâúðëè ðúöå âúðõó áàãàæíèêà. Ïðåñÿêîõà ïî äèàãîíàë Êàíçàñ ñòðèéò è ñ íàðàñòâàùà ñêîðîñò ñå ñòðåëíàõà ïî ñòðàíè÷íèòå óëè÷êè, óñòðåìåíè â øåìåòåí çèãçàã êúì Óè÷úì. Èçõâðúêíàõà êàòî ñíàðÿä îò òÿñíàòà Ñòðàïúì ñòðèéò è ñå ïîíåñîõà ïî Óè÷úì ñ ãëàâîëîìíà áúðçèíà. Íà çàâîÿ Áèë ðÿçêî íàêëîíè Ñèëâúð è îùå âåäíúæ èçêðåùÿ:
- Õàé-éî, Ñèëâúð!
- Äàâàé, Øåô Áèë! - âèêíà Ðè÷è. Áåøå òîëêîâà èçïëàøåí, ÷å âñåêè ìèã ìîæåøå äà íàïúëíè ãàùèòå, àëà ñúùåâðåìåííî ñå ñìååøå êàòî ñìàõíàò. - Íàñòúïè ïåäàëà!
Áåç äà ÷àêà íîâà ïîêàíà, Áèë ñå íàäèãíà, ïðèâåäå ãëàâà íàä êîðìèëîòî è ëóäî çàâúðòÿ ïåäàëèòå. Ãúðáúò ìó áåøå ó÷óäâàùî øèðîê çà ìîì÷å íà åäèíàäåñåòãîäèøíà âúçðàñò è ãëåäàéêè êàê èãðàÿò ìóñêóëèòå ïîä êàíàäêàòà, êàê ñå íàäèãà òó åäíîòî, òó äðóãîòî ðàìî, Ðè÷è èçâåäíúæ óñåòè òâúðäàòà óâåðåíîñò, ÷å äâàìàòà ñà íåóÿçâèìè... ÷å ùå æèâåÿò âèíàãè è íàâåêè. Å, ìîæå áè íå äâàìàòà, íî Áèë - íåïðåìåííî. Áèë ñàì íÿìàøå ïðåäñòàâà êîëêî å ñèëåí, êîëêî íàäåæäåí è ñúâúðøåí ñòàâà ïîíÿêîãà.
- Õàé-éî, Ñèëâúð! - èçêðåùÿ Áèë, à Ðè÷è çàíàðåæäà ñ òúíè÷êèÿ, ïèñêëèâ Ãëàñ íà Íåãúðà Äæèì:
- Õàé-éî Ñèëâúð, óáàâî ãî ðå÷å, ãîñäàðþ! Áàø àðíî ãî êàðàø òóé ìè òè êîëåëî! Ëåëå Áîæêå! Õàé-éî, Ñèëâúð÷î, ÍÀÏÐÐÅÅÅÄ!
Îòìèíàâàùèòå êðàé òÿõ çåëåíè ëèâàäè èçãëåæäàõà ïëîñêè è áåçäúííè ïîä ñèâîòî íåáå. Â äàëå÷èíàòà Ðè÷è çúðíà ñòàðàòà òóõëåíà ñãðàäà íà ãàðàòà. Âäÿñíî îò íåÿ òúìíååõà äúëãè ïîëóöèëèíäðè÷íè ñêëàäîâå. Ñèëâúð ñå ðàçäðóñà, ïðåñè÷àéêè åäèí êîëîâîç, ïîñëå îùå åäèí.
È åòî ÿ îòäÿñíî Íèéáúëò ñòðèéò. ÆÅËÅÇÎÏÚÒÍÎ ÄÅÏÎ ÄÅÐÈ, áå èçïèñàíî íà ñèíÿ òàáåëêà ïîä èìåòî íà óëèöàòà. Òàáåëêàòà áåøå ðúæäÿñàëà è âèñåøå íàêðèâî. Ïîä íåÿ èìàøå îùå åäèí, ïî-ãîëÿì íàäïèñ ñ ÷åðíè áóêâè íà æúëò ôîí. Äâåòå äóìè ñÿêàø èçðàçÿâàõà ñúäáàòà íà ñàìîòî äåïî: ÇÀÄÚÍÅÍÀ ÓËÈÖÀ.
Áèë ñâúðíà ïî Íèéáúëò ñòðèéò, íàìàëè ñêîðîñòòà è ñòúïè íà òðîòîàðà.
- Ï-ïî íàòàòúê ùå âúðâèì ï-ïåø.
Ðè÷è ñå ñìúêíà îò áàãàæíèêà, èçïèòâàéêè åäíîâðåìåííî îáëåê÷åíèå è ðàçî÷àðîâàíèå.
- Äîáðå.
Òðúãíàõà íàïðåä ïî íàïóêàíèÿ, òðåâÿñàë òðîòîàð. Â äåïîòî îòïðåä íÿêàêúâ äèçåëîâ äâèãàòåë çàðàáîòè íà áàâíè îáîðîòè, çàãëúõíà è ïàê çàáó÷à. Îò âðåìå íà âðåìå îòåêâàøå ìåòàëè÷åñêèÿò çâúí íà áóôåðè.
- Ñòðàõ ëè òå å? - çàïèòà Ðè÷è.
Òèêàéêè Ñèëâúð, Áèë ñå îçúðíà çà ìèã êúì íåãî è êèìíà.
- Ä-äà. À òåáå?
- È îùå êàê! -êàçà Ðè÷è.
Áèë ðàçêàçà, ÷å ñíîùè ðàçïèòàë áàùà ñè çà Íèéáúëò ñòðèéò. Äî êðàÿ íà Âòîðàòà ñâåòîâíà âîéíà òóê æèâååëè æåëåçîïúòíè ðàáîòíèöè - èíæåíåðè, êîíäóêòîðè, ñòðåëî÷íèöè, ìàøèíèñòè, íîñà÷è. Íî çàåäíî ñ óïàäúêà íà äåïîòî áå çàïàäíàëà è óëèöàòà. Êîëêîòî ïî-íàâúòðå íàâëèçàõà, òîëêîâà ïî-óåäèíåíè, ïîðóòåíè è ìðúñíè ñòàâàõà êúùèòå. Ïîñëåäíèòå òðè-÷åòèðè îò äâåòå ñòðàíè áÿõà èçîñòàâåíè, ñúñ çàêîâàíè ïðîçîðöè è áóðåíÿñàëè ãðàäèíè. Ïðåä âåðàíäàòà íà åäíà îò òÿõ ñå êàíäèëêàøå íèêîìó íåíóæåí íàäïèñ ÇÀ ÏÐÎÄÀÍ. Ðè÷è èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å òàáåëàòà âèñè òóê ïîíå îò õèëÿäà ãîäèíè. Òðîòîàðúò ñâúðøè è äâàìàòà ïðîäúëæèõà ïî ïúòåêà, îáðàñëà ñ àíåìè÷íè ïëåâåëè.
Áèë ñïðÿ è ïîñî÷è ñ ðúêà.
- Ò-ò-òóêà å.
Ëè÷åøå, ÷å íÿêîãà íà Íèéáúëò ñòðèéò 29 å èìàëî êîêåòíà ÷åðâåíà âèëè÷êà ñ îñòðîâúðõ ïîêðèâ. Ìîæå áè òóê å æèâÿë èíæåíåð, ïîìèñëè Ðè÷è, åðãåí ñ ÷èôò âåõòè äæèíñè, êóï äåáåëè ðàáîòíè ðúêàâèöè è ÷åòèðè-ïåò çàùèòíè êàñêè - åäèí-äâà ïúòè ìåñå÷íî ñå å ïðèáèðàë ïî çà òðè-÷åòèðè äíè è å ïðåêîïàâàë ãðàäèíàòà, ñëóøàéêè ðàäèî ïðåç îòâîðåíèÿ ïðîçîðåö; õðàíåë ñå å ïðåäèìíî ñ ïúðæîëè (è íå å õàïâàë çåëåí÷óöè, ìàêàð ÷å ãè å îòãëåæäàë çà ïðèÿòåëè), à âúâ âåòðîâèòèòå íîùè ñè å ìèñëèë çà Ìîìè÷åòî, Êîåòî Âå÷å íå Ãî ×àêà.
Ñåãà ÷åðâåíàòà áîÿ áå èçáåëÿëà äî ìðúñåí áëåäîðîçîâ öâÿò è ñå ëþùåøå íà ãðîçíè, ðàçÿäåíè ïåòíà. Çàêîâàíèòå ïðîçîðöè íàïîìíÿõà ñëåïè î÷è. Êåðåìèäèòå áÿõà èçïîïàäàëè. Îò äâåòå ñòðàíè èçáóÿâàõà òëúñòè ïëåâåëè, à â ãðàäèíàòà îòïðåä ñå ïîëþøâàõà ïúðâèòå ïóõêàâè òîï÷åòà íà ãëóõàð÷åòàòà. Íàä óñîéíèòå øóáðàöè îòëÿâî ñå áå êèëíàë êàòî ïèÿí âèñîê äúñ÷åí ñòîáîð, íÿêîãà ìîæå áè áÿë, àëà ñåãà ìðúñíîñèâ, ïî÷òè â òîí ñ ïðèòúìíÿëîòî íèñêî íåáå. Íåäàëå÷å îò ñòîáîðà Ðè÷è çàáåëÿçà ãúñòàëàê îò ÷óäîâèùíè ñëúí÷îãëåäè - íàé-âèñîêèòå äîñòèãàõà êúì ìåòúð è ïîëîâèíà. Íå ìó ñå ïîíðàâèõà, èçãëåæäàõà íÿêàê ãðîçíî ïîäïóõíàëè. Âÿòúðúò øóìîëåøå ñðåä òÿõ è òå ñÿêàø äðóæíî êèìàõà: Äîéäîõà ìîì÷åòà, íå å ëè ÷óäåñíî? Îùå ìîì÷åòà. Íàøè ìîì÷åòà. Ðè÷è ïîòðúïíà.
Äîêàòî Áèë ãðèæëèâî ïîäïèðàøå Ñèëâúð íà åäèí áðÿñò, Ðè÷è íàáëþäàâàøå êúùàòà. Çúðíà îò âèñîêàòà òðåâà êðàé âåðàíäàòà äà ñòúð÷è êîëåëî è ïîñî÷è êúì íåãî. Áèë êèìíà; òîâà áå äåòñêîòî âåëîñèïåä÷å, çà êîåòî ñïîìåíàâàøå Åäè.
Îãëåäàõà ñå êúì äâàòà êðàÿ íà óëèöàòà. Â äåïîòî äèçåëîâèÿò äâèãàòåë èçðåâà, ìëúêíà è ïàê çàðàáîòè. Çâóêúò ñÿêàø óâèñâàøå êàòî çàêëèíàíèå ñðåä âúçäóõà íà ìðà÷íîòî óòðî. Óëèöàòà áåøå ñúâúðøåíî ïóñòà. Îò âðåìå íà âðåìå Ðè÷è ÷óâàøå êàê ïî øîñå ¹ 2 ïðåìèíàâàò êîëè, àëà íå ãè âèæäàøå.
Äèçåëîâèÿò äâèãàòåë êàøëÿøå è ñå äàâåøå, êàøëÿøå è ñå äàâåøå.
Îãðîìíèòå ñëúí÷îãëåäè êèìàõà çàìèñëåíî. Ïðåñíè ìîì÷åòà. Õóáàâè ìîì÷åòà. Íàøè ìîì÷åòà.
- Ãú-ãú-ãîòîâ ëè ñè? - çàïèòà Áèë è Ðè÷è åäâà íå ïîäñêî÷è.
- Çíàåø ëè, òúêìî ñè ìèñëåõ, ÷å äíåñ ìàé ìè èçòè÷à ñðîêúò çà âðúùàíå íà êíèãèòå â áèëèîòåêàòà - êàçà Ðè÷è. - Ñèãóðíî ùå òðÿáâà...
- Ñòè-è-èãà ã-ãëóïîñòè, Ð-ð-ðè÷è. Ã-ãîòîâ ëè ñè èëè í-íå?
- Ìèñëÿ, ÷å äà - îòâúðíà Ðè÷è, ìàêàð äà çíàåøå, ÷å íå å ãîòîâ... ÷å íèêîãà íÿìà äà å ãîòîâ çà òîâà çëîâåùî ìÿñòî.
Òðúãíàõà êúì âåðàíäàòà ïðåç áóðåíÿñàëàòà ãðàäèíà.
- Ãëå-å-åäàé ò-òàì - êàçà Áèë.
Âúðõó ãúñòèÿ õðàñòàëàê îòëÿâî íà âåðàíäàòà áå ïàäíàëà ðåøåòêà îò òúíêè ëåòâè÷êè. Ìîì÷åòàòà âèäÿõà ïî ðúáà èçòðúãíàòèòå ðúæäèâè ïèðîíè. Îò äâåòå ñòðàíè íà èçêúðòåíàòà ðåøåòêà çàíåìàðåíèòå ñòàðè ðîçè áÿõà îòðóïàíè ñ ïîâåõíàëè öâåòîâå, íî îêîëî è ïðåä íåÿ ñòúð÷àõà ñàìî ìúðòâè ÷åðíè âåéêè.
Áèë è Ðè÷è ñå ñïîãëåäàõà ìðà÷íî. Ðàçêàçúò íà Åäè èçãëåæäàøå âåðåí îò íà÷àëî äî êðàé - ñëåä ñåäåì ñåäìèöè äîêàçàòåëñòâîòî âñå îùå ëåæåøå òóê.
- Âñúùíîñò íå òè ñå èñêà äà âëèçàø îòäîëó, íàëè? - çàïèòà Ðè÷è. Ãëàñúò ìó çâó÷åøå ïî÷òè óìîëèòåëíî.
- Íú-íú-íå - êàçà Áèë, - íî ùå âëÿçà.
È Ðè÷è ðàçáðà ñ èçòðúïíàëî ñúðöå, ÷å òîé ãîâîðè ñúâúðøåíî ñåðèîçíî. Îíèÿ ñèâè ïëàìú÷åòà îòíîâî ñå ðàçãàðÿõà â î÷èòå íà Áèë. Íà ëèöåòî ìó áå çàñòèíàëî ñåðèîçíî èçðàæåíèå, îò êîåòî èçãëåæäàøå ìíîãî ïî-âúçðàñòåí. Ñòðóâà ìè ñå, ÷å å ðåøèë íàèñòèíà äà ãî óáèå, àêî îùå å òóê, ïîìèñëè Ðè÷è. Äà ãî óáèå, à ñåòíå ìîæå áè äà ìó îòðåæå ãëàâàòà, äà ÿ çàíåñå íà áàùà ñè è äà êàæå: "Âèæ, åòî êîé óáè Äæîðäæè, à ñåãà ùå ðàçãîâàðÿø ëè ïàê ñ ìåí êîãàòî ñå ïðèáèðàø âå÷åð, ùå ìè ðàçêàçâàø ëè êàê å ìèíàë äåíÿò è êîé å çàãóáèë êàòî ñòå õâúðëÿëè æðåáèé çà ñóòðåøíîòî êàôå?"
- Áèë... - çàïî÷íà òîé, íî Áèë âå÷å íå áåøå äî íåãî. Âúðâåøå êúì äåñíèÿ êðàé íà âåðàíäàòà, îòêúäåòî íàâÿðíî áå ïðîïúëçÿë Åäè. Ðè÷è òðÿáâàøå äà èçòè÷à ïîäèð íåãî è åäâà íå ñå ïðåïúíà â äåòñêîòî âåëîñèïåä÷å, çàõâúðëåíî äà ðúæäÿñâà è áàâíî äà ïîòúâà â çåìÿòà ñðåä áóðåíèòå.
Êîãàòî ãî äîãîíè, Áèë êëå÷åøå è íàäíè÷àøå ïîä âåðàíäàòà. Îò òàçè ñòðàíà íÿìàøå ðåøåòêà; íÿêîé ñêèòíèê ÿ áå èçêúðòèë îòäàâíà, çà äà ïîäèðè óáåæèùå îò ÿíóàðñêè ñíÿã, ñòóäåí íîåìâðèéñêè äúæä èëè ëÿòíà áóðÿ.
Óñåùàéêè ñúðöåòî ñè äà òúòíå êàòî áàðàáàí, Ðè÷è ïðèêëåêíà äî íåãî. Ïîä âåðàíäàòà íÿìàøå íèùî îñâåí êóïèùà ëàíñêèëèñòà, ïîæúëòåëè âåñòíèöè è ñåíêè. Ïðåêàëåíî ìíîãî ñåíêè.
- Áèë - ïîâòîðè òîé.
- Ê-ê-êàêâî?
Áèë ïàê áå èçâàäèë áàùèíèÿ ñè Âàëòåð. Âíèìàòåëíî èçòåãëè ïúëíèòåëÿ îò ðúêîõâàòêàòà, ñëåä òîâà èçìúêíà îò äæîáà ñè ÷åòèðè ïàòðîíà. Çàðåäè ãè åäèí ïî åäèí. Ðè÷è ãî ãëåäàøå êàòî îìàãüîñàí, ïîñëå ñå çàâúðòÿ è ïàê íàäíèêíà ïîä âåðàíäàòà. Òîçè ïúò çàáåëÿçà îùå íåùî. Íàòðîøåíî ñòúêëî. Ìúòíî ïðîáëåñâàùè êúñ÷åòà ñòúêëî. Áîëåçíåí ñïàçúì ñòåãíà ñòîìàõà ìó. Íå áåøå ãëóïàâî ìîì÷å è ðàçáèðàøå, ÷å òîâà ïî÷òè íàïúëíî ïîòâúðæäàâà ðàçêàçà íà Åäè. Ïàð÷åòàòà ñòúêëî âúðõó ïðîãíèëàòà øóìà ïîä âåðàíäàòà îçíà÷àâàõà, ÷å ïðîçîðåöúò å áèë ñòðîøåí îòâúòðå. Îò ìàçåòî.
- Ê-êàêâî? - îòíîâî çàïèòà Áèë è ñå âòðåí÷è â Ðè÷è. Ëèöåòî ìó áåøå áÿëî è íàâúñåíî. Ãëåäàéêè òîâà íåïðåêëîííî ëèöå, Ðè÷è ìèñëåíî ðàçâÿ áÿëîòî çíàìå.
- Íèùî - êàçà òîé.
- È-õõè-èäâàø ëè?
- Àõà.
Äâàìàòà ïðîïúëçÿõà ïîä âåðàíäàòà.
Îáèêíîâåíî Ðè÷è õàðåñâàøå äúõà íà ãíèëè ëèñòà, àëà â ìèðèñà òóê äîëó íÿìàøå íèùî ïðèÿòíî. Óñåùàøå ïîä äëàíèòå è êîëåíåòå ñè ãúáåñòàòà, ìåêà øóìà è èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å å äåáåëà òðè-÷åòèðè ïåäè. Èçâåäíúæ ñå çàïèòà êàêâî ëè ùå ïðàâè, àêî îò ëèñòàòà èçñêî÷è ðúêà èëè ëàïà è ñå âêîï÷è â íåãî.
Áèë îãëåæäàøå ðàçáèòèÿ ïðîçîðåö. Ñòúêëàòà ñå áÿõà ïðúñíàëè íà âñè÷êè ñòðàíè. Ëåòâàòà, êîÿòî äåëåøå êðèëàòà íà ïðîçîð÷åòî, ñåãà ñå òúðêàëÿøå ñòðîøåíà íà äâå ïîä ñòúïàëàòà íà âåðàíäàòà. Ãîðíèÿò êðàé íà ðàìêàòà ñòúð÷åøå íàïðåä êàòî ïðå÷óïåíà êîñò.
- Ìàìà ìó ñòàðà, íåùî ãî å öàïàðäîñàëî çäðàâàòà - èçïúõòÿ Ðè÷è.
Áèë êèìíà, îïèòâàéêè äà íàäíèêíå âúòðå. Ðè÷è ãî èçáóòà ñ ëàêúò, çà äà ñå ïðîâðå äî íåãî. Ìàçåòî áåøå ìðà÷íî, ïúëíî ñ íåÿñíè î÷åðòàíèÿ íà âåõòè ñàíäúöè è êóòèè. Ïîäúò ìó áåøå îò óòúïêàíà ãëèíà è ñúùî êàòî ëèñòàòà èçëú÷âàøå äúõ íà âëàãà è ïëeñåí. Îòëÿâî ñòúð÷åøå ìàñèâíà ïåù, îò êîÿòî ñå èçäèãàõà êúì íèñêèÿ òàâàí êðúãëè òðúáè. Çàä íåÿ, â äúíîòî íà ìàçåòî, Ðè÷è çúðíà øèðîêà äúñ÷åíà ïðåãðàäà. Ìÿñòî çà êîí, áå ïúðâàòà ìóìèñúë, íî êîé áè äúðæàë êîí â òîâà ãíóñíî ìàçå? Ïîñëå ñå äîñåòè, ÷å â òîëêîâà ñòàðà êúùà ïåùòà òðÿáâà äà å ðàáîòèëà ñ âúãëèùà, à íå ñ íàôòà. Íèêîé íå ñè áå íàïðàâèë òðóäà äà ïðåóñòðîè îòîïëåíèåòî, çàùîòî íÿìàøå êàíäèäàòè äà æèâåÿò òóê. Çíà÷è îíîâà çàä äúñêèòå áåøå îòäåëåíèå çà âúãëèùà. Íàé-îòäÿñíî ñìúòíî ñå ðàçëè÷àâàõà ñòúïàëà, âîäåùè íàãîðå êúì ïàðòåðà.
Íåíàäåéíî Áèë ñåäíà... ïðåãúðáè ñå... è ïðåäè Ðè÷è äà ïîâÿðâà íà î÷èòå ñè, êðàêàòà íà ïðèÿòåëÿ ìó õëúòíàõà ïðåç ïðîçîðåöà.
- Áèë! - èçñúñêà òîé. - Çà Áîãà, êàêâî ïðàâèø? Âåäíàãà ñå ìàõàé îòòàì!
Áèë íå îòãîâîðè. Ïðîëàçè íàâúòðå ïî ãðúá, ïðè êîåòî êàíàäêàòà ìó ñå íàáðà íàãîðå è åäíî ñòúð÷àùî ïàð÷å ñòúêëî åäâà íå ãî ïîðÿçà çäðàâàòà ïî êðúñòà. Ñëåä ñåêóíäà Ðè÷è ÷ó êàê ãóìåíêèòå ìó òóïíàõà íà óòúïêàíèÿ ãëèíåí ïîä.
- Äà òè ïèêàÿ íà èñòîðèèòå - îò÷àÿíî ïðîìúðìîðè Ðè÷è, ãëåäàéêè êâàäðàò÷åòî ìðàê, â êîåòî áå èç÷åçíàë ïðèÿòåëÿò ìó. - Áèë, äà íå ñè ïîëóäÿë?
Îòäîëó äîëåòÿ ãëàñúò íà Áèë:
- À-àêî èñêàø, ìî-î-îæåø äà îñòàíåø ã-ãîðå, Ðú-ðú-ðè÷è. Ñòîé íà ñòú-ñòú-ñòðàæà.
Âìåñòî äà ãî ïîñëóøà, Ðè÷è áúðçî ñå ïðåâúðòÿ ïî êîðåì è ïúõíà êðàêà ïðåç ïðîçîðåöà íà ìàçåòî ïðåäè äà ãî ïîäâåäàò íåðâèòå; íàäÿâàøå ñå ñàìî äà íå ñå ïîðåæå íà ñ÷óïåíîòî ñòúêëî.
Íåùî ãî ñòèñíà çà êðàêàòà. Ðè÷è èçïèùÿ.
- À-à-àç ñ-ñúì - ïðîøåïíà Áèë è ñëåä ìèã Ðè÷è ñòîåøå äî íåãî â ìàçåòî, îïðàâÿéêè ðèçàòà è ÿêåòî ñè. - Ò-òè êõõà-à-êâî ñ-ñè ïîìèñëè?
- Ðåêîõ ñè, ÷å å Òîðáàëàí - îòâúðíà Ðè÷è è ñå ðàçñìÿ ñ òðåïåðëèâ ãëàñ.
- Ò-òè èäè äà ïðî-õõî-ó÷èø íàòàì, à ï-ïúê àç ùå î-î-ò-òè-òè...
- À, áåç òèÿ øèáàíè íîìåðà - êàçà Ðè÷è. Ñ èçíåíàäà îòêðè, ÷å ñúðöåáèåíåòî ìó áóêâàëíî ñå ÷óâà â ãëàñà, ïðàâè ãî íà÷óïåí è íåðàâåí, òó ïî-âèñîê, òó áàñîâ. - Îò òåá íå ìúðäàì, Øåô Áèë.
Íàé-íàïðåä òðúãíàõà êúì îòäåëåíèåòî çà âúãëèùà. Áèë âúðâåøå íà÷åëî, ñòèñíàë çäðàâî ïèñòîëåòà, à Ðè÷è ãî ñëåäâàøå ñàìî íà êðà÷êà è ñå ìú÷åøå äà ãëåäà âúâ âñè÷êè ïîñîêè åäíîâðåìåííî. Ïðåä èçäàäåíèÿ äúñ÷åí úãúë íà âúãëèùíîòî îòäåëåíèå Áèë ñïðÿ çà ìèã, ïîñëå èçâåäíúæ ñå õâúðëè íàïðåä, èçïúíàë ðúöå çà ñòðåëáà. Ðè÷è ñòèñíà êëåïà÷è è ñå íàïðåãíà, ãîòîâ äà ÷óå ãúðìåæà. Òèøèíà. Òîé áîÿçëèâî îòâîðè î÷è.
- Ñú-ñú-ñàìî âõú-ú-úãëèùà - êàçà Áèë è íåðâíî ñå èçêèñêà.
Ðè÷è ïðèñòúïè äî íåãî è îãëåäà ïîìåùåíèåòî. Êðàé ñòåíàòà â äúíîòî âñå îùå èìàøå êóï ñòàðè âúãëèùà, íàòðóïàíè ïî÷òè äî òàâàíà. ×àñò îò áóöèòå ñå áÿõà èçòúðêàëÿëè ïî ïîäà ïðåä êðàêàòà èì. Êàìàðàòà ñå ÷åðíååøå êàòî ãàðâàíîâî êðèëî.
- Õàéäå... - çàïî÷íà Ðè÷è, íî íå óñïÿ äà äîâúðøè.
Âðàòàòà êúì ìàçåòî ñå áëúñíà ñ òðÿñúê â ñòåíàòà è îòãîðå äîëåòÿ îñêúäåí ñíîï äíåâíà ñâåòëèíà.
Äâåòå ìîì÷åòà èçêðåùÿõà.
Ðè÷è ÷ó ðúìæåíå. Ìîùíî ðúìæåíå - êàòî íà çâÿð â êëåòêà. Çúðíà êàê ïî ñòúïàëàòà ñëèçàò ìîêàñèíè. Íàä òÿõ - èçáåëåëè äæèíñè, ïîëþøâàùè ñå ðúöå...
Ñàìî ÷å íå áÿõà ðúöå... à ëàïè. Îãðîìíè, óðîäëèâè ëàïè.
- È-õõèç-êà÷âàé ñ-ñå ïî âõú-úã-ëèùàòà! - ïðîíèçèòåëíî êðåùåøå Áèë, àëà Ðè÷è ñòîåøå êàòî âêàìåíåí, çàùîòî èçâåäíúæ áå ðàçáðàë êàêâî ñå çàäàâà êúì òÿõ, çà äà ãè óáèå â òîâà ìàçå, âîíÿùî íà âëàæíà ïðúñò è ðàçëÿíî èç úãëèòå åâòèíî âèíî. Çíàåøå ãî, íî òðÿáâàøå äà âèäè. - Íàä ê-ê-êàìàðàòà èìà ïðî-õõî-î-çîðåö!
Ëàïèòå áÿõà îáðàñëè ñ ãúñòà êàôÿâà êîçèíà, æèëàâà è èçâèòà êàòî ïàð÷åòà òåë; îò ïðúñòèòå ñòúð÷àõà äåáåëè íàùúðáåíè íîêòè. Ñåãà Ðè÷è çúðíà è äîëíàòà ÷àñò íà êîïðèíåíî ÿêå. ×åðíî ñ îðàíæåâè êàíòîâå - öâåòîâåòå íà Îáùèíñêàòà ãèìíàçèÿ.
- Áú-áú-áÿãàé! - èçêðåùÿ Áèë è ãî òëàñíà ñ íå÷îâåøêà ñèëà.
Ðè÷è ñå ïðîñíà âúðõó âúãëèùàòà. Îñòðèòå ðúáîâå ñå âïèõà áîëåçíåíî â ãúðäèòå ìó è ãî èçòðúãíàõà îò âöåïåíåíèåòî. Ïî ðúöåòå ìó ñå ñâëå÷å ÷åðíà ëàâèíà. Îòçàä ïðîäúëæàâàøå äà îòåêâà áåçóìíîòî ðúìæåíå.
Íàä ñúçíàíèåòî ìó ïàäíà áóëîòî íà ïàíèêàòà.
Ïî÷òè áåç äà óñåùà êàêâî âúðøè, òîé ñå çàêàòåðè ïî ïëàíèíàòà îò âúãëèùà - íàïðåäâàøå, ïëúçãàøå ñå íàäîëó, ïàê ñå õâúðëÿøå íàïðåä è ïðåç öÿëîòî âðåìå ïèùåøå. Çàöàïàí ñ âúãëèùåí ïðàõ, ïðîçîðåöúò ãîðå ïî÷òè íå ïðîïóñêàøå ñâåòëèíà. Áåøå çàòâîðåí. Ðè÷è ñãðàá÷è äðúæêàòà - îò îíèÿ, äåòî ñå âúðòÿò - è íàïúíà ñ öÿëàòà ñè òåæåñò. Òÿ íå ïîìðúäíà. Ðúìæåíåòî íàáëèæàâàøå.
Äîëó ïèñòîëåòúò èçãúðìÿ è çâóêúò îòåêíà îãëóøèòåëíî èç òÿñíîòî ïîìåùåíèå. Â íîçäðèòå íà Ðè÷è íàõëó ëþòèâèÿò ìèðèñ íà áàðóòåí äèì. Ïîòðåñåíèåòî ãî íàêàðà äà ñå ïîîïîìíè è òîé îñúçíà, ÷å âúðòè â ïîãðåøíà ïîñîêà. Íàïúíà íà äðóãàòà ñòðàíà è äðúæêàòà ïîääàäå ñ ïðîòÿæíî ðúæäèâî ñêúðöàíå. Ïî ðúöåòå ìó ñå ïîðúñè âúãëèùåí ïðàõ.
Ðàçäàäå ñå âòîðè îãëóøèòåëåí èçñòðåë. Áèë Äåíáðîó èçêðåùÿ:
- ÒÈ ÓÁÈ ÁÐÀÒ ÌÈ, ÃÀÄÈÍÎ!
Ñúùåñòâîòî, êîåòî áå ñëÿçëî ïî ñòúëáèòå, çà ìèã ñå ðàçñìÿ è êàòî ÷å îïèòà äà çàãîâîðè - ñÿêàø çëîáíî êó÷å èçâåäíúæ áå çàïî÷íàëî äà ëàå íåñâúðçàíè, ïîëóñäúâêàíè äóìè. Ðè÷è òàêà è íå ãî ðàçáðà íàïúëíî, íî ìó ñå ñòîðè, ÷å ÷óäîâèùåòî ñ ãèìíàçèñòêî ÿêå èçäæàâêà: È òåá ùå óáèÿ.
- Ðè÷è! - èçïèùÿ ïîñëå Áèë è Ðè÷è ÷ó êàê ïîä êðàêàòà ìó òðîïîëÿò ïàäàùè áóöè.
Ðúìæåíåòî è ðåâúò íå ñòèõâàõà. ×ó ñå òðÿñúê íà ñòðîøåíî äúðâî. Ëàé è âîé - çâóöè îò ñìðàçÿâàù êîøìàð.
Ðè÷è áëúñíà ïðîçîðåöà ñ âñå ñèëà, áåç äà ìèñëè, ÷å ñòúêëîòî ìîæå äà ñå ñ÷óïè è äà ìó íàðåæå ðúöåòå íà ïàíäåëêè. Ñåãà ïîäîáíè íåùà èçîáùî íå ãî âúëíóâàõà. Íî ñòúêëîòî íå ñå ñ÷óïè - ïðîçîð÷åòî ñå çàâúðòÿ íàâúí âúðõó ðúæäèâèòå ïàíòè. Ïàê ñå ïîðúñè âúãëèùåí ïðàõ - òîçè ïúò âúðõó ëèöåòî ìó. Ãúð÷åéêè ñå êàòî çìèîðêà, òîé èçïúëçÿ â ñòðàíè÷íîòî äâîð÷å, âäúõíà ñ íàñëàäà ÷èñòèÿ âúçäóõ è óñåòè êàê âèñîêàòà òðåâà ïëúçâà ïî áóçèòå ìó. Ñìúòíî óñåòè, ÷å âàëè äúæä. Çåëåíè è ìúõíàòè, îòïðåä ñå èçâèñÿâàõà äåáåëèòå ñòúáëà íà îãðîìíèòå ñëúí÷îãëåäè.
Âàëòåðúò ïðîãúðìÿ çà òðåòè ïúò è çâÿðúò â ìàçåòî íàäàäå ïúðâîáèòåí ðåâ íà çëîáà è ÿðîñò. Ïîñëå Áèë èçêðåùÿ:
- Õ-õ-õâàíà ìå, Ðè÷è! Ïîìîù! Õ-õ-õâàíà ìå!
Ðè÷è ñå çàâúðòÿ êàêòî ñè áåøå íà ÷åòèðè êðàêà è çúðíà êðúãëîòî, èçïúëíåíî ñ óæàñ ëèöå íà ñâîÿ ïðèÿòåë äà ãî ãëåäà èçîòäîëó ïðåç øèðîêèÿ êâàäðàòåí ïðîçîðåö, îòêúäåòî íÿêîãà âñÿêà åñåí áÿõà õâúðëÿëè â ìàçåòî åäèí-äâà òîíà âúãëèùà çà çèìàòà.
Áèë ëåæåøå ïî êîðåì âúðõó êàìàðàòà. Ðúöåòå ìó îò÷àÿíî è áåçïëîäíî ïîñÿãàõà êúì ïðîçîðå÷íàòà ðàìêà - íå ÿ äîñòèãàõà ñàìî ñúñ ñàíòèìåòðè. Ðèçàòà è êàíàäêàòà ñå áÿõà íàáðàëè ïî÷òè äî øèÿòà ìó. Ïëúçãàøå ñå íàäîëó... íå, äúðïàøå ãî íàäîëó íÿêàêâà òâàð, åäâà çàáåëåæèìà îò ìÿñòîòî íà Ðè÷è. Íÿêàêâà ðàçäâèæåíà, áåçôîðìåíà ñÿíêà ñàìî íà ìåòúð ïîä Áèë. Ñÿíêà, êîÿòî ðúìæåøå è áúáðåøå ñ ïî÷òè ÷îâåøêè ãëàñ.
Íî äîðè è áåç äà ÿ ðàçëè÷àâà ÿñíî, Ðè÷è çíàåøå êîé å äîëó. Áåøå ãî âèäÿë ìèíàëàòà ñåäìèöà íà åêðàíà â êèíî "Àëàäèí". Áåçóìèå, ÷èñòà ëóäîñò - àëà â òîçè ìèã èçîáùî íå ìó õðóìíà äà ñå óñúìíè â ðàçñúäúêà èëè èçâîäèòå ñè.
Ìëàäèÿò âúðêîëàê áå ñïèïàë Áèë Äåíáðîó. Ñàìî ÷å ñåãà íå ãî èãðàåøå àðòèñòúò Ìàéêúë Ëàíäúí ñ äâà ïðúñòà ãðèì ïî ëèöåòî è ñóìà òè èçêóñòâåíà êîçèíà. Áåøå èñòèíñêè.
Ñÿêàø çà äà ïîòâúðäè òèÿ ìèñëè, Áèë îòíîâî èçïèùÿ.
Ðè÷è ïîñåãíà è ñãðàá÷è ðúöåòå ìó. Â åäíàòà áå ñòèñíàò Âàëòåðúò è òîé çà âòîðè ïúò íàäíèêíà â ÷åðíîòî îêî íà öåâòà... àëà òîçè ïúò ïèñòîëåòúò áåøå çàðåäåí.
Áîðåõà ñå çà Áèë - Ðè÷è îïúâàøå ðúöåòå ìó, âúðêîëàêúò ãî ñòèñêàøå çà ãëåçåíèòå.
- Ñ-ñ-ñïàñÿâàé ñå, Ðè÷è! - èçêðåùÿ Áèë. - Ñ-ñ-ñïà-à...
Èçâåäíúæ ëèöåòî íà âúðêîëàêà èçïëóâà îò ñÿíêàòà. ×åëîòî ìó áåøå íèñêî è ðúáåñòî, îáðàñëî ñ ðÿäêà êîñà. Áóçèòå áÿõà õëúòíàëè è ÷åòèíåñòè. Â òúìíîêàôÿâèòå î÷è áëåñòåøå óæàñÿâàùà èíòåëèãåíòíîñò è ïðåñìåòëèâîñò. Óñòàòà ìó ñå ðàçòâîðè è îò íåÿ èçëåòÿ çëîáíî ðúìæåíå. Ïî úãúë÷åòàòà íà äåáåëàòà äîëíà óñòíà ïðîêàïàõà äâå ñòðóéêè ãúñòà ïÿíà. Êîñàòà ìó áå çàëèçàíà íàçàä â íåëåïà ïàðîäèÿ íà þíîøåñêà ïðè÷åñêà. ×óäîâèùåòî îòìåòíà ãëàâà è èçðåâà, áåç äà èçïóñêà Ðè÷è îò ïîãëåä.
Áèë ïðîëàçè íàãîðå ïî âúãëèùàòà. Ðè÷è ãî ñãðàá÷è ïîä ëàêòèòå è îòíîâî çàäúðïà. Çà ìîìåíò ìó ñå ñòîðè, ÷å íàèñòèíà ùå óñïåå. Ïîñëå âúðêîëàêúò ïàê õâàíà êðàêàòà íà Áèë è îïúíà íàäîëó, êúì ìðàêà. Áåøå ïî-ñèëåí. Íÿìàøå íàìåðåíèå äà èçïóñêà Áèë, ñëåä êàòî âåäíúæ ãî å äîêîïàë.
È òîãàâà, áåç èçîáùî äà ìèñëè êàêâî âúðøè èëè çàùî ãî âúðøè, Ðè÷è ÷ó êàê îò ñîáñòâåíàòà ìó óñòà èçëåòÿ Ãëàñúò íà Èðëàíäñêîòî ÷åíãå, ãëàñúò íà ìèñòúð Íåë. Àëà íå åâòèíà èìèòàöèÿ, èçðå÷åíà ñ ïðåïðàâåíèÿ ãëàñ íà Ðè÷è Òîçèúð; íå òî÷íî è ãëàñúò íà ìèñòúð Íåë. Òîâà áå Ãëàñúò íà âñåêè åäèí èðëàíäñêè ïîëèöàé, êîéòî íÿêîãà å áðîäèë ïî óëèöèòå ñëåä ïîëóíîù, çà äà îãëåæäà âðàòèòå íà çàòâîðåíèòå ìàãàçèíè, ïîäìÿòàéêè ïàëêàòà ñ ðåìú÷å îò ùàâåíà êîæà:
- Äà ãî ïóùàø, ìîì÷óðëÿê, ÷å òè ïîòðîøèõ êîðàâàòà ÷óòóðà! Êúëíà ñå â Éåñóñà! Äà ãî ïóùàø, ÷å åé-ñåãè÷êà ùå ñè âèäèø ãúçî íà ïîäíîñ!
×óäîâèùåòî â ìàçåòî íàäàäå îãëóøèòåëåí âîé íà ÿðîñò... àëà Ðè÷è èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å êúì òîçè ðåâ ñå ïðèìåñâà è äðóãà íîòêà. Ìîæå áè ñòðàõ. Èëè áîëêà.
Äðúïíà îùå âåäíúæ ñúñ ñèëàòà íà îò÷àÿíèåòî, Áèë èçõâðúêíà ïðåç ïðîçîð÷åòî è ñå ïðåìåòíà ïî òðåâàòà. Ãëåäàøå Ðè÷è ñ ïîòúìíåëè îò óæàñ î÷è. Ïðåäíèöàòà íà êàíàäêàòà ìó áåøå èçïîöàïàíà ñ âúãëèùåí ïðàõ.
- Áú-õõú-úðçî! - èçïúøêà Áèë. Ãëàñúò ìó íàïîìíÿøå ñòåíàíèå. Ïîñåãíà è ñãðàá÷è Ðè÷è çà ðèçàòà. - Òðÿ-õõà-àáâà äà...
Ðè÷è ÷ó êàê äîëó îòíîâî ñå çàòúðêàëÿõà áóöè âúãëèùà. Ñëåä ìèã ëèöåòî íà âúðêîëàêà èçïúëíè ïðîçîð÷åòî. Çâÿðúò èçðúìæà. Ëàïèòå ìó ñå âïèõà â èçáóÿëàòà òðåâà.
Áèë âñå îùå ñòèñêàøå Âàëòåðà - áå óñïÿë äà ãî óäúðæè âúïðåêè áîðáàòà. Ñåãà òîé õâàíà ïèñòîëåòà ñ äâå ðúöå, ïðèñâè î÷è êàòî öåïêè è äðúïíà ñïóñúêà. Îòíîâî îòåêíà îãëóøèòåëåí ãðúì. Ðè÷è çúðíà êàê îò ÷åðåïà íà âúðêîëàêà îòõâðúêíà ïàð÷å êîñò è ïî ëèöåòî ìó øóðíà êðúâ, çàöàïâàéêè êîçèíàòà è ãèìíàçèñòêîòî ÿêå.
×óäîâèùåòî ñ ðåâ çàïúëçÿ íàïðåä ïðåç ïðîçîðåöà.
Áàâíî, êàòî íàñúí, Ðè÷è íàäèãíà ÿêåòî è áðúêíà â çàäíèÿ ñè äæîá. Èçâàäè ïàêåò÷åòî ñ êèõàùèÿ ìúæ. Äîêàòî ãî ðàçêúñâàøå, îêúðâàâåíîòî ñúùåñòâî ñ ðåâ ñå ïðîâèðàøå ïðåç ïðîçîðåöà è ëàïèòå ìó èçðàâÿõà äúëáîêè áðàçäè â ìåêàòà ïðúñò. Ðè÷è äîðàçêúñà ïàêåòà è ãî ñòèñíà ñ òðåïåðåùè ïðúñòè.
- Ìàðø ó äîìà, ìîì÷óðëÿê! - çàïîâÿäà òîé ñ Ãëàñà íà Èðëàíäñêîòî ÷åíãå.
Áÿëî îáëà÷å îáãúðíà ëèöåòî íà âúðêîëàêà. Ðåâúò çàãëúõíà èçâåäíúæ. ×óäîâèùåòî ñå âòîðà÷è â ïðîòèâíèêà ñ åäâà ëè íå êîìè÷íà èçíåíàäà è èçõúðêà çàäàâåíî. Êðúâÿñàëèòå ìó ïðîñúëçåíè î÷è çàøàðèõà ïî ëèöåòî íà Ðè÷è è ñÿêàø ãî áåëÿçàõà íàâåêè çà âðàã íîìåð åäíî.
Ïîñëå ñúùåñòâîòî ñå ðàçêèõà.
Êèõàøå, êèõàøå è êèõàøå. Ïî ìóöóíàòà ìó ñå ñòè÷àõà ñòðóè ãúñòà ñëþíêà. Îò íîçäðèòå ìó èçõâúð÷àõà çåëåíèêàâè ñîïîëè. Åäíà îò ïðúñêèòå ñå ëåïíà âúðõó êîæàòà íà Ðè÷è è ãî îïàðè êàòî êèñåëèíà. Ñ âèê íà áîëêà è îòâðàùåíèå ìîì÷åòî ïîáúðçà äà ÿ èçáúðøå.
Ïî ëèöåòî íà ÷óäîâèùåòî âñå îùå ñå ÷åòåøå ÿðîñò, àëà ñåãà êúì íåÿ íåñúìíåíî ñå ïðèìåñâàøå è áîëêà. Áèë ãî áå íàðàíèë ñ ïèñòîëåòà íà áàùà ñè, íî Ðè÷è ãî áå íàðàíèë îùå ïî-çëå... ïúðâî ñ Ãëàñà íà Èðëàíäñêîòî ÷åíãå, à ñëåä òîâà è ñ êèõàâè÷íèÿ ïðàõ.
Áîæè÷êî, äå äà èìàõ ñåãà ìàëêî ïðàõ çà ñúðáåæ è ðúêîõâàòêà-òðåïåðèëêà, êàòî íèùî ùÿõ äà ãî ïðåòðåïÿ, ïîìèñëè Ðè÷è, ïîñëå Áèë ãî ñãðàá÷è çà ÿêàòà è äðúïíà íàçàä.
Äîáðå ÷å ãî ñòîðè. Âúðêîëàêúò ïðåñòàíà äà êèõà ñúùî òúé âíåçàïíî, êàêòî áå ïî÷íàë, è ñå ìåòíà êúì Ðè÷è. Áåøå áúðç - íåâåðîÿòíî áúðç.
Ðè÷è íàâÿðíî ïðîñòî ùåøå äà ñè ñåäè êàòî âêàìåíåí ñ ïðàçíîòî ïëèê÷å îò êèõàâè÷íèÿ ïðàõ íà äîêòîð Óîêè è äà ãëåäà âúðêîëàêà ñ òúïî óäèâëåíèå, ìèñëåéêè êîëêî êàôÿâà å êîçèíàòà ìó, êàê àëåíåå êðúâòà è êàê â èñòèíñêèÿ æèâîò íèùî íå å ñàìî ÷åðíî è áÿëî, íàâÿðíî ùåøå äà ñè ñåäè äîêàòî ëàïèòå íà ÷óäîâèùåòî ñå âïèÿò â ãúðëîòî ìó è äúëãèòå íîêòè èçòðúãíàò ãðúêëÿíà, íî Áèë îòíîâî ãî ñãðàá÷è è ãî èçïðàâè íà êðàêà.
Ðè÷è ñå çàïðåïúâà ïîäèð íåãî. Èçòè÷àõà êðàé úãúëà, îçîâàõà ñå ïðåä êúùàòà è Ðè÷è ïîìèñëè: Âå÷å íÿìà äà ñìåå äà íè ãîíè, ñåãà ñìå íà óëèöàòà, íÿìà äà ñìåå äà íè ãîíè, íÿìà äà ñìåå, íÿìà äà ñìåå...
Íî ÷óäîâèùåòî ñå çàäàâàøå. ×óâàøå ãî êàê áðúùîëåâè, ðúìæè è ñå ëèãàâè çàä òÿõ.
Ñèëâúð ãè ÷àêàøå ïîäïðÿí äî äúðâîòî. Áèë ñå ìåòíà íà ñåäëîòî è õâúðëè áàùèíèÿ ñè ïèñòîëåò â òåëåíàòà êîøíèöà, êúäåòî áÿõà ïðåíàñÿëè òîëêîâà ìíîãî ïèñòîëåòè-èãðà÷êè. Äîêàòî ñêà÷àøå âúðõó áàãàæíèêà, Ðè÷è ñúáðà êóðàæà äà ñå îçúðíå ïðåç ðàìî è âèäÿ ñàìî íà ïåò-øåñò ìåòðà âúðêîëàêà äà òè÷à ïðåç ãðàäèíàòà. Ïî ãèìíàçèñòêîòî ÿêå ñå ñòè÷àõà êðúâ è ñîïîëè. Ïðåç êîçèíàòà íàä äÿñíîòî ìó ñëåïîî÷èå ñòúð÷àõà ëúñêàâè ïàð÷åòà êîñò. Ïî ìóöóíàòà ñå áåëååõà ïåòíà îò êèõàâè÷åí ïðàõ. Ðè÷è çúðíà è îùå äâå íåùà, êîèòî ñÿêàø äîïúëâàõà óæàñà. ßêåòî íà ÷óäîâèùåòî íÿìàøå íèòî öèï, íèòî êîï÷åòà, à ãîëåìè îðàíæåâè ïîìïîíè. Äðóãîòî áåøå ïî-ñòðàøíî. Òî÷íî îò äðóãîòî ìó ñå ñòîðè, ÷å ìîæå äà ïðèïàäíå èëè ïðîñòî äà ñå ïðåäàäå è áåçðîïîòíî äà çà÷àêà ñìúðòòà. Íÿ ÿêåòî áå èçáðîäèðàíî ñúñ çëàòíè íèøêè èìå - â àòåëèåòî íà Ìåéêúí ïðàâåõà òàêèâà áðîäåðèè çà äîëàð.
Îò ëÿâàòà ñòðàíà íà îêúðâàâåíîòî ÿêå ïðîçèðàõà ïðåç òúìíèòå ïåòíà äâå ëúñêàâè äóìè: ÐÈ×È ÒÎÇÈÚÐ.
Çâÿðúò ñå õâúðëè êúì òÿõ.
- Äàâàé, Áèë! - èçïèùÿ Ðè÷è.
Ñèëâúð ïîòåãëè, íî ìóäíî - ïðåêàëåíî ìóäíî. Áèë âèíàãè ãóáåøå óæàñíî ìíîãî âðåìå ïðåäè äà íàáåðå ñêîðîñò...
Äîêàòî èçëèçàõà â ñðåäàòà íà Íèéáúëò ñòðèéò, âúðêîëàêúò ïðåñå÷å óòúïêàíàòà ïúòåêà. Ïî èçáåëåëèòå ìó äæèíñè êàïåøå êðúâ è âñÿêî îçúðòàíå ïðåç ðàìî âëèâàøå â Ðè÷è ñòðàõîâèòî, íåïðåîäîëèìî çàìàéâàíå, ïîäîáíî íà õèïíîçà. Çàáåëÿçà, ÷å òóê-òàì øåâîâåòå íà äæèíñèòå ñå ïðîïóêâàò è ïðåç òÿõ ñòúð÷àò ñíîï÷åòà ãðóáà êàôÿâà êîçèíà.
Ñèëâúð ñå ëþøêàøå áÿñíî. Áèë ñòîåøå ïðàâ íà ïåäàëèòå è ñòèñêàøå äðúæêèòå èçîòäîëó, îòìåòíàë ãëàâà êúì îáëà÷íîòî íåáå, à ïî øèÿòà ìó ñòúð÷àõà èçîïíàòèòå æèëè. Àëà êàðòèòå ïî ñïèöèòå âñå îùå èçäàâàõà ñàìî åäèíè÷íè èçñòðåëè.
Êîñìàòàòà ëàïà ïîñåãíà êúì Ðè÷è. Òîé èçïèùÿ æàëíî è ñå ñâè. Âúðêîëàêúò èçðúìæà è ñå óõèëè. Áåøå òîëêîâà áëèçî, ÷å Ðè÷è âèæäàøå æúëòåíèêàâàòà ðîãîâèöà íà î÷èòå ìó, äîëàâÿøå â äúõà ìó ñëàäíèêàâèÿ ìèðèñ íà ãíèëî ìåñî. Çúáèòå áÿõà îãðîìíè, îñòðè è êðèâè.
Âúðêîëàêúò çàìàõíà îòíîâî è Ðè÷è ïàê èçïèùÿ. Áåøå ñèãóðåí, ÷å ùå ìó îòêúñíå ãëàâàòà... íî ëàïàòà ìèíà îòïðåä, ñàìî íà ñàíòèìåòðè îò ëèöåòî ìó. Çàìàõúò áå òîëêîâà ìîùåí, ÷å ïîòíèòå êè÷óðè íà Ðè÷è ñå ðàçâÿõà íàçàä.
- Õàé-éî, Ñèëâúð, ÍÀÏÐÅÅÅÄ! - èçêðåùÿ ñ âñè÷êà ñèëà Áèë.
Áÿõà ñòèãíàëè äî íà÷àëîòî íà êúñî, ïîëåãàòî íàäîëíèùå. Ñëàáà ðàáîòà, íî ñòèãàøå êîëêîòî äà ïîäêàðà Ñèëâúð. Èãðàëíèòå êúðòè çàáðúì÷àõà. Áèë ëóäî âúðòåøå ïåäàëèòå. Ñèëâúð ïðåñòàíà äà ëúêàòóøè è ïîå ïðàâî ïî Íèéáúëò ñòðèéò êúì øîñå ¹ 2.
Ñëàâà Áîãó, ñëàâà Áîãó, ñëàâà Áîãó, íåñâúðçàíî ìèñëåøå Ðè÷è. Ñëàâà...
Âúðêîëàêúò èçðåâà îòíîâî - î, Ãîñïîäè, òà òîé ñÿêàø å ÍÀ ÏÅÄß ÎÒ ÌÅÍ - ñåòíå äúõúò íà Ðè÷è ñïðÿ, çàùîòî íåùî ãî äðúïíà èçîòçàä è ÿêàòà íà ðèçàòà ñå âðÿçà â ãúðëîòî ìó. Íàäàäå çàäàâåí, áúëáóêàù ñòîí è óñïÿ äà ñå âêîï÷è â êðúñòà íà Áèë ïðåäè äà èçõâðúêíå îò áàãàæíèêà. Áèë çàëèòíà íàçàä, íî óäúðæà êîðìèëîòî íà Ñèëâúð. Çà ìèã Ðè÷è èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å ãðàìàäíèÿò âåëîñèïåä ùå ñå ïðåìåòíå è ùå ãè èçòúðñè íà ïúòÿ. Ñåòíå ÿêåòî ìó, êîåòî è áåç òîâà ñè áåøå âå÷å çà õâúðëÿíå, ñå ðàçäðà ñ ãðúìêî ïðàùåíå, íàïîìíÿùî íåâåðîÿòíî ìîùíà ïðúäíÿ. Â ãúðëîòî íà Ðè÷è îòíîâî íàõëó âúçäóõ.
Îçúðíà ñå è ñðåùíà îò óïîð ïîãëåäà íà ïîìúòíåëèòå, êðúâîæàäíè î÷è.
- Áèë! - îïèòà äà èçêðåùè òîé, àëà íÿìàøå ñèëè äà èçäàäå íåùî ïîâå÷å îò øåïîò.
Âñå åäíî, Áèë êàòî ÷å ãî ÷ó. Íàòèñíà ïåäàëèòå îùå ïî-ñèëíî - ïî-ñèëíî îò êîãàòî è äà áèëî ïðåç æèâîòà ñè. Âúòðåøíîñòèòå ìó ñÿêàø ïîäñêà÷àõà, îòêúñâàõà ñå è íàïèðàõà íàãîðå. Óñåùàøå â ãúðëîòî ñè ïëúòíèÿ ìåòàëè÷åñêè âêóñ íà êðúâ. Î÷èòå ìó èçõâðúêâàõà îò îðáèòèòå. Ãúëòàøå âúçäóõ ñúñ çÿïíàëà óñòà. È ñúùåâðåìåííî ãî îáçåìàøå áåçóìíî, íåóäúðæèìî îïèÿíåíèå - íåùî äèâî, ñâîáîäíî è ñàìî íåãîâî. Æåëàíèå. Òîé íàòèñêàøå ïåäàëèòå; ëàñêàåøå ãè; ìà÷êàøå ãè.
Ñèëâúð ïðîäúëæàâàøå äà íàáèðà ñêîðîñò. Âå÷å ñå ñëèâàøå ñ ïúòÿ, çàïî÷âàøå äà ëåòè. Áèë ãî óñåùàøå êàê ñå ðàçâèõðÿ.
- Õàé-éî, Ñèëâúð! - îòíîâî âèêíà òîé. - Õàé-éî, Ñèëâúð, ÍÀÏÐÅÅÅÄ!
Ðè÷è ÷ó áúðçîòî òðîïîëåíå íà ìîêàñèíè ïî àñôàëòà. Çàâúðòÿ ãëàâà. Ëàïàòà íà âúðêîëàêà ãî ïåðíà ïî ÷åëîòî ñúñ çàøåìåòÿâàùà ñèëà è çà ìîìåíò Ðè÷è íàèñòèíà ïîâÿðâà, ÷å ÷åðåïúò ìó å ðàçáèò. Èçâåäíúæ âñè÷êî ìó ñå ñòîðè äðåáíî, íåçíà÷èòåëíî. Çâóöèòå òó çàãëúõâàõà, òó ñå çàñèëâàõà. Ñâåòúò íàîêîëî ãóáåøå öâåòîâåòå ñè. Ðè÷è ñå çàâúðòÿ è îò÷àÿíî ïðåãúðíà Áèë ïðåç êðúñòà. Â äÿñíîòî ìó îêî ïðîòå÷å ñòðóéêà òîïëà, ëþòèâà êðúâ.
Ëàïàòà çàìàõíà ïàê è òîçè ïúò óëó÷è çàäíèÿ êàëíèê. Ðè÷è óñåòè êàê âåëîñèïåäúò çàëèòíà áåçóìíî, çà ìîìåíò áåøå ãîòîâ äà ñå ïðåêàòóðè, íî âñå ïàê çàïàçè ðàâíîâåñèå. Áèë îòíîâî èçêðåùÿ: "Õàé-éî, Ñèëâúð, ÍÀÏÐÅÄ!", àëà è òîçè çâóê áåøå äàëå÷åí è ñëàá êàòî åõî ìèã ïðåäè äà çàãëúõíå.
Ðè÷è çàòâîðè î÷è, âêîï÷è ñå â Áèë è çà÷àêà êðàÿ.


                        14.

Áèë ñúùî ÷ó òè÷àùèòå ñòúïêè è ðàçáðà, ÷å êëîóíúò îùå íå ñå å îòêàçàë îò ïðåñëåäâàíåòî, íî íå ñìååøå äà ñå îçúðíå. Âñå åäíî, ùåøå äà ðàçáåðå, àêî ÷óäîâèùåòî ãè íàñòèãíåøå è ñúáîðåøå êîëåëîòî. À äðóãî íå ìó è òðÿáâàøå äà çíàå.
Õàéäå, ìîì÷å, ïîìèñëè ñè òîé. Äàé ìè âñè÷êî! Öÿëàòà ñè ñèëà! Äàâàé, Ñèëâúð, ÄÀÂÀÉ!
È Áèë Äåíáðîó îùå âåäíúæ ñå âïóñíà â íàäïðåâàðà ñ äÿâîëà, ñàìî ÷å ñåãà äÿâîëúò áåøå ãðîçíî óõèëåí êëîóí, ïî ÷èåòî ëèöå ñå ñòè÷àøå áÿë ãðèì, ÷èÿòî êúðâàâà óñòà ñå êðèâåøå â ëàêîìà âàìïèðñêà óñìèâêà, ÷èèòî î÷è áÿõà êàòî ëúñêàâè ñðåáúðíè ìîíåòè. Êëîóí, íàâëÿêúë ïî íÿêàêâà áåçóìíà ïðè÷èíà ãèìíàçèñòêî ÿêå íàä ñðåáðèñòèÿ ñè êîñòþì ñ îðàíæåâî æàáî è îðàíæåâè ïîìïîíè âìåñòî êîï÷åòà.
Äàâàé, ìîì÷å, äàâàé... êàêâî ùå ðå÷åø, Ñèëâúð?
Íèéáúëò ñòðèéò ñå ðàçìàçâàøå îò äâåòå ìó ñòðàíè. Ñèëâúð âå÷å áðúì÷åøå íàïåâíî. Íàèñòèíà ëè çàãëúõâàõà òè÷àùèòå ñòúïêè? Âñå îùå íå ñìååøå äà ñå îçúðíå. Ðè÷è ãî ñòèñêàøå ñ ìúðòâåøêà õâàòêà, ïðå÷åøå ìó äà äèøà è Áèë èñêàøå äà ìó âèêíå, ÷å òðÿáâà äà ïîîòïóñíå ìúíè÷êî, àëà íå ñìååøå äà ñè õàáè äúõà çà òîâà.
Îòïðåä êàòî ïðåêðàñíî âèäåíèå ñå èçïðå÷è ñòîïúò íà êðúñòîâèùåòî ìåæäó Íèéáúëò ñòðèéò è øîñå ¹ 2. Ïî Óè÷úì ñòðèéò ñíîâÿõà êîëè. Îáãúðíàò îò èçíóðåíèå è óæàñ, Áèë âúçïðèåìàøå òîâà êàòî ñúùèíñêî ÷óäî.
Ñëåä ìèã òðÿáâàøå äà íàòèñíå ñïèðà÷êèòå (èëè äà ïðåäïðèåìå íåùî ìíîãî èçîáðåòàòåëíî), çàòîâà òîé ïîå ðèñêà äà ñå îçúðíå ïðåç ðàìî.
Îíîâà, êîåòî âèäÿ, ãî íàêàðà ðÿçêî äà íàòèñíå êîíòðàòà. Ñèëâúð ñå ïëúçíà, ðàçìàçâàéêè ÷åðíà äèðÿ ñ áëîêèðàíîòî ñè çàäíî êîëåëî è ÷åëîòî íà Ðè÷è áîëåçíåíî ñå âðÿçà â äÿñíîòî ðàìî íà Áèë.
Óëèöàòà áåøå ñúâúðøåíî ïóñòà.
Íî íà îêîëî äâàäåñåò è ïåò ìåòðà çàä òÿõ, êðàé ïúðâàòà îò èçîñòàâåíèòå êúùè, çàñòèíàëè êàòî ïîãðåáàëíî øåñòâèå êúì äåïîòî, ñâåòëååøå ÿðêî îðàíæåâî ïåòúíöå. Òúðêàëÿøå ñå áëèçî äî èçðÿçàíèÿ â áîðäþðà îòâîð íà êàíàëíà øàõòà.
- Úõõõõ...
Áèë îñúçíà åäâà â ïîñëåäíèÿ ìîìåíò, ÷å Ðè÷è ñå ñâëè÷à îò áàãàæíèêà. Î÷èòå ìó áÿõà èçâúðòåíè íàãîðå è èçïîä êëåïà÷èòå ñå ïîäàâàõà ñàìî äîëíèòå êðàé÷åòà íà èðèñèòå. Ñ÷óïåíàòà äðúæêà íà î÷èëàòà âèñåøå íàêðèâî. Ïî ÷åëîòî ìó ïúïëåøå ñòðóéêà êðúâ.
Áèë ãî ñãðàá÷è çà ðúêàòà, äâàìàòà çàëèòíàõà íàäÿñíî è Ñèëâúð ñå ïðåêàòóðè. Ðóõíàõà ñ òðÿñúê íà ïëàòíîòî, ïðåïëåëè ðúöå è íîçå. Áèë èçêðåùÿ îò îñòðà áîëêà â ëàêúòÿ. Ïðè òîçè çâóê êëåïêèòå íà Ðè÷è çàïúðõàõà.
- Øà òè ïîêàçâàì äå ãî îíóé ñúêðîâèùå, ñåíüîð, àìà îíçè ÷îâåê Äîáñ ìíîãî îïàñåí - èçïúõòÿ çàäàâåíî Ðè÷è.
Ãîâîðåøå ñ ïîçíàòèÿ Ãëàñ íà Ïàí÷î Âàíèëÿ, íî íÿêàê íàïåâíî, íåñâúðçàíî è Áèë óæàñíî ñå èçïëàøè. Çàáåëÿçà íÿêîëêî ãðóáè êàôÿâè êîñúì÷åòà, ïîëåïíàëè â ïëèòêàòà ðàíà âúðõó ÷åëîòî íà Ðè÷è. Áÿõà ëåêî êúäðàâè, êàòî êîñìèòå ïî ñëàáèíèòå íà áàùà ìó. Òîâà ãî èçïëàøè îùå ïîâå÷å è òîé æåñòîêî çàøëåâè Ðè÷è.
- Éÿóóó! - èçðåâà Ðè÷è. Î÷èòå ìó òðåïíàõà, ïîñëå ñå ðàçòâîðèõà øèðîêî. - Ùî ìå áèåø áå, Øåô Áèë? Ùå ìè ñòðîøèø î÷èëàòà. È áåç òîâà ñà â îêàÿíî ñúñòîÿíèå, àêî ñëó÷àéíî íå ñè çàáåëÿçàë.
- Ìè-ìè-ìèñëåõ, ÷-÷å óõõ-õó-ìèðàø èëè íåùî ï-ï-ïîäîáíî - êàçà Áèë.
Ðè÷è áàâíî ñåäíà è ñå õâàíà çà ãëàâàòà.
- Êàêâî ñòà... - èçïúøêà òîé.
Ïîñëå ñè ñïîìíè. Âíåçàïíî î÷èòå ìó ñå ðàçøèðèõà îò ñìàéâàíå è óæàñ. Äèøàéêè òåæêî, äðåçãàâî, òîé ñå íàäèãíà íà êîëåíå.
- Íå-íå-íåäåé - êàçà Áèë. - Í-í-íÿìà ãî âå÷å, Ð-ð-ðè÷è. Íÿìà ãî âå÷å.
Ðè÷è ñúçðÿ ïóñòàòà óëèöà, ïî êîÿòî íå ïîìðúäâàøå íèùî è èçâåäíúæ ñå ðàçðèäà. Áèë ãî ïîãëåäà çà ìîìåíò, ïîñëå ðàçïåðè ðúöå è ãî ïðåãúðíà. Ðè÷è çäðàâî ñå âêîï÷è â øèÿòà íà Áèë. Èñêàøå äà ïîäìåòíå íÿêîé ìàéòàï, íàïðèìåð ÷å å òðÿáâàëî äà îáñòðåëÿò âúðêîëàêà è ñ ïðàøêàòà, àëà îò ãúðëîòî ìó íå èçëèòàøå íèùî. Íèùî îñâåí ðèäàíèÿ.
- Í-íåäåé, Ð-ðè÷è - êàçà Áèë. - Íú-íú-íú-ú...
Ñåòíå ñàì ñå ðàçïëàêà è äâàìàòà ïðîäúëæèõà äà ñå ïðåãðúùàò, êîëåíè÷èëè íà óëèöàòà êðàé ïàäíàëèÿ âåëîñèïåä, à ñúëçèòå ÷åðòàåõà áåëè âàäè÷êè ñðåä âúãëèùíèÿ ïðàõ ïî áóçèòå èì.




                  ÄÅÂÅÒÀ ÃËÀÂÀ

                   ÏÎ×ÈÑÒÂÀÍÅ


                        1.

Íåéäå âèñîêî íàä ùàòà Íþ Éîðê â êúñíèÿ ñëåäîáåä íà 29 ìàé 1985 ãîäèíà Áåâúðëè Ðîãúí îòíîâî çàïî÷âà äà ñå ñìåå. Îò ñòðàõ äà íå ÿ ñìåòíàò çà ëóäà, òÿ çàòèñêà óñòàòà ñè ñ äâå ðúöå, àëà íÿìà ñèëè äà ñïðå.
Êîëêî ñå ñìååõìå òîãàâà, ìèñëè òÿ. Îùå åäèí ñïîìåí, îùå åäíà ñâåòëèíêà â ìðàêà. Ïðåç öÿëîòî âðåìå òðåïåðåõìå îò ñòðàõ, àëà íå ìîæåõìå äà óäúðæèì ñìåõà, êàêòî è àç ñåãà.
Ìúæúò äî íåÿ å ìëàä, äúëãîêîñ è ñèìïàòè÷åí. Çàïî÷íàë å äà é õâúðëÿ âúçõèòåíè ïîãëåäè îùå ñëåä èçëèòàíåòî îò Ìèëóîêè â äâà è ïîëîâèíà (à ëåòÿò âå÷å ïîâå÷å îò äâà ÷àñà ñ ìåæäèííè êàöàíèÿ â Êëèâëàíä è Ôèëè), íî ñå ïðèìèðÿâà ñ ÿâíî èçðàçåíîòî é íåæåëàíèå äà ðàçãîâàðÿ; ñëåä åäèí-äâà îïèòà çà áåñåäà, íà êîèòî òÿ å îòâúðíàëà ñ õëàäíà ëþáåçíîñò, ìúæúò å èçìúêíàë îò ñàêà ñè êðèìèíàëåí ðîìàí îò Ðîáúðò Ëúäëúì.
Ñåãà òîé ïúõà ïðúñò ìåæäó ñòðàíèöèòå, ïðèòâàðÿ êíèæêàòà è ïèòà ñ ëåêà òðåâîãà:
- Íàðåä ëè å âñè÷êî?
Òÿ êèìâà, îïèòâàéêè äà ïðèäàäå íà ëèöåòî ñè ñåðèîçíî èçðàæåíèå, ïîñëå ïðèõâà îòíîâî. Îçàäà÷åíèÿò ñúñåä ñå óñìèõâà âúïðîñèòåëíî.
- Íÿìà íèùî - êàçâà òÿ êàòî ñå ìú÷è äà áúäå ñåðèîçíà, àëà óñèëèÿòà ñà áåçïîëåçíè; êîëêîòî ïîâå÷å ñå áîðè ñúñ ñìåõà, òîëêîâà ïî-ïàëàâî ñòàâà ëèöåòî é. Êàêòî íÿêîãà. - Ïðîñòî èçâåäíúæ îòêðèõ, ÷å íå çíàì ñ êîÿ àâèîëèíèÿ ëåòÿ. Ïîìíÿ ñàìî, ÷å îòñ-ñ-ñòðàíè èìàøå ãðàìàäíà ï-ï-ïàòèöà...
Òóê âå÷å òÿ íå èçäúðæà è èçáóõâà â çâúíëèâ, âåñåë ñìÿõ. Íàîêîëî õîðàòà ñå îáðúùàò êúì íåÿ, íÿêîè äàæå ñå ìðúùÿò.
- "Ðèïúáëèê" - êàçâà ñúñåäúò.
- Ìîëÿ?
- Íîñèòå ñå èç âúçäóõà ñúñ ñåäåìñòîòèí è ïåòäåñåò êèëîìåòðà â ÷àñ áëàãîäàðåíèå íà "Ðèïúáëèê Åúðëàéíñ". Ïèøå ãî íà äèïëÿíêàòà ÖÌÇÑ â äæîá÷åòî ïðåä âàñ.
- ÖÌÇÑ ëè?
Òîè èçâàæäà îò äæîá÷åòî ïðåä íåÿ äèïëÿíêàòà (íà êîÿòî íàèñòèíà ïèøå, ÷å àâèîëèíèÿòà å "Ðèïúáëèê"). Âúòðå ñà äàäåíè ïîäðîáíè óêàçàíèÿ êúäå ñå íàìèðàò àâàðèéíèòå èçõîäè è ñïàñèòåëíèòå æèëåòêè, êàê äà ñå èçïîëçóâàò êèñëîðîäíèòå ìàñêè, êàêâî äà ñå ïðàâè ïðè àâàðèéíî êàöàíå.
- Äèïëÿíêà "öóíè ìè çàäíèêà è ñáîãîì" - îáÿñíÿâà ñúñåäúò è òîçè ïúò ñå ðàçñìèâà çàåäíî ñ íåÿ.
Âíåçàïíî é õðóìâà, ÷å òîé íàèñòèíà èçãëåæäà ñèìïàòè÷åí - ìèñúëòà å íîâà è íÿêàê áèñòðà, òàêàâà ìèñúë î÷àêâàø ñëåä ïðîáóæäàíå, êîãàòî óìúò òè îùå íå å çàòëà÷åí ñ åæåäíåâíè áàíàëíîñòè. Îáëå÷åí å ñ ïóëîâåð è èçáåëåëè äæèíñè. Òúìíîðóñàòà ìó êîñà å ïðèñòåãíàòà çàä òèëà ñ êîæåíî ðåìú÷å è òîâà é íàïîìíÿ, ÷å â äåòñòâîòî ÷åñòè÷êî ñè âðúçâàøå êîñàòà íà êîíñêà îïàøêà. Îáçàëàãàì ñå, ÷å èìà ñèìïàòè÷åí, ìèë ñòóäåíòñêè ïåíèñ, ìèñëè ñè òÿ. Äúëúã òúêìî êîëêîòî äà äîñòàâÿ óäîâîëñòâèå, íî íå ÷àê òîëêîâà äåáåë, ÷å äà èçãëåæäà áåçñðàìåí.
Îòíîâî èçáóõâà â ñìÿõ, áåçïîìîùíà è íåñïîñîáíà äà ïðåñòàíå. Îòêðèâà, ÷å íÿìà äîðè êúðïè÷êà çà äà èçáúðøå ïðîñúëçåíèòå ñè î÷è è òîâà ñàìî çàñèëâà âåñåëèåòî.
- Îâëàäåéòå ñå, ÷å èíàê ñòþàðäåñàòà ùå âè èçõâúðëè îò ñàìîëåòà - çëîâåùî ïðåäóïðåæäàâà ñúñåäúò, íî òÿ ñàìî ïîêëàùà ãëàâà ïðåç ñìÿõ; âå÷å å îñòàíàëà áåç äúõ, â ñòîìàõà è ðåáðàòà é ñå âðÿçâà îñòðà áîëêà.
Òîé é ïîäàâà ÷èñòà áÿëà êúðïè÷êà è òÿ ñè èçáúðñâà î÷èòå. Êîé çíàå çàùî, òîâà é ïîìàãà íàé-ñåòíå äà ñå îâëàäåå. Àëà íå ìëúêâà âåäíàãà. Êèñêàíåòî ïðîñòî çàòèõâà äî íåìîùíî ïúõòåíå è îõêàíå. Îò âðåìå íà âðåìå ñå ñåùà çà ãîëÿìàòà ïàòèöà, èçðèñóâàíà îòñòðàíè íà ñàìîëåòà è îò ãúðäèòå é áëèêâà íîâà ïîðöèÿ òúíè÷úê ñìÿõ.
Ñëåä ìàëêî òÿ âðúùà êúðïè÷êàòà.
- Áëàãîäàðÿ.
- Áîæè÷êî, ãîñïîæî, êàêâî å ñòàíàëî ñ ðúêàòà âè? - ïèòà òîé ðàçòðåâîæåí è ÿ õâàùà ëåêî çà êèòêàòà.
Òÿ ñâåæäà î÷è è âèæäà íîêòèòå, êîèòî å ïðå÷óïèëà äîêàòî ñúáàðÿøå òîàëåòêàòà ñðåùó Òîì. Ñïîìåíúò å áîëåçíåí, ïî-áîëåçíåí îò ñàìèòå ðàíè è òîâà îêîí÷àòåëíî ñëàãà êðàé íà ñìåõà. Òÿ ëåêè÷êî îòäðúïâà ðúêà.
- Óäàðèõ ñå ñ âðàòàòà íà êîëàòà äîêàòî ñëèçàõ ïðåä àåðîãàðàòà - îòâðúùà òÿ è ñè ìèñëè êîëêî ïúòè å òðÿáâàëî äà ëúæå çà ñèíèíèòå, îñòàâåíè îò Òîì, êîëêî ïúòè å ëúãàëà íÿêîãà çà ñèíèíèòå, îñòàâåíè îò áàùà é. Ïîñëåäíà ëè å òàçè ëúæà? Áè áèëî ÷óäåñíî... ïðåêàëåíî ÷óäåñíî, çà äà å èñòèíà. Ïðåäñòàâÿ ñè äîêòîð, êîéòî èäâà ïðè ñìúðòíî áîëåí ïàöèåíò è êàçâà: Ñïîðåä ðåíòãåíîâèòå ñíèìêè òóìîðúò íàìàëÿâà. Íÿìàìå ïðåäñòàâà çàùî, íî å ôàêò.
- Ñèãóðíî å áîëÿëî óæàñíî! - âúçêëèêâà ñúñåäúò.
- Ãëúòíàõ íÿêîëêî àñïèðèíà - êàçâà òÿ è ðàçãðúùà áîðäîâîòî ñïèñàíèå, ìàêàð è íà äâàìàòà äà å ÿñíî, ÷å ãî å ïðåãëåäàëà âå÷å äâà ïúòè.
- Íàêúäå ïúòóâàòå?
Òÿ çàòâàðÿ ñïèñàíèåòî è óñìèõíàòî ñå îáðúùà êúì ñúñåäà.
- Ìíîãî ñòå ìèë, íî íå ñúì â íàñòðîåíèå çà ðàçãîâîðè. Ðàáðàõìå ëè ñå?
- Ðàçáðàõìå ñå - îòâðúùà òîé ñ óñìèâêà. - Íî àêî èñêàòå â Áîñòúí äà ïèéíåì çà çäðàâåòî íà ãîëÿìàòà íàðèñóâàíà ïàòèöà, àç ÷åðïÿ.
- Áëàãîäàðÿ, ñàìî ÷å òðÿáâà äà õâàíà îùå åäèí ïîëåò.
- Åõ, êàê ìå å èçëúãàë õîðîñêîïúò òàÿ ñóòðèí - âúçäúõâà òîé è ïàê ðàçòâàðÿ ðîìàíà. - Îáà÷å èìàòå âåëèêîëåïåí ñìÿõ. Íàïðàâî äà ñå âëþáè ÷îâåê.
Òÿ ðàçãðúùà ñïèñàíèåòî, íî îòêðèâà, ÷å âìåñòî â ñòàòèÿòà çà óâåñåëèòåëíèòå çàâåäåíèÿ íà Íþ Îðëèéíñ ñå âãëåæäà â íàùúðáåíèòå ñè íîêòè. Ïîä äâà îò òÿõ ñà ñå ñúáðàëè ïóðïóðíè êúðâàâè ìåõóð÷åòà. Ìèñëåíî ÷óâà îòíîâî êàê Òîì êðåùè îòêúì ñòúëáàòà: "Ùå òå óáèÿ, øèáàíà êó÷êî!". Ïîòðåïåðâà. Êó÷êà çà Òîì, êó÷êà çà øèâà÷êèòå, êîèòî ñà äîïóñíàëè íÿêîÿ ãëóïîñò ïðåäè âàæíî ðåâþ è ïîïàäàò ïîä áÿñíàòà ÿðîñò íà Áåâúðëè Ðîãúí, êó÷êà çà áàùà ñè ìíîãî ãîäèíè ïðåäè Òîì è íåùàñòíèòå øèâà÷êè äà ñòàíàò ÷àñò îò æèâîòà é.
Êó÷êà.
Êó÷êî.
Øèáàíà êó÷êî.
Òÿ ïðèòâàðÿ î÷è.
Áîëÿò ÿ íå òîëêîâà ïðúñòèòå, êîëêîòî êðàêúò, ïîðÿçàí íà ñòðîøåíî øèøåíöå îò ïàðôþì äîêàòî áÿãàøå îò ñïàëíÿòà. Êåé é óñëóæè ñ ëåïåíêè, ÷èôò îáóâêè è ÷åê çà õèëÿäà äîëàðà, êîéòî Áåâúðëè ïîáúðçà äà îñðåáðè âåäíàãà ñëåä îòâàðÿíåòî íà Ïúðâà ÷èêàãñêà áàíêà.
Âúïðåêè ïðîòåñòèòå íà Êåé, Áåâúðëè ñúùî íàïèñà ÷åê çà õèëÿäà äîëàðà âúðõó ïàð÷å îáèêíîâåíà ìàøèíîïèñíà õàðòèÿ. "Âåäíúæ ÷åòîõ, ÷å áàíêèòå ñà äëúæíè äà ïðèåìàò ÷åêà, íåçàâèñèìî íà êàêâî å íàïèñàí - îáÿñíè òÿ. Èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å ãëàñúò é äîëèòà îòäàëå÷å. Íàïîìíÿøå ãëóõîòî çâó÷åíå íà ðàäèî â çàòâîðåíà ñòàÿ. - Íÿêàêúâ òèï îñðåáðèë ÷åê, íàïèñàí íà àðòèëåðèéñêè ñíàðÿä. Ìèñëÿ, ÷å ãî ïèøåøå â "Êíèãàòà íà ðåêîðäèòå". - Òÿ ïîìúë÷à, ïîñëå íåðâíî ñå ðàçñìÿ. Êåé ÿ ãëåäàøå ñåðèîçíî, äîðè ïå÷àëíî. - Íî íà òâîå ìÿñòî áèõ ãî îñðåáðèëà áúðçî, ïðåäè Òîì äà çàìðàçè ñìåòêèòå."
Ìàêàð äà íå ñå ÷óâñòâóâà èçìîðåíà (àëà îòëè÷íî çíàå, ÷å â ìîìåíòà ÿ êðåïÿò ñàìî çäðàâèòå íåðâè è ÷åðíîòî êàôå íà Êåé), ñúáèòèÿòà îò ìèíàëàòà íîù é ñå ñòðóâàò äàëå÷íè êàòî íåÿñåí ñúí.
Ñïîìíÿ ñè êàê ÿ ïðåñëåäâàõà òðèìà òèíåéäæúðè, êîèòî ïîäâèêâàõà è ñâèðêàõà, íî íå ñå îñìåëÿâàõà äà ïîñåãíàò. Ñïîìíÿ ñè êàêâî îáëåê÷åíèå ÿ èçïúëíè êîãàòî âèäÿ íà åäíî êðúñòîâèùå äà ñå ëåÿò ïî òðîòîàðà áåëèòå ëóìèíåñöåíòíè ñâåòëèíè íà äåíîíîùíî êàôå. Âëåçå âúòðå, îñòàâè ïúï÷èâèÿ ïðîäàâà÷ äà íàäíè÷à â äåêîëòåòî íà ñòàðàòà é áëóçà è óñïÿ äà èçìîëè ÷åòèðèäåñåò öåíòà çà òåëåôîí. Íå áåøå òðóäíî - ãëåäêàòà çàñëóæàâàøå è ïîâå÷å.
Íàé-íàïðåä íàáðà ïî ïàìåò íîìåðà íà Êåé. Ñèãíàëúò ïðîçâó÷à äåñåòèíà ïúòè è òÿ âçå äà ñå òðåâîæè, ÷å Êåé å çàìèíàëà çà Íþ Éîðê. Òúêìî ñå êàíåøå äà çàòâîðè òåëåôîíà, êîãàòî ñúíëèâ ãëàñ èçáúáðè â ñëóøàëêàòà:
- Êîéòî è äà ñè, òåæêî òè, àêî çâúíèø çà ãëóïîñòè.
- Áåâ ñå îáàæäà, Êåé - êàçà òÿ, ïîêîëåáà ñå è ðåøèòåëíî ïðîäúëæè: - Òðÿáâà ìè ïîìîù.
Íàñòàíà êðàòêî ìúë÷àíèå, ïîñëå Êåé çàãîâîðè îòíîâî, íî âå÷å ñúñ ñúâñåì ðàçáóäåí ãëàñ:
- Êúäå ñè? Êàêâî å ñòàíàëî?
- Îáàæäàì ñå îò åäíî äåíîíîùíî êàôå íà úãúëà íà Ñòðèéëàíä àâåíþ è íÿêàêâà äðóãà óëèöà. Àç... Êåé, àç íàïóñíàõ Òîì.
Êåé òóòàêñè âúçêëèêíà âúçòîðæåíî:
- Äîáðå! Íàé-ñåòíå! Óðà! Èäâàì äà òå âçåìà! Êîïåëåòî ìó ñ êîïåëå! Ëàéíî ãàäíî! Èäâàì äà òå ïðèáåðà ñ Ìåðöåäåñà, ìàìà ìó ñòàðà! Ùå íàåìà äóõîâ îðêåñòúð! Ùå...
- Ïî-äîáðå äà âçåìà òàêñè - ïðåêúñíà ÿ Áåâ, ñòèñêàéêè â ïîòíàòà ñè äëàí îñòàíàëèòå äâå ìîíåòè ïî äåñåò öåíòà. Â îòñðåùíîòî îãëåäàëî âèäÿ, ÷å ïðîäàâà÷úò å çÿïíàë çàäíèêà é ñ èçðàç íà ñúñðåäîòî÷åíèå è äúëáîê óíåñ. - Ñàìî ÷å ùå òðÿáâà äà ïëàòèø íà øîôüîðà êàòî ïðèñòèãíà. Íÿìàì ïóêíàòà ïàðà.
- Ùå ìó ïëàòÿ, ÷å è ïåò äîëàðà áàêøèø ùå ìó áóòíà îòãîðå - ïðîâèêíà ñå Êåé. - Ìàìà ìó ñòàðà, àìè ÷å òîâà å íàé-äîáðàòà íîâèíà îòêàêòî Íèêñúí ñè ïîäàäå îñòàâêàòà! Ðàçìúðäàé ñè çàäíèêà è èäâàé íàñàì, ìîìè÷å. È... - Òÿ ïîìúë÷à. Êîãàòî çàãîâîðè îòíîâî , ãëàñúò é áåøå ñåðèîçåí è ïúëåí ñ òîëêîâà îáè÷ è íåæíîñò, ÷å Áåâúðëè åäâà íå ñå ðàçïëàêà. - Áëàãîäàðÿ íà Áîãà, ÷å íàé-ñåòíå ãî ñòîðè, Áåâ. Èñòèíà òè êàçâàì. Áëàãîäàðÿ íà Áîãà.
Êåé Ìàêêîë å áèâøà ìîäåëèåðêà, ñêëþ÷èëà èçãîäåí áðàê, ñåòíå ðàçâåäåíà îùå ïî-èçãîäíî è âëÿçëà â äâèæåíèåòî íà ôåìèíèñòêèòå ïðåç 1972, îêîëî òðè ãîäèíè ïðåäè äà ñå çàïîçíàå ñ Áåâúðëè. Â ðàçöâåòà íà ñêàíäàëíàòà ñè ïîïóëÿðíîñò å áèëà îáâèíÿâàíà, ÷å ïðåãúðíàëà èäåèòå íà ôåìèíèçìà ÷àê ñëåä êàòî èçïîëçóâàëà àðõàè÷íèòå ìúæêàðñêè çàêîíè, çà äà èçêîï÷è îò íåùàñòíèÿ ñè ñúïðóã-ôàáðèêàíò âñè÷êî âúçìîæíî - äî ïîñëåäíèÿ öåíò.
"Òúïîòèè! - áå âúçêëèêíàëà òÿ âåäíúæ ïðåä Áåâúðëè. - Òèÿ, äåòî ãî ðàçïðàâÿò, íèêîãà íå ñà ëÿãàëè ñúñ Ñàì ×àêîâè÷. Äâà òåãåëà, áîö îùå âåäíúæ è ïðúñ-ïðúñ, òîâà ìó áÿõà ïîäâèçèòå íà Ñàìè. Ñàìî âåäíúæ óñïÿ äà ãî íàäúðâè çà ïîâå÷å îò ñåäåìäåñåò ñåêóíäè, àìà è òî áåøå íà ðúêà, ïîä äóøà. Íå ñúì ìó èçíåâåðÿâàëà; çíà÷è ïðîñòî ñè ïðèáðàõ êîìïåíñàöèèòå ñúñ çàêúñíåíèå."
Áåøå íàïèñàëà òðè êíèãè - åäíà çà ôåìèíèçìà è òðóäîâàòà æåíà, âòîðà çà ôåìèíèçìà è ñåìåéñòâîòî, òðåòà çà ôåìèíèçìà è äóøåâíîñòòà. Ïúðâèòå äâå ñïå÷åëèõà çíà÷èòåëíà ïîïóëÿðíîñò. Ïðåç òðèòå ãîäèíè ñëåä íàïèñâàíåòî íà ïîñëåäíàòà Êåé ïîèçëåçå îò ìîäà è Áåâúðëè èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å òîâà äîíÿêúäå ÿ îáëåê÷àâà. Êàïèòàëîâëîæåíèÿòà é âúðâÿõà äîáðå ("Ñëàâà Áîãó, êàïèòàëèçìúò è ôåìèíèçìúò íå ñà íåñúâìåñòèìè" - áå çàÿâèëà âåäíúæ Êåé) è äíåñ òÿ áåøå áîãàòà æåíà ñ ãðàäñêè äîì, ñåëñêà âèëà è äâàìà-òðèìà ëþáîâíèöè - äîñòàòú÷íî ìúæåñòâåíè, çà äà óñòîÿò íà êðåâàòíèòå é àòàêè, íî íå ÷àê òîëêîâà ìúæåñòâåíè, ÷å äà ÿ áèÿò íà òåíèñ. "Íàïðåäíàò ëè â òåíèñà, âåäíàãà ãè çàðÿçâàì" - òâúðäåøå òÿ è ìàêàð ÷å ãî êàçâàøå ÿâíî íà øåãà, Áåâúðëè ñå ïèòàøå äàëè íå å ñåðèîçíà.
Áåâúðëè ñè ïîðú÷à òàêñè. Êîãàòî êîëàòà ïðèñòèãíà, òÿ ñúîáùè àäðåñà è ïîáúðçà äà ñå íàñòàíè ñ êóôàðà íà çàäíàòà ñåäàëêà, äîâîëíà, ÷å ñå èçìúêâà îò ëåïêàâèÿ ïîãëåä íà ïðîäàâà÷à.
Êåé ÿ ÷àêàøå ïðåä äîìà ñè, íàìåòíàòà ñ ìàíòî îò íîðêà âúðõó ôëàíåëåíàòà íîùíèöà. Íà êðàêàòà é èìàøå ïóõêàâè ðîçîâè ÷åõëè ñ ãðàìàäíè ïîìïîíè. Ñëàâà Áîãó, ïîìïîíèòå íå áÿõà îðàíæåâè - èíà÷å Áåâúðëè ïàê áè õóêíàëà ñ ïèñúöè èç ìðàêà. Ïúòóâàíåòî êúì äîìà íà Êåé áåøå áåçóìíî ïðåæèâÿâàíå - âñè÷êî ñå çàâðúùàøå, çàëèâàøå ÿ ïîòîï îò òúé ñòðåìèòåëíè è ÿñíè ñïîìåíè, ÷å òÿ èçòðúïâàøå îò ñòðàõ. Èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å â ãëàâàòà é íÿêîé å çàõâàíàë äà ðàçêîïàâà ñ îãðîìåí áóëäîçåð ãðîáèùå, çà êîåòî íå å è ïîäîçèðàëà. Ñàìî ÷å îò ãðîáîâåòå èçñêà÷àõà íå òðóïîâå, à èìåíà - èìåíà, çàáðàâåíè ïðåäè ìíîãî ãîäèíè: Áåí Õàíñêîì, Ðè÷è Òîçèúð, Ãðåòà Áàóè, Õåíðè Áàóúðñ, Åäè Êàñïáðàê... Áèë Äåíáðîó. Íàé-âå÷å Áèë - Áèë Ïåëòåêà, êàêòî ãî íàðè÷àõà ñ îíàÿ äåòñêà îòêðîâåíîñò, íàðè÷àíà òó íåâèííîñò, òó æåñòîêîñò. Íÿêîãà òîé é ñå ñòðóâàøå òîëêîâà âèñîê, òîëêîâà ñúâúðøåí (ðàçáèðà ñå, ñòèãà äà íå îïèòâàøå äà ãîâîðè).
Èìåíà... ìåñòà... ñëó÷êè.
Îáëèâàíà îò ëåäåíè è ãîðåùè âúëíè, òÿ ñè ñïîìíè çà ãëàñîâåòå îò êàíàëà... è çà êðúâòà. Ñïîìíè ñè êàê èçïèùÿ è áàùà é ÿ çàøëåâè. Áàùà é... Òîì...
Áåøå ãîòîâà äà ñå ðàçïëà÷å... íî åòî ÷å Êåé âå÷å ïëàùàøå ñìåòêàòà è ÿâíî áàêøèøúò áå äîñòà ñîëèäåí, çàùîòî øîôüîðúò âúçêëèêíà:
- Åõà-à! Áëàãîäàðÿ, ãîñïîæî!
Êåé ÿ âúâåäå â êúùàòà, áóòíà ÿ ïîä äóøà, ïîñëå é äàäå ïåíüîàð, ñâàðè êàôå, îãëåäà ñèíèíèòå, äåçèíôåêöèðà ïîðÿçàíèÿ êðàê è ìó ñëîæè ëåïåíêà. Âúâ âòîðàòà ÷àøà êàôå ñèïà ùåäðà ïîðöèÿ áðåíäè è íàñòîÿ Áåâ äà èçïèå âñè÷êî, äî ïîñëåäíàòà êàïêà. Ïîñëå ïðèãîòâè äâå ïúðæîëè à ë`àíãëå è çàäóøåíè ãúáè çà ãàðíèòóðà.
- Å, äîáðå - êàçà òÿ íàêðàÿ. - Ðàçïðàâÿé êàêâî ñòàíà. Íà ÷åíãåòàòà ëè ùå ñå îáàæäàìå èëè îòèâàø äà ñå çàñåëèø â Íåâàäà?
- Íå ìîãà äà òè ðàçêàæà - îòâúðíà Áåâúðëè. - Ùå òè ïðîçâó÷è ñúâñåì ñìàõíàòî. Íî â îáùè ëèíèè âèíàòà áå ìîÿ...
Êåé ñòîâàðè äëàí âúðõó ïîëèðàíàòà ìàõàãîíîâà ìàñà. Çâóêúò íàïîìíÿøå èçñòðåë íà ìàëîêàëèáðåí ïèñòîëåò.
- Äà ãè íÿìàìå òàêèâà! - âúçêëèêíà òÿ. Ïî áóçèòå é èçáè òðåñêàâà ðóìåíèíà, î÷èòå é ïëàìíàõà. - Îò êîëêî âðåìå ñìå ïðèÿòåëêè? Äåâåò ãîäèíè? Äåñåò? ×óÿ ëè òå îùå âåäíúæ äà ðå÷åø, ÷å òè ñè âèíîâíà, ùå ñå èçäðàéôàì. Ðàçáðà ëè? Ùå ñå èçäðàéôàì, ìàìà ìó ñòàðà. Íå ñè áèëà âèíîâíà íèòî ñåãà, íèòî ìèíàëèÿ ïúò, íèòî ïðåäè òîâà, íèòî êîãàòî è äà áèëî. Íå çíàåø ëè, ÷å ïîâå÷åòî òè ïðèÿòåëè ñå ÷óäåõà êîãà îíçè òèï ùå òå âêàðà â èíâàëèäíà êîëè÷êà èëè íàïðàâî ùå òå óáèå?
Áåâúðëè ÿ ãëåäàøå ñ øèðîêî ðàçòâîðåíè î÷è.
- È ñàìà ùåøå äà áúäåø âèíîâíà, ïîíå îò÷àñòè, çàäåòî ñòîèø è ãî îñòàâÿø äà âúðøè êàêâîòî ìó ñêèìíå. Íî íàé-ïîñëå èçáÿãà. Ñëàâà Áîãó ïîíå çà òîâà. Îáà÷å êàòî òå ãëåäàì ñ èçïî÷óïåíè íîêòè, ñðÿçàí êðàê è íàñèíåíè îò êàèøà ðàìåíå, õè÷ íå ìè ðàçïðàâÿé, ÷å å áèëî ïî òâîÿ âèíà.
- Íå ìå å áèë ñ êàèøà - êàçà Áåâ.
Ëúæàòà ñå îòðîíè îò óñòàòà é àâòîìàòè÷íî... è ñúùî òúé àâòîìàòè÷íî ïî áóçèòå é ïëúçíà ðóìåíèíàòà íà äúëáîê ñðàì.
- Ùîì ñè çàðÿçàëà Òîì, âðåìå å äà çàðåæåø è ëúæèòå - òèõî êàçà Êåé è ñå âçðÿ â ëèöåòî é ñ òîëêîâà îáè÷, ÷å Áåâ íå èçäúðæà è ñâåäå î÷è. Óñåòè â ãúðëîòî ñè ñîëåíèÿ âêóñ íà ñúëçè. - Êîãî ñè ìèñëèø, ÷å çàáëóæäàâàø? - âñå òúé òèõî çàïèòà Êåé. Ïîñåãíà è ÿ õâàíà çà ðúöåòå. - Òúìíèòå î÷èëà, áëóçèòå ñ âèñîêè ÿêè è äúëãè ðúêàâè... ìîæå äà ñè èçìàìèëà íÿêîé è äðóã íàèâíèê. Íî ïðèÿòåëèòå ñè íå ìîæåø äà èçëúæåø, Áåâ. Íå ìîæåø äà èçëúæåø îíèÿ, êîèòî òå îáè÷àò.
È òîãàâà Áåâúðëè ñå ðàçïëàêà. Ïëàêà äúëãî è îò÷àÿíî, à Êåé ÿ ïðåãðúùàøå è ïî-êúñíî, ìàëêî ïðåäè äà ñè ëåãíå, Áåâ é ðàçêàçà êàêâîòî ìîæåøå: ÷å îò ãðàä÷åòî Äåðè â ùàòà Ìåéí, êúäåòî å èçðàñëà, ñå îáàäèë åäèí ñòàð ïðèÿòåë è é íàïîìíèë çà îáåùàíèå, äàäåíî ïðåäè ìíîãî ãîäèíè. Êàçàë, ÷å å äîøëî âðåìå äà èçïúëíè îáåùàíèåòî. Çàïèòàë ÿ äàëè ùå äîéäå. Òÿ ïîòâúðäèëà. À ïîñëå ïî÷íàëè íåïðèÿòíîñòèòå ñ Òîì.
- Êàêâî áåøå òîâà îáåùàíèå? - çàïèòà Êåé.
Áåâúðëè áàâíî ïîêëàòè ãëàâà.
- Íå ìîãà äà òè êàæà, Êåé. Êîëêîòî è äà ìè ñå èñêà.
Êåé ñå ïîçàìèñëè, ñåòíå êèìíà.
- Äîáðå, ðàçáèðàì. Êàêâî ùå ïðàâèø ñ Òîì êàòî ñå ïðèáåðåø îò Ìåéí?
À Áåâ, êîÿòî âñå ïî-äúëáîêî ñå ñúìíÿâàøå äàëè èçîáùî íÿêîãà ùå ñå âúðíå îò Äåðè, îòâúðíà êðàòêî:
- Íàé-íàïðåä ùå äîéäà ïðè òåá è çàåäíî ùå ðåøèì. Ñúãëàñíà?
- Áåçêðàéíî ñúãëàñíà - ðå÷å Êåé. - Îáåùàâàø ëè?
- Ùîì ñå âúðíà, ìîæåø äà ðàç÷èòàø íà òîâà - òâúðäî êàçà Áåâ è ïðåãúðíà Êåé ñ âñè÷êà ñèëà.
Ñ ïàðèòå íà Êåé â äæîáà è îáóâêèòå íà Êåé âúðõó êðàêàòà, Áåâ õâàíà àâòîáóñà çà Ìèëóîêè, çàùîòî ñå áîåøå, ÷å Òîì ìîæå äà ÿ äåáíå íà ëåòèùåòî. Êåé ÿ áå ïðèäðóæèëà äî áàíêàòà è àâòîãàðàòà, êàòî ïðåç öÿëîòî âðåìå ñå ìú÷åøå äà ÿ ðàçóáåäè.
- Íà ëåòèùåòî å òúïêàíî ñ îõðàíà, ñêúïà - òâúðäåøå òÿ. - Íÿìà êàêâî òîëêîâà äà ìó ñå ïëàøèø. Ïîäãîíè ëè òå, òðÿáâà ñàìî äà ïèùèø êîëêîòî òè ãëàñ äúðæè, ìàìà ìó ñòàðà.
Áåâúðëè ïîêëàòè ãëàâà.
- Èçîáùî íå èñêàì äà ãî ñðåùàì. Òàêà å íàé-ñèãóðíî.
Êåé ÿ èçãëåäà ëóêàâî.
- Áîèø ñå äà íå òå îìàå ñ ïðèêàçêè, íàëè?
Áåâúðëè ñè ñïîìíè êàê ñåäìèíàòà ñòîÿõà ñðåä ïîòîêà, êàê ñ÷óïåíîòî øèøå îò Êîêà-Êîëà â ðúêàòà íà Ñòàí õâúðëÿøå çåëåíèêàâè îòáëÿñúöè; ñïîìíè ñè îñòðàòà áîëêà äîêàòî ñòúêëîòî ðàçðÿçâàøå êîñî äëàíòà é, ñïîìíè ñè êàê ñå õâàíàõà â êðúã è îáåùàõà äà ñå âúðíàò, àêî íÿêîãà âñè÷êî çàïî÷íå îòíîâî... äà ñå âúðíàò è äà ãî óáèÿò âåäíúæ çàâèíàãè.
- Íå - êàçà òÿ. - Òîçè ïúò íèùî íå áè ìå ñïðÿëî. Íî Òîì ìîæå äà ìå ïðåáèå íåçàâèñèìî îò îõðàíàòà. Íå çíàåø êàêúâ áåøå ñíîùè, Êåé.
- Äîñòàòú÷íî ñúì ãî ãëåäàëà ïðè äðóãè ñëó÷àè - íàâúñè ñå Êåé. - Çàäíèê, ìàñêèðàí êàòî ìúæ.
- Áåøå ëóä - êàçà Áåâ. - È ïîëèöèÿòà ìîæå äà íå ãî óäúðæè. Òàêà å ïî-ñèãóðíî. Ïîâÿðâàé ìè.
- Äîáðå äå - íåîõîòíî êèìíà Êåé è ëåêî ðàçâåñåëåíàòà Áåâ ñè ïîìèñëè, ÷å òÿ å ðàçî÷àðîâàíà: íÿìà äà èìà íèòî ñáëúñúê, íèòî øóìîòåâèöà.
- Ïîáúðçàé äà îñðåáðèø ÷åêà - íàïîìíè Áåâúðëè, - ïðåäè äà ñå å ñåòèë äà çàìðàçè ñìåòêèòå. Íåïðåìåííî ùå ãî íàïðàâè.
- Çíàì - êàçà Êåé. - Àìà ñàìî äà ãî ñòîðè, îòèâàì ïðè êó÷èÿ ñèí ñ êîíñêè êàìøèê è ùå ñè èçêàðàì õèëÿäàðêàòà â íàòóðà.
- Ñòîé ïî-íàäàëå÷ îò íåãî - ðÿçêî ÿ ïðåêúñíà Áåâúðëè. - Îïàñåí å, Êåé. Ïîâÿðâàé ìè. Áåøå êàòî... - Îò óñòíèòå é áÿõà ãîòîâè äà ñå îòðîíÿò äóìèòå êàòî áàùà ìè. Íî òÿ ãè ïðåãëúòíà è äîâúðøè: - Áåøå êàòî äèâàê.
- Äîáðå - ñúãëàñè ñå Êåé. - Óñïîêîé ñå, ñêúïà. Áÿãàé äà èçïúëíèø îáåùàíèåòî. È ñè ïîìèñëè êàêâî ùå ïðàâèø ñëåä òîâà.
- Ùå ñè ïîìèñëÿ - îáåùà Áåâ, íî òîâà áå ëúæà. Èìàøå ïðåêàëåíî ìíîãî òåìè çà ðàçìèñúë: êàêâî áå ñòàíàëî ïðåç íåéíîòî åäèíàäåñåòî ëÿòî, íàïðèìåð. Èëè êàê ó÷åøå Ðè÷è Òîçèúð äà âúðòè éî-éî. Èëè ãëàñîâåòå îò ìèâêàòà. È íåùî, êîåòî áå âèäÿëà, íåùî òîëêîâà óæàñíî, ÷å äîðè äîêàòî ïðåãðúùàøå Êåé çà ñáîãîì êðàé äúëãîòî ñðåáðèñòî òóëîâèùå íà áó÷àùèÿ àâòîáóñ, ñúçíàíèåòî é íå ñìååøå äà íàäíèêíå íàòàì.
À ñåãà, äîêàòî ñàìîëåòúò ñå íàêëàíÿ íàñòðàíè è çàïî÷âà äúëãîòî ñïóñêàíå êúì Áîñòúí, ìèñëèòå é ïàê ñå óñòðåìÿâàò â îíàçè ïîñîêà... êúì Ñòàí Þðèñ... êúì íåïîäïèñàíàòà ïîùåíñêà êàðòè÷êà ñ êðàòêî ñòèõîòâîðåíèå... êúì ãëàñîâåòå... è êúì êðàòêèòå ñåêóíäè, ïðåç êîèòî áå çàñòàíàëà ëèöå â ëèöå ñ íåùî ìîæå áè áåçêðàéíî.
Òÿ ñå ïðèâåæäà êúì ïðîçîð÷åòî, ïîãëåæäà íàäîëó è ñè ìèñëè, ÷å çëîòî ó Òîì å äðåáíî è æàëêî â ñðàâíåíèå ñ îíîâà çëî, êîåòî ÿ ÷àêà â Äåðè. Ñàìî åäíî ÿ óòåøàâà äîíÿêúäå - ÷å ùå ñðåùíå Áèë Äåíáðîó... à íÿêîãà åäíî åäèíàéñåòãîäèøíî ìîìè÷å íà èìå Áåâúðëè Ìàðø îáè÷àøå Áèë Äåíáðîó. Òÿ ñè ñïîìíÿ ïîùåíñêàòà êàðòè÷êà ñ ÷óäåñíîòî ñòèõîòâîðåíèå, ñïîìíÿ ñè è òîâà, ÷å íÿêîãà çíàåøå êîé ãî å íàïèñàë. Âå÷å íå ïîìíè êîé, íå ïîìíè è êàêâî òî÷íî áå ñòèõîòâîðåíèåòî... íî ñè ìèñëè, ÷å ìîæå äà å íàïèñàíî îò Áèë. Äà, ìîæå äà å íàïèñàíî îò Áèë Äåíáðîó ïî ïðÿêîð Ïåëòåêà.
Âíåçàïíî ñè ñïîìíÿ êàê ñå ãîòâåøå çà ñúí âå÷åðòà ñëåä êàòî Ðè÷è è Áåí ÿ âîäèõà íà îíèÿ äâà ôèëìà. Ñëåä ïúðâàòà ñè ñðåùà. Áåøå ñè íàïðàâèëà ìàéòàï ñ Ðè÷è íà òàÿ òåìà - ïî îíîâà âðåìå ìàéòàïúò áå íåéíà çàùèòà ùîì èçëåçåøå íà óëèöàòà - íî â äúíîòî íà äóøàòà ñè èçïèòâàøå óäîâîëñòâèå, âúëíåíèå è ìúíè÷êî ñòðàõ. Ñðåùàòà íàèñòèíà áå ïúðâà, ìàêàð ÷å ó÷àñòâóâàõà äâå ìîì÷åòà âìåñòî åäíî. Ðè÷è é ïëàòè áèëåòà è òúé íàòàòúê - òî÷íî êàêòî ñå ïîëàãà. À ñëåä òîâà ãè ïîäãîíèõà õóëèãàíèòå... è òðèìàòà ïðåêàðàõà îñòàòúêà îò ñëåäîáåäà â Ïóùèíàêà... ïî íÿêîå âðåìå ïðèñòèãíà Áèë Äåíáðîó ñ îùå åäíî ìîì÷å, âå÷å íå ïîìíè èìåòî ìó, íî ïîìíè êàê ïîãëåäúò íà Áèë ñðåùíà çà ìèã î÷èòå é, êàê â òîçè ìèã ÿ ðàçòúðñè åëåêòðè÷åñêà òðúïêà... êàê ñå èç÷åðâè è ïëàìíà öÿëà, îò ãëàâà äî ïåòè.
Ñïîìíÿ ñè êàê ìèñëåøå çà âñè÷êî òîâà äîêàòî íàâëè÷àøå íîùíèöàòà è îòèâàøå â áàíÿòà äà ñè èçìèå ëèöåòî è çúáèòå. Ñïîìíÿ ñè êàê ìèñëåøå, ÷å òàçè íîù íÿìà äà çàñïè äî êúñíî; áå ïðåæèâÿëà òîëêîâà ìíîãî ñúáèòèÿ... è òðÿáâàøå õóáàâî äà ãè îáìèñëè, çàùîòî ìîì÷åòàòà èçãëåæäàõà äîáðè, ñ òÿõ ìîæåøå äà ñå ñìåå, äà âúðøè ùóðîòèè è äîðè ìîæå áè ìúíè÷êî äà èì âÿðâà. À òîâà áè áèëî ÷óäåñíî. Áè áèëî... åõ, áè áèëî íàïðàâî âúëøåáíî.
Ìèñëåéêè çà âñè÷êî òîâà, òÿ âçå èçòðèâàëêàòà çà ëèöå, íàâåäå ñå íàä ìèâêàòà äà ÿ íàìîêðè è øåïíåùèÿò


                        2.

ãëàñ äîëåòÿ îò êàíàëà:
- Ïîìîãíè ìè...
Ñòðåñíàòà, Áåâúðëè îòñêî÷è è èçòúðâà ñóõàòà èçòðèâàëêà íà ïîäà. Ëåêî òðúñíà ãëàâà, êàòî ÷å èñêàøå äà ñå ðàçñúíè, ïîñëå ïàê ñå íàâåäå íàä ìèâêàòà è ëþáîïèòíî íàäíèêíà â êàíàëà. Áàíÿòà áåøå â äúíîòî íà ÷åòèðèñòàéíèÿ èì àïàðòàìåíò. Îò õîëà äîëèòàõà ïðèãëóøåíî çâóöèòå íà íÿêàêúâ êàóáîéñêè ôèëì. Êîãàòî ôèëìúò ñâúðøåøå, áàùà é ùåøå äà ïðåâêëþ÷è íà äðóãà ïðîãðàìà çà äà ãëåäà áåéçáîë èëè áîêñ è íàêðàÿ ùåøå äà çàñïè â êðåñëîòî.
Òàïåòèòå â áàíÿòà èìàõà îòâðàòèòåëíè øàðêè - æàáè è ëèëèè. Ïîä òÿõ ñå èçäóâàøå íåðàâíàòà ìàçèëêà. Íà ìåñòà òàïåòèòå áÿõà ïåòíîñàíè îò âîäíè ïðúñêè, äðóãàäå íàïðàâî ñå îòëåïâàõà. Âàíàòà áåøå ðúæäèâà, òîàëåòíàòà ÷èíèÿ - ïóêíàòà. Îò ïîðöåëàíîâàòà ôàñîíêà íàä ìèâêàòà ñòúð÷åøå ãîëà 40-âàòîâà êðóøêà. Áåâúðëè ñè ñïîìíÿøå - ñìúòíî - ÷å íÿêîãà îêîëî íåÿ èìàøå ñòúêëåí ãëîáóñ, íî òîé ñå ñòðîøè ïðåäè ãîäèíè è íèêîé íå ñè íàïðàâè òðóäà äà ãî ïîäìåíè. Ïîäúò áåøå ïîêðèò ñ òîëêîâà èçáåëÿë ëèíîëåóì, ÷å öâåòúò ìó ñè ëè÷åøå ñàìî ïîä ìèâêàòà.
Ñ äâå äóìè êàçàíî, áàíÿòà íå èçãëåæäàøå òâúðäå ïðèâåòëèâà, íî Áåâúðëè ÿ ïîëçóâàøå òîëêîâà îòäàâíà, ÷å íå îáðúùàøå âíèìàíèå.
Ïî ìèâêàòà ñúùî áåøå çàöàïàíà ñ æúëòåíèêàâè ïåòíà. Ðúæäèâà ðåøåòêà ïðåñè÷àøå íàêðúñò ïåòñàíòèìåòðîâèÿ îòâîð íà êàíàëà. Íÿêîãà äóïêàòà èìàøå õðîìèðàí êàíò, íî è òîé áå èç÷åçíàë ïðåäè ãîäèíè. Ïîä êðàí÷åòî ñúñ ñèíÿ òî÷êà âèñåøå íà âåðèæêà âåõòà ãóìåíà çàïóøàëêà. Îòâîðúò íà êàíàëà áåøå êàòðàíåíî ÷åðåí è êîãàòî ñå íàâåäå íàä íåãî, Áåâúðëè çà ïðúâ ïúò óñåòè, ÷å îòäîëó äîëèòà ëåê íåïðèÿòåí ìèðèñ - ìèðèñ íà ðèáà. Òÿ ïîñáðú÷êà íîñëåòî ñè îò ïîãíóñà.
- Ïîìîãíè ìè...
Òÿ èçîõêà. Íàèñòèíà áåøå ãëàñ. Ïðåäè ìàëêî ñè áå ïîìèñëèëà, ÷å ïðîñòî òðúáèòå ñà èçáó÷àëè... èëè é ñå å ïðè÷óëî... ñëåä îíèÿ ôèëìè...
- Ïîìîãíè ìè, Áåâúðëè...
Îáëèâàõà ÿ òó ãîðåùè, òó ñòóäåíè âúëíè. Áå ñâàëèëà ëàñòè÷åòî è êîñàòàòà ñå ðàçëèâàøå ïî ðàìåíåòå é êàòî îãíåí âîäîïàä. Óñåùàøå ÿ êàê èçòðúïâà îò êîðåí è ñå ìú÷è äà íàñòðúõíå.
Áåç ñàìà äà ðàçáèðà êàêâî âúðøè, òÿ ïàê ñå íàâåäå íàä ìèâêàòà è èçðå÷å ïî÷òè øåïíåøêîì:
- Õåé! Èìà ëè íÿêîé?
Ãëàñúò îò ìèâêàòà áåøå êàòî íà ñúâñåì ìàëêî äåòå, êîåòî ìîæå áè îùå ñå ó÷è äà ãîâîðè. È ìàêàð ÷å ðúöåòå é íàñòðúõâàõà îò ñòðàõ, ðàçóìúò ñå ïîìú÷è äà íàìåðè ëîãè÷íî îáÿñíåíèå. Æèâååõà â êðàéíèÿ àïàðòàìåíò íà ïàðòåðà. Íàîêîëî èìàøå îùå ÷åòèðè àïàðòàìåíòà. Ìîæå áè íÿêîå õëàïå ñå çàáàâëÿâàøå äà ãîâîðè â êàíàëà ìèâêàòà. È íÿêàêúâ êàïðèç íà åõîòî...
- Èìà ëè íÿêîé? - îòíîâî çàïèòà òÿ, òîçè ïúò ìàëêî ïî-âèñîêî. Èçâåäíúæ é õðóìíà, ÷å àêî âëåçå ñåãà, áàùà é ùå ÿ ñìåòíå çà ëóäà.
Êàíàëúò íå îòãîâàðÿøå, àëà íåïðèÿòíèÿò ìèðèñ ñÿêàø ñòàíà ïî-ñèëåí. Íàïîìíÿøå é çà áàìáóêîâèÿ ãúñòàëàê â Ïóùèíàêà è ìî÷óðèùåòî çàä íåãî; ïîðàæäàøå ïðåäñòàâàòà çà ëåíèâè, âîíÿùè èçïàðåíèÿ è ÷åðíà êàë, êîÿòî ñå ìú÷è äà ñìúêíå îáóâêèòå îò íîçåòå òè.
Âñúùíîñò â áëîêà íÿìàøå ìàëêè õëàïåòà, òàì áåøå öÿëàòà ðàáîòà. Âÿðíî, ñúñåäèòå Òðåìúíòñ èìàõà ïåòãîäèøíî ìîì÷åíöå è äâå ìîìè÷åíöà - åäíîòî íà òðè ãîäèíêè, äðóãîòî íà øåñò ìåñåöà - îáà÷å ìèñòúð Òðåìúíò ñè çàãóáè ðàáîòàòà â îáóâíèÿ ìàãàçèí íà Òðàêúð àâåíþ, âå÷å íå ìîæåøå äà ïëàùà íàåìà è åäèí äåí öÿëîòî ñåìåéñòâî èç÷åçíà íàíÿêúäå ñ âåõòèÿ ðúæäèâ Áóèê. Íà âòîðèÿ åòàæ îòêúì ôàñàäàòà æèâååøå Ñêèïúð Áîëòúí, íî òîé áåøå ÷åòèðèíàéñåòãîäèøåí.
- Íèå âñè÷êè èñêàìå äà òå ñðåùíåì, Áåâúðëè...
Òÿ ïðèòèñíà óñòàòà ñè ñ äëàí è î÷èòå é ñå ðàçøèðèõà îò óæàñ. Çà ìèã... ñàìî çà ìèã... áå ïîâÿðâàëà, ÷å âèæäà êàê íåùî ìúðäà äîëó. Âíåçàïíî îñúçíà, ÷å êîñèòå é ïðîâèñâàò îò ðàìåíåòå è ñå ëþøêàò áëèçî - ìíîãî áëèçî - äî îòâîðà íà êàíàëà. Íÿêàêúâ ñïàñèòåëåí èíñòèíêò ÿ çàñòàâè áúðçî äà îòñêî÷è è äà îòìåòíå êúäðèöèòå çàä ãúðáà ñè.
Îçúðíà ñå. Âðàòàòà íà áàíÿòà áåøå ïëúòíî çàòâîðåíà. Îòêúì òåëåâèçîðà ñå ÷óâàøå åäâà-åäâà êàê íÿêîé ïðåäóïðåæäàâà íÿêîãî äà ïðèáåðå îðúæèåòî ïðåäè äà ñè èçïàòè. Áåøå ñàìà. Ñ îíçè ãëàñ.
- Êîé ñè òè? - òèõè÷êî ïîäâèêíà òÿ â êàíàëà.
- Ìàòþ Êëåìúíòñ - ïîøóøíà ãëàñúò. - Êëîóíúò ìå âçå òóê äîëó, â òðúáèòå, è àç óìðÿõ, è ìíîãî ñêîðî òîé ùå äîéäå äà âçåìå è òåá, Áåâúðëè, è Áåí Õàíñêîì, è Áèë Äåíáðîó, è Åäè...
Ðúöåòå é ëèòíàõà íàãîðå è ñå âïèõà â áóçèòå. Î÷èòå é ñå ðàçøèðÿâàõà, ðàçøèðÿâàõà, ðàçøèðÿâàõà. Óñåùàøå êàê òÿëîòî é ñå âëåäåíÿâà. Ñåãà ãëàñúò èçãëåæäàøå ãëóõ è ïðàñòàð... íî ïðîäúëæàâàøå äà ïúëçè íàãîðå ñ íÿêàêâî ïðîãíèëî çëîðàäñòâî.
- Ùå ñå ðååø òóê äîëó ñ ïðèÿòåëèòå ñè, Áåâúðëè, òóê âñè÷êè ñå ðååì, êàæè íà Áèë, ÷å Äæîðäæè ìó ïðàùà ìíîãî ïîçäðàâè, êàæè ìó, ÷å Äæîðäæè òúãóâà çà íåãî, íî ñêîðî ùå ñå ñðåùíàò, êàæè ìó, ÷å íÿêîÿ âå÷åð Äæîðäæè ùå ãî ÷àêà â ãàðäåðîáà ñúñ ñòðóíà îò ïèàíî è ùå ìó ÿ çàáèå â îêîòî, êàæè ìó...
Ãëàñúò ñåêíà, ðàçäàäîõà ñå íÿêîëêî çàäàâåíè õúëöàíèÿ, ïîñëå ÿðêî÷åðâåí ìåõóð èçïúëçÿ îò êàíàëà è ñå ïðúñíà, çàöàïâàéêè ñ êúðâàâè ìúíèñòà ïîæúëòåëèÿ ïîðöåëàí.
Çàäàâåíèÿò ãëàñ çàãîâîðè ïî-áúðçî è ñúùåâðåìåíî ñå ïðîìåíÿøå - îò ìèâêàòà çâó÷åøå òó äåòèíñêèÿò ãëàñ, êîéòî áå ÷óëà îòíà÷àëî, òó ãëàñúò íà ìëàäî äåâîé÷å, òó - óæàñ! - ãëàñúò íà åäíî ïîçíàòî ìîìè÷å... Âåðîíèêà Ãðîãàí. Íî Âåðîíèêà å ìúðòâà, êàçà ñè òÿ, îòêðèõà ÿ ìúðòâà â äðåíàæíà òðúáà...
- Àç ñúì Ìàòþ... Àç ñúì Áåòè... Àç ñúì Âåðîíèêà... íèå ñìå äîëó... äîëó ïðè êëîóíà... è ÷óäîâèùåòî... è ìóìèÿòà... è âúðêîëàêà... è ñ òåá, Áåâúðëè, íèå ñìå äîëó ñ òåá è ñå ðååì, ïðîìåíÿìå ñå...
Âíåçàïíî èçðèãíàë êúðâàâ ôîíòàí îïëèñêà ìèâêàòà, îãëåäàëîòî è òàïåòèòå ñ æàáè è ëèëèè. Áåâúðëè èçïèùÿ ïðîíèçèòåëíî. Îòñêî÷è íàçàä, áëúñíà ñå âúâ âðàòàòà, çàäðàñêà ñ ïðúñòè, îòâîðè ÿ è õóêíà êúì õîëà, êúäåòî áàùà é òúêìî ñòàâàøå îò êðåñëîòî.
- Êàêâî òå ïðèõâàùà, äÿâîë äà ãî âçåìå? - íàâúñåíî çàïèòà òîé. Òàçè âå÷åð äâàìàòà áÿõà ñàìè - ìàéêàòà íà Áåâ ðàáîòåøå âòîðà ñìÿíà âúâ "Ôåðìàòà íà Ãðèéí", íàé-äîáðèÿò ðåñòîðàíò â Äåðè.
- Áàíÿòà! - èñòåðè÷íî èçïèùÿ Áåâúðëè. - Áàíÿòà, òàòêî, â áàíÿòà...
- Äà íå å íàäçúðòàë íÿêîé Áåâúðëè? À?
Ïðúñòèòå ìó ïîëèòíàõà íàïðåä è áîëåçíåíî ñå âïèõà â ðúêàòà é. Ïî ëèöåòî ìó áå èçïèñàíà çàãðèæåíîñò, àëà â íåÿ èìàøå íåùî õèùíî, íåùî, êîåòî íå óñïîêîÿâà, à ïëàøè.
- Íå... ìèâêàòà... â ìèâêàòà... âúòðå... âúòðå...
Òÿ ñå ðàçðèäà èñòåðè÷íî è íå óñïÿ äà äîâúðøè. Ñúðöåòî òúé áÿñíî ïîäñêà÷àøå â ãúðäèòå é, ÷å ñÿêàø âñåêè ìèã ùåøå äà ñå çàäóøè.
Ïî ëèöåòî íà Àë Ìàðø ñå èçïèñà èçðàæåíèå, ãîâîðåùî íåäâóñìèñëåíî: "Áîæå, Áîæå, êàêâî ëè íè ÷àêà òåïúðâà?" Òîé áëúñíà äúùåðÿ ñè íàñòðàíè è âëåçå â áàíÿòà. Îñòàíà òàì òîëêîâà äúëãî, ÷å Áåâúðëè îòíîâî ñå èçïëàøè.
Ïîñëå êðåñíà:
- Áåâúðëè! Èäâàé òóêà, ìîìè÷å!
Çà âúçðàæåíèÿ íå ìîæåøå äà ñòàâà è äóìà. Àêî ñòîÿõà íà ðúáà íà ïðîïàñò è òîé é çàïîâÿäàøå äà ñêî÷è - íåçàáàâíî, ìîìè÷å! - èíñòèíêòèâíàòà ïîêîðíîñò ñèãóðíî áè ÿ òëàñíàëà â áåçäíàòà ïðåäè äà äî÷àêà ïðîòåñòà íà ðàçóìà.
Âðàòàòà íà áàíÿòà áåøå îòâîðåíà. Áàùà é ñòîåøå íà ïðàãà - åäúð ìúæ ñ âå÷å îðåäÿâàùà ðèæàâà êîñà, êîÿòî áå ïðåäàë ïî íàñëåäñòâî íà Áåâúðëè. Âñå îùå áåøå ñúñ ñèâèòå ðàáîòíè ïàíòàëîíè è ñèâàòà ðèçà (ðàáîòåøå êàòî ïîðòèåð â îáùèíñêàòà áîëíèöà). Ñòðîãèÿò ìó ïîãëåä ñå âïè â ëèöåòî íà Áåâúðëè. Àë Ìàðø íå ïèåøå, íå ïóøåøå è íå õîäåøå ïî æåíè. Ó äîìà ñè èìàì ïðåäîñòàòú÷íî æåíè, êàçâàøå òîé ïîíÿêîãà è ïðè òèÿ äóìè ïî ëèöåòî ìó ïëúçâàøå ñòðàííà, çàãàäú÷íà óñìèâêà áåç êàï÷èöà âåñåëèå - äàæå íàïðîòèâ. Òàçè óñìèâêà íàïîìíÿøå áúðçèÿ áÿã íà îáëà÷íà ñÿíêà ïðåç êàìåíèñòî áåçïëîäíî ïîëå. Òå ñå ãðèæàò çà ìåí, à êîãàòî òðÿáâà, è àç ñå ãðèæà çà òÿõ.
- Êàçâàé ñåãà, êàêâè ñà òèÿ ãëóïîñòè, äÿâîë äà ãî âçåìå? - çàïèòà òîé ùîì Áåâúðëè ïðèñòúïè äî íåãî.
Òÿ èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å ãúðëîòî é å îáëèöîâàíî ñ ãðàïàâè êåðåìèäè. Ñúðöåòî é áÿñíî ïîäñêà÷àøå â ãúðäèòå. Ïî îãëåäàëîòî òúìíååõà äúëãè êúðâàâè ñòðóè. Àëåíè ïðúñêè áÿõà íàøàðèëè ëàìïàòà íàä ìèâêàòà; óñåùàøå ìèðèñà íà ñïå÷åíà êðúâ ïî 40-âàòîâàòà êðóøêà. Êðúâòà ñå ñòè÷àøå ïî ïîðöåëàíà íà ìèâêàòà è âúðõó ëèíîëåóìà òóïêàõà åäðè êúïêè.
- Òàòêî... - äðåçãàâî ïðîøåïíà òÿ.
Îòâðàòåí îò íåÿ (êàêòî ñå ñëó÷âàøå ÷åñòî), òîé é îáúðíà ãðúá è íåáðåæíî âçå äà ñè ïëàêíå ðúöåòå íàä êúðâàâàòà ìèâêà.
- Áîæå ìîé, ìîìè÷å. Ãîâîðè äå. Àäñêè ìå ñòðåñíà. Îòâîðè ñè óñòàòà, çà Áîãà.
Òîé ïðîäúëæàâàøå äà ñè ìèå ðúöåòå è Áåâúðëè âèäÿ êúðâàâè ïåòíà ïî ñèâèÿ ïëàò íà ïàíòàëîíà ìó òàì, êúäåòî äîêîñâàøå ðúáà íà ìèâêàòà, à àêî äîêîñíåøå ñ ÷åëî îãëåäàëîòî (áåøå íà ñàíòèìåòðè îò íåãî), êðúâòà ùåøå äà ñå îçîâå è íà êîæàòà ìó. Îò ãúðëîòî é èçëåòÿ çàäàâåí ñòîí.
Òîé ñïðÿ âîäàòà, ãðàáíà êúðïàòà, âúðõó êîÿòî ñå áÿõà ëåïíàëè êîñî äâå äúëãè êúðâàâè âåòðèëà, è çàïî÷íà äà ñè áúðøå ðúöåòå. Ãîòîâà äà ïðèïàäíå, Áåâúðëè ãî ãëåäàøå êàê ðàçìàçâà êðúâòà ïî êîêàë÷åòàòà è äëàíèòå íà åäðèòå ñè êèòêè. Âèæäàøå êðúâ ïîä íîêòèòå ìó - ñÿêàø òîêó-ùî áå óáèë íÿêîãî.
- Å? ×àêàì - èçðå÷å òîé è ìåòíà êúðâàâàòà êúðïà íà êóêè÷êàòà.
Êðúâ... êðúâ íàâñÿêúäå... à áàùà é íå âèæäàøå íèùî.
- Òàòêî... ïîâòîðè òÿ. Íÿìàøå ïðåäñòàâà êàê äà ïðîäúëæè, íî òîé ÿ ïðåêúñíà.
- Òðåâîæà ñå çà òåá - êàçà Àë Ìàðø. - ×óäÿ ñå äàëè íÿêîãà ùå ïîðàñíåø, Áåâúðëè. Ñêèòîñâàø íàñàì-íàòàì, çàíåìàðèëà ñè êúùíàòà ðàáîòà, íå óìååø íèòî äà ãîòâèø, íèòî äà øèåø. Ïî öÿë äåí ÷åòåø êíèæêè è ñå ðååø èç îáëàöèòå, à ïúê àêî íå ÷åòåø, âñå íåùî íå òè å íàðåä. Òðåâîæà ñå.
Íåíàäåéíî ðúêàòà ìó ñå çàâúðòÿ è áîëåçíåíî ÿ çàøëåâè ïî äóïåòî. Áåâúðëè èçïëàêà áåç äà îòêúñâà ïîãëåä îò íåãî. Âúðõó ðîøàâàòà ìó äÿñíà âåæäà òúìíååøå êàï÷èöà êðúâ. Àêî ÿ ãëåäàì äîñòàòú÷íî äúëãî, ùå ïîëóäåÿ è âå÷å íèùî íÿìà äà èìà çíà÷åíèå, ïîìèñëè òÿ.
- Ìíîãî ñå òðåâîæà - êàçà òîé è îùå ïî-ñèëíî ÿ óäàðè ïî ðúêàòà.
Áîëêàòà ÿ ðàçòúðñè, ïîñëå ðúêàòà é èçòðúïíà. Óòðå íà óäàðåíîòî ìÿñòî ùåøå äà èìà æúëòî-÷åðâåíèêàâî ïåòíî.
- Ñòðàøíî ìíîãî - êàçà òîé è ÿ óäàðè ñ þìðóê â êîðåìà. Â ïîñëåäíèÿ ìîìåíò óäúðæà ëåêî ðúêàòà ñè è Áåâúðëè íå ïðèïàäíà. Ñàìî ñå ïðåâè çàäúõàíà, ñ ïðîñúëçåíè î÷è. Áàùà é ÿ ãëåäàøå áåçðàçëè÷íî. Ïúõíà îêúðâàâåíèòå ñè ðúöå â äæîáà íà ïàíòàëîíà.
- Òðÿáâà äà ïîðàñíåø, Áåâúðëè - èçðå÷å òîé è ñåãà ãëàñúò ìó áåøå ìåê, âñåîïðîùàâàù. - Íàëè òàêà?
Òÿ êèìíà. Â ãëàâàòà é ïóëñèðàøå òúïà áîëêà. Ïëà÷åøå, íî áåççâó÷íî. Àêî ñå ðàçõúëöàøå íà ãëàñ - áàùà é íàðè÷àøå òîâà "áåáåøêè õëåí÷" - ìîæåøå äà ñè äîêàðà íåùî ïî-ñåðèîçíî. Àë Ìàðø áå ïðåêàðàë öåëèÿ ñè æèâîò â Äåðè è îáÿñíÿâàøå íà âñåêè çàèíòåðåñîâàí (à ïîíÿêîãà è íà íåçàèíòåðåñîâàíèòå), ÷å âúçíàìåðÿâà äà áúäå ïîãðåáàí òóê, êàòî ñå ïîñòàðàå äîòîãàâà äà íàâúðøè ïîíå ñòî è äåñåò ãîäèíè. "Íèùî íå ìè ïðå÷è äà æèâåÿ âå÷íî - êàçâàøå ïîíÿêîãà òîé íà Ðîäæúð Îðëèò, ïðè êîãîòî ñå ïîäñòðèãâàøå âåäíúæ ìåñå÷íî. - Íÿìàì ïîðîöè."
- Õàéäå ñåãà, îáÿñíÿâàé - çàïîâÿäà òîé - è ïî-áúðçè÷êî.
- Èìàøå... - òÿ ïðåãëúòíà è óñåòè íîâà áîëêà, çàùîòî â ãúðëîòî é íå áå îñòàíàëà è êàï÷èöà âëàãà. - Èìàøå ïàÿê. Ãðàìàäåí, äåáåë, ÷åðåí ïàÿê. Òîé... òîé èçïúëçÿ îò ìèâêàòà è àç... ñèãóðíî ïàê ñå å âìúêíàë â êàíàëà.
- Î! - Áàùà é ñå óñìèõíà ëåêè÷êî, ÿâíî çàäîâîëåí îò îáÿñíåíèåòî. - Òîâà ëè áèëî? Ïî äÿâîëèòå! Àêî ìè áåøå êàçàëà, Áåâúðëè, íÿìàøå è ñ ïðúñò äà òå ïèïíà. Âñè÷êè ìîìè÷åòà ñå ñòðàõóâàò îò ïàÿöè. Áðå, ìúòíèòå äà ãî âçåìàò! Çàùî íå ìè êàçà?
Òîé ñå ïðèâåäå íàä ìèâêàòà è Áåâúðëè ïðåõàïà óñòíè, çà äà íå èçêðåùè... à äúëáîêî â äóøàòà é çàãîâîðè íÿêàêúâ äðóã ãëàñ, ãëàñúò íà ïðîòèâíà, íåæåëàíà ÷àñò îò íåÿ; ìîæå áè ãëàñúò íà ñàìèÿ äÿâîë: Àêî èñêàò, íåêà ãî ñïèïàò. Íåêà ãî äðúïíàò íàäîëó. Ïðàâ ìó ïúò íàòàì, ìàìèöàòà ìó ìðúñíà!
Óæàñåíà, òÿ ñå ïîìú÷è äà ïðîãîíè òîçè ãëàñ. Ïîçâîëåøå ëè íà ïîäîáíè ìèñëè äà îñòàíàò ìàêàð è ñåêóíäà â ãëàâàòà é, ñèãóðíî ùåøå äà èäå â àäà.
Áàùà é íàäíèêíà â êàíàëà. Ðúöåòå ìó ðàçìàçâàõà êðúâòà ïî ðúáà íà ìèâêàòà. Áåâúðëè îò÷àÿíî ñå áîðåøå äà íå ïîâúðíå. Áîëêàòà â óäàðåíèÿ êîðåì íå îòìèíàâàøå.
- Íèùî íå âèæäàì - êàçà òîé. - Âñè÷êè òèÿ ñãðàäè ñà ñòàðè, Áåâ. Çíàåø ëè, ÷å èìàò êàíàëè êîëêîòî æåëåçîïúòíè òóíåëè? Êîãàòî áÿõ ïîðòèåð â ñòàðàòà ãèìíàçèÿ, ðåäîâíî íàìèðàõìå â òîàëåòíèòå óäàâåíè ïëúõîâå. Ìîìè÷åòàòà ñè óìèðàõà îò ñòðàõ. - Òîé ñå ðàçñìÿ äîáðîäóøíî ïðè ìèñúëòà çà æåíñêèòå ùóðîòèè. - Íàé-ìíîãî ãè èìàøå êîãàòî ïðèèæäàøå Êåíäúñêèã. Íî îòêàêòî èçãðàäèõà íîâàòà äðåíàæíà ñèñòåìà, êàíàëèòå íå ñà ÷àê òîëêîâà íàñåëåíè.
Òîé ÿ ïðåãúðíà ïðåç ðàìîòî.
- Ñëóøàé ñåãà. Îòèâàø äà ñè ëåãíåø è íÿìà äà ìèñëèø çà ïàÿêà. Íàëè òàêà?
Îòíîâî óñåòè îáè÷ êúì íåãî. Íèêîãà íå òå óäðÿì íåçàñëóæåíî, Áåâúðëè, áå êàçàë âåäíúæ áàùà é, êîãàòî òÿ ñå îïëàêâàøå, ÷å ÿ íàêàçâà áåç âèíà. È ñèãóðíî èìàøå ïðàâî, çàùîòî òîé óìååøå äà îáè÷à. Ïîíÿêîãà ïðåêàðâàøå ñ íåÿ ïî öÿë äåí - ïîêàçâàøå é êîå êàê ñå ïðàâè, ðàçïðàâÿøå é ðàçíè èñòîðèè èëè ñå ðàçõîæäàøå ñ íåÿ èç ãðàäà è êîãàòî òàòêî áå òîëêîâà äîáúð, òÿ óñåùàøå êàê îáè÷òà èçäóâà ñúðöåòî é äî ïðúñâàíå. Îáè÷àøå ãî è ñå ñòàðàåøå äà ðàçáåðå, ÷å òðÿáâà äà ÿ íàêàçâà ÷åñòî, çàùîòî (ñïîðåä íåãîâèòå äóìè) ñàì Áîã ìó ïîâåëÿâà äà âúðøè òîâà. Äúùåðèòå, êàçâàøå Àë Ìàðø, ñå íóæäàÿò îò ïîâå÷å íàêàçàíèÿ, îòêîëêîòî ñèíîâåòå. Òîé íÿìàøå ñèíîâå è Áåâúðëè ñìúòíî ïîäîçèðàøå, ÷å è òîâà ìîæå äà å äîíÿêúäå ïî íåéíà âèíà.
- Äîáðå, òàòêî - êàçà òÿ. - Íÿìà äà ìèñëÿ çà ïàÿêà.
Çàåäíî âëÿçîõà â ìàëêàòà é ñòàè÷êà. Ñåãà äÿñíàòà ðúêà ÿ áîëåøå æåñòîêî îò óäàðà. Òÿ ñå îçúðíà ïðåç ðàìî è âèäÿ êúðâàâàòà ìèâêà, êúðâàâîòî îãëåäàëî, êúðâàâàòà ñòåíà, êúðâàâèÿ ïîä. Êúðâàâàòà êúðïà, êîÿòî áàùà é áå ìåòíàë íåáðåæíî íà êóêè÷êàòà ñëåä êàòî ñè èçáúðñà ðúöåòå. Ïîìèñëè: Êàê ùå âëèçàì ñåãà äà ñå ìèÿ òàì? Ìîëÿ Òè ñå Áîæå, ìèëè Áîæå, ñúæàëÿâàì, ÷å ìèñëèõ ëîøè íåùà çà òàòêî, íàêàæè ìå àêî èñêàø, çàñëóæàâàì ñè ãî, íåêà äà ïàäíà è äà ñå óäàðÿ, íåêà äà ñå ðàçáîëåÿ îò ãðèï êàòî ìèíàëàòà çèìà, êîãàòî êàøëÿõ òîëêîâà çëå, ÷å âåäíúæ äàæå ïîâúðíàõ, íî ìîëÿ Òå, Áîæå, íåêà óòðå ñóòðèí êðúâòà äà äà å èç÷åçíàëà, îò ñúðöå Òè ñå ìîëÿ Áîæå, íàëè ùå ìå ÷óåø? Íàëè?
Êàêòî âñÿêà âå÷åð, áàùà é ïîäâè îäåÿëîòî îêîëî íåÿ è ÿ öåëóíà ïî ÷åëîòî. Ïîñëå ïîñòîÿ â îíàçè ïîçà, êîÿòî Áåâúðëè ìèñëåíî íàðè÷àøå "íåãîâ" íà÷èí äà ñòîè, à ìîæå áè è äà ñúùåñòâóâà: ëåêî ïðèâåäåí íàïðåä, ñ ðúöå ïúõíàòè äúëáîêî â äæîáîâåòå, çàãëåäàí îòâèñîêî â äúùåðÿ ñè ñ ÿñíîñèíè î÷è ñðåä ñêðúáíîòî ëèöå, íàïîìíÿùî ìóöóíàòà íà êó÷å îò ïîðîäàòà áàñåò. Ãîäèíè ïî-êúñíî, ñëåä êàòî èçîáùî áå ïðåñòàíàëà äà ìèñëè çà Äåðè, òÿ ïîíÿêîãà çàáåëÿçâàøå íåïîçíàò ìúæ â àâòîáóñà èëè çàñòàíàë íà úãúëà ñ òåíåêèåíî êàí÷å çà õðàíà â ðúêàòà... ôèãóðè, î, ìúæêè ôèãóðè, çúðíàòè òó ïðèâå÷åð, òó íà íÿêîé ïëîùàä ïîä îáåäíèòå ëú÷è íà ÿñåí, âåòðîâèò åñåíåí äåí, ìúæêè ôèãóðè, ìúæêè çàêîíè, ìúæêè æåëàíèÿ; èëè ïúê Òîì - òúé ïîäîáåí íà áàùà é, êîãàòî ñè ñâàëåøå ðèçàòà è âçåìåøå äà ñå áðúñíå ëåêî ïðåãúðáåí ïðåä îãëåäàëîòî â áàíÿòà. Ìúæêè ôèãóðè.
- Ïîíÿêîãà ñå òðåâîæà çà òåá, Áåâ - êàçà òîé, àëà ñåãà â ãëàñà ìó íÿìàøå íèòî òðåâîãà, íèòî ãíÿâ. Ëåêè÷êî ïîñåãíà è ïðèãëàäè êîñàòà íàä ÷åëîòî é.
Áàíÿòà å ïúëíà ñ êðúâ, òàòêî! - åäâà íå èçêðåùÿ Áåâúðëè â òîçè ìèã. Íå ÿ ëè âèæäàø? Íàâñÿêúäå å! Äàæå ñå ïå÷å âúðõó êðóøêàòà íàä ìèâêàòà! Íå ÿ ëè ÂÈÆÄÀØ?
Àëà íå èçäàäå íèòî çâóê, äîêàòî áàùà é èçëèçàøå è çàòâàðÿøå âðàòàòà, èçïúëâàéêè ñòàÿòà ñ ìðàê. Âñå îùå áåøå áóäíà è ëåæåøå âòðåí÷åíà â ìðàêà, êîãàòî ìàéêà é ñå ïðèáðà êúì åäèíàéñåò è òðèéñåò è òåëåâèçîðúò ìëúêíà. ×ó êàê ðîäèòåëèòå é âëèçàò â ñïàëíÿòà, ïîñëå ÷ó êàê ïðóæèíàòà ñêúðöà ðèòìè÷íî ïî âðåìå íà ïîëîâèÿ àêò. Âåäíúæ áå ïîäñëóøàëà Ãðåòà Áàóè äà ðàçïðàâÿ íà Ñàëè Ìþëåð, ÷å òîÿ àêò ïàðåë êàòî îãúí è íèòî åäíî ïðèëè÷íî ìîìè÷å íå îáè÷à äà ãî ïðàâè. ("Íàêðàÿ ìúæúò òè ïèêàå âúðõó êîòåíöåòî" - îáÿñíè Ãðåòà, à Ñàëè âúçêëèêíà: "Óæàñíî, íèêîãà íå áèõ ïîçâîëèëà íà íÿêîå ìîì÷å äà ìè ãî ñòîðè!"). Àêî íàèñòèíà áîëåøå ÷àê òîëêîâà, êîëêîòî ðàçïðàâÿøå Ãðåòà, çíà÷è ìàìà áåøå ìíîãî òúðïåëèâà; åäèí-äâà ïúòè Áåâ ÿ áå ÷óâàëà äà ñòåíå òèõè÷êî, íî ñòîíîâåòå êàòî ÷å íå áÿõà îò áîëêà.
Áàâíîòî ñêúðöàíå íà ïðóæèíàòà ñå óñêîðè, äîñòèãíà åäâà ëè íå òðåñêàâ ðèòúì è èçâåäíúæ ñïðÿ. Íàñòàíà òèøèíà, ïîñëå äî Áåâúðëè äîëåòÿ òèõ ðàçãîâîð è ìàé÷èíèòå é ñòúïêè ñå îòïðàâèõà êúì áàíÿòà. Ìîìè÷åòî çàòàè äúõ, î÷àêâàéêè äà ÷óå ïèñúê.
Íÿìàøå ïèñúê - ñàìî çâóêúò íà âîäà â òîàëåòíàòà ÷èíèÿ. Ñëåä òîâà íÿêàêúâ òèõ ïëÿñúê. Ïîçíàòîòî áúëáóêàùî ðúìæåíå íà êàçàí÷åòî. Ìàéêà é âçå äà ñè ìèå çúáèòå. Ñëåä ìèíóòà ïðóæèíàòà îòíîâî èçñêúðöà ïîä òåæåñòòà íà òÿëîòî é.
Ñëåä îùå ïåò ìèíóòè ÷ó õúðêàíåòî íà áàùà ñè.
×åðåí ñòðàõ èçïúëíè äóøàòà é, ñòèñíà ÿ çà ãúðëîòî. Íå ñìååøå äà ñå èçâúðòè íàäÿñíî - êàêòî îáè÷àøå äà ñïè - çàùîòî ìîæåøå äà çúðíå êàê íåùî ÿ ãëåäà ïðåç ïðîçîðåöà. Îñòàíà äà ëåæè ïî ãðúá, èçïúíàòà êàòî ðúæåí, è ñå âçèðàøå â òåíåêèåíàòà ëàìïåðèÿ ïî òàâàíà. Ñëåä èçâåñòíî âðåìå - íå çíàåøå äàëè ñà ìèíàëè ÷àñîâå èëè ìèíóòè - òÿ ñå óíåñå â òðåâîæíà äðÿìêà.


                        3.

Áåâúðëè âèíàãè ñå ñúáóæäàøå îò çâúíà â ñïàëíÿòà íà ðîäèòåëèòå ñè. Òðÿáâàøå íåçàáàâíî äà èçïëóâà îò ñúíÿ, çàùîòî ùîì äðúííåøå áóäèëíèêúò, áàùà é ñòîâàðâàøå äëàí âúðõó êîï÷åòî. Äîêàòî òîé áåøå â òîàëåòíàòà, Áåâúðëè áúðçî ñå îáëå÷å. Îòäåëè ñàìî ìèíóòêà (êàêòî ðåäîâíî ïðàâåøå íàïîñëåäúê) çà äà õâúðëè ïîãëåä êúì ãúðäèòå ñè â îãëåäàëîòî, îïèòâàéêè äà ïðåöåíè äàëè ïðåç íîùòà ñà ñòàíàëè ïî-ãîëåìè. Áÿõà ïî÷íàëè äà ðàñòàò â êðàÿ íà ìèíàëàòà ãîäèíà. Îòíà÷àëî ÿ íàáîëÿâàõà, íî òîâà îòìèíà. Áÿõà ñúâñåì äðåáíè÷êè - êîëêîòî ïðîëåòíè ÿáúë÷èöè - íî âñå ïàê ãè èìàøå. Çíà÷è áå èñòèíà; äåòñòâîòî ñâúðøâàøå; ùåøå äà ñòàíå æåíà.
Óñìèõíà ñå íà îòðàæåíèåòî, ïîñëå ïðèãëàäè êîñàòà ïî òèëà ñè è èçïú÷è ãúðäè. Èçêèñêà ñå òèõè÷êî, ïî ìîìè÷åøêè... è èçâåäíúæ ñè ñïîìíè êàê ñíîùè êðúâòà èçðèãíà îò êàíàëà íà ìèâêàòà. Ñìåõúò ðÿçêî ñåêíà.
Ïîãëåäíà ðúêàòà ñè è âèäÿ ñëåäàòà îò óäàðà - ïðåç íîùòà ñå áå ïðåâúðíàëà â ãðîçíè ñèíêàâè îòïå÷àòúöè îò ïðúñòè.
Â òîàëåòíàòà èçáó÷à âîäà.
Áúðçî, çàùîòî íå èñêàøå äà ÿäîñâà áàùà ñè òàçè ñóòðèí (íå èñêàøå èçîáùî äà ÿ çàáåëåæè òàçè ñóòðèí), òÿ íàâëå÷å äæèíñè è ôëàíåëà ñ åìáëåìàòà íà Îáëàñòíàòà ãèìíàçèÿ. À ñëåä òîâà âå÷å íÿìàøå êàê äà îòëàãà - èçëåçå îò ñòàÿòà è òðúãíà êúì áàíÿòà. Â õîëà ñå ðàçìèíà ñ áàùà ñè, êîéòî îòèâàøå äà ñå îáëå÷å. Øèðîêàòà ñèíÿ ïèæàìà ñå ðàçâÿâàøå îêîëî òÿëîòî ìó. Òîé èçðúìæà íåùî íåÿñíî.
- Äîáðå, òàòêî - îòâúðíà òÿ, ìàêàð äà íå áå ðàçáðàëà íèòî äóìà.
Ïîñòîÿ ïðåä çàòâîðåíàòà âðàòà íà áàíÿòà, îïèòâàéêè äà ñå ïîäãîòâè çà ãëåäêàòà âúòðå. Äîáðå ïîíå, ÷å å äåí, ïîìèñëè ñè òÿ è òîâà ìàëêî ÿ îáëåê÷è. Íå áåøå êîé çíàå êàêâà óòåõà, íî âñå ïàê... Õâàíà äðúæêàòà, çàâúðòÿ ÿ è ïðåêðà÷è íàïðåä.


                        4.

Óòðîòî áå äîñòà íàòîâàðåíî çà Áåâúðëè. Ïîäíåñå íà áàùà ñè çàêóñêà - ïîðòîêàëîâ ñîê, áúðêàíè ÿéöà è ïðåïå÷åíà ôèëèéêà êàêòî ÿ ðàçáèðàøå Àë Ìàðø (õëÿáúò ãîðåù, íî â íèêàêúâ ñëó÷àé ïðåïå÷åí). Áàðèêàäèðàí íà ìàñàòà çàä ñòðàíèöèòå íà "Äåðè íþç", òîé èçëàïà âñè÷êî äî ïîñëåäíàòà òðîõà.
- Êúäå å áåêîíúò?
- Íÿìà, òàòêî. Èçÿäîõìå ãî â÷åðà.
- Èçïúðæè ìè êþôòå.
- Îñòàíàëà å ñúâñåì ìàëêî êàéìà è...
Âåñòíèêúò èçøóìîëÿ è ñëåçå íàäîëó. Ñèíèÿò ìó ïîãëåä ïàäíà âúðõó íåÿ êàòî íåïîñèëåí òîâàð.
- Êàêâî êàçà? - òèõî çàïèòà òîé.
- Êàçàõ, ÷å âåäíàãà ùå ãî èçïúðæà, òàòêî.
Òîé ÿ ïîãëåäà îùå ñåêóíäà. Ïîñëå âåñòíèêúò ïàê ñå âäèãíà è Áåâúðëè õóêíà êúì õëàäèëíèêà çà êàéìàòà.
Èçïúðæè ìó êþôòå, êàòî ïðåäâàðèòåëíî ðàçìà÷êà ñ âñè÷êà ñèëà äðåáíîòî êúñ÷å êàéìà, çà äà èçãëåæäà ïî-ãîëÿìî. Òîé ãî èçÿäå, óëèñàí â ñïîðòíàòà ñòðàíèöà íà âåñòíèêà, à Áåâúðëè ìó ïðèãîòâè îáÿäà - äâà ñàíäâè÷à ñ ôúñòú÷åíî ìàñëî, ãîëÿì ðåçåí îò êåéêà, êîéòî ìàéêà é áå äîíåñëà ñíîùè îò "Ôåðìàòà íà Ãðèéí" è òåðìîñ ãîðåùî êàôå ñ ìíîãî çàõàð.
- Äà êàæåø íà ìàéêà ñè, ÷å äíåñ èñêàì äà ïî÷èñòè êúùàòà - ðå÷å òîé, âçèìàéêè òåíåêèåíàòà êóòèÿ. - Íà êî÷èíà å çàïðèëè÷àëî. Äÿâîë äà ãî âçåìå! Ïî öÿë äåí ÷èñòÿ ìðúñîòèÿ èç áîëíèöàòà è íå ìè ñå ïðèáèðà â êî÷èíà. ×ó ëè ìå, Áåâúðëè?
- Äà, òàòêî, ùå é êàæà.
Òîé ÿ öåëóíà ïî áóçàòà, ïðåãúðíà ÿ ãðóáîâàòî è èçëåçå. Êàêòî âèíàãè, Áåâúðëè èçòè÷à â ñòàÿòà ñè äà ãî âèäè ïðåç ïðîçîðåöà êàê ñå îòäàëå÷àâà. Ïàê êàêòî âèíàãè, óñåòè îáëåê÷åíèå êîãàòî òîé çàâè çàä úãúëà... è íåíàâèñò êúì ñåáå ñè çà òîâà äîëíî ÷óâñòâî.
Èçìè ÷èíèèòå, ïîñëå ñåäíà äà ïî÷åòå êíèæêà íà ñòúïàëàòà êúì çàäíèÿ äâîð. Îò ñúñåäíèÿ áëîê äîòúð÷à Ëàðñ Òèðàìåíèúñ, ðàçâÿë äúëãàòà ñè ðóñà êîñà, êîÿòî ñÿêàø ñèÿåøå ñúñ ñîáñòâåíà ìåêà ñâåòëèíà - èñêàøå äà ñå ïîõâàëè ñ íîâîòî ñè êàìèîí÷å è íîâèòå äðàñêîòèíè ïî êîëåíåòå ñè. Áåâúðëè îòäåëè íåîáõîäèìàòà âúçõèòà è íà äâåòå çàáåëåæèòåëíîñòè. Ïîñëå ìàéêà é ÿ ïîâèêà.
Îïðàâèõà ëåãëàòà, èçìèõà ïîäà è ëúñíàõà ëèíîëåóìà â êóõíÿòà. Ìàéêà é ñå çàå ñ áàíÿòà, çà êîåòî Áåâúðëè áå äúëáîêî áëàãîäàðíà. Åëôðèäà Ìàðø áåøå äðåáíà æåíèöà ñ ïðîøàðåíà êîñà è ìðà÷íà ôèçèîíîìèÿ. Áðú÷êèòå ïî ëèöåòî é ñÿêàø ãîâîðåõà, ÷å îòäàâíà å íà òîÿ ñâÿò è íå ñìÿòà ñêîðî äà ãî íàïóñêà. Ãîâîðåõà îùå, ÷å äîñåãà íèêàê íå å áèëî ëåñíî è â áëèçêî âðåìå íå ñå î÷àêâà ïîëîæèòåëíà ïðîìÿíà.
- Ùå èçáúðøåø ëè ïðîçîðöèòå â õîëà, Áåâè? - çàïèòà òÿ êîãàòî ñå âúðíà â êóõíÿòà. Áåøå îáëÿêëà ñåðâèòüîðñêèÿ ñè êîñòþì. - Òðÿáâà äà íàìèíà â Áàíãîð ïðè ×åðèë Òàðúíò. Ñíîùè ñè ñ÷óïè êðàêà.
- Äà, ùå ãè èçáúðøà - êàçà Áåâúðëè. - Êàêâî å ñòàíàëî ñ ìèñèñ Òàðúíò? Ñïúíàëà ëè ñå å?
×åðèë Òàðúíò áåøå åäíà îò êîëåæêèòå íà Åëôðèäà.
- Ñíîùè êàòàñòðîôèðàëè ñ íåêàäúðíèÿ é ìúæ - ìðà÷íî îòâúðíà ìàéêà é. - Áèë ïèÿí. Âñÿêà âå÷åð äà áëàãîäàðèø íà Áîãà, ÷å áàùà òè íå ïèå, Áåâè.
- Äà, ìàìî - êàçà Áåâúðëè. Íàèñòèíà ãî ïðàâåøå.
- Ñèãóðíî ùå ñè çàãóáè ðàáîòàòà, à ïúê îíçè íèêúäå íå ãî ùàò. - Â ãëàñà íà Åëôðèäà ñå âìúêíàõà íîòêè íà ìðà÷åí óæàñ. - Ñåãà íàâÿðíî ùå ãè ïîåìàò îáëàñòíèòå âëàñòè.
Òîâà áå íàé-ñòðàøíîòî ñïîðåä Åëôðèäà Ìàðø. Â ñðàâíåíèå ñ íåãî áåøå ïðîñòî ïåñåí äà çàãóáèø äåòå èëè äà óçíàåø, ÷å èìàø ðàê. Ìîæå è äà ñè áåäåí; ìîæå öÿë æèâîò, êàêòî êàçâàøå òÿ, "äà ñâúðçâàø äâàòà êðàÿ". Íî íàé-äîëó, ïî-íèñêî äàæå îò óëè÷íèòå êàíàâêè, áåøå âðåìåòî, êîãàòî ñå íàëàãà äà òå ïîåìàò îáëàñòíèòå âëàñòè è äà ñìó÷åø äàðîì ÷óæäàòà ïîò. Çíàåøå, ÷å ñåãà òîâà å åäèíñòâåíàòà ïåðñïåêòèâà ïðåä ×åðèë Òàðúíò.
- Êàòî èçìèåø ïðîçîðöèòå è èçõâúðëèø áîêëóêà, ìîæåø äà ñè ïîèãðàåø. Äîâå÷åðà áàùà òè å íà áîóëèíã, òúé ÷å íÿìà äà ãîòâèø âå÷åðÿ, íî èñêàì äà ñå ïðèáåðåø ïî ñâåòëî. Çíàåø çàùî.
- Äîáðå, ìàìî.
- Áîæå ìîé, êîëêî áúðçî ðàñòåø - êàçà Åëôðèäà. Ïîçàãëåäà ñå â èçäóòèíèòå ïîä ôëàíåëàòà íà Áåâúðëè. Ïîãëåäúò áåøå ëþáÿù, íî áåçìèëîñòåí. - ×óäÿ ñå êàêâî ëè ùå ïðàâÿ êàòî ñå çàäîìèø.
- Ñèãóðíî öÿëà âå÷íîñò ùå ñå ìîòàÿ íàîêîëî - óñìèõíà ñå Áåâúðëè.
Ìàéêà é ÿ ïðåãúðíà íàáúðçî; öåëóíà ÿ ñ òîïëè, ñóõè óñòíè.
- Àç ñè çíàì - êàçà òÿ. - Íî òå îáè÷àì, Áåâè.
- È àç òå îáè÷àì, ìàìî.
- Âíèìàâàé äà íå îñòàíàò ñëåäè ïî ñòúêëàòà - çàðú÷à Åëôðèäà äîêàòî ñè âçèìàøå ÷àíòè÷êàòà è òðúãâàøå êúì âðàòàòà. - Àêî áàùà òè çúðíå ïåòíî, ïàê ùå ÿäåø ïåðäàõ.
- Ùå âíèìàâàì. - Êîãàòî ìàéêà é îòâîðè âðàòàòà, Áåâúðëè ñå ïîìú÷è äà ïðèäàäå íà ãëàñà ñè íåáðåæåí òîí: - Âèäÿ ëè íåùî ñòðàííî â áàíÿòà, ìàìî?
Ëåêî íàâúñåíà, Åëôðèäà èçâúðíà ãëàâà.
- Ñòðàííî ëè?
- Àìè... ñíîùè âèäÿõ ïàÿê. Èçïúëçÿ îò ìèâêàòà. Òàòêî íå òè ëè êàçà?
- Òàòêî òè ÿäîñà ëè ñå ñíîùè, Áåâè?
- Íå! Ú-ú! Êàçàõ ìó, ÷å ìå å ñòðàõ îò ïàÿêà äåòî èçïúëçÿ îò ìèâêàòà, à òîé ðå÷å, ÷å â ñòàðàòà ãèìíàçèÿ ïîíÿêîãà íàìèðàëè óäàâåíè ïëúõîâå â òîàëåòíèòå. Îò êàíàëèòå. Íå òè ëè ðàçêàçà çà ïàÿêà?
- Íå.
- À. Íèùî äå, íÿìà çíà÷åíèå. Ïðîñòî ñå ïèòàõ äàëè íå ñè ãî âèäÿëà.
- Íèêàêúâ ïàÿê íå âèäÿõ. Äå äà ìîæåõìå äà ñè ïîçâîëèì íîâ ëèíîëåóì çà áàíÿòà. - Ìàéêà é ñå îçúðíà êúì ñèíüîòî áåçîáëà÷íî íåáå. - Êàçâàò, ÷å êîéòî óáèå ïàÿê, äîêàðâà äúæä. Íå ñè ãî óáèëà, íàëè?
- Íå - êàçà Áåâúðëè. - Íå ãî óáèõ.
Ìàéêà é ïàê ÿ îãëåäà, ñòèñíàëà óñòíè òîëêîâà ïëúòíî, ÷å óñòàòà é ñå ïðåâúðíà â òÿñíà öåïêà.
- Ñèãóðíà ëè ñè, ÷å òàòêî òè íå ñå ÿäîñà ñíîùè?
- Íå!
- Áåâè, òîé äîêîñâà ëè òå ïîíÿêîãà?
- Êàêâî? - Áåâúðëè ñå âòðåí÷è â ìàéêà ñè ñ äúëáîêî íåäîóìåíèå. Ãîñïîäè, òà áàùà é ÿ äîêîñâàøå âñåêè äåí. - Íå ðàçáèðàì êàêâî...
- Íÿìà íèùî - îòñå÷å Åëôðèäà. - Äà íå çàáðàâèø áîêëóêà. À ïúê ñàìî äà èìà ïåòíà ïî ïðîçîðöèòå, ùå ñè èçïàòèø è îò ìåí.
- Íÿìà
(äîêîñâà ëè òå ïîíÿêîãà)
äà çàáðàâÿ.
- È äà ñå ïðèáåðåø ïî ñâåòëî.
- Íåïðåìåííî.
(äîêîñâà ëè)
(ñòðàøíî ìíîãî ñå òðåâîæà)
Åëôðèäà èçëåçå. Áåâúðëè ïàê èçòè÷à â ñòàÿòà ñè è ÿ ïðîñëåäè êàê èç÷åçâà çàä úãúëà. Êîãàòî ñå óâåðè, ÷å ìàéêà é å íà ïúò êúì àâòîáóñíàòà ñïèðêà, òÿ âçå èçïîä êóõíåíñêàòà ìèâêà êîôà, ïðåïàðàò çà ìèåíå íà ñòúêëà è íÿêîëêî ïàðöàëà. Ìèíà â õîëà è ñå çàå ñ ïðîçîðöèòå. Àïàðòàìåíòúò èçãëåæäàøå ñòðàííî òèõ. Áåâúðëè òðåïâàøå ïðè âñÿêî ïðàùåíå íà ïîäà èëè äàëå÷íî çàòðúøâàíå íà âðàòà. Êîãàòî â ãîðíèÿ àïàðòàìåíò èçáó÷à òîàëåòíàòà, òÿ åäâà íå èçïèùÿ.
È ïðåç öÿëîòî âðåìå ñå îçúðòàøå êúì çàòâîðåíàòà âðàòà íà áàíÿòà.
Íàé-ñåòíå òðúãíà íàòàì, îòâîðè ÿ è íàäíèêíà âúòðå. Ñëåä ÷èñòåíåòî òàçè ñóòðèí ïîâå÷åòî ðàçëÿíà êðúâ ïîä ìèâêàòà áå èç÷åçíàëà. Ïîðöåëàíîâèÿò ðúá ñúùî áåøå ÷èñò. Íî âúòðå â ñàìàòà ìèâêà âñå îùå èìàøå çàñúõíàëè êàôÿâè èâèöè, ïî îãëåäàëîòî è òàïåòèòå òúìíååõà ïåòúíöà è ïðúñêè.
Áåâúðëè ñå âçðÿ â ïðåáëåäíÿëîòî ñè îòðàæåíèå è ñ âíåçàïåí ñóåâåðåí óæàñ îñúçíà, ÷å ïåòíàòà ïî îãëåäàëîòî ñÿêàø îáëèâàò ñ êðúâ íåéíîòî ëèöå. Îòíîâî ïîìèñëè: Êàêâî ùå ïðàâÿ ñåãà? Ëóäà ëè ñúì? Âúîáðàçÿâàì ëè ñè?
Îò êàíàëà èçâåäíúæ äîëåòÿ áúëáóêàù êèêîò.
Áåâúðëè èçïèùÿ è çàòðúøíà âðàòàòà, íî ïåò ìèíóòè ïî-êúñíî ðúöåòå é ïðîäúëæàâàõà äà ñå òðåñàò òîëêîâà ñèëíî, ÷å åäâà íå èçòúðâà øèøåòî ñ ïðåïàðàòà äîêàòî ìèåøå ïðîçîðöèòå íà õîëà.


                        5.

Îêîëî òðè ÷àñà ïîäèð ïëàäíå, ñëåä êàòî áå çàêëþ÷èëà àïàðòàìåíòà è ïðèáðàëà ãðèæëèâî êëþ÷à â äæîáà íà äæèíñèòå ñè, Áåâúðëè Ìàðø ñëó÷àéíî ñâúðíà ïî àëåÿòà Ðè÷àðä - òÿñíà ïåøåõîäíà óëè÷êà, ñâúðçâàùà ãëàâíàòà óëèöà ñúñ Ñåíòúð ñòðèéò - êúäåòî â òîçè ìîìåíò Áåí Õàíñêîì è Åäè Êàñïáðàê èãðàåõà íà ìîíåòè ñ åäíî ìîì÷å íà èìå Áðàäëè Äîíîâàí.
- Çäðàñòè, Áåâ! - ïîäâèêíà Åäè. - Ñúíóâà ëè êîøìàðè ñëåä îíèÿ ôèëìè?
- Õè÷ - ðå÷å Áåâúðëè è êëåêíà äà ïîãëåäà èãðàòà. - Îòäå ðàçáðà çà ôèëìèòå?
- Êàìàðàòà ìè êàçà - îòâúðíà Åäè è ïîñî÷è ñ ïàëåö êúì Áåí, êîéòî ñå ÷åðâåøå îò÷àÿíî ïî íÿêàêâà íåçíàéíà çà Áåâ ïðè÷èíà.
- Êâè ôà òèÿ ôèëìè? - çàïèòà Áðàäëè è ñåãà Áåâúðëè ãî ïîçíà. Ìèíàëàòà ñåäìèöà áåøå äîøúë â Ïóùèíàêà çàåäíî ñ Áèë Äåíáðîó. Äâàìàòà õîäåõà íà ãîâîðíà òåðàïèÿ â Áàíãîð. Áåâúðëè ïî÷òè íå ìó îáðúùàøå âíèìàíèå. Àêî íÿêîé ÿ çàïèòàøå, íàâÿðíî áè êàçàëà, ÷å òîé èçãëåæäà ïî-íåçíà÷èòåëåí îò Áåí è Åäè... ïî-íåðåàëåí.
- Ãëåäàõìå äâà ôèëìà çà ÷óäîâèùà - êàçà ìó òÿ è ñå ïðåìåñòè ñ ïàòåøêî õîäåíå ïî-íàïðåä, çà äà çàñòàíå ìåæäó Áåí è Åäè. - Õâúðëÿòå ëè?
- Äà - êàçà Áåí. Òîé õâúðëè áúðç ïîãëåä êúì íåÿ è âåäíàãà èçâúðíà ãëàâà.
- Êîé ïå÷åëè?
- Åäè. Ñòðàøíî ãî áèâà.
Òÿ ïîãëåäíà Åäè, êîéòî çàìèñëåíî ñè ëúñêàøå íîêòèòå â ðèçàòà, ïîñëå ñå èçêèñêà.
- Ìîæå ëè è àç äà èãðàÿ?
- Ìåíå àêî ïèòàòå, äà - êàçà Åäè. - Èìàø ëè äðåáíè?
Òÿ ïîðîâè èç äæîáà ñè è èçìúêíà òðè öåíòà.
- Ëåëå Áîæå, êàê òè ñòèñêà äà èçëèçàø îò êúùè ñ òàêîâà áîãàòñòâî? - óõèëè ñå Åäè. - Àç äà ñúì, ùÿõ äà óìðà îò ñòðàõ.
Áåí è Áðàäëè Äîíîâàí ñå ðàçñìÿõà.
- Ïîíÿêîãà è ìîìè÷åòàòà ñè ãè áèâà - ñåðèîçíî èçðå÷å Áåâúðëè è ñëåä ìèã âå÷å âñè÷êè ñå ñìååõà.
Áðàäëè õâúðëè ïðúâ, ñëåä íåãî Áåí, ïîñëå Áåâúðëè. Êàòî ïîáåäèòåë Åäè áåøå ïîñëåäåí. Õâúðëÿõà êúì çàäíàòà ñòåíà íà äðîãåðèÿòà íà Ñåíòúð ñòðèéò. Ïîíÿêîãà ìîíåòêèòå íå äîëèòàõà äî öåëòà, äðóã ïúò îòñêà÷àõà. Ñëåä âñåêè ïîðåäåí êðúã ÷åòèðèòå öåíòà îòèâàõà ó îíçè, êîéòî áå õâúðëèë íàé-áëèçî äî ñòåíàòà. Ïåò ìèíóòè ïî-êúñíî Áåâúðëè ðàçïîëàãàøå ñ äâàéñåò è ÷åòèðè öåíòà. Áå çàãóáèëà ñàìî âåäíúæ.
- Ìîìè÷åòî èãðàå íå÷åôòíî - ÿäîñàíî ðå÷å Áðàäëè è ñòàíà äà ñè âúðâè. Äîáðîòî ìó íàñòðîåíèå áå èç÷åçíàëî. Ãëåäàøå Áåâúðëè ñ ãíÿâ è óíèæåíèå. - Íà ìîìè÷åòàòà íå ôå ðàâðåøàâà äà...
Áåí ñêî÷è íà êðàêà. Ãëåäêàòà áåøå ñòðàõîâèòà.
- Âçåìè ñè äóìèòå íàçàä!
Áðàäëè ãî èçãëåäà ñúñ çÿïíàëà óñòà.
- Êàêâî?
- Âçåìè ñè äóìèòå íàçàä! Òÿ èãðàåøå ÷åñòíî!
Áðàäëè ïðåõâúðëè ïîãëåä îò Áåí êúì Åäè, ñëåä òîâà êúì Áåâúðëè, êîÿòî âñå îùå ñòîåøå íà êîëåíå. Ïîñëå ïàê ñå âòðåí÷è â Áåí.
- Àáå, âàäíèê, èôêàø ëè äà òè öåïíà óôòíàòà, ÷å ôúâôåì äà ôå ðàâêðàôèø?
- Ìíîãî èñêàì - êàçà Áåí è âíåçàïíî ëèöåòî ìó ñå ðàçòåãíà â øèðîêà óñìèâêà. Íåùî â èçðàæåíèåòî ìó íàêàðà ñòðåñíàòèÿ Áðàäëè áîÿçëèâî äà îòñòúïè íàçàä. Íàâÿðíî áå çúðíàë â óñìèâêàòà ïðîñòèÿ ôàêò, ÷å ñëåä êàòî âå÷å íå âåäíúæ, à äâà ïúòè å èçëèçàë ïîáåäîíîñíî îò ñõâàòêè ñúñ ñàìèÿ Õåíðè Áàóúðñ, Áåí Õàíñêîì íÿìà íàìåðåíèå äà ñå öåðåìîíè ñ ìúðøàâèÿ Áðàäëè Äîíîâàí (êîéòî íå ñòèãà ÷å ôúôëåøå êàòàñòðîôàëíî, àìè è èìàøå ñóìà òè áðàäàâèöè ïî ðúöåòå).
- Äà, ÷å ïîôëå äà ìå áèåòå âàåäíî - ðå÷å Áðàäëè è íàïðàâè îùå êðà÷êà íàçàä. Ãëàñúò ìó áåøå èçòúíÿë è òðåïåðëèâ, â î÷èòå ìó èçáèâàõà ñúëçè. - Áàíäà íå÷åôòíè èâìàìíèöè!
- Íå äðúíêàé, àìè ñè âçåìè äóìèòå íàçàä - êàçà Áåí.
- Îñòàâè ãî, Áåí - îáàäè ñå Áåâúðëè è ïðîòåãíà êúì Áðàäëè øåïà öåíòîâå. - Âçåìè êàêâîòî ñè å òâîå. Íå èãðàåõ çà ïàðè.
Ïî êëåïêèòå íà Áðàäëè ïëúçíàõà ñúëçè íà óíèæåíèå. Òîé áëúñíà ðúêàòà íà Áåâúðëè è õóêíà ïî àëåÿòà êúì Ñåíòúð ñòðèéò. Äðóãèòå ãî ãëåäàõà ñìàÿíî. Êàòî ñå îçîâà íà áåçîïàñíî ðàçñòîÿíèå, Áðàäëè çàâúðòÿ ãëàâà è âèêíà:
- Òè ôè ãàäíà êó÷êà è òîëêîâ! Èãðàåø íå÷åôòíî! Íå÷åôòíî! Ìàéêà òè å êóðâà!
Áåâúðëè àõíà. Áåí õóêíà ïîäèð Áðàäëè, íî íå ïîñòèãíà íèùî, çàùîòî íàëåòÿ íà íÿêàêúâ âåõò ñàíäúê è ñå ïðîñíà äîëó. Áðàäëè áå èç÷åçíàë è Áåí íå ñè ïðàâåøå èëþçèè, ÷å ìîæå äà ãî íàñòèãíå. Âìåñòî òîâà ñòàíà è ñå âúðíà äà âèäè êàê å Áåâúðëè. Ëîøàòà äóìà ãî áå ïîòðåñëà ïî÷òè êîëêîòî íåÿ.
Òÿ âèäÿ çàãðèæåíîòî ìó ëèöå. Îòâîðè óñòà äà êàæå, ÷å å äîáðå, íÿìà íèùî ñòðàøíî, êó÷åòàòà ñè ëàÿò, êåðâàíúò ñè âúðâè... è îòíîâî ñå ñåòè çà îíçè ñòðàíåí
(äîêîñâà ëè òå ïîíÿêîãà)
âúïðîñ íà ìàéêà ñè. Äà, ñòðàíåí âúïðîñ - ÿñåí, àëà áåçñìèñëåí, èçïúëíåí ñ íÿêàê çëîâåù ïðèâêóñ, ìúòåí êàòî â÷åðàøíî êàôå. È âìåñòî äà êàæå çà êåðâàíà è êó÷åòàòà, òÿ èçáóõíà â ðèäàíèÿ.
Åäè ÿ èçãëåäà ñìóòåíî, èçìúêíà èíõàëàòîðà îò çàäíèÿ ñè äæîá è íàëàïà ïðúñêàëêàòà. Ïîñëå ñå íàâåäå è âçå äà ñúáèðà ðàçñèïàíèòå ìîíåòè. Íà ëèöåòî ìó áå çàñòèíàëî ñúñðåäîòî÷åíî èçðàæåíèå.
Áåí èíñòèíêòèâíî ïðèñòúïè êúì íåÿ ñ æåëàíèåòî äà ÿ ïðåãúðíå, äà ÿ óòåøè, íî âåäíàãà ñïðÿ. Òÿ áåøå ïðåêàëåíî êðàñèâà. ×óâñòâóâàøå ñå áåçïîìîùåí ïðåä òîëêîâà ìíîãî êðàñîòà.
- Ãîðå ãëàâàòà - êàçà òîé. Çíàåøå, ÷å çâó÷è èäèîòñêè, íî íå ìîæåøå äà èçìèñëè íèùî ïî-ñâÿñòíî. Ëåêè÷êî ÿ äîêîñíà ïî ðàìîòî (òÿ áå çàêðèëà ñ äëàíè ïðîñúëçåíèòå ñè î÷è è áóçè), ïîñëå îòäðúïíà ïðúñòè, ñÿêàø áå ïèïíàë íàæåæåíî æåëÿçî. Ëèöåòî ìó ñòàâàøå ïóðïóðíî, êàòî ïðåä ñúðäå÷åí óäàð. - Ãîðå ãëàâàòà, Áåâúðëè.
Òÿ îòïóñíà äëàíè è âèêíà ñ èçòúíÿë îò ÿðîñò ãëàñ:
- Ìàéêà ìè íå å êóðâà! Òÿ... òÿ å ñåðâèòüîðêà!
Äóìèòå áÿõà ïîñðåùíàòè ñ ïúëíî ìúë÷àíèå. Áåí ñå âòðåí÷è â íåÿ ñ ëåêî ïðîâèñíàëà ÷åëþñò. Åäè ÿ ãëåäàøå èçîòäîëó, êëåêíàë íà ïëî÷êèòå ñ äâå øåïè ìîíåòè. È èçâåäíúæ òðèìàòà ñå ðàçêèêîòèõà èñòåðè÷íî.
- Ñåðâèòüîðêà! - êèñêàøå ñå Åäè. Èìàøå ñúâñåì ñìúòíà ïðåäñòàâà çà êóðâèòå, íî âúïðåêè òîâà íåùî â ñðàâíåíèåòî ìó ñå ñòîðè ïîðàçèòåëíî ñìåøíî. - Çíà÷è òàêàâà áèëà!
- Äà! Äà, ñåðâèòüîðêà å! - çàäúõâàøå ñå Áåâúðëè ïðåç ñìÿõ è ñúëçè åäíîâðåìåííî.
Îò ñìÿõ Áåí âå÷å íÿìàøå ñèëè äà ñòîè íà êðàêà è ñå òðúøíà âúðõó áëèçêàòà êîôà çà áîêëóê. Òåæêîòî ìó òóëîâèùå ñìà÷êà êàïàêà è òîé ñå òúðêóëíà íà ïëî÷êèòå. Ïèùåéêè îò ñìÿõ, Åäè ãî ïîñî÷è ñ ïðúñò. Áåâúðëè èçòè÷à äà ãî âäèãíå.
Íàä ãëàâèòå èì ñå ðàçòâîðè ïðîçîðåö è íÿêàêâà æåíà êðåñíà:
- Äåöà, äà ñå ìàõàòå îòòóê! Çíàåòå ëè, ÷å èìà õîðà, äåòî ðàáîòÿò íîùíà ñìÿíà? Èç÷åçâàéòå!
Áåç êîëåáàíèå äâàìàòà õâàíàõà Áåâúðëè çà ðúöåòå è õóêíàõà êúì Ñåíòúð ñòðèéò. Ïðîäúëæàâàõà äà ñå ñìåÿò.


                        6.

Ïðåáðîèõà ïàðèòå è îòêðèõà, ÷å ðàçïîëàãàò ñ ÷åòèðèäåñåò öåíòà - òúêìî êîëêîòî çà äâà ãîëåìè ñèðîïà ñ ôðóêòîâ ñëàäîëåä îò äðîãåðèÿòà. Òúé êàòî ñòàðèÿò ìèñòúð Êèéí áåøå ìúðìîðêî è íå ðàçðåøàâàøå íà äåöà ïîä äâàíàéñåò ãîäèíè äà êîíñóìèðàò íà ìÿñòî (òâúðäåøå, ÷å ôëèïåðèòå â äúíîòî íà ñàëîíà ìîãàò äà ãè ïîêâàðÿò), òå ñè âçåõà ñëàäîëåäèòå â äâå ãðàìàäíè êóòèè îò èìïðåãíèðàí êàðòîí, îòíåñîõà ãè â Áàñè ïàðê è ñå íàñòàíèõà íà òðåâàòà. Ñëàäîëåäúò íà Åäè áåøå ñ ÿãîäè, íà Áåí - ñ êàôå. Áåâúðëè ñåäåøå ìåæäó äâåòå ìîì÷åòà ñúñ ñëàìêà â ðúêà è îïèòâàøå êàòî ï÷åëè÷êà òó îò åäèíèÿ, òó îò äðóãèÿ. Îòíîâî é ñòàâàøå äîáðå - çà ïðúâ ïúò îòêàêòî ñíîùè ìèâêàòà áå èçáúëâàëà êúðâàâèÿ ôîíòàí. Áåøå èçíåìîùÿëà ôèçè÷åñêè è äóøåâíî, íî ñå ÷óâñòâóâàøå ñïîêîéíà, óìèðîòâîðåíà. Ïîíå çàñåãà.
- Ïðîñòî íå ðàçáèðàì êàêâî ìó ñòàíà íà Áðàäëè - êàçà íàêðàÿ Åäè ñ íåëîâúê, èçâèíèòåëåí òîí. - Íèêîãà íå å áèë òàêúâ.
- Òè ìå çàùèòè - êàçà Áåâúðëè è èçâåäíúæ öåëóíà Áåí ïî áóçàòà. - Áëàãîäàðÿ òè.
Áåí ïëàìíà îòíîâî.
- Òè èãðàåøå ÷åñòíî - èçìúíêà òîé è óñòðåìíî èçëàïà ïîëîâèíàòà ñëàäîëåä íà òðè ÷óäîâèùíè ãëúòêè. Ïîñëåäâà îðèãâàíå, ìîùíî êàòî èçñòðåë íà ëîâíà ïóøêà.
- Îò êîÿ äóïêà áåøå, ìîé ÷îâåê? - çàïèòà Åäè è Áåâúðëè áåçïîìîùíî ñå ðàçñìÿ, ñòèñêàéêè êîðåìà ñè ñ äâå ðúöå.
- Íåäåéòå - èçêèñêà ñå òÿ. - Êîðåìúò ìå áîëè. Ìîëÿ âè ñå, íåäåéòå âå÷å.
Áåí ñå óñìèõâàøå. Òàçè âå÷åð, ïðåäè äà çàñïè, ùåøå äà ïðåæèâÿâà îòíîâî è îòíîâî ìèãà íà íåéíàòà öåëóâêà.
- Ñåãà íàèñòèíà ëè ñè äîáðå? - çàïèòà òîé.
Òÿ êèìíà.
- Íå áåøå çàðàäè íåãî. Âñúùíîñò äàæå íå çàðàäè îíîâà, äåòî ãî êàçà çà ìàìà. Ïðîñòî ñíîùè ñòàíà íåùî. - Òÿ ñå ïîêîëåáà, ïðåõâúðëÿéêè ïîãëåä îò Áåí êúì Åäè è îáðàòíî. - Àç... àç òðÿáâà äà êàæà íà íÿêîãî. Èëè äà ïîêàæà. Èëè... íå çíàì. Ìèñëÿ, ÷å ïëàêàõ, çàùîòî ñå áîÿ, ÷å ìè õëîïà äúñêàòà.
- Íà êîé ìó õëîïà äúñêàòà? - ðàçäàäå ñå íîâ ãëàñ.
Áåøå Ñòàíëè Þðèñ. Êàêòî âèíàãè, èçãëåæäàøå äðåáíè÷úê, ñòðîåí è ñâðúõåñòåñòâåíî ÷èñò - ïðåêàëåíî ÷èñò çà õëàïå, òîêó-ùî íàâúðøèëî åäèíàéñåò. Ñ áÿëàòà ðèçà, ñïðåòíàòî çàòúêíàòà îò âñè÷êè ñòðàíè â èäåàëíî èçïðàíèòå äæèíñè, ãðèæëèâî çàðåñàíàòà êîñà è áåçóêîðíî ÷èñòèòå êåöîâå, òîé ïðèëè÷àøå íà íàé-ìàëêèÿ âúçðàñòåí â ñâåòà. Ïîñëå ñå óñìèõíà è èëþçèÿòà èç÷åçíà.
Òÿ âå÷å íÿìà äà êàæå îíîâà, êîåòî ñå êàíåøå äà ñïîäåëè, ïîìèñëè Åäè, çàùîòî òîé íå áåøå ñ íàñ, êîãàòî Áðàäëè íàðå÷å ìàéêà é ñ ëîøàòà äóìà.
Íî ñëåä êðàòêî êîëåáàíèå Áåâúðëè çàïî÷íà äà ðàçêàçâà. Çàùîòî Ñòàíëè áåøå íÿêàê ïî-ðàçëè÷åí îò Áðàäëè - áåøå ïî-ðåàëåí îò íåãî.
Ñòàíëè å åäèí îò íàñ, ïîìèñëè Áåâúðëè è ñå çàïèòà çàùî ëè îò òîâà ðúöåòå é èçâåäíúæ íàñòðúõíàõà. Íå èì ïðàâÿ óñëóãà ñ òîçè ðàçêàç. Íèòî íà òÿõ, íèòî íà ñåáå ñè.
Àëà áåøå êúñíî. Òÿ âå÷å ãîâîðåøå. Ñòàí ñåäíà äî òÿõ è ëèöåòî ìó áåøå ñïîêîéíî, çàìèñëåíî. Åäè ìó ïðåäëîæè îñòàòúêà îò ÿãîäîâèÿ ñëàäîëåä, íî òîé ñàìî òðúñíà ãëàâà áåç äà îòêúñâà ïîãëåä îò ëèöåòî íà Áåâúðëè. È òðèòå ìîì÷åòà ìúë÷àõà.
Òÿ èì ðàçêàçà êàê áå ÷óëà ãëàñîâåòå. Êàê ïîçíàëà ãëàñà íà Ðîíè Ãðîãàí. Çíàåëà, ÷å Ðîíè å ìúðòâà, íî âúïðåêè âñè÷êî ÷óëà íåéíèÿ ãëàñ. Ðàçêàçà èì êàê áëèêíàëà êðúâòà è êàê áàùà é íå âèäÿë íèùî ñíîùè, à ìàéêà é - òàçè ñóòðèí.
Êîãàòî ñâúðøè, òÿ îãëåäà ëèöàòà èì åäíî ïî åäíî, èçïëàøåíà ïðåäâàðèòåëíî îò îíîâà, êîåòî áè ìîãëà äà âèäè ïî òÿõ... àëà íå ñðåùíà íèòî êàï÷èöà ñúìíåíèå. Óæàñ - äà, íî íå è ñúìíåíèå.
Ñëåä äúëãî ìúë÷àíèå Áåí êàçà:
- Õàéäå äà âèäèì.


                        7.

Âëÿçîõà ïðåç çàäíàòà âðàòà, íå ñàìî çàùîòî êëþ÷úò íà Áåâúðëè áåøå çà íåÿ, íî é çàùîòî òÿ ïðåäóïðåäè, ÷å áàùà é ùå ÿ óáèå, àêî ìèñèñ Áîëòúí ÿ âèäè äà âëèçà â àïàðòàìåíòà ñ òðè ìîì÷åòà â îòñúñòâèå íà ðîäèòåëèòå ñè.
- Çàùî? - ïîïèòà Åäè.
- Íÿìà äà ðàçáåðåø, òúï÷î - ðå÷å Ñòàí. - Òèõî ñåãà.
Åäè ñå íàêàíè äà îòãîâîðè, çúðíà áëåäîòî, íàïðåãíàòî ëèöå íà Ñòàí è ðåøè, ÷å ùå å ïî-äîáðå äà ñè çàòâàðÿ ÷îâêàòà.
Âðàòàòà âîäåøå êúì êóõíÿòà, èçïúëíåíà ñ ëÿòíà òèøèíà è ÿðêî ñëåäîáåäíî ñëúíöå. ×èíèèòå îò çàêóñêà èñêðÿõà íà ñóøêàòà. ×åòèðèìàòà ñòîÿõà íà ïëúòíà ãðóïè÷êà äî êóõíåíñêàòà ìàñà è êîãàòî ãîðå ñå çàòðúøíà âðàòà, âñè÷êè ïîäñêî÷èõà, ïîñëå íåðâíî ñå ðàçñìÿõà.
- Êúäå å? - ïîøåïíà Áåí.
Óñåùàéêè êàê ñúðöåòî é áëúñêà â ñëåïîî÷èÿòà, Áåâúðëè ãè ïîâåäå ïî êîðèäîð÷åòî. Îò åäíà ñòðàíà áåøå ñïàëíÿòà íà ðîäèòåëèòå é, îò äðóãàòà - çàòâîðåíàòà âðàòà íà áàíÿòà. Îòâîðè ÿ, áúðçî ïðåêðà÷è âúòðå è ùðàêíà ëàìïàòà. Ïîñëå ïàê îòñòúïè ìåæäó Áåí è Åäè. Êðúâòà áå çàñúõíàëà íà êàôÿâè ïåòíà ïî îãëåäàëîòî, ìèâêàòà è òàïåòèòå. Áåâúðëè ñå âòðåí÷è â êðúâòà, çàùîòî èçâåäíúæ é áå ñòàíàëî ïî-ëåñíî äà ãëåäà íàòàì, îòêîëêîòî êúì ëèöàòà íà ìîì÷åòàòà.
Ñ òèõè÷úê, ïî÷òè íåïîçíàò çà ñàìàòà íåÿ ãëàñ, òÿ çàïèòà:
- Âèæäàòå ëè? Âèæäà ëè íÿêîé? Èìà ëè êðúâ?
Áåí ïðåêðà÷è íàïðåä è òÿ îòíîâî çàáåëÿçà êîëêî íåâåðîÿòíî ëåêî ñòúïâà äåáåëîòî ìîì÷å. Òîé äîêîñíà åäíî îò êúðâàâèòå ïåòíà; ïîñëå âòîðî; ïîñëå äúëãà ñòðóéêà ïî îãëåäàëîòî. Ãëàñúò ìó ïðîçâó÷à ãëóõî è óâåðåíî:
- Òóê. Òóê. Òóê.
- Áîæè÷êî! - òèõî è áîÿçëèâî ïðîìúëâè Ñòàí. - Âñå åäíî, ÷å íÿêîé å êëàë ïðàñå.
- È âñè÷êî òîâà å èçõâðúêíàëî îò ìèâêàòà? - çàïèòà Åäè.
Îò âèäà íà êðúâòà ìó ïðèçëÿâàøå. Ïî÷âàøå äà ñå çàäúõâà. Òîé ñå âêîï÷è â èíõàëàòîðà.
Áåâúðëè ñå ñèëåøå äà óäúðæè íàïèðàùèòå ñúëçè. Íå èñêàøå äà ïëà÷å; áîåøå ñå, ÷å àêî çàïëà÷å, ùå ÿ ñìåòíàò çà íàé-îáèêíîâåíî ìîìè÷å è ùå ïðåñòàíàò äà é îáðúùàò âíèìàíèå. Íî ñå íàëîæè äà ïîäèðè îïîðà â äðúæêàòà íà âðàòàòà, äîêàòî ïðåç òÿëîòî é ïðåëèòàøå óæàñÿâàùî ìîùíàòà âúëíà íà îáëåê÷åíèåòî. Äî òîçè ìîìåíò íå áå îñúçíàâàëà êîëêî å óâåðåíà, ÷å ïîëóäÿâà, áúëíóâà èëè íåùî ïîäîáíî.
- À âàøèòå íå ñà ÿ âèäåëè - ó÷óäåíî ïðîìúðìîðè Áåí. Òîé äîêîñíà åäíà îò çàñúõíàëèòå ïðúñêè ïî ìèâêàòà, ïîñëå îòäðúïíà ðúêà è ÿ èçáúðñà îòçàä â ðèçàòà ñè. - Ëåëå Áîæêå, ëåëå Áîæè÷êî.
- Íå çíàì êàê ùå âëèçàì âå÷å òóê - êàçà Áåâúðëè. - Äà ñå êúïÿ, äà ñè ìèÿ çúáèòå è äà... íàëè ðàçáèðàòå.
- Äîáðå äå, ùî íå âçåìåì äà ïî÷èñòèì? - âíåçàïíî çàïèòà Ñòàíëè.
Áåâúðëè ñå çàâúðòÿ êúì íåãî.
- Äà ïî÷èñòèì ëè?
- Òî÷íî òàêà. Ñ òàïåòèòå ìîæå äà íå ñå ñïðàâèì ñúâñåì - ìíîãî ñà îâåõòåëè, çíàåø - íî äðóãîòî ùå ïî÷èñòèì. Èìàø ëè ïàðöàëè?
- Ïîä êóõíåíñêàòà ìèâêà. Íî àêî ãè èçõâúðëèì, ìàìà ùå ñå ÷óäè êúäå ñà.
- Èìàì ïåòäåñåò öåíòà - ñïîêîéíî èçðå÷å Ñòàí, áåç äà îòêúñâà ïîãëåä îò êúðâàâèòå ïðúñêè íàä ìèâêàòà. - Ùå ïî÷èñòèì êîëêîòî ñå ìîæå ïî-äîáðå, ïîñëå ùå îòíåñåì ïàðöàëèòå â àâòîìàòè÷íàòà ïåðàëíÿ, äåòî ÿ âèäÿõìå íà èäâàíå. Ùå ãè èçïåðåì, ùå ãè èçñóøèì è ùå ñè áúäàò ïîä ìèâêàòà ïðåäè äà ñå ïðèáåðàò âàøèòå.
- Ìàìà êàçâà, ÷å êðúâòà íå ñå èçïèðà - âúçðàçè Åäè. - Ïîïèâàëà èëè íåùî ïîäîáíî.
Áåí ñå èçêèñêà èñòåðè÷íî.
- Íÿìà çíà÷åíèå äàëè ùå ñå èçïåðàò - êàçà òîé. - Òå íå âèæäàò ïåòíàòà.
Íèêîé íå çàïèòà êîè ñà "òå".
- Äîáðå - êàçà Áåâúðëè. - Äà îïèòàìå.


                        8.

Ïðåç ñëåäâàùèÿ ïîëîâèí ÷àñ ÷åòèðèìàòà ÷èñòèõà êàòî óñúðäíè äæóäæåòà è ñ ïîñòåïåííîòî èç÷åçâàíå íà êðúâòà îò ñòåíèòå, îãëåäàëîòî è ïîðöåëàíà, Áåâúðëè óñåùàøå êàê íà ñúðöåòî é ñòàâà âñå ïî-ëåêî è ïî-ëåêî. Äîêàòî òÿ áúðøåøå ïîäà, Áåí è Åäè ñå çàåõà ñ ìèâêàòà. Ñòàí ãðèæëèâî è âíèìàòåëíî îáðàáîòâàøå òàïåòèòå ñúñ ñúâñåì ëåêî íàâëàæíåí ïàðöàë. Â êðàéíà ñìåòêà èç÷èñòèõà ïî÷òè âñè÷êî. Ñëåä êàòî ñâúðøè, Áåí ðàçâèíòè êðóøêàòà íàä ìèâêàòà è ÿ ñìåíè ñ íîâà îò êàøîíà â êèëåðà. Èìàøå ñóìà òè êðóøêè - ìèíàëàòà åñåí Åëôðèäà Ìàðø áå äîíåñëà çàïàñ ïîíå çà äâå ãîäèíè îò åäíà ðàçïðîäàæáà ñ íàìàëåíè öåíè.
Èçïîëçóâàõà ñòàðàòà êîôà, òå÷åí ñàïóí è ìíîãî òîïëà âîäà. ×åñòî èçõâúðëÿõà âîäàòà, çàùîòî íèêîé íå èñêàøå äà ñè òîïè ðúöåòå â íåÿ ùîì ñòàíåøå ðîçîâà.
Íàêðàÿ Ñòàí ñå ïîîòäðúïíà è îãëåäà áàíÿòà ñ êðèòè÷íîòî îêî íà ìîì÷å, íå ïðîñòî âúçïèòàíî, à ðîäåíî ñ ÷óâñòâîòî çà ÷èñòîòà è ðåä.
- Ìèñëÿ, ÷å ïîâå÷å íå ìîæåì äà íàïðàâèì - êàçà òîé.
Âñå îùå èìàøå íåÿñíè ñëåäè îò êðúâ âëÿâî îò ìèâêàòà, êúäåòî òàïåòèòå áÿõà òîëêîâà èçòúíåëè è ïðîêúñàíè, ÷å Ñòàí íå ñìååøå äà òúðêà ïî-ñèëíè÷êî. Àëà äîðè è òàì êðúâòà áå çàãóáèëà çëîêîáíàòà ñè ñèëà; ñåãà îò íåÿ îñòàâàøå ñàìî íåçíà÷èòåëíî ïàñòåëíî ïåòúíöå.
- Áëàãîäàðÿ âè - êàçà Áåâúðëè. Íå ïîìíåøå äðóã ïúò äà å áèëà òîëêîâà èñêðåíî áëàãîäàðíà. - Áëàãîäàðÿ íà âñè÷êè.
- Íÿìà íèùî - èçìúíêà Áåí. Åñòåñòâåíî, ïàê ñå ÷åðâåøå.
- Àìè äà - êèìíà Åäè.
- Õàéäå äà ñå çàåìåì ñ ïàðöàëèòå - êàçà Ñòàíëè.
Ëèöåòî ìó áåøå ðåøèòåëíî, åäâà ëè íå ñóðîâî. Ïî-êúñíî Áåâúðëè ùåøå äà ñè ìèñëè, ÷å íàâÿðíî ñàìî Ñòàí å îñúçíàâàë êàê ïðàâÿò îùå åäíà êðà÷êà êúì íÿêàêúâ íåâúîáðàçèì ñáëúñúê.


                        9.

Îòìåðèõà ÷àøà ïðàõ çà ïðàíå â ïðàçíî áóðêàí÷å îò ìàéîíåçà. Áåâ íàìåðè ãîëÿìà êíèæíà òîðáà çà ïàðöàëèòå è ÷åòèðèìàòà ñå îòïðàâèõà êúì àâòîìàòè÷íàòà ïåðàëíÿ íà úãúëà íà ãëàâíàòà óëèöà è Êîíè ñòðèéò. Êàòî îòìèíàõà äâå ïðåñå÷êè, çúðíàõà ÿðêîñèíèòå âîäè íà Êàíàëà äà èñêðÿò ïîä ñëåäîáåäíîòî ñëúíöå.
Ïåðàëíÿòà áåøå ïî÷òè ïðàçíà, ñàìî åäíà æåíà ñ áÿëà ëåêàðñêà ïðåñòèëêà ÷àêàøå ñóøèëíÿòà äà ñïðå. Òÿ îãëåäà ñúñ ñúìíåíèå ÷åòèðèòå äåöà, ïîñëå ïàê çàáè íîñ â ðîìàíà "Ïåéòúí ïëåéñ".
- Ñòóäåíà âîäà - ïðîøåïíà Áåí. - Ìàìà êàçâà, ÷å êðúâ ñå ïåðå ñúñ ñòóäåíà âîäà.
Äîêàòî ïóñêàõà ïàðöàëèòå â ìàøèíàòà, Ñòàí îòèäå äî àâòîìàòà â úãúëà è ðàçìåíè äâåòå ñè ìîíåòè îò äâàéñåò è ïåò öåíòà çà ÷åòèðè ïî äåñåò è äâå ïî ïåò. Âúðíà ñå è èç÷àêà Áåâ äà ñèïå ïðàõà âúðõó ïàðöàëèòå è äà çàòâîðè âðàòè÷êàòà íà ïåðàëíÿòà. Ïîñëå ïóñíà â ïðîöåïà äâàéñåò öåíòà è çàâúðòÿ ðú÷êàòà.
Áåâúðëè áå ïîõàð÷èëà ïî÷òè öÿëàòà ñè ïå÷àëáà çà ñëàäîëåä, íî äúëáîêî â ëåâèÿ äæîá íà äæèíñèòå îòêðè ÷åòèðè îöåëåëè öåíòà. Èçðîâè ãè è ïîäàäå ïàðèòå íà Ñòàí, êîéòî ÿ èçãëåäà îáèäåíî.
- Áîæè÷êî - âúçêëèêíà òîé. - Òúêìî ñúì ðåøèë äà âîäÿ åäíî ìîìè÷å íà çàáàâëåíèÿ, à òî ìè ñå ïðàâè íà íåçàâèñèìî.
Áåâúðëè ñå çàñìÿ.
- Ñèãóðåí ëè ñè, ÷å íå ãè èñêàø?
- Ñèãóðåí ñúì - ñóõî îòâúðíà Ñòàí. - Äà ñè ïðèçíàÿ, Áåâ, ñúðöåòî ìè ñå êúñà çà òèÿ ÷åòèðè öåíòà, íî ñúì ñèãóðåí.
×åòèðèìàòà îòñòúïèõà êúì áåòîííàòà ñòåíà íà ïîìåùåíèåòî è ìúë÷àëèâî ñåäíàõà íà ïëàñòìàñîâèòå ñòîëîâå. Îò ïåðàëíÿòà äîëèòàøå áðúì÷åíå è øëÿïàíå. Çàä äåáåëîòî êðúãëî ñòúêëî íà âðàòè÷êàòà ïîäñêà÷àõà êóïèùà ñàïóíåíè ìåõóðè. Èçïúðâîì áÿõà ÷åðâåíèêàâè. Áåâúðëè óñåòè, ÷å îò ãëåäêàòà é ïðèçëÿâà, íî íå ìîæåøå äà îòêúñíå î÷è. Â êúðâàâàòà ïÿíà ñå òàåøå íÿêàêâî çëîâåùî îáàÿíèå. Æåíàòà ñ ëåêàðñêàòà ïðåñòèëêà ãè çÿïàøå âñå ïî-÷åñòî íàä êíèãàòà. Íàâÿðíî îòíà÷àëî áå ïîäîçèðàëà, ÷å ùå âäèãàò øóì; ñåãà ñÿêàø ÿ äðàçíåøå òúêìî ìúë÷àíèåòî èì. Êîãàòî ñóøèëíÿòà ñïðÿ, òÿ èçâàäè äðåõèòå ñè, ñãúíà ãè, ïðèáðà ãè â ñèí íàéëîíîâ ÷óâàë è ñ åäèí ïîñëåäåí îçàäà÷åí ïîãëåä êúì äåöàòà èçëåçå íàâúí.
Ùîì òÿ èçëåçå, Áåí èçòúðñè ðÿçêî, ïî÷òè ãðóáî:
- Íå ñè ñàìà.
- Êàêâî? - çàïèòà Áåâúðëè.
- Íå ñè ñàìà - ïîâòîðè Áåí. - Ðàçáèðàø ëè...
Òîé çàìúë÷à è ñå îçúðíà êúì Åäè, êîéòî êèìíà. Ïîñëå ïîãëåäíà Ñòàí, êîéòî èçãëåæäàøå íåäîâîëåí... íî ñëåä ìèã ñâè ðàìåíå è ñúùî êèìíà.
- Çà êàêâî ãîâîðèø? - çàïèòà Áåâúðëè. Äíåñ âå÷å é áå îìðúçíàëî äà ñëóøà çàãàäú÷íè ïðèêàçêè. Òÿ ñòèñíà ðúêàòà íà Áåí. - Àêî çíàåø íåùî çà òîâà, êàçâàé!
- Èñêàø ëè òè äà êàæåø? - îáúðíà ñå Áåí êúì Åäè.
Åäè ïîêëàòè ãëàâà. Èçìúêíà èíõàëàòîðà è çàäúõàí ïðúñíà â ãúðëîòî ñè ÷óäîâèùíà äîçà ëåêàðñòâî.
Áàâíî, ïîäáèðàéêè äóìèòå, Áåí ðàçêàçà íà Áåâúðëè êàê ïðåç ïîñëåäíèÿ ó÷èëèùåí äåí ñëó÷àéíî ñðåùíà Áèë Äåíáðîó è Åäè Êàñïáðàê ñðåä Ïóùèíàêà - íå ìîæåøå äà ïîâÿðâà, ÷å îò òîãàâà âå÷å å ìèíàëà öÿëà ñåäìèöà. Ðàçêàçà é êàê íà äðóãèÿ äåí ïîñòðîèõà áåíòà. Ðàçêàçà èñòîðèÿòà íà Áèë - êàê ó÷èëèùíàòà ñíèìêà íà ìúðòâîòî ìó áðàò÷å çàâúðòÿëà ãëàâà è íàìèãíàëà. Ðàçêàçà çà ñîáñòâåíàòà ñè ñðåùà ñ ìóìèÿòà, êðà÷åùà ïî çàëåäåíèÿ Êàíàë ñðåä ëþòèÿ çèìåí ìðàç ñ ãðîçä áàëîíè, êîèòî ñå ðååõà ñðåùó âÿòúðà.
Áåâúðëè ãî ñëóøàøå ñ íàðàñòâàù óæàñ. Óñåùàøå êàê î÷èòå é ñå ðàçøèðÿâàò, êàê â ðúöåòå è êðàêàòà é ñå ñòè÷à õëàä.
Áåí çàìúë÷à è ïîãëåäíà Åäè. Åäè îùå âåäíúæ çàñìóêà èíõàëàòîðà, ïîñëå ñ òðåñêàâà áúðçèíà ïîâòîðè ðàçêàçà çà ïðîêàæåíèÿ, òðóïàéêè äóìà âðúç äóìà ñ åäíè÷êîòî æåëàíèå äà ñå îòúðâå ÷àñ ïî-ñêîðî. Çàâúðøè ñ õëèïàùà âúçäèøêà, íî òîçè ïúò íå ñå ðàçïëàêà.
- Àìè òè? - îáúðíà ñå Áåâúðëè êúì Ñòàí.
- Àç...
Èçâåäíúæ íàñòàíà òèøèíà, êîÿòî ãè íàêàðà äà òðåïíàò êàòî îò âíåçàïåí âçðèâ.
- Ïðàíåòî å ãîòîâî - êàçà Ñòàí.
Òðèìàòà ãî ãëåäàõà êàê ñòàâà - äðåáåí, ïúðãàâ, ãðàöèîçåí - è îòâàðÿ ïåðàëíÿòà. Èçìúêíà ñáèòèòå íà òîïêà ïàðöàëè è ãè îãëåäà.
- Îñòàíàëè ñà ïåòúíöà - êàçà òîé, - íî ñúâñåì áëåäè. Ïðèëè÷àò íà ñîê îò áîðîâèíêè.
Ïîêàçà èì ãè è âñè÷êè çàêèìàõà ñåðèîçíî, ñÿêàø îãëåæäàõà âàæíè äîêóìåíòè. Áåâúðëè óñåòè êàê ÿ çàëèâà íîâà âúëíà íà îáëåê÷åíèå, ñúùî êàêòî êîãàòî áàíÿòà áå ïî÷èñòåíà. Ìîæåøå äà èçòúðïè èçëèíÿëîòî ïàñòåëíî ïåòíî âúðõó òàïåòèòå, ìîæåøå äà èçòúðïè è áëåäèòå ÷åðâåíèêàâè ñëåäè ïî ïàðöàëèòå. Åäíî é ñå ñòðóâàøå íàé-âàæíî - áÿõà íàïðàâèëè íåùî. Ìîæå áè íå ñúâñåì óñïåøíî, íî ñòèãàøå êîëêîòî äà é âúçâúðíå äóøåâíèÿ ïîêîé... à è òîâà áåøå ìíîãî, áðàò÷åòà, ïðåäîñòàòú÷íî áåøå çà Áåâúðëè, ùåðêàòà íà Àë Ìàðø.
Ñòàí ìåòíà ïàðöàëèòå â åäíà îò öèëèíäðè÷íèòå ñóøèëíè è ïóñíà äâå ìîíåòè ïî ïåò öåíòà. Áàðàáàíúò ñå çàâúðòÿ è Ñòàí ñå âúðíà äà ñåäíå ìåæäó Åäè è Áåí.
Èçâåñòíî âðåìå ÷åòèðèìàòà ñåäÿõà ìúë÷àëèâî, ãëåäàéêè êàê ïàðöàëèòå ïîäñêà÷àò è ïàäàò, ïîäñêà÷àò è ïàäàò. Ãàçîâàòà ãîðåëêà â ñóøèëíÿòà áó÷åøå ãàëüîâíî, ïî÷òè ïðèñïèâíî. Êðàé îòâîðåíàòà âðàòà ìèíà íÿêàêâà æåíà, òèêàùà êîëè÷êà ñ ïîêóïêè. Õâúðëè ïîãëåä êúì òÿõ è îòìèíà.
- È àç âèäÿõ íåùî - èçâåäíúæ êàçà Ñòàí. - Íå ìè ñå ãîâîðåøå çà òîâà, çàùîòî èñêàõ äà âÿðâàì, ÷å å ñúí èëè íåùî ïîäîáíî. Ìîæå áè äîðè ïðèïàäúê êàòî íà îíîâà ìîì÷å, Ñòàâèúð. Çíàåòå ëè ãî?
Áåí è Áåâ ïîêëàòèõà ãëàâè. Åäè çàïèòà:
- Äåòî å áîëåí îò åïèëåïñèÿ ëè?
- Òî÷íî òàêà. Ðàçáèðàòå ëè êàêâî ìè áåøå? Ãîòîâ áÿõ äà ñè ìèñëÿ, ÷å èìàì òàêàâà áîëåñò, íî äà çíàì, ÷å íå ñúì âèäÿë íåùî... èñòèíñêî.
- Êàêâî áåøå? - çàïèòà Áåâ, íî ñå ñúìíÿâàøå äàëè íàèñòèíà èñêà äà óçíàå. Íå áåøå êàòî äà ñëóøàø ðàçíè èñòîðèè çà ïðèçðàöè êðàé áàâíî ãàñíåùèÿ ëàãåðåí îãúí è äà ÿäåø âèåíñêè êèôëè è ïå÷åíè íàäåíè÷êè. Ñåäÿõà òóê, â çàäóøíàòà ïåðàëíÿ, è òÿ âèæäàøå ïîä ìàøèíèòå åäðè òîïêè ñïëúñòåí ïðàõ (áàùà é ãè íàðè÷àøå ïðèçðà÷íè ôúøêèè), âèæäàøå êàê òàíöóâàò ïðàøèíêè â ãîðåùèòå ñëúí÷åâè ëú÷è, ïàäàùè ïðåç çàöàïàíèòå ïðîçîðöè, âèæäàøå âåõòèòå ñïèñàíèÿ ñ îòêúñíàòè êîðèöè. Âñè÷êè òèÿ íåùà áÿõà íîðìàëíè. Êðîòêè, íîðìàëíè è ñêó÷íè. Àëà òÿ ñå áîåøå. Óæàñíî ñå áîåøå. Çàùîòî óñåùàøå, ÷å íèòî åäíà îò èñòîðèèòå íå å èçìèñëåíà, âúîáðàæàåìà - ìóìèÿòà íà Áåí, ïðîêàæåíèÿò íà Åäè... è äâåòå ÷óäîâèùà ìîæåõà äà áðîäÿò íàâúí äîâå÷åðà, ñëåä çàëåç ñëúíöå. Èëè ïúê áðàò÷åòî íà Áèë Äåíáðîó ìîæåøå äà áðîäè èç ìðà÷íèòå êàíàëè ïîä ãðàäà åäíîðúêî è íåóìîëèìî, ñúñ ñðåáúðíè ìîíåòè âìåñòî î÷è.
È âñå ïàê êîãàòî Ñòàí íå îòãîâîðè âåäíàãà, òÿ ïîâòîðè:
- Êàêâî áåøå?
Ñòàí èçðå÷å ñúñ ñäúðæàí ãëàñ:
- Áÿõ â îíîâà ïàðê÷å, êúäåòî å Âîäîíàïîðíàòà êóëà...
- Áîæè÷êî, íå ãî îáè÷àì òîâà ìÿñòî - æàëíî ïðîìúðìîðè Åäè. - Àêî â Äåðè èçîáùî èìà ïðèçðàöè, ñèãóðíî ñà òàì.
- Êàêâî? - ðÿçêî çàïèòà Ñòàí. - Êàêâî êàçà?
- Àìà òè íå çíàåø ëè? - èçíåíàäà ñå Åäè. - Îùå ïðåäè äà ïî÷íàò óáèéñòâàòà ìàìà íå ìè äàâàøå äà õîäÿ òàì. Òÿ... òÿ å ìíîãî äîáðà è ñå ãðèæè çà ìåí. - Òîé ñå óñìèõíà ñìóòåíî è ïðèõâàíà ïî-çäðàâî èíõàëàòîðà â ñêóòà ñè. - Íàëè ðàçáèðàø, òàì ñà ñå óäàâèëè íÿêàêâè ìîì÷åòà. Òðè èëè ÷åòèðè. Òå... Ñòàí! Ñòàí, äîáðå ëè ñè?
Ëèöåòî íà Ñòàí áå ïðèäîáèëî îëîâíîñèâ öâÿò. Óñòíèòå ìó áåççâó÷íî ïîòðåïâàõà. Î÷èòå ìó ñå èçâúðòÿõà íàãîðå, ïîòúâàéêè ïîä êëåïà÷èòå äî êðàé÷åòàòà íà èðèñèòå. Åäíàòà ìó ðúêà íåìîùíî ïîñåãíà èç ïóñòîòàòà è ñå îòïóñíà äî áåäðîòî.
Åäè èçâúðøè åäèíñòâåíîòî, êîåòî ìó õðóìíà. Ïðèâåäå ñå, îáãúðíà ñ òúíè÷êàòà ñè ðúêà ïðîâèñíàëèòå ïëåùè íà Ñòàí, íàòúïêà èíõàëàòîðà â óñòàòà ìó è äðúïíà ñïóñúêà ñ âñè÷êà ñèëà.
Ñòàí ñå ðàçêàøëÿ, çàäàâåí è ïîëóçàäóøåí. Ñåäíà íîðìàëíî è î÷èòå ìó ñå èçáèñòðèõà. Ïðîäúëæè äà êàøëÿ, íî âå÷å ïðèêðèâàøå óñòàòà ñè â øåïè. Íàêðàÿ äúëáîêî èçõëèïà, ïîå ñè äúõ è áåçñèëíî ñå îáëåãíà íàçàä.
- Êàêâî áåøå òîâà? - çàïèòà òîé êàòî ñå ïîîïîìíè.
- Ìîåòî ëåêàðñòâî ïðîòèâ àñòìà - âèíîâíî îáÿñíè Åäè.
- Áîæè÷êî, ïðèëè÷à íà ïèêíÿ îò óìðÿëî êó÷å.
Äðóãèòå ñå ðàçñìÿõà, íî ñìåõúò èì áå íåðâåí. Ãëåäàõà ãî òðåâîæíî. Ïî áóçèòå íà Ñòàí áàâíî ñå ðàçëÿ áëåäà ðóìåíèíà.
- Âÿðíî, ìíîãî å îòâðàòèòåëíî - êàçà Åäè ñ íåñêðèòà ãîðäîñò.
- Äà, àìà ðàçðåøàâàò ëè ãî Ìîéñååâèòå çàêîíè? - çàïèòà Ñòàí è òå îòíîâî ñå ðàçñìÿõà, ìàêàð ÷å íèêîé (âêëþ÷èòåëíî è Ñòàí) íÿìàøå òî÷íà ïðåäñòàâà êàêâè ñà Ìîéñååâèòå çàêîíè.
Ñòàí ïðåêðàòè ñìåõà ïðúâ è ñå âòðåí÷è â Åäè.
- Êàæè êàêâî çíàåø çà Âîäîíàïîðíàòà êóëà.
Åäè çàïî÷íà ïðúâ, íî Áåí è Áåâúðëè ñúùî äîïðèíåñîõà çà ðàçêàçà. Âîäîíàïîðíàòà êóëà áåøå íà Êàíçàñ ñòðèéò, îêîëî äâà êèëîìåòðà è ïîëîâèíà çàïàäíî îò öåíòúðà, áëèçî äî þæíèòå ïîêðàéíèíè íà Ïóùèíàêà. Íÿêîãà, â êðàÿ íà ìèíàëèÿ âåê, òÿ áå îñèãóðÿâàëà ïèòåéíà âîäà çà öåëèÿ ãðàä ñúñ ñâîÿòà âìåñòèìîñò îò ñåäåì ìèëèîíà ëèòðà. Òúé êàòî îò êðúãëàòà îòêðèòà ãàëåðèÿ ïîä ïîêðèâà èìàëî âåëèêîëåïåí èçãëåä êúì Äåðè è îêîëíîñòèòå, ìÿñòîòî áèëî ìíîãî ïîïóëÿðíî äî íà÷àëîòî íà òðèéñåòòå ãîäèíè. Â ÿñíèòå ñúáîòíè è íåäåëíè äíè öåëè ñåìåéñòâà èäâàëè â ìúíè÷êèÿ Ìåìîðèàë ïàðê, çà äà ñå èçêà÷àò ïî ñòî è øåéñåòòå âúòðåøíè ñòúïàëà è äà ñå íàñëàäÿò íà ãëåäêàòà. ×åñòî ñå ñëó÷âàëî äà ðàçïúíàò ïîêðèâêè è äà ñè óñòðîÿò ïèêíèê íà òðåâàòà.
Ñòúïàëàòà ìèíàâàëè ìåæäó îñëåïèòåëíî áåëîñàíàòà âúíøíà òóõëåíà ñòåíà è âúòðåøíèÿ ðåçåðâîàð - ñòîìàíåí öèëèíäúð ñ âèñî÷èíà òðèäåñåò è äâà ìåòðà. Èçêà÷âàëè ñå äî âúðõà ïî ñòðúìíà ñïèðàëà.
Òî÷íî ïîä íèâîòî íà ãàëåðèÿòà äåáåëà äúðâåíà âðàòà â ñòîìàíåíàòà ñòåíà âîäåëà êúì ïëàòôîðìà íàä ñàìàòà âîäà - ÷åðíî, òèõè÷êî ïîïëèñêâàùî åçåðî, îñâåòåíî îò ãîëè åëåêòðè÷åñêè êðóøêè ñ òåíåêèåíè îòðàæàòåëè. Ïðè ìàêñèìàëíî çàðåæäàíå âîäàòà äúëáî÷èíàòà é áèëà òî÷íî òðèäåñåò ìåòðà. 
- Îòêúäå å èäâàëà âîäàòà? - çàïèòà Áåí.
Áåâ, Åäè è Ñòàí ñå ñïîãëåäàõà. Íèêîé íå çíàåøå.
- Äîáðå äå, êàê ñà ñå óäàâèëè ìîì÷åòàòà?
È òóê íå áÿõà òâúðäå íàÿñíî. Èçãëåæäà, ïî îíèÿ âðåìåíà ("ñòàðèòå âðåìåíà", òúðæåñòâåíî ãè íàðå÷å Áåí, êîãàòî äîéäå íåãîâ ðåä äà âçåìå äóìàòà) âðàòàòà êúì ïëàòôîðìàòà íàä âîäàòà ñè ñòîÿëà îòêëþ÷åíà. Åäíà âå÷åð äâå õëàïåòà... à ìîæå áè ñàìî åäíî... èëè öåëè òðè... çàâàðèëè îòêëþ÷åíà è ïðèçåìíàòà âðàòà. Õâàíàëè ñå íà áàñ è ñå èçêà÷èëè äîãîðå. Ïî ãðåøêà èçëåçëè íà ïëàòôîðìàòà âìåñòî íà ãàëåðèÿòà. Äîäåòî ðàçáåðàò êàêâî ñòàâà, âå÷å áèëè ïàäíàëè ïðåç ðúáà.
- Åäíî ìîì÷å, Âèê Êðúìëè, ðàçïðàâÿøå, ÷å ãî ÷óë îò áàùà ñè - êàçà Áåâúðëè, - òúé ÷å ìîæå è äà å âÿðíî. Âèê êàçâàøå, ÷å ñïîðåä òàòêî ìó, ùîì âåäíúæ áèëè ïàäíàëè âúâ âîäàòà, ñìúðòòà èì áèëà íåìèíóåìà, çàùîòî íÿìàëî çà êàêâî äà ñå õâàíàò. Äî ïëàòôîðìàòà íå ìîæåëè äà ñòèãíàò. Ðàçïðàâÿøå, ÷å ñèãóðíî öÿëà íîù ñà ïëÿñêàëè ñ ðúöå è ñà âèêàëè çà ïîìîù. Ñàìî ÷å íèêîé íå ãè ÷óâàë, à òå ñå èçìîðÿâàëè âñå ïîâå÷å è ïîâå÷å, äîêàòî...
Òÿ çàìúë÷à, îñúçíàâàéêè öåëèÿ óæàñ íà ñúäáàòà èì. Ïðåäñòàâÿøå ñè êàê òèÿ ìîì÷åòà - èñòèíñêè èëè èçìèñëåíè - ïëÿñêàò êàòî óäàâåíè êó÷åíöà. Ïîòúâàò, îòíîâî èçïëóâàò ñðåä âîäíè ïðúñêè. Ñúñ çàñèëâàíåòî íà ïàíèêàòà âñå ïîâå÷å ïëÿñêàò è âñå ïî-òðóäíî ñå óäúðæàò íà ïîâúðõíîñòòà. Ïîäãèçíàëèòå ãóìåíêè íàòåæàâàò. Ïðúñòèòå áåçïëîäíî äðàñêàò â òúðñåíå íà îïîðà ïî ãëàäêèòå ñòîìàíåíè ñòåíè íà ðåçåðâîàðà. Óñåùàøå âêóñà íà ïîãúëíàòàòà âîäà. ×óâàøå ãëóõîòî êúíòåíå íà âèêîâåòå èì. Êîëêî å òðàÿëî? Ïåòíàéñåò ìèíóòè? Ïîëîâèí ÷àñ? Êîëêî âðåìå å ìèíàëî ïðåäè âèêîâåòå äà ñåêíàò è òå äà îñòàíàò íåïîäâèæíè íà âîäíàòà ïîâúðõíîñò ñ èçâúðíàòè íàäîëó ëèöà êàòî ñòðàíííè ðèáè, êîèòî íàäçèðàòåëÿò ùå îòêðèå íà ñëåäâàùîòî óòðî?
- Ãîñïîäè - ñóõî èçðå÷å Ñòàí.
- ×óâàë ñúì, ÷å è åäíà æåíà ñè çàãóáèëà áåáåòî - âíåçàïíî ñå îáàäè Åäè. - Òîãàâà âå÷å îêîí÷àòåëíî çàòâîðèëè êóëàòà. Ïîíå òàêà ñúì ÷óâàë. Çíàì, ÷å ñà ïóñêàëè õîðàòà äà ñå êà÷âàò ãîðå. Íî âåäíúæ äîøëà íÿêàêâà æåíà ñ áåáå. Íå çíàì êîëêî å áèëî ãîëÿìî. Íî ïëàòôîðìàòà áèëà íàä ñàìàòà âîäà. Æåíàòà, ðàçáèðàòå ëè, ïðèñòúïèëà äî ïàðàïåòà ñ áåáåòî â ðúöå è ãî èçïóñíàëà, èëè ïúê òî ñå äðúïíàëî. Ðàçïðàâÿò, ÷å íÿêàêúâ ìëàäåæ îïèòàë äà ãî ñïàñè. Ðåêúë äà ñå ïðàâè íà ãåðîé, íàëè ðàçáèðàòå. Ñêî÷èë âúòðå, íî îò áåáåòî íÿìàëî è ñëåäà. Ìîæå äà å áèëî ñ ïàëòåíöå èëè íåùî òàêîâà. Ìîêðèòå äðåõè ìíîãî òåæàò.
Èçâåäíúæ Åäè áðúêíà â äæîáà ñè è èçìúêíà ìàëêî êàôÿâî øèøåíöå. Îòâîðè ãî, èçâàäè äâå áåëè õàï÷åòà è ãè ãëúòíà áåç âîäà.
- Êàêâî áåøå òîâà? - çàïèòà Áåâúðëè.
- Àñïèðèí. Èìàì ãëàâîáîëèå.
Òîé ÿ èçãëåäà ïðåäèçâèêàòåëíî, íî Áåâúðëè íå êàçà íèùî.
Áåí äîâúðøè èñòîðèÿòà. Ñëåä íåùàñòíèÿ ñëó÷àé ñ áåáåòî (ëè÷íî òîé áèë ÷óâàë, ÷å íå áèëî áåáå, à äåòå, òðèãîäèøíî ìîìè÷åíöå), Îáùèíñêèÿò ñúâåò ãëàñóâàë ðåøåíèå äà ñå çàêëþ÷âà è äîëíàòà, è ãîðíàòà âðàòà, à íà åêñêóðçèèòå è ïèêíèöèòå äà ñå ñëîæè êðàé. Îò òîãàâà íàñàì Âîäîíàïîðíàòà êóëà ñòîÿëà çàêëþ÷åíà. Ðàçáèðà ñå, íàäçèðàòåëÿò èäâàë ðåäîâíî, îò âðåìå íà âðåìå íàìèíàâàëè òåõíèöèòå è íÿêîëêî ïúòè ãîäèøíî ñå óðåæäàëè êîíòðîëèðàíè ïîñåùåíèÿ. Ëþáîïèòíèòå ãðàæäàíè ìîæåëè äà ïðèäðóæàò íÿêîÿ äàìà îò Èñòîðè÷åñêîòî äðóæåñòâî ïî ñïèðàëíàòà ñòúëáà äî ãàëåðèÿòà íà âúðõà, à òàì âå÷å äà îõêàò, äà àõêàò è äà ùðàêàò öâåòíè ñíèìêè çà õâàëáà ïðåä ñúñåäèòå. Íî âðàòàòà êúì ðåçåðâîàðà âå÷å áèëà âèíàãè çàêëþ÷åíà.
- Îùå ëè å ïúëíî ñ âîäà? - çàïèòà Ñòàí.
- Ìèñëÿ, ÷å äà - êàçà Áåí. - Âèæäàë ñúì ïîæàðíè êîëè äà çàðåæäàò òàì, êîãàòî äîéäå âðåìå çà ïàëåíå íà ñòúðíèùàòà. Ñâúðçâàò ìàðêó÷à ñ äîëíàòà òðúáà.
Ñòàíëè îòíîâî ãëåäàøå êàê ñå âúðòÿò ïàðöàëèòå â ñóøèëíÿòà. Òîïêàòà ñå áå ðàçïàäíàëà íà ÷àñòè è íÿêîè îò òÿõ ïîäõâúð÷àõà êàòî ïàðàøóòè.
- Êàêâî âèäÿ òàì? - òèõî çàïèòà Áåâúðëè.
Çà ìèã ñè ïîìèñëèõà, ÷å òîé íÿìà äà îòãîâîðè. Ïîñëå Ñòàí ñè ïîå äúëáîê, ðàçòðåïåðàí äúõ è êàçà íåùî, êîåòî îòíà÷àëî èì ñå ñòîðè áåçêðàéíî äàëå÷íî îò òåìàòà.
- Íàðåêëè ñà ãî Ìåìîðèàë ïàðê çàðàäè 23-òè Ìåéíñêè ïîëê îò Ãðàæäàíñêàòà âîéíà. Ïðÿêîðúò èì áèë Ñèíèòå îò Äåðè. Èìàëî è ñòàòóÿ, íî ïðåäè äâàéñåòèíà ãîäèíè ñå ñòðîøèëà ïî âðåìå íà áóðÿ. Íÿìàëî ïàðè çà ðåìîíò, çàòîâà ñëîæèëè âìåñòî íåÿ ïîèëêà çà ïòè÷êè. Ãîëÿìà êàìåííà ïîèëêà.
Âñè÷êè ãî ãëåäàõà. Ñòàí ïðåãëúòíà. ×óõà êàê ùðàêíà ãúðëîòî ìó.
- Ìîæå áè çíàåòå, ÷å íàáëþäàâàì ïòèöèòå. Èìàì ñè àëáóì, áèíîêúë "Öàéñ-Èêîí" è òúé íàòàòúê. - Òîé ñå çàâúðòÿ êúì Åäè. - Îñòàíà ëè òè àñïèðèí?
Åäè ìó ïîäàäå øèøåíöåòî. Ñòàí èçâàäè äâå õàï÷åòà, ïîêîëåáà ñå è äîáàâè òðåòî. Ïðåãëúòíà ãè åäíî ïî åäíî, ñ ìú÷èòåëíà ãðèìàñà. Ïîñëå ïðîäúëæè ðàçêàçà ñè.


                        10.

Ïðåìåæäèåòî íà Ñòàí ñå ñëó÷è ïðåäè äâà ìåñåöà. Â åäíà äúæäîâíà àïðèëñêà ïðèâå÷åð òîé ñè îáëå÷å äúæäîáðàíà, ñëîæè àëáóìà è áèíîêúëà â íåïðîìîêàåìà òîðáà ñ øíóð÷å è òðúãíà êúì Ìåìîðèàë ïàðê. Îáèêíîâåíî õîäåøå òàì ñ áàùà ñè, íî òàçè âå÷åð áàùà ìó ðàáîòåøå èçâúíðåäíî è ìàëêî ïðåäè âå÷åðÿ ñå áå îáàäèë ïî òåëåôîíà ñïåöèàëíî íà Ñòàí..
Åäèí îò êëèåíòèòå ìó â àãåíöèÿòà, ñúùî ïðèðîäîëþáèòåë, áèë çàáåëÿçàë ïòèöà-êàðäèíàë - Fringillidae Richmondena - äà ïèå âîäà îò ïîèëêàòà â Ìåìîðèàë ïàðê. Òèÿ ïòèöè èìàëè íàâèêà äà ñå õðàíÿò è êúïÿò ïî çäðà÷. Ãîëÿìà ðÿäêîñò áèëî äà ñå âèäè êàðäèíàë òîëêîâà äàëå÷å íà ñåâåð îò Ìàñà÷óçåòñ. Òà, èñêàë ëè Ñòàí, çàïèòà áàùà ìó, äà îòñêî÷è äîòàì è äà îïèòà äà ãî âêëþ÷è â êîëåêöèÿòà ñè? Âÿðíî, âðåìåòî áèëî äîñòà êàëïàâî, íî...
Ñòàí âåäíàãà ñå ñúãëàñè. Ìàéêà ìó ãî íàêàðà äà îáåùàå, ÷å íÿìà äà ñâàëÿ êà÷óëêàòà, íî âñúùíîñò òîé è áåç òîâà íÿìàøå äà ñè ìîêðè ãëàâàòà. Áåøå ñïðåòíàòî ìîì÷å. Íèêîãà íå âúçðàçÿâàøå, êàòî ìó êàæåõà äà íîñè ãàëîøè ïðåç åñåíòà èëè ãðåéêà ïðåç çèìàòà.
Èçìèíà äâàòà êèëîìåòðà äî Ìåìîðèàë ïàðê ïîä òîëêîâà ñèòåí è êîëåáëèâ äúæäåö, ÷å íå ìîæåøå äà ãî íàðå÷å è ðúìåæ; ïðèëè÷àøå ïî-ñêîðî íà ïëúòíà âëàæíà ìúãëà. Íàîêîëî òåãíåøå ãëóõà òèøèíà, íî áåøå íÿêàê âúëíóâàùî. Âúïðåêè ïîñëåäíèòå ÷åçíåùè ïðåñïè÷êè ïîä õðàñòèòå è äúðâåòàòà (íàïîìíÿõà ìó êóïèùà ìðúñíè, èçõâúðëåíè êàëúôêè çà âúçãëàâíèöè) èç âúçäóõà ñå íîñåøå äúõ íà ìëàäè ðàñòåíèÿ. Ãëåäàéêè êëîíèòå íà áðÿñòîâåòå, êëåíîâåòå è äúáîâåòå íà ôîíà íà îëîâíîòî íåáå, Ñòàí ñè ïîìèñëè, ÷å èçãëåæäàò çàãàäú÷íî íàáúáíàëè. Ñëåä ñåäìèöà-äâå ùÿõà äà ñå ïîêðèÿò ñ îäåæäè îò êðåõêè, ïî÷òè ïðîçðà÷íî çåëåíè ëèñòà.
Òàçè âå÷åð âúçäóõúò èìà çåëåí ìèðèñ, ïîìèñëè òîé è ñå ïîóñìèõíà.
Êðà÷åøå áúðçî, çàùîòî ñëåä ïî-ìàëêî îò ÷àñ ùåøå äà ñå ñòúìíè. Â íàáëþäåíèÿòà áå ñúùî òúé ïðèëåæåí, êàêòî â îáëåêëîòî è ó÷åíèåòî. Àêî íÿìàøå äîñòàòú÷íî ñâåòëèíà, çà äà áúäå àáñîëþòíî ñèãóðåí, íå áè ñè ïîçâîëèë äà âïèøå êàðäèíàëà â êîëåêöèÿòà, äîðè è äà âÿðâàøå îò äúí äóøà, ÷å ãî å âèäÿë.
Ïðåñå÷å äèàãîíàëíî Ìåìîðèàë ïàðê. Îòëÿâî ñå èçäèãàøå ìàñèâíèÿò áÿë ñèëóåò íà Âîäîíàïîðíàòà êóëà. Ñòàí ïî÷òè íå ÿ çàáåëÿçà. Êóëàòà íå ãî èíòåðåñóâàøå íè íàé-ìàëêî.
Ìåìîðèàë ïàðê èìàøå ïðèáëèçèòåëíî ïðàâîúãúëíè î÷åðòàíèÿ è ñëèçàøå ïîëåãàòî íàäîëó. Òðåâàòà (èçëèíÿëà è ìúðòâà ïî òîâà âðåìå íà ãîäèíàòà) ñå ïîääúðæàøå ãðèæëèâî ïðåç ëÿòîòî; èìàøå è êðúãëè öâåòíè ëåõè. Àëà íÿìàøå äåòñêè ïëîùàäêè. Ñìÿòàøå ñå, ÷å ïàðêúò å çà âúçðàñòíè.
Â êðàÿ íà ïàðêà òåðåíúò ñå èçðàâíÿâàøå ïðåäè ñòðúìíî äà ñëåçå êúì Êàíçàñ ñòðèéò è Ïóùèíàêà îòâúä íåÿ. Ïîèëêàòà, çà êîÿòî áå ñïîìåíàë áàùà ìó, ñå íàìèðàøå íà òîâà ðàâíî ìÿñòî. Ïðåäñòàâëÿâàøå ïëèòúê êàìåíåí êóïåë, ïðèêðåïåí âúðõó ìàñèâåí çèäàí ïèåäåñòàë - âñúùíîñò äîðè ïðåêàëåíî ìàñèâåí çà ñêðîìíàòà ñè ðîëÿ. Áàùàòà íà Ñòàí êàçà âåäíúæ, ÷å ïðåäè äà çàêúñà ñ áþäæåòà, Îáùèíñêèÿò ñúâåò âúçíàìåðÿâàë äà âúçñòàíîâè ñòàòóÿòà íà âîéíèêà.
- Ñïîðåä ìåí ïîèëêàòà å ïî-õóáàâà, òàòêî - ðå÷å ìó Ñòàí.
Ìèñòúð Þðèñ ðàçðîøè êîñàòà íà ñèíà ñè.
- È ñïîðåä ìåí, ñèíêî. Ïîâå÷å ïîèëêè çà ïòè÷êè è ïî-ìàëêî êóðøóìè, òîâà å ìîÿò äåâèç.
Â ãîðíèÿ êðàé íà ïèåäåñòàëà âúðõó êàìúêà áå èçñå÷åí äðóã äåâèç. Ñòàíëè ìîæåøå äà ãî ðàç÷åòå, íî íå ãî ðàçáèðàøå; îò ëàòèíñêèÿ çíàåøå ñàìî ðîäîâèòå íàçâàíèÿ íà ïòèöèòå â àëáóìà. Òåêñòúò ãëàñåøå:

             Apparebat eidolon senex.
                            Ïëèíèé

Ñòàí ñåäíà íà åäíà ïåéêà, èçâàäè àëáóìà îò òîðáàòà è ïàê ïðåëèñòè êúì èçîáðàæåíèåòî íà êàðäèíàëà, çà äà ãî îãëåäà ïî-âíèìàòåëíî è äà çàïîìíè õàðàêòåðíèòå áåëåçè. Ìúæêèÿò êàðäèíàë òðóäíî ìîæåøå äà ñå ñáúðêà ñ äðóãà ïòèöà - áåøå ÷åðâåí êàòî ïîæàðíèêàðñêà êîëà, ìàêàð è íå òîëêîâà ãîëÿì - íî Ñòàí áåøå öÿë èçòúêàí îò íàâèöè è óñëîâíîñòè; òèÿ íåùà ãî óñïîêîÿâàõà è ïîäñèëâàõà ÷óâñòâîòî ìó, ÷å èìà ìÿñòî è ðîëÿ íà áåëèÿ ñâÿò. Çàòîâà öåëè òðè ìèíóòè äîáðîñúâåñòíî ïðîó÷âà èëþñòðàöèÿòà ïðåäè äà çàòâîðè êíèãàòà (îò âëàæíèÿ âúçäóõ úãúë÷åòàòà íà ñòðàíèöèòå ñå ïîäâèâàõà) è äà ÿ ïðèáåðå â òîðáàòà. Ïîñëå èçìúêíà áèíîêúëà îò êàëúôà è âäèãíà îêóëÿðèòå êúì î÷èòå ñè. Íÿìàøå íóæäà äà ãè ôîêóñèðà, çàùîòî ïðè ïîñëåäíàòà óïîòðåáà íà áèíîêúëà áå ãëåäàë ñúùàòà ïîèëêà îò ñúùàòà ñêàìåéêà.
Ñòàðàòåëíî ìîì÷å, òúðïåëèâî ìîì÷å. Íå ñå âúðòåøå. Íå ñòàâàøå äà ñå ðàçòúï÷å, íå ïðåõâúðëÿøå ïîãëåä îò ìÿñòî íà ìÿñòî äà òúðñè íåùî èíòåðåñíî. Ñåäåøå íåïîäâèæíî, íàñî÷èë áèíîêúëà êúì ïîèëêàòà, à ìúãëàòà ëåïåøå åäðè êàïêè ïî æúëòèÿ ìó äúæäîáðàí.
Íå ñêó÷àåøå. Ãëåäàøå ïòè÷å ñáîðèùå, êîåòî áè ìîãëî äà ñå ñðàâíè ñ ÷îâåøêè êîíãðåñåí öåíòúð. Çà èçâåñòíî âðåìå ÷åòèðè êàôÿâè âðàá÷åòà ïîñòîÿõà íà ðúáà, ïîòàïÿéêè ÷îâêè â ïîèëêàòà, çà äà ïðúñíàò íåáðåæíî êàïêè âîäà ïî ãðúá÷åòàòà è êðèëöàòà ñè. Ïîñëå îòãîðå ñ êðÿñúöè íàëåòÿ ñîéêà - ñúùèíñêî ÷åíãå, ðàçãîíâàùî áàíäà íåõðàíèìàéêîâöè. Ïðåç áèíîêúëà ñîéêàòà èçãëåæäàøå ãðàìàäíà êàòî êúùà è â ñðàâíåíèå ñ òåçè ðàçìåðè êðÿñúöèòå é çâó÷àõà ñòðàííî òèõî (ñëåä ìàëêî ïîâå÷êî âçèðàíå ïðåç áèíîêúëà óâåëè÷åíèòå ïòèöè çàïî÷âàõà äà èçãëåæäàò ñúâúðøåíî íîðìàëíè). Âðàá÷åòàòà îòëåòÿõà. Çàâëàäÿëà òåðåíà, ñîéêàòà ñå íàïåðè, òîïíà ñå âúâ âîäàòà, ïîñêó÷à ìèíóòà-äâå è õâðúêíà. Âðàá÷åòàòà ñå çàâúðíàõà, ïîñëå ïàê îòëåòÿõà, êîãàòî äâå ÷åðâåíîøèéêè ïðèñòèãíàõà äà ñå èçêúïÿò è (ìîæå áè) äà îáñúäÿò âàæíè âúïðîñè îò ñâåòà íà ïåðíàòèòå. Áàùàòà íà Ñòàí ñå áå ðàçñìÿë ïðè êîëåáëèâîòî ìó ïðåäïîëîæåíèå, ÷å ïòèöèòå ðàçãîâàðÿò; Ñòàí íå ñå ñúìíÿâàøå, ÷å òàòêî ìó å ïðàâ êàòî òâúðäè, ÷å ïòèöèòå íÿìàò äîñòàòú÷íî óì, çà äà ãîâîðÿò - ÷å ìîçú÷íèòå èì êóòèè ñà ïðåêàëåíî äðåáíè - íî, äÿâîë äà ãî âçåìå, áåñåäèòå èì íàèñòèíà ïðèëè÷àõà íà ðàçãîâîð. Êàöíà îùå åäíà ïòèöà. Áåøå ÷åðâåíà. Ñòàí áúðçî äîíàãëàñè ôîêóñà íà áèíîêúëà. Íèìà áåøå...? Íå. Áåøå àëåí òàíàäæúð - õóáàâà ïòèöà, íî íÿìàøå íèùî îáùî ñ òúðñåíèÿ êàðäèíàë. Ïîÿâè ñå è êúëâà÷, åäèí îò ÷åñòèòå ãîñòè íà ïîèëêàòà â Ìåìîðèàë ïàðê. Ñòàí ãî ïîçíà ïî ðàçäúðïàíîòî äÿñíî êðèëî. Êàêòî âèíàãè, òîé ñå çàìèñëè êàêâî ëè å ñïîëåòÿëî êúëâà÷à - íàé-âåðîÿòíî çàäóøåâíà áåñåäà ñ íÿêîÿ êîòêà. Íîâè ïòèöè äîëèòàõà è îòëèòàõà. Ñòàí âèäÿ ãàðãà, òðîìàâà è ãðîçíà êàòî õâúð÷àù òîâàðåí âàãîí, ïîñëå ñèíÿ ïòèöà, ñëåä íåÿ îùå åäèí êúëâà÷. Íàé-ñåòíå áå âúçíàãðàäåí çà òúðïåíèåòî ñ ãëåäêàòà íà íîâà ïòèöà - íå êàðäèíàëúò, à ëèâàäåí êîñ, êîéòî èçãëåæäàøå ãðàìàäåí è ãëóïîâàò â îáåêòèâèòå. Îòïóñíà áèíîêúëà íà ãúðäèòå ñè è ïàê èçìúêíà àëáóìà îò òîðáàòà, êàòî ñå íàäÿâàøå, ÷å êîñúò íÿìà äà îòëåòè ïðåäè äà ãî ñðàâíè ñ èëþñòðàöèÿòà. Å, ñåãà ïîíå èìàøå íåùè÷êî äà ðàçêàæå íà áàùà ñè. Âðåìå áåøå äà ñå ïðèáèðà. Äåíÿò áúðçî ãàñíåøå. ×óâñòâóâàøå ñå ìîêúð è èçìðúçíàë. Íàäíèêíà â àëáóìà, ïîñëå ïàê ïîãëåäíà ïðåç áèíîêúëà. Ïòèöàòà îùå íå áå îòëåòÿëà, ìàêàð ÷å íå ñå êúïåøå, ïðîñòî ñòîåøå íà ðúáà è çÿïàøå òúïî. Äà, íàé-âåðîÿòíî áåøå ëèâàäåí êîñ. Â ïðèèæäàùèÿ çäðà÷ è áåç õàðàêòåðíèòå áåëåçè - ïîíå òàêèâà, êîèòî äà ñè ëè÷àò îòäàëå÷å - íÿìàøå êàê äà å ñèãóðåí ñòî íà ñòî, íî ìîæå áè ùåøå äà èìà âðåìå çà îùå åäíà ïðîâåðêà. Ñúñðåäîòî÷åíî ñâúñèë âåæäè, òîé ïðîó÷è èëþñòðàöèÿòà, ïîñëå ïàê õâàíà áèíîêúëà. Åäâà ãî áå íàñî÷èë êúì ïîèëêàòà, êîãàòî ãëóõî òúòíåùî áóóóì! íàêàðà ëèâàäíèÿ êîñ - àêî íàèñòèíà áåøå ëèâàäåí êîñ - äà ðàçìàõà êðèëå è äà èç÷åçíå. Ñòàí îïèòà äà ãî ïðîñëåäè ñ áèíîêúëà, ìàêàð äà çíàåøå êîëêî íèùîæíè ñà øàíñîâåòå äà õâàíå ïòèöà â ïîëåò. Íå óñïÿ è ÿäíî èçñúñêà ïðåç çúáè. Å, íèùî, ùîì áå äîøúë âåäíúæ, íàâÿðíî ùåøå äà äîéäå ïàê. Ïúê è â êðàÿ íà êðàèùàòà áåøå ñàìî ëèâàäåí êîñ
(íàâÿðíî ëèâàäåí êîñ)
à íå çëàòèñò îðåë èëè ãàãàðà.
Ñòàí ïúõíà áèíîêúëà â êàëúôà è ïðèáðà àëáóìà. Ïîñëå ñå èçïðàâè è õâúðëè ïîãëåä íàîêîëî, êàòî ñå ÷óäåøå îòêúäå ëè áå äîëåòÿë îíçè âíåçàïåí òúòåí. Íå çâó÷åøå êàòî èçñòðåë èëè àâòîìîáèëåí àóñïóõ. Ïî-ñêîðî íàïîìíÿøå åâòèíèòå çâóêîâè åôåêòè, ñ êîéòî ñå îòâàðÿò âðàòèòå â ðàçíè çëîâåùè ôèëìè çà çàìúöè è ïîäçåìíè òúìíèöè.
Íå âèäÿ íèùî.
Çàêðà÷è íàäîëó ïî ñêëîíà êúì Êàíçàñ ñòðèéò. Ñåãà Âîäîíàïîðíàòà êóëà áåøå îòäÿñíî - ïðèçðà÷åí ìëå÷íîáÿë öèëèíäúð ñðåä ìúãëàòà è ïðèèæäàùèÿ çäðà÷. Ñÿêàø... ñÿêàø ñå ðååøå.
Ìèñúëòà áå ñòðàííà. Ïðåäïîëîæè, ÷å òðÿáâà äà å èçïëóâàëà îò ñîáñòâåíîòî ìó ñúçíàíèå - îòêúäå äðóãàäå ìîæåøå äà äîéäå? - íî íÿêàê íå ïðèëè÷àøå íà íåãîâà ìèñúë.
Âãëåäà ñå ïî-âíèìàòåëíî â êóëàòà è íåóñåòíî ñâúðíà íàòàì. Ïî êðúãëèòå ñòåíè íà ðàâíè èíòåðâàëè ñå èçäèãàõà ñïèðàëîâèäíî òåñíè ïðîçîðöè. Ïðèçðà÷íî áåëèòå òóõëè ñå èçäàâàõà êàòî âåæäè íàä âñåêè îò òèÿ ìðà÷íè îòâîðè. ×óäÿ ñå êàê ëè ñà ãî íàïðàâèëè, ïîìèñëè ñè Ñòàí - íå ÷àê òîëêîâà ëþáîïèòíî, êîëêîòî áè ñè ãî êàçàë íà íåãîâî ìÿñòî Áåí, íî âñå ïàê ñ èçâåñòåí èíòåðåñ - è òî÷íî òîãàâà çàáåëÿçà äàëå÷ ïî-øèðîêèÿ ÷åðåí ïðàâîúãúëíèê â ïîäíîæèåòî íà êóëàòà. Èçäúëæåíèÿò îòâîð ñå î÷åðòàâàøå ÿñíî âúðõó êðúãëàòà îñíîâà.
Òîé ñïðÿ, íàâúñè ñå è ïîìèñëè, ÷å ìÿñòîòî å íåîáè÷àéíî çà ïðîçîðåö - íàðóøàâàøå ñèìåòðèÿòà íà âñè÷êè îñòàíàëè. Ïîñëå îñúçíà, ÷å íå å ïðîçîðåö. Áåøå âðàòà.
Øóìúò, êîéòî ÷óõ, ïîìèñëè òîé. Áèë å îò ðàçòâàðÿíåòî íà òàçè âðàòà.
Îãëåäà ñå. Ðàííà, íàâúñåíà ïðèâå÷åð. Áåëåçíèêàâîòî íåáå ñå íàëèâàøå ñ ìúæäèâ ïóðïóð, ìúãëàòà ñå ñãúñòÿâàøå ïîñòåïåííî è ïðåðàñòâàøå â óïîðèò äúæäåö, êîéòî íÿìàøå äà ñïðå öÿëà íîù. Çäðà÷, ìúãëà è íèêàêúâ âÿòúð.
Çíà÷è... àêî íå å áèë âÿòúðúò, íÿêîé òðÿáâà äà å áëúñíàë âðàòàòà, íàëè? Çàùî? À âðàòàòà èçãëåæäàøå àäñêè òåæêà, çà äà ñå õëîïíå ñ òêàâà ñèëà, ÷å äà èçäàäå îíçè øóì. Å, àêî íÿêîé ìíîãî åäúð ÷îâåê... ìîæå áè...
Çàèíòðèãóâàí, Ñòàí ñå ïðèáëèæà äà ïîîãëåäà.
Âðàòàòà ñå îêàçà äàëå÷ ïî-ãðàìàäíà, îòêîëêîòî áå ïðåäïîëàãàë - äâà ìåòðà âèñîêà è øåéñåò ñàíòèìåòðà äåáåëà, ñãëîáåíà îò ìàñèâíè äúñêè è áðîíçîâè ëåíòè. Ñòàí ÿ ïðèòâîðè. Âúïðåêè ðàçìåðèòå ñè, òÿ ñå âúðòåøå ñúâñåì ëåêî íà äîáðå ñìàçàíèòå ïàíòè. È áåçøóìíî - èçîáùî íå ñêðúöíà. Ñòàí ïðèñòúïè êúì ñòåíàòà, çà äà âèäè äîêîëêî ñà ïîñòðàäàëè òóõëèòå îò óäàðà. Íå áÿõà ïîñòðàäàëè; íÿìàøå äîðè äðàñêîòèíà. Ïúëåí øàø, êàêòî áè êàçàë Ðè÷è.
Å, çíà÷è íå ñè ÷óë âðàòàòà è òîëêîç, êàçà ñè òîé. Ìîæå íÿêîé èçòðåáèòåë îò áàçàòà â Ëîðèíã äà å ìèíàë çâóêîâàòà áàðèåðà íàä Äåðè èëè íåùî ïîäîáíî. Âðàòàòà ñèãóðíî ñè å áèëà îòâîðåíà ïðåç öÿ...
Êðàêúò ìó çàêà÷è íåùî. Ñòàí ïîãëåäíà íàäîëó è âèäÿ êàòèíàð... íå, ãðåøêà. Îñòàíêè îò êàòèíàð. Æåëÿçîòî áåøå öúôíàëî íà âñè÷êè ñòðàíè. Ñÿêàø íÿêîé áå íàòúïêàë êëþ÷àëêàòà ñ áàðóò è ïîñëå áå äðàñíàë êëå÷êà êèáðèò. Îñòðè ìåòàëíè ëèñòåíöà ñòúð÷àõà îò êîðïóñà íà êàòèíàðà êàòî çàñòèíàëè ïðúñêè. Äåáåëîòî æåëÿçíî ðåçå âèñåøå ñàìî íà åäèí áîëò, ïî÷òè èçòðúãíàò îò äúðâîòî. Îñòàíàëèòå òðè ñå òúðêàëÿõà íà ìîêðàòà òðåâà. Áÿõà èçêðèâåíè êàòî êðàâàé÷åòà.
Íàâúñåí, Ñòàí ïàê îòâîðè âðàòàòà è íàäíèêíà âúòðå.
Òåñíèòå ñòúïàëà îòèâàõà íàãîðå, ïðàâåõà çàâîé è èç÷åçâàõà. Îòêúì âúíøíàòà ñòðàíà èìàøå ãîëà äúñ÷åíà ñòåíà ñ ìàñèâíè ïîäïîðíè ãðåäè, ñêðåïåíè ñ êëèíîâå. Íÿêîè êëèíîâå áÿõà ïî-äåáåëè îò ðúêàòà íà Ñòàí, èëè ïîíå òàêà ìó ñå ñòîðè. Âúòðåøíàòà ñòåíà áåøå ñòîìàíåíà è ãðàìàäíèòå íèòîâå ïî íåÿ ñå èçäóâàõà êàòî ïðèøêè.
- Èìà ëè íÿêîé? - çàïèòà Ñòàí.
Òèøèíà.
Òîé ñå ïîêîëåáà, ïîñëå ïðèñòúïè íàâúòðå, çà äà îãëåäà ïî-äîáðå òåñíèÿ ñòúëáèùåí êîðèäîð. Íèùî. Øóáåëèéñêî ìÿñòî. Êàêòî áè êàçàë âñå ñúùèÿò Ðè÷è. Íàêàíè ñå äà èçëåçå... è ÷ó ìóçèêà.
Áåøå òèõà, íî Ñòàí ìèãíîâåíî ÿ ïîçíà.
Ìóçèêà íà ëàòåðíà.
Òîé íàêëîíè ãëàâà, âñëóøà ñå è ëèöåòî ìó ïðîñâåòëÿ. Äà, íÿìàøå ãðåøêà, ìóçèêà íà ëàòåðíà, ìóçèêà îò êàðíàâàëèòå è ïàíàèðèòå. Òÿ ðàçáóæäàøå åäâà äîëîâèìè ñïîìåíè - êîëêîòî áëåäè, òîëêîâà è ÷óäåñíè: ïóêàíêè, çàõàðåí ïàìóê, êíåäëè â öâúð÷àùî îëèî, ïúøêàíå íà ìîòîðè îòêúì âåðèæíèòå ëþëêè, âúðòåëåæêèòå, âëàê÷åòàòà.
Âå÷å íå ñå ìðúùåøå, ïî óñòíèòå ìó ïëúçíà êîëåáëèâà óñìèâêà. Âñå îùå ïðèâåë ãëàâà, Ñòàí íàïðàâè êðà÷êà íàïðåä, ïîñëå îùå äâå. Ïàê ñïðÿ. Ñïîìåíèòå ñÿêàø ìîæåõà íàèñòèíà äà âúçêðåñÿò ïàíàèðà; âå÷å íàäóøâàøå ïóêàíêèòå, çàõàðíèÿ ïàìóê, êíåäëèòå... è îùå íåùî! Ëþòè ÷óøëåòà, íàäåíè÷êè ñ êåò÷óï, öèãàðåí äèì è äúðâåíè ñòúðãîòèíè. Îñòúð ìèðèñ íà îöåò, ñ êîéòî ìîæåø äà ñè ïîðúñèø ïúðæåíèòå êàðòîôêè ïðåç íàäóï÷åíàòà êàïà÷êà. Óñåùàøå ìèðèçìà íà ÿðêîæúëòà, ïàðëèâà ãîð÷èöà, êîÿòî ðàçìàçâàø ïî íàäåíè÷êèòå ñ äúðâåíà ëîïàòêà.
Èçóìèòåëíî... íåâåðîÿòíî... îìàéâàùî.
Ïðåêðà÷è íàãîðå è â òîçè ìèã ÷ó íàä ñåáå ñè êàê ïî ñòúëáèòå øóìîëÿò çàáúðçàíè ñòúïêè. Îòíîâî íàâåäå ãëàâà íàñòðàíè. Çâóöèòå íà ëàòåðíà èçâåäíúæ ñå çàñèëèõà, ñÿêàø èñêàõà äà çàãëóøàò ñòúïêèòå. Ñåãà ïîçíà è ìåëîäèÿòà - áåøå "Ëàãåðíî íàäáÿãâàíå".
Ñòúïêè, äà - íî âñúùíîñò íå øóìîëÿõà, íàëè? Ïî-ñêîðî çâó÷àõà êàòî... æâàêàíå, íàëè? Êàòî øëÿïàíå íà ïîäãèçíàëè ãàëîøè.

Â ëàãåðà íè ãîñïîæèòå ïåÿò äóäà-äóäà.
(æâàê-æâàê)
Ïèñòàòà å äåâåò ìèëè äúëãà, äóäà-äóäà.
(æâàê-æâàê - âñå ïî-áëèçî)
ßçäèìå îò èçãðåâ,
ÿçäèìå äî çàëåç...

Ïî ñòåíàòà ãîðå çàïîäñêà÷àõà ñåíêè.
Èçâåäíúæ óæàñúò áëèêíà â ãúðëîòî íà Ñòàí - ñÿêàø áå ãëúòíàë íåùî ïàðåùî è ïðîòèâíî, íÿêàêâî ãíóñíî ëåêàðñòâî, êîåòî ðàçòúðñè öÿëîòî ìó òÿëî. Óæàñúò èäâàøå îò ñåíêèòå.
Çúðíà ãè ñàìî çà ìèã. Â òîçè êðàòè÷úê èíòåðâàë óñïÿ äà çàáåëåæè, ÷å ñà äâå, ÷å ñà ïðåãúðáåíè è íÿêàê íååñòåñòâåíè. Ïîâå÷å íå âèäÿ, çàùîòî ñâåòëèíàòà ãîðå ãàñíåøå, ãàñíåøå ïðåêàëåíî áúðçî, à êîãàòî ñå çàâúðòÿ, òåæêàòà âðàòà íà êóëàòà áàâíî ñå çàõëîïíà ïðåä íåãî.
Ðàçòðåïåðàí îò  ñòðàõ, Ñòàíëè õóêíà íàäîëó ïî ñòúïàëàòà (êîé çíàå êàê, áå èçêà÷èë ïîâå÷å îò äóçèíà, ìàêàð äà ñè ñïîìíÿøå ñàìî çà äâå, íàé-ìíîãî òðè). Â ìðàêà íå âèæäàøå ïî÷òè íèùî. ×óâàøå ñîáñòâåíèÿ ñè äúõ, ÷óâàøå ñêðèáóöàíåòî íà ëàòåðíà íåéäå âèñîêî ãîðå
(êàêâî äèðè ëàòåðíà òàì â òúìíîòî? êîé ÿ âúðòè?)
è ÷óâàøå îíèÿ ìîêðè ñòúïêè. Òå èäâàõà. Íàáëèæàâàõà.
Áëúñíà âðàòàòà ñ ðàçïåðåíè äëàíè, áëúñíà ÿ òîëêîâà ñèëíî, ÷å èñêðÿùèòå áîëåçíåíè òðúïêè ïðîáÿãàõà ÷àê äî ëàêòèòå ìó. Ïðåäè ìàëêî ñå áå çàâúðòÿëà ñúâñåì ëåêî... àëà ñåãà íå ïîìðúäâàøå.
Íå... íå áåøå òî÷íî òàêà. Îòíà÷àëî âðàòàòà ïîääàäå ñúâñåì ìúíè÷êî, êîëêîòî çà ìèã îòëÿâî äà ñå îòêðåõíå ïîäèãðàâàòåëíî òåñåí ïðîöåï, ïðåç êîéòî ïðîáÿãà ìúæäèâà ñâåòëèíà. Ïîñëå ëú÷úò èçãàñíà. Ñÿêàø îò äðóãàòà ñòðàíà íÿêîé ïîäïèðàøå âðàòàòà.
Çàäúõàí îò óæàñ, Ñòàí íàòèñíà ñ âñè÷êà ñèëà. Óñåòè êàê áðîíçîâèòå ëåíòè ñå âïèâàò â äëàíèòå ìó. Íèùî ïîâå÷å.
Èçâúðòÿ ñå è çàáëúñêà âðàòàòà ñ ãðúá è ïëåùè. Óñåòè êàê ïî ÷åëîòî ìó ñå ñòè÷à ãîðåùà, ãúñòà ïîò. Ëàòåðíàòà ñâèðåøå âñå ïî-ñèëíî. Íåðàâíîìåðíîòî åõî êúíòåøå ïî ñïèðàëíèÿ ñòúëáèùåí êîðèäîð. Â ìóçèêàòà âå÷å íÿìàøå íèùî âåñåëî. Ìåëîäèÿòà ñå ïðîìåíÿøå. Ïðåâðúùàøå ñå â ïîãðåáàëåí ìàðø. Âèåøå êàòî âÿòúð íàä âîäàòà è Ñòàí çúðíà â ìèñëèòå ñè ñåëñêè ïàíàèð ïðåç êúñíà åñåí: âÿòúð ãîíè äúæäîâíèòå ñòðóè ïî ïóñòèòå àëåè, ôëàãîâåòå ïëþùÿò, ïàëàòêèòå ñå èçäóâàò, ïàäàò, òúðêóëâàò ñå è îòëèòàò êàòî áðåçåíòîâè ïðèëåïè. Çúðíà îïóñòåëèòå âúðòåëåæêè äà ñòúð÷àò êàòî ñêåëåòè íà ôîíà íà íåáåòî; âÿòúðúò âèåøå, ôó÷åøå è ïîòðîïâàøå èç êðèâèòå úãëîâàòè ïîäïîðè. Èçâåäíúæ ðàçáðà, ÷å ñìúðòòà å äîøëà ñ íåãî íà òîçè ïàíàèð, ÷å ñìúðòòà èäâà îò ìðàêà äà ãî âçåìå è íå ùå ìîæå äà èçáÿãà îò íåÿ.
Èçâåäíúæ ïî ñòúïàëàòà áëèêíàõà ñòðóè âîäà. Ñåãà âìåñòî äúõ íà ïóêàíêè, êíåäëè è çàõàðåí ïàìóê Ñòàí äîëàâÿøå ìèðèñ íà âëàãà è òëåí, âîíÿ íà ìúðòâî ïðàñå, ãúìæàùî îò ÷åðâåè íåéäå â ïîòàéíî ìÿñòî, äàëå÷å îò ñëúíöåòî.
- Êîé å? - èçïèùÿ òîé îñòðî è òðåïåðëèâî.
Îòâúðíà òåæúê, áúëáóêàù ãëàñ, ñÿêàø çàäàâåí îò êàë è çàñòîÿëà âîäà.
- Ìúðòâèòå, Ñòàíëè. Íèå ñìå ìúðòâèòå. Ïîòúíàõìå, íî ñåãà ñå ðååì... êàêòî è òè ùå ñå ðååø.
Óñåòè êàê âîäàòà ïëúçâà êðàé íîçåòå ìó. Ðàçòúðñâàí îò íåïîíîñèì óæàñ, òîé ñå ñâè êðàé âðàòàòà. Âå÷å áÿõà ñúâñåì áëèçî. Óñåùàøå áëèçîñòòà èì. Óñåùàøå ìèðèñà èì. Îò÷àÿíî è áåçñìèñëåíî áëúñêàøå âðàòàòà ñ òÿëî è ïðè âñåêè óäàð íåùî ðúáåñòî ñå âïèâàøå â áåäðîòî ìó.
- Ìúðòâè ñìå, íî ïîíÿêîãà èçëèçàìå çà ìàëêî è ñå ïðàâèì íà êëîóíè, Ñòàíëè. Ïîíÿêîãà íèå...
Áåøå àëáóìúò.
Áåç äà ìèñëè, Ñòàí ãî ñãðàá÷è. Êíèãàòà ñå çàêëåùè â äæîáà íà äúæäîáðàíà è íå èñêàøå äà èçëèçà. Åäèí îò îíèÿ âå÷å áåøå äîëó; ÷óâàøå ïðîâëà÷åíèòå ìó ñòúïêè ïðåç òÿñíàòà êàìåííà ïëîùàäêà ìåæäó ñòúëáàòà è âðàòàòà. Ñëåä ìèã ùåøå äà ïîñåãíå, äà ãî äîêîñíå ñ õëàäíàòà ñè ïëúò.
Äðúïíà îùå âåäíúæ, ñ ÷óäîâèùíî óñèëèå, è êíèãàòà ñå îçîâà â ðúöåòå ìó. Âäèãíà ÿ ïðåä ñåáå ñè êàòî æàëêî ïîäîáèå íà ùèò. Íå ìèñëåøå êàêâî âúðøè, àëà èçâåäíúæ ïî÷óâñòâóâà, ÷å å ïðàâèëíî.
- ×åðâåíîøèéêè! - èçêðåùÿ òîé â ìðàêà.
Çà ìèã íàáëèæàâàùîòî ñúçäàíèå (íàâÿðíî âå÷å ãè äåëÿõà íå ïîâå÷å îò ïåò êðà÷êè) ñå ïîêîëåáà - Ñòàí áå ïî÷òè ñèãóðåí â òîâà. È íå áå ëè óñåòèë çà ìèã èçâåñòíî ðàçõëàáâàíå íà âðàòàòà, êðàé êîÿòî ñå ñâèâàøå?
Íî òîé âå÷å íå ñå ñâèâàøå. Ñòîåøå ïðàâ ñðåä ìðàêà. Êàêâî áå ñòàíàëî? Íÿìàøå âðåìå çà ÷óäåíå. Ñòàí îáëèçà ïðåñúõíàëèòå ñè óñòíè è çàíàðåæäà:
- ×åðâåíîøèéêè! Ñèâè ÷àïëè! Ãìóðöè! Àëåíè òàíàäæúðè! Ãàðãè! ×óêîãëàâè êúëâà÷è! ×åðâåíîãëàâè êúëâà÷è! Ñèíèãåðè! Îðåõ÷åòà! Ïåëè...
Âðàòàòà ñå îòâîðè ñ íåäîâîëíî ñêðèïòåíå è Ñòàí íàïðàâè îãðîìíà êðà÷êà íàçàä, â ïóñòîòàòà. Ïðîñíà ñå ïî ãðúá íà ìúðòâàòà òðåâà. Áåøå ïðåãúíàë àëáóìà ïî÷òè íà äâå è ïî-êúñíî òàçè âå÷åð ùåøå äà âèäè âúðõó íåãî äúëáîêèòå îòïå÷àòúöè íà ïðúñòèòå ñè, ñÿêàø êîðèöàòà áåøå îò ïëàñòèëèí, à íå îò êîðàâ êàðòîí.
Íå ñå îïèòà äà ñòàíå, à çàáëúñêà ñ ïåòè, ïëúçãàéêè ãðúá ïî ìîêðàòà òðåâà. Îáòåãíàòèòå ìó óñòíè îãîëâàõà çúáèòå. Â òúìíèÿ ïðàâîúãúëíèê âèäÿ äâà ÷èôòà êðàêà ïîä äèàãîíàëíàòà ñÿíêà íà ïîëóîòâîðåíàòà âðàòà. Âèäÿ äæèíñè, ïðèäîáèëè îò ðàçëîæåíèåòî ïóðïóðíî-÷åðâåíèêàâ öâÿò. Ïî øåâîâåòå ïîëåïâàõà ðàçíèùåíè îðàíæåâè êîíöè, îò êðà÷îëèòå ñå ñòè÷àõà ëîêâè÷êè âîäà îêîëî ïðîãíèëèòå îáóâêè, ïðåç ÷èèòî äóïêè ñòúð÷àõà ïîäóòè, àëåíè ïðúñòè.
Ðúöåòå èì âèñÿõà áåçâîëíî êðàé äæèíñèòå - ïðåêàëåíî äúëãè è âîñú÷íîáåëè. Ïîä âñåêè ïðúñò âèñåøå ìàëêî îðàíæåâî ïîìïîí÷å.
Èçïúíàë íàïðåä ïðåãúíàòèÿ àëáóì, óñåùàéêè ïî ëèöåòî ñè âëàãà îò äúæäà, ïîòòà è ñúëçèòå, Ñòàí øåïíåøå äðåçãàâî è ìîíîòîííî:
- ßñòðåáè-ìèøåëîâè... ÷åðåøàðêè... êîëèáðèòà... àëáàòðîñè... êèâèòà...
Åäíà îò ðúöåòå ñå çàâúðòÿ , ðàçêðèâàéêè äëàí, ïî êîÿòî áåçêðàéíàòà âîäíà åðîçèÿ áå èçòðèëà âñÿêàêâè ëèíèè. Îñòàâàøå íåùî èäèîòñêè ãëàäêî, êàòî ðúêà íà ìàíåêåí â ìàãàçèí çà êîíôåêöèÿ.
Åäèíèÿò ïðúñò ñå èçïúíà... è ïàê ñå ñâè. Ïîìïîí÷åòî ïîäñêà÷àøå è ïðîâèñâàøå, ïîäñêà÷àøå è ïðîâèñâàøå.
Ïîäìàìâàõà ãî.
Ñòàí Þðèñ, êîéòî ùåøå äà óìðå ñëåä äâàéñåò è ñåäåì ãîäèíè âúâ âàíàòà, ñúñ ñðÿçàíè íàêðúñò âåíè, ñå íàäèãíà íà êîëåíå, ïîñëå ñòúïè íà êðàêà è ïîáÿãíà. Ïðåòè÷à ïðåç Êàíçàñ ñòðèéò áåç äà ñå îãëåæäà çà êîëè. Ñïðÿ çàäúõàí íà îòñðåùíèÿ òðîòîàð è ñå îçúðíà êúì ïàðêà.
Îò òóê íå ñå âèæäàøå âðàòàòà â ïîäíîæèåòî íà Âîäîíàïîðíàòà êóëà; ìàñèâíà, àëà è íÿêàê ãðàöèîçíà, êóëàòà ñå èçâèñÿâàøå â ñóìðàêà.
- Ìúðòâè áÿõà - ïðîøåïíà ñè ñàìî ïîòðåñåíîòî ìîì÷å.
Çàâúðòÿ ñå è õóêíà êúì äîìà.


                        11.

Ñóøèëíÿòà áå çàìëúêíàëà. Ñòàí ñúùî.
Äúëãî âðåìå äðóãèòå òðèìà ãî ãëåäàõà ìúë÷àëèâî. Êîæàòà ìó áå ïîñèâÿëà ïî÷òè êàòî àïðèëñêàòà âå÷åð, çà êîÿòî èì ðàçêàçâàøå ïðåäè ìàëêî.
- Óõà! - èçðå÷å íàé-ñåòíå Áåí è âúçäúõíà ñ äúëáîêî, òðúïíåùî ñâèñòåíå.
- Èñòèíà å - òèõî êàçà Ñòàí. - Ïðåä Áîãà ñå êúëíà.
- Âÿðâàì òè - êàçà Áåâúðëè. - Ñëåä îíîâà, êîåòî ñå ñëó÷è ó íàñ, áèõ ïîâÿðâàëà íà âñè÷êî.
Òÿ ñòàíà ðÿçêî, êàòî åäâà íå ïðåêàòóðè ñòîëà, è ïðåêðà÷è êúì ñóøèëíÿòà. Âçå äà âàäè ïàðöàëèòå åäèí ïî åäèí è äà ãè ñãúâà. Áåøå ñ ãðúá êúì ìîì÷åòàòà, íî Áåí ïîäîçèðàøå, ÷å ïëà÷å. Èñêàøå äà çàñòàíå äî íåÿ, íî íå ìó äîñòèãàøå ñìåëîñò.
- Òðÿáâà äà ãîâîðèì ñ Áèë çà òîâà - êàçà Åäè. - Áèë ùå çíàå êàêâî äà íàïðàâèì.
- Äà ïðàâèì ëè? - Ñòàí ñå âòîðà÷è â íåãî. - Êàêâè ãè ïëåùèø?
Åäè ãî èçãëåäà ñìóòåíî.
- Àìè...
- Àç íå èñêàì äà ïðàâÿ íèùî - çàÿâè Ñòàí. Ïîãëåäúò ìó áåøå òúé ÿðîñòåí è ñâèðåï, ÷å Åäè ñå ñâè íà ñòîëà. - Èñêàì äà çàáðàâÿ. Òîâà ñìÿòàì äà ïðàâÿ è íèùî ïîâå÷å.
- Íå å òîëêîâà ëåñíî - òèõî êàçà Áåâúðëè è ñå îáúðíà. Áåí áåøå ïðàâ: æàðêèòå ñëúí÷åâè ëú÷è, ïàäàùè ïðåç ìðúñíèòå ïðîçîðöè íà ïåðàëíÿòà, çàáëåñòÿõà â ñòðóéêèòå ñúëçè ïî áóçèòå é. - Íå ñìå ñàìî íèå. ×óõ Ðîíè Ãðîãàí. À ìàëêîòî ìîì÷åíöå, êîåòî ÷óõ íàé-íàïðåä... ìèñëÿ ÷å ìîæå äà å áèë Ìàòþ Êëåìúíòñ. Îíçè, äåòî èç÷åçíàë îò âåëîñèïåä÷åòî ñè.
- È êàêâî îò òîâà? - ïðåäèçâèêàòåëíî îòâúðíà Ñòàí.
- Àìè àêî ïðîäúëæè? - çàïèòà òÿ. - Àêî óáèå îùå äåöà?
Ïëàìíàëèòå ìó ëåøíèêîâè î÷è ñå êðúñòîñàõà ñ íåéíèÿ õëàäåí ñèí ïîãëåä, îòãîâàðÿéêè áåçìúëâíî: È êàêâî êàòî ãè óáèå?
Íî Áåâúðëè ãî ãëåäàøå âñå òúé âòðåí÷åíî è ñëåä ìàëêî Ñòàí ñâåäå î÷è... ìîæå áè ñàìî çàùîòî òÿ ïðîäúëæàâàøå äà ïëà÷å, à ìîæå áè è çàùîòî òàçè òðåâîãà é ïðèäàâàøå íåïîäîçèðàíà ñèëà.
- Åäè å ïðàâ - êàçà òÿ. - Òðÿáâà äà ãîâîðèì ñ Áèë. À ïîñëå ìîæå áè ñ øåôà íà ïîëèöèÿòà...
- Òî÷íî òúé - ïðåêúñíà ÿ Ñòàí. Ìîæå áè èñêàøå äà ãî êàæå ïðåçðèòåëíî, íî íèùî íå èçëåçå. Â ãëàñà ìó çâó÷åøå ñàìî óìîðà. - Ìúðòâè õëàïåòà âúâ Âîäîíàïîðíàòà êóëà. Êðúâ, êîÿòî ñå âèæäà ñàìî îò äåöà, íî íå è îò âúçðàñòíè. Êëîóíè áðîäÿò ïî Êàíàëà. Áàëîíè ñå ðåÿò ñðåùó âÿòúðà. Ìóìèè. Ïðîêàæåíè òèïîâå ïîä âåðàíäèòå. Øåôúò Áîðòúí ùå ñå ñïóêà îò ñìÿõ... è ïîñëå ùå íè òèêíå â ëóäíèöàòà.
- Àêî âñè÷êè èäåì ïðè íåãî - ñìóòåíî ñå îáàäè Áåí. - Àêî ñìå âñè÷êè çàåäíî...
- ßñíà ðàáîòà - êàçà Ñòàí. - Òî÷íî òàêà. Õàéäå, ðàçïðàâè ìè îùå íåùî, Êàìàðà. Íàïèøè ìè êíèãà. - Òîé ñòàíà è ïðèñòúïè êúì ïðîçîðåöà ñ ðúöå â äæîáîâåòå. Èçãëåæäàøå ÿäîñàí, îáúðêàí è èçïëàøåí. Çàãëåäà ñå íàâúí è âäúðâåíèòå ìó ðàìåíå ñòúð÷àõà ïîä ÷èñòàòà ðèçà. Áåç äà ñå îáðúùà, òîé ïîâòîðè: - Íàïèøè ìè íÿêîÿ øèáàíà êíèãà!
- Íå - òèõî êàçà Áåí. - Êíèãèòå ùå ãè ïèøå Áèë.
Ñìàÿíèÿò Ñòàí ðÿçêî ñå îáúðíà è äðóãèòå ñå âòðåí÷èõà â íåãî. Ïî ëèöåòî íà Áåí Õàíñêîì áå çàñòèíàëî ñòðåñíàòî èçðàæåíèå, ñÿêàø íàé-íåíàäåéíî ãî áå çàøëåâèëà ñîáñòâåíàòà ìó ðúêà.
Áåâ ñãúíà ïîñëåäíèÿ ïàðöàë.
- Ïòèöè - îáàäè ñå Åäè.
- Êàêâî? - çàïèòàõà â åäèí ãëàñ Áåí è Áåâ.
Åäè ãëåäàøå Ñòàí.
- Òè ñè ñå èçìúêíàë çàðàäè èìåíàòà íà ïòèöèòå, íàëè?
- Ìîæå áè - íåóâåðåíî êàçà Ñòàí. - À ìîæå ïðîñòî âðàòàòà äà å áèëà çàêëåùåíà è íàé-ñåòíå äà ñå å ïîääàëà.
- Áåç äà ÿ íàòèñêàø? - çàïèòà Áåâ.
Ñòàí âäèãíà ðàìåíå. Æåñòúò íå áåøå óíèë; ïðîñòî êàçâàøå, ÷å íå çíàå.
- Ìèñëÿ, ÷å å áèëî, çàùîòî êðåùÿë èìåíà íà ïòèöè - íàñòîÿ Åäè. - Íî çàùî. Âúâ ôèëìèòå ÷îâåê ðàçìàõâà êðúñò...
- ... èëè êàçâà Áîæèÿòà ìîëèòâà... - äîáàâè Áåí.
- ... èëè Äâàéñåò è òðåòè ïñàëì - âìåòíà è Áåâúðëè.
- Çíàì Äâàéñåò è òðåòè ïñàëì - ñúðäèòî êàçà Ñòàí, - íî çà ñòàðèÿ íîìåð ñ ðàçïÿòèåòî íå ìå áèâà. Çàáðàâèõòå ëè, ÷å ñúì åâðåèí?
Òå ñâåäîõà î÷è, ñìóòåíè êàêòî îò òîâà, ÷å å ðîäåí ðàçëè÷åí, òàêà è îò ñîáñòåâíàòà ñè ðàçñåÿíîñò.
- Ïòèöè - ïîâòîðè Åäè. - Èñóñå!
È òîé ïàê ñå îçúðíà âèíîâíî êúì Ñòàí, íî Ñòàí ãëåäàøå ìðà÷íî îòñðåùíèÿ òðîòîàð, êúäåòî áåøå êëîíúò íà Áàíãîðñêàòà õèäðîåëåêòðè÷åñêà êîìïàíèÿ.
- Áèë ùå èçìèñëè êàêâî äà ïðàâèì - èçâåäíúæ èçðå÷å Áåí, ñÿêàø íàé-ñåòíå ñå ñúãëàñÿâàøå ñ Áåâ è Åäè. - Õà íà áàñ. Íà êàêâîòî èñêàòå.
- Ñëóøàéòå - êàçà Ñòàí è ãè îãëåäà ñåðèîçíî. - Äîòóê äîáðå. Àêî èñêàòå, ìîæåì äà ïîãîâîðèì ñ Áèë. Íî ëè÷íî çà ìåí íåùàòà ñâúðøâàò ñ ðàçãîâîðà. Íàðå÷åòå ìå øóáåëèÿ, íàðå÷åòå ìå äðèñëüî, íå ìè ïóêà. Ìèñëÿ, ÷å íå ñúì øóáåëèÿ. Ïðîñòî îíèÿ òâàðè â êóëàòà...
- Àêî íå ñè ñå èçïëàøèë îò íåùî ïîäîáíî, òðÿáâà äà ñè ëóä, Ñòàí - òèõî êàçà Áåâúðëè.
- Äà, èçïëàøèõ ñå, íî íå å òàì ðàáîòàòà - ðàçïàëåíî âúçêëèêíà Ñòàí. - Íå ìè å äóìàòà çà òîâà. Íå ðàçáèðàòå ëè...
Âñè÷êè ãî ãëåäàõà ñ î÷àêâàíå è â î÷èòå èì áëåñòåøå òðåâîãà, ïðèìåñåíà ñ íåÿñíà íàäåæäà, íî Ñòàí èçâåäíúæ îòêðè, ÷å íå ìîæå äà îáÿñíè êàêâî ÷óâñòâóâà. Äóìèòå áÿõà èç÷åçíàëè. Îãðîìíèÿò òîâàð íà óñåùàíåòî çàäðúñòâàøå ãúðäèòå ìó, çàäóøàâàøå ãî è òîé íÿìàøå ñèëè äà ãî èçõâúðëè ïðåç ãúðëîòî. Ìàêàð è ñïðåòíàò, ìàêàð è ñàìîóâåðåí, Ñòàí âñå ïàê ñè áåøå ñàìî åäíî åäèíàéñåòãîäèøíî ìîì÷å, çàâúðøèëî åäâà ÷åòâúðòè êëàñ.
Èñêàøå äà èì êàæå, ÷å èìà è ïî-ëîøî îò ñòðàõà. Ìîæåø äà ñå èçïëàøèø, ÷å ùÿëà äà òå áëúñíå êîëà, êàêòî ñè êàðàø âåëîñèïåäà, èëè ïúê ÷å ùå òå õâàíå äåòñêè ïàðàëè÷, àêî íå ñè âàêñèíèðàí. Ìîæåø äà ñå ñòðàõóâàø îò îíçè ñìàõíàò Õðóø÷îâ èëè îò óäàâÿíå, àêî âëåçåø íà äúëáîêîòî. Ìîæåø äà ñå ïëàøèø îò âñè÷êè òèÿ íåùà è âñå ïàê æèâîòúò ùå ïðîäúëæàâà.
Íî îíèÿ òâàðè âúâ Âîäîíàïîðíàòà êóëà...
Èñêàøå äà èì êàæå, ÷å ìúðòâèòå ìîì÷åòà, êîèòî ñå ëþøêàõà è òúòðåõà íîçå ïî ñïèðàëíàòà ñòúëáà, íå ñàìî ãî áÿõà èçïëàøèëè. Ìíîãî ïî-çëå - áÿõà ãî îñêúðáèëè.
Äà, áÿõà ãî îñêúðáèëè. Äðóãà äóìà íå ìó èäâàøå íà óì, íî àêî ÿ êàæåøå, âñè÷êè ùÿõà äà ñå ðàçñìåÿò - çíàåøå, ÷å ãî îáè÷àò, ÷å ñà ãî ïðèåëè çà ñâîé, àëà âúïðåêè âñè÷êî ùÿõà äà ñå ðàçñìåÿò. Âñå åäíî, èìà íåùà, êîèòî íå áèâà äà ñúùåñòâóâàò. Òå îñêúðáÿâàò ÷óâñòâîòî çà ðåä íà âñåêè çäðàâîìèñëåù ÷îâåê, îñêúðáÿâàò îñíîâíàòà ïðåäñòàâà, ÷å Áîã å íàêëîíèë çåìíàòà îñ, òà çäðà÷úò äà òðàå îêîëî äâàíàéñåò ìèíóòè íà åêâàòîðà è äà ñå áàâè ïî ÷àñ-äâà òàì, êúäåòî åñêèìîñèòå ñòðîÿò ëåäåíèòå ñè êúùè÷êè, à ñëåä êàòî ñòîðèë òîâà, íàêðàÿ Òîé êàçàë: "Å, äîáðå, àêî ìîæåòå äà ðàçáåðåòå òîÿ íàêëîí, çíà÷è ùå ðàçáåðåòå êàêâîòî ñè èñêàòå, ïóñòî äà îñòàíå. Çàùîòî äîðè ñâåòëèíàòà ñè èìà òåãëî, è êîãàòî ñâèðêàòà íà âëàêà èçâåäíúæ ãóáè òîí, òîâà å Äîïëåðîâèÿò åôåêò, à êîãàòî ðåàêòèâåí ñàìîëåò ïðåìèíàâà çâóêîâàòà áàðèåðà, ãúðìåæúò íå å àíãåëñêî ðúêîïëÿñêàíå èëè äåìîíñêà ïðúäíÿ, à ïðîñòî íàõëóâàíå íà âúçäóõ â îñâîáîäåíîòî ïðîñòðàíñòâî. Äàäîõ âè íàêëîíà íà îñòà, à ïîñëå ñåäíàõ íà ñðåäíèÿ ðåä äà âè ãëåäàì ñåèðà. Íÿìàì êàêâî ïîâå÷å äà êàæà, îñâåí ÷å äâå è äâå ïðàâÿò ÷åòèðè, ñâåòëèíêèòå â íåáåòî ñå íàðè÷àò çâåçäè, êðúâòà ñå âèæäà è îò äåöà, è îò âúçðàñòíè, à ìúðòâèòå ìîì÷åòà ñè îñòàâàò ìúðòâè." Ìèñëÿ, ÷å ñúñ ñòðàõà ìîæå äà ñå æèâåå, áè èì êàçàë Ñòàí, àêî èìàøå äóìè. Íàâÿðíî íå çàâèíàãè, íî äúëãî, ìíîãî äúëãî. Îñêúðáëåíèåòî å îíîâà, ñ êîåòî íå ìîæå äà ñå æèâåå, çàùîòî òî ïðîïóêâà ñàìîòî òè ìèñëåíå è àêî íàäçúðíåø â ïóêíàòèíàòà, ùå âèäèø íåéäå äîëó æèâè òâàðè ñ æúëòè, íåìèãàùè î÷è÷êè ñðåä íåïðîãëåäåí, âîíÿù ìðàê è ïî÷âàø äà ñè ìèñëèø, ÷å òàì ìîæå äà èìà öÿëà íîâà âñåëåíà, êúäåòî â íåáåòî ãðåå êâàäðàòíà ëóíà, çâåçäèòå ñå ñìåÿò ñ õëàäíè ãëàñîâå, íÿêîè òðèúãúëíèöè èìàò ÷åòèðè úãúëà, äðóãè ïåò, à òðåòè - ïåò íà ïåòà ñòåïåí. Â òàçè âñåëåíà ìîæå äà ðàñòàò ïååùè ðîçè. Âñè÷êî âîäè êúìâñè÷êî, áè èì êàçàë òîé, àêî èìàøå äóìè. Õîäåòå íà ÷åðêâà è ñëóøàéòå êàê Õðèñòîñ õîäåë ïî âîäàòà, îáà÷å àêî àç çúðíà íÿêîé äà ïðàâè òàêèâà ðàáîòè, ùå ïèùÿ, ùå ïèùÿ è ïàê ùå ïèùÿ. Çàùîòî íå áèõ ãî ñìåòíàë çà ÷óäî. Áèõ ãî ñìåòíàë çà îñêúðáëåíèå.
È òúé êàòî íÿìàøå äóìè çà âñè÷êî òîâà, òîé ïðîñòî ïîâòîðè:
- Èçïëàøåí ñúì, íî íå å òàì ðàáîòàòà. Ïðîñòî íå èñêàì äà ñå çàáúðêâàì â íåùî, êîåòî ùå ìå ïðàòè â ëóäíèöàòà.
- Íî ïîíå ùå äîéäåø äà ïîãîâîðèì ñ íåãî, íàëè? - çàïèòà Áåâ. - Äà ÷óåì êàêâî ùå êàæå.
- Äàäåíî - êàçà Ñòàí è ñå ðàçñìÿ. - Ìàé ùå òðÿáâà äà äîíåñà è àëáóìà.
Ïîñëå âñè÷êè ñå ðàçñìÿõà è èì ñòàíà ìàëêî ïî-ëåêî.


                        12.

Áåâúðëè ñå ðàçäåëè ñ ìîì÷åòàòà íà òðîòîàðà ïðåä ïåðàëíÿòà è òðúãíà äà çàíåñå ïàðöàëèòå ó äîìà. Àïàðòàìåíòúò âñå îùå áåøå ïðàçåí. Ïðèáðà ïàðöàëèòå ïîä ìèâêàòà è çàòâîðè âðàòè÷êàòà íà øêàô÷åòî. Èçïðàâè ñå è ïîãëåäíà êúì áàíÿòà.
Íÿìà äà âëèçàì òàì, ïîìèñëè ñè òÿ. Îòèâàì äà ãëåäàì ïî òåëåâèçèÿòà "Åñòðàäåí ïîäèóì". Ìîæå äà ñå íàó÷à äà ïîäðàæàâàì íà Êó÷åòî.
Ìèíà â õîëà, ïóñíà òåëåâèçîðà è ïåò ìèíóòè ïî-êúñíî ãî èçêëþ÷è äîêàòî Äèê Êëàðê ïîêàçâàøå êîëêî ìàçíèíà ìîæå äà ñìúêíå ñàìî åäèí òàìïîí, íàïîåí ñúñ "Ñòðè-Äåêñ", îò ëèöåòî íà ñðåäíîñòàòèñòè÷åñêèÿ òèíåéäæúð ("Àêî ìèñëèòå, ÷å ìîæåòå äà ñå èçìèåòå ñàìî ñ âîäà è ñàïóí - êàçà Äèê, äúðæåéêè ìðúñíèÿ òàìïîí ïðåä ñòúêëåíîòî îêî íà êàìåðàòà, òà äà ãî âèäè õóáàâè÷êî âñåêè òèíåéäæúð â Àìåðèêà, - áè òðÿáâàëî âíèìàòåëíî äà ïîãëåäíåòå åòî òîâà.").
Âúðíà ñå â êóõíÿòà è îòâîðè øêàô÷åòî íàä ìèâêàòà, êúäåòî áÿõà èíñòðóìåíòèòå íà áàùà é. Ìåæäó òÿõ èìàøå äæîáíà ðóëåòêà ñ äúëãà ðàçãðàôåíà ëåíòà. Ñòèñíà ÿ ñ õëàäíà ðúêà è òðúãíà êúì áàíÿòà.
Áåçìúëâíàòà áàíÿ èñêðåøå îò ÷èñòîòà. Íåéäå, ñÿêàø áåçêðàéíî äàëå÷å, ìèñèñ Äîéúí êðåùåøå íà ñèíà ñè Äæèì íåçàáàâíî äà ñå ìàõà îò óëè÷íîòî ïëàòíî.
Ïðèñòúïè êúì ìèâêàòà è íàäíèêíà â ÷åðíîòî îêî íà êàíàëà.
Ïîñòîÿ òàêà, óñåùàéêè êðàêàòà ñè õëàäíè êàòî ìðàìîð â êðà÷îëèòå íà äæèíñèòå, âðúõ÷åòàòà íà ãúðäèòå îñòðè è òâúðäè, óñòíèòå ïðåñúõíàëè. ×àêàøå ãëàñîâåòå.
Íÿìàøå ãëàñîâå.
Îò ãúðäèòå é èçëåòÿ òèõè÷êà, òðåïåðëèâà âúçäèøêà è òÿ çàïî÷íà äà âìúêâà òúíêàòà ñòîìàíåíà ëåíòà â êàíàëà. Ëåíòàòà ñëèçàøå ãëàäêî - êàòî ñàáÿ â ãúðëîòî íà áðîäåù ôîêóñíèê. Ïåòíàéñåò ñàíòèìåòðà, äâàéñåò, äâàéñåò è ïåò. Çàñåäíà - íàâÿðíî â èçâèâêàòà íà òðúáàòà, ïîìèñëè ñè Áåâúðëè. Çàâúðòÿ ÿ, êàòî ñúùåâðåìåííî íàòèñêàøå ëåêî è íàêðàÿ ëåíòàòà îòíîâî ïîå ïî êàíàëà. ×åòèðèäåñåò ñàíòèìåòðà, øåñòäåñåò, ìåòúð.
Ãëåäàøå êàê æúëòàòà ëåíòà ñå èçïëúçâà îò õðîìèðàíèÿ êàëúô, ïîòúìíÿë ïî ðúáîâåòå îò äîïèðà ñ åäðàòà äëàí íà áàùà é. Â ìèñëèòå ñè ÿ âèæäàøå êàê ñëèçà ïðåç ÷åðíàòà áåçäíà íà òðúáàòà, òóê-òàì çàêà÷à ñëóç èëè îëþùâà ëþñïèöè ðúæäà. Äîëó, êúäåòî ñëúíöåòî íå ãðåå è íîùòà íèêîãà íå ñâúðøâà, ïîìèñëè òÿ.
Ïðåäñòàâÿøå ñè êàê êðàÿò íà ëåíòàòà ñ óäåáåëåíîòî ñòîìàíåíî ðúá÷å êîëêîòî íîêúò ñå ïëúçãà âñå ïî-íàäîëó è ïî-íàäîëó â ìðàêà, è ÷àñòèöà îò ñúçíàíèåòî é çàêðåùÿ: Êàêâî ïðàâèø? ×óâàøå òîçè ãëàñ... àëà ñÿêàø íÿìàøå ñèëè äà ãî ïîñëóøà. Âèæäàøå êàê ñåãà êðàÿò íà ëåíòàòà ñëèçà ïðàâî íàäîëó, ïðåç ìàçåòî. Âèäÿ ãî äà ïðîíèêâà â êàíàëèçàöèÿòà... è â òîçè ìèã ëåíòàòà ïàê ïîäñêî÷è.
Çàâúðòÿ ÿ îòíîâî è òúíêàòà, ãúâêàâà ëåíòà èçäàäå ãëóõ ïðèçðà÷åí çâúí, íàïîìíÿù äîíÿêúäå çâúíà íà ãîëÿì òðèîí, êîãàòî ãî ïðåãúâàø âúðõó êîëÿíîòî ñè.
Ïðåäñòàâè ñè êàê êðàé÷åòî îïèðà â äúíîòî íà íîâàòà, ïî-øèðîêà òðúáà îò ïå÷åíà êåðàìèêà. Ïðåäñòàâè ñè êàê ñå îãúâà... è ñåãà ìîæåøå îòíîâî äà òëàñêà ëåíòàòà íàâúòðå.
Äâà ìåòðà. Äâà è ïîëîâèíà. Òðè...
È èçâåäíúæ ëåíòàòà ïîáÿãíà ïðåç ïðúñòèòå é ñàìè÷êà, êàòî ÷å íåùî äîëó äúðïàøå äðóãèÿ êðàé. Íå ïðîñòî äúðïàøå - òè÷àøå ñ íåãî. Ãëåäàøå ïðåëèòàùàòà ëåíòà ñúñ çÿïíàëà óñòà, ñ ðàçøèðåíè îò óæàñ î÷è - äà, óæàñ, íî íå è èçíåíàäà. Òà íèìà íå ãî çíàåøå? Íå çíàåøå ëè îò ñàìîòî íà÷àëî, ÷å ùå ñòàíå íåùî ïîäîáíî?
Ëåíòàòà ñâúðøè. Òî÷íî øåñò ìåòðà.
Îò êàíàëà äîëåòÿ òèõè÷êî êèñêàíå, ïîñëå ãëóõ, åäâà ëè íå óêîðèçíåí øåïîò:
- Áåâúðëè, Áåâúðëè, Áåâúðëè... íå ìîæåø äà ñå áîðèø ñ íàñ... àêî îïèòàø, ùå óìðåø... îïèòàø ùå óìðåø... ùå óìðåø... Áåâúðëè... Áåâúðëè... Áåâúðëè... ëè-ëè-ëè...
Íåùî ùðàêíà â ìåòàëíèÿ êàëúô íà ðóëåòêàòà è ëåíòàòà èçâåäíúæ âçå äà ñå íàìîòàâà ñòðåìèòåëíî, ïî íåÿ ñå ìåðæåëååõà ïðåëèòàùèòå ÷åðòè÷êè è öèôðè. Êúì êðàÿ - ïîñëåäíèòå åäèí-äâà ìåòðà - æúëòîòî ñå ïðåëÿ â ãúñòî, âëàæíî ÷åðâåíî è òÿ èçïèùÿ è çàõâúðëè ëåíòàòà, êàòî ÷å èçâåäíúæ ñå áå ïðåâúðíàëà â æèâà çìèÿ.
Íîâà êðúâ áëèêíà ïî ÷èñòî áÿëàòà ïîðöåëàíîâà ìèâêà è áàâíî ñå îòòå÷å êúì çåéíàëîòî îêî íà êàíàëà. Õúëöàéêè îò íàòåãíàëèÿ â ñòîìàõà é ëåäåí ñòðàõ, Áåâúðëè ñå ïðèâåäå äà âäèãíå ðóëåòêàòà. Õâàíà ÿ ñ ïàëåö è ïîêàçàëåö è ÿ îòíåñå â êóõíÿòà. Äîêàòî êðà÷åøå, îò ëåíòàòà êàïåøå êðúâ ïî ïðîòðèòèÿ ëèíîëåóì íà êîðèäîðà.
Íàìåðè ñèëè â ìèñúëòà çà îíîâà, êîåòî áè êàçàë áàùà é - êîåòî áè íàïðàâèë - àêî îòêðèå, ÷å ìó å èçïîöàïàëà ðóëåòêàòà ñ êðúâ. Åñòåñòâåíî, òîé íå ìîæåøå äà âèäè êðúâòà, íî âñå ïàê ìèñúëòà ïîìàãàøå.
Èçâàäè åäèí îò èçïðàíèòå ïàðöàëè - âñå îùå òîïúë êàòî òîêó-ùî èçïå÷åí õëÿá - è ñå âúðíà â áàíÿòà. Ïðåäè äà ïî÷íå ÷èñòåíåòî, ïúõíà äåáåëàòà ãóìåíà òàïà â îòâîðà íà êàíàëà, çà äà çàòâîðè ÷åðíîòî îêî. Êðúâòà áåøå ïðÿñíà è ñå áúðøåøå ëåñíî. Âúðíà ñå â êîðèäîðà, èç÷èñòè åäðèòå êàïêè ïî ëèíîëåóìà, èçïëàêíà ïàðöàëà, èçñòèñêà ãî è ãî ñëîæè íàñòðàíè.
Âçå íîâ ïàðöàë è èçáúðñà ñ íåãî ðóëåòêàòà. Êðúâòà áåøå ãúñòà, ëåïêàâà. Íà äâå ìåñòà èìàøå ÷åðíè, ãúáåñòè ñúñèðåöè.
Ìàêàð ÷å êðúâòà ïîêðèâàøå ñàìî îêîëî äâà ìåòðà, òÿ èçáúðñà öÿëàòà ëåíòà, çà äà ïðåìàõíå è íàé-ìàëêàòà ñëåäà îò êàíàëíà ñëóç. Ñëåä òîâà ïðèáðà ðóëåòêàòà â øêàô÷åòî íàä ìèâêàòà è ïîíåñå äâàòà çàöàïàíè ïàðöàëà êúì çàäíàòà âðàòà. Ìèñèñ Äîéúí îòíîâî êðåùåøå ïî Äæèì. Ãëàñúò è êúíòåøå ÿñíî, ïî÷òè êàòî êàìáàíà â ãîðåùèÿ êúñåí ñëåäîáåä.
Â çàäíèÿ äâîð ñðåä óòúïêàíàòà ïðúñò, áóðåíèòå è âúæåòàòà çà ïðàíå ñòúð÷åøå ðúæäèâà êîôà çà èçãàðÿíå íà áîêëóöè. Áåâúðëè ìåòíà ïàðöàëèòå âúòðå, ïîñëå ñåäíà íà ñòúïàëàòà. Ñúëçèòå áëèêíàõà èçâåäíúæ, ñ íåïîäîçèðàíà ñèëà, è òîçè ïúò òÿ íå ñå è îïèòà äà ãè óäúðæè.
Îòïóñíà ðúöå íà êîëåíåòå ñè, çàõëóïè ëèöå â òÿõ è çàðèäà, äîêàòî ìèñèñ Äîéúí âèêàøå íà Äæèì äà ñå ìàõà îò óëèöàòà, äà íå áè äà èñêà äà ãî ïðåòðåïå íÿêîÿ êîëà?







 Ä Å Ð È :

ÂÒÎÐÀ
ÈÍÒÅÐËÞÄÈß







                 Quaeque ipsa miserrima vidi,
                 Et quorum pars magna fui.
                                     Âèðãèëèé



                Íå ñå åáàâàé ñúñ áåçêðàéíîñòòà.
                                 "Ìèéí Ñòðèéòñ"




                                    14 ôåâðóàðè 1985
                                 Äåí íà ñâåòè Âàëåíòèí
Îùå äâàìà èç÷åçíàëè ïðåç ìèíàëàòà ñåäìèöà - è â äâàòà ñëó÷àÿ äåöà. Òúêìî êîãàòî çàïî÷âàõ äà ñå óñïîêîÿâàì. Åäíîòî å øåñòíàéñåòãîäèøíî ìîì÷å íà èìå Äåíèñ Òîðèî, äðóãîòî - ïåòãîäèøíî ìîìè÷åíöå, êîåòî ñå ïúðçàëÿëî ñ øåéíà çàä äîìà ñè íà Çàïàäåí Áðîäóåé. Èñòåðè÷íàòà ìàéêà íàìåðèëà øåéíàòà, åäíà îò îíèÿ ñèíè ïëàñòìàñîâè ëåòÿùè ÷èíèè... è íèùî ïîâå÷å. Ïðåäíàòà íîù áå âàëÿë ñíÿã - îêîëî äåñåò ñàíòèìåòðà. Íèêàêâè ñëåäè îñâåí òèÿ íà äåòåòî, êàçà ìè ïîëèöåéñêèÿò øåô Ðàäìåéêúð, êîãàòî ìó ñå îáàäèõ. Ìèñëÿ, ÷å ñúì ìó ñòàíàë êðàéíî äîñàäåí. Å, òîâà íÿìà äà ìè ïðîãîíè ñúíÿ; èìàì ñè è ïî-òåæêè ãðèæè, íàëè?
Ïèòàõ ãî äàëè ìîãà äà âèäÿ ïîëèöåéñêèòå ñíèìêè. Îòêàçà.
Ïèòàõ ãî äàëè ñëåäèòå íå âîäÿò êúì íÿêîÿ êàíàëèçàöèîííà øàõòà èëè ðåøåòêà. Ïîñëåäâà äúëãî ìúë÷àíèå. Ñåòíå Ðàäìåéêúð êàçà:
- Ïî÷âàì äà ñå ÷óäÿ äàëè íå ñè ñòðóâà äà íàìèíåø íà äîêòîð, Õåíëúí. Äà òè ïðåãëåäà ãëàâàòà. Äåòåòî å áèëî îòâëå÷åíî îò áàùà ñè. Íå ÷åòåø ëè âåñòíèöè?
- È Äåíèñ Òîðèî ëè å îòâëå÷åí îò áàùà ñè? - çàïèòàõ àç.
Íîâî äúëãî ìúë÷àíèå.
- Îñòàâè òàÿ ðàáîòà íà ìèðà, Õåíëúí - êàçà òîé. - È ìåíå îñòàâè íà ìèðà.
Ïîñëå çàòâîðè.
Ðàçáèðà ñå, ÷å ÷åòà âåñòíèöè - òà íàëè ñàì ãè ïîäðåæäàì âñÿêà ñóòðèí ïî ðàôòîâåòå íà áèáëèîòå÷íàòà ÷èòàëíÿ. Ìîìè÷åíöåòî, Ëîðè Àí Óèíòúðáàðäæúð, áèëî îñòàâåíî ïðè ìàéêà ñè ñëåä îæåñòî÷åíî áðàêîðàçâîäíî äåëî ïðåç ïðîëåòòà íà 1982 ãîäèíà. Ïîëèöèÿòà ðàçñëåäâà âåðñèÿòà, ÷å Õîðñò Óèíòúðáàðäæúð, êîéòî âåðîÿòíî ðàáîòè êàòî ìåõàíèê íÿêúäå âúâ Ôëîðèäà, å ïðèñòèãíàë â Ìåéí äà îòâëå÷å äúùåðÿ ñè. Ïðåäïîëàãà ñå îñâåí òîâà, ÷å å ïàðêèðàë êîëàòà áëèçî äî êúùàòà, à ïîñëå å ïîâèêàë äåòåòî è òî èçòè÷àëî ïðè íåãî - ñ òîâà îáÿñíÿâàò ëèïñàòà íà ÷óæäè ñëåäè. Å, íå ñà òîëêîâà ñëîâîîõîòëèâè îêîëî ôàêòà, ÷å ìîìè÷åíöåòî å âèæäàëî áàùà ñè çà ïîñëåäåí ïúò åäâà íà äâåãîäèøíà âúçðàñò. ×àñò îò îæåñòî÷åíèòå ñêàíàäàëè îêîëî ðàçâîäà ñå äúëæàëè íà òâúðäåíèÿòà íà ìèñèñ Óèíòúðáàðäæúð, ÷å ñúïðóãúò é ñè å ïîçâîëèë íà äâà ïúòè äà áëóäñòâà ñ äåòåòî. Òÿ ïîìîëèëà ñúäà äà ìó çàáðàíè âñÿêàêâè ïîñåùåíèÿ è ìîëáàòà áèëà ïðèåòà âúïðåêè åíåðãè÷íèòå ïðîòåñòè íà Óèíòúðáàðäæúð. Ðàäìåéêúð ñìÿòà, ÷å ñúäåáíîòî ðåøåíèå, êîåòî îòêúñâàëî íàïúëíî Óèíòúðáàðäæúð îò åäèíñòâåíîòî ìó äåòå, ìîæå äà ãî å òëàñíàëî êúì îòâëè÷àíåòî. Òîâà çâó÷è ïîíå äîíÿêúäå ïðàâäîïîäîáíî, íî çàïèòàéòå ñå ñàìè: áè ëè ìîãëà ìàëêàòà Ëîðè Àí äà ïîçíàå áàùà ñè ñëåä òðè ãîäèíè ðàçäÿëà? Áè ëè èçòè÷àëà ïðè íåãî? Ðàäìåéêúð ñìÿòà, ÷å å âúçìîæíî, ìàêàð äà íå ãî å âèæäàëà îò äâåãîäèøíàòà ñè âúçðàñò. Àç íå âÿðâàì. À ìàéêàòà òâúðäè, ÷å Ëîðè Àí áèëà íàó÷åíà äà íå ðàçãîâàðÿ ñ íåïîçíàòè - ïîâå÷åòî äåöà â Äåðè îòðàíî óñâîÿâàò òîçè óðîê. Ðàäìåéêúð êàçâà, ÷å å ïîìîëèë ùàòñêàòà ïîëèöèÿ íà Ôëîðèäà äà èçäèðè Óèíòúðáàðäæúð è ñ òîâà ñå èç÷åðïâàëè çàäúëæåíèÿòà ìó.
"Ðîäèòåëñêèòå ïðàâà ñà ïî-ñêîðî ðàáîòà çà àäâîêàòèòå, îòêîëêîòî çà ïîëèöèÿòà" - êàçàë ìèíàëèÿ ïåòúê ïðåä ðåïîðòåð íà "Äåðè íþç" îíçè íàäóò, øêåìáåñò òúïàê.
Íî ñ Äåíèñ Òîðèî... íåùàòà íå ñà òîëêîâà ïðîñòè. Ìîì÷å îò ÷óäåñíî ñåìåéñòâî. Ôóòáîëèñò îò "Òèãðèòå íà Äåðè". Ïúëåí îòëè÷íèê. Ïðåç ëÿòîòî íà 1984 ãîäèíà ñå âêëþ÷èë â êðúæîêà ïî îöåëÿâàíå ñðåä ïðèðîäàòà è ïðîÿâèë èçêëþ÷èòåëíè ñïîñîáíîñòè. Íèêàêâè ñâåäåíèÿ çà óïîòðåáà íà íàðêîòèöè. Èìàë ïðèÿòåëêà, â êîÿòî ÿâíî å áèë âëþáåí äî óøè. Èìàë çà êàêâî äà æèâåå. Èìàë çàùî äà îñòàíå â Äåðè ïîíå îùå äâå ãîäèíè.
È âñå ïàê èç÷åçíàë.
Êàêâî ñå å ñëó÷èëî ñ íåãî? Äàëè ãî å íàëåãíàë âíåçàïåí ïðèñòúï íà æàæäà çà ïðèêëþ÷åíèÿ? Äàëè å ñòàíàë æåðòâà íà ïèÿí øîôüîð, êîéòî å çàðîâèë òðóïà? Èëè ìîæå áè òîé å âñå îùå â Äåðè, â íàé-ìðà÷íèòå êúò÷åòà íà ãðàäà çàåäíî ñ Áåòè Ðèïñúì, Ïàòðèê Õîêñòåòúð, Åäè Êîðêîðàí è îñòàíàëèòå? Äàëè

                                       (ïî-êúñíî)

Åòî ÷å ïàê ãî ïðàâÿ. Òúï÷à âñå íà åäíî è ñúùî ìÿñòî áåç íèêàêúâ ðåçóëòàò, ñàìî ñè îáòÿãàì íåðâèòå äî ñêúñâàíå. Ñòðÿñêàì ñå îò âñÿêî ñêðúöâàíå íà æåëåçíèòå ñòúëáè ïðåä ðàôòîâåòå. Ñòðÿñêàì ñå îò ñåíêèòå. ×óäÿ ñå êàê ëè ùå ðåàãèðàì, àêî íÿêîé äåí ñúì ãîðå è êàêòî ñè òèêàì êîëè÷êàòà è ïîäðåæäàì êíèãè ïî ëàâèöèòå, èçâåäíúæ èçìåæäó òîìîâåòå ñå ïîäàäå ðúêà ñ øèðîêî ðàçïåðåíè ïðúñòè...
Äíåñ ñëåäîáåä îòíîâî ìå îáçå ïî÷òè íåóäúðæèìîòî æåëàíèå äà èì ñå îáàäÿ. Ïî íÿêîå âðåìå äàæå èçâàäèõ íîìåðà íà Ñòàíëè Þðèñ è íàáðàõ 404, êîäà çà Àòëàíòà. À ïîñëå äúëãî ñòîÿõ òàêà, ñúñ ñëóøàëêàòà êðàé óõîòî, è ñå ïèòàõ äàëè èñêàì äà ãè ïîâèêàì çàùîòî ñúì íàèñòèíà ñèãóðåí - ñòî íà ñòî ñèãóðåí - èëè ïðîñòî çàùîòî ñúì òîëêîâà èçïëàøåí, ÷å âå÷å íå èçäúðæàì ñàìîòàòà è òðÿáâà äà ïîãîâîðÿ ñ íÿêîãî, êîéòî ðàçáèðà (èëè ùå ðàçáåðå) îò êàêâî ñå áîÿ.
Çà ìèã ìè ñå ñòîðè, ÷å ÷óâàì êàê Ðè÷è âúçêëèêâà ñ Ãëàñà íà Ïàí÷î Âàíèëÿ: Îò åäèí äîë äðåíêè? ÄÐÅÍÊÈ? Íå òè ùåì ñìðàäëèâèòå äðåíêè, ñåíüîððð! - ÷óõ ãî òúé ÿñíî, ñÿêàø ñòîåøå äî ìåí... è îñòàâèõ ñëóøàëêàòà. Çàùîòî êîãàòî êîïíååø çà íÿêîãî òúé îò÷àÿíî, êàêòî àç êîïíååõ çà Ðè÷è - èëè çà êîéòî è äà áèëî îò òÿõ - âå÷å ïðîñòî íå ìîæåø äà âÿðâàø íà íèêàêâè ðàçóìíè äîâîäè. Íàé-óìåëî ëúæåì ñàìèòå ñåáå ñè. Èñòèíàòà å, ÷å âñå îùå íå ñúì íàïúëíî ñèãóðåí. Àêî îòêðèÿò îùå åäèí òðóï, ùå ñå îáàäÿ... íî çàñåãà ñúì äëúæåí äà äîïóñíà, ÷å íå å èçêëþ÷åíî äîðè è ñàìîíàäåÿí çàäíèê êàòî Ðàäìåéêúð äà ñå îêàæå ïðàâ. Ìîìè÷åíöåòî ìîæå äà ñè å ñïîìíÿëî; ìîæå äà å âèæäàëî ñíèìêè íà áàùà ñè. Îñâåí òîâà äîïóñêàì, ÷å ÷àðîâåí è íàñòîÿòåëåí ÷îâåê å ñïîñîáåí äà ïðèäóìà åäíî äåòå äà âëåçå â êîëàòà ìó, íåçàâèñèìî îò âñè÷êè ïðåäóïðåæäåíèÿ.
Ïðåñëåäâà ìå è äðóã ñòðàõ. Ðàäìåéêúð íàìåêíà, ÷å ìîæå áè ïîëóäÿâàì. Íå ìè ñå âÿðâà, íî àêî èì ïîçâúíÿ ñåãà, òå ìîãàò äà ìå ñìåòíàò çà ëóä. È íåùî îùå ïî ëîøî - àìè àêî èçîáùî íå ñè ñïîìíÿò çà ìåí? Ìàéê Õåíëúí ëè? Êîé? Íå ïîìíÿ íèêàêúâ Ìàéê Õåíëúí. Èçîáùî íå ñè ñïîìíÿì çà âàñ. Çà êàêâè îáåùàíèÿ ìè äðúíêàòå?
Óñåùàì, ÷å èñòèíñêîòî âðåìå çà ïîâèêâàíå ùå äîéäå... è êîãàòî äîéäå, ùå ðàçáåðà. Â ñúùèÿ ìèã ùå ñå îòâîðè è òÿõíîòî ñúçíàíèå. Ñÿêàø äâå îãðîìíè êîëåëà áàâíî ñå âúðòÿò êúì íÿêàêâî òèòàíè÷íî ñú÷åòàíèå. Íà åäíîòî ñìå àç è Äåðè, íà äðóãîòî - ìîèòå ïðèÿòåëè îò äåòèíñòâî.
Êîãàòî íàñòàíå âðåìåòî, òå ùå ÷óÿò ãëàñà íà Êîñòåíóðêàòà.
Çàòîâà ùå ÷àêàì è ðàíî èëè êúñíî ùå ðàçáåðà. Ìèñëÿ, ÷å âå÷å èçîáùî íÿìà ñìèñúë äà ñå ïèòàì äàëè äà ãè ïîâèêàì èëè íå.
Âúïðîñúò å ñàìî êîãà.


                                    20 ôåâðóàðè 1985
Ïîæàðúò â "×åðíîòî ïåòíî".
"Èäåàëåí ïðèìåð çà òîâà êàê Òúðãîâñêàòà êàìàðà áè îïèòàëà äà ïðåíàïèøå èñòîðèÿòà, Ìàéê - íàâÿðíî òàêà ùåøå äà ìè êàæå ñúñ ñòàð÷åñêè ñìÿõ Àëáúðò Êàðñúí, àêî áåøå äî ìåí ñåãà. - Âñè÷êè îïèòâàò è ïîíÿêîãà ïî÷òè óñïÿâàò äà çàáëóäÿò õîðàòà... íî ñòàðöèòå ïîìíÿò êàêâî å ñòàâàëî â äåéñòâèòåëíîñò. Òå âèíàãè ïîìíÿò. È ïîíÿêîãà ñà ñêëîííè äà òè êàæàò, ñòèãà äà çíàåø êàê äà ïèòàø."
Íÿêîè õîðà æèâåÿò îò äâàéñåò ãîäèíè â Äåðè áåç äà óçíàÿò, ÷å íÿêîãà â ñòàðàòà Âîåííîâúçäóøíà áàçà êðàé ãðàäà å èìàëî "ñïåöèàëíà" êàçàðìà çà íèçøèòå ÷èíîâå, îòäàëå÷åíà ïî÷òè íà êèëîìåòúð îò îñòàíàëèòå ñãðàäè - à ïðåç ôåâðóàðè, êîãàòî òåìïåðàòóðàòà ïàäà äî îñåìíàéñåò ãðàäóñà ïîä íóëàòà, êîãàòî âÿòúðúò ïðåëèòà ñúñ ñåäåìäåñåò êèëîìåòðà â ÷àñ íàä ðàâíèòå ïèñòè è ïðåâðúùà ñòóäà â íåùî ïðîñòî íåâúîáðàçèìî... òîãàâà îíçè äîïúëíèòåëåí êèëîìåòúð ìîæå äà îçíà÷àâà ïðîñòóäà, èçìðúçâàíå èëè íàïðàâî ñìúðò.
Äðóãèòå ñåäåì áàðàêè èìàëè íàôòîâî îòîïëåíèå, çäðàâè ïðîçîðöè è äîáðà èçîëàöèÿ. Áèëè óäîáíè è óþòíè. "Ñïåöèàëíàòà" êàçàðìà çà äâàéñåò è ñåäåìòå âîéíèöè îò ðîòà Å ñå îòîïëÿâàëà ñ âåõòà, ïðîäúíåíà ïå÷êà. Äúðâàòà çà íåÿ ñå äîñòàâÿëè ïî ìåòîäà "ñïàñÿâàé ñå êàêòî ìîæåø". Åäèíñòâåíàòà òîïëîèçîëàöèÿ ñå ñúñòîÿëà îò êàìàðè áîðîâè è åëîâè êëîíè, êîèòî âîéíèöèòå ñòðóïâàëè îòâúí. Âåäíúæ åäèí ðåäíèê óñïÿë äà äîñòàâè ïúëåí êîìïëåêò äúñ÷åíè êàïàöè çà ïðîçîðöèòå, íî ñúùèÿ äåí äâàéñåò è ñåäåìòå îáèòàòåëè íà "ñïåöèàëíàòà" êàçàðìà áèëè ïðàòåíè ïî ðàáîòà äî áàçàòà â Áàíãîð è êîãàòî ñå âúðíàëè âå÷åðòà ìîðíè è ïðåìðúçíàëè, çàâàðèëè êàïàöèòå íàòðîøåíè. Íà òðåñêè.
Òîâà áèëî ïðåç 1930 ãîäèíà, êîãàòî ïîëîâèíàòà àìåðèêàíñêè âîåííîâúçäóøíè ñèëè ëåòåëè íà àåðîïëàíè-äâóïëîùíèöè. Âúâ Âàøèíãòîí Áèëè Ìè÷úë áèë èçïðàâåí ïðåä âîåíåí ñúä, à ñåòíå ãî ïðàòèëè äà îáèðà ïðàõà â íÿêàêâà êàíöåëàðèÿ ñàìî çàùîòî óïîðèòèòå ìó îïèòè äà èçãðàäè ïî-ìîäåðíè âúçäóøíè âîéñêè â êðàéíà ñìåòêà ðàçäðàçíèëè íà÷àëñòâîòî è ãåíåðàëèòå ðåøèëè äà ìó òåãëÿò åäèí ïî øàïêàòà. Ñêîðî ñëåä òîâà òîé ñè ïîäàë îñòàâêàòà.
Âúïðåêè íàëè÷èåòî íà öåëè òðè ïèñòè (åäíàòà äàæå áèëà àñôàëòèðàíà) îò áàçàòà â Äåðè ðÿäêî èçëèòàëè àåðîïëàíè. Âîéíèøêîòî åæåäíåâèå áèëî ïî÷òè êàòî â íàé-îáèêíîâåíà ïåõîòíà ÷àñò.
Åäèí îò âîéíèöèòå â ðîòà Å áèë ìîÿò áàùà, êîéòî ðåøèë äà ñå çàâúðíå â Äåðè ñëåä êðàÿ íà âîåííàòà ñè ñëóæáà ïðåç 1937 ãîäèíà. Òîé ìè ðàçêàçà ñëåäíàòà èñòîðèÿ:

- Ïðåç åäèí õóáàâ ïðîëåòåí äåí íà 1930 ãîäèíà - îêîëî øåñò ìåñåöà ïðåäè ïîæàðà â "×åðíîòî ïåòíî" - çàåäíî ñ îùå òðèìà ïðèÿòåëè ñå çàâðúùàõ îò òðèäíåâåí îòïóñê, êîéòî áÿõìå ïðåêàðàëè â Áîñòúí.
Òúêìî ìèíàâàìå ïðåç ïîðòàëà è ãëåäàìå åäèí çäðàâåíÿê äîñàìè áàðèåðàòà - ïîäïðÿë ñå íà ëîïàòàòà è ñè èçìúêâà ãúíêàòà íà ïàíòàëîíà îò öåïêàòà íà çàäíèêà. Ñåðæàíò, ðîäîì íÿêúäå îò þæíèòå ùàòè. Ðèæàâà êîñà. Ðàçâàëåíè çúáè. Ïúïêè. Ñúùèíñêà ìàéìóíà, ñàìî äåòî íå áåøå ÷àê òîëêîç êîñìàò, íàëè ìå ðàçáèðàø. Ïî âðåìå íà Äåïðåñèÿòà â àðìèÿòà áåøå ïúëíî ñ ïîäîáíè òèïîâå.
Òà, âðúùàìå ñå íèå, ÷åòèðè ìëàäè ìîì÷åòà, îò îòïóñêà, îùå íè å âåñåëî, à ïî î÷èòå ìó óñåùàìå, ÷å ñàìî äèðè íà êîãî äà ñè èçêàðà ÿäà. Òóòàêñè ìó êîçèðóâàõìå þíàøêàòà, âñå åäíî ÷å ñìå ñðåùíàëè ñàìèÿ ãåíåðàë Ïúðøèíã ïî ïðÿêîð Ãîëÿìàòà òîÿãà. Ñèãóð ùÿõìå äà ñå ðàçìèíåì, àìà íàëè áåøå ÷óäåñåí àïðèëñêè äåí, ñëúí÷èöåòî ïðèïè÷àøå è íå ìîæàõ äà ñè çàòðàÿ. "Äîáúð âè äåí, ñåðæàíò Óèëñúí, ñúð" - ðåêîõ, à ïúê òîé ñàìî òîâà ÷àêàøå.
"Ðàçðåøèõ ëè òè äà ãîâîðèø?" - ïèòà.
"Ñúâñåì íå, ñúð" - âèêàì àç.
Òîé îãëåæäà îñòàíàëèòå - Òðåâúð Äîóñúí, Êàðë Ðóí è Õåíðè Óèòñúí, êîéòî çàãèíà â ïîæàðà ñúùàòà åñåí - è èì êàçâà:
"Íà òîÿ óñòàò íåãúð ìó ëåïâàì åäèí íàðÿä èçâúíðåäíî. À ïúê íà âàñ, òèêâåíèöè òàêèâà, àêî íå âè ñå ùå öÿë ñëåäîáåä äà ìó ïîìàãàòå äîäåòî ñå ñêàïåòå îò áà÷êàíå - ìàðø â áàðàêàòà, îïðàâÿòå ñè ñíàðÿæåíèåòî è ñå ïðåäñòàâÿòå íà äåæóðíèÿ îôèöåð. Ðàçáðàíî?"
Íÿìà êàê, òðúãíàõà òå êúì áàðàêàòà, à Óèëñúí ðåâíà ïîäèðå èì:
"Íà áåãîì, âàøòà ìàìèöà! Äà âè âèäÿ êàáàðèòå íà ïîäìåòêèòå!"
Ìîì÷åòàòà õóêíàõà, à Óèëñúí ìå îòâåäå â ñêëàäà çà èíñòðóìåíòè è ìè ïîäáðà åäíà ïî-ÿêè÷êà ïðàâà ëîïàòà. Ïîñëå èçëÿçîõìå íà ïîëåòî, ãîðå-äîëó òàì, äåòî ñåãà ñà ïèñòèòå íà "Íîðòèéñò Åúðëàéíñ". Ñåðæàíòúò ìå îãëåäà, ïîóõèëè ñå, ïîñî÷è êúì çåìÿòà è ïèòà:
"Âèæäàø ëè òàÿ äóïêà, ÷åðíà ìóòðî?"
Íÿìàøå íèêàêâà äóïêà, àìà ðåøèõ, ÷å ùå å íàé-óìíî äà íå ìó ïðîòèâîðå÷à, çàòóé ñå îêîêîðèõ íàêúäåòî ñî÷åøå è ðåêîõ, ÷å ÿ âèæäàì. Îíçè ìè òåãëè åäèí ïî íîñà ñ âñè÷êà ñèëà è àç ñå îçîâàõ ïðîñíàò íà çåìÿòà à ïúê åäèíñòâåíàòà ìè íîâà ðèçà áåøå öÿëàòà â êðúâ.
"Íå ÿ âèæäàø, ùîòî íÿêîå áúáðèâî ÷åðíî êîïåëå êàòî òåá ÿ å çàïúëíèëî! - êðåñíà ìè òîé è ïî áóçèòå ìó èçáèõà äâå ãîëåìè ÷åðâåíè ïåòíà. Îáà÷å ñå õèëåøå è ñè ëè÷åøå, ÷å ìó å êåô. - Òúé ÷å ñè ïëþé íà ðúöåòå, ìèñòúð "Äîáúð âè äåí", è ñå çàõâàùàé äà èçêàðàø ïðúñòòà îò õóáàâàòà ìè äóïêà. Íà áåãîì!"
Êîïàõ ïîâå÷å îò äâà ÷àñà, äîäåòî õëúòíàõ äî øèÿ. Ïîñëåäíèÿò ïîëîâèí ìåòúð áåøå ãëèíåñò è êîãàòî ñâúðøèõ, ñòîÿõ âúâ âîäà äî êîëÿíî, à îáóâêèòå ìè áÿõà ïúëíè ñ êàë.
"Èçëèçàé îòòàì, Õåíëúí" - ðå÷å ñåðæàíò Óèëñúí.
Ïðåç òèÿ äâà ÷àñà òîé ñè ñåäåøå íà òðåâàòà, ïóøåøå è èçîáùî íå ïðåäëîæè äà ìè ïîìîãíå. Áÿõ â êàë îò ãëàâà äî ïåòè, äà íå ãîâîðèì çà êðúâòà ïî ðèçàòà. Ñåðæàíòúò ñòàíà è ñå ïðèáëèæè. Ïîñî÷è äóïêàòà.
"Êàêâî âèæäàø òóêà, ÷åðíà ìóòðî?" - ïèòà òîé.
"Âàøàòà äóïêà, ñåðæàíò Óèëñúí?" - îòãîâàðÿì àç.
"Äîáðå äå, àìà ðåøèõ, ÷å íå ÿ ùà - êàçâà ñåðæàíòúò. - Íå ìè òðÿáâà äóïêà, äåòî íåãúð ÿ å êîïàë. Ïðèáèðàé ìè õóáàâàòà ïðúñò íà ìÿñòî, ðåäíèê Õåíëúí."
Çàïúëíèõ àç äóïêàòà è äîäåòî ñâúðøà, ñëúíöåòî âå÷å çàëÿçâàøå è âçå äà ñòàâà ñòóäåíî. Êàòî ïðèãëàäèõ ñ ëîïàòàòà ïîñëåäíèòå áóöè, Óèëñúí äîéäå äà îãëåäà ðàáîòàòà.
"À ñåãà êàêâî âèæäàø òóêà, ÷åðíà ìóòðî?" - ïèòà òîé.
"Êóï÷èíêà ïðúñò, ñúð" - ðåêîõ àç è òîé ïàê ìå ôðàñíà.
Áîãà ìè, Ìèêè, ãîòîâ áÿõ äà ñêî÷à îò çåìÿòà è äà ìó ñöåïÿ òèêâàòà ñ îíàÿ ëîïàòà. Àìà àêî ãî áÿõ ñòîðèë, âå÷å öÿë æèâîò ùÿõ äà ãëåäàì íåáåòî íà êâàäðàò÷åòà. È âñå ïàê ïîíÿêîãà ñå ÷óäÿ äàëè íå ñè ñòðóâàøå äà ñå ïðåñòðàøà. Å, êðèâî-ëÿâî ñå îâëàäÿõ.
"Òóé íå å íèêàêâà êóï÷èíêà ïðúñò, çàäíèê êàòðàíîñàí! - ðåâíà òîé è ñëþíêèòå ìó ñå ðàçõâúð÷àõà íà âñè÷êè ñòðàíè. - Òóé å ÌÎßÒÀ ÄÓÏÊÀ è íå ñå ìîòàé, àìè âåäíàãà çàõâàùàé äà âàäèø ïðúñòòà îò íåÿ! Íà áåãîì!"
Õâàíàõ ñå àç äà èçâàäÿ ïðúñòòà îò äóïêàòà, ïîñëå ïàê ÿ çàïúëíèõ, à òîé äîéäå äà ïèòà çàùî ñúì ìó çàðîâèë äóïêàòà òúêìî êîãàòî ñå áèë íàêàíèë äà äðèñêà â íåÿ. Èçêîïàõ ÿ îòíîâî, à îíçè ñìúêíà ãàùèòå, íàìåñòè ñè êèðëèâèÿ ÷åðâåíäàëåñò çàäíèê íàä äóïêàòà è âçå äà ñè âúðøè ðàáîòàòà. Õèëè ñå íàñðåùà ìè è ïèòà:
"Êàê ñè, Õåíëúí?"
"Ìíîãî äîáðå, ñúð" - îòãîâàðÿì àç, ùîòî áÿõ ðåøèë äà íå ñå ïðåäàâàì, òà àêî ùå äà ïóêíà. Ñúâñåì áÿõ çàõàïàë þçäèòå.
"Å, ùå òè ìèíå - âèêà òîé. - Çà íà÷àëî õâàùàé äà çàïúëíèø òàÿ äóïêà, ðåäíèê Õåíëúí. È ïî-æèâî. Òè ìàé âçå äà ñè ïåñòèø ñèëè÷êèòå."
Çàïúëíèõ ÿ ïàê è ïî óñìèâêàòà íà ñåðæàíòà óñåùàõ, ÷å ëîøîòî òåïúðâà çàïî÷âà. Îáà÷å â òóé âðåìå ïðåç ïîëåòî äîòúð÷à íÿêàêúâ íåãîâ ïðèÿòåë ñ ãàçåí ôåíåð è ìó ðå÷å, ÷å èìàëî âíåçàïíà ïðîâåðêà, òà ùÿë äà ñè èìà ãîëåìè íåïðèÿòíîñòè çàðàäè îòñúñòâèåòî. Çà ìåí íÿìàøå ñòðàøíî, ùîòî íàøèòå ìîì÷åòà ìå áÿõà ïðèêðèëè, îáà÷å ïðèÿòåëèòå íà Óèëñúí - àêî èçîáùî ìîãàò äà ñå íàðåêàò ïðèÿòåëè - íå ñè áÿõà íàïðàâèëè òîÿ òðóä.
Óèëñúí ìå çàðÿçà è õóêíà êúì êàçàðìàòà. Î÷àêâàõ íà äðóãèÿ äåí äà ãî çúðíà â ñïèñúêà çà íàêàçàíèÿòà, îáà÷å íèùî íå ñòàíà. Ñèãóðíî å ðåêúë íà ïðîâåðÿâàùèòå, ÷å îòñúñòâóâàë ùîòî òðÿáâàëî äà îáÿñíè íà íÿêàêúâ áúáðèâ íåãúð êîé å ñîáñòâåíèê íà âñè÷êè äóïêè â àðìåéñêàòà áàçà - è èçêîïàíèòå, è íåèçêîïàíèòå. Çà òàêàâà ðàáîòà ìîæå è ìåäàë äà ñà ìó äàëè, âìåñòî äà ãî ïðàòÿò â êóõíÿòà äà áåëè êàðòîôè. Òúé ñòîÿõà íåùàòà ñ ðîòà Å.

×óõ òîçè ðàçêàç ïðåç 1958 ãîäèíà. Ïî òîâà âðåìå áàùà ìè íàáëèæàâàøå ïåòäåñåòòå, ìàêàð ÷å ìàìà åäâà áå íàâúðøèëà ÷åòèðèäåñåò. Ïîïèòàõ ãî çàùî ñå å âúðíàë, ùîì â Äåðè ñà ñòàâàëè òàêèâà íåùà.
- Å, àç âëÿçîõ â àðìèÿòà åäâà øåñòíàéñåòãîäèøåí, Ìèêè - îòâúðíà òîé. - Èçëúãàõ, ÷å ñúì ïî-ãîëÿì. Âïðî÷åì, íå áåøå ìîÿ èäåÿ. Òúé ðå÷å ìàéêà ìè. Åäúð áÿõ, òà ñèãóð çàòóé ëúæàòà ïðèõâàíà. Ðîäèõ ñå è èçðàñíàõ â Áóðãîó, Ñåâåðíà Êàðîëèíà. Ìåñî âèæäàõ ñàìî ñëåä áðàíåòî íà òþòþíà è ïîíÿêîãà ïðåç çèìàòà, àêî òàòå óñïååøå äà çàñòðåëÿ ìèåùà ìå÷êà èëè îïîñóì. Ñàìî åäíî õóáàâî íåùî ñè ñïîìíÿì îò Áóðãîó - áàíèöà ñ åíîòîâî ìåñî è íàîêîëî ïîäðåäåíè öàðåâè÷íè ïèòêè, äà èì ñå íå íàãëåäàø. Òà, êîãàòî òàòå çàãèíà ïðè åäíà çëîïîëóêà ñ íÿêàêâà çåìåäåëñêà ìàøèíà, ìàìà ðå÷å, ÷å ùå ïðàòè Ôèëè Ïèëåíöåòî ïðè ðîäíèíè â Êîðèíò. Ôèëè áåøå íàé-ìúíè÷êèÿò îò íàñ.
- Çà ÷è÷î Ôèë ëè ãîâîðèø? - çàïèòàõ àç è ñå óñìèõíàõ ïðè ìèñúëòà, ÷å íÿêîé ìîæå äà ãî íàðè÷à Ôèëè Ïèëåíöåòî.
Ïî îíîâà âðåìå ÷è÷î Ôèë ðàáîòåøå êàòî àäâîêàò â Òúêñúí, Àðèçîíà, è âå÷å îò øåñò ãîäèíè áåøå ÷ëåí íà Ãðàäñêèÿ ñúâåò. Êàòî õëàïå ñè ìèñëåõ, ÷å å áîãàòàø. Ñèãóðíî íàèñòèíà å áèë - äîêîëêîòî å âúçìîæíî ïîäîáíî íåùî çà íåãúð ïðåç 1958 ãîäèíà. Ïå÷åëåøå ïî äâàéñåò õèëÿäè äîëàðà ãîäèøíî.

- Òî÷íî çà íåãî ãîâîðÿ - îòâúðíà òàòêî. - Àìà â îíèÿ äíè òîé ñè áåøå ïðîñòî åäíî áîñîíîãî äâàíàéñåòãîäèøíî õëàïå ñ êíèæíà ìîðÿøêà øàï÷èöà. Íàé-ìàëúê îò âñè÷êè íè, ïîäèð íåãî èäâàõ àç. Äðóãèòå ãè íÿìàøå - äâàìà óìðÿõà, äâàìà ñå îæåíèõà, åäèí îòèäå â çàòâîðà. Çà Õàóàðä ñòàâà äóìà. Îòêðàé âðìå ñè áåøå íåïðîêîïñàíèê.
"Òè îòèâàø â àðìèÿòà - ðå÷å ìè áàáà òè Øúðëè. - Íå çíàì âåäíàãà ëè øà ïî÷íàò äà òè ïëàùàò, àìà ùîì ïî÷íàò, ÷àêàì îò òåá ñåêè ìåñåö äà ìè ïðàùàø èçäðúæêà. Íå ìè å óáàâî äà òà ïúäÿ, ñèíêî, àìà àêî òè íå ñà ïîãðèæèø çà íàñ ñ Ôèëè, õè÷ íå çíàì êàê øà ÿ êàðàìå."
Äàäå ìè òÿ êðúùåëíîòî ñâèäåòåëñòâî è âèäÿõ, ÷å å ïîäïðàâèëà äàòàòà, òà äà ìå íàïðàâè îñåìíàéñåòãîäèøåí. Îòèäîõ â ñúäà, äåòî åäèí ñåðæàíò âåðáóâàøå íîâîáðàíöè. Ïîäíåñå ìè òîé äîêóìåíòèòå è ïîêàçà êúäå äà ñëîæà êðúñò÷å.
"Çíàì äà ñè ïèøà èìåòî" - ðåêîõ àç, à ïúê òîé ñå ðàçñìÿ è ñè ëè÷åøå, ÷å íå ìè âÿðâà.
"Ùîì å òúé, ïîäïèñâàé, ìîì÷å ÷åðíî" - âèêà ñåðæàíòúò.
"À, ìîìåíò - îòâðúùàì àç. - Èñêàì äà ðàçáåðà åäíà-äâå ðàáîòè."
"Àìè ïèòàé äå - êàçâà òîé. - Âñè÷êî ìîãà äà òè îáÿñíÿ."
"Âÿðíî ëè å, ÷å â àðìèÿòà èì äàâàëè ìåñî ïî äâà ïúòè ñåäìè÷íî? - ïèòàì àç. - Ìàìà ðàçïðàâÿ, ÷å áèëî òúé, àìà òÿ ñè å íàâèëà íà ïðúñòà äà ìå ïðàòè âîéíèê."
"Íå, íå å äâà ïúòè ñåäìè÷íî" - îòãîâàðÿ òîé.
"Å, çíàåõ ñè" - êàçâàì àç è ñè ìèñëÿ, ÷å òîÿ òèï íàèñòèíà èçãëåæäà ãîëÿì ìîøåíèê, àìà ïîíå å ïî÷òåí ìîøåíèê.
À ïîñëå òîé äîáàâÿ: "Äàâàò èì âñÿêà âå÷åð" è àç ïî÷âàì äà ñå ÷óäÿ êàê ñúì ìîãúë äà ãî ñìåòíà çà ïî÷òåí.
"Ìàé ìå ìèñëèòå çà ãîëÿì ãëóïàê" - âèêàì àç.
"Òî÷íî òúé, ÷åðíüî."
"Äîáðå äå, àêî äîéäà â àðìèÿòà, òðÿáâà äà íàïðàâÿ íåùî çà ìàìà è Ôèëè Ïèëåíöåòî - êàçâàì àç. - Ìàìà ðàçïðàâÿøå çà íÿêàêâà ñè äðúæêà."
"Òóêà å ïèñàíî âñè÷êî - îòãîâàðÿ òîé è ìè ñî÷è ôîðìóëÿð çà èçäðúæêà. - Íåùî äðóãî äà òè òåæè íà äóøàòà?"
"Àìè - êàçâàì àç, - ùå ìîãà ëè äà ñå èçó÷à çà îôèöåð?"
Êàòî ìó ðåêîõ òîâà, ñåðæàíòúò îòìåòíà ãëàâà è ñå ðàçñìÿ äî ïðèïàäúê. Ïîñëå êàçà:
"Ñèíêî, â òàÿ àðìèÿ ùå èìà ÷åðåí îôèöåð ÷àê êîãàòî âèäèø Èñóñ Õðèñòîñ äà òàíöóâà ÷àðëñòîí èç íåáåñàòà. À ñåãà ïîäïèñâàé èëè ñå ïðúæäîñâàé. Îìðúçíà ìè ñ òèÿ äðúíêàíèöè. Îñâåí òîâà îâîíÿâàø ñòàÿòà."
Ïîäïèñàõ, ñåðæàíòúò ïðèêðåïè ôîðìóëÿðà çà èçäðúæêà êúì íîâîáðàíñêèÿ ìè äîãîâîð, íàêàðà ìå äà ñå çàêúëíà è òàêà ñòàíàõ âîéíèê. Ìèñëåõ, ÷å êàòî íÿìà âîéíà, ùå ìå ïðàòÿò â Íþ Äæúðñè, êúäåòî àðìèÿòà ñòðîåøå ìîñòîâå. Íî âìåñòî òîâà ïîïàäíàõ â ðîòà Å íà áàçàòà â Äåðè, ùàò Ìåéí.

Áàùà ìè âúçäúõíà è ñå íàñòàíè ïî-óäîáíî íà ñòîëà. Áåøå åäúð ìúæ ñ ïîáåëÿëà êúäðàâà êîñà, ïëúòíî ïðèëåïíàëà ïî ÷åðåïà. Ïî îíîâà âðåìå èìàøå åäíà îò íàé-ãîëåìèòå ôåðìè â Äåðè è âåðîÿòíî äàâàøå íàé-äîáðàòà ñåëñêîñòîïàíñêà ïðîäóùöèÿ þæíî îò Áàíãîð. Òðèìàòà áëúñêàõìå îò òúìíî äî òúìíî, à çà ïðèáèðàíåòî íà ðåêîëòàòà òàòå íàåìàøå ñåçîííè ðàáîòíèöè è ñå ñïðàâÿõìå ñ ïîëîæåíèåòî.
- Âúðíàõ ñå òóê - êàçà òîé, - çàùîòî âèäÿõ è Ñåâåðà, è Þãà, è íàâñÿêúäå îòêðèõ âñå ñúùàòà îìðàçà. Íå ãî íàó÷èõ îò ñåðæàíò Óèëñúí. Òîé áåøå íàé-îáèêíîâåí ïðîñòàê îò Äæîðäæèÿ è íîñåøå Þãà ñúñ ñåáå ñè, êúäåòî è äà îòèäåøå. È äà íå áåøå ðîäåí â þæíèòå ùàòè, ïàê ùåøå äà ìðàçè ÷åðíèòå. Äåòî âèêàò õîðàòà, êàêâîòî ñå å êðîèëî, òàêîâà ùå ñå ñúäåðå. Íå, ïîóìíÿõ ïîäèð ïîæàðà â "×åðíîòî ïåòíî". Çíàåø ëè, Ìèêè, â èçâåñòåí ñìèñúë...
Òîé ñå îçúðíà êúì ìàéêà ìè, êîÿòî ïëåòåøå. Òÿ íå âäèãàøå î÷è, íî çíàåõ, ÷å ñëóøà âíèìàòåëíî, à ìèñëÿ, ÷å è òàòå ãî çíàåøå.
- Â èçâåñòåí ñìèñúë òî÷íî ïîæàðúò ìå ïðåâúðíà â èñòèíñêè ìúæ - ïðîäúëæè áàùà ìè. - Øåéñåò äóøè èçãîðÿõà â ïëàìúöèòå, îñåìíàéñåò áÿõà îò ðîòà Å. Âñúùíîñò ïîäèð ïîæàðà âå÷å íå áÿõìå è ðîòà. Õåíðè Óèòñúí... Ñòîðê Àíñúí... Àëàí Ñíîóïñ... Åâúðåò Ìàêêàñëúí... Õîðòúí Ñàðòîðèñ... ùî ïðèÿòåëè çàãèíàõà. À ïîæàðúò áåøå äåëî íà ìåñòíèÿ êëîí íà Ìåéíñêèÿ ëåãèîí çà áÿëà íðàâñòâåíîñò. Äà çíàåø, ñèíêî, áàùèòå íà íÿêîè õëàïåòà, ñ êîèòî äíåñ õîäèø íà ó÷èëèùå, äðàñíàõà êëå÷êàòà è ïîäïàëèõà "×åðíîòî ïåòíî". Àìà íå ãè òúðñè ñðåä áåäíèòå ìîì÷åòà.
- Çàùî, òàòå? Çàùî ñà ãî ñòîðèëè?
- Å, îò÷àñòè å âèíîâåí ñàìèÿò Äåðè - íàâúñåíî îòãîâîðè áàùà ìè. Áàâíî ñè çàïàëè ëóëàòà è äóõíà êëå÷êàòà. - Íå çíàì çàùî ñå ñëó÷è òóê; íå ìîãà äà ãî îáÿñíÿ, íî òàêà èëè èíà÷å, íå áÿõ èçíåíàäàí. Ëåãèîíúò çà áÿëà íðàâñòâåíîñò áåøå ñåâåðíÿøêèÿò âàðèàíò íà Êó-Êëóêñ-Êëàí, íàëè ìå ðàçáèðàø. Ïðàâåõà ñáîðèùà ñúñ ñúùèòå áåëè íàìåòêè, ïàëåõà ñúùèòå êðúñòîâå, ïèøåõà ñúùèòå çàïëàøèòåëíè ïèñìà äî ÷åðíîêîæè, êîèòî ñïîðåä òÿõ ïî÷âàõà äà æèâåÿò íàøèðîêî èëè îòíåìàõà ðàáîòàòà íà áåëèòå. Ïîíÿêîãà ñëàãàõà äèíàìèò â öúðêâè, êúäåòî ïðîïîâåäíèöèòå ãîâîðåõà çà áðàòñòâî è ðàâåíñòâî. Â èñòîðè÷åñêèòå êíèãè ñå ïèøå ïîâå÷å çà ÊÊÊ, îòêîëêîòî çà Ëåãèîíà, ìíîçèíà äàæå èçîáùî íå çíàÿò, ÷å å ñúùåñòâóâàë. Ìèñëÿ, ÷å å òúé çàùîòî àâòîðèòå íàé-÷åñòî ñà ñåâåðíÿöè è ãè å ñðàì äà ñïîìåíàâàò òàêèâà ðàáîòè. Ëåãèîíúò áåøå íàé-ïîïóëÿðåí â ãîëåìèòå ãðàäîâå è ïðîìèøëåíèòå ðàéîíè - Íþ Éîðê, Íþ Äæúðñè, Äåòðîéò, Áàëòèìîð, Áîñòúí, Ïîðòñìóò - íàâñÿêúäå èìàõà êëîíîâå. Îïèòàõà äà ñå îðãàíèçèðàò è â Ìåéí, íî ñàìî â Äåðè ïîñòèãíàõà íÿêàêúâ óñïåõ. Å, çà èçâåñòíî âðåìå èìàõà ñîëèäíà ãðóïà è â Ëþèñòúí - ãîðå-äîëó ïî âðåìå íà ïîæàðà â "×åðíîòî ïåòíî" - îáà÷å òàì íå ñå ïëàøåõà ìíîãî-ìíîãî, ÷å ÷åðíèòå ùåëè äà èì èçíàñèëÿò æåíèòå èëè äà èì îòíåìàò ðàáîòàòà, ùîòî è ÷åðíè êàæè-ðå÷è íå áÿõà âèäåëè ïî îíèÿ ìåñòà. Äàëå÷ ïîâå÷å ãè òðåâîæåõà ñêèòíèöèòå, ëóìïåíèòå è îïàñíîñòòà îò îáåäèíåíèå ìåæäó "ãëàäíàòà àðìèÿ" è "ïàðöàëèâàòà êîìóíèñòè÷åñêà ñãàí", êàêòî íàðè÷àõà âñè÷êè áåçðàáîòíè. Ïðèñòèãíåõà ëè ïîäîáíè õîðà â Ëþèñòúí, Ëåãèîíúò ìîìåíòàëíî ãè ïðîïúæäàøå îò ãðàäà. Ïîíÿêîãà èì òúï÷åõà ãàùèòå ñ îòðîâåí áðúøëÿí. Äðóã ïúò èì ïàëåõà ðèçèòå. À â Äåðè ñ Ëåãèîíà áå ñâúðøåíî ñëåä ïîæàðà â "×åðíîòî ïåòíî". Ñúâñåì ñå áÿõà ðàçïàñàëè, ðàçáèðàø. Êàêòî ñòàâà ïîíÿêîãà â òîçè ãðàä.
Òîé ïîìúë÷à, ïóñêàéêè îò ëóëàòà ñè îáëà÷åòà äèì.
- Ñÿêàø Ëåãèîíúò çà áÿëà íðàâñòâåíîñò å áèë ïðîñòî ñåìåíöå ïî âÿòúðà, Ìèêè, è òúêìî â Äåðè ñåìåòî å íàìåðèëî ïëîäîðîäíà ïî÷âà. Òóêàøíèÿò êëîí ñè áåøå òèïè÷åí áîãàòàøêè êëóá. Ñëåä ïîæàðà îíèÿ ïðîñòî ïðèáðàõà ÷àðøàôèòå è âçåõà âçàèìíî äà ñå ëúæàò, ÷å âñè÷êî å ìèíàëî-çàìèíàëî. - Ñåãà â ãëàñà ìó ñå ïðîêðàäâàøå çëîáíî ïðåçðåíèå è ìàéêà ìè òðåâîæíî íàäèãíà ãëàâà. - Â êðàÿ íà êðàèùàòà, êîè áÿõà óáèòèòå? Îñåìíàéñåò ÷åðíè âîéíèöè, ÷åòèðèíàéñåò èëè ïåòíàéñåò ãðàäñêè íåãðè, ÷åòèðèìà ìóçèêàíòè îò íåãúðñêè äæàçáàíä... è äâàéñåò-òðèéñåò îòðåïêè, äåòî äðóãàðóâàò ñ ÷åðíèòå. ×óäî ãîëÿìî!
- Óèë - òèõî ñå îáàäè ìàéêà ìè. - Ñòèãà òîëêîâà.
- Íå - âúçðàçèõ àç. - Èñêàì äà ÷óÿ âñè÷êî!
- Íàáëèæàâà âðåìå äà ñè ëÿãàø, Ìèêè - êàçà òàòå è ðàçðîøè êîñàòà ìè ñ åäðàòà ñè, ìàçîëåñòà ðúêà. - Èñêàì ñàìî äà òè êàæà îùå íåùî, ìàêàð ÷å íå âÿðâàì äà ãî ðàçáåðåø, çàùîòî íå çíàì äàëè è àç ãî ðàçáèðàì. Êîëêîòî è ñòðàøíî äà å îíîâà, êîåòî ñå ñëó÷è â "×åðíîòî ïåòíî"... ìèñëÿ, ÷å âñúùíîñò íå áåøå çàðàäè ÷åðíàòà íè êîæà. Íèòî äîðè çàòîâà, ÷å "Ïåòíîòî" áåøå çàä Çàïàäíèÿ áóëåâàðä, êúäåòî îùå îò îíèÿ âðåìåíà æèâååõà áîãàòèòå áåëè ñåìåéñòâà. Íå âÿðâàì, ÷å Ëåãèîíúò çà áÿëà íðàâñòâåíîñò ïðîöúôòÿâàøå â Äåðè ñàìî çàùîòî òóêàøíèòå õîðà ìðàçÿò íåãðèòå è ñêèòíèöèòå ïîâå÷å, îòêîëêîòî íàïðèìåð õîðàòà â Ïîðòëàíä, Ëþèñòúí èëè Áðóíñóèê. Çà âñè÷êî å âèíîâíà ïî÷âàòà. Ñÿêàø çëîòî è ñòðàäàíèåòî íàìèðàò æèçíåíè ñîêîâå â ïî÷âàòà íà òîçè ãðàä. Ãîäèíà ïîäèð ãîäèíà ñòèãàì âñå äî ñúùàòà ìèñúë. Íå çíàì çàùî ñòàâà òàêà... íî çíàì, ÷å å èñòèíà. Îáà÷å òóê ñå íàìèðàò äîáðè õîðà, íàìèðàõà ñå è ïî-ðàíî. Íà ïîãðåáåíèåòî ñëåä ïîæàðà äîéäîõà õèëÿäè - äîéäîõà íå ñàìî çàðàäè áåëèòå, íî è çàðàäè ÷åðíèòå. Ìàãàçèíèòå ñå çàòâîðèõà ïî÷òè çà öÿëà ñåäìèöà. Â áîëíèöàòà ëåêóâàõà ïîñòðàäàëèòå áåçïëàòíî. Èìàøå êîøíèöè ñ ïðîäóêòè, èìàøå èñêðåíè ñúáîëåçíîâàòåëíè ïèñìà. Õîðàòà ïðîòÿãàõà ðúöå äà ïîìîãíàò. Ïî îíîâà âðåìå ñðåùíàõ íàé-äîáðèÿ ñè ïðèÿòåë, Äþè Êîíðîé. Çíàåø ãî, áÿë å êàòî ñìåòàíîâ ñëàäîëåä, íî çà ìåíå å êàòî áðàò. Ïîìîëè ëè ìå, ãîòîâ ñúì íà ñìúðò äà òðúãíà çàðàäè íåãî, è ìàêàð ÷å ÷óæäàòà äóøà å òàéíà çàä ñåäåì ïå÷àòà, âÿðâàì, ÷å è òîé áè óìðÿë çàðàäè ìåí, àêî ñå íàëîæè... Å, òàêà èëè èíà÷å, êîëêîòî áÿõìå îñòàíàëè ñëåä ïîæàðà, íè ðàçïðàòèõà ïî äðóãè ÷àñòè, êàòî ÷å â àðìèÿòà ñå ñðàìóâàõà îò íàñ... è ñèãóðíî òúé ñè å áèëî. Àç ïîïàäíàõ âúâ Ôîðò Õóä è îñòàíàõ òàì øåñò ãîäèíè. Òàì ñðåùíàõ ìàéêà òè è ñå îæåíèõìå â Ãàëâåñòúí, ïðè ðîäèòåëèòå é. Íî ïðåç âñè÷êèòå òèÿ ãîäèíè Äåðè íå ìè èçëèçàøå îò óìà. È ñëåä âîéíàòà äîâåäîõ ìàéêà òè òóê. Ïîñëå ñå ðîäè òè. Òàêà ñè æèâååì - èìà-íÿìà íà ïåò êèëîìåòðà îò ìÿñòîòî, êúäåòî áåøå "×åðíîòî ïåòíî" ïðåç 1930 ãîäèíà. À ñåãà, þíàê, ìèñëÿ, ÷å òè å âðåìå çà ëÿãàíå.
- Èñêàì äà ìè ðàçêàæåø çà ïîæàðà! - âèêíàõ àç. - Ðàçêàæè ìè, òàòå!
À òîé ìè õâúðëè îíçè ñòðîã è íàâúñåí ïîãëåä, îò êîéòî âèíàãè ìëúêâàõ... ìîæå áè çàùîòî ðÿäêî ãî âèæäàõ òàêúâ. Èíà÷å òàòå ñè áåøå âåñåëÿê ïî äóøà.
- Òàÿ èñòîðèÿ íå å çà äåöà - êàçà òîé. - Äðóã ïúò, Ìèêè. Êàòî ïîõîäèì ïî áåëèÿ ñâÿò îùå íÿêîÿ ãîäèíêà.
Âñúùíîñò õîäèõìå ïî áåëèÿ ñâÿò öåëè ÷åòèðè ãîäèíè, ïðåäè äà óçíàÿ êàêâî ñå å ñëó÷èëî ïðåç îíàÿ íîù â "×åðíîòî ïåòíî", à òîãàâà äíèòå íà áàùà ìè âå÷å áÿõà ïðåáðîåíè. Ðàçêàçà ìè èñòîðèÿòà, ïðîñíàò âúðõó áîëíè÷íîòî ëåãëî è çàìàÿí îò áîëêîóñïîêîÿâàùè ëåêàðñòâà. Îò âðåìå íà âðåìå ñå óíàñÿøå è ãóáåøå âðúçêà ñ ðåàëíîñòòà, à â óòðîáàòà ìó ðàêúò ðàñòåøå íåóìîðíî è áúðçàøå äà ãî èçÿäå æèâ.


                                      26 ôåâðóàðè 1985
Ïðî÷åòîõ ïîñëåäíèòå çàïèñêè â òîçè áåëåæíèê è íåíàäåéíî ñå ðàçðèäàõ çà òàòêî, êîéòî ëåæè â ãðîáà âå÷å îò äâàéñåò è òðè ãîäèíè. Ñïîìíÿì ñè áåçóòåøíàòà ñêðúá ïî íåãî - òÿ òðàÿ ïî÷òè äâå ãîäèíè. À êîãàòî ïðåç 1965 çàâúðøèõ ãèìíàçèÿòà, ìàìà ìå ïîãëåäíà è êàçà: "Êàê ùåøå äà ñå ãîðäåå áàùà òè!". Äúëãî ïëàêàõìå ïðåãúðíàòè è òîãàâà ñè ïîìèñëèõ, ÷å òîâà å êðàÿò, ÷å íàé-ñåòíå ïðèêëþ÷âàìå áåçêðàéíîòî ìó ïîãðåáåíèå ñ òèÿ êúñíè ñúëçè. Íî çíàå ëè íÿêîé êîëêî ìîæå äà òðàå ñêðúáòà? Íå å ëè âúçìîæíî äàæå òðèäåñåò, ÷åòèðèäåñåò ãîäèíè ïîäèð ãèáåëòà íà äåòå, áðàò èëè ñåñòðà äà ñå ñúáóäèø ïîñðåä íîù è äà ñè ìèñëèø çà ïîêîéíèêà ñúñ ñúùîòî îïóñòîøàâàùî ÷óâñòâî, ÷å ìÿñòîòî ìó íèêîãà íÿìà äà áúäå çàïúëíåíî... ìîæå áè äîðè è ñëåä òâîÿòà ñìúðò?
Ïðåç 1937 ãîäèíà áàùà ìè íàïóñíàë âîåííàòà ñëóæáà ñ èíâàëèäíà ïåíñèÿ. Ïî îíîâà âðåìå àðìèÿòà âå÷å áèëà ñðàâíèòåëíî áîåñïîñîáíà; êàêòî ìè êàçà âåäíúæ, è ñ ïîëîâèí îêî ñå âèæäàëî, ÷å ñêîðî îðúäèÿòà ùå íàïóñíàò àðñåíàëèòå. Ìåæäóâðåìåííî òîé óñïÿë äà ñïå÷åëè ñåðæàíòñêè íàøèâêè, íî ïúê çà ñìåòêà íà òîâà çàãóáèë ïî÷òè öÿëîòî ñè ëÿâî õîäèëî, êîãàòî ïîñðàí îò ñòðàõ íîâîáðàíåö äðúïíàë õàëêàòà íà ðú÷íà ãðàíàòà è âìåñòî äà ÿ ìåòíå âçåë, ÷å ÿ èçòúðâàë. Áîìáàòà ñå òúðêóëíàëà ïðåä áàùà ìè è èçáóõíàëà - òîé êàçâàøå, ÷å çâóêúò íàïîìíÿë ñðåäíîùíà êàøëèöà.
Îáó÷åíèåòî íà òèÿ íÿêîãàøíè âîéíèöè ñå ïðîâåæäàëî ñ êàëïàâî ñíàðÿæåíèå - îðúæèÿòà èëè ñå îêàçâàëè äåôåêòíè, èëè ïúê áèëè ëåæàëè òîëêîâà äúëãî èç ðàçíè ïîëóçàáðàâåíè ñêëàäîâå, ÷å âå÷å çà íèùî íå ñòàâàëè. Ïàòðîíèòå íå ãúðìÿëè, à àêî ãðúìíåëè, ÷åñòî ðàçöåïâàëè öåâèòå íà ïóøêèòå. Òîðïåäàòà îòêàçâàëè äà òðúãíàò íàêúäåòî ãè èçñòðåëâàò, à êãàòî óëó÷âàëè öåëòà, íå èçáóõâàëè. Ñóõîïúòíèòå è ôëîòñêèòå âîåííîâúçäóøíè ñèëè áèëè âúîðúæåíè ñúñ ñàìîëåòè, ÷èèòî êðèëå ñå îòêúñâàëè ïðè ïî-ãðóáè÷êî êàöàíå, à âåäíúæ ÷åòîõ, ÷å ïðåç 1939 ãîäèíà â Ïåíàñêîëà åäèí òèëîâàê îòêðèë ñòîòèöè àðìåéñêè êàìèîíè, êîèòî íå ìîæåëè äà ïîòåãëÿò, çàùîòî õëåáàðêèòå èì áèëè èçÿëè ãóìåíèòå ìàðêó÷è è âåíòèëàòîðíèòå ðåìúöè.
Òúé ÷å æèâîòúò è òÿëîòî íà áàùà ìè (âêëþ÷èòåëíî è îíàÿ ÷àñò, êîÿòî ïî-ñåòíå ñå ïðåâúðíàëà âúâ âàøèÿ ïîêîðåí ñëóãà Ìàéê Õåíëúí) áèëè ñïàñåíè áëàãîäàðåíèå íà äâà ôàêòîðà - êàëïàâîòî ñíàðÿæåíèå è íåêàäúðíàòà àðìåéñêà áþðîêðàöèÿ. Ãðàíàòàòà èçáóõíàëà ñëàáî è ìó ðàçêúñàëà ñàìî õîäèëîòî âìåñòî äà ãî íàïðàâè íà ïàðöàëè ÷àê äî êëþ÷èöèòå.
Èíâàëèäíàòà ïåíñèÿ ìó ïîçâîëèëà äà ñå îæåíè çà ìàéêà ìè åäíà ãîäèíà ïî-ðàíî îò ïðåäâèäåíîòî. Îòíà÷àëî äâàìàòà íå ïîòåãëèëè çà Äåðè; ïðåìåñòèëè ñå â Õþñòúí, êúäåòî ðàáîòèëè çà âîåííàòà ïðîìèøëåíîñò äî 1945 ãîäèíà. Áàùà ìè ñòàíàë ìàéñòîð âúâ ôàáðèêà çà àâèîáîìáè. Ìàéêà ìè ðàáîòåëà â øëîñåðñêè öåõ. Íî êàêòî ìè áå êàçàë òàòå â îíçè ðàçãîâîð, ìèñúëòà çà Äåðè "íå ìó èçëèçàëà îò óìà". À äíåñ ñå ïèòàì äàëè îíàÿ ñëÿïà ñèëà íå å äåéñòâóâàëà è òîãàâà, äàëè íå ãî å ïðèâëè÷àëà íàçàä, òà äà ìîãà äà çàåìà ìÿñòîòî ñè â äåòñêèÿ êðúã ñðåä Ïóùèíàêà ïðåç äàëå÷íàòà àâãóñòîâñêà âå÷åð. Àêî ãðàìàäíèòå êîëåëà íà âñåëåíàòà ñà äîáðå ðåãóëèðàíè, òî äîáðîòî âèíàãè òðÿáâà äà óðàâíîâåñÿâà çëîòî... àëà è äîáðîòî ìîæå äà áúäå óæàñíî.
Áàùà ìè ñå áèë àáîíèðàë çà "Äåðè íþç". Ðåäîâíî ïðåãëåæäàë îáÿâèòå çà ïðîäàæáà íà èìîòè. Äâàìàòà èìàëè äîñòà ñïåñòåíè ïàðè. Íàêðàÿ îòêðèë ôåðìà çà ïðîäàí, êîÿòî èçãëåæäàëà ìíîãîîáåùàâàùà... ïîíå íà õàðòèÿ. Ïîòåãëèëè îò Òåêñàñ ñ àâòîáóñ íà "Òðåéëóåéñ", îãëåäàëè èìîòà è ãî êóïèëè îùå ñúùèÿ äåí. Ïúðâà îáëàñòíà òúðãîâñêà áàíêà â Ïåíîáñêîò èçäàëà íà áàùà ìè äåñåòãîäèøíà èïîòåêà è òúé íàøèòå ñå çàñåëèëè â Äåðè.
- Îòíà÷àëî èìàõìå ïðîáëåìè - ðàçêàçà ìè âåäíúæ òàòå. - Íÿêîè õîðà íå èñêàõà íåãðè èç îêîëíîñòèòå. Çíàåõìå, ÷å ùå å òàêà - íå áÿõ çàáðàâèë çà "×åðíîòî ïåòíî" - çàòîâà ïðîñòî ñå ñíèøèõìå äà ïîèç÷àêàìå. Ìèíàâàùèòå õëàïåòà çàìåðÿõà ïðîçîðöèòå ñ êàìúíè è áèðåíè êóòèè. Ñèãóð ïîíå äâàéñåò ñòúêëà èìà äà ñúì ñìåíèë ïðåç ïúðâàòà ãîäèíà. Ïúê è äå äà áÿõà ñàìî õëàïåòàòà. Åäíà ñóòðèí êàòî ñòàíàõìå, íà êîêîøàðíèêà âèäÿõìå íàäðàñêàíà ñâàñòèêà è âñè÷êè ïèëåòà áÿõà èçìðåëè. Íÿêîé èì áåøå òóðèë îòðîâà â õðàíèëêèòå. Îò òîãàç âå÷å è íå ïîìèñëèõ çà ïèëåòà. Îáà÷å îáëàñòíèÿò øåðèô - â îíèÿ äíè Äåðè áåøå ìàëêî ãðàä÷å è íÿìàøå ïàðè çà ïîëèöåéñêè íà÷àëíèê - çàõàïà çäðàâî òàÿ èñòîðèÿ è ìíîãî òðóä õâúðëè äà ÿ ðàçíèùè. Åé-òàêâèç õîðà èìàì ïðåäâèä, Ìèêè, êàòî òè êàçâàì, ÷å èìà è äîáðî, è ëîøî. Øåðèôà Ñúëèâàí íå ãî èíòåðåñóâàøå äàëè êîæàòà ìè å ÷åðíà è êîñàòà êúäðàâà. Äîéäå â ãðàäà ïåò-øåñò ïúòè, ðàçïðèêàçâà ñå ñ õîðàòà è íàêðàÿ îòêðè êîé ãî å ñòîðèë. È êîé ìèñëèø, ÷å áåøå? Õà ïîçíàé îò òðè îïèòà!
- Íå çíàì - êàçàõ àç.
Áàùà ìè ñå ðàçñìÿ äî ñúëçè. Ïîñëå èçâàäè îãðîìíà áÿëà êúðïà è ñè èçáúðñà î÷èòå.
- Àìè ÷å Áú÷ Áàóúðñ, êîé äðóã? Áàùàòà íà ìîì÷åòî, äåòî ðàçïðàâÿø, ÷å áèëî íàé-ãîëåìèÿò ïîáîéíèê â ó÷èëèùå. Îò ãîâíî ôúøêèÿ ñå ðàæäà.
- Íÿêîé ìîì÷åòà â ó÷èëèùå ðàçïðàâÿò, ÷å áàùàòà íà Õåíðè å ñìàõíàò - ðåêîõ àç.
Àêî íå ãðåøà, ïî îíîâà âðåìå áÿõ â ÷åòâúðòè êëàñ - âúâ âñåêè ñëó÷àé áÿõ èçêàðàë â ó÷èëèùå äîñòàòú÷íî âðåìå, çà äà èçïèòàì íåâåäíúæ âúðõó ñîáñòâåíèÿ ñè çàäíèê øóòîâåòå íà Õåíðè Áàóúðñ... à êàòî ñå ïîðàçìèñëÿ, ìàé ïîâå÷åòî ñè ïîçíàíèÿ çà îñêúðáèòåëíèòå ñèíîíèìè íà äóìàòà "íåãúð" ñúì óñâîèë â íà÷àëíîòî ó÷èëèùå îò óñòàòà íà Õåíðè.

- Ïðàâî äà ñè êàæà - ðå÷å áàùà ìè, - ìîæå è äà èìà íåùè÷êî âÿðíî â õîðñêèòå ïðèêàçêè, ÷å Áú÷ Áàóúðñ å ñìàõíàò. Ðàçïðàâÿò, ÷å ìó õëîïà äúñêàòà îòêàêòî ñå çàâúðíàë ñëåä âîéíàòà â Òèõèÿ îêåàí. Ñëóæèë òàì â ìîðñêàòà ïåõîòà. Êàêòî è äà å, øåðèôúò ãî ïðèáðà, à Áú÷ ñå ðàçâèêà, ÷å öÿëàòà ðàáîòà áèëà íàãëàñåíà îò ðàçíè íåãðîëþáöè. Ùÿë äà îñúäè âñè÷êè. Ñèãóðíî è ñïèñúê ñè áåøå ïðèãîòâèë - äúëúã ïîíå îòòóê äî Óè÷úì ñòðèéò. Íå çíàì äàëè èìàøå ïîíå åäèí ÷èôò äîëíè ãàùè ñúñ çäðàâî äúíöå, àìà ùåøå äà ñúäè ìåí, øåðèôà Ñúëèâàí, îáùèíà Äåðè, îêðúã Ïåíîáñêîò è Áîã çíàå îùå êîãî. À êàêâî å ñòàâàëî ïî-íàòàòúê... å, íå ìîãà äà ñå çàêúëíà, ÷å å èñòèíà, íî ïîíå òúé ãî ÷óõ îò Äþè Êîíðîé. Äþè ðàçïðàâÿ, ÷å øåðèôúò îòèøúë äà ïîñåòè Áú÷ â áàíãîðñêèÿ çàòâîð. È ìó ðåêúë:
"Ñåãà ñè çàòâàðÿé óñòàòà è ñëóøàé, Áú÷. Îíçè ÷åðåí ìîìúê íå èñêà äà ïîäàâà îïëàêâàíå. Íå èñêà äà òå ïðàùà â Øîóøàíê, èñêà ñè ñàìî ïàðèòå çà ïèëåòàòà. Ñïîðåä íåãî äâåñòà äîëàðà ùå ñâúðøàò ðàáîòà."
Áú÷ ðåêúë íà øåðèôà äà ñè ïúõíå òèÿ äâåñòà äîëàðà òàì äå ñëúíöåòî íå ãðåå, à øåðèôúò Ñúëèâàí ìó îòâúðíàë:
"×óâàë ñúì, ÷å â Øîóøàíê èìàëî öåõ çà ïðåðàáîòêà íà ëèìîíè è êàòî ïîðàáîòèø òàì åäíà-äâå ãîäèíêè, åçèêúò òè ñòàâàë çåëåí êàòî ëèìîíîâà áëèçàëêà. Èçáèðàé ñåãà. Èëè äâåñòà äîëàðà, èëè äâå ãîäèíè ùå áåëèø ëèìîíè. Êîå òè õàðåñâà ïîâå÷å?"
"Íèòî åäèí ñúä â Ìåéí - âèêíàë Áú÷ - íÿìà äà ìå îñúäè çàðàä ïèëöèòå íà íÿêàêâà ñè ÷åðíà ìóòðà."
"Çíàì" - ðåêúë Ñúëèâàí.
"Àìè êàòî å òúé, êàêâè ãè äðúíêàø, çà Áîãà?" - çàïèòàë Áú÷.
"Ñúáóäè ñå áå, Áú÷! Íÿìà äà òå îñúäÿò çà óòðåïàíèòå ïèëöè, àìà íåïðåìåííî ùå òå ïðèáåðàò íà òîïëî çàðàäè ñâàñòèêàòà, äåòî ñè ÿ íàäðàñêàë íà êîêîøàðíèêà."
Äþè ðàçïðàâÿ, ÷å Áú÷ çÿïíàë è ìëúêíàë, à Ñúëèâàí ñè òðúãíàë è ãî îñòàâèë äà ðàçìèøëÿâà. Ñëåä òðè äíè Áú÷ ñå ïîÿâè êðîòúê-êðîòúê è ðå÷å íà áðàò ñè, îíçè äåòî äâå ãîäèíè ïî-êúñíî îòèäå ïèÿí íà ëîâ è çàìðúçíà â ãîðàòà, äà ìó ïðîäàäå íîâè÷êèÿ Ôîðä-Ìåðêþðè, êóïåí ñ ïàðèòå îò âîåííàòà ñëóæáà. Ïîëó÷èõ ñè àç äâåñòàòà äîëàðà, à Áú÷ ñå çàêëå äà ìè ïàëíå êúùàòà. Îáèêàëÿøå è ãî ðàçïðàâÿøå íà âñè÷êèòå ñè ïðèÿòåëè. Ñ îñòàòúêà îò ïàðèòå ñè áåøå êóïèë åäèí âåõò äîâîåíåí Ôîðä. Âåäíúæ ãî çàñÿêîõ ñ ìîÿ ïèêàï íà Óè÷úì ñòðèéò êðàé æåëåçîïúòíîòî äåïî è èçâàäèõ Óèí÷åñòúðà.
"Ñëóøàé, ïðèÿòåë - âèêàì, - ïëàìíå ëè íåùî êúì ìîÿ äîì, äà çíàåø, ÷å åäèí ëîø íåãúð ùå òå ïîãíå ñ òàÿ ïóøêà."
"Íÿìàø ïðàâî äà ìè ãîâîðèø òúé, ÷åðíà ìóòðî - ðå÷å òîé, àìà åäâà ìó ðàçáèðàõ ïðèêàçêàòà, ùîòî ñå áåøå ðàçïåíèë îò ÿä è ñòðàõ. - Îòðåïêà êàòî òåá íÿìà ïðàâî äà ãîâîðè òúé ñ áåëèÿ ÷îâåê."
Äîáðå äå, àìà íà ìåí ìè áåøå ïèñíàëî îò öÿëàòà ðàáîòà, Ìèêè. À ïúê ñè çíàåõ, ÷å àêî íå ãî ñòðåñíà òîãàâà, âå÷å íÿìà îòúðâàíå. Íàîêîëî íÿìàøå æèâà äóøà. Áðúêíàõ â êàáèíàòà íà Ôîðäà è ãî ñãðàá÷èõ çà êîñàòà. Ïîäïðÿõ ïðèêëàäà íà Óèí÷åñòúðà âúðõó êàèøà ñè è ìó ïúõíàõ äóëîòî òî÷íî ïîä áðàäàòà. Ïîñëå ðåêîõ:
"×óÿ ëè òå îùå âåäíúæ äà ìå íàðå÷åø ÷åðíà ìóòðà èëè îòðåïêà, ùå òè ïîëåïíå ìîçúêúò ïî ñåäàëêèòå. È ìè ïîìíè äóìàòà, Áú÷: ñàìî íåùî äà ïëàìíå êðàé ìîÿ äîì, ïîãâàì òå ñ ïóøêàòà è îêîòî ìè íÿìà äà ìèãíå. Ïúê ïîêðàé òåá ìîæå äà ñè èçïàòÿò æåíà òè, äå÷óðëèãàòà è íåïðîêîïñàíèÿò òè áðàò. Ïèñíà ìè."
Òîãàç âå÷å òîé ñå ðàçïëàêà è ïî-ãðîçíà ãëåäêà îò òóé íå ñúì âèæäàë ïðåç æèâîòà ñè.
"Ãëåäàé ñåãà êàêâî äîæèâÿõìå - âèêà. - Íÿêàêâà ñè ÷åð... íÿêàêâà ñè îòðåï... íÿêàêúâ ñè òèï äà çàïëàøâà òðóäîâèÿ ÷îâåê ñ ïóøêà íà ïúòÿ ïîñðåä áÿë äåí."
"Äà, àäñêè çëå å òðúãíàë òîÿ Áîæè ñâÿò ùîì ñå ñëó÷âàò òàêâèç ðàáîòè - ñúãëàñèõ ñå àç. - Àìà êàðàé äà âúðâè. Âàæíîòî å ñåãà äà ìè êàæåø ðàçáðàõìå ëè ñå èëè èñêàø äà óçíàåø êàê ñå äèøà ïðåç ÷åëîòî?"
Òîé ðå÷å, ÷å ñìå ñå ðàçáðàëè è ïîâå÷å íåïðèÿòíîñòè ñ Áú÷ Áàóúðñ íå ñúì èìàë, àêî íå ñå áðîè ñìúðòòà íà òâîåòî êó÷å ×èïñ, îáà÷å çà êó÷åòî íÿìàì äîêàçàòåëñòâà. Ìîæå ïúê äà å èçÿëî îòðîâíà ïðèìàìêà èëè íåùî ïîäîáíî.
Îò îíçè äåí âå÷å ìîæåõìå ñïîêîéíî äà ñè âúðâèì ïî ïúòÿ è êàòî ñå îãëåæäàì íàçàä ñåãà, çà íèùî íå ñúæàëÿâàì. Õóáàâ íè áåøå æèâîòúò òóê, à êîëêîòî äî òóé, ÷å ïîíÿêîãà ñúíóâàì êîøìàðè çà îíçè ïîæàð... å, íå ìîæå ÷îâåê äà èìà íîðìàëåí æèâîò, áåç äà ñè ñïå÷åëè íÿêîé è äðóã êîøìàð.


                                     28 ôåâðóàðè 1985
Âå÷åîò íÿêîëêî äíè ñúì ñåäíàë äà ïèøà èñòîðèÿòà íà ïîæàðà â "×åðíîòî ïåòíî" êàêòî ÿ ÷óõ îò áàùà ñè è âñå íå ñòèãàì äî íåÿ. Àêî íå ãðåøà, åäèí îò ãåðîèòå âúâ "Âëàñòåëèíúò íà ïðúñòåíèòå" áåøå êàçàë, ÷å "âñåêè ïúò âîäè êúì äðóãè ïúòèùà"; ÷å ìîæåø äà òðúãíåø ïî íàé-îáèêíîâåíàòà ïúòå÷êà îò òâîÿ äîì äî òðîòîàðà, à òÿ èçâåäíúæ äà òå îòâåäå... êúäåòî è äà áèëî. Ñúùîòî å è ñ ðàçêàçèòå. Åäèíèÿò âîäè êúì äðóã, ïîñëå êúì òðåòè, ÷åòâúðòè; ìîæå äà òå èçâåäàò òàì, íàêúäåòî ñè òðúãíàë, íî ìîæå è äà òå ïðàòÿò â ñúâñåì äðóãà ïîñîêà. À â êðàéíà ñìåòêà ãëàñúò íà ðàçêàçâà÷à ìîæå äà ñå îêàæå ïî-âàæåí îò ñàìèòå èñòîðèè.
Äà, íåñúìíåíî ñè ñïîìíÿì íåãîâèÿ ãëàñ - ãëàñà íà áàùà ìè, ãëóõ è áàâåí, èçïúñòðåí îò âðåìå íà âðåìå ñ âåñåëî êèñêàíå èëè áóðåí ñìÿõ. Ñïîìíÿì ñè êàê ìëúêâàøå çà äà çàïàëè ëóëàòà, äà ñè èçäóõà íîñà èëè äà îòñêî÷è äî õëàäèëíèêà çà êóòèÿ áèðà "Íàðàíãàíñåò" (íàðè÷àøå ÿ "àìàí ãàíñåò"). Òîçè ãëàñ, êîéòî ñå å ïðåâúðíàë çà ìåíå âúâ âúïëúùåíèå íà âñè÷êè äðóãè ãëàñîâå, â ãëàñ íà ãîäèíèòå, â ãëàñ íà ñàìîòî ãðàä÷å - àëà íå å ñúõðàíåí íèòî â çàïèñêèòå íà Àéâèñ, íèòî â îñêúäíèòå êíèãè çà Äåðè... íèòî äîðè â ñîáñòâåíèòå ìè ìàãíèòîôîííè ëåíòè.
Ãëàñúò íà áàùà ìè.
Ñåãà å äåñåò âå÷åðòà, çàòâîðèõ áèáëèîòåêàòà ïðåäè ÷àñ, à íàâúí ñå å ðàçáóøóâàëà âèåëèöà. ×óâàì êàê ñèòíèòå ñíåæíè êðèñòàë÷åòà äðàñêàò ïî ïðîçîðöèòå íà ÷èòàëíÿòà è ñòúêëàòà íà êîðèäîðà êúì äåòñêèÿ îòäåë. ×óâàì è äðóãè çâóöè - òèõè÷êî ïîñêðúöâàíå è òðîïîëåíå èçâúí ñâåòëèÿ êðúã, â êîéòî ñúì ñåäíàë äà ïèøà òèÿ ðåäîâå ïî æúëòèòå ñòðàíèöè íà áåëåæíèêà. Íàé-îáèêíîâåíè çâóöè íà óëÿãàùà ñòàðà ñãðàäà, êàçâàì ñè àç... àëà ñå ïèòàì äàëè ñúì ïðàâ. È ñå ïèòàì îùå íåùî - äàëè òàçè âå÷åð íåéäå èç âèåëèöàòà íå áðîäè êëîóí ñ áàëîí÷åòà â ðúêàòà.
Å, íÿìà çíà÷åíèå. Ìèñëÿ, ÷å íàé-ñåòíå ñå äîáðàõ äî ïîñëåäíèÿ ðàçêàç íà ìîÿ áàùà. Èçñëóøàõ ãî â áîëíè÷íàòà ñòàÿ, ñàìî øåñò ñåäìèöè ïðåäè íåãîâàòà ñìúðò.
Âñåêè äåí ñëåä ó÷èëèùå äâàìàòà ñ ìàìà õîäåõìå íà ñâèæäàíå, à âå÷åð îòñêà÷àõ äî áîëíèöàòà ñàì. Ìàìà íå ìîæåøå äà èäâà ïî äâà ïúòè, èìàøå ñè êóï ðàáîòà ó äîìà, íî äúðæåøå ïîíå àç äà ãî íàâåñòÿâàì. Ïúòóâàõ äîòàì ñ êîëåëîòî. Áÿõà ìèíàëè ÷åòèðè ãîäèíè ñëåä óáèéñòâàòà, íî ìàìà íå äàâàøå è äà ïðîäóìàì çà àâòîñòîï.
Òåæêè áÿõà òèÿ øåñò ñåäìèöè çà åäíî ïåòíàéñåòãîäèøíî ìîì÷å. Îáè÷àõ áàùà ñè, íî ìàëêî ïî ìàëêî íàìðàçèõ âå÷åðíèòå ñâèæäàíèÿ - íåòúðïèìî ìè áå äà ãî ãëåäàì êàê êðåå è ñå ñìàëÿâà, êàê â ëèöåòî ìó ñå âðÿçâàò âñå ïî-äúëáîêî áðú÷êèòå íà ñòðàäàíèåòî. Òîé ñå ìú÷åøå äà íå ïëà÷å, íî ïîíÿêîãà íå èçäúðæàøå. À íîùòà ìå çàâàðâàøå íà ïúò êúì äîìà, òîãàâà ïàê ïî÷âàõ äà ñè ìèñëÿ çà ëÿòîòî íà ïåòäåñåò è îñìà è íå ñìååõ äà ñå îçúðíà, çàùîòî ìîæåõ äà âèäÿ êëîóíà... èëè âúðêîëàêà... èëè ìóìèÿòà íà Áåí... èëè ìîÿòà ïòèöà. Íî íàé-ìíîãî ñå áîÿõ, ÷å ïîä êàêâàòî è ôîðìà äà ñå ÿâè, ùå èìà ñúñèïàíîòî îò ðàêà ëèöå íà òàòêî. Çàòîâà âúðòÿõ ïåäàëèòå ñ âñå ñèëà áåç äà îáðúùàì âíèìàíèå íà áåñíèòå óäàðè íà ñúðöåòî è êîãàòî ñå ïðèáèðàõ çà÷åðâåí, ïîòåí è çàäúõàí, ìàìà êàçâàøå:
- Çàùî êàðàø òîëêîâà áúðçî, Ìèêè? Ùå ñå ïîáîëååø.
- Èñêàõ äà ñå ïðèáåðà ïî-ñêîðî, òà äà òè ïîìîãíà - îòâðúùàõ àç, à òÿ ìå ïðåãðúùàøå è êàçâàøå, ÷å ñúì äîáðî ìîì÷å.
Äåí ïîäèð äåí ìè ñòàâàøå âñå ïî-òðóäíî äà èçìèñëÿì çà êàêâî äà ãîâîðÿ ñ áàùà ñè. Äîêàòî êàðàõ êúì ãðàäà, äèðåõ èç ïàìåòòà ñè òåìè çà ðàçãîâîð è ñ óæàñ ñè ïðåäñòàâÿõ ìèãà, êîãàòî âå÷å íÿìà äà èìàìå êàêâî äà ñè êàæåì. Äåáíåùàòà ñìúðò ìå èçïúëâàøå ñ ãíÿâ è ñòðàõ... àëà è ñ ïðèòåñíåíèå; êàêòî òîãàâà, òàêà è äíåñ èìàì ÷óâñòâîòî, ÷å ùîì ÷îâåê ùå ñè îòèâà îò òîÿ ñâÿò, òðÿáâà ïîíå äà ñè èäå ïî-áúðçî. Ðàêúò íå ñàìî óáèâàøå áàùà ìè. Ñâåæäàøå ãî äî íàé-óíèçèòåëíî ñúñòîÿíèå.
Íèêîãà íå ãîâîðåõìå çà ðàêà. Â äúëãèòå ïàóçè ïîíÿêîãà ìè ñå ñòðóâàøå, ÷å ùå ñå íàëîæè äà ïîãîâîðèì çà áîëåñòòà, ÷å ïðîñòî íÿìà äà èìàìå äðóã èçáîð è ùå óâèñíåì ñ òàÿ åäèíñòâåíà òåìà êàêòî ñòàâà ñ äåöàòà â èãðà íà ñòîëîâå, êîãàòî ïèàíîòî ñïðå è âñè÷êè ìåñòà ñà âå÷å çàåòè. Îáçåìàøå ìå åäâà ëè íå îò÷àÿíèå è òðåñêàâî ñå ìú÷åõ äà èçìèñëÿ íåùî - êàêâîòî è äà áèëî! - ñàìî è ñàìî äà íå áúäåì ïðèíóäåíè äà ïðèçíàåì, ÷å íåùî ÷óäîâèùíî óíèùîæàâà ìîÿ òàòêî, êîéòî íÿêîãà õâàíàë Áú÷ Áàóúðñ çà êîñàòà, òèêíàë ìó ïîä áðàäàòà äóëîòî íà ïóøêàòà è çàïîâÿäàë íà Áú÷ äà ãî îñòàâè íà ìèðà. Èíàê ùÿõìå äà çàãîâîðèì çà áîëåñòòà, à ñòàíåøå ëè òîâà, ùÿõ äà ñå ðàçïëà÷à. Íÿìàøå äà ñå óäúðæà. À íà ïåòíàéñåò ãîäèíè çà ìåíå íàâÿðíî íÿìàøå íèùî ïî-ñòðàøíî è óíèçèòåëíî îò ìèñúëòà äà ñå ðàçïëà÷à ïðåä áàùà ñè.
Òúêìî ïî âðåìå íà åäíî îò òèÿ ñòðàøíè, áåçêðàéíè ìúë÷àíèÿ, ðåøèõ ïàê äà çàïèòàì çà ïîæàðà â "×åðíîòî ïåòíî". Ïðåç îíàÿ âå÷åð áÿõà íàòúïêàëè áàùà ìè ñ áîëêîóñïîêîÿâàùè ëåêàðñòâà, çàùîòî ñòðàäàíèÿòà ìó ñòàâàõà íåïîíîñèìè. Îò âðåìå íà âðåìå òîé ñå óíàñÿøå è òó ãîâîðåøå ÿñíî, òó ïðåìèíàâàøå íà îíçè íåðàçáðàí ñúíåí åçèê, êîéòî âèíàãè ìè å íàïîìíÿë çà òðîïè÷åñêè òðåñàâèùà. Ïîíÿêîãà çíàåõ, ÷å ðàçãîâàðÿ ñ ìåí, íî íà ìîìåíòè êàòî ÷å ìå îáúðêâàøå ñ áðàò ñè Ôèë. Çàïèòàõ ãî çà "×åðíîòî ïåòíî" áåç íÿêàêâà îïðåäåëåíà ïðè÷èíà; ìèñúëòà ïðîñòî èçíèêíà â ãëàâàòà ìè è àç ïîáúðçàõ äà ÿ ñãðàá÷à.
Ïîãëåäúò ìó ñå ïðîÿñíè è òîé ñå ïîóñìèõíà.
- Çíà÷è íå ñè ãî çàáðàâèë, à, Ìèêè?
- Íå, ñúð - îòâúðíàõ àç è ìàêàð ÷å íå áÿõ ñå ñåùàë çà "×åðíîòî ïåòíî" îò ãîäèíè, äîáàâèõ ñîáñòâåíèòå ìó äóìè: - Íå ìè èçëèçà îò óìà.
- Å, äîáðå, ùå òè ðàçêàæà ñåãà - ðå÷å òîé. - Íà ïåòíàéñåò ãîäèíè ñèãóðíî âå÷å ñè ãîëÿìî ìîì÷å, ïúê è ìàéêà òè ÿ íÿìà äà ìè çàïóøè óñòàòà. Òðÿáâà äà çíàåø âñè÷êî. Ïîíÿêîãà ñè ìèñëÿ, ÷å òàêàâà èñòîðèÿ ìîæåøå äà ñå ñëó÷è ñàìî â Äåðè - è òîâà ñúùî òðÿáâà äà ãî çíàåø. Çà äà ñå ïàçèø. Òóê êîìàé âèíàãè å èìàëî ïîäõîäÿùè óñëîâèÿ çà ïîäîáíè íåùà. Ùå ñå ïàçèø, íàëè, Ìèêè?
- Äà, ñúð.
- Äîáðå - êàçà òîé è îòïóñíà ãëàâà íàçàä. - Òàêà å äîáðå.
Ìèñëåõ, ÷å ïàê ñå óíàñÿ - áåøå çàòâîðèë î÷è - íî òîé çàãîâîðè îòíîâî:

- Êîãàòî áÿõ â òóêàøíàòà àðìåéñêà áàçà ïðåç 29-òà è 30-òà, çà ïîäîôèöåðèòå èìàøå êëóá íà õúëìà, êúäåòî å ñåãà Îáëàñòíèÿò êîëåæ. Òî÷íî çàä ëàâêàòà, îò êîÿòî ñè êóïóâàõìå "Ëúêè Ñòðàéê" ïî ñåäåì öåíòà ïàêåòà. Âñúùíîñò ñè áåøå îáèêíîâåíà ïîëóöèëèíäðè÷íà áàðàêà îò ãîôðèðàíà ëàìàðèíà, àìà îòâúòðå ÿ áÿõà îáçàâåëè õóáàâè÷êî - êèëèì íà ïîäà, ñåïàðåòà ïîêðàé ñòåíèòå, àâòîìàòè÷åí ãðàìîôîí... êàêâîòî òè äóøà èñêà, ñòèãà äà ñè áÿë. Ïî÷òè âñÿêà ñúáîòà âå÷åð ñâèðåøå îðêåñòúð. Ìåñòåíöå è ïîëîâèíà, êàçâàì òè. Ñóõèÿò ðåæèì îùå íå áåøå ñâúðøèë, òà íà áàðà ïðîäàâàõà ñàìî áåçàëêîõîëíè íàïèòêè, àìà ÷óâàõìå, ÷å ñå íàìèðà è íåùè÷êî ïî-òàêà... çàâèñè îò çâåçäè÷êèòå ïî ïàãîíà. Ïàãîíúò áåøå êàòî ïàðîëà. Å, ïèåõà íàé-âå÷å äîìàøíà áèðà, ïúê ïîíÿêîãà ñè äîêàðâàõà è ïî-ñèëíè÷êè ðàáîòè. Ñòèãà äà ñè áÿë.
Ðàçáèðà ñå, íèå, ìîì÷åòàòà îò ðîòà Å, íå ñìååõìå è äà ïðèïàðèì äîòàì. Â ñâîáîäíèòå âå÷åðè îòñêà÷àõìå äî ãðàäà. Ïî îíîâà âðåìå Äåðè ñè áåøå êàæè-ðå÷è äúðâàðñêî ãðàä÷å è èìàøå äåñåòèíà êðú÷ìè, ïî÷òè âñè÷êèòå íà åäíî ìÿñòî - âèêàõà ìó Äÿâîëñêèÿ äåêàð. Òàêèâà êðú÷ìè ãè íàðè÷àõà "åäíî íà êðàê", àìà è òóé èìå å ïðåêàëåíî õóáàâî. Ïîíå çàùîòî êîéòî âëåçåøå, íå îñòàâàøå çàäúëãî íà êðàêà. Ìåñòíèòå õîðà èì áÿõà èçìèñëèëè èìå òúêìî íà ìÿñòî - "ñëåïè êî÷èíè". È âÿðíî - ïîâå÷åòî êëèåíòè ïðèëè÷àõà íà ñâèíå, à ïúê êîãàòî ñè òðúãâàõà, âå÷å è äâå íå âèæäàõà. Øåðèôúò çíàåøå, ÷åíãåòàòà çíàåõà, àìà êðú÷ìèòå ñè ðàáîòåõà ïî öÿëà íîù, êàêòî å áèëî îùå îò äúðâàðñêèòå âðåìåíà â êðàÿ íà ìèíàëèÿ âåê. Ñèãóðíî äîñòà íàðîä å íàìàçàë, îáà÷å íå ÷àê òîëêîâà, êîëêîòî ñè ìèñëåõà íÿêîè; â Äåðè õîðàòà óìåÿò äà ñè çàòâàðÿò î÷èòå. Â íÿêîëêî êðú÷ìè îñâåí áèðàòà ñå íàìèðàõà è ïî-ñèëíè íåùà, à äîêîëêîòî ñúì ÷óâàë, ãðàäñêèòå ïèòèåòà áÿõà ïîíå äåñåò ïúòè ïî-ñâåñòíè îò ãàäíîòî óèñêè è ñêàïàíèÿ äæèí, äåòî ãè ïðîáóòâàõà â êëóáà çà áåëè ìîì÷åòà ïðåç ïðàçíè÷íèòå äíè. Àëêîõîëúò ïðèñòèãàøå ïðåç êàíàäñêàòà ãðàíèöà ñ öèñòåðíè çà ìàðìàëàä è â øèøåòàòà íàé-÷åñòî èìàøå êàêâîòî å ïèñàíî íà åòèêåòà. Õóáàâàòà ïèÿ÷êà ñòðóâàøå ñêúïî, îáà÷å è  ñêîðîñìúðòíèöàòà íå áåøå ÷àê òîëêîâà ëîøà - íå ñå óìèðàøå îò íåÿ, à ïúê àêî ñëó÷àéíî îñëåïååøå ÷îâåê, íà äðóãèÿ äåí ìó ìèíàâàøå. Ñòàíåøå ëè ïî-êúñíè÷êî, èç âúçäóõà ïî÷âàõà äà õâúð÷àò øèøåòà è âñè÷êî æèâî çàëÿãàøå. Ïîìíÿ ãè è äîñåãà - "Ïðè Íàí", "Ðàÿ", "Áàðà÷êàòà íà Óîëè", "Ñðåáúðíèÿ äîëàð" è îùå åäíà êðú÷ìà, "Áàðóòíèöàòà", êúäåòî ñ ìàëêî êúñìåò ìîæåøå è êóðâà äà çàáúðøåø. Å, òî âúâ âñÿêà êî÷èíà ñå íàìèðàõà æåíè áåç ìíîãî-ìíîãî òðóä - ñóìà òè ïîâëåêàíè èìàõà ìåðàêà äà âèäÿò êàê å íà âêóñ ðúæåíàòà ïîãà÷à - íî ìîì÷åòà êàòî ìåí, Òðåâúð Äîóñúí èëè Êàðë Ðóí òðÿáâàøå áàÿ ñåðèîçíî äà ñè ïîìèñëÿò ïðåäè äà ïîñåãíàò íà êóðâà - áÿëà êóðâà.

Êàêòî âå÷å êàçàõ, â îíàçè âå÷åð áàùà ìè áåøå íàòúïêàí ñ ëåêàðñòâà. Íå ìè ñå âÿðâà â íîðìàëíî ñúñòîÿíèå äà áè èçðåêúë ïîäîáíè íåùà ïðåä ïåòíàéñåòãîäèøíî ìîì÷å.

- Å, íå ìèíà ìíîãî âðåìå è ïðè ìàéîð Ôóëúð äîâòàñà ïðåäñòàâèòåë íà Îáùèíñêèÿ ñúâåò. Ðàçïðàâÿøå, ÷å èñêàë äà ïîãîâîðÿò çà "íÿêîè ïðîáëåìè ìåæäó ãðàæäàíèòå è âîåííîñëóæåùèòå", çà "èçèñêâàíèÿ íà èçáèðàòåëèòå" è "âúïðîñè íà ÷àñòíàòà ñîáñòâåíîñò", íî âñúùíîñò ñè áåøå ÿñíî êàòî áÿë äåí çà êàêâî íàìåêâà. Íå èñêàõà ðàçíè àðìåéñêè íåãðè äà èì áðîäÿò èç êî÷èíèòå, äà çàäèðÿò áåëè æåíè è äà ïèÿò çàáðàíåíè íàïèòêè â êðú÷ìè, êúäåòî ñàìî íà áåëè õîðà ñå ïîëàãà äà âúðøàò òàêèâà ðàáîòè.
Ñìåõîðèÿ è ïîëîâèíà. "Öâåòúò íà áÿëàòà æåíñòâåíîñò", çà êîéòî òîëêîç ìíîãî ñå òðåâîæåõà, íå áåøå íèùî äðóãî îñâåí øåïà äúðòè áðàíòèè, à äà ðå÷åø, ÷å ñìå ïðå÷èëè íà ìúæåòå... Å, ñàìî åäíî ùå ðåêà - íå ïîìíÿ äà ñúì âèæäàë îáùèíñêè ñúâåòíèê â "Áàðóòíèöàòà" èëè "Ñðåáúðíèÿ äîëàð". Èç òèÿ êðú÷ìè ïèåõà ãëàâíî ñåêà÷è ñ âúëíåíè äúðâàðñêè ðèçè íà ÷åðíè è ÷åðâåíè êàðåòà - ðúöåòå èì öåëèòå â ìàçîëè è áåëåçè, íÿêîè åäíîîêè, äðóãè áåç ïðúñòè è êàæè-ðå÷è âñè÷êèòå áåç çúáè. Ìèðèøåõà íà õâîéíà, ñòúðãîòèíè è ñìîëà. Áÿõà îáóòè ñ ãðóáè ñèâè ïàíòàëîíè è çåëåíè ãóìåíè áîòóøè, ñ êîèòî íàìúêâàõà îòâúí òîëêîâà ñíÿã, ÷å ãëèíåíèÿò ïîä ïî÷åðíÿâàøå. Ñòðàõîòíî ìèðèøåõà, Ìèêè, ñòðàõîòíî ñòúïâàõà è ñòðàõîòíî ïðèêàçâàõà. Òàêèâà ñè áÿõà - ñòðàõîòíè. Åäíà âå÷åð â "Áàðà÷êàòà íà Óîëè" âèäÿõ êàê ïî âðåìå íà êàíàäñêà áîðáà íÿêàêúâ þíà÷àãà ñè ñúäðà ðúêàâà íà ðèçàòà. Íå ãî ñöåïè - òè ñèãóðíî ìèñëèø, ÷å òîâà èñêàì äà êàæà, àìà íå å òúé. Ðúêàâúò íà îíçè ÷îâåê íàïðàâî îòèäå ïî äÿâîëèòå - íÿêàê èçáóõíà íà ïàðöàëè îò ðúêàòà ìó. Âñè÷êè ñå ðàçâèêàõà, âçåõà äà ïëÿñêàò ñ ðúöå, à íÿêîé ìå ïîòóïà ïî ðàìîòî è ðå÷å: "Åé, íåãúð÷å, íà òóé ìó ñå âèêà äúðâàðñêà ïðúäíÿ."
Òà, èñêàì äà òè êàæà, ÷å àêî ìúæåòå, äåòî ñëèçàõà â ïðàçíè÷íèòå äíè îò ãîðèòå äî îíèÿ ñâèíàðíèöè äà ñå íàêúðêàò ñ óèñêè è äà åáíàò èñòèíñêà æåíà, à íå äóïêà îò ÷åï, ñìàçàíà ñúñ ñâèíñêà ìàñ - àêî òèÿ ìúæå íå íè èñêàõà â êðú÷ìèòå, ùÿõà äà íè ñúäåðàò çàäíèöèòå îò áîé è äà íè èçõâúðëÿò. Îáà÷å èñòèíàòà å, Ìèêè, ÷å íå èì ïóêàøå òàì ëè ñìå, íÿìà ëè íè.
Âåäíúæ åäèí îò òÿõ ìå ïðèäúðïà íàñòðàíè - áåøå âèñîê êúì ìåòúð è îñåìäåñåò, çíà÷è áàÿ ãîëÿì çà îíîâà âðåìå, îòãîðå íà òóé ïèÿí-çàëÿí è âîíåøå êàòî êîø ïðîãíèëè çàðçàëè. Äðåõèòå ìó ñèãóðíî êîðà áÿõà õâàíàëè. Ãëåäà ìå è âèêà:
"Ìèñòúð, äà òå ïèòàì åäíî íåùî, àç. Òè äà íå ñè íåãðî?"
"Òî÷íî òàêà" - îòãîâàðÿì.
"Comment ca va!_ - ïðîâèêâà ñå òîé íà ôðåíñêèÿ, äåòî ãî ãîâîðÿò â Êàíàäà è äåòî ïîâå÷å ìÿçà íà èíäèàíñêî íàðå÷èå. - Çíàåõ, ÷å ñè íåãðî, àç! Åõåé! Âèæäàë ñúì òàêâèç êàòî òåá â åäíà êíèãà! Èìàõà ñúùèòå..."
È êàòî íå çíàå êàê äà ãî êàæå, ïîñÿãà è ìå ïëåñâà ïðåç óñòàòà.
"Ãîëåìè óñòíè" - êàçâàì àç.
"Äà, äà! - âèêà òîé è ñå ñìåå êàòî äåòå. - Ãîëåéìè þñíè! Epais levres!_ Ãîëåéìè þñíè! Ñåãà äà òå ÷åðïàâàì åäíà áèðà, àç!"
"×åðïàâàé, ìîé ÷îâåê" - îòãîâàðÿì àç êðîòêî, çà äà íå ãî ðàçëþòÿ.
Îíçè ñå ðàçñìÿ è íà òàÿ ïðèêàçêà, òóïíà ìå ïî ãúðáà - áåç ìàëêî ùÿõ äà ñå ïðîñíà ïî î÷è - è âçå äà ñè ïðîáèâà ïúò êúì äúñ÷åíèÿ òåçãÿõ, êúäåòî ñå áÿõà ñòðóïàëè ïîíå ñåäåìäåñåò ìúæå è ïåòíàéñåòèíà æåíè.
"Äàâàé äâå áèðè äîäåòî íå ñúì ñðóòèë òàÿ áàðàêà - ðåâíà òîé íà êðú÷ìàðÿ, åäúð ìúæàãà ñúñ ñ÷óïåí íîñ, êàçâàøå ñå Ðîìåî Äþïðå. - Åäíà çà ìåí è åäíà pour l`homme avec les epais levres!_"
È êàòî ãî ÷óõà, âñè÷êè ùÿõà äà ïóêíàò îò ñìÿõ, àìà íå çëîáåí ñìÿõ, Ìèêè, àìè ïðîñòî åé-òàêà. Îíçè âçå áèðèòå, ïîäàäå ìè ìîÿòà è êàçâà:
"Êàê òè å èìåòî? Íå ìîãà äà òè âèêàì Ãîëåéìè þñíè. Ëîøî çâó÷è."
"Óèëÿì Õåíëúí" - îòãîâàðÿì àç.
"Å, çà òâîå çäðàâå, Âèëÿì Àíëîí" - âèêà òîé.
"Íå, çà òâîå - êàçâàì àç. - Òè ñè ïúðâèÿò áÿë ÷îâåê, äåòî ìå ÷åðïè."
È òàêà ñè áåøå íàèñòèíà.
Èçïèõìå íèå äâåòå áèðè, ïîñëå îùå äâå è îíçè ïèòà:
"Òè ñèãóðåí ëè ñè, ÷å ñè íåãðî? Àêî íå ñà òèÿ epais þñíè, ìÿçàø ìè äîñóù íà ìóðãàâ áÿë ÷îâåê."

Ïðè òèÿ äóìè áàùà ìè ñå ðàçñìÿ, àç ñúùî. Ñìÿ ñå òîëêîâà äúëãî, ÷å áîëêàòà ïàê ãî ïðèõâàíà. Òîé èçáåëè î÷è, ïðåõàïà óñòíà è ñå âêîï÷è â êîðåìà ñè ñ äâå ðúöå.
- Èñêàø ëè äà ïîâèêàì ñåñòðàòà, òàòå? - òðåâîæíî çàïèòàõ àç.
- Íå... íåäåé. Ùå ñå îïðàâÿ. Íàé-ëîøîòî â òàÿ áîëåñò, Ìèêè, å ÷å íå ìîæåø è äà ñå ïîñìååø êàòî õîðàòà. À òî è áåç òóé ðÿäêî ìè å äî ñìÿõ.
Òîé ïîìúë÷à. Åäâà ïî-êúñíî îñúçíàõ, ÷å òîâà å áèë åäèíñòâåíèÿò ñëó÷àé, êîãàòî áÿõìå ïî÷òè ãîòîâè äà ïîãîâîðèì çà ñìúðòîíîñíàòà ìó áîëåñò. Ìîæå áè ùåøå äà å ïî-äîáðå - è çà äâàìà íè - àêî áÿõìå çàãîâîðèëè.
Íî áàùà ìè ïèéíà ãëúòêà âîäà è ïðîäúëæè:

- Êàêòî è äà å, èñêàõà äà íè èçïúäÿò îò êðú÷ìèòå. Íå áåøå çàðàäè íÿêîëêîòî ïîâëåêàíè, íèòî çàðàäè îñíîâíàòà êëèåíòåëà, äúðâàðèòå. Èñòèíñêè çàñåãíàòè áÿõà ïåòèìàòà äúðòàöè îò Îáùèíñêèÿ ñúâåò è äåñåòèíàòà ãîëåìè êëå÷êè, äåòî èì ñòîÿõà çàä ãúðáà - ñòàðàòà ãâàðäèÿ íà Äåðè, ðàçáèðàø. Íèòî åäèí îò òÿõ íå áåøå ñòúïâàë â "Ðàÿ" èëè "Áàðà÷êàòà íà Óîëè", òå ñè ïèåõà â îáùèíñêèÿ êëóá ãîðå íà õúëìà, îáà÷å ìíîãî ñå áÿõà çàãðèæèëè äà íå áè íåãðèòå îò ðîòà Å äà èì îñêâåðíÿò äúðòèòå êðú÷ìàðñêè áðàíòèè. À ïúê ìàéîð Ôóëúð êàçâà:
"Èçîáùî íå ñúì èñêàë äà ìè ïðàùàò ÷åðíè. Âñå ñè ìèñëÿ, ÷å å ñòàíàëà ãðåøêà è ÷àêàì íÿêîé äåí äà ãè ïðåìåñòÿò íåéäå íà þã èëè â Íþ Äæúðñè."
"Òîâà ñè å âàøà ðàáîòà" - îòãîâàðÿ ìó äúðòàêúò, ìèñëÿ, ÷å Ìþëåð ñå êàçâàøå...

- Òàòêîòî íà Ñàëè Ìþëåð ëè? - èçóìåíî âúçêëèêíàõ àç. Ñàëè Ìþëåð ìè áåøå ñúó÷åíè÷êà.
Áàùà ìè ñå óñìèõíà êèñåëî, èçìú÷åíî.

- Íå, òðÿáâà äà å áèë ÷è÷î é. Ïî îíîâà âðåìå òàòêîòî íà Ñàëè Ìþëåð ó÷åøå â íÿêàêúâ ñè êîëåæ. Íî àêî áåøå â Äåðè, ìèñëÿ, ÷å ùåøå äà å òàì, äî áðàò ñè. À àêî ñëó÷àéíî ñå ïèòàø äîêîëêî âÿðíî ïðåäàâàì ðàçãîâîðà, ìîãà ñàìî äà òè êàæà, ÷å ãî óçíàõ îò Òðåâúð Äîóñúí, êîéòî ìèåë ïîäà â ùàáà è ÷óë âñè÷êî îò íà÷àëîòî äî êðàÿ.
"Êàêâî äà ïðàâèòå ñ ÷åðíèòå ìîì÷åòà è êúäå äà ãè ïðàùàòå ñè å âàøà ðàáîòà, íå ìîÿ - êàçâà Ìþëåð. - Ìåíå ìå å ãðèæà êúäå ãè ïóñêàòå â ïåòúê è ñúáîòà âå÷åð. Àêî ïðîäúëæàâàò äà ñêèòîñâàò èç ãðàäà, ùå èìà ãîëåìè íåïðèÿòíîñòè. Äà çíàåòå, ÷å òóêà èìàìå êëîí íà Ëåãèîíà."
"Õóáàâî äå, àìà ñåãà ìå èçáóòâàòå íàòÿñíî, ìèñòúð Ìþëåð - îòâðúùà ìàéîðúò. - Íå ìîãà äà ãè ïóñíà â ïîäîôèöåðñêèÿ êëóá. Äà îñòàâèì òîâà, ÷å å íåðåäíî ÷åðíè è áåëè äà ïèÿò çàåäíî, àìà è äà èñêàì, íÿìà êàê äà ðàçðåøà. Êëóáúò å çà ïîäîôèöåðè, ðàçáèðàòå ëè? À îíèÿ ÷åðíè ìîì÷åòà ñà âñå çåëåíè ðåäíèöè."
"È òîâà íå å ìîÿ ãðèæà. Ïðîñòî ñå íàäÿâàì äà îïðàâèòå íåùàòà. Êîéòî íîñè ïàãîíè, äà ñè íîñè è îòãîâîðíîñòèòå."
Òúé ìó êàçâà Ìþëåð è ñè çàìèíàâà.
Å, ìàéîð Ôóëúð óðåäè ðàáîòèòå. Ïî îíîâà âðåìå òóêàøíàòà àðìåéñêà áàçà çàåìàøå îãðîìåí òåðåí, ìàêàð ÷å èç íåãî íÿìàøå êîé çíàå êàêâî. Âñè÷êî íà âñè÷êî îêîëî ÷åòèðèñòîòèí äåêàðà. Íà ñåâåð îïèðàøå â çåëåíèÿ ïîÿñ êðàé Çàïàäíèÿ áóëåâàðä. À "×åðíîòî ïåòíî" áåøå òàì, êúäåòî ñåãà å Ìåìîðèàë ïàðê.
Â íà÷àëîòî íà 1930 ãîäèíà, êîãàòî ñòàíà öÿëàòà èñòîðèÿ, "×åðíîòî ïåòíî" áåøå íàé-îáèêíîâåíà âåõò õàìáàð, íî ìàéîð Ôóëúð ñòðîè öÿëàòà ðîòà Å è îáÿâè, ÷å òîâà ùå å "íàøèÿò" êëóá. Ïåð÷åøå ñå êàòî ñëàâåí ïúëêîâîäåö, à ìîæå ïúê è íàèñòèíà òúé äà ñå å ÷óâñòâóâàë - çåð, äàâàøå íà íÿêàêâè ñè ÷åðíè âîéíè÷åòà öÿë êëóá, íèùî, ÷å ïðèëè÷àøå íà áàðàêà. À ïîñëå äîáàâè, óæ ìåæäó äðóãîòî, ÷å çàáðàíÿâà âñÿêàêâî âçåìàíå-äàâàíå ñ ãðàäñêèòå ïèÿíèöè.
Õè÷ íå íè áåøå ñëàäêî, àìà êàêâî äà ïðàâèì? Îò íàñ íèùî íå çàâèñåøå. È òîãàâà ðîòíèÿò ãîòâà÷, ñòàðøè ðåäíèê Äèê Õàëîðàí, ïîäìåòíà, ÷å ìîæåì äà ñè íàïðàâèì êëóá êàòî áîíáîí÷å, ñòèãà ñàìî äà ñå ïîñòàðàåì.
Å, ïîñòàðàõìå ñå. Íàèñòèíà ñå ïîñòàðàõìå. È äîñòà äîáðà ðàáîòà ñâúðøèõìå, òðÿáâà äà ñå ïðèçíàå. Êîãàòî âëÿçîõìå äà ïîîãëåäàìå ïúðâèÿ ïúò, íàïðàâî ñå âêèñíàõìå. Õàìáàðúò áåøå ìðà÷åí è âìèðèñàí, ïúëåí ñ ïîòðîøåíè èíñòðóìåíòè è êóïèùà ìóõëÿñàëè äîêóìåíòè. Èìàøå ñàìî äâå ìàëêè ïðîçîð÷åòà. Íÿìàøå åëåêòðè÷åñòâî, à ïîäúò áåøå îò óòúïêàíà ïðúñò. Ñïîìíÿì ñè êàê Êàðë Ðóí ãîð÷èâî ñå ðàçñìÿ è ðå÷å:
"Ãîëÿì öàð å íàøèÿò ìàéîð, à? Öÿë êëóá íè äàäå. Åêñòðà!"
À ïúê Äæîðäæ Áðàíúê, êîéòî çàãèíà â ïîæàðà ñúùàòà åñåí, äîáàâè:
"Äà áå, ãðåøêà íÿìà, ñòðàõîòíî ÷åðíî ïåòíî."
È òúé ñå ðîäè èìåòî íà çàâåäåíèåòî.
Îáà÷å Õàëîðàí íè íàâè... âñúùíîñò îòíà÷àëî áÿõìå òðèìà - àç, Õàëîðàí è Êàðë. Ñèãóðíî Áîã ùå íè ïðîñòè - Òîé ïîíå çíàå, ÷å íÿìàõìå ïðåäñòàâà êàê ùå ñå çàâúðòÿò íåùàòà.
Ìàëêî ïî ìàëêî êúì íàñ ñå ïðèñëàì÷èõà è îñòàíàëèòå. Êàòî íå íè ïóñêàõà â Äåðè, íÿìàøå êîé çíàå êúäå äà õîäèì. Ðàçâúðòÿõìå ÷óêîâåòå è ìåòëèòå. Òðåâ Äîóñúí ìíîãî ãî áèâàøå ïî äúðâîäåëñêàòà ÷àñò, òîé íè ïîêàçà êàê äà èçðåæåì íîâè ïðîçîðöè, à ïúê Àëàí Ñíîóïñ íàïðàâî íè øàøíà êàòî äîìúêíà çà òÿõ êóï ðàçíîöâåòíè ñòúêëà - ïî÷òè êàòî îíèÿ, äåòî ãè ñëàãàò â öúðêâèòå. Àëàí áåøå íàé-ñòàðèÿò îò íàñ; áåøå íàâúðøèë ÷åòèðèäåñåò è äâå ãîäèíè è âñè÷êè ìó âèêàõìå Äÿäêàòà.
"Îòêúäå ãè íàìåðè, áå Äÿäêà?" - ïîïèòàõ ãî àç.
Òîé ïàëíà öèãàðà "Êåìúë", íàìèãíà ìè è ðå÷å ñàìî:
"Ñðåäíîùíè ðåêâèçèöèè."
Äîáðå ïîòðúãíàõà íåùàòà ñ õàìáàðà è êúì ñðåäàòà íà ëÿòîòî êëóáúò âå÷å ðàáîòåøå. Òðåâ Äîóñúí ñ îùå íÿêîëêî ìîì÷åòà îòäåëè äúíîòî íà ïîìîùåíèåòî è óñòðîè òàì ìàëêà êóõíè÷êà - íèùî îñîáåíî, ñàìî ñêàðà è äâà ïúðæîëíèêà, òà äà ñå íàìèðà çà ãëàäíèòå ïî íÿêîé õàìáóðãåð ñ ïúðæåíè êàðòîôêè. Îòñòðàíè èìàøå áàð, îáà÷å ñàìî çà ãàçèðàíà âîäà è áåçàëêîõîëíè íàïèòêè - ìàìà ìó ñòàðà, îòëè÷íî çíàåõìå êîè ñìå è êúäå ñå íàìèðàìå. Ïîìíåõìå ñè óðîêà. Èñêàõìå ëè äà ïèéíåì íåùî ïî-ÿêè÷êî, ùÿõìå äà ãî ïðàâèì íà òúìíî.
Ïîäúò ïàê ñè áåøå îò óòúïêàíà çåìÿ, íî ãî ÷èñòåõìå èäåàëíî. Òðåâ è Äÿäêàòà ïðîêàðàõà åëåêòðè÷åñòâî - ñèãóðíî ïàê ñúñ ñðåäíîùíè ðåêâèçèöèè. Ïðåç þëè âå÷å ìîæåøå â ñúáîòà âå÷åð äà ñåäíåø è äà ñè ïîðú÷àø Êîêà Êîëà è õàìáóðãåð èëè õîò-äîã. ×óäåñíî ìåñòåíöå. Òàêà è íå ãî äîâúðøèõìå - êîãàòî èçãîðÿ, âñå îùå ðàáîòåõìå ïî íåãî. Áåøå íè ñòàíàëî êàòî õîáè... èëè ïðîñòî ñ òîÿ õàìáàð ïîêàçâàõìå ñðåäåí ïðúñò íà Ôóëúð, Ìþëåð è Îáùèíñêèÿ ñúâåò. Íî ñïîðåä ìåí íàèñòèíà ñè ãî óñåòèõìå íàøå êîãàòî äâàìàòà ñ Åâ Ìàêêàñëúí åäíà ïåòú÷íà âå÷åð çàêà÷èõìå òàáåëà ñ èìåòî ×ÅÐÍÎÒÎ ÏÅÒÍÎ, à îòäîëó ïèøåøå: ÇÀ ÐÎÒÀ Å È ÍÅÉÍÈÒÅ ÃÎÑÒÈ. Íàëè ðàçáèðàø, âñå åäíî, ÷å íå ïóñêàìå êîãî äà å!
Ñòàíà òîëêîâà õóáàâî, ÷å áåëèòå ìîì÷åòà âçåõà äà ìúðìîðÿò è äîäåòî ìèãíåø, òåõíèÿò êëóá ñå ïðåîáðàçè. Ïðèñòðîèõà ìó êàôåíå è íîâè ñåïàðåòà. Ìàé èñêàõà äà ñå ñúñòåçàâàìå. Îáà÷å íà íàñ íå íè áåøå äî ñúñòåçàíèÿ.

Òàòêî ìè ñå óñìèõíà îò áîëíè÷íîòî ëåãëî.
- Ìëàäè áÿõìå, àêî íå ñå áðîè Ñíîóïñ, àìà íå áÿõìå ÷àê äîòàì ãëóïàâè. Çíàåõìå, ÷å áåëèòå ìîì÷åòà ðàçðåøàâàò äà ñå íàäáÿãâàø ñ òÿõ, îáà÷å âçåìåø ëè äà èçëèçàø íà÷åëî, âñå ùå ñå íàìåðè êîé äà òè ñòðîøè êðàêàòà, òà äà íå òè÷àø òîëêîç áúðçî. Èìàõìå ñè êàêâîòî èñêàõìå è ïîâå÷å íå íè òðÿáâàøå. Íî ïîñëå... íåùî ñå ñëó÷è.

Òîé ñå íàâúñè è çàìúë÷à.
- Êàêâî, òàòå?
- Îòêðèõìå, ÷å ìîæåì äà ñè ñúáåðåì äîñòà äîáúð äæàçîâ ñúñòàâ - áàâíî èçðå÷å òîé. - Åôðåéòîð Ìàðòèí Äåâðî áèåøå áàðàáàíè. Åéñ Ñòèâúíñúí ñâèðåøå íà êîðíåò. Äÿäêàòà Ñíîóïñ äðúíêàøå ñúâñåì ïðèëè÷íî íà ïèàíî. Íå ÷å áåøå ãîëÿì ìóçèêàíò, àìà ñè ãî áèâàøå. Åäíî äðóãî ìîì÷å ñâèðåøå íà êëàðèíåò, à Äæîðäæ Áðàíúê - íà ñàêñîôîí. Íàìåðèõà ñå è äðóãè, äåòî ïîíàçíàéâàõà äà ñâèðÿò íà êèòàðà, õàðìîíèêà, áàíäæî èëè ïðîñòî íà ãðåáåí÷å ñ õàðòèéêà. Íå ñòàíà îòâåäíúæ, ñàì ðàçáèðàø, àìà êúì àâãóñò âñÿêà ïðàçíè÷íà âå÷åð ìîì÷åòàòà äúíåõà äèêñèëåíä â "×åðíîòî ïåòíî". Ñ íàáëèæàâàíåòî íà åñåíòà ñòàâàõà âñå ïî-äîáðè è ìàêàð ÷å íå áÿõà ãîëåìè ìóçèêàíòè - äà íå ñå çàëúãâàìå - ñâèðåõà íÿêàê ïî-ðàçëè÷íî... ïî-áóéíî... ïî-...
Òîé ñå çàïúíà è ðàçìàõà êîñòåëèâà ðúêà íàä ÷àðøàôà.
- Ñâèðåëè ñà æèçíåíî - óñìèõíàõ ñå àç.

- Òî÷íî òàêà! - âúçêëèêíà òîé è ñúùî ñå óõèëè. - Äîáðå ãî êàçà! Ñâèðåõà èñòèíñêè, æèçíåí äæàç. È äîäåòî ìèãíåø, õîðàòà îò ãðàäà âçåõà äà ïðèèæäàò â íàøèÿ êëóá. Èäâàõà äàæå âîéíèöè îò áàçàòà. Íàêðàÿ ñå ñòèãíà äîòàì, ÷å â ïåòúê è ñúáîòà çàâåäåíèåòî áåøå òúïêàíî ñ íàðîä. Íå ñòàíà èçâåäíúæ. Îòíà÷àëî áåëèòå ëèöà áÿõà êàòî çðúíöà ñîë â ëúæèöà ÷åðåí ïèïåð, íî ñ âðåìåòî ñòàâàõà âñå ïîâå÷å è ïîâå÷å.
È êîãàòî áåëèòå âçåõà äà èäâàò, íèå çàáðàâèõìå, ÷å òðÿáâà äà ñå ïàçèì. Òå ñè íîñåõà ïèÿ÷êàòà â êíèæíè òîðáè - íàé-÷åñòî ïúðâîêëàñíè íàïèòêè, çà êîèòî â ãðàäñêèòå êî÷èíè íå ìîæåøå è äà ñå ìå÷òàå. Òàêîâà íåùî ñå íàìèðàøå ñàìî â îáùèíñêèÿ êëóá, Ìèêè. Êúðêàíå çà áîãàòàøè. "×èâàñ ðèãàë". "Ãëåíôèäè÷". Øàìïàíñêî, îò îíóé, äåòî ãî ñåðâèðàò â ïúðâîêëàñíèòå ðåñòîðàíòè íà ïðåçîêåàíñêèòå ëàéíåðè. Òðÿáâàøå äà ñëîæèì êðàé íà òàÿ ðàáîòà, îáà÷å íå çíàåõìå êàê. Òà òå áÿõà îò ãðàäà! Äÿâîë äà ãî âçåìå, áÿõà áåëè!
Êàêòî òè êàçàõ âå÷å, áÿõìå ìëàäè è ñå ãîðäååõìå ñ óñïåõà ñè. À îñâåí òóé ïîäöåíèõìå íåùàòà è íå ïîäîçèðàõìå äîêúäå ìîãàò äà ñòèãíàò. Âñè÷êè ðàçáèðàõìå, ÷å Ìþëåð è ïðèÿòåëèòå ìó ñèãóðíî çíàÿò êàêâî ñòàâà, íî åäâà ëè íÿêîé îò íàñ îñúçíàâàøå, ÷å òîâà ãè ïîäëóäÿâà - è êàòî òè ãî êàçâàì, çíà÷è íå å ïðàçíà ïðèêàçêà: ïîäëóäÿâàøå ãè. Ñåäÿõà ñè òå â ðàçêîøíèòå âèêòîðèàíñêè ðåçèäåíöèè ïî Çàïàäíèÿ áóëåâàðä, à íÿìà è íà ïîëîâèí êèëîìåòúð îò òÿõ íèå ñëóøàõìå ïàð÷åòà îò ðîäà íà "Êîïàì ñè êàðòîôèòå" èëè "Áëóñúò íà ëåëÿ Õàãàð". Ëîøà ðàáîòà. È îùå ïî-ëîøî ñòàâàøå êàòî çíàåõà, ÷å òåõíèòå ìëàäîöè ñà ïðè íàñ è ñå âåñåëÿò ðàìî äî ðàìî ñ ÷åðíîêîæèòå. Ùîòî êúì êðàÿ íà ñåïòåìâðè âå÷å íå èäâàõà ñàìî äúðâàðè è äúðòè áðàíòèè. Áÿõìå ñòàíàëè ãâîçäåÿò íà ñåçîíà. Ìëàäåæèòå èäâàõà äà ïèÿò è äà òàíöóâàò ïîä ìóçèêàòà íà íàøèÿ áåçèìåíåí äæàçáàíä äîäåòî íàáëèæè åäèí ñëåä ïîëóíîù - òîãàâà çàòâàðÿõìå. È íå áÿõà ñàìî îò Äåðè. Ïðèñòèãàõà îò Áàíãîð, Íþïîðò, Õåéâúí, Êëèâñ Ìèëñ, Îëä Òàóí è âñè÷êè äðóãè îêîëíè ãðàä÷åòà. Ñòóäåíòè îò Ìåéíñêèÿ óíèâåðñèòåò â Îðîíî èäâàõà äà ïîëóäóâàò ñ ó÷åíèòå ñè ïðèÿòåëêè, à ïúê êîãàòî îðêåñòúðúò çàñâèðè çà ïðúâ ïúò ðàãòàéìîâ âàðèàíò íà "Õàëáàòà îò Ìåéí", ïîêðèâúò áåç ìàëêî ùåøå äà õâðúêíå âúâ âúçäóõà. Ðàçáèðà ñå, êëóáúò áåøå âîéíèøêè - ïîíå íà òåîðèÿ - çàáðàíåí çà öèâèëíè áåç ïîêàíà. Íî íà ïðàêòèêà, Ìèêè, íèå ïðîñòî îòâàðÿõìå âðàòàòà â ñåäåì âå÷åðòà è íå ÿ çàòâàðÿõìå äî åäèí ñëåä ïîëóíîù. Êúì ñðåäàòà íà îêòîìâðè âå÷å íå ìîæåøå äà çàñòàíåø íà äàíñèíãà, áåç äà òå ïðèòèñíàò îòâñÿêúäå ïîíå ïåò-øåñò äóøè. Çà òàíöè ìÿñòî íÿìàøå, õîðàòà ïðîñòî ñòîÿõà è ñå ëþøêàõà... àìà íå ñúì ÷óâàë íÿêîé äà ñå îïëàêâà. Ùîì íàáëèæåøå ïîëóíîù, âå÷å öÿëîòî çàâåäåíèå ñå äðóñàøå êàòî ïðàçåí êàìèîí ïî ðàçáèòî øîñå.

Áàùà ìè ïîìúë÷à, îòïè îùå ãëúòêà âîäà è ïðîäúëæè äà ðàçêàçâà. Î÷èòå ìó ñå èçáèñòðèõà.
- Äîòóê äîáðå. Íî Ôóëúð ðàíî èëè êúñíî òðÿáâàøå äà ñëîæè êðàé íà âåñåëáàòà. È àêî ãî áå ñòîðèë ïî-ðàíî, íÿìàøå äà çàãèíàò òîëêîç õîðà. Êîëêî ìó áåøå - âèêâà âîåííèòå ïîëèöàè è ãè ïðàùà äà êîíôèñêóâàò îò ãîñòèòå çàáðàíåíèòå íàïèòêè. Òîâà ùåøå äà ãè ïðîãîíè - à è íà íàñ ùåøå äà íè å ïî-ñïîêîéíî. Ùåøå äà ñå ñâúðøè âåäíúæ çàâèíàãè. Å, íÿêîè îò íàñ ùÿõà äà èäàò ïðåä âîåíåí ñúä, äðóãèòå ùÿõà äà ñå ïðúñíàò ïî ðàçíè ÷àñòè. Îáà÷å Ôóëúð ñå áàâåøå. Ìàé ãî ãîíåøå ñúùèÿò ñòðàõ, äåòî íè ãîíåøå è íàñ - ÷å íÿêîè õîðà â ãðàä÷åòî ùå ïîáåñíåÿò. Ìþëåð ïîâå÷å íå äîéäå â áàçàòà, à ìàéîðúò ñèãóðíî ñå áîåøå äà ñëåçå äîëó ïðè íåãî. Ìíîãî ñå ïåð÷åøå Ôóëúð, àìà ñè áåøå áåçãðúáíà÷åí êàòî ìåäóçà. È âìåñòî ìàéîðúò äà íè íàãëàñè íÿêîé íîìåð, äåòî ïîíå íÿìàøå äà ñòðóâà íåâèííè æåðòâè, Ëåãèîíúò äîéäå äà íè âèäè ñìåòêàòà. Åäíà âå÷åð â íà÷àëîòî íà íîåìâðè ïðèñòèãíàõà ñ áåëèòå êà÷óëêè è ñè ïàëíàõà õóáàâà ñêàðà.

Òîé îòíîâî çàìúë÷à, íî òîçè ïúò íå ïîñåãíà çà ÷àøàòà, ñàìî ñå âòðåí÷è íàâúñåíî êúì îòñðåùíèÿ úãúë íà ñòàÿòà. Íåéäå íàâúí òèõî äðúí÷åøå çâúíåö, êðàé îòâîðåíàòà âðàòà ìèíà åäíà ìåäèöèíñêà ñåñòðà è ãóìåíèòå é ïîäìåòêè ñêúðöàõà ïî ëèíîëåóìà. ×óâàõ îòíÿêúäå çâóöèòå íà òåëåâèçîð, äðóãàäå ñâèðåøå ðàäèî. Ñïîìíÿì ñè, ÷å ÷óõ êàê ôó÷è âÿòúðúò êðàé áîëíè÷íàòà ôàñàäà. È ìàêàð äà áåøå àâãóñò, îò òîçè çâóê ìè ñòàíà ñòóäåíî. Âÿòúðúò íå ñå èíòåðåñóâàøå, ÷å ïî òåëåâèçèÿòà äàâàò "Êàéíîâàòà ñòîòèöà" èëè ÷å ïî ðàäèîòî "Ôîð Ñèçúíñ" ïåÿò "Êðà÷à êàòî ìúæ".

- Íÿêîé îò òÿõ ïðèñòèãíàõà ïðåç ïàðêîâàòà çîíà ìåæäó áàçàòà è Çàïàäíèÿ áóëåâàðä - ïðîäúëæè íàé-ñåòíå áàùà ìè. - Ñèãóðíî ñà ñå ñúáðàëè â ìàçåòî íà íå÷èÿ êúùà, çà äà ñè ñëîæàò êà÷óëêèòå è äà ïîäãîòâÿò ôàêëèòå. ×óâàë ñúì, ÷å äðóãèòå äîøëè îòêðèòî ïî Ðèäæëàéí ðîóä, êîéòî áåøå òîãàâà ãëàâíèÿò ïúò êúì áàçàòà. ×óâàë ñúì îùå - íÿìà äà êàæà îò êîãî - ÷å ïðèñòèãíàëè ñ ÷èñòî íîâè÷úê Ïàêàðä. Áèëè îáëå÷åíè ñ áåëè íàìåòêè, êà÷óëêèòå äúðæàëè â ñêóòîâåòå ñè, à ôàêëèòå ëåæàëè íà ïîäà. Ôàêëèòå áèëè îò ìàðêàòà "Ëóèñâèëñêè áàâíè", ñ ÷åðâåíè ãóìåíè óïëúòíèòåëè è áðåçåíòîâè êàëúô÷åòà íàä ãîðèâíàòà ÷àñò - ñ òàêèâà ôàêëè æåíèòå ÷åñòî ñè ïàëåõà îãúíÿ êàòî ïî÷íåõà äà ïðàâÿò çèìíèíà. Íà êðúñòîïúòÿ ìåæäó Ðèäæëàéí è Óè÷úì ðîóä èìàøå âîåíåí ïîñò, íî äåæóðíèÿò ïóñíàë Ïàêàðäà äà ìèíå.
Áåøå ñúáîòà âå÷åð è öÿëîòî çàâåäåíèå ñå äðóñàøå îò òàíöèòå. Òðÿáâà äà ñå áÿõà íàñúáðàëè äâåñòà äóøè, à ìîæå è òðèñòà äà ñà áèëè. È åòî ÷å ïðèñòèãàò îíèÿ áåëè ìúæå, ñåäìèíà èëè îñìèíà â çåëåíèÿ Ïàêàðä. Äðóãè èçëèçàò îò ãîðè÷êèòå ìåæäó áàçàòà è áîãàòàøêèòå êúùè ïî Çàïàäíèÿ áóëåâàðä. Ïîâå÷åòî íå áÿõà ìëàäè è ïîíÿêîãà ñå ïèòàì êîëöèíà ëè ñà ñå ïðåâèâàëè íà äðóãàòà ñóòðèí îò ÿçâà è íàñòèíêà. Äàíî äà ñà áèëè ïîâå÷êî. Äîëíè, ãàäíè óáèéöè.
Ïàêàðäúò ñïðÿë íà õúëìà è ïðèìèãàë äâà ïúòè ñ ôàðîâåòå. Îòâúòðå èçëåçëè ÷åòèðèìà èëè ïåòèìà è òðúãíàëè êúì îñòàíàëèòå. Íÿêîè íîñåëè îò îñåìëèòðîâèòå òóáè áåíçèí, äåòî ñå íàìèðàõà íà âñÿêà áåíçèíîñòàíöèÿ ïî îíîâà âðåìå. Âñè÷êè áèëè ñ ôàêëè. Åäèí îñòàíàë çàä âîëàíà íà Ïàêàðäà. Ìþëåð èìàøå Ïàêàðä, òúé äà çíàåø. Äà, òîé. Çåëåí Ïàêàðä.
Ñúáðàëè ñå çàä "×åðíîòî ïåòíî" è íàïîèëè ôàêëèòå ñ áåíçèí. Ìîæå áè ñàìî ñà èñêàëè äà íè ñïëàøàò. Ìîæå áè íå. È åäíîòî ñúì ÷óâàë, è äðóãîòî. Ïðåäïî÷èòàì äà âÿðâàì â ïúðâîòî, ùîòî íèêîãà íå ñúì ñå îçëîáÿâàë äîòàì, ÷å äà ïðèåìà íàé-ëîøîòî.
Ìîæå çà âñè÷êî äà å âèíîâåí áåíçèíúò - ïðîòåêúë ïî äðúæêèòå è ùîì ïëàìíàë, îíèÿ ñå ïàíèêüîñàëè è ãè çàïîêèòèëè íàêúäåòî èì ïàäíå, ñàìî è ñàìî äà ñå îòúðâàò. Êàêòî è äà å ìðà÷íàòà íîåìâðèéñêà íîù èçâåäíúæ ëóìíàëà öÿëà îò ôàêëèòå. Åäíè ãè ðàçìàõâàëè âèñîêî è ïî êà÷óëêèòå èì ñå ðúñåëè èñêðè. Äðóãè ñå ñìååëè. Íî, êàêòî êàçàõ, íÿêîè äîòè÷àëè äî çàäíèòå ïðîçîðöè è ìåòíàëè ôàêëèòå â êóõíè÷êàòà. Ñëåä ìèíóòà è ïîëîâèíà öÿëàòà ñãðàäà ïëàìòÿëà êàòî áàðóò.
Îíèÿ îòâúí âå÷å âñè÷êè áèëè ñ îñòðîâúðõèòå áåëè êà÷óëêè. Íÿêîè êðåùåëè: "Íåãðè, èçëåçòå! Íåãðè, èçëåçòå! Íåãðè, èçëåçòå!" Ñèãóðíî å èìàëî è òàêèâà, äåòî ñ òèÿ êðÿñúöè ñà èñêàëè äà íè ñïëàøàò, íî ìè ñå ùå äà âÿðâàì, ÷å ïîâå÷åòî ñà îïèòâàëè äà íè ïðåäóïðåäÿò çà ïîæàðà... êàêòî ìè ñå ùå äà âÿðâàì è â òîâà, ÷å ôàêëèòå ñúâñåì ñëó÷àéíî ñà óëó÷èëè êóõíåíñêèÿ ïðîçîðåö.
Òàêà èëè èíà÷å, îò âèêîâåòå èì íÿìàøå ïîëçà. Îðêåñòúðúò ìîæåøå äà çàãëóøè è ôàáðè÷íà ñèðåíà. Âñè÷êè ñå çàáàâëÿâàõà è êðåùÿõà ñ ïúëíî ãúðëî. Ðàçáðàõìå, ÷å èìà íåùî íåðåäíî ÷àê êîãàòî Ãåðè Ìàêêðþ - òîé áåøå ïîìîùíèê-ãîòâà÷ íåÿ âå÷åð - îòâîðè êóõíåíñêàòà âðàòà è åäâà íå ñå èçïå÷å. Îòâúòðå èçðèãíàõà òðèìåòðîâè ïëàìúöè. Èçïåïåëèõà ìó áÿëîòî ñàêî, ÷å è ïî÷òè öÿëàòà êîñà.
Êîãàòî ñå ïî÷íà ñóìàòîõàòà, àç ñåäÿõ êðàé èçòî÷íàòà ñòåíà ñ Òðåâ Äîóñúí è Äèê Õàëîðàí. Îòíà÷àëî ïîìèñëèõ, ÷å å èçáóõíàëà ãàçîâàòà ïå÷êà. Òúêìî ñòàâàõ íà êðàêà, òúëïàòà ñå þðíà êúì èçõîäà è ìå ïîâàëè. Ïîíå äâàéñåò-òðèéñåò äóøè ìè ñå ðàçõîäèõà ïî ãúðáèíàòà è ìèñëÿ, ÷å îò öåëèÿ ïîæàð òîâà ìè áåøå íàé-ñòðàøíîòî. ×óâàõ õîðàòà äà ïèùÿò è äà âèêàò, ÷å òðÿáâà äà áÿãàò íàâúí, ùîòî çàâåäåíèåòî áèëî â ïëàìúöè. Àìà êîëêîòî ïúòè îïèòàõ äà ñòàíà, âñå íÿêîé ìå êàòóðâàøå ïàê äîëó. Íàñòúïèõà ìå ïî òèëà ñ ïîäêîâàíà îáóâêà, òà ñâèòêè ìè èçõâðúêíàõà îò î÷èòå. Íîñúò ìè ñå ñïëåñêà âðúç ãëèíåíèÿ ïîä, âäúõíàõ ïðúñò è âçåõ äà êàøëÿì è êèõàì åäíîâðåìåííî. Íÿêîé äðóã ìå íàñòúïè ïî êðúñòà. Òî÷íî â öåïêàòà íà çàäíèêà ìè õëúòíà äàìñêî òîê÷å è äà òè êàæà, ñèíêî, âòîðà òàêàâà êëèçìà íå èñêàì äî êðàÿ íà æèâîòà ñè. Äîáðå, ÷å ìè èçäúðæà ïàíòàëîíúò, èíàê ñèãóðíî è äî äåí äíåøåí ùÿõ äà äðèñêàì êðúâ.
Ñåãà çâó÷è ñìåøíî, îáà÷å â îíàÿ òúïêàíèöà êàòî íèùî ùÿõ äà ïðåäàì Áîãó äóõ. Áëúñêàõà ìå, ðèòàõà ìå òúïêàõà ìå, ãàçèõà ìå, ìà÷êàõà ìå íà òîëêîâà ìåñòà, ÷å ïîñëå äâà äíè åäâàì ñå äúðæàõ íà êðàêà. Ïèùÿõ, àìà íèêîé íå ÷óâàøå, ïúê è äà ñà ÷óâàëè, íå îáðúùàõà âíèìàíèå.
Òðåâ ìå ñïàñè. Çúðíàõ ïðåä ñåáå ñè ãðàìàäíàòà ìó êàôÿâà ðúêà è ñå âêîï÷èõ êàòî óäàâíèê. Àç ñòèñêàõ, òîé äúðïàøå è êðèâî-ëÿâî óñïÿõ äà ñå íàäèãíà. Íÿêîé ìå ðèòíà îòñòðàíè ïî øèÿòà, òî÷íî åé-òóêà... (Òàòêî ðàçòúðêà ñ ïðúñòè úãúëà íà ÷åëþñòòà ïîä óõîòî. Êèìíàõ.) ... è áîëêàòà áåøå òàêàâà, ÷å ìàé ïðèïàäíàõ çà ìèíóòêà. Îáà÷å íå ïóñêàõ ðúêàòà íà Òðåâ, à è òîé íå ìå ïóñêàøå. Íàé-ñåòíå ñå îçîâàõ ïðàâ òúêìî êîãàòî ðóõíà ñòåíàòà íà êóõíè÷êàòà. Èçäàäå åäèí òàêúâ çâóê - áëóóóô - äîñóù êàòî ïîäïàëåí áåíçèí. Âèäÿõ ÿ êàê ñå ñðóòè ñðåä îáëàöè èñêðè, âèäÿõ è õîðàòà, äåòî áÿãàõà äà íå ãè çàòðóïà. Íÿêîè óñïÿõà. Äðóãè íå. Åäèí îò íàøèòå - ìèñëÿ, ÷å áåøå Õîðò Ñàðòîðèñ - îñòàíà ïîãðåáàí îòäîëó è çà ñåêóíäà çúðíàõ êàê ñå ñâèâà è ðàçòâàðÿ ðúêàòà ìó, ùðúêíàëà íàä êóïèùàòà æàðàâà. Âèäÿõ êàê ïëàìíà èçîòçàä ðîêëÿòà íà åäíà áÿëà äåâîéêà - äà å áèëà íàé-ìíîãî äâàéñåòãîäèøíà, íå ïîâå÷å. Ñ íåÿ èìàøå íÿêàêúâ ñòóäåíò è ÿ ÷óõ êàê ïèùè è ãî ìîëè çà ïîìîù. Òîé ÿ ïëåñíà åäèí-äâà ïúòè ïî ãúðáà, ïúê ïîñëå çàðÿçà âñè÷êî è õóêíà ïîäèð òúëïàòà. Òÿ ñè îñòàíà òàêà - ïèùåøå, à ðîêëÿòà ãîðåøå âúðõó íåÿ.
Íà ìÿñòîòî íà êóõíÿòà áåøå ñúùèíñêè àä. Ïëàìúöèòå ïðîñòî çàñëåïÿâàõà. Áåøå ãîðåùî êàòî â ïåù, Ìèêè, êàòî â ïåù. ×îâåê íàïðàâî óñåùàøå êàê ìó ñå ñïè÷à êîæàòà. Êàê ïðàùè è ñå ñãúð÷âà êîñàòà ïî ãëàâàòà ìó.
"Òðÿáâà äà ñå èçìúêíåì! - êðåùè Òðåâ è ïî÷âà äà ìå âëà÷è ïîêðàé ñòåíàòà. - Íàñàì!"
Ïîñëå Äèê Õàëîðàí ãî õâàùà çà ðàìîòî. Ñèãóð îùå íÿìàøå è äåâåòíàéñåò ãîäèíè, à î÷èòå ìó áÿõà ñòàíàëè êàòî áèëÿðäíè òîïêè, àìà áåøå çàïàçèë ìàëêî ïîâå÷å çäðàâ ðàçóì îò íàñ äâàìàòà. Òîé íè ñïàñè æèâîòà.
"Íå íàòàì! - âèêà. - Íàñàì!"
È ñî÷è êúì ïîäèóìà çà îðêåñòúðà... ñ äðóãè äóìè, êúì îãúíÿ.
"Òè ñè ëóä! - âèêíà ìó Òðåâúð. Ðåâåøå êàòî áèê, íî ãëàñúò ìó åäâà ñå ÷óâàøå ñðåä ðåâà íà ïîæàðà è ÷îâåøêèòå ïèñúöè. - Ùîì òè ñå ìðå, âúðâè, àìà íèå ñ Óèëè ùå áÿãàìå íàâúí!"
Îùå íå ìè áåøå ïóñíàë ðúêàòà è ïàê ìå çàäúðïà êúì èçõîäà, ìàêàð ÷å òàì áåøå ïî÷åðíÿëî îò íàðîä è âðàòàòà èçîáùî íå ñå âèæäàøå. Ñèãóðíî ùÿõ äà òðúãíà ñ íåãî. Áÿõ òîëêîâà çàìàÿí, ÷å íå çíàåõ íà êîé ñâÿò ñúì. Çíàåõ ñàìî, ÷å íå èñêàì äà ñå èçïåêà êàòî ïóéêà.
Äèê ñãðàá÷è Òðåâ çà êîñàòà ñ âñå ñèëà è êîãàòî Òðåâ ñå çàâúðòÿ, Äèê ãî çàøëåâè. Ñïîìíÿì ñè êàê ãëàâàòà íà Òðåâ ñå ôðàñíà â ñòåíàòà è àç ïîìèñëèõ, ÷å Äèê å ïîëóäÿë. À ïîñëå òîé èçêðåùÿ ïðàâî â ëèöåòî íà Òðåâ:
"Òðúãíåø ëè íàòàì, ùå óìðåø! Òå ñà ñå çàêëåùèëè íà âðàòàòà, ÷åðíà ìóòðî!"
"Îòêúäå çíàåø?" - ðåâíà ìó Òðåâ è â òîâà âðåìå íåùî ðå÷å ÁÀÀÀÌ! - êàòî áîìáà, ñàìî ÷å íå áåøå áîìáà, àìè òúïàíúò íà Ìàðòè Äåâðî èçáóõíà îò æåãàòà. Îãúíÿò âå÷å ïúëçåøå ïî ãðåäèòå íàä íàñ.
"Çíàì! - èçêðåùÿ Äèê. - Çíàì!"
Ñãðàá÷è ìå çà äðóãàòà ðúêà è âçåõà äà ìå îïúâàò êàòî âúæå. Ïîñëå Òðåâ ñå ïîâãëåäà êúì âðàòàòà è òðúãíà íàêúäåòî êàçâàøå Äèê. Äèê íè äîâåäå äî åäèí ïðîçîðåö è ãðàáíà åäèí ñòîë äà èçáèå ñòúêëàòà, îáà÷å â òîâà âðåìå ãîðåùèíàòà ãè ïðúñíà íà ïàð÷åòà. Ñåòíå õâàíà Òðåâ Äîóñúí çà äúíöåòî íà ãàùèòå, îïúíà ãî íàãîðå è âèêíà:
"Êà÷âàé ñå! Êà÷âàé ñå, òâîéòà ìàìèöà!"
Òðåâ ñå ïðåìåòíà íàâúí ïðåçãëàâà. Ïîñëå Äèê èçáóòà è ìåíå. Ñãðàá÷èõ ÷åð÷åâåòî è ñå äðúïíàõ íàãîðå. Íà äðóãèÿ äåí öåëèòå ìè äëàíè áÿõà â ìåõóðè - äúðâîòî âå÷å òëååøå. Èçõâðúêíàõ ñ ãëàâàòà íàäîëó è àêî íå ìå áåøå ïîäïðÿë Òðåâ, ñèãóðíî ùÿõ äà ñè ñòðîøà âðàòà.
Îáúðíàõìå ñå. Òàêúâ ñòðàøåí êîøìàð â æèâîòà ñè íå áÿõ ñúíóâàë, Ìèêè. Ïðîçîðåöúò áåøå ïðîñòî êâàäðàò îò æúëò, áóøóâàù îãúí. Íà äåñåòèíà ìåñòà ïëàìúöèòå âå÷å èçëèòàõà ïðåç òåíåêèåíèÿ ïîêðèâ. ×óâàõìå êàê ïèùÿò õîðàòà âúòðå.
Âèäÿõ ïðåä îãúíÿ äà ñå ðàçìàõâàò äâå êàôÿâè ðúöå - ðúöåòå íà Äèê. Òðåâ Äîóñúí ìè íàïðàâè ñòúïåíêà ñ äëàíè, à àç ñå ïðåñåãíàõ ïðåç ïðîçîðåöà è ñãðàá÷èõ Äèê. Êàòî ìó ïîåõ öÿëàòà òåæåñò, êîðåìúò ìè ñå îïðÿ â ñòåíàòà - âñå åäíî äà ëåïíåø êîðåì íà ïå÷êàòà òúêìî êîãàòî âçåìå äà ñå ðàçãàðÿ õóáàâè÷êî. Äúðïàõ, îáà÷å çà íÿêîëêî ñåêóíäè ñè ïîìèñëèõ, ÷å íÿìà äà ãî èçìúêíåì. Äèê ñå áåøå íàãúëòàë ñ ïóøåê è âñåêè ìèã ìîæåøå äà ïðèïàäíå. Óñòíèòå ìó ñå áÿõà íàöåïèëè. Ðèçàòà ìó òëååøå íà ãúðáà.
Ïî íÿêîå âðåìå ìàëêî îñòàíà äà ãî èçòúðâà, ùîòî íàäóøèõ ìèðèçìàòà íà èçãîðåëè õîðà. ×óâàë ñúì äà ðàçïðàâÿò, ÷å áèëî êàòî ìèðèçìà íà ïå÷åíè ñâèíñêè ðåáðà, àìà õè÷ íå å òúé. Íàïîìíÿøå ìè îíóé, äåòî ñòàâà ïîíÿêîãà ñëåä êàòî ñêîïÿâàò êîíå. Ïàëÿò ãîëÿì îãúí è õâúðëÿò áîêëóêà âúòðå, à êàòî ñå ðàçãîðè ïî-ÿêî, ÷óâàø êàê êîíñêèòå ìúäå ñå ïóêàò êàòî êåñòåíè - åé-òàêà ìèðèøàò õîðàòà, êîãàòî ñå ïåêàò íàïðàâî â äðåõèòå. Íàäóøèõ òàÿ ìèðèçìà è ðàçáðàõ, ÷å íÿìà äà èçòðàÿ äúëãî, çàòóé äðúïíàõ êîëêîòî ñèëè èìàõ è Äèê èçõâðúêíà ïðåç ïðîçîðåöà. Åäíàòà ìó îáóâêà îñòàíà âúòðå.
Òúðêóëíàõ ñå îò ðúöåòå íà Òðåâ è ïàäíàõ äîëó. Äèê ñå ñòîâàðè âúðõó ìè - è îò ìåí äà ãî çíàåø, ñèíêî, êîðàâî íåùî å íåãúðñêàòà ÷óòóðà. Òúé ìè èçêàðà âúçäóõà, ÷å íÿêîëêî ñåêóíäè íå ìîæàõ äà ìðúäíà, ñàìî ëåæàõ è ñå ñòèñêàõ çà òóìáàêà.
Ïî íÿêîå âðåìå ñå íàäèãíàõ íà êîëåíå, ïîñëå ñòàíàõ. È çúðíàõ íÿêàêâè ñèëóåòè äà áÿãàò êúì ïàðêîâàòà çîíà. Îòíà÷àëî ãè ïîìèñëèõ çà ïðèçðàöè, àìà ñåòíå âèäÿõ îáóâêè. Îêîëî "×åðíîòî ïåòíî" âå÷å áåøå ñâåòëî êàòî ïîñðåä áÿë äåí. Âèäÿõ àç îáóâêèòå è ðàçáðàõ, ÷å ñà õîðà ñ áåëè ÷àðøàôè. Åäèíèÿò áåøå ïîèçîñòàíàë è âèäÿõ...

Òîé çàìúë÷à è îáëèçà ïðåñúõíàëèòå ñè óñòíè.
- Êàêâî âèäÿ, òàòêî? - ïîäêàíèõ ãî àç.
- Íÿìà çíà÷åíèå - êàçà òîé. - Ïîäàé ìè âîäàòà, Ìèêè.
Ïîäàäîõ ìó ÿ. Òîé èçïè ïî÷òè âñè÷êî è ñå ðàçêàøëÿ. Åäíà ìèíàâàùà ñåñòðà íàäíèêíà ïðåç âðàòàòà.
- Èìàòå ëè íóæäà îò íåùî, ìèñòúð Õåíëúí?
- Íîâà êàðàíòèÿ ìè òðÿáâà - îòâúðíà òàòêî. - Äà òè ñå íàìèðà òàêâîç íåùî, Ðîäà?
Òÿ ñå óñìèõíà íåðâíî, êîëåáëèâî è ïðîäúëæè ïî êîðèäîðà. Òàòêî ìè ïîäàäå ÷àøàòà äà ÿ îñòàâÿ íà ìàñàòà.
- Íà ïðèêàçêà èçëèçà ïî-äúëãî, îòêîëêîòî áåøå - êàçà òîé. - Íàëè ùå ìè íàëååø âîäà ïðåäè äà ñè òðúãíåø?
- Ðàçáèðà ñå, òàòå.
- Ìàé ùå ñúíóâàø êîøìàðè ñëåä òàÿ èñòîðèÿ, à, Ìèêè?
Îòâîðèõ óñòà äà èçëúæà, íî ñå îòêàçàõ. À äíåñ ñè ìèñëÿ, ÷å àêî áÿõ èçëúãàë, òàòêî íÿìàøå äà ìè êàæå íèòî äóìà ïîâå÷å. Áåøå îòïóñíàë íèøêàòà íà ñïîìåíèòå, àëà íå ÷àê äîòàì, ÷å äà íå ìîæå äà ÿ ñêúñà.
- Ñèãóðíî ùå ñúíóâàì - êàçàõ àç.
- Íå å ÷àê òîëêîâà çëå - ðå÷å òîé. - Â êîøìàðèòå ñå ñðåùàìå ñ íàé-ëîøîòî. Ñèãóð çàòóé íè ãè å äàë Ãîñïîä.
Ïðîòåãíà ìè ðúêà è àç ÿ çàäúðæàõ â ìîÿòà äî êðàÿ íà ðàçêàçà.

- Îçúðíàõ ñå òúêìî íàâðåìå, çà äà âèäÿ êàê Òðåâ è Äèê òè÷àò êðàé úãúëà êúì ïðåäíàòà ñòðàíà íà ñãðàäàòà. Îùå äèøàõ êàòî ðèáà íà ñóõî, àìà õóêíàõ ïîäèð òÿõ. Îòâúí ñòîÿõà ÷åòèðñåò-ïåòäåñåò ÷îâåêà - åäíè ïëà÷åõà, äðóãè äðàéôàõà, òðåòè ïèùÿõà, ÷åòâúðòè ïðàâåõà âñè÷êîòî íàêóï. Íÿêîè áÿõà ïðèïàäíàëè îò ïóøåêà è ñå âàëÿõà íà òðåâàòà. Âðàòàòà áåøå çàòâîðåíà è ÷óâàõìå êàê îòâúòðå õîðàòà êðåùÿò äà ãè ïóñíåì, çà Áîãà, ùîòî ãîðÿò æèâè.
Ðàçáèðàø ëè, äðóã èçõîä íÿìàøå, îñâåí çàäíàòà êóõíåíñêà âðàòè÷êà, îòäåòî èçíàñÿõìå áîêëóêà. Íà âëèçàíå ÷îâåê òðÿáâàøå äà áóòíå âðàòàòà. À íà èçëèçàíå òðÿáâàøå äà ÿ äðúïíå.
Íÿêîè áÿõà óñïåëè äà ñå èçìúêíàò, ïîñëå íàâàëèöàòà áåøå âçåëà äà íàïèðà èçîòçàä. Âðàòàòà ñå áåøå çàòâîðèëà. Ïî-çàäíèòå íàòèñêàõà, çà äà ñå îòúðâàò îò îãúíÿ, è âñè÷êè ñå áÿõà çàêëåùèëè. Ïðåäíèòå áÿõà íàïðàâî ñìàçàíè. Íÿìàøå êàê äà îòâîðèì âðàòàòà ñ öÿëàòà òàÿ òåæåñò çàä íåÿ. Òîâà áåøå ïîëîæåíèåòî - õîðàòà â êàïàí, à ïîæàðúò áóøóâà.
×å èçãîðÿõà ñàìî îñåìäåñåò äóøè, à íå ñòî èëè äâåñòà - çàñëóãàòà çà òóé å íà Òðåâ Äîóñúí, àìà ñ öåëèÿ ïîäâèã íå ñè ñïå÷åëè ìåäàë, àìè äâå ãîäèíè äèñöèïëèíàðíà ðîòà. Ðàçáèðàø ëè, òúêìî òîãàâà ñå ïîÿâè åäèí ãðàìàäåí âåõò êàìèîí è êîé ìèñëèø, ÷å áåøå çàä âîëàíà? Ìîÿò ñòàð ïðèÿòåë ñåðæàíò Óèëñúí, ñîáñòâåíèêúò íà âñè÷êè äóïêè â áàçàòà.
Èçëèçà òîé îò êàáèíàòà è ïî÷âà äà ðàçäàâà òúïè çàïîâåäè, à ïúê õîðàòà è áåç òóé íå ãî ñëóøàò. Òðåâ ìå ñòèñíà çà ðúêàòà è õóêíàõìå êúì ñåðæàíòà. Ãîðå-äîëó ïî òîâà âðåìå èçïóñíàõ îò ïîãëåä Äèê Õàëîðàí è ãî âèäÿõ ÷àê íà äðóãèÿ äåí.
"Ñåðæàíò, òðÿáâà ìè âàøèÿò êàìèîí!" - êðåñâà ìó Òðåâ ïðàâî â ëèöåòî.
"Ìàõàé ìè ñå îò ïúòÿ, ÷åðíà ìóòðî" - îòãîâàðÿ Óèëñúí è ãî áëúñêà íà çåìÿòà. Ïîñëå ïàê ïî÷âà äà êðåùè òúïîòèè. Íèêîé íå ìó îáúðíà âíèìàíèå, ïúê è êðÿñúöèòå íå òðàÿõà äúëãî, ùîòî Òðåâúð Äîóñúí ñêî÷è êàòî ïðóæèíà è ãî ïðîñíà ñ åäèí óäàð.
Êîãàòî ñå ðàçëþòåøå, Òðåâúð áåøå ñòðàõîòåí áèÿ÷. Âñåêè äðóã áè îñòàíàë â íåñâÿñò, àìà îíçè òúïàíàð èìàøå êîðàâà òèêâà. Èçïðàâè ñå ñåðæàíòúò, îò íîñà è óñòàòà ìó øóðòè êðúâ, à òîé âèêà:
"Ñåãà ùå òå ïðåòðåïÿ."
Å, Òðåâúð ìó òåãëè åäèí â êîðåìà ñ âñè÷êà ñèëà, îíçè ñå ïðåãúíà, à ïúê àç ãî õàëîñàõ ñúñ ñäâîåí þìðóê ïî òèëà êîëêîòî ìè ñòèãàõà ìîèòå ñèëè. Ïðèçíàâàì, ïîäëî å äà áèåø òúé, èçîòçàä, îáà÷å íÿìàøå âðåìå çà öåðåìîíèè. È íÿìà äà ñè êðèâÿ äóøàòà, Ìèêè - äðàãî ìè ñòàíà êàòî ãî öàïàðäîñàõ ãàäíîòî êîïåëå.
Ïðîñíà ñå òîé êàòî áè÷å â êàñàïíèöà. Òðåâ ñêî÷è â êàìèîíà, âêëþ÷è äâèãàòåëÿ è çàâúðòÿ êúì ôàñàäàòà íà "×åðíîòî ïåòíî", ñàìî ÷å ìàëêî íàëÿâî îò âðàòàòà. Ïðåâêëþ÷è íà ïúðâà, íàòèñíà ïåäàëà - è ãàç äî äóïêà!
"Ïàçåòå ñå! - âèêíàõ àç íà îêîëíèòå. - Ïàçåòå ñå îò êàìèîíà!"
Òå ñå ïðúñíàõà êàòî ÿðåáèöè. È äî äíåñ ñå ÷óäÿ êàê Òðåâ íå çàêà÷è íèêîãî. Áëúñíà ñå â ñãðàäàòà ñ ïåòäåñåòèíà êèëîìåòðà â ÷àñ è ñè ðàçìàçà ëèöåòî âúðõó âîëàíà. Âèäÿõ êàê ìó ñå ðàçõâúð÷à êðúâ îò íîñà êàòî òðúñíà ãëàâà äà ñå ïîñúâçåìå. Äàäå çàäåí õîä, îòäðúïíà ñå íà ïåòäåñåò ìåòðà è ïàê íàëåòÿ. ÒÐßÀÀÀÑ! "×åðíîòî ïåòíî" áåøå ñàìî îò ãðåäè è ëàìàðèíà. Âòîðèÿò óäàð ìó âèäÿ ñìåòêàòà. Èçâåäíúæ ðóõíà öÿëàòà ñòåíà íà òàÿ àäñêà ïåù è ïëàìúöèòå èçðèãíàõà íàâúí. Íå çíàì êàê å ìîãëî äà îöåëåå íåùî æèâî âúòðå, íî òàêà ñè áåøå. Õîðàòà ñà íåâåðîÿòíî æèëàâè ñúçäàíèÿ, Ìèêè. Àêî íå âÿðâàø - ãëåäàé ìå ìåí, êàê ñúì ñå âêîï÷èë ñúñ çúáè è íîêòè â òîÿ ïóñòè æèâîò. Âúòðå áåøå êàòî äîìåííà ïåù, ñúùèíñêè àä îò ïóøåê è ïëàìúöè, îáà÷å õîðàòà ñå èçñèïàõà êàòî ëàâèíà. Áÿõà òîëêîâà ìíîãî, ÷å Òðåâúð íå ïîñìÿ äà äàäå ïàê çàäåí õîä, ùîòî ùåøå äà ñãàçè íÿêîãî. Ïðîñòî çàðÿçà êàìèîíà è ñå âúðíà ïðè ìåí.
Ñòîÿõìå åäèí äî äðóã è ãëåäàõìå êðàÿ. Äà ñà ìèíàëè èìà-íÿìà ïåò ìèíóòè, àìà ìè ñå ñòîðèõà öÿëà âå÷íîñò. Ïîñëåäíèòå äåñåòèíà èçëÿçîõà êàòî æèâè ôàêëè. Õîðàòà ãè ñúáàðÿõà è ãè òúðêàëÿõà ïî çåìÿòà, òà äàíî äà èçãàñíàò. À âúòðå âèæäàõìå êàê äðóãè ñå ìú÷àò äà èçëÿçàò è çíàåõìå, ÷å íÿìà äà óñïåÿò.
Òðåâ ìå ñòèñíà çà ðúêàòà, à àç ãî ñòèñíàõ äâàæ ïî-ñèëíî. Ñòîÿõìå ðúêà çà ðúêà, êàêòî ñåãà íèå ñ òåáå, Ìèêè - àç çàìàÿí, Òðåâ ñúñ ñòðîøåí íîñ, ïîäóòè î÷è è öåëèÿò â êðúâ - ñòîÿõìå è ãëåäàõìå õîðàòà. Òèÿ õîðà áÿõà èñòèíñêèòå ïðèçðàöè - ñàìî òðåïòÿùè î÷åðòàíèÿ íà ìúæå è æåíè, êðà÷åùè ïðåç ïëàìúöèòå êúì îòâîðà, äåòî Òðåâ ãî áåøå ïðîáèë ñ êàìèîíà íà ñåðæàíò Óèëñúí. Íÿêîè ïðîòÿãàõà ðúöå íàïðåä, ñÿêàø î÷àêâàõà äà ãè ñïàñÿò. Äðóãè ïðîñòî âúðâÿõà áåç äà ñòèãíàò äîíèêúäå. Äðåõèòå èì ïëàìòÿõà. Ëèöàòà èì ñå ðàçïàäàõà. Ðóõâàõà åäèí ïîäèð äðóã è ïîâå÷å íå ãè âèæäàõìå.
Ïîñëåäíà áåøå åäíà æåíà. Íÿìàøå âå÷å ðîêëÿ è áåøå ñàìî ïî ãàùè÷êè. Ïëàìòåøå êàòî ñâåù. Íàêðàÿ ïîãëåäíà ïðàâî êúì ìåí è âèäÿõ, ÷å êëåïà÷èòå é ãîðÿò.
Êîãàòî ïàäíà è òÿ, âñè÷êî ñâúðøè. Öÿëàòà ñãðàäà ñå ïðåâúðíà â îãíåíà êîëîíà. Äîêàòî ïðèñòèãíàò ïîæàðíèòå êîëè îò áàçàòà è îáùèíàòà, ïëàìúöèòå âå÷å ïðåãàðÿõà. Òîâà áåøå ïîæàðúò â "×åðíîòî ïåòíî", Ìèêè.

Òîé äîïè ïîñëåäíàòà ãëúòêà âîäà è ìè ïîäàäå ÷àøàòà, çà äà ÿ íàïúëíÿ îò ÷åøìè÷êàòà â êîðèäîðà.
- Ìàé ùå ïîäìîêðÿ äþøåêà òàÿ íîù, Ìèêè.
Öåëóíàõ ãî ïî áóçàòà è èçëÿçîõ äà íàëåÿ âîäà. Êîãàòî ñå âúðíàõ, òîé ïàê ñå óíàñÿøå. Î÷èòå ìó áÿõà íÿêàê èçöúêëåíè è âòðåí÷åíè â ïóñòîòàòà. Äîêàòî îñòàâÿõ ÷àøàòà, òîé ìè áëàãîäàðè ñ åäâà äîëîâèì øåïîò. Ïîãëåäíàõ ÷àñîâíèêà íà øêàô÷åòî è âèäÿõ, ÷å íàáëèæàâà îñåì. Âðåìå áåøå äà ñè òðúãâàì.
Ïðèâåäîõ ñå äà ãî öåëóíà çà äîâèæäàíå... àëà âìåñòî òîâà ïðîøåïíàõ:
- Êàêâî âèäÿ?
Î÷èòå ìó, âå÷å ñúâñåì ïðåìðåæåíè, ëåêè÷êî ïîìðúäíàõà êúì ìåíå. Ìîæå áè çíàåøå, ÷å ñúì àç, à ìîæå è äà ìèñëåøå, ÷å ÷óâà ñîáñòâåíèòå ñè ìèñëè.
- Ú?
- Îíîâà, äåòî ñè ãî âèäÿë - ïðîøåïíàõ àç.
Íå èñêàõ äà ãî ÷óÿ, íî òðÿáâàøå äà çíàì. Çàëèâàõà ìå òó ãîðåùè, òó ñòóäåíè âúëíè, î÷èòå ìè ïëàìòÿõà, ðúöåòå ìè çàìðúçâàõà. È âñå ïàê òðÿáâàøå äà ÷óÿ. Êàêòî íàâÿðíî æåíàòà íà Ëîò å òðÿáâàëî äà ñå îáúðíå è äà ïîãëåäíå ðóèíèòå íà Ñîäîì.
- Ïòèöà áåøå - ïðîìúðìîðè òîé. - Òî÷íî íàä ïîñëåäíèÿ îò áÿãàùèòå. Ìîæå áè ÿñòðåá. Äåòî ìó âèêàò êåðêåíåç. Ñàìî ÷å ãîëÿì. Íèêîìó íå ñúì êàçâàë. Ùÿõà äà ìå ïðèáåðàò â ëóäíèöàòà. Òðÿáâà äà èìàøå äâàéñåò ìåòðà îò êðèëî äî êðèëî. Áåøå êîëêîòî ÿïîíñêè áîìáàðäèðîâà÷. Àìà âèäÿõ... âèäÿõ é î÷èòå... è ìèñëÿ... ÷å è òÿ ìå âèäÿ...
Ãëàâàòà ìó ñå ïîëþøíà íàñòðàíè, êúì ïðîçîðåöà, çàä êîéòî ïðèèæäàøå çäðà÷.
- Ñòðåëíà ñå íàäîëó è ãðàáíà ïîñëåäíèÿ ÷îâåê. Ñïèïà ãî çà ÷àðøàôà, äà, òî÷íî òúé... è ÷óõ êàê ïëÿñêàò êðèëåòå é... Ïðàùÿõà êàòî îãúí... è âèñåøå âúâ âúçäóõà... è ñè ïîìèñëèõ, ÷å ïòèöèòå íå ìîãàò äà âèñÿò... îáà÷å òàÿ ìîæåøå, çàùîòî... çàùîòî...
Ãëàñúò ìó ñåêíà.
- Çàùî, òàòå? - ïðîøåïíàõ àç. - Çàùî ìîæåøå äà âèñè?
- Íå âèñåøå - êàçà òîé.
Ñåäÿõ ìúë÷àëèâî è ñè ìèñëåõ, ÷å òîçè ïúò âå÷å íàèñòèíà å çàñïàë. Íèêîãà ïðåç æèâîòà ñè íå áÿõ èçïèòâàë òàêúâ ñòðàõ... çàùîòî ïîçíàâàõ òàçè ïòèöà âå÷å îò ÷åòèðè ãîäèíè. Êîëêîòî è íåâåðîÿòíî äà èçãëåæäà, íÿêàê áÿõ óñïÿë äà çàáðàâÿ êîøìàðíàòà ñëó÷êà. À òàòêî ìè ÿ âðúùàøå îòíîâî.
- Íå âèñåøå - ïîâòîðè òîé. - Ðååøå ñå. Ðååøå ñå. Íà âñÿêî êðèëî èìàøå ãðàìàäíè ãðîçäîâå äåòñêè áàëîí÷åòà è ñå ðååøå.
È áàùà ìè çàñïà.


                                           1 ìàðò 1985
Òî ñå çàâðúùà. Âå÷å çíàì. Ùå èç÷àêàì, íî â äúíîòî íà äóøàòà ñè ñúì óâåðåí. Íå çíàì äàëè ùå èçäúðæà. Êàòî õëàïå óñïÿõ äà ñå ñïðàâÿ, íî ïðè õëàïåòàòà âñè÷êî å äðóãîÿ÷å. Ïî íÿêàêúâ äúëáîê, îñíîâåí íà÷èí.
Ñíîùè èçïèñàõ âñè÷êè òèÿ ñòðàíèöè êàòî â òðàíñ - è áåçäðóãî íå ñìÿòàõ äà ñå ïðèáèðàì ó äîìà. Ãúñòà ëåäåíà ÷åðóïêà å îáãúðíàëà Äåðè è ìàêàð ÷å òàçè ñóòðèí ãðåå ñëúíöå, íèùî íå ïîìðúäâà çàä ïðîçîðöèòå.
Ïèñàõ äîêúì òðè è ïîëîâèíà ñëåä ïîëóíîù, ìú÷åõ ñå äà îáõâàíà âñè÷êî, à ïèñàëêàòà ìè ëåòåøå âñå ïî-áúðçî è ïî-áúðçî. Áÿõ çàáðàâèë, ÷å íà åäèíàéñåòãîäèøíà âúçðàñò ñúì âèæäàë îãðîìíàòà ïòèöà. Òàòêîâèÿò ðàçêàç ìè âúðíà òîçè ñïîìåí... è âå÷å íå ãî çàáðàâèõ. Ïîìíÿ âñè÷êî. Íàâÿðíî òîâà å áèë ñåòíèÿò ìó ïîäàðúê. Ñòðàøåí ïîäàðúê, áè êàçàë íÿêîé, àëà è ïðåêðàñåí ïî ñâîåìó.
Ñïàõ òóê, â áèáëèîòåêàòà, îáðîíèë ãëàâà âúðõó ðúöåòå ñè ïðåä áåëåæíèêà è ïèñàëêàòà. Òàçè ñóòðèí ñå ñúáóäèõ ñ èçòðúïíàë çàäíèê è âäúðâåí ãðúáíàê, íî ñå ÷óâñòâóâàõ ñâîáîäåí... íÿêàê ïðå÷èñòåí îò îíàçè ñòàðà èñòîðèÿ.
À ïîñëå âèäÿõ, ÷å ïðåç íîùòà ñúì èìàë ãîñòè.
Çàñúõíàëèòå, åäâà ðàçëè÷èìè êàëíè ñëåäè èäâàõà îò âðàòàòà íà áèáëèîòåêàòà (êîÿòî áÿõ çàêëþ÷èë; âèíàãè ÿ çàêëþ÷âàì) êúì áþðîòî, çàä êîåòî áÿõ ñïàë.
Íå ñå âðúùàõà îáðàòíî.
Êàêâîòî è äà å áèëî, òî ìå å íàâåñòèëî ïðåç íîùòà, îñòàâèëî å òàëèñìàíà ñè... è ïðîñòî å èç÷åçíàëî.
Çà íàñòîëíàòà ìè ëàìïà áå âúðçàíî äåòñêî áàëîí÷å, ïúëíî ñ õåëèé. Òî ñå ðååøå â ñëúí÷åâèÿ ëú÷, ïàäàù ïðåç åäèí îò âèñîêèòå ïðîçîðöè.
Âúðõó èçäóòàòà òúíè÷êà ãóìà áå èçðèñóâàíî ìîåòî ëèöå - áåç î÷è, ñúñ ñòðóéêè êðúâ ïîä ðàçäðàíèòå êëåïà÷è. Óñòàòà ñå êðèâåøå â áåççâó÷åí âèê.
Ïîãëåäíàõ ãî è èçêðåùÿõ. Êðÿñúêúò îòåêíà èç áèáëèîòåêàòà, âúðíà ñå, çàòðåïòÿ ïî æåëÿçíàòà âèíòîâà ñòúëáà ïðåä ðàôòîâåòå.
Áàëîíúò ñå ïðúñíà ñ ãðúì.


               ÊÐÀÉ ÍÀ ÏÚÐÂÀ ÊÍÈÃÀ
_ Êàê ñè (ôð.) - á. ïð.
_ Äåáåëè óñòíè (ôð.) - á. ïð.
_ Çà ÷îâåêà ñ äåáåëèòå óñòíè (ôð.) - á. ïð.







Ä Å Ð È :

ÒÐÅÒÀ
ÈÍÒÅÐËÞÄÈß


Äîéäå ïî òðîòîàðà ïòèöà -
íå çíàåøå, ÷å ÿ âèäÿõ -
ïðåõàïà ÷åðâåÿ íåùàñòåí
è ãëúòíà ãî ñ åäèí çàìàõ.
                 Åìèëè Äèêèíñúí
       "Äîéäå ïî òðîòîàðà ïòèöà"


17 ìàðò 1985

Ïîæàðúò â "×åðíîòî ïåòíî" èçáóõíàë ïðåç êúñíàòà åñåí íà 1930 ãîäèíà. Äîêîëêîòî ìîãà äà ïðåöåíÿ, òîçè ïîæàð - êîéòî åäâà íå îòíåë æèâîòà íà áàùà ìè - áåëåæè êðàÿ íà öèêúëà îò óáèéñòâà è èç÷åçâàíèÿ ïðåç 1929-30, ñúùî êàêòî äâàäåñåò è ïåò ãîäèíè ïî-ðàíî åêñïëîçèÿòà â ñòîìàíîëåÿðíàòà å ñëîæèëà òî÷êà íà ïðåäèøíèÿ öèêúë. Ñÿêàø â êðàÿ íà âñåêè öèêúë íÿêàêâî ÷óäîâèùíî æåðòâîïðèíîøåíèå òðÿáâà äà óñìèðè çëîêîáíîòî ïðèñúñòâèå, òåãíåùî è äî äíåñ íàä ãðàä÷åòî... çà äà çàñïè Òî çà îùå ÷åòâúðò âåê.
Íî àêî çà ïðèêëþ÷âàíå íà âñåêè öèêúë å ïîòðåáíî æåðòâîïðèíîøåíèå, èçãëåæäà, ÷å è íà÷àëîòî íà íîâèÿ öèêúë å ñâúðçàíî ñ ïîäîáíî ñúáèòèå.
È òóê ñòèãàìå äî áàíäàòà íà Áðàäëè.
Åêçåêóöèÿòà ñå ñúñòîÿëà íà êðúñòîâèùåòî ìåæäó Ãëàâíàòà óëèöà, Êàíàë ñòðèéò è Êàíçàñ ñòðèéò - âñúùíîñò íà äâå êðà÷êè îò ìÿñòîòî, èçîáðàçåíî íà îíàçè ñíèìêà, êîÿòî ñå ðàçäâèæèëà ïðåä Áèë è Ðè÷è ïðåç þíè 1958. Áèëî å â íà÷àëîòî íà îêòîìâðè 1929 - òðèíàäåñåò ìåñåöà ïðåäè ïîæàðà â "×åðíîòî ïåòíî"... è ïî-ìàëêî îò ìåñåö ïðåäè ãîëåìèÿ áîðñîâ êðàõ.
Êàêòî è â ñëó÷àÿ ñ "×åðíîòî ïåòíî", ìíîçèíà îò ñòàðèòå æèòåëè íà Äåðè ñå ïðàâÿò, ÷å íå ïîìíÿò êàêâî å ñòàíàëî ïðåç îíçè äåí. Èëè ïúê ñà ãîñòóâàëè íà ðîäíèíè â íÿêîé äðóã ãðàä. Èëè ïúê ñå óíåñëè â ñëåäîáåäíà äðÿìêà è åäâà ïðèâå÷åð ÷óëè ïî ðàäèîòî çà öÿëàòà èñòîðèÿ. Èëè ïúê òå ëúæàò ïðàâî â î÷èòå.
Â ïîëèöåéñêèòå äíåâíèöè å çàïèñàíî, ÷å íà òàçè äàòà íà÷àëíèêúò Ñúëèâàí èçîáùî íå áèë â ãðàäà (Ïîìíÿ, êàê äà íå ïîìíÿ, êàçà ìè Àëîéçèúñ Íåë, äîêàòî ñå ïîëþøâàøå ñúñ ñòîëà íà òåðàñàòà ïðåä ñòàð÷åñêèÿ äîì â Áàíãîð. Íàëè ìè áåøå ïúðâà ãîäèíà â ïîëèöèÿòà. Íÿìàøå ãî, îòèäå íà ëîâ çà ïòèöè â Çàïàäåí Ìåéí. Êîãàòî ñå ïðèáðà, âå÷å èì áÿõà ìåòíàëè ÷àðøàôèòå è ãè îòíàñÿõà. Íàïðàâî ñå ðàçïåíè îò ÿä ìèñòúð Äæèì Ñúëèâàí), íî â åäèí åíöèêëîïåäè÷åí òðóä çà ãàíãñòåðèòå ïîä çàãëàâèå "Çëîäåè è êúðâàâè áóêâè" îòêðèõ ñíèìêà íà óõèëåí ìúæ â ìîðãàòà, êðàé íàäóï÷åíîòî òÿëî íà Àë Áðàäëè... è àêî òîçè ìúæ íå å ïîëèöåéñêèÿò øåô Ñúëèâàí, çíà÷è å íåãîâ áëèçíàê.
Â êðàéíà ñìåòêà ñúì óáåäåí, ÷å íàé-ãîëÿìî äîâåðèå çàñëóæàâà ñâèäåòåëñòâîòî íà ìèñòúð Êèéí - Íîðáúðò Êèéí, êîéòî äúðæåøå àïòåêàòà íà Ñåíòúð ñòðèéò îò 1925 äî 1975 ãîäèíà. Òîé ðàçêàçâàøå îõîòíî, íî ñúùî êàòî áàùàòà íà Áåòè Ðèïñúì ïîìîëè äà èçêëþ÷à äèêòîôîíà, ïðåäè äà ïðåìèíå êúì ãëàâíîòî. Âñúùíîñò íÿìà çíà÷åíèå; è äî äíåñ ÷óâàì êàê òèõèÿò ìó ãëàñ øóìîëè êàòî ñìà÷êàíà õàðòèÿ - îùå åäíà ñîëîâà ïàðòèÿ ñðåä ïðîêúëíàòèÿ õîð íà òîçè ãðàä.
- Çàùî ïúê äà íå òè ðàçêàæà? - ðå÷å òîé. - Íèêîé íå áè ãî îòïå÷àòàë, à è äà ãî îòïå÷àòàò, íèêîé íÿìà äà ïîâÿðâà. - È ìèñòúð Êèéí ìè ïîäàäå ñòàðîìîäíèÿ àïòåêàðñêè áóðêàí. - Èñêàø ëè öåëóâêà ñ ëàêðèöà, Ìèêè? Äîêîëêîòî ïîìíÿ, íàé-ìíîãî òè äîïàäàõà ÷åðâåíèòå.
Âçåõ ñè åäíà.
- Áåøå ëè íà÷àëíèêúò Ñúëèâàí â ãðàäà ïðåç îíçè äåí?
Ìèñòúð Êèéí ñå çàñìÿ è ñúùî ïîñåãíà êúì öåëóâêèòå.
- Ìàé äîñòà ñè ñå ÷óäèë, à?
- Äîñòà - ïðèçíàõ àç, äúâ÷åéêè ÷åðâåíàòà öåëóâêà. Íå áÿõ õàïâàë òàêúâ ñëàäêèø îùå îòêàêòî áÿõ õëàïå è ñå ïðåñÿãàõ íàä òåçãÿõà äà ïîäàì öåíòîâåòå íà åäèí ìíîãî ïî-ìëàä è ïúðãàâ ìèñòúð Êèéí. Âêóñúò áåøå ÷óäåñåí - äîñóù êàòî â äåòñòâîòî.
- Ïðåêàëåíî ñè ìëàä, çà äà ïîìíèø îíîâà ôàíòàñòè÷íî áÿãàíå, ñ êîåòî Áîáè Òîìñúí äîíåñå íà "Ãèãàíòèòå" ïîáåäàòà âúâ ôèíàëà ïðåç 1951 ãîäèíà - êàçà ìèñòúð Êèéí. - Ñèãóðíî ñè áèë åäâà ÷åòèðèãîäèøåí. Êàêòî è äà å. Íÿêîëêî ãîäèíè ïî-êúñíî âúâ âåñòíèêà ïèñàõà çà òàÿ çíàìåíèòà èãðà è ñå îêàçà, ÷å àêî ñëóøàìå õâàëáèòå, íà ñòàäèîíà òðÿáâà äà å èìàëî ïîíå åäèí ìèëèîí íþéîðê÷àíè.
Ìèñòúð Êèéí äúâ÷åøå öåëóâêàòà ñ áåççúáè âåíöè è îò úãúë÷åòî íà óñòíèòå ìó ïëúçíà ñòðóéêà ëåïêàâà ñëþíêà. Òîé ñòàðàòåëíî ÿ èçáúðñà ñ íîñíàòà ñè êúðïà. Ñåäÿõìå â êàáèíåòà çàä àïòåêàòà - ìàêàð ÷å âå÷å îò äåñåò ãîäèíè áåøå ïåíñèîíåð, îñåìäåñåò è ïåò ãîäèøíèÿò Íîðáúðò Êèéí ïðîäúëæàâàøå äà ïîìàãà íà ñèíà ñè â ñ÷åòîâîäíàòà ðàáîòà.
- À ïúê êàòî îïðå äî áàíäàòà íà Áðàäëè, ñòàâà òî÷íî îáðàòíîòî! - âúçêëèêíà òîé. Óñìèõâàøå ñå, íî â óñìèâêàòà íÿìàøå íèùî âåñåëî. Áåøå öèíè÷íà, çàìèñëåíà è ñòóäåíà. - Ïî îíîâà âðåìå â Äåðè òðÿáâà äà å èìàëî ïîíå äâàéñåò õèëÿäè æèòåëè. Ãëàâíàòà óëèöà è Êàíàë ñòðèéò áÿõà ïàâèðàíè îò ÷åòèðè ãîäèíè, îáà÷å ïî Êàíçàñ ñòðèéò îùå ãàçåõìå êàë. Ëåòå áåøå óæàñåí ïðàõîëÿê, à íàïðîëåò è íàåñåí ñòàâàøå ñúùèíñêî òðåñàâèùå. Ïðåç ëÿòîòî ìèíàâàõà ïî Ãîðíàòà ìèëÿ äà ïðúñêàò ñ âîäà, à íà âñåêè ×åòâúðòè þëè êìåòúò îáåùàâàøå äà ïàâèðà Êàíçàñ ñòðèéò, îáà÷å ðàáîòàòà ñå ïðîòî÷è ÷àê äî 1942 ãîäèíà. Òàÿ óëèöà... ÷àêàé ñåãà, çà êàêâî ãîâîðåõìå?
- Â Äåðè èìàëî äâàéñåò õèëÿäè æèòåëè - íàïîìíèõ ìó àç.
- Àõà. Îò òèÿ äâàéñåò õèëÿäè ïîëîâèíàòà ñèãóðíî âå÷å ñà â ãðîáèùàòà, à ìîæå è ïîâå÷å - ïåòäåñåò ãîäèíè ñà òîâà, íå å øåãà. Ïî íàøèÿ êðàé õîðàòà èìàò ëîøèÿ íàâèê äà ìðàò íà ìëàäèíè. Òðÿáâà äà å îò âúçäóõà. Íî è ñðåä îñòàíàëàòà ïîëîâèíà íå âÿðâàì äà íàìåðèø ïîâå÷å îò äåñåòèíà, äåòî äà êàæàò, ÷å ñà áèëè â ãðàä÷åòî êîãàòî ïðèñòèãíà áàíäàòà íà Áðàäëè. Ìåñàðÿò Áú÷ Ðîóäúí ñèãóðíî ùå ïðèçíàå - òîé è äî äíåñ äúðæè ñíèìêà íà åäíà îò êîëèòå òî÷íî íàä ìàñàòà çà êúëöàíå íà ìåñî. Êàòî ÿ ãëåäàø, íàïðàâî íå ìÿçà íà êîëà. Øàðëîò Ëèòúëôèéëä ñúùî áè òè êàçàëà òóé-îíóé, àêî ÿ ñâàðèø â äîáðî íàñòðîåíèå; òÿ ïðåïîäàâà â ãèìíàçèÿòà è áàñ äúðæà, ÷å ïîìíè äîñòà ðàáîòè, íèùî ÷å áåøå åäâà íà äåñåòèíà-äâàíàéñåò ãîäèíè. Êàðë Ñíîó... Îáðè Ñòåéñè... Åéáúí Ñòàìïíúë... è îíçè äúðò íåõðàíèìàéêî, äåòî ðèñóâà êàðèêàòóðè è ïî öÿëà âå÷åð êèñíå â êðú÷ìàòà íà Óîëè - ìàé Ïèêìàí ñå êàçâàøå - òå ùå ñè ñïîìíÿò. Òàì áÿõà...
Ãëàñúò ìó çàòèõíà è òîé ðàçñåÿíî ñå âãëåäà â íàõàïàíàòà öåëóâêà. Ïîìèñëèõ äàëè äà íå ãî ïîäêàíÿ, íî ñå îòêàçàõ.
Íàé-ñåòíå ìèñòúð Êèéí ïðîäúëæè:
- Ïîâå÷åòî îò äðóãèòå ùå òå èçëúæàò - íå íàðî÷íî, àìè êàòî íþéîðê÷àíèòå, äåòî ðàçïðàâÿò, ÷å ñà âèäåëè áÿãàíåòî íà Áîáè Òîìñúí. Ñàìî ÷å â îíçè ñëó÷àé õîðàòà ëúæàò, çàùîòî ìíîãî èì ñå èñêà äà ñà áèëè íà ñòàäèîíà. À íàøèòå ëúæàò, çàùîòî èì ñå èñêà äà íå ñà áèëè â Äåðè ïðåç îíçè äåí. Ðàçáðà ëè ìå, ñèíêî?
Êèìíàõ.
- Ñèãóðåí ëè ñè, ÷å èñêàø äà ÷óåø öÿëàòà èñòîðèÿ? - çàïèòà ìèñòúð Êèéí. - Ìàëêî íåðâåí ìè èçãëåæäàø, Ìèêè.
- Íå èñêàì - îòâúðíàõ àç, - íî âñå ïàê ìèñëÿ, ÷å òðÿáâà äà ÿ ÷óÿ.
- Äîáðå - êðîòêî êèìíà ñòàðåöúò.
Â îíçè äåí ÿâíî ìè âúðâåøå íà ñïîìåíè; äîêàòî ìèñòúð Êèéí îòíîâî ìè ïîäàâàøå àïòåêàðñêèÿ áóðêàí, èçâåäíúæ ñå ñåòèõ çà åäíà ðàäèîïèåñà, êîÿòî òàòêî è ìàìà ñëóøàõà ðåäîâíî, êîãàòî áÿõ õëàïå. Êàçâàøå ñå "Ìèñòúð Êèéí, òúðñà÷ íà èç÷åçíàëè õîðà".
- Íÿìà äà òå ëúæà, øåðèôúò ñè áåøå òóê. Êàíåøå ñå äà õîäè íà ëîâ, îáà÷å òóòàêñè çàðÿçà èäåÿòà, ùîì Ëàë Ìåéêúí äîòúð÷à è ìó êàçà, ÷å î÷àêâà ñëåäîáåä äà ãî ïîñåòè Àë Áðàäëè.
- Îòêúäå çíàåøå Ëàë? - çàïèòàõ àç.

- Å, òàÿ èñòîðèÿ å ïîó÷èòåëíà ñàìà ïî ñåáå ñè - êàçà ìèñòúð Êèéí è ëèöåòî ìó îòíîâî ñå ñáðú÷êà â öèíè÷íà óñìèâêà. - Áðàäëè íèêîãà íå å áèë Îáùåñòâåí âðàã íîìåð åäíî â êëàñàöèÿòà íà ÔÁÐ, îáà÷å ãî ãîíåõà óïîðèòî - îùå îò äâàéñåò è îñìà ãîäèíà. Íàëè âñå íåùî òðÿáâàøå äà ïîêàæàò ïðåä äàíúêîïëàòåöà. Àë Áðàäëè è áðàò ìó Äæîðäæ îáðàõà ïåò-øåñò áàíêè â Ñðåäíèÿ çàïàä, ïîñëå îòâëÿêîõà åäèí áàíêåð. Ðîäíèíèòå íà áàíêåðà ïëàòèõà îòêóï - òðèéñåò õèëÿäè äîëàðà, ãîëåìè ïàðè çà îíîâà âðåìå - íî òîâà íå ïîìîãíà. Óáèõà ãî.
Èç Ñðåäíèÿ çàïàä âçå äà ñòàâà íàïå÷åíî çà áàíäèòå, çàòîâà Àë è Äæîðäæ ïîâåäîõà øàéêàòà ñè íà ñåâåðîèçòîê, êúì íàøèòå êðàèùà. Íàåõà ñè åäíà ãîëÿìà ôåðìà â ïîêðàéíèíèòå íà Íþïîðò - íåäàëå÷å îò ñåãàøíàòà ôåðìà íà Ðóëèí.
Áåøå ïðåç ãîðåùíèöèòå íà 29-òà - þëè, àâãóñò èëè íà÷àëîòî íà ñåïòåìâðè... íå ïîìíÿ òî÷íî êîãà. Áàíäàòà íàáðîÿâàøå îñåì äóøè: Àë Áðàäëè, Äæîðäæ Áðàäëè, Äæî Êîíêëèí è íåãîâèÿò áðàò Êàë, åäèí èðëàíäåö íà èìå Àðòúð Ìàëîé ïî ïðÿêîð "Áàâíàòà ñòúïêà", çàùîòî áåøå êúñîãëåä, îáà÷å ñëàãàøå î÷èëà ñàìî â êðàåí ñëó÷àé, è ìëàäèÿò Ïàòðèê Êîäè îò ×èêàãî - áåøå êðàñèâ êàòî Àäîíèñ, íî ðàçïðàâÿõà, ÷å ïðåòðåïâàë ÷îâåê áåç äà ìó ìèãíå îêîòî. Âîäåõà äâå æåíè: Êèòè Äîíàõþ, ñúïðóãà íà Äæîðäæ Áðàäëè, è Ìàðè Õàóçúð - òÿ áåøå ëþáîâíèöà íà Êîäè, à ñïîðåä çëèòå åçèöè ñïÿëà ñ öÿëàòà êîìïàíèÿ.
Êîãàòî äîéäîõà ïî òèÿ ìåñòà, ñèíêî, òå äîïóñíàõà åäíà ñúäáîíîñíà ãðåøêà - áÿõà ñè âúîáðàçèëè, ÷å òîëêîâà äàëå÷å îò Èíäèàíà ùå áúäàò â áåçîïàñíîñò.
Èçâåñòíî âðåìå êðîòóâàõà, íî íàêðàÿ èì äîñêó÷à è ðåøèõà äà ñå ïîçàáàâëÿâàò ñ ëîâ. Áÿõà äîìúêíàëè ñóìà òè îðúæèå, îáà÷å íå èì äîñòèãàõà áîåïðèïàñè. È çàòîâà íà ñåäìè îêòîìâðè ïðèñòèãíàõà â Äåðè ñ äâå êîëè. Ïàòðèê Êîäè òðúãíà ñ æåíèòå ïî ìàãàçèíèòå, à äðóãèòå ìúæå îòèäîõà ïðàâî â "Ñïîðòíè ñòîêè" íà Ëàë Ìåéêúí. Êèòè Äîíàõþ ñè êóïè îò "Ôðèéç" íîâà ðîêëÿ è ñ íåÿ óìðÿ äâà äíè ïî-êúñíî.
Ëàë Ìåéêúí ïîñðåùíàë êëèåíòèòå ëè÷íî. Òîé óìðÿ ïðåç 1959. Îò çàòëúñòÿâàíå. Âèíàãè ñè å áèë äåáåëàê. Îáà÷å ñ î÷èòå íèêîãà íå å èìàë ïðîáëåìè - ðàçïðàâÿøå, ÷å ïîçíàë Àë Áðàäëè îùå îò âðàòàòà. È äðóãèòå ìó ñå ñòîðèëè ïîçíàòè, íî çà èðëàíäåöà ñå ñåòèë ÷àê êîãàòî Ìàëîé ñè ñëîæèë î÷èëàòà, çà äà îãëåäà íîæîâåòå íà âèòðèíàòà.
Àë Áðàäëè ïðèñòúïèë êúì òåçãÿõà è ðåêúë:
"Èñêàìå äà ñè êóïèì ïàòðîíè."
"Äîáúð èçáîð - îòâúðíàë Ëàë Ìåéêúí, - òúêìî íà ìÿñòî ñòå äîøëè."
Áðàäëè ìó ïîäàë ñïèñúê è Ëàë ãî ïðåãëåäàë. Äîêîëêîòî çíàì, ïî-êúñíî ëèñò÷åòî ñå èçãóáè, íî Ëàë ðàçïðàâÿøå, ÷å íàïðàâî êðúâòà ìó çàìðúçíàëà. Èñêàëè ïåòñòîòèí ïàòðîíà 38-ìè êàëèáúð, îñåìñòîòèí ïàòðîíà 45-òè êàëèáúð, øåéñåò ïàòðîíà 50-òè êàëèáúð, äåòî âå÷å íå ñå ïðîèçâåæäà, ëîâíè ïàòðîíè, çàðåäåíè åäíîâðåìåííî ñúñ ñà÷ìè è áðåíåêå, è ïî õèëÿäà ïàòðîíà 22-ðè êàëèáúð çà ïèñòîëåò è êàðàáèíà. Ïëþñ - çàáåëåæè! - øåñòíàéñåò õèëÿäè êàðòå÷íè ïàòðîíà 45-òè êàëèáúð.

- Ìàìà ìó ñòàðà! - âúçêëèêíàõ àç.
Ìèñòúð Êèéí ïàê ñå óñìèõíà öèíè÷íî è ìè ïîäàäå áóðêàíà. Îòíà÷àëî ïîêëàòèõ ãëàâà, íî ïîñëå ñè âçåõ îùå åäíà öåëóâêà.

- Ëàë ðåêúë:
"Ãîëÿìà ïîðú÷êà áå, ìîì÷åòà."
"Äàé äà ñè õîäèì, Àë - îáàäèë ñå Áàâíàòà ñòúïêà. - Êàçàõ òè, ÷å â òîâà ñêàïàíî ãðàä÷å íÿìà äà íàïàçàðóâàìå. Ùî íå âçåìåì äà ïðîâåðèì â Áàíãîð? È òàì ùå å ñúùàòà äèâîòèÿ, àìà ïîíå ùå ñå ïîðàçõîäèì."
"Òðàéòå ìàëêî, áå õîðà - ïðåêúñíàë ãî Ëàë, ñâåæ êàòî êðàñòàâèöà. - Ïîðú÷êàòà å ñòðàõîòíà è íå èñêàì äà ìè ÿ ãðàáíå îíçè áàíãîðñêè åâðåèí. Ìîãà îùå ñåãà äà âè çàòðóïàì ñ 22-ðè êàëèáúð ïëþñ ëîâíèòå ïàòðîíè è ïîëîâèíàòà áðåíåêåòà. Ùå ìè ñå íàìåðÿò ïî ñòîòèíà ïàð÷åòà 38-ìè è 45-òè êàëèáúð. Îñòàíàëîòî ùå ãî äîñòàâÿ... - Òóê Ëàë ïðåìðåæèë î÷è è ñå ïî÷åñàë ïî áðàäàòà, ñÿêàø ïðåñìÿòàë. - ... äî âäðóãèäåí. Ñòàâà ëè?"
Áðàäëè ñå óõèëèë äî óøè è ðåêúë, ÷å âñè÷êî å òèï-òîï. Êàë Êîíêëèí íàñòîÿâàë äà îòñêî÷àò äî Áàíãîð, íî äðóãèòå íå ñå ñúãëàñèëè.
"Àêî íå ñè ñèãóðåí, ÷å ùå ñêîëàñàø ñ ïîðú÷êàòà, êàçâàé äîäåòî å âðåìå - ðåêúë Áðàäëè íà Ëàë, - ùîòî ñúì äîáðà äóøà, îáà÷å êàòî ìå õâàíàò áåñíèòå, ïî-äîáðå íå ìè ñå ìÿðêàé ïðåä î÷èòå. ×àòêàø ëè?"
"×àòêàì - îòâúðíàë Ëàë, - è êàêâîòî èñêàòå, ùå ãî èìàòå, ìèñòúð...?"
"Ðåéäúð - ðåêúë Áðàäëè. - Ðè÷àðä Ä. Ðåéäúð, íà âàøèòå óñëóãè."
Òîé ïðîòåãíàë ðúêà è Ëàë ÿ ñòèñíàë ñ øèðîêà óñìèâêà:
"Ìíîãî ìè å ïðèÿòíî, ìèñòúð Ðåéäúð."
Ïîñëå Áðàäëè ïîïèòàë ïî êîå âðåìå ùå å íàé-äîáðå äà íàìèíàò çà ïîêóïêèòå, à Ëàë âåäíàãà îòâúðíàë ÷å ïðåäëàãà äà ñòàíå îêîëî äâà ñëåäîáåä, àêî íÿìàò íèùî ïðîòèâ. Âñè÷êè ñå ñúãëàñèëè. Èçëåçëè. Ëàë ãè èçïðàòèë äî âðàòàòà. Íà òðîòîàðà ÷àêàë Êîäè ñ äâåòå æåíè. Ëàë ðàçïîçíàë è íåãî.

- Å - çàïèòà ñïîêîéíî ìèñòúð Êèéí, - êàêâî ìèñëèø, ÷å ñòîðèë Ëàë? ×åíãåòàòà ëè ïîâèêàë?
- Àêî ñå ñúäè ïî ñúáèòèÿòà - ðåêîõ àç, - ÿâíî å ðåøèë íåùî äðóãî. Ìàêàð ÷å íà íåãîâî ìÿñòî áèõ ñè ñòðîøèë êðàêàòà îò áÿã êúì òåëåôîíà.
- Ìîæå áè ùåøå äà ãè ñòðîøèø, à ìîæåøå è äðóãî äà òè õðóìíå... - êàçà ìèñòúð Êèéí ñúñ ñúùàòà ëú÷åçàðíà, öèíè÷íà óñìèâêà.
Àç ïîòðåïåðàõ, çàùîòî ðàçáðàõ êàêâî èìà ïðåäâèä... è òîé çíàåøå, ÷å ãî ðàçáèðàì. Ùîì âåäíúæ êàíàðàòà ñå ñðóòè, íèùî íå ìîæå äà ÿ ñïðå; ùå ñå òúðêàëÿ äîêàòî íàìåðè ðàâíî ìÿñòî, êúäåòî ïîñòåïåííî äà çàãóáè èíåðöèÿòà. Èçïðå÷èø ëè ñå, ùå òå ñìàæå... íî ïàê íÿìà äà ñïðå.
- Ìîæåøå è äðóãî äà òè õðóìíå - ïîâòîðè ìèñòúð Êèéí. - Ùå òè êàæà êàêâî ñòîðè Ëàë Ìåéêúí. Ìèíåøå ëè ïðåç òîçè äåí íÿêîé ïîçíàò êðàé ìàãàçèíà - ìúæ, ðàçáèðà ñå - Ëàë èçñêà÷àøå íàâúí è ïî÷âàøå äà ðàçïðàâÿ, ÷å çíàåë êîè ñà îíèÿ ëîâöè, äåòî íàïîñëåäúê ïóêàò ñ àâòîìàòè ïî åëåíè, ÿðåáèöè è Áîã çíàå îùå êàêâî èç ãîðèòå ìåæäó Íþïîðò è Äåðè. Áàíäàòà íà Áðàäëè ñå çàáàâëÿâàëà ñ òèÿ ùóðîòèè. Ïîñëå äîáàâÿøå, ÷å îáåùàë äà ïðîäàäå íà Áðàäëè öÿëà êàìàðà áîåïðèïàñè è ñìÿòàë äà ñè óäúðæè íà äóìàòà.
- Êîëêî äóøè? - çàïèòàõ àç.
×óâñòâóâàõ ñå êàòî õèïíîòèçèðàí îò ëúñêàâèÿ ìó ïîãëåä. Èçâåäíúæ ñóõèÿò ìèðèñ â ñòàè÷êàòà - ìèðèñ íà ëåêàðñòâà, ïðàõ÷åòà, ìåõëåìè è ñèðîïè çà êàøëèöà - âçå äà ìå çàäóøàâà... íî âå÷å íÿìàõ ñèëè äà ñè òðúãíà, êàêòî íå áèõ ìîãúë äà ñå ñàìîóáèÿ êàòî ñïðà äèøàíåòî ñè.
- Íà êîëêî äóøè å êàçàë Ëàë, òîâà ëè ïèòàø?
Êèìíàõ.
- Íå çíàì òî÷íî - ïîêëàòè ãëàâà ìèñòúð Êèéí. - Íå ñúì ñòîÿë äà ãè áðîÿ. Ñèãóðíî å ïðåäóïðåäèë âñè÷êè, íà êîèòî ìîæåøå äà ñå äîâåðè.
- Íà êîèòî ìîæåøå äà ñå äîâåðè - äðåçãàâî ïîâòîðèõ àç.
- Àõà - ïîòâúðäè ìèñòúð Êèéí. - Âñå íàøåíöè, ðàçáèðàø. Íå ñìå ñàìî êðàâàðè ïî òèÿ ìåñòà. - Òîé ñå ïîðàçñìÿ. - Àç íàìèíàõ íà äðóãèÿ äåí, êúì äåñåò ñóòðèíòà. Ëàë ìè ðàçêàçà âñè÷êî, ïîñëå çàïèòà êàêâî ùå îáè÷àì. Áÿõ îòèøúë ñàìî äà ïèòàì äàëè ìè å ïðîÿâèë ëåíòèòå - ïî îíîâà âðåìå Ìåéêúí ïîïðàâÿøå ôîòîàïàðàòè è ïðîÿâÿâàøå ôèëìè "Êîäàê" - íî êàòî ñè âçåõ ñíèìêèòå, ðåøèõ, ÷å ìîæå äà ìè ïîòðÿáâàò ïàòðîíè çà Óèí÷åñòúðà. "Çà ëîâ ëè ñå ãîòâèø, Íîðá?" - ïèòà Ëàë, äîêàòî ìè ïîäàâà êóòèÿòà. "Ìîæå äà ãðúìíà íÿêîÿ è äðóãà ãàäèíà" - âèêàì àç è äâàìàòà ñå ïîñìÿõìå õóáàâè÷êî. - Ìèñòúð Êèéí ñå èçêèñêà è ïëåñíà ñ äëàí ïî ìúðøàâîòî ñè áåäðî, ñÿêàø íèêîãà íå áå ÷óâàë ïî-ãîëÿì ìàéòàï. Ïîñëå ñå ïðèâåäå è ìå ïîòóïà ïî êîëÿíîòî. - Ñ äâå äóìè, ñèíêî, èñòîðèÿòà ñå ðàç÷ó òî÷íî êîëêîòî òðÿáâàøå. Çíàåø êàê å â ìàëêèòå ãðàä÷åòà. Ïîäáåðåø ëè äîáðå õîðàòà, êàêâîòî èì êàæåø, íåïðåìåííî ùå ñå ðàç÷óå... ðàçáðà ëè ìå? Îùå åäíà öåëóâêà?
Ïîñåãíàõ ñ èçòðúïíàëè ïðúñòè.
- Îò ñëàäêîòî ñå äåáåëåå - èçêèñêà ñå ìèñòúð Êèéí.
Èçãëåæäàøå ñòàð... áåçêðàéíî ñòàð ñ òèÿ áèôîêàëíè î÷èëà, êîèòî ñå ïëúçãàõà ïî îñòðèÿ êîñòåëèâ íîñ; òúíêàòà ñóõà êîæà ïî áóçèòå ìó áåøå òîëêîâà îáòåãíàòà, ÷å íå îñòàâÿøå ìÿñòî çà áðú÷êè.

- Íà äðóãèÿ äåí ñè äîíåñîõ êàðàáèíàòà òóê, à Áîá Òàíúð (ïî-ðàáîòëèâ ïîìîùíèê íèêîãà íå ñúì èìàë) ïðèñòèãíà ñ ÷èôòåòî íà òàòêî ñè. Êúì åäèíàéñåò Ãðåãúðè Êîóë íàìèíà äà êóïè ñîäà çà õëÿá è äà ïóêíà, àêî íå áåøå ïðåïàñàë îòïðåä ãðàìàäåí Êîëò 45-òè êàëèáúð.
"Ãëåäàé äà íå ñè ãðúìíåø òîïêèòå, Ãðåã" - ðåêîõ àç.
"Èäâàì ÷àê îò Ìèëôîðä, íàïðàâî ïðåç ãîðèòå, è ìå öåïè àäñêè ìàõìóðëóê - îòâðúùà Ãðåã. - Âñå ìè ñå ÷èíè, ÷å äî äîâå÷åðà ìîæå è äà ãðúìíà íå÷èè òîïêè."
Îêîëî åäèí è ïîëîâèíà çàêà÷èõ îòïðåä òàáåëêàòà ÌÎËß, ÏÎ×ÀÊÀÉÒÅ, ÑÊÎÐÎ ÑÅ ÂÐÚÙÀÌ. Âçåõ ïóøêàòà è ïðåç çàäíàòà âðàòà èçëÿçîõ íà àëåÿòà Ðè÷àðä. Ïîïèòàõ Áîá Òàíúð äàëè ùå äîéäå, à òîé ðå÷å, ÷å ïúðâî èñêàë äà èçïúëíè ðåöåïòàòà íà ìèñèñ Åìúðñúí è âåäíàãà ùÿë äà äîòè÷à. "Çàïàçåòå ìè íÿêîãî" - ïðèìîëè ñå ìîì÷åòî, îáà÷å àç êàçàõ, ÷å íå ìîãà äà îáåùàÿ.
Ïî Êàíàë ñòðèéò íå ñå ìÿðêàõà íèòî êîëè, íèòî ïåøåõîäöè. Å, ìèíàâàøå îò âðåìå íà âðåìå íÿêîé êàìèîí è òîëêîç. Çúðíàõ Äæàê Ïèíåò äà ïîäòè÷âà ñ ïî åäíà ïóøêà âúâ âñÿêà ðúêà. Ñúáðàõà ñå ñ Àíäè Êðèñ è ñåäíàõà íà ïåéêàòà êðàé Ïàìåòíèêà íà çàãèíàëèòå - íàëè çíàåø, òàì, äåòî Êàíàëúò õëúòâà ïîä çåìÿòà.
Ïåòè Âàíåñ, Àë Íåë è Äæèìè Ãîðäúí ñåäÿõà íà ñòúïàëàòà ïðåä ñúäèëèùåòî, äúâ÷åõà ñàíäâè÷è è ïëîäîâå è ñè ðàçìåíÿõà ðàçíè âêóñîòèè, äîñóù êàòî õëàïåòà â ìåæäó÷àñèå. È òðèìàòà áÿõà âúîðúæåíè. Äæèìè Ãîðäúí ìúêíåøå êàðàáèíà Ñïðèíãôèéëä îò Ïúðâàòà ñâåòîâíà âîéíà - ãîëÿìà áåøå, ïóùèíàòà, ñòúð÷åøå ìó íàä ãëàâàòà.
Âèäÿõ åäíî ìîì÷å äà ñå èçêà÷âà ïî Ãîðíàòà ìèëÿ - ìàé áåøå Äçàê Äåíáðîó, áàùàòà íà òâîåòî ïðèÿòåë÷å, äåòî ñåãà ïèøå êíèãè - è Êåíè Áîðòúí ìó ïîäâèêíà îò ïðîçîðåöà íà Õðèñòèÿíñêàòà ÷èòàëíÿ:
"Äà ñå ïðúæäîñâàø, õëàïå, ÷å òóêà ùå èìà ïóêîòåâèöà."
Êàòî ìó çúðíà ëèöåòî, Äçàê âåäíàãà ñè ïëþ íà ïåòèòå.
Íàâñÿêúäå èìàøå âúîðúæåíè ìúæå - ïî âðàòèòå, ïî ñòúïàëàòà, ïî ïðîçîðöèòå. Ãðåã Êîóë ñåäåøå îòñðåùà íà åäèí ïðàã ñ êàðàáèíà â ñêóòà è ãðèæëèâî ïîäðåæäàøå äâàéñåòèíà ïàòðîíà, ñÿêàø ñå ãîòâåøå äà èãðàå íà àøèöè. Áðóñ Äæàãúðìàéåð è îíçè øâåä, Îëàô Òåðàìåíèúñ, ñòîÿõà íà ñÿíêà ïðåä êèíî "Áèæó".

Ìèñòúð Êèéí ìå ãëåäàøå, àëà î÷èòå ìó ñå ðååõà íåéäå äàëå÷å. Âå÷å íå áëåñòÿõà; áÿõà îìåêíàëè, çàìúãëåíè êàòî î÷è íà ÷îâåê, êîéòî ñè ñïîìíÿ íàé-ùàñòëèâèòå ìèãîâå - ìîæå áè ïúðâîòî ïîáåäíî áÿãàíå â áåéçáîëà, èëè ïúðâàòà åäðà ïúñòúðâà, èëè ïúðâàòà íîù ñ ëþáèìà æåíà.
- Ïîìíÿ, ÷å ñëóøàõ âÿòúðà, ñèíêî - ìå÷òàòåëíî èçðå÷å òîé. - Ïîìíÿ, ÷å ÷óõ êàê ÷àñîâíèêúò íàä ñúäèëèùåòî óäàðè äâà ïúòè. Áîá Òàíúð ñå ïðèáëèæè èçîòçàä è áÿõ òîëêîâà íàïðåãíàò, ÷å åäâà íå ìó ïðúñíàõ ÷åðåïà. À òîé ñàìî ìè êèìíà, ïðåñå÷å êúì ôóðàæíèÿ ìàãàçèí è çàä êðàêàòà ìó ñå âëà÷åøå äúëãà ÷åðíà ñÿíêà. Ìèíàõà äåñåò ìèíóòè, ïåòíàéñåò, äâàéñåò - è íèùî. Ñèãóðíî ùå ñè ðå÷åø, ÷å õîðàòà ñà âçåëè äà ñå ðàçîòèâàò, íàëè? Îáà÷å íå ñòàíà òàêà. Õîðàòà ñè ñòîÿõà òúðïåëèâî. Çàùîòî...
- Çàùîòî ñòå çíàåëè, ÷å ùå äîéäàò, íàëè? - çàïèòàõ àç. - Íå å èìàëî íèêàêâî ñúìíåíèå.
Òîé ñå óñìèõíà ëú÷åçàðíî, êàòî äîâîëåí ó÷èòåë.

- Ïðàâèëíî! Çíàåõìå. Íèêîé íå ñå îáàæäàøå, íèêîé íå ðå÷å: "Äîáðå äå, äàéòå äà ãè èç÷àêàìå äî äâà è äâàéñåò, ïúê ïîñëå äà ñè âúðâèì, ÷å ðàáîòà íè ÷àêà." Ïðîñòî ñòîÿõìå êðîòêî è åòî ÷å îêîëî äâà è äâàéñåò è ïåò îòêúì Ãîðíàòà ìèëÿ ñå ñïóñíàõà íà êðúñòîâèùåòî äâà àâòîìîáèëà - ÷åðâåí è ñèí. Åäèíèÿò áåøå Øåâðîëåò, äðóãèÿò Ëàñàë. Â Øåâðîëåòà ñåäÿõà áðàòÿòà Êîíêëèí, Ïàòðèê Êîäè è Ìàðè Õàóçúð. Äâàìàòà Áðàäëè, Ìàëîé è Êèòè Äîíàõþ áÿõà â äðóãàòà êîëà.
Ìèíàõà ïðåç êðúñòîâèùåòî, ïîñëå Àë Áðàäëè óäàðè ñïèðà÷êà òîëêîâà ðÿçêî, ÷å Øåâðîëåòúò íà Êîäè åäâà íå ãî áëúñíà èçîòçàä. Áåøå óñåòèë, ÷å óëèöàòà å ïðåêàëåíî òèõà. Êàçâàò, ÷å Àë Áðàäëè áèë áåçìîçú÷åí çâÿð, íî è çâÿðúò ñå íàó÷àâà äà áúäå íàùðåê ñëåä ÷åòèðè ãîäèíè ãîíèòáà íà æèâîò è ñìúðò.
Àë îòâîðè âðàòàòà è ñå èçïðàâè çà ìèã íà ñòúïåíêàòà. Õâúðëè ïîãëåä íàîêîëî è äàäå çíàê íà Êîäè äà êàðà îáðàòíî. "Êàêâî, øåôå?" - çàïèòà Êîäè. ×óõ ãî ñúâñåì ÿñíî - è òîâà áÿõà åäèíñòâåíèòå ðàçáðàíè äóìè, êîèòî ÷óõ. Ïîìíÿ îùå, ÷å âèäÿõ ñëúí÷åâî çàé÷å. Ìàðè Õàóçúð ñè ïóäðåøå íîñà.
Òî÷íî òîãàâà îò ìàãàçèíà èçñêî÷èõà Ëàë Ìåéêúí è íåãîâèÿò ïîìîùíèê Áèô Ìàðëîó. "Ïðåäàé ñå, Áðàäëè, îáêðúæåí ñè!" - âèêíà Ëàë è çàãúðìÿ îùå ïðåäè îíçè äà îáúðíå ãëàâà. Ïúðâèòå èçñòðåëè îòèäîõà íàõàëîñò, íî ïîñëå åäèí êóðøóì óëó÷è Áðàäëè â ðàìîòî. Ðóêíà êðúâ. Áðàäëè ñå ïîäïðÿ íà âðàòè÷êàòà è õëúòíà â êîëàòà. Ïðåâêëþ÷è íà ñêîðîñò è òîãàâà âå÷å ïî÷íà èñòèíñêàòà ïóêîòåâèöà.
Âñè÷êî ñâúðøè çà ÷åòèðè-ïåò ìèíóòè, íî ìè ñå ñòîðè, ÷å å òðàÿëî öÿëà âå÷íîñò. Ïåòè, Àë è Äæèì Ãîðäúí äàæå íå ñòàíàõà îò ñòúëáèùåòî - ïðîñòî ñåäÿõà è äúíåõà îëîâî â çàäíèöàòà íà Øåâðîëåòà. Çúðíàõ Áîá Òàíúð êàê ñòîè íà êîëÿíî, ãúðìè è ïðåçàðåæäà êàòî ëóä âåõòîòî ÷èôòå. Îòêúì êèíîòî Äæàãúðìàéåð è Òåðàìåíèúñ äóï÷åõà äÿñíàòà ñòðàíà íà Ëàñàëà, à Ãðåã Êîóë ñòúð÷åøå îò êàíàâêàòà, ñòèñêàøå Êîëòà ñ äâå ðúöå è äúðïàøå ëè, äúðïàøå ñïóñúêà.
Òðÿáâà äà ñà ñòðåëÿëè åäíîâðåìåííî ïåòäåñåò-øåñòäåñåò äóøè. Ïî-êúñíî Ëàë Ìåéêúí èç÷îïëè îò òóõëåíàòà ñòåíà íà ìàãàçèíà òðèéñåò è øåñò êóðøóìà. È òî íå âåäíàãà, àìè ÷àê ñëåä òðè äíè, êîãàòî áåøå ìèíàëî êóöî è ñàêàòî äà ñè âçåìå ïàð÷åíöå îëîâî çà ñóâåíèð. Ïî íÿêîå âðåìå ïóêîòåâèöàòà ñòàíà ïî-ñòðàøíà îò áèòêàòà ïðè Ìàðíà. Îêîëî ìàãàçèíà âñè÷êè ïðîçîðöè áÿõà èçïîòðîøåíè.
Áðàäëè ñâåòêàâè÷íî îáúðíà êîëàòà, íî äîäåòî íàïðàâè çàâîÿ, èçãúðìÿõà è ÷åòèðèòå ãóìè. Ôàðîâåòå ñòàíàõà íà ñîë, ïðåäíîòî ñòúêëî èç÷åçíà. Ìàëîé Áàâíàòà ñòúïêà è Äæîðäæ Áðàäëè ñòðåëÿõà ñ ïèñòîëåòè îò çàäíàòà ñåäàëêà. Âèäÿõ êàê åäèí êóðøóì ðàçêúñà ãúðëîòî íà Ìàëîé. Òîé ãðúìíà îùå äâà ïúòè è ïðîâèñíà íàâúí êàòî ïàðöàë.
Êîäè îïèòà äà çàâúðòè Øåâðîëåòà è íàëåòÿ èçîòçàä âúðõó êîëàòà íà Áðàäëè. Òîâà èì áåøå êðàÿò, ñèíêî. Çàöåïèõà ñå ñ áðîíèòå è âå÷å íÿìàõà íèêàêúâ øàíñ äà èçáÿãàò.
Äæî Êîíêëèí èçñêî÷è îò çàäíàòà ñåäàëêà, èçïú÷è ñå íàñðåä êðúñòîâèùåòî ñ äâà ïèñòîëåòà è çàïóêà çäðàâàòà. Ñòðåëÿøå ïî Äæàê Ïèíåò è Àíäè Êðèñ. Îíèÿ ñå òúðêóëíàõà îò ñêàìåéêàòà è çàðîâèõà íîñîâå â òðåâàòà. Àíäè âñå êðåùåøå: "Óáèò ñúì! Óáèò ñúì!", àìà ìó íÿìàøå íèùè÷êî; è äâàìàòà ñå îòúðâàõà áåç äðàñêîòèíà.
Äæî Êîíêëèí óñïÿ äà èçïðàçíè è äâàòà ïúëíèòåëÿ, ïðåäè äà ãî óëó÷àò. Ñàêîòî ìó ñå ðàçâÿâàøå è ïàíòàëîíèòå ìó ïîäñêà÷àõà, ñÿêàø íÿêàêâà íåâèäèìà æåíà ãè áðîäèðàøå ñ øåâíà ìàøèíà. Áåøå ñúñ ñëàìåíà øàïêà è êîãàòî òÿ îòõâðúêíà, âèäÿõ, ÷å å ñðåñàí íà ïúò ïî ñðåäàòà. Ñòèñíà åäèíèÿ ïèñòîëåò ïîä ìèøíèöà è ñå îïèòà äà çàðåäè äðóãèÿ, íî â òîâà âðåìå íÿêîé ãî ïîêîñè ïðåç êðàêàòà è òîé ðóõíà. Ïî-êúñíî Êåíè Áîðòúí ñè ïðèïèñâàøå çàñëóãàòà, îáà÷å íÿìàøå íà÷èí äà ðàçáåðåì äàëè å òàêà. Ìîæåøå äà å âñåêè îò íàñ.
Âåäíàãà ñëåä Äæî Êîíêëèí ïàäíà è áðàò ìó Êàë - ñãðîìîëÿñà ñå ñ äóïêà â ÷åëîòî.
Ìàðè Õàóçúð èçëåçå îò êîëàòà. Äå äà çíàì, ìîæå áè å èñêàëà äà ñå ïðåäàäå. Îùå äúðæåøå ïóäðèåðàòà. Ìèñëÿ, ÷å ïèùåøå, íî ïî òîâà âðåìå ïóêîòåâèöàòà çàãëóøàâàøå âñè÷êî. Êóðøóìèòå õâúð÷àõà îêîëî íåÿ. Ïóäðèåðàòà ñå ïðúñíà íà ïàð÷åòà â ðúêàòà é. Òÿ ñå õâúðëè íàçàä êúì êîëàòà, íî ÿ óëó÷èõà â áåäðîòî. Óñïÿ íÿêàê äà èçêóöóêà äîòàì è ïðîëàçè âúòðå.
Àë Áðàäëè äàäå ãàç äî äóïêà è óñïÿ äà ïîäêàðà êîëàòà. Òðè-÷åòèðè ìåòðà âëà÷è Øåâðîëåòà ïîäèð ñåáå ñè, ïîñëå áðîíÿòà ñå îòêúñíà.
Ìîì÷åòàòà ãî îáñèïâàõà ñ îëîâî. Âñè÷êè ïðîçîðöè áÿõà ðàçáèòè. Åäèíèÿò êàëíèê ñå òúðêàëÿøå íà ïàâàæà. Ìàëîé âèñåøå îòñòðàíè, íî äâàìàòà áðàòÿ Áðàäëè îùå áÿõà æèâè. Äæîðäæ ãúðìåøå îò çàäíàòà ñåäàëêà. Äî íåãî ëåæåøå æåíà ìó ñ ïðîñòðåëÿíî îêî.
Ëàñàëúò ñòèãíà äî êðúñòîâèùåòî, ñåòíå êðèâíà íà òðîòîàðà è ñïðÿ. Àë Áðàäëè èçñêî÷è èççàä âîëàíà è õóêíà ïî Êàíçàñ ñòðèéò. Âåäíàãà ãî íàïðàâèõà íà ðåøåòî.
Ïàòðèê Êîäè èçëåçå îò Øåâðîëåòà, çà ìèã ñÿêàø ñå íàêàíè äà âäèãíå ðúöå, íî âìåñòî òîâà èçìúêíà èçïîä ìèøíèöàòà ñè ïèñòîëåò 38-ìè êàëèáúð. Ãðúìíà íàïîñîêè äâà-òðè ïúòè, ïîñëå ðèçàòà íà ãúðäèòå ìó ñå ïðúñíà ñðåä äèì è ïëàìúöè. Òîé ñå ïëúçíà êðàé Øåâðîëåòà è ñåäíà íà ñòúïåíêàòà. Ñòðåëÿ îùå âåäíúæ è äîêîëêîòî çíàì, òîâà áåøå åäèíñòâåíèÿò ùî-ãîäå òî÷åí èçñòðåë íà öÿëàòà áàíäà; êóðøóìúò ðèêîøèðà îò íåùî è îäðàñêà ðúêàòà íà Ãðåã Êîóë. Ïî-êúñíî Ãðåã èìàøå íàâèêà äà ñå õâàëè â êðú÷ìàòà ñ òîÿ áåëåã, äîêàòî íàêðàÿ íÿêîé - ìàé áåøå Àë Íåë - ãî äðúïíà â úãúëà è ìó ðå÷å äà ñè çàòâàðÿ ÷îâêàòà ïî âúïðîñà çà áàíäàòà íà Áðàäëè.
Ìàðè Õàóçúð ïàê èçëåçå è âå÷å íÿìàøå íèêàêâî ñúìíåíèå, ÷å îïèòâà äà ñå ïðåäàäå - áåøå âäèãíàëà ðúöå. Ìîæå áè íèêîé íå å èñêàë äà ÿ óáèå, íî õîðàòà ñòðåëÿõà îò âñè÷êè ñòðàíè, à òÿ ñàìà ñå ïúõíà ïîä êóðøóìèòå.
Äæîðäæ Áðàäëè óñïÿ äà äîòè÷à äî ïåéêàòà êðàé ïàìåòíèêà, ïðåäè äà ìó ïðúñíàò òèëà ñ ëîâíà ïóøêà. Íàïúëíè ãàùèòå è ðóõíà ìúðòúâ...

Ïî÷òè áåç äà óñåùàì êàêâî ïðàâÿ, àç ïîñåãíàõ êúì áóðêàíà ñ öåëóâêèòå.
- Õîðàòà òúïêàõà êîëèòå ñ îëîâî îùå îêîëî ìèíóòà, ñåòíå ñòðåëáàòà âçå äà çàòèõâà - ïðîäúëæàâàøå ìèñòúð Êèéí. - Êîãàòî çà ïðúâ ïúò íàäóøè êðúâ, ÷îâåê òðóäíî ìèðÿñâà. Òîãàâà ñå îçúðíàõ è âèäÿõ øåðèôà Ñúëèâàí íà ñòúïàëàòà, çàä Íåë è äðóãèòå. Ãúðìåøå ïî ðàçíåáèòåíèÿ Øåâðîëåò ñ àâòîìàòè÷åí Ðåìèíãòúí. Íå ñëóøàé îíèÿ, äåòî ðàçïðàâÿò, ÷å Ñúëèâàí ãî íÿìàëî; Íîðáúðò Êèéí òè êàçâà â î÷èòå: òàì áåøå. Êîãàòî ñòðåëáàòà ñâúðøè, êîëèòå âå÷å íå ìÿçàõà íà êîëè - ïîòðîøåíà æåëåçàðèÿ ñ êóï ñòúêëà íàîêîëî. Õîðàòà òðúãíàõà êúì òÿõ. Íèêîé íå ïðîäóìâàøå. ×óâàõìå ñàìî âÿòúðà è ñêúðöàíåòî íà ñòúêëî ïîä îáóâêèòå. Îòíÿêúäå èçíèêíàõà ôîòîàïàðàòè. À îò ìåí äà ãî çíàåø, ìîì÷å: èçíèêíàò ëè ôîòîàïàðàòèòå, çíà÷è ðàçêàçúò å ïðèêëþ÷èë.
Ìèñòúð Êèéí ìå èçãëåäà äîáðîäóøíî è çàëþëÿ ñòîëà ñè, ïîòóïâàéêè ñ ÷åõëè ïî ïîäà.
Íå èçìèñëèõ êàêâî äà êàæà, îñâåí:
- Â "Äåðè íþç" å îïèñàíî äðóãîÿ÷å.
Òîãàâàøíèÿò áðîé áå èçëÿçúë ñ îãðîìíî çàãëàâèå: ÑËÅÄ ÒÅÆÊÀ ÁÈÒÊÀ ÙÀÒÑÊÀÒÀ ÏÎËÈÖÈß È ÔÁÐ ÓÍÈÙÎÆÈÕÀ ÁÀÍÄÀÒÀ ÍÀ ÁÐÀÄËÈ. È ïîäçàãëàâèå: "Ìåñòíàòà ïîëèöèÿ îêàçà ïîäêðåïà".
- Ìíîãî ÿñíî - âåñåëî ñå ðàçñìÿ ìèñòúð Êèéí. - ×å íàëè âèäÿõ ñ î÷èòå ñè êàê ãëàâíèÿò ðåäàêòîð Ìàê Ëàôëèí íàäóï÷è Äæî Êîíêëèí ñ äâà êóðøóìà.
- Áîæè÷êî - ïðîìúðìîðèõ àç.
- Èñêàø ëè îùå öåëóâêè, ñèíêî?
- Ñòèãà ìè òîëêîâà - êàçàõ àç è îáëèçàõ óñòíè. - Ìèñòúð Êèéí, êàê å âúçìîæíî íåùî îò òîçè... ìàùàá... äà ñå ïîòóëè?
- Íå ñìå ãî ïîòóëâàëè - âúçðàçè òîé ñ èñêðåíà èçíåíàäà. - Ïðîñòî õîðàòà ïðåäïî÷èòàõà äà íå ãîâîðÿò íà òàçè òåìà. Ïúê è êàêâî òîëêîâà? Äà íå ñìå óáèëè ïðåçèäåíòà Õóâúð è æåíà ìó? Âñå åäíî ÷å çàñòðåëÿõìå áåñíè êó÷åòà, äåòî ñà ãîòîâè äà òè ïðåõàïÿò ãúðëîòî, ñàìî èì äàé âîëÿ.
- Àìè æåíèòå?
- Êóðâè - áåçðàçëè÷íî êàçà ñòàðåöúò. - Îñâåí òîâà ñëó÷êàòà áåøå â Äåðè, à íå â Íþ Éîðê èëè ×èêàãî. Çà èñòèíñêàòà ñåíçàöèÿ å âàæíî íå ñàìî êàêâî å ñòàíàëî, íî è êúäå å ñòàíàëî. Åòî çàùî çà äâàíàéñåò çàãèíàëè ïðè çåìåòðåñåíèå â Ëîñ Àíäæèëèñ èìà ïî-ãðàìàäíè çàãëàâèÿ, îòêîëêîòî çà òðè õèëÿäè æåðòâè íåéäå â Ñðåäíèÿ èçòîê.
Îñâåí òîâà ñëó÷êàòà áåøå â Äåðè.
×óâàë ñúì òèÿ äóìè íåâåäíúæ, à àêî ïðîäúëæà ðàçñëåäâàíåòî, íàâÿðíî ùå ãè ÷óâàì îòíîâî... è îòíîâî... è îòíîâî... Êàçâàò ìè ãè áàâíî è òúðïåëèâî, ñÿêàø ñè èìàò ðàáîòà ñ ìàëîóìåí. Íàâÿðíî ñúñ ñúùèÿ òîí áèõà îòâúðíàëè: Çàðàäè ãðàâèòàöèÿòà, àêî ïîïèòàì çàùî ñå äúðæèì âúðõó çåìíàòà òâúðä. Èçðè÷àò ãî òúé, ñÿêàø å ïðèðîäåí çàêîí è âñåêè íîðìàëåí ÷îâåê òðÿáâà äà ðàçáèðà. À íàé-ëîøîòî å òàì, ÷å àç íàèñòèíà ðàçáèðàì.
Îñòàâàøå ìè îùå åäèí âúïðîñ êúì Íîðáúðò Êèéí.
- Çàáåëÿçàõòå ëè íÿêîå íåïîçíàòî ëèöå ñðåä ñòðåëÿùèòå ïðåç îíçè äåí?
Ìèñòúð Êèéí îòãîâîðè òîëêîâà áúðçî, ÷å êðúâòà ìè ñÿêàø èçñòèíà íàé-ìàëêîòî ñ äåñåò ãðàäóñà.
- Êëîóíà ëè èìàø ïðåäâèä? Êàê óçíà, ñèíêî?
- À, ÷óõ ñëó÷àéíî - îòâúðíàõ àç.
- Çúðíàõ ãî åé-òàêà, ìåæäó äðóãîòî - êàçà ìèñòúð Êèéí. - Èìàõ ñè äðóãè ãðèæè, êîãàòî ïî÷íà ãîëÿìàòà ïóêîòåâèöà. Îãëåäàõ ñå ñàìî âåäíúæ è ãî âèäÿõ ïî-ãîðå, îòâúä êèíîòî, äåòî ñòîÿõà øâåäèòå. Íå áåøå ñ êëîóíñêè êîñòþì èëè íåùî ïîäîáíî. Íîñåøå ñèí ôåðìåðñêè ãàùèðèçîí è ïàìó÷íà ðèçà. Íî íà ëèöåòî ìó èìàøå äåáåë ñëîé îò îíàÿ ìàçíà áÿëà áîÿ, à âúðõó íåÿ áåøå èçðèñóâàíà ãðàìàäíà ÷åðâåíà óñìèâêà. È îòñòðàíè ñòúð÷àõà ôàëøèâè êè÷óðè, íàëè ãè çíàåø. Îðàíæåâè. Ìíîãî ñìåøíè. Ëàë Ìåéêúí íå ñè ñïîìíÿøå çà íåãî, íî Áèô ãî áåøå âèäÿë. Àìà òðÿáâà íåùî äà å ñáúðêàë, çàùîòî ðàçïðàâÿøå, ÷å çúðíàë êëîóíà íà åäèí ïðîçîðåö äîñòà ïî-íàëÿâî. À âåäíúæ ïîïèòàõ Äæèìè Ãîðäúí - òîé çàãèíà â Ïúðë Õàðáúð çàåäíî ñ êîðàáà ñè, ìàé "Êàëèôîðíèÿ" ñå êàçâàøå - è Äæèìè òâúðäåøå, ÷å ãî âèäÿë çàä ïàìåòíèêà.
Ìèñòúð Êèéí ñå ïîóñìèõíà è ïîêëàòè ãëàâà.
- Ñìåøíî, íàëè - êàê ñå ðàçïàëâàò õîðàòà â òàêàâà èñòîðèÿ. È îùå ïî-ñìåøíî å êàê èì ñå îáúðêâàò ñïîìåíèòå ïîñëå. Ìîæåø äà ÷óåø øåñòíàéñåò ðàçëè÷íè ðàçêàçà è åäíî ñ åäíî íÿìà äà ñè ïàñâà. Äà âçåìåì íàïðèìåð ïóøêàòà íà îíçè êëîóí...
- Ïóøêàòà? - ñåïíàõ ñå àç. - È òîé ëè ñòðåëÿøå?
- Úõú - êèìíà ìèñòúð Êèéí. - Êîãàòî ñå îçúðíàõ, â ðúöåòå ìó ñÿêàø èìàøå Óèí÷åñòúð ñ ëîñò çà ïðåçàðåæäàíå è åäâà ïî-êúñíî ñè äàäîõ ñìåòêà, ÷å ìîæå äà ìè ñå å ñòîðèëî òàêà, çàùîòî àç íîñåõ Óèí÷åñòúð. Áèô Ìàðëîó òâúðäåøå, ÷å áèëî Ðåìèíãòúí, çàùîòî òîé èìàøå Ðåìèíãòúí. À êîãàòî ïîïèòàõ Äæèìè, òîé ðå÷å, ÷å îíçè îáðàç ãúðìÿë ñúñ ñòàðà âèíòîâêà Ñïðèíãôèéëä, ñúâñåì êàòî íåãîâàòà. Ñìåøíî, íàëè?
- Ñìåøíî - åäâà ïðîöåäèõ àç. - Ìèñòúð Êèéí... íèêîé ëè íå ñè çàäàäå âúïðîñà êàêâî òúðñè òàì íÿêàêúâ êëîóí, è òî îáëå÷åí ñ ôåðìåðñêè äðåõè.
- Çàäàäîõìå ñè ãî, åñòåñòâåíî. Íå ÷å áåøå êîé çíàå êàêâî, ðàçáèðàø, íî ñå ïîçà÷óäèõìå. Ïîâå÷åòî ìîì÷åòà ðåøèõà, ÷å íÿêîé å èñêàë äà äîéäå íà âåñåëáàòà, àìà áåç äà ãî ïîçíàÿò. Ìîæå äà å áèë îò ãðàäñêèÿ ñúâåò. Õîðñò Ìþëåð, äà ðå÷åì, èëè ïúê òîãàâàøíèÿò êìåò Òðåéñ Íîãëúð. À ìîæå ïðîñòî äà å áèë íÿêîé óâàæàâàí ïðîôåñèîíàëèñò. Ëåêàð èëè àäâîêàò. Ïîä îíèÿ ìàçèëà è ðîäíèÿ ñè áàùà íå áèõ ïîçíàë.
Òîé ïàê ñå ïîðàçñìÿ è àç çàïèòàõ êàêâî ñìåøíî èìà.
- Íèùî ÷óäíî äà å áèë èñòèíñêè êëîóí - îòâúðíà ìèñòúð Êèéí. - Ïðåç äâàéñåòòå è òðèéñåòòå ãîäèíè îáëàñòíèÿò ïàíàèð â Åñòè ñå îòêðèâàøå ìíîãî ïî-ðàíî, îòêîëêîòî äíåñ. Òúêìî áåøå â ðàçãàðà ñè, êîãàòî ñòàíà îíàÿ ðàáîòà ñ áàíäàòà íà Áðàäëè. Íà ïàíàèðà èìàøå êëîóíè. Ìîæå íÿêîé îò òÿõ äà å ÷óë, ÷å ùå ñè ïðàâèì êàðíàâàë è äà å ïðèñòèãíàë çà ïðåäñòàâëåíèåòî.
Ñòàðåöúò ñå óñìèõíà ñóõî.
- Âå÷å êàçàõ êàêâîòî èìàøå çà êàçâàíå, àìà òè ìàé äîñòà ñå çàèíòåðåñóâà è ñëóøàø âíèìàòåëíî, çàòóé ùå òè ðåêà îùå íåùî. Áèô Ìàðëîó ãî êàçà øåñòíàéñåò ãîäèíè ïî-êúñíî, äîêàòî ñè ïèåõìå áèðàòà â åäíà áàíãîðñêà êðú÷ìà. Èçòúðñè ãî íè â êëèí, íè â ðúêàâ. Ñïîðåä íåãî îíçè êëîóí ñå áèë èçïðóæèë òîëêîç íàâúí ïðåç ïðîçîðåöà, ÷å Áèô ñå ñìàÿë êàê òúé íå ïàäà. Íå ñè ïîäàâàë ïðîñòî ãëàâàòà, ðúöåòå è ðàìåíåòå; Áèô ðàçïðàâÿøå, ÷å ñòúð÷àë äî êîëåíåòå - âèñÿë âúâ âúçäóõà ñ îíàÿ ãðàìàäíà ÷åðâåíà óñìèâêà è ñòðåëÿë ëè, ñòðåëÿë ïî êîëèòå íà áàíäàòà. "Íàïðàâî áåøå èçõâðúêíàë êàòî äÿâîë÷å îò êóòèÿ" - òúé ãî ðå÷å Áèô.
- Ñÿêàø ñå ðååë èç âúçäóõà - ïîäñêàçàõ àç.
- Úõú - êèìíà ìèñòúð Êèéí. - À Áèô ðàçïðàâÿøå, ÷å èìàëî è îùå íåùî, äåòî ïîäèð òóé íå ìó äàâàëî ìèðà ñåäìèöè íàðåä. Êàòî îíèÿ äóìè÷êè, äåòî òè ñå âúðòÿò íà åçèêà, à íå ìîæåø äà ñå ñåòèø. Èëè êàòî äà òè êàöíå íà êîæàòà êîìàð èëè ïàïàòàê. Êàçà, ÷å íàé-ñåòíå ãî îñúçíàë åäíà íîù, äîêàòî áèë ñòàíàë äà îòñêî÷è äî êåíåôà. Ñòîÿë ñè, öåäÿë ñòðóÿòà è çà íèùî êîíêðåòíî íå ìèñëåë, êîãàòî èçâåäíúæ ìó ïðîñâåòíàëî: ïóêîòåâèöàòà áåøå çàïî÷íàëà â äâà è äâàéñåò è ïåò, ñëúíöåòî ãðååøå, îáà÷å îíçè êëîóí íå õâúðëÿë ñÿíêà. Íèêàêâà ñÿíêà íå õâúðëÿë.


ÒÐÅÒÀ ×ÀÑÒ


ÂÚÇÐÀÑÒÍÈ


Ñëèçàíåòî
ñáîð îò îò÷àÿíèÿ
è áåç íèêàêâè óñïåõè
å ïðîáóäà îáíîâåíà
ùî îáðúùà ìúêàòà
íàçàä.


Êàêâîòî íå ïîñòèãàìå, êàêâîòî
îòêàçâàìå íà ëþáîâòà,
êàêâîòî ãóáèì â ÷àêàíå áåçïëîäíî,
ïîðàæäà ñëèçàíå -
áåçêðàéíî, âñåìîãúùî.
             Óèëÿì Êàðëîñ Óèëÿìñ
                  "Ïàòåðñúí"


À ñåãà íå òè ëè ñå ïðèáèðà?
Íå êîïíååø ëè çà áàùèíèÿ äîì?
Îòäèõ âñÿêà Áîæà òâàð íàìèðà.
Íå êîïíååø ëè çà áàùèíèÿ äîì?
                 Äæî Ñàóò







ÄÅÑÅÒÀ ÃËÀÂÀ


ÑÐÅÙÀÒÀ


1.
Áèë Äåíáðîó ñè õâàùà òàêñè

Òåëåôîíúò çâúíåøå, èçòðúãâàøå ãî îò òåæêàòà äðÿìêà áåç ñúíèùà. Ïèïíåøêîì çàòúðñè ñëóøàëêàòà áåç äà îòâàðÿ î÷è, áåç äà ñå ïðîáóäè äîêðàé. Àêî çâúíúò áå ñåêíàë â òîçè ìèã, òîé îòíîâî ùåøå äà ñå óíåñå è äàæå íÿìàøå äà óñåòè ïðåêúñâàíåòî; ùåøå äà ãî ñòîðè ñúùî òîé ïðîñòî è ëåñíî, êàêòî íÿêîãà ñå ïúðçàëÿøå ñ ïëàñòìàñîâàòà øåéíà ïî çàñíåæåíèÿ ñêëîí â ïàðêà Ìàêêàðúí. Òè÷àø ñ øåéíàòà â ðúöå, ïîñëå ñå ìÿòàø âúðõó íåÿ è ïîëèòàø íàäîëó - ñÿêàø ñúñ ñêîðîñòòà íà çâóêà. Íî òàêèâà íåùà ìîãàò äà âúðøàò ñàìî äåöàòà; àêî ñè âúçðàñòåí, òîïêèòå òè ùå ñòàíàò íà ïåñòèë.
Ïðúñòèòå ìó íàïèïàõà øàéáàòà, ïîäõëúçíàõà ñå è ïàê çàïúëçÿõà íàãîðå. Èìàøå ñìúòíîòî ïðåä÷óâñòâèå, ÷å ñå îáàæäà Ìàéê Õåíëúí - Ìàéê Õåíëúí îò Äåðè, çà äà ìó êàæå, ÷å òðÿáâà äà ñå âúðíå, äà ñè ñïîìíè, çàùîòî áÿõà äàëè îáåùàíèå, Ñòàí Þðèñ áå íàðÿçàë äëàíèòå èì ñ ïàð÷å îò ñòðîøåíà áóòèëêà è âñè÷êè îáåùàõà...
Ñàìî ÷å âñè÷êî òîâà âå÷å áå ñòàíàëî.
Â÷åðà áå ïðèñòèãíàë êúñíè÷êî - ìàëêî ïðåäè øåñò âå÷åðòà. Ïðåäïîëàãàøå, ÷å àêî å áèë ïîñëåäåí â ñïèñúêà íà Ìàéê, äðóãèòå òðÿáâà äà ñà äîøëè ïî-ðàíî; íÿêîè äàæå íàâÿðíî áÿõà ïðåêàðàëè òóê ïî÷òè öåëèÿ äåí. Íî íå áå âèäÿë íèêîãî, à è íÿìàøå æåëàíèå çà òîâà. Ïðîñòî ìèíà ïðåç ðåöåïöèÿòà, êà÷è ñå â ñòàÿòà ñè, ïîðú÷à äà ìó äîíåñàò âå÷åðÿ, îò êîÿòî íå õàïíà è çàëúê, à ñëåä òîâà ñå ïðîñíà â ëåãëîòî è çàñïà íåïðîáóäíî.
Áèë îòêðåõíà åäíî îêî è ïðîäúëæè äà îïèïâà çà ñëóøàëêàòà. Òÿ ñå òúðêóëíà êðàé òåëåôîíà. Îòâàðÿéêè è äðóãîòî ñè îêî, òîé ïëúçíà äëàí ïî øêàô÷åòî. Â ãëàâàòà ìó öàðóâàøå àáñîëþòíà ïóñòîòà, ÷óâñòâóâàøå ñå íàïúëíî îòêúñíàò îò ñâåòà, ñÿêàø êàðàøå ñàìî íà âúòðåøíè ðåçåðâè.
Íàé ñåòíå óñïÿ äà äîêîïà ñëóøàëêàòà. Íàäèãíà ñå íà ëàêúò è ÿ ïðèòèñíà êúì óõîòî ñè.
- Àëî?
- Áèë?
Ãëàñúò íàèñòèíà áåøå íà Ìàéê - ïîíå â òîâà èìàøå ïðàâî. Äîïðåäè äâà äíè èçîáùî íå ïîìíåøå òîçè ÷îâåê, à åòî ÷å ñåãà ãî ïîçíà îò ïúðâàòà äóìà. Èñòèíñêî ÷óäî... ñàìî ÷å íÿêàê çëîâåùî.
- Äà, Ìàéê.
- Ñúáóäèõ òå, à?
- Äà, ñúáóäè ìå. Íÿìà íèùî.
Íà ñòåíàòà íàä òåëåâèçîðà âèñåøå áåçäàðíî íàðèñóâàíà êàðòèíà: ðèáàðè ñ æúëòè äúæäîáðàíè è øèðîêîïîëè øàïêè çàëàãàò êàïàíè çà îìàðè. Áèë ñè ñïîìíè êúäå å - õîòåë "Ãðàäñêè äîì" â ãîðíèÿ êðàé íà Ãëàâíàòà óëèöà. Îòñðåùà, íà îêîëî îñåìñòîòèí ìåòðà, áåøå Áàñè ïàðê... Ìîñòúò íà öåëóâêèòå... Êàíàëúò.
- Êîå âðåìå å, Ìàéê - çàïèòà òîé.
- Äåñåò áåç ÷åòâúðò.
- Êîé äåí?
- 30-òè - ëåêî ñå ðàçâåñåëè Ìàéê.
- Àõà. Äîáðå.
- Óðåäèõ ìàëêà ñðåùà - êàçà Ìàéê. Ñåãà ãëàñúò ìó çâó÷åøå êîëåáëèâî.
- Òúé, à? - Áèë ñìúêíà íîçå íà ïîäà. - Äîéäîõà ëè âñè÷êè?
- Âñè÷êè îñâåí Ñòàí Þðèñ - óòî÷íè Ìàéê. Â ãëàñà ìó ñå ïðîêðàäíà íÿêàêâà ñòðàííà íîòêà. - Áåâ áåøå ïîñëåäíà. Ïðèñòèãíà êúñíî ñíîùè.
- Çàùî êàçâàø "ïîñëåäíà", Ìàéê? Ñòàí ìîæå äà äîâòàñà äíåñ.
- Áèë, Ñòàí å ìúðòúâ.
- Êàêâî? Êàê? Ñàìîëåòúò ëè...
- Íèùî ïîäîáíî - êàçà Ìàéê. - Ñëóøàé, àêî íÿìàø íèùî ïðîòèâ, ñìÿòàì äà ïîèç÷àêàì ñ òîÿ âúïðîñ äîêàòî ñå ñúáåðåì. Ïðåäïî÷èòàì äà âè ãî êàæà íàâåäíúæ.
- Ñâúðçàíî ëè å ñ îíîâà?
- Äà, ñòðóâà ìè ñå. - Ìàéê ïîìúë÷à. - Ñèãóðåí ñúì, ÷å å ñâúðçàíî.
Áèë óñåòè êàê ïîçíàòàòà òåæåñò íà ñòðàõà îòíîâî ïðèòèñêà ñúðöåòî ìó - ãëåäàé òè, íèìà è ñ òîâà ñå ñâèêâàëî òîëêîâà áúðçî? Èëè ïðîñòî ïðåç öÿëîòî âðåìå áå íîñèë ñòðàõà â ñåáå ñè áåç äà ãî óñåùà, áåç äà ìèñëè çà íåãî, ñúùî êàòî íåèçáåæíèÿ ôàêò, ÷å âñå íÿêîãà ùå òðÿáâà äà óìðå?
Ïðåñåãíà ñå çà öèãàðà, çàïàëè è äóõíà êëå÷êàòà ñ ïúðâàòà ñòðóéêà äèì.
- Ñðåùíàõà ëè ñå âå÷å íÿêîè îò òÿõ?
- Íå... íå ìè ñå âÿðâà.
- À òè äà ñè âèæäàë íÿêîãî?
- Íå... ñàìî ðàçãîâàðÿõìå ïî òåëåôîíà.
- Äîáðå - êàçà Áèë. - Êúäå å ñðåùàòà?
- Ïîìíèø ëè êúäå áåøå ñòàðàòà ñòîìàíîëåÿðíà?
- Åñòåñòâåíî, íà Ïàñ÷úð ðîóä.
- Èçîñòàâàø îò âðåìåòî, ìîé ÷îâåê. Âå÷å å Ìîë ðîóä. Èìàìå òàì íîâ òúðãîâñêè öåíòúð - òðåòè ïî ðàçìåðè â öåëèÿ ùàò. ×åòèðèäåñåò è Îñåì Ðàçëè÷íè Ìàãàçèíà Ïîä Åäèí Ïîêðèâ Çà Âàøåòî Óäîáíî Ïàçàðóâàíå.
- Å, ò-òîâà âå÷å å à-à-àìåðèêàíñêà ïðèêàçêà.
- Áèë?
- Êàêâî?
- Äîáðå ëè ñè?
- Íèùî ìè íÿìà.
Íî ñúðöåòî ìó áèåøå óñêîðåíî, à âðúõ÷åòî íà öèãàðàòà ïîòðåïâàøå. Áå çàåêíàë. È Ìàéê áå ÷óë òîâà.
Ñëåä êðàòêî ìúë÷àíèå Ìàéê ïðîäúëæè:
- Ùîì ìèíåø êðàé òúðãîâñêèÿ öåíòúð, ùå âèäèø ðåñòîðàíò "Îðèåíòàëñêè íåôðèò". Òàì èìàò îòäåëíè ñåïàðåòà çà ïðèÿòåëñêè ñðåùè. Â÷åðà ðåçåðâèðàõ åäíî. Ìîæåì äà ðàçïîëàãàìå ñ íåãî ÷àê äî âå÷åðòà.
- Ìèñëèø ëè, ÷å ùå ñå çàáàâèì ÷àê òîëêîâà?
- Íå çíàì, ïðîñòî íå çíàì.
- Ìîæå ëè äà ñå ñòèãíå ñ òàêñè?
- Åñòåñòâåíî.
- Äîáðå - êàçà Áèë è çàïèñà èìåòî íà ðåñòîðàíòà â áåëåæíèêà êðàé òåëåôîíà. - Çàùî òàì?
- Íàâÿðíî çàùîòî å íîâ - áàâíî èçðå÷å Ìàéê. - Ñòðóâàøå ìè ñå... íå çíàì...
- Íåóòðàëíà òåðèòîðèÿ? - ïîäñêàçà Áèë.
- Äà. Ìèñëÿ, ÷å å òàêà.
- Êàê å êóõíÿòà?
- Íå çíàì - îòâúðíà Ìàéê. - Êàê ñè ñ àïåòèòà?
Áèë èçäèøà äèìà è èçäàäå ñòðàíåí çâóê - ïîëóñìÿõ, ïîëóêàøëèöà.
- Ìàé íå ñúì ìíîãî äîáðå, áðàò÷å.
- Àõà - êàçà Ìàéê. - Ëè÷è ñè.
- Êîãà ñå ñðåùàìå? Ïî îáÿä?
- Ïî-äîáðå êúì åäèí. Äà ñè îòñïè Áåâúðëè.
Áèë ñìóêíà îò öèãàðàòà.
- Îìúæåíà ëè å?
Ìàéê îòíîâî ñå ïîêîëåáà, ïðåäè äà êàæå:
- Èìà âðåìå, ùå ïîãîâîðèì çà âñè÷êî.
- Êàòî ñúó÷åíè÷åñêà ñáèðêà äåñåò ãîäèíè ñëåä çàâúðøâàíå íà ãèìíàçèÿ, à? - ïîäõâúðëè Áèë. - Ñðåùàìå ñå äà ðàçáåðåì êîé å ïîíàòðóïàë êèëîãðàìè, êîé å îïëåøèâÿë, êîé êîëêî ä-äåöà èìà.
- Äå äà áåøå òàêà - âúçäúõíà Ìàéê.
- Àõà. Äå äà áåøå òàêà, Ìèêè. Äå äà áåøå òàêà.
Òîé îñòàâè ñëóøàëêàòà, äúëãî ñòîÿ ïîä äóøà è ñëåä òîâà íåîõîòíî ñè ïîðú÷à çàêóñêà, îò êîÿòî õàïíà åäâà-åäâà. Íå, äíåñ íàèñòèíà íå áåøå ìíîãî äîáðå ñ àïåòèòà.
Ïîçâúíè â àãåíöèÿ "Æúëòîòî òàêñè" è ïîðú÷à êîëà çà åäèí áåç ÷åòâúðò, êàòî ñè ìèñëåøå, ÷å ïåòíàéñåò ìèíóòè ñà ïðåäîñòàòú÷íè çà ïúòóâàíåòî äî Ïàñ÷úð ðîóä (âñå îùå íå ìîæåøå äà ñâèêíå ñ íîâîòî íàçâàíèå è íÿìàøå äà ãî âúçïðèåìå äîðè ñëåä êàòî âèäåøå òúðãîâñêèÿ öåíòúð), íî áå ïîäöåíèë îáåäíèÿ òðàôèê... è íîâèòå ðàçìåðè íà ãðàäà.
Ïðåç 1958 ãîäèíà Äåðè áåøå íàé-îáèêíîâåíî ãðàä÷å. Çàåäíî ñ êðàéíèòå êâàðòàëè â íåãî æèâååõà îêîëî òðèäåñåò õèëÿäè äóøè ïëþñ îùå îêîëî ñåäåì õèëÿäè èç ñúñåäíèòå ìàëêè îáùèíè.
Äíåñ ãðàä÷åòî áå ñòàíàëî ãðàä - ñúâñåì ìàëúê â ñðàâíåíèå ñ Ëîíäîí èëè Íþ Éîðê, íî íàïúëíî ïðèåìëèâ çà ìàùàáèòå íà Ìåéí, êúäåòî íàé-ãîëÿìîòî ñåëèùå, Ïîðòëàíä, ìîæåøå äà ñå ïîõâàëè åäâà ñ òðèñòà õèëÿäè æèòåëè.
Äîêàòî òàêñèòî êàðàøå áàâíî ïî Ãëàâíàòà óëèöà (ñåãà ñìå íàä Êàíàëà, ïîìèñëè Áèë; íå ãî âèæäàì, íî òîé å ïîä íàñ, òå÷å áàâíî èç ìðàêà) è çàâèâàøå êúì Ñåíòúð ñòðèéò, ïúðâîòî âïå÷àòëåíèå áå ïðîñòî è åñòåñòâåíî - êîëêî ñå å ðàçðàñíàë ãðàäúò. Íî çàåäíî ñ åñòåñòâåíîòî âïå÷àòëåíèå èäâàøå è äúëáîêà ïîêðóñà, êàêâàòî íå áå î÷àêâàë. Ïîìíåøå òóêàøíîòî ñè äåòñòâî êàòî ñòðàøíî, òðåâîæíî âðåìå... íå ñàìî çàðàäè ëÿòîòî íà 58-ìà, êîãàòî ñåäìèíàòà ñå èçïðàâèõà ïðåä óæàñà, íî è çàðàäè ãèáåëòà íà Äæîðäæ, çàðàäè äúëáîêîòî âöåïåíåíèå íà ðîäèòåëèòå ìó ñëåä òàÿ ñìúðò, çàðàäè âå÷íèòå ïîäèãðàâêè ñ ïåëòå÷åíåòî ìó, çàðàäè íåóìîðíèòå çàñàäè íà Áàóúðñ, Õúãèíñ è Êðèñ ñëåä áîÿ ñ êàìúíè â Ïóùèíàêà
(Áàóúðñ, Õúãèíñ è Êðèñ, Áîæå ìîé! Áàóúðñ, Õúãèíñ è Êðèñ, Áîæå ìîé!)
è ïðîñòî çàðàäè ÷óâñòâîòî, ÷å Äåðè å ñòóäåí, ÷å Äåðè å æåñòîê, ÷å íà Äåðè íå ìó ïóêà äàëè ùå æèâåÿò èëè ùå óìðàò è îïðåäåëåíî íå ñå èíòåðåñóâà äàëè ùå ïîáåäÿò Ïåíèóàéç êëîóíà. Òóêàøíèòå õîðà áÿõà æèâåëè ñ ìíîãîëèêèÿ Ïåíèóàéç äúëãî, ïðåêàëåíî äúëãî... è íàâÿðíî ïî íÿêàêúâ áåçóìåí íà÷èí äàæå áÿõà âçåëè äà ãî ðàçáèðàò. Äà ãî õàðåñâàò, äà ñå íóæäàÿò îò íåãî. À äà ãî îáè÷àò? Ìîæå áè. Äà, ìîæå áè äîðè è äà ãî îáè÷àò.
Å, äîáðå, çàùî áåøå òàÿ ïîêðóñà?
Íàâÿðíî ïðîñòî çàùîòî ïðîìåíèòå èçãëåæäàõà íÿêàê óíèëè. Èëè ïúê çàùîòî â î÷èòå íà Áèë ãðàäúò ñÿêàø áå çàãóáèë íåùî âàæíî îò îáëèêà ñè.
Êèíî "Áèæó" áå èç÷åçíàëî, çàìåñòåíî îò ïàðêèíã (ÑÀÌÎ Ñ ÀÁÎÍÀÌÅÍÒ, ãëàñåøå òàáåëàòà íàä âõîäà, ÍÀÐÓØÈÒÅËÈÒÅ ÑÅ ÎÒÑÒÐÀÍßÂÀÒ ÏÐÈÍÓÄÈÒÅËÍÎ). Â ñúñåäñòâî òðÿáâàøå äà ñà çàêóñâàëíÿòà íà Áåéëè è ìàãàçèí "Âñè÷êî çà íîçåòå", íî îò òÿõ íÿìàøå è ïîìåí. Çàìåñòâàøå ãè êëîí íà Íîðòúðí íåéøúíúë áàíê. Íàä ãðîçíàòà áåòîííà ñãðàäà ñòúð÷åøå åëåêòðîíåí ÷àñîâíèê-òåðìîìåòúð - òåìïåðàòóðàòà ñå îò÷èòàøå åäíîâðåìåííî ïî Ôàðåíõàéò è Öåëçèé. Íÿìàøå ãî è ñâúðòàëèùåòî íà ìèñòúð Êèéí - àïòåêàòà íà Ñåíòúð ñòðèéò, îòêúäåòî Áèë áå âçåë ëåêàðñòâî çà Åäè â îíçè äàëå÷åí äåí. Àëåÿòà Ðè÷àðäñ ñå áå ïðåâúðíàëà â ïðè÷óäëèâ õèáðèä, íàðå÷åí "ìèíèòúðãîâñêè öåíòúð". Äîêàòî òàêñèòî ÷àêàøå íà ñâåòîôàðà, Áèë íàäíèêíà êúì óëè÷êàòà è çúðíà ìàãàçèí çà ãðàìîôîííè ïëî÷è, áàêàëíèöà çà åêîëîãè÷íè õðàíè è ìàãàçèí÷å çà èãðà÷êè ñ îáÿâà çà ìàñîâà ðàçïðîäàæáà íà ÂÑÈ×ÊÈ ÏÐÎÃÐÀÌÍÈ ÏÐÎÄÓÊÒÈ ÇÀ "ÄÐÀÊÎÍÈ È ÒÚÌÍÈÖÈ".
Òàêñèòî ðÿçêî ïîòåãëè íàïðåä.
- Ùå ñå ïîçàáàâèì - ïîäõâúðëè øîôüîðúò. - Ãîñïîä äà ãè òðúøíå òèÿ ïðîêëåòè áàíêè, ùî íå âçåìàò äà ñè ïîðàçìåñòÿò ìàëêî îáåäíèòå ïî÷èâêè? Äà ìå ïðîùàâàòå çà ôðåíñêàòà ïðèêàçêà, àêî ñòå ðåëèãèîçåí.
- Íÿìà íèùî - êàçà Áèë.
Íàâúí áåøå îáëà÷íî, ñëåä ìàëêî ïî ïðåäíîòî ñòúêëî ñå ïîðúñèõà ïúðâèòå êàïêè äúæä. Ðàäèîòî ãúãíèâî ïðåäóïðåæäàâàøå, ÷å áåãëåöúò îò åäè êîÿ ñè ëóäíèöà áèë ìíîãî îïàñåí, ñåòíå âçå äà êîìåíòèðà ìà÷îâåòå íà "Ðåä ñîêñ", ñ êîèòî ïúê áåøå òî÷íî îáðàòíîòî. Ïðåâàëÿâàíèÿ â ðàííèòå ñëåäîáåäíè ÷àñîâå, ïîñëå ïðîÿñíÿâàíå. Êîãàòî Áàðè Ìàíèëîó ñå ðàçïÿ çà Ìàíäè, äåòî èäâàëà è äàâàëà áåç äà âçèìà, øîôüîðúò ùðàêíà ðàäèîòî.
- Êîãà ãè ïîñòðîèõà? - çàïèòà Áèë.
- Êîå? Áàíêèòå ëè?
- Úõú.
- À, ïîâå÷åòî ñà îò êðàÿ íà øåéñåòòå è íà÷àëîòî íà ñåäåìäåñåòòå - îòâúðíà øîôüîðúò. Áåøå îáëå÷åí ñ ëîâäæèéñêî ÿêå íà ÷åðâåíè è ÷åðíè êàðåòà. Âúðõó ãëàâàòà ìó ñòúð÷åøå ïëúòíî ïðèõëóïåíî îðàíæåâî êàñêåò÷å, èçöàïàíî ñ ìàøèííî ìàñëî. - Èçêîï÷èõà ìàíãèçè çà îáíîâÿâàíå íà ãðàäà. Ïîäÿëáà íà äîõîäèòå, òúé ìó âèêàò. È êâî ïîäåëèõà? Âçåõà, ÷å ñðèíàõà âñè÷êî èç îñíîâè. Ïúê ïîñëå èçíèêíàõà áàíêèòå. Ìåíå àêî ïèòàòå, äðóãî íå ìîåøå è äà èçíèêíå. Îòäå òîëêîç ìàíãèçè? È òóé ìè áèëî îáíîâÿâàíå íà ãðàäà. Äà ìè ÿäàò ãúçà. Ïðîùàâàéòå çà ôðåíñêàòà ïðèêàçêà, àêî ñòå ðåëèãèîçåí. Ñóìà òè äèâîòèè èçäðúíêàõà, êàê ùåëè äà ñúæèâÿò öåíòðàëíàòà ãðàäñêà ÷àñò. Äàäåíî áå, õóáàâè÷êî ÿ ñúæèâèõà. Ñðèíàõà ïî÷òè âñè÷êè ñòàðè ìàãàçèí÷åòà è íàãú÷êàõà áàíêè è ïàðêèíãè. Àìà îò ìåí äà ãî çíàåòå - òðúãíåø ëè äà òúðñèø ìÿñòî çà ïàðêèðàíå, ìàìà ìó ñòàðà, ïàê íÿìà äå äà ñè çàâðåø êîëàòà. È òóé ìè áèëî Ãðàäñêè ñúâåò. Äî åäèí çàñëóæàâàò äà ãè îáåñÿò çà ïàòêèòå. Ñàìî ñ îíàÿ æåíñêà, Ïîëîê, íÿìà êàê äà ñòàíå. Íåÿ - çà öèöèòå. Àìà ïàê íå âúðâè, ùîòî òÿ è öèöè íÿìà. Ïëîñêà å êàòî äúñêà. Äà ìå ïðîùàâàòå çà ôðåíñêàòà ïðèêàçêà, àêî ñòå ðåëèãèîçåí.
- Ìíîãî ñúì ðåëèãèîçåí - óõèëè ñå Áèë.
- Òîãàç äà ìè ñå ïðúæäîñâàø îò òàêñèòî è ìàðø â öúðêâàòà, òâîéòà ìàìà - îòñå÷å øîôüîðúò è äâàìàòà èçáóõíàõà â ñìÿõ.
- Îòäàâíà ëè æèâååòå òóê? - çàïèòà Áèë.
- Îòêàê ñå ïîìíÿ. Ðîäåí ñúì â Îáùèíñêàòà áîëíèöà, à ïúê êàòî õâúðëÿ òîïà, ùå ìå çàðîâÿò â ãðîáèùåòî Ìàóíò õîóï.
- Äîáðå çâó÷è - êàçà Áèë.
- È àç òúé ìèñëÿ - ðå÷å øîôüîðúò. Òîé ñå èçêàøëÿ, ñâàëè ñòðàíè÷íîòî ïðîçîð÷å è èçñòðåëÿ ïîä äúæäà êîëîñàëíà æúëòî-çåëåíèêàâà õðà÷êà. Äúðæåøå ñå ãðóáîâàòî, íî è íÿêàê ïðèâëåêàòåëíî, åäâà ëè íå ïèêàíòíî - ñúñ ñòðàííà ñìåñèöà îò óíèíèå è îïòèìèçúì. - Ãîëÿì êúñìåò ùå èçâàäè, êîéòî íàìåðè òóé íåùî, öÿëà ñåäìèöà íÿìà äà äàâà ïàðè çà äúâêà. Äà ìå ïðîùàâàòå çà ôðåíñêàòà ïðèêàçêà, àêî ñòå ðåëèãèîçåí.
- Íå ñå å ïðîìåíèëî ñúâñåì - êàçà Áèë. Äîêàòî ñå èçêà÷âàõà ïî Ñåíòúð ñòðèéò, ïîòèñêàùàòà âúðâîëèöà îò áàíêè è ïàðêèíãè ïîñòåïåííî èçîñòàâàøå íàçàä. Ïðåõâúðëèõà áèëîòî, ìèíàõà êðàé Ôúðñò íåéøúíúë áàíê è óâåëè÷èõà ñêîðîñòòà. - "Àëàäèí" îùå ñè å íà ìÿñòî.
- Úõú - ñúãëàñè ñå øîôüîðúò. - Àìà åäâàì ñå çàäúðæà. Îíèÿ ñêàïàíÿöè èñêàõà è íåãî äà ñðèíàò.
- Ïàê çà áàíêà ëè? - çàïèòà Áèë.
Ñ íàñìåøêà îñúçíà, ÷å ÷àñò îò ñúçíàíèåòî ìó å íàñòðúõíàëà ïðè òàÿ ìèñúë. Íå ìó ñå ïîáèðàøå â ãëàâàòà êàê íÿêîé çäðàâîìèñëåù ÷îâåê áè äðúçíàë äà ñðèíå òîçè âíóøèòåëåí äâîðåö íà ðàçâëå÷åíèåòî ñ ëúñêàâèòå ñòúêëåíè ïîëèëåè, ñ ïðîñòîðíèòå ñòúëáèùà îòëÿâî è îòäÿñíî, âîäåùè ïî ñïèðàëà êúì âèñèíèòå íà áàëêîíà, ñ êîëîñàëíàòà ïëþøåíà çàâåñà, êîÿòî íå ïðîñòî ñå ðàçòâàðÿøå ïðåäè âñÿêà ïðîæåêöèÿ, à áàâíî ïëúçâàøå íàãîðå, öÿëàòà âúâ âúëøåáíè ãúíêè è äèïëè, îñâåòåíè èçîòäîëó â ïðèêàçíè ÷åðâåíè, ñèíè, æúëòè è çåëåíè îòòåíúöè, äîêàòî îòñòðàíè ñêðèòèòå ëåáåäêè ñêúðöàò è ïðåòðàêâàò. Ñàìî íå è "Àëàäèí", êðåùåøå òàÿ ñòúïèñàíà ÷àñò îò ñúçíàíèåòî ìó. Êàê ñà ïîñìåëè, êàê èçîáùî ñà ñè ïîìèñëèëè äà ñðèíàò "Àëàäèí" çàðàäè íÿêàêâà ñè ÁÀÍÊÀ?
- ×å çà êâî äðóãî? - ðå÷å øîôüîðúò. - Áàíêà, ÿñíà ðàáîòà. Íàäóøèõòå ãè, ìàìêà èì... äà ìå ïðîùàâàòå çà ôðåíñêàòà ïðèêàçêà, àêî ñòå ðåëèãèîçåí. Îò Ïúðâà òúðãîâñêà îáëàñòíà áÿõà õâúðëèëè îêî íà "Àëàäèí". Èñêàõà äà ìó òåãëÿò ñåêèðàòà è íà íåãîâî ìÿñòî äà òóðÿò íåùî, äåòî ìó âèêàò "êîìïëåêñåí áàíêîâ öåíòúð". Ïðîáóòàõà áóìàãèòå ïðåç Ãðàäñêèÿ ñúâåò è "Àëàäèí" áåøå îáðå÷åí. Àìà ñå íàìåðèõà õîðà äà îðãàíèçèðàò êîìèòåò - õîðà, äåòî æèâåÿò òóêà îòäàâíà. Ïèñàõà ïåòèöèè, ïðàâèõà äåìîíñòðàöèè, âäèãàõà àëàðìà, íàêðàÿ ñâèêàõà îáùîãðàäñêî ñúáðàíèå è Õåíëúí çäðàâàòà ãî çà÷óêà íà âñè÷êè ñêàïàíÿöè.
Â ãëàñà ìó çâó÷åøå äúëáîêî óäîâëåòâîðåíèå.
- Õåíëúí ëè? - ñìàÿíî çàïèòà Áèë. - Ìàéê Õåíëúí?
- Úõú - êèìíà øîôüîðúò. Çà ìèã òîé âðúòíà ãëàâà äà îãëåäà Áèë, ðàçêðèâàéêè îáâåòðåíî áóçåñòî ëèöå è î÷èëà â ðîãîâè ðàìêè ñúñ çàñòàðÿëè ïåòúíöà îò áÿëà áîÿ ïî äðúæêèòå. - Áèáëèîòåêàðÿò. ×åðíîêîæ. Ïîçíàâàòå ëè ãî?
- Ïîçíàâàõ ãî íÿêîãà - êàçà Áèë è ñè ñïîìíè êàê áå ñðåùíàë Ìàéê ïðåç þëè 1958. Ïàê çàðàäè Áàóúðñ, Õúãèíñ è Êðèñ... ðàçáèðà ñå. Áàóúðñ, Õúãèíñ è Êðèñ
(Áîæå ìîé)
êîèòî äåáíåõà ïîä ïúò è íàä ïúò, êîèòî èãðàåõà ñâîÿòà ðîëÿ íà áåçìîçú÷íè èíñòðóìåíòè, çà äà ñãëîáÿò, äà çàòåãíàò ñåäìèíàòà åäèí äî äðóã - ïëúòíî, îùå ïî-ïëúòíî, ñúâñåì ïëúòíî. - Êàòî õëàïåòà èãðàåõìå çàåäíî. Ïðåäè äà ñå ïðåñåëÿ.
- ß ãëåäàé òè - âúçêëèêíà øîôüîðúò. - Âÿðíî êàçâàò, ìàëúê áèë òîÿ øèáàí ñâÿò... äà ìå ïðîùàâàòå...
- ... çà ôðåíñêàòà ïðèêàçêà, àêî ñòå ðåëèãèîçåí - äîâúðøè Áèë åäíîâðåìåííî ñ íåãî.
- Ãëåäàé òè - äîâîëíî ïîâòîðè øîôüîðúò è èçâåñòíî âðåìå êàðà áåçìúëâíî, ïðåäè äà çàãîâîðè îòíîâî. - Äóìà äà íÿìà, äîñòà ñå å ïðîìåíèë Äåðè, àìà ïúê îò äðóãà ñòðàíà è äîñòà å ïîîñòàíàëî. Íàïðèìåð "Ãðàäñêè äîì", îòäåòî äîéäîõ äà âè âçåìà. Èëè Âîäîíàïîðíàòà êóëà â Ìåìîðèàë ïàðê. Ïîìíèòå ëè ÿ, ìèñòúð? Êàòî áÿõìå õëàïåòà, ìèñëåõìå, ÷å âúòðå áðîäÿò ïðèçðàöè.
- Ïîìíÿ ÿ - êàçà Áèë.
- Ãëåäàéòå ñåãà áîëíèöàòà. Ïîçíàõòå ëè ÿ?
Ìèíàâàõà âëÿâî îò Îáùèíñêàòà áîëíèöà. Çàä íåÿ Êåíäúñêèã áàâíî òå÷åøå íàäîëó, çà äà ñå âëåå â Ïåíîáñêîò. Ïîä íàâúñåíîòî ïðîëåòíî íåáå ðåêàòà ëúùåøå ìúòíî êàòî îëîâî. Áîëíèöàòà îò ñïîìåíèòå íà Áèë - áÿëà äúðâåíà ñãðàäà íà òðè åòàæà ñ ïðèñòðîéêà - âñå îùå ñòîåøå íà ìÿñòî, íî ñåãà èçãëåæäàøå ñìàëåíà, îáãúðíàòà îò öÿë êîìïëåêñ çäàíèÿ, ìîæå áè äåñåòèíà íà áðîé. Îòëÿâî ñå ïðîñòèðàøå ïàðêèíã ñ ãúìæèëî îò êîëè - íàâÿðíî íàä ïåòñòîòèí.
- Áîæå ìîé, òîâà íå å áîëíèöà, àìè íÿêàêâî øèáàíî ñòóäåíòñêî ãðàä÷å! - âúçêëèêíà Áèë.
Øîôüîðúò ñå èçêèñêà.
- Ùå âè ïðîùàâàì çà ôðåíñêàòà ïðèêàçêà, ùîòî íå ñúì ðåëèãèîçåí. Ïðàâî ãî ðåêîõòå, îùå ìàëêî è ùå ñòàíå êîëêîòî Ùàòñêèÿ óíèâåðñèòåò â Áàíãîð. Èìàò ñè ðàäèàöèîííà ëàáîðàòîðèÿ, òåðàïåâòè÷åí öåíòúð, øåñòñòîòèí ñòàè, ñîáñòâåíà ïåðàëíÿ è Áîã çíàå îùå êàêâî. Ñòàðàòà áîëíèöà îùå ñòîè, àìà ñåãà òàì ñà ñàìî êàíöåëàðèè.
Èç ìîçúêà íà Áèë ïëúçíà íÿêàêâî ñòðàííî ðàçäâîåíèå - ñïîìíÿøå ñè, ÷å áå èçïèòàë ïîäîáíî ÷óâñòâî, êîãàòî çà ïðúâ ïúò âèäÿ ïðîæåêöèÿ íà ñòåðåîôèëì. Îïèò äà ñãëîáèø äâà îáðàçà, êîèòî íå ïàñâàò íàïúëíî. Ìîæåø äà ïîäëúæåø ñúçíàíèåòî è î÷èòå ñè çà òîçè ôîêóñ, íî êàòî íèùî ìîæåø è äà ñè äîêàðàø àäñêî ãëàâîáîëèå... è òúêìî ïîäîáíî ãëàâîáîëèå ñå ïðîêðàäâàøå íà ïðúñòè â ãëàâàòà ìó. Åòî ãî íîâèÿò Äåðè, ÷óäåñíî. Íî ñòàðèÿò Äåðè îùå ñè áåøå íà ìÿñòî, ñúùî êàòî äúðâåíàòà áîëíè÷íà ñãðàäà. Â îáùè ëèíèè ñòàðèÿò Äåðè áåøå ïîãðåáàí ïîä âñè÷êè òèÿ íîâè ñòðîåæè... íî íåùî ïî-âëàñòíî îò âîëÿòà çàñòàâÿøå îêîòî äà ãî âèäè... äà ãî òúðñè.
- Ñèãóðíî ñà ìàõíàëè è æåëåçîïúòíîòî äåïî, íàëè? - çàïèòà òîé.
Øîôüîðúò ïàê ñå ðàçñìÿ äîâîëíî.
- Çà ÷îâåê, êîéòî å íàïóñíàë îùå êàòî õëàïå, èìàòå äîáðà ïàìåò, ìèñòúð. - (Äà ìå áåøå âèäÿë ìèíàëàòà ñåäìèöà, ñêúïè ôðåíñêîåçè÷íè ïðèÿòåëþ, ïîìèñëè Áèë.) - Äåïîòî ñè å íà ìÿñòî, àìà ñåãà íÿìà íèùî îñâåí ðàçâàëèíè è ðúæäèâè ðåëñè. Âå÷å íå ñïèðàò è òîâàðíèòå âëàêîâå. Íàïîñëåäúê íÿêàêúâ òèï ñè íàóìè äà êóïè òåðåíà è äà ðàçãúðíå öÿë êðàéïúòåí ëóíàïàðê - ìÿòàíå íà òîïêè, ñòðåëáèùà, ñèëîìåðè, âúðòåëåæêè, êîëè÷êè, áàðà÷êà çà åëåêòðîííè èãðè è äå äà çíàì îùå êâî - îáà÷å ñúñ ñîáñòâåíîñòòà ñå å çàáúðêàëà íÿêàêâà ãîëÿìà êàøà è íå ñå çíàå êîå íà êîãî å. Ñèãóðíî ùå ãî êóïè â êðàéíà ñìåòêà - èíàò å ìîì÷åòî - àìà çàñåãà îùå ñå âëà÷è ïî ñúäèëèùàòà.
- È Êàíàëúò - ïðîøåïíà Áèë, äîêàòî çàâèâàõà îò êðàÿ íà Ñåíòúð ñòðèéò êúì Ïàñ÷úð ðîóä... íå, êàêòî áå êàçàë Ìàéê, ñåãà çåëåíàòà êðàéïúòíà òàáåëà íàïîìíÿøå íîâîòî èìå ÌÎË ÐÎÓÄ. - Êàíàëúò ñè å îùå òóê.
- Úõú - êèìíà øîôüîðúò. - Ñèãóðíî è ñëåä ñòî ãîäèíè ùå ñè å òóê.
Òúðãîâñêèÿò öåíòúð îñòàíà îòëÿâî è äîêàòî îòìèíàâàõà, Áèë îòíîâî èçïèòà ñòðàííîòî ÷óâñòâî íà ðàçäâîåíèå. Êîãàòî áÿõà õëàïåòà, òóê íÿìàøå íèùî îñâåí ïðîñòîðíî ïîëå, îáðàñëî ñ òëúñòè áóðåíàöè è ãðàìàäíè êëþìíàëè ñëúí÷îãëåäè ïî ñåâåðîçàïàäíàòà ãðàíèöà íà Ïóùèíàêà. Ïî-íàòàòúê íà çàïàä ñå èçäèãàøå áåäíÿøêèÿò êâàðòàë Îëä êåéï. Ñïîìíÿøå ñè êàê èçñëåäâàõà çàåäíî òîâà ïîëå, êàòî âíèìàâàõà äà íå ïàäíàò â çååùàòà ÿìà, îñòàíàëà íà ìÿñòîòî, êúäåòî ïî Âåëèêäåí ïðåç 1906 ãîäèíà áå èçáóõíàëà ñòîìàíîëåÿðíàòà íà Êè÷úíúð. Èç òðåâàòà ñå âàëÿõà áåçáðîé íàõîäêè è ìîì÷åòàòà ãè èçìúêâàõà îò ïðúñòòà ñ äúëáîêîìèñëåí èíòåðåñ, êàòî àðõåîëîçè ñðåä äðåâíè åãèïåòñêè ðóèíè: òóõëè, òèãëè, êúñîâå æåëÿçî ñ ðúæäèâè áîëòîâå ïî òÿõ, ñòúêëàðèÿ, øèøåòà ñ íåîïèñóåìà ìúòèëêà, âîíÿùà ïî-ãíóñíî îò íàé-ãàäíàòà îòðîâà íà ñâåòà. È íåéäå òàì, â êàìåííàòà êàðèåðà êðàé áóíèùåòî, ñå áå ñëó÷èëî íåùî ëîøî, àëà îùå íå ìîæåøå äà ñè ñïîìíè êàêâî òî÷íî. Ïîìíåøå ñàìî èìåòî Ïàòðèê Õóìáîëò è ÷å öÿëàòà èñòîðèÿ èìàøå íåùî îáùî ñ õëàäèëíèê. À íÿêàêâà ïòèöà... íÿêàêâà ïòèöà áå ïðåñëåäâàëà Ìàéê Õåíëúí. Êàêâà?...
Òîé òðúñíà ãëàâà. Îòêúñè. Ïëÿâà, ëèòíàëà ïî âÿòúðà. Íèùî ïîâå÷å.
Ñåãà ïîëåòî áå èç÷åçíàëî çàåäíî ñ îñòàíêèòå îò ñòîìàíîëåÿðíàòà. Âíåçàïíî Áèë ñè ïðèïîìíè ãðàìàäíèÿ êîìèí. Îáëèöîâàí ñ òóõëè, ïî÷åðíåëè êúì êðàÿ îò ñàæäè è äèì, êîìèíúò ñå âàëÿøå ñðåä âèñîêàòà òðåâà êàòî ïàð÷å îò âåëèêàíñêà ëóëà. Ñïîìíè ñè êàê óñïÿõà äà ñå èçêàòåðÿò îòãîðå è òðúãíàõà íàïðåä ñ ðàçïåðåíè ðúöå êàòî âúæåèãðà÷è. Ñìååõà ñå... Ïàê òðúñíà ãëàâà, ñÿêàø çà äà ïðîãîíè êàòî ìèðàæ ãëåäêàòà íà òúðãîâñêèÿ öåíòúð - ãðóïè÷êà ãðîçíîâàòè ñãðàäè ñ äåñåòêè êðåùÿùè íàäïèñè: ÑÈÚÐÑ... ÄÆ. Ñ. ÏÅÍÈ... ÏÐÈ ÓÓËÓÚÐÒ... ÂÈÄÅÎÊÀÑÅÒÈ... ÇÀÊÓÑÂÀËÍß ÉÎÐÊ... ÊÍÈÆÀÐÍÈÖÀ ÓÎËÄÚÍ... Ïàðêèíãè è îòêëîíåíèÿ êúì òÿõ. Ãëåäêàòà íå èç÷åçâàøå, çàùîòî íå áåøå ìèðàæ. Èç÷åçíàëà áå ñòîìàíîëåÿðíàòà íà Êè÷úíúð è áóðåíÿñàëîòî ïîëå îêîëî ðóèíèòå. Òúðãîâñêèÿò öåíòúð áåøå ðåàëíîñò. Ñïîìåíèòå ñè îñòàâàõà ñïîìåíè.
È âñå ïàê íåùî íå ìó äàâàøå äà ïîâÿðâà â òîâà.
- Åòî, ÷å ïðèñòèãíàõìå, ìèñòúð - îáàäè ñå øîôüîðúò. Òàêñèòî ñâúðíà êúì ïàðêèíãà ïðåä ñãðàäà, íàïîìíÿùà ãðàìàäíà ïëàñòìàñîâà ïàãîäà. - Çàêúñíÿõìå ìúíè÷êî, àìà ïî-äîáðå êúñíî, îòêîëêîòî íèêîãà, íàëè òúé?
- Ñúâúðøåíî âÿðíî - êàçà Áèë è ìó ïîäàäå ïåò äîëàðà. - Çàäðúæòå ðåñòîòî.
- Áðåé, ìàìà ìó ñòàðà! - ïðîâèêíà ñå øîôüîðúò. - Àêî ïàê âè ïîòðÿáâà êîëà, çâúíåòå íàïðàâî â "Æúëòîòî òàêñè" è òúðñåòå Äåéâ. Âñè÷êè ìå çíàÿò íà ìàëêî èìå.
- Ùå ïèòàì çà íàé-ðåëèãèîçíèÿ - óñìèõíà ñå Áèë. - Äåòî âå÷å ñè å ïîäáðàë ïàðöåëà â Ìàóíò õîóï.
Äåéâ ñå ðàçñìÿ.
- Å, òàêà íÿìà äà ìå ñáúðêàò. Ïðèÿòåí äåí, ìèñòúð.
- È íà òåá, Äåéâ.
Áèë ïîñòîÿ ïîä ëåêèÿ äúæäåö, ãëåäàéêè ñëåä îòìèíàâàùîòî òàêñè. ×àê ñåãà îñúçíà, ÷å áå ïðîïóñíàë äà çàäàäå íà øîôüîðà îùå åäèí âúïðîñ... èëè ïúê íàðî÷íî ãî áå èçáÿãíàë.
Íå áå çàïèòàë Äåéâ õàðåñâà ëè ìó äà æèâåå â Äåðè.
Áèë Äåíáðîó ðÿçêî ñå çàâúðòÿ è âëåçå â "Îðèåíòàëñêè íåôðèò". Âúâ ôîàéåòî Ìàéê Õåíëúí ñåäåøå íà ïëåòåíî êðåñëî ñ îãðîìíà ðàçïåðåíà îáëåãàëêà. Òîé ñêî÷è íà êðàêà è Áèë óñåòè êàê ãî çàëèâà... êàê ãî ïðîíèçâà äúëáîêîòî ÷óâñòâî çà íåðåàëíîñò. Ðàçäâîåíèåòî ñå çàâðúùàøå, ñàìî ÷å òîçè ïúò áåøå ìíîãî, ìíîãî ïî-æåñòîêî.
Ñïîìíÿøå ñè ñòðîéíî è ïúðãàâî ÷åðíî ìîì÷å, âèñîêî ìåòúð è ïåòäåñåò è ñåäåì. Ñåãà âèæäàøå ìúæ, âèñîê êúì ìåòúð è ñåäåìäåñåò. Ìúðøàâ. Äðåõèòå ìó âèñÿõà êàòî íà çàêà÷àëêà. À áðú÷êèòå ïî ëèöåòî ìó ïîäñêàçâàõà, ÷å îòäàâíà å îòìèíàë ÷åòèðèäåñåòòå è íàâëèçà â ñÿíêàòà íà ñòàðîñòòà.
Ïîòðåñåíèåòî íàâÿðíî ñå áå èçïèñàëî ïî ëèöåòî ìó, çàùîòî Ìàéê ñïîêîéíî êàçà:
- Çíàì êàê èçãëåæäàì.
Áèë ñå èç÷åðâè.
- Íå å ÷àê òîëêîâà çëå, Ìàéê, ïðîñòî òå ïîìíåõ êàòî õëàïå. Íèùî ïîâå÷å.
- Íèùî ëè?
- Èçãëåæäàø ïîèçìîðåí.
- È íàèñòèíà ñúì ïîèçìîðåí - êàçà Ìàéê, - íî ùå èçäúðæà íÿêàê. Íàäÿâàì ñå.
Ïîñëå òîé ñå óñìèõíà è ëèöåòî ìó ãðåéíà. Ñåãà Áèë îòíîâî ñúçðÿ ìîì÷åòî, ñ êîåòî äðóæåøå ïðåäè äâàéñåò è ñåäåì ãîäèíè. Êàêòî ñòàðàòà äúðâåíà Îáùèíñêà áîëíèöà áå ïîòúíàëà â ñÿíêàòà íà ìîäåðíèòå ñãðàäè îò áåòîí è ñòúêëî, òúé è íÿêîãàøíîòî ìîì÷å ñå êðèåøå ïîä íåèçáåæíèòå áåëåçè íà âúçðàñòòà. Â ÷åëîòî ìó ñå âïèâàõà áðú÷êè, äúëáîêè áðàçäè ñëèçàõà îò êðàé÷åòàòà íà óñòíèòå êúì áðàäè÷êàòà, êîñàòà ìó áåøå ïðîøàðåíà íàä ñëåïîî÷èÿòà. Íî ïðåæíèÿò ïðèÿòåë íà Áèë âñå îùå ñè áåøå íà ìÿñòîòî - ñúùî êàòî îáêðúæåíàòà, ïðèòèñíàòà áîëíèöà.
Ìàéê ïðîòåãíà ðúêà.
- Äîáðå äîøúë â Äåðè, Øåô Áèë.
Âìåñòî äà ïðîòåãíå ðúêà íà ñâîé ðåä, Áèë ãî ïðåãúðíà. Ìàéê ãî ñòèñíà ñ âñå ñèëà è òîé óñåòè ïî ðàìîòî è øèÿòà ñè äîïèðà íà îñòðàòà, êúäðàâà êîñà.
- Êàêâîòî è äà å ñòàíàëî, Ìàéê, ùå ñå ñïðàâèì - êàçà Áèë. ×óâàøå ñîáñòâåíèÿ ñè ãëàñ, èçòúíÿë îò íàïèðàùèòå ñúëçè, àëà íå ñå ñðàìóâàøå. - Âå÷å ãî áèõìå âåäíúæ, çíà÷è ìîæåì ï-ïàê äà ãî áè-áè-áèåì.
Áåç äà ãî ïóñêà, Ìàéê ñå îòäðúïíà íà åäíà ðúêà ðàçñòîÿíèå; ïðîäúëæàâàøå äà ñå óñìèõâà, íî áëÿñúêúò â î÷èòå ìó åäâà ëè áåøå ñàìî îò òîâà. Òîé èçâàäè êúðïè÷êà è ãè èçáúðñà.
- ×å êàê èíà÷å, Áèë. Õà íà áàñ.
- Áèõòå ëè ìå ïîñëåäâàëè, äæåíòúëìåíè? - çàïèòà óïðàâèòåëêàòà, óñìèõíàòà àçèàòêà â íåæíî ðîçîâî êèìîíî, íà êîåòî ñå ïðåìÿòàøå ãðàìàäåí äðàêîí ñ íàâèòà ëþñïåñòà îïàøêà. ×åðíàòà é êîñà áåøå ñúáðàíà íà âèñîê êîê, ïðèêðåïåí ñ ãðåáåíè îò ñëîíîâà êîñò.
- Çíàì ïúòÿ, Ðîçà - êàçà Ìàéê.
- Äîáðå, ìèñòúð Õåíëúí. - Òÿ ñå óñìèõíà íà äâàìàòà. - Ìèñëÿ, ÷å âèæäàì äîáðà ñðåùà íà ñòàðè ïðèÿòåëè.
- È àç òàêà ìèñëÿ - êàçà Ìàéê. - Íàñàì, Áèë.
Ïî ñóìðà÷åí êîðèäîð ìèíàõà çàä îáùèÿ ðåñòîðàíò è îòïðåä ñå ïîÿâè âðàòà ñúñ çàâåñà îò ìúíèñòà.
- Àìè äðóãèòå... - çàïî÷íà Áèë.
- Âå÷å âñè÷êè ñà òóê - êàçà Ìàéê. - Âñè÷êè, êîèòî ìîãàò äà äîéäàò.
Çà ìèã Áèë ñå ïîêîëåáà ïðåä âðàòàòà, îáçåò îò âíåçàïåí ñòðàõ. Íå ãî ïëàøåøå íåèçâåñòíîòî èëè ñâðúõåñòåñòâåíîòî; áîåøå ñå îò ïðîñòèÿ ôàêò, ÷å çà äâàäåñåò è ñåäåì ãîäèíè å ïîðàñíàë ñ ÷åòèðèäåñåò ñàíòèìåòðà è å îñòàíàë ïî÷òè áåç êîñà. Èçâåäíúæ ãî èçïúëíè áîÿçúí - åäâà ëè íå óæàñ - îò ïåðñïåêòèâàòà äà ãè âèäè îòíîâî, äà îòêðèå äåòñêèòå èì ëèöà ïî÷òè íàïúëíî èçõàáåíè, ïî÷òè ïîãðåáàíè ïîä ïðîìåíèòå, êàêòî áåøå ïîãðåáàíà ñòàðàòà áîëíèöà. Ñ íîâîïîñòðîåíè áàíêè â ãëàâèòå èì, êúäåòî íÿêîãà å èìàëî âúëøåáíè êèíîñàëîíè.
Ïîðàñíàëè ñìå, ïîìèñëè òîé. Òîãàâà íå âÿðâàõìå â òîâà - ñ âñè÷êè äðóãè ìîæåøå äà ñòàíå, íî íå è ñ íàñ. Àëà åòî, ÷å âñå ïàê ñå ñëó÷è è àêî âëÿçà, òî ùå ñå ïðåâúðíå â ðåàëíîñò: âå÷å ñìå âúçðàñòíè.
Îáúðêàí è áîÿçëèâ, Áèë ñå îçúðíà êúì Ìàéê.
- Êàê èçãëåæäàò? - ÷ó òîé ñîáñòâåíèÿ ñè òðåïåòåí ãëàñ. - Ìàéê... êàê èçãëåæäàò?
- Âëåç äà âèäèø ñàì - êðîòêî îòâúðíà Ìàéê è âúâåäå Áèë â ìàëêîòî ñåïàðå.


2.
Áèë Äåíáðîó õâúðëÿ ïîãëåä

Èëþçèÿòà áå òðàÿëà ñàìî êðàòúê ìèã è íàâÿðíî ñå äúëæåøå ïðîñòî íà ñóìðàêà â ñòàÿòà, àëà ïî-êúñíî Áèë ÷åñòî ñå ïèòàøå äàëè òîâà íå å áèëî íÿêàêâî ïîñëàíèå, ïðåäíàçíà÷åíî åäèíñòâåíî çà íåãî: íàïîìíÿíå, ÷å ñúäáàòà ìîæå äà áúäå è ìèëîñòèâà.
Â òîçè êðàòúê ìèã ìó ñå ñòîðè, ÷å íèêîé îò òÿõ íå å ïîðàñíàë, ÷å ïî íÿêàêâî ÷óäî íåãîâèòå ïðèÿòåëè ñà îòêðèëè òàéíàòà íà Ïèòúð Ïàí è ñè îñòàâàò äåöà.
Ðè÷è Òîçèúð áå îòìåòíàë ñòîëà ñè íàçàä è ïîäïðÿí íà ñòåíàòà òúêìî ãîâîðåøå íåùî ñ Áåâúðëè Ìàðø, êîÿòî ïðèãëóøåíî ñå êèñêàøå â øåïà; ïî ëèöåòî íà Ðè÷è ñå ðàçëèâàøå øèðîêà, äÿâîëèòà è ñúâúðøåíî ïîçíàòà óñìèâêà. Åäè Êàñïáðàê ñåäåøå âëÿâî îò Áåâúðëè, à íà ìàñàòà ïðåä íåãî, äî ÷àøà âîäà, èìàøå ïëàñòìàñîâà ïðúñêàëêà ñ èçâèòà ïèñòîëåòíà äðúæêà. Ôîðìèòå íà òàÿ ÷óäåñèÿ èçãëåæäàõà ìàëêî ïî-ñúâðåìåííè è èçÿùíè, íî ïðåäíàçíà÷åíèåòî ÿâíî ñè áåøå âñå ñúùîòî - èíõàëàòîð. Îò äðóãèÿ êðàé íà ìàñàòà Áåí Õàíñêîì ñå âãëåæäàøå â òðèîòî ñúñ ñìåñåíî èçðàæåíèå íà òðåâîãà, âåñåëèå è äúëáîê ðàçìèñúë.
Áèë óñåòè êàê ðúêàòà ìó áàâíî ñå íàäèãà è ñ ãîð÷èâà íàñìåøêà îñúçíà, ÷å â òàçè ñåêóíäà å áèë ãîòîâ äà ñè îïèïà êóáåòî, çà äà âèäè äàëè íÿêàêâî âúëøåáñòâî íå ìó å âúçâúðíàëî êîñàòà - èçÿùíàòà ðèæàâà êîñà, êîÿòî áå ïî÷íàëà äà îêàïâà îùå â ïúðâèÿ êóðñ íà êîëåæà.
Íàñìåøêàòà ïóêíà ñàïóíåíèÿ ìåõóð. Çàáåëÿçà, ÷å Ðè÷è íå íîñè î÷èëà è ñè ïîìèñëè: Ñèãóðíî íîñè êîíòàêòíè ëåùè... êàêòî òðÿáâàøå äà ñå î÷àêâà. Ìðàçåøå îíèÿ ÷åð÷åâåòà. Âìåñòî íÿêîãàøíèòå òåíèñêè è êàäèôåíè ïàíòàëîíè áåøå îáëå÷åí ñ èçÿùåí êîñòþì, è òî íå êàêúâ äà å, à ñïåöèàëíà ïîðú÷êà çà îêîëî äåâåòñòîòèí äîëàðà.
Áåâúðëè Ìàðø (àêî âñå îùå ñå êàçâàøå Ìàðø) áå ñòàíàëà ïîðàçèòåëíà êðàñàâèöà. Âìåñòî ïîçíàòàòà êîíñêà îïàøêà, êîñèòå é - ïî÷òè òîëêîâà ÷åðâåíèêàâè, êîëêîòî áÿõà íÿêîãà è êîñèòå íà Áèë - ñå ðàçëèâàõà êàòî ìúòíî áëåñòÿù âîäîïàä ïî ðàìåíåòå íà ïðîñòè÷êàòà áÿëà ìîðÿøêà áëóçêà. Ïîä ñëàáîòî îñâåòëåíèå öâåòúò èì íàïîìíÿøå ãàñíåùà æàðàâà. Àëà ïîä ñëúí÷åâèòå ëú÷è - äîðè â ìðà÷åí äåí êàòî äíåøíèÿ - íàâÿðíî ùÿõà äà ïëàìòÿò. È Áèë íåâîëíî ñå çàïèòà êàêâî ëè áè èçïèòàë, àêî çàðîâè ïðúñòè èç òèÿ êúäðèöè. Íàé-ñòàðàòà èñòîðèÿ íà ñâåòà, êèñåëî ïîìèñëè òîé. Îáè÷àì æåíà ñè, íî... êàêâî èçêóøåíèå.
Åäè - íåâåðîÿòíî, íî ôàêò - ñå áå ïîèçòî÷èë è ìàëêî ïðèëè÷àøå íà Àíòúíè Ïúðêèíñ. Ïðåæäåâðåìåííè áðú÷êè ïðîðÿçâàõà ëèöåòî ìó (ìàêàð ÷å â äâèæåíèÿòà èçãëåæäàøå ïî-ìëàä îò Ðè÷è è Áåí), à î÷èëàòà áåç ðàìêè ãî ñúñòàðÿâàõà îùå ïîâå÷å - ñ ïîäîáíè î÷èëà ÷îâåê ìîæåøå äà ñè ãî ïðåäñòàâè êàòî áðèòàíñêè àäâîêàò, êîéòî èçëèçà ïðåä ñúäà çà ïëåäîàðèÿ èëè ïðåëèñòâà äîêóìåíòè ïî ïðåäñòîÿùîòî äåëî. Áåøå ïîäñòðèãàí êúñî è ñòàðîìîäíî - ïîäîáíè ñïîðòíè ïðè÷åñêè ñå íîñåõà â êðàÿ íà ïåòäåñåòòå è íà÷àëîòî íà øåéñåòòå ãîäèíè. Äúëãîòî ñïîðòíî ñàêî íà ÿðêè êàðåòà ñÿêàø áå ãðàáíàòî â íàâàëèöàòà îò ïîñëåäíàòà ðàçïðîäàæáà íà ôàëèðàë ìàãàçèí çà êîíôåêöèÿ... íî ÷àñîâíèêúò íà ëÿâàòà ìó ðúêà áåøå "Ïàòåê Ôèëèï", à âúðõó ìàëêèÿ ïðúñò íà ëÿâàòà áëåñòåøå ïðúñòåí ñ ðóáèí. Êàìúêúò èçãëåæäàøå óæàñíî ãðàìàäåí è ÷óäîâèùíî ïðåòåíöèîçåí, òúé ÷å íÿìàøå íà÷èí äà å ôàëøèâ.
Àëà íàé-ïðîìåíåíèÿò áåøå Áåí è äîêàòî ñå âçèðàøå â íåãî, Áèë óñåòè êàê îòíîâî ãî ãðàáâà ÷óâñòâîòî çà íåðåàëíîñò. Ëèöåòî ñè îñòàâàøå ñúùîòî; êîñàòà, ìàêàð è ïðîøàðåíà, áå ñðåñàíà íà ïîçíàòèÿ ïúò îòäÿñíî. Ñàìî ÷å Áåí áåøå îòñëàáíàë. Ñåäåøå óäîáíî îòïóñíàò íà ñòîëà è èçïîä ïðîñòè÷êîòî ìó êîæåíî ñàêî ñå ïîäàâàøå êàðèðàíà ðàáîòíà ðèçà. Íà êðàêàòà ñè èìàøå êàóáîéñêè áîòóøè è äæèíñè "Ëåâè", ïðèñòåãíàòè ñ î÷óêàíàòà ñðåáúðíà êàòàðàìà íà âåõò êîæåí êîëàí. Äðåõèòå ïðèëåïâàõà ïî ñòðîéíîòî ìó òÿëî ñ òúíêà òàëèÿ è òåñíè áåäðà. Íà êèòêàòà ìó âèñåøå ìàñèâíà âåðèæêà - íå çëàòî, à îáèêíîâåíà ìåä. Îòñëàáíàë å, ïîìèñëè Áèë. Áëåäà ñÿíêà îò ñïîìåíà, êàêòî ñå êàçâà... Íàøèÿò Áåí äà îòñëàáíå. Êàêâî ëè íå ñòàâà ïî òîÿ ñâÿò.
Ìåæäó øåñòèìàòà íàñòàíà ìèã íà íåîïèñóåìî ìúë÷àíèå. Òîâà áå åäèí îò íàé-ñòðàííèòå ìèãîâå â æèâîòà íà Áèë Äåíáðîó. Ñòàí íå áå äîøúë, àëà âñå ïàê ñðåä òÿõ èìàøå è ñåäìè ó÷àñòíèê. Òóê, â óåäèíåíîòî ðåñòîðàíòñêî ñåïàðå, Áèë äîëîâè íåçíàéíîòî ïðèñúñòâèå ñ òàêàâà ñèëà, ÷å òî ñÿêàø ñå ìàòåðèàëèçèðà - íî íå êàòî ñêåëåò â áÿë ñàâàí ñ êîñà íà ðàìî. Òî áåøå áÿëîòî ïåòíî âúðõó êàðòàòà íà ãîäèíèòå îò 1958 äî 1985, çîíàòà, êîÿòî íÿêîé ïúòåøåñòâåíèê áè íàðåêúë Âåëèêîòî íåèçâåñòíî. Áèë ñå çàïèòà êàêâî ëè ñå êðèå òàì. Áåâúðëè Ìàðø ñ êúñà ïîëè÷êà íàä ñòðîéíèòå äåâè÷è áåäðà, Áåâúðëè Ìàðø ñ ïðàâà è ñðåñàíà íà ïúò êîñà? Ðè÷è Òîçèúð ñ äâå ãîëåìè çíà÷êè: îòëÿâî ÑÏÐÅÒÅ ÂÎÉÍÀÒÀ, îòäÿñíî - ÂÚÍ ÇÀÏÀÑÍßÖÈÒÅ ÎÒ ÑÒÓÄÅÍÒÑÊÈß ÃÐÀÄ? Áåí Õàíñêîì ñ æúëòà ïëàñòìàñîâà êàñêà, ñåäíàë â áðåçåíòîâàòà êàáèíà íà ãðàìàäåí áóëäîçåð  - ãîë äî êðúñòà, ñ ïðîâèñíàëî íàä êîëàíà øêåìáå, êîåòî ñå òîïè äåí ïîäèð äåí? À äàëè ïúê ñåäìèÿò ãîñò íå å íåãúð? Íå, íå ãî áúðêàéòå ñ ïðî÷óòèòå ïåâöè è ïðîïîâåäíèöè - íå å îò òÿõ òîçè ìîìúê, òîé íîñè ïðîñòè÷êè áåëè ðèçè è ñâåòëîêàôÿâè ïàíòàëîíè îò ìàãàçèíèòå çà êîíôåêöèÿ, ïîñåùàâà áèáëèîòåêàðñêè êóðñîâå â Ìåéíñêèÿ óíèâåðñèòåò, ïèøå êóðñîâè ðàáîòè çà ïðîèçõîäà íà áåëåæêèòå ïîä ëèíèÿ è ïðåäèìñòâàòà íà èçäàòåëñêèòå èíäåêñè ïðè êàòàëîæíàòà íîìåðàöèÿ, äîêàòî íàâúí êðà÷àò äåìîíñòðàíòè è Ôèë Îêñ ïåå: "Ðè÷àðä Íèêñúí, íàìåðè ñè äðóãà ñòðàíà, òóê íå òå ùåì", à íåéäå äàëå÷å ìúæåòå óìèðàò ñ ðàçäðàíè êîðåìè çàðàäè ñåëà, ÷èèòî èìåíà íå ìîãàò äà ïðîèçíåñàò; ñåäè, ïðèëåæíî ñâåäåí íàä ðúêîïèñà (Áèë ãî âèæäà), îòâúí êîñî ïàäàò ëú÷èòå íà áëåäîòî çèìíî ñëúíöå è â òÿõ ëèöåòî íà ìëàäåæà å ñåðèîçíî, çàìèñëåíî, çàùîòî òîé çíàå, ÷å îò âñè÷êè ÷îâåøêè ïðîôåñèè áèáëèîòåêàðñòâîòî ñòîè íàé-áëèçî äî òåñíè÷êàòà ñåäàëêà íà âàëÿêà, íàðå÷åí Âå÷íîñò. Òîé ëè å ñåäìèÿò? Èëè åäèí äðóã ìëàäåæ, êîéòî ñúçåðöàâà â îãëåäàëîòî êàê ÷åëîòî ìó ñòàâà âñå ïî-âèñîêî, êîéòî ãëåäà êè÷óðè ðèæàâà êîñà ñðåä çúáèòå íà ãðåáåíà, êîéòî ñå âçèðà â îòðàæåíèåòî íà êàìàðà óíèâåðñèòåòñêè òåòðàäêè, ñúäúðæàùè òîêó-ùî çàâúðøåíèÿ êàëïàâ ðúêîïèñ íà ðîìàí ñúñ çàãëàâèå "Äæîàíà", áåç äà çíàå, ÷å ñëåä ãîäèíà ðîìàíúò ùå áúäå îòïå÷àòàí?
Äîíÿêúäå... òî÷íî òàêà... íèùî ïîäîáíî.
Âñúùíîñò íÿìàøå çíà÷åíèå. Ñåäìèÿò áåøå òóê, â òîçè ìèã âñè÷êè ãî óñåòèõà... è ìîæå áè ðàçáðàõà ïî-ÿñíî ñòðàõîâèòàòà ìîù íà îíîâà, êîåòî îòíîâî ãè ñáèðàøå. Òî å æèâî, ïîìèñëè Áèë, èçòðúïíàë îò ñòóä ïîä äðåõèòå ñè. Îêîòî íà òðèòîíà, îïàøêàòà íà äðàêîíà, Äåñíèöàòà íà ñëàâàòà... êàêòî è äà ãî íàðå÷åì, Òî ïàê å òóê, â Äåðè. Òî.
È âíåçàïíî óñåòè, ÷å Òî å ñåäìèÿò ãîñò; ÷å Òî è âðåìåòî ñà íÿêàê âçàèìîçàìåíÿåìè, ÷å Òî ìîæå äà íàäåíå òåõíèòå ëèöà, êàêòî íàäÿâà ëèöàòà íà õèëÿäè äðóãè, êîèòî å óæàñÿâàëî è óáèâàëî... è êîé çíàå çàùî, íàé-ñòðàøíà áå òúêìî ìèñúëòà, ÷å Òî ìîæå äà ñå ïðåâúðíå â òÿõ. Êàêâà ÷àñò îò ñåáå ñè ñìå èçîñòàâèëè â òîçè ãðàä? - çàïèòà ñå òîé ñ âíåçàïíî áëèêíàë óæàñ. Êàêâà ÷àñò îò íàñ èçîáùî íå å íàïóñíàëà êàíàëèòå è ïîäçåìèÿòà, êúäåòî æèâååøå Òî... êúäåòî ñå õðàíåøå? Çàòîâà ëè çàáðàâèõìå? Çàùîòî ÷àñò îò íàñ ïðîñòî íå å èìàëà áúäåùå, íå å ïîðàñíàëà, íå å íàïóñíàëà Äåðè. Çàòîâà ëè?
Íå îòêðè îòãîâîð â ëèöàòà íà äðóãèòå... òàì ñàìî ñå îòðàçÿâàøå ñîáñòâåíèÿò ìó âúïðîñ.
Ìèñëèòå ñå çàðàæäàò è ïðåëèòàò çà ñåêóíäè, çà õèëÿäíè îò ñåêóíäàòà, ñúçäàâàéêè ñâîè ñîáñòâåíè êîëîâîçè èç âðåìåòî, è âñè÷êî òîâà ìèíà ïðåç ñúçíàíèåòî íà Áèë Äåíáðîó çà íå ïîâå÷å îò ïåò ñåêóíäè.
Ïîñëå Ðè÷è Òîçèúð, êàêòî ñè áåøå ïîäïðÿí íà ñòåíàòà, îòíîâî ñå óõèëè è èçòúðñè:
- Ëåëå Áîæè÷êî, ÿ ãî âèæòå - Áèë Äåíáðîó âçåë, ÷å ëúñíàë êóáåòî. Ñ ïàðêåòèí ëè ãî ìàæåø, Øåô Áèë?
À Áèë, áåç íè íàé-ìàëêà ïðåäñòàâà êàêâî ùå îòâúðíå, îòâîðè óñòà è ÷ó ñîáñòâåíèÿ ñè ãëàñ:
- Àáå, Ìðúñíà óñòà, äà òè ãî íà÷óêàì è íà òåá, è íà êîíÿ òè.
Íàñòàíà ìèã òèøèíà... ïîñëå äðóæåí ñìÿõ ðàçòúðñè ñåïàðåòî. Áèë èçòè÷à íàïðåä, çàïî÷íà äà ñå çäðàâèñâà è ìàêàð ÷å ãî èçïúëâàøå íåîáÿñíèì óæàñ, òîé óñåòè è íåùî ïðèÿòíî: íàé-ñåòíå ñè áåøå ó äîìà.


3.
Áåí Õàíñêîì èçìúðøàâÿâà

Ìàéê Õåíëúí ïîðú÷à íàïèòêèòå è ñÿêàø çà äà êîìïåíñèðàò ïðåäèøíîòî ìúë÷àíèå, âñè÷êè ñå ðàçáúáðèõà åäíîâðåìåííî. Îêàçà ñå, ÷å Áåâúðëè Ìàðø âå÷å å ñòàíàëà Áåâúðëè Ðîãúí. Èìàëà ñè ÷óäåñåí ìúæ â ×èêàãî, êîéòî íå ñàìî ïðåîáðàçèë öåëèÿ é æèâîò, íî è êàòî ïî âúëøåáñòâî ïðåâúðíàë ïðîñòè÷êèòå øèâàøêè íàâèöè íà ñâîÿòà ñúïðóãà â áëåñòÿù ìîäåëèåðñêè òàëàíò. Åäè Êàñïáðàê ïðèòåæàâàë êîìïàíèÿ çà ëèìóçèíè ïîä íàåì â Íþ Éîðê. "Äå äà çíàì, æåíà ìè ìîæå òúêìî â ìîìåíòà äà ñâàëÿ Àë Ïà÷èíî" - êðîòè÷êî ñå óñìèõíà òîé è ñåïàðåòî ïàê ãðúìíà îò ñìÿõ.
Âñè÷êè çíàåõà ñ êàêâî ñå çàíèìàâàò Áèë è Áåí, íî Áèë èìàøå ñòðàííîòî ÷óâñòâî, ÷å ñúâñåì äîñêîðî íå ñà ñâúðçâàëè èìåíàòà èì - íà àðõèòåêòà è ïèñàòåëÿ - ñúñ ñïîìåíà çà ïðèÿòåëè îò äåòèíñòâî. Áåâúðëè íîñåøå â ÷àíòè÷êàòà ñè åâòèíè èçäàíèÿ íà "Äæîàíà" è "×åðíèòå áúðçåè" è ãî ïîìîëè çà àâòîãðàô. Äîêàòî íàäïèñâàøå êíèãèòå, Áèë çàáåëÿçà, ÷å è äâåòå ñà ÷èñòî íîâè÷êè, íàâÿðíî çàêóïåíè îò àåðîãàðàòà íà ñëèçàíå îò ñàìîëåòà.
Âñå â ñúùèÿ äóõ Ðè÷è ðàçïðàâè íà Áåí êîëêî ñå å âúçõèùàâàë îò ñãðàäàòà íà Áè-Áè-Ñè â Ëîíäîí... àëà â î÷èòå ìó òðåïòåøå îçàäà÷åíî ïëàìú÷å, ñÿêàø îùå íå ìîæåøå äà ñâúðæå îíàÿ ñãðàäà ñúñ ñòîÿùèÿ ïðåä íåãî ìúæ... èëè ñúñ ñåðèîçíîòî øèøêàâî ìîì÷å, êîåòî ãè áå íàó÷èëî êàê äà íàâîäíÿò ïîëîâèíàòà Ïóùèíàê ñ íÿêîëêî êðàäåíè äúñêè è ðúæäèâà âðàòà îò àâòîìîáèë.
Ðè÷è ðàáîòåë êàòî äèñêîæîêåð â Êàëèôîðíèÿ. Ïîõâàëè ñå, ÷å ãî íàðè÷àëè ×îâåêúò ñ Õèëÿäàòà Ãëàñîâå è Áèë æàëíî èçñòåíà:
- Áîæå ìîé, Ðè÷è, âñè÷êèòå òè Ãëàñîâå áÿõà îòâðàòèòåëíè!
- Íå ùå ìå ïîäêóïèòå ñ ëàñêàòåëñòâà, áëàãîðîäíè ñúð - âèñîêîìåðíî çàÿâè Ðè÷è.
Áåâúðëè ãî ïîïèòà äàëè ñåãà íîñè êîíòàêòíè ëåùè, à Ðè÷è îòâúðíà ñúñ ñòðàøåí øåïîò:
- ß åëà íàñàì, ìàöåíöå. Ãëåäàé ìå ïðàâî â î÷èòå.
Áåâúðëè ïðèñòúïè êúì íåãî è âåñåëî âúçêëèêíà, êîãàòî Ðè÷è ëåêî êèëíà ãëàâà, çà äà é ïîêàæå ðúáîâåòå íà ìåêèòå êîíòàêòíè ëåùè.
- Àìè áèáëèîòåêàòà âñå ñúùàòà ëè ñè å? - îáúðíà ñå Áåí êúì Ìàéê Õåíëúí.
Ìàéê èçìúêíà îò ïîðòôåéëà ñè ôîòîãðàôèÿ íà áèáëèîòåêàòà îò ïòè÷è ïîãëåä. Ñòîðè ãî ñ ãîðä æåñò, êàòî ÷îâåê, êîéòî ïðåäñòàâÿ ñíèìêè íà ñâîåòî äîìî÷àäèå.
- Åäèí ïðèÿòåë ÿ ùðàêíà îò ñàìîëåò - îáÿñíè òîé, äîêàòî ñíèìêàòà îáèêàëÿøå îò ðúêà íà ðúêà. - Èñêà ìè ñå äà ÿ óâåëè÷à, ìíîãî õóáàâî ùå ñòîè íà ñòåíàòà â äåòñêèÿ îòäåë. Ìú÷à ñå äà èçêðúíêàì ïàðè çà òàÿ ðàáîòà îò Ãðàäñêèÿ ñúâåò èëè îò íÿêîé äîáðîíàìåðåí äàðèòåë, îáà÷å çàñåãà âñå óäðÿì íà êàìúê. Íî ñíèìêàòà å åêñòðà, íàëè?
Âñè÷êè ñå ñúãëàñèõà. Áåí ïîçàäúðæà ñíèìêàòà è äúëãî ñå âçèðà â íåÿ. Íàêðàÿ ïîòóïà ñ ïðúñò ïî ñòúêëåíèÿ êîðèäîð ìåæäó äâåòå ñãðàäè.
- Äà ñè âèæäàë è äðóãàäå íåùî ïîäîáíî, Ìàéê?
Ìàéê ñå óñìèõíà.
- Òâîÿò ëîíäîíñêè ñòðîåæ - êàçà òîé è âñè÷êè ïàê ïðèõíàõà.
Íàïèòêèòå ïðèñòèãíàõà. Øåñòèìàòà ñåäíàõà íà ìàñàòà.
Èçâåäíúæ îòíîâî íàòåãíà íåëîâêà, íàïðåãíàòà òèøèíà. Ìúë÷àõà è ñå ñïîãëåæäàõà.
- Å? - çàïèòà Áåâúðëè ñ ìåëîäè÷åí, ëåêî äðåçãàâ ãëàñ. - Çà êàêâî ùå ïèåì?
- Çà íàñ - âíåçàïíî êàçà Ðè÷è.
Âå÷å íå ñå óñìèõâàøå. Î÷èòå ìó ñðåùíàõà ïîãëåäà íà Áèë è ñ îãðîìíà, ïî÷òè íåïîíîñèìà ñèëà âúðõó Áèë ñå ñòîâàðè ñïîìåíúò êàê äâàìàòà ñ Ðè÷è ñå ïðåãðúùàõà è ðèäàåõà íàñðåä Íèéáúëò ñòðèéò ñëåä èç÷åçâàíåòî íà îíàÿ òâàð - ìîæå áè êëîóí, à ìîæå áè âúðêîëàê. Êîãàòî íàäèãíà ÷àøàòà, ðúêàòà ìó òðåïåðåøå è íÿêîëêî êàïêè ñå ðàçëÿõà âúðõó ïîêðèâêàòà.
Ðè÷è áàâíî ñòàíà íà êðàêà. Îñòàíàëèòå ãî ïîñëåäâàõà åäèí ïî åäèí: ïúðâî Áèë, ïîñëå Áåí, Åäè, Áåâúðëè è íàêðàÿ Ìàéê Õåíëúí.
- Çà íàñ - êàçà Ðè÷è è ãëàñúò ìó òðåïåðåøå, ñúùî êàòî ðúêàòà íà Áèë. - Çà Êëóáà íà Íåóäà÷íèöèòå îò 1958 ãîäèíà.
- Çà Íåóäà÷íèöèòå - ïîâòîðè íàñìåøëèâî Áåâúðëè.
- Çà Íåóäà÷íèöèòå - èçðå÷å Åäè. Çàä î÷èëàòà áåç ðàìêè ëèöåòî ìó èçãëåæäàøå áëåäî è ñúñòàðåíî.
- Çà Íåóäà÷íèöèòå - êèìíà Áåí. Â êðàé÷åöà íà óñòíèòå ìó òðåïòåøå ñÿíêàòà íà ñëàáà, èçìú÷åíà óñìèâêà.
- Çà Íåóäà÷íèöèòå - òèõî êàçà Ìàéê Õåíëúí.
- Çà Íåóäà÷íèöèòå - çàâúðøè Áèë.
×àøèòå ñå äîêîñíàõà. Îòïèõà.
Òèøèíàòà ïàê ãè îáãúðíà, íî òîçè ïúò Ðè÷è íå ÿ íàðóøè. Ñåãà òÿ áåøå íåîáõîäèìà.
Ñåäíàõà ïî ìåñòàòà ñè è Áèë ñå îáàäè ïðúâ:
- Õàéäå, Ìàéê, èçïëþé êàìú÷åòî. Ðàçïðàâÿé êàêâî ñòàâà òóê è êàêâî ìîæåì äà ñòîðèì.
- Íàé-íàïðåä õàïíåòå - êàçà Ìàéê. - Ïîñëå ùå ãîâîðèì.
È òå ïîõàïíàõà... äúëãî è ñ àïåòèò. Êàòî â ñòàðàòà ïîãîâîðêà çà îñúäåíèÿ íà ñìúðò, ïîìèñëè Áèë, íî òàêà èëè èíà÷å, íå ïîìíåøå òîëêîâà äà ñå å íàñëàæäàâàë íà ìàñàòà îò... îùå îò äåòñòâîòî, èçêóøè ãî íåíàäåéíà ìèñúë. Êóõíÿòà íå ìîæåøå äà ñå íàðå÷å ïðåêàëåíî èçòúí÷åíà, íî íå áåøå è çà ïðåíåáðåãâàíå, à íàé-âàæíîòî - îò âñè÷êî èìàøå ïî ìíîãî. Øåñòèìàòà ñå çàåõà äà ñè ïðåõâúðëÿò ÿñòèÿ - ñâèíñêè ðåáðà, ìó ãó ãàéïàí, ÷óäåñíî çàäóøåíè ïèëåøêè êðèëöà, ÿé÷åíè ðóëàäèíè, øóíêà ïúëíåíà ñ âîäíè êåñòåíè, òåëåøêî íà äúðâåíè øèø÷åòà.
Çàïî÷íàõà îò êèòàéñêèòå îðäüîâðè ïó-ïó. Â ñðåäàòà íà âñÿêî áëþäî ãîðåøå ïëàìú÷å è Ðè÷è ñå çàõâàíà ñ äåòèíñêî óñúðäèå äà ñëàãà â ïàíè÷êàòà íàä îãúíÿ îò âñè÷êî ïî ìàëêî - âêëþ÷èòåëíî ïîëîâèí ÿé÷åíà ðóëàäèíà è íÿêîëêî ÷åðâåíè áîá÷åòà.
- Ñòðàøíî ñè ïàäàì ïî ôëàìáåòàòà - ñïîäåëè òîé ñ Áåí. - È ëàéíî íà êåðåìèäà áèõ èçÿë, ñòèãà äà å ôëàìáå.
- Ñèãóðíî âå÷å ñè ïðîáâàë - ïîäìåòíà Áåí.
Áåâúðëè ñå ðàçêèêîòè äî ïðåìàëà è òðÿáâàøå äà èçïëþå õàïêàòà â ñàëôåòêàòà ñè.
- Î, Áîæå, ìàé ùå ìè ïðèçëåå - êàçà Ðè÷è, èìèòèðàéêè ñ ïîðàçèòåëíà òî÷íîñò ãëàñà íà Äîí Ïàðäî è Áåâúðëè ñå çàäúõà îò ñìÿõ.
- Ïðåñòàíè, Ðè÷è - èçïúøêà òÿ. - Ïðåäóïðåæäàâàì òå.
- Ïðèåòî - êàçà Ðè÷è. - Äîáúð àïåòèò, ñêúïà.
Ðîçà ëè÷íî ïîäíåñå äåñåðòà - îãðîìåí ôëàìáèðàí êåéê Àëÿñêà - íà ïî÷åòíîòî ìÿñòî, êúäåòî ñåäåøå Ìàéê.
- Îùå ôëàìáå çà ìîÿòà òðàïåçà - âúçêëèêíà Ðè÷è ñ ãëàñ íà ÷îâåê, ïðèñòúïâàù ïðåç ðàéñêèòå ïîðòè. - Òîâà ìàé ùå å íàé-ïðèÿòíèÿò îáÿä â öåëèÿ ìè æèâîò.
- Ïðàâ ñòå, ðàçáèðà ñå - ñêðîìíî îòâúðíà Ðîçà.
- Àêî äóõíà ïëàìúêà, ìîæå ëè äà ñè ïîæåëàÿ íåùî? - çàïèòà òîé.
- Â "Îðèåíòàëñêè íåôðèò" âñè÷êè æåëàíèÿ ñå ñáúäâàò, ñúð.
Óñìèâêàòà íà Ðè÷è ïîìðúêíà èçâåäíúæ.
- Ãîðåùî ïîäêðåïÿì äîáðîòî âè ÷óâñòâî - ïðîìúëâè òîé, - íî, çíàåòå ëè, ïðîñòî íå ìè ñå âÿðâà äà å òàêà.
Óíèùîæèõà êåéêà ïî÷òè äî ïîñëåäíàòà òðîõà. Êîãàòî Áèë ñå îáëåãíà íàçàä è ïîîòïóñíà êîëàíà ñè, ïîãëåäúò ìó ïëúçíà ïî ÷àøèòå âúðõó ìàñàòà. Èçãëåæäàõà ñòîòèöè. Òîé ëåêî ñå óñìèõíà, êàòî ñè ñïîìíè, ÷å ëè÷íî áåøå óíèùîæèë äâå ìàðòèíèòà çà àïåðèòèâ è Áîã çíàå êîëêî áóòèëêè áèðà "Êàéðèí" ñëåä òîâà. Äðóãèòå ñúùî íå ñè áÿõà ãóáèëè âðåìåòî. Êàêòî ãè áåøå íàëåãíàëà æàæäàòà ñèãóðíî íå áèõà ñå îòêàçàëè è îò ñïèðò çà ãîðåíå. È âñå ïàê íå ñå ÷óâñòâóâàøå ïèÿí.
- Íå ñúì õàïâàë òàêà îòêàêòî áÿõ õëàïå - âúçäúõíà Áåí. Âñè÷êè ñå îçúðíàõà êúì íåãî è ïî áóçèòå ìó èçáè ëåêà ðóìåíèíà. - Èñòèíà âè êàçâàì. Ïîñëåäíîòî ìè ïîäîáíî ÿäåíå ìàé áåøå â íà÷àëíèÿ êëàñ íà ãèìíàçèÿòà.
- Íà äèåòà ëè ñè ìèíàë? - çàïèòà Åäè.
- Äà - êèìíà Áåí. - Ñâîáîäíàòà äèåòà íà Áåí Õàíñêîì.
- È êàê òúé ñå ïðåñòðàøè? - çàïèòà Ðè÷è.
Áåí ñìóòåíî ñå ðàçìúðäà íà ñòîëà.
- Åäâà ëè âè ñå ñëóøàò ðàçíè âåõòè èñòîðèè...
- Çà îñòàíàëèòå íå çíàì - êàçà Áèë, - íî íà ìåí ìè ñå ñëóøà. Õàéäå, Áåí. Äàâàé. Êàêâî ÷óäî å ïðåâúðíàëî Êúëàóí Êàìàðàòà â äíåøíèÿ ñòðîåí ìàíåêåí?
Ðè÷è âåñåëî èçñóìòÿ.
- Âÿðíî, Êàìàðàòà. Áÿõ çàáðàâèë.
- Íå å êîé çíàå êàêâà èñòîðèÿ - êàçà Áåí. - Äàæå èçîáùî íå å èñòîðèÿ. Ñëåä îíîâà ëÿòî... ñëåä 1958... îñòàíàõìå â Äåðè îùå äâå ãîäèíè. Ïîñëå ìàéêà ìè îñòàíà áåç ðàáîòà è íàêðàÿ ïîòåãëèõìå çà Íåáðàñêà, çàùîòî ñåñòðà é æèâååøå òàì è ïðåäëàãàøå äà íè ïðèþòè äîêàòî ñè ñòúïèì íà êðàêàòà. Òúæíà ðàáîòà. Ëåëÿ Äæèéí áåøå äúðòà óñîéíèöà è âñåêèìó ãëåäàøå äà íàïîìíè íà êîå ñòúïàëî ñòîè, âñå íè äóäíåøå êàêúâ êúñìåò ñìå èçâàäèëè, ÷å ìàìà èìà âåëèêîäóøíà ñåñòðà, êîëêî áèëî äîáðå, ÷å íå ðàç÷èòàìå íà ïîäàÿíèÿ è òúé íàòàòúê. Ìíîãî ñå îòâðàùàâàøå îò ìîåòî øêåìáå. Ñàìî òî é áåøå â óñòàòà. "Áåí, òðÿáâà ïîâå÷êî äà ñïîðòóâàø. Áåí, àêî íå îòñëàáíåø, ùå òå òðúøíå ñúðäå÷åí óäàð íà ìëàäè ãîäèíè. Áåí, çàñðàìè ñå, çíàåø ëè êîëêî äå÷èöà èçìèðàò îò ãëàä ïî ñâåòà?" - Òîé ïîìúë÷à è îòïè ãëúòêà âîäà. - Íàé-ëîøîòî áåøå, ÷å àêî îñòàâåõ íåùè÷êî íåäîÿäåíî, ïàê ìè íàòÿêâàøå çà ãëàäíèòå äå÷èöà.
Ðè÷è ñå ðàçñìÿ è êèìíà.
- Êàêòî è äà å, ñòðàíàòà åäâà èçëèçàøå îò ðåöåñèÿòà è ìàéêà ìè ïî÷òè öÿëà ãîäèíà ñòîÿ áåç ðàáîòà. Êîãàòî íàïóñíàõìå Ëà âèñòà, êúäåòî æèâååøå ëåëÿ Äæèéí, è ñå ïðåñåëèõìå â Îìàõà, áÿõ íàääàë îùå ÷åòèðèäåñåò êèëà, à ïúê âèå ìå ïîìíèòå êàêúâ áÿõ. Ìèñëÿ, ÷å äåáåëååõ ïðîñòî íàïóê íà ëåëÿ Äæèéí.
Åäè ïîäñâèðíà.
- Çíà÷è ñè ñòàíàë êúì...
- Êúì äåâåòäåñåò è ïåò - áàâíî èçðå÷å Áåí. - Êàêòî è äà å, ïîñåùàâàõ ãèìíàçèÿòà Èñò ñàéä â Îìàõà è ÷àñîâåòå ïî ôèçêóëòóðà áÿõà... äà íå âè ðàçïðàâÿì. Ìîì÷åòàòà ìè âèêàõà Áú÷âàòà. Ïðåäñòàâåòå ñè êàê ñúì èçãëåæäàë. Ïîäèãðàâêèòå ïðîäúëæèõà îêîëî ñåäåì ìåñåöà. Åäèí äåí, äîêàòî ñå ïðåîáëè÷àõìå ñëåä ôèçêóëòóðàòà, äâå-òðè ìîì÷åòà âçåõà... âçåõà äà ìå ïëÿñêàò ïî êîðåìà. Íà òîâà ìó âèêàõà "ìàçíà áàíÿ". Ñêîðî ñå ëåïíàõà îùå äâå-òðè ìîì÷åòà. Ïîñëå îùå ïåò-øåñò. Íàêðàÿ âñè÷êè ìå ïîäãîíèõà èç ñúáëåêàëíÿòà, ñëåä òîâà ïî êîðèäîðà è ïðåç öÿëîòî âðåìå ìå øëÿïàõà ïî øêåìáåòî, ïî çàäíèêà, ïî ãúðáà, ïî êðàêàòà. Èçïëàøèõ ñå è çàêðåùÿõ. À îíèÿ ñå õèëåõà êàòî øàíòàâè.
Çàáèë ïîãëåä â ìàñàòà, Áåí ñúñðåäîòî÷åíî ïîäðåæäàøå ïðèáîðèòå ñè.
- Çíàåòå ëè - êàçà òîé, - òîãàâà ìàé çà ïîñëåäåí ïúò ñè ïðèïîìíèõ Õåíðè Áàóúðñ è ïîñëå ãî çàáðàâèõ ÷àê äîêàòî Ìàéê ìè ñå îáàäè ïðåäè äâà äíè. Õëàïåòî, êîåòî ïîäõâàíà çàêà÷êèòå, áåøå ñåëÿ÷å ñ åäðè, ìàçîëåñòè ðúöå è êàêòî áÿãàõ, èçâåäíúæ ìè ùóêíà â ãëàâàòà, ÷å Õåíðè ñå å âúðíàë. Ìèñëÿ... íå, íå ìèñëÿ, à çíàì, ÷å òî÷íî òîãàâà ñå ïàíèêüîñàõ. Ãîíåõà ìå ïî êîðèäîðà ïîêðàé øêàô÷åòàòà çà äðåõè. Áÿõ ãîë è ÷åðâåí êàòî ðàê. Âå÷å íÿìàõ è êàï÷èöà äîñòîèíñòâî... íå çíàåõ íà êîé ñâÿò ñúì, êàêòî ñå êàçâà. Íå ïîìíåõ êúäå ñúì. Ïèùÿõ çà ïîìîù. À òå òúð÷àõà ïîäèðå ìè ñ êðÿñúöè: Ìàçíà áàíÿ! Ìàçíà áàíÿ! Ìàçíà áàíÿ! Â êðàÿ íà êîðèäîðà...
- Áåí, çàùî ñå èçìú÷âàø òàêà? - ðÿçêî ãî ïðåêúñíà Áåâúðëè. Ëèöåòî é áåøå ïåïåëÿâî. Íåðâíî ïîñåãíà êúì âîäíàòà ÷àøà è åäâà íå ÿ ðàçëÿ.
- Îñòàâè ãî äà ñâúðøè - êàçà Áèë.
Áåí ãî ïîîãëåäà, ïîñëå êèìíà.
- Â êðàÿ íà êîðèäîðà èìàøå ñêàìåéêà. Ñïúíàõ ñå, ïàäíàõ è ñè óäàðèõ ãëàâàòà. Ìîì÷åòàòà ïîñòîÿõà íàîêîëî ìèíóòà-äâå, ïîñëå íÿêîé êàçà: "Äîáðå. Ñòèãà òîëêîâà. Áÿãàéòå äà ñå ïðåîáëè÷àòå." Íà âðàòàòà ñòîåøå òðåíüîðúò ïî àíöóã - áÿëî ãîðíèùå è ñèí ïàíòàëîí ñ áåëè êàíòîâå. Íå çíàì îòêîãà å áèë òàì. Âñè÷êè ãî ãëåäàõà - íÿêîè ñ óñìèâêà, äðóãè âèíîâíî, òðåòè ñå ïðàâåõà íà îòíåñåíè. Ñëåä ìàëêî ñè òðúãíàõà. È àç ñå ðàçïëàêàõ. Òðåíüîðúò ïðîñòî ñè ñòîåøå ïðåä âðàòàòà íà ñàëîíà è ìå ãëåäàøå - ãëåäàøå ãîëîòî øèøêàâî ìîì÷å, öÿëîòî çà÷åðâåíî îò ìàçíàòà áàíÿ, ãëåäàøå ãî êàê ëåæè è ïëà÷å. Íàêðàÿ êàçà: "Äà òè ãî íàáóòàì â ÷îâêàòà, Áåíè, ùî íå âçåìåø äà ìëúêíåø?" Çà ïðúâ ïúò ÷óâàõ òàêèâà äóìè îò ó÷èòåë è òîëêîâà ñå ñòðåñíàõ, ÷å íàèñòèíà ìëúêíàõ. Âäèãíàõ î÷è êúì íåãî, à òîé ïðèñòúïè íàïðåä è ñåäíà íà ñêàìåéêàòà, â êîÿòî ñå áÿõ ñïúíàë. Ïðèâåäå ñå è ñâèðêàòà îêîëî âðàòà ìó ìå ÷óêíà ïî ÷åëîòî. Çà ìèã ñè ïîìèñëèõ, ÷å ùå ìå öåëóíå èëè íåùî ïîäîáíî è öÿë èçòðúïíàõ, íî òîé ìè ñãðàá÷è öèöèòå â øåïè è ñòèñíà ÿêî. Ïîñëå ìå ïóñíà è èçáúðñà äëàíè â àíöóãà ñè, ñÿêàø áå ïèïíàë íåùî ìðúñíî. "Äà íå ìèñëèø, ÷å ùå òå óòåøàâàì? - çàïèòà. - Õè÷ äàæå. Ìîì÷åòàòà ñå îòâðàùàâàò îò òåá è àç ñúùî. Ïî ðàçëè÷íè ïîâîäè, íî íàëè è íà âúçðàñò ñìå ðàçëè÷íè. Òå íå çíàÿò çàùî ñè èì ïðîòèâåí. Àç çíàì. Çàùîòî âèæäàì, ÷å Ãîñïîä Áîã òè å äàë õóáàâî òÿëî, à òè ãî ïîãðåáâàø â ãàäíà ëîåíà êàìàðà. Äðàéôà ìè ñå êàòî ãëåäàì ìåêóøàâàòà òè òúïîòèÿ. Ñëóøàé ìå ñåãà, Áåíè, çàùîòî äðóã ïúò íÿìà äà òè ãî êàæà. ×àêà ìå ôóòáîëíèÿò îòáîð, è áàñêåòáîëíèÿò, è ëåêàòà àòëåòèêà, à íåéäå ìåæäó òÿõ òðÿáâà äà íàìåñòÿ ïëóâöèòå. Òúé ÷å ùå ãî êàæà ñàìî âåäíúæ. Òè ñè øèøêàâ åé-òóê. - È ìå ïî÷óêà ïî ÷åëîòî òî÷íî òàì, êúäåòî ìå áå çàêà÷èëà ãàäíàòà ìó ñâèðêà. - Îòòàì çàòëúñòÿâàò âñè÷êè. Íàëîæè ñè äèåòà â êóôàëíèöàòà è ùå âçåìåø äà ãóáèø êèëîãðàìè. Îáà÷å òàêèâà êàòî òåáå íÿìàò âîëÿ äà ãî ñòîðÿò."
- Êàêúâ ìðúñíèê! - âúçìóòè ñå Áåâúðëè.
- Àõà - óõèëè ñå Áåí. - Ñàìî äåòî íå çíàåøå, ÷å å ìðúñíèê, òîëêîâà áåøå òúï. Ñèãóðíî áåøå ãëåäàë ñòîòèíà ïúòè ôèëìà "Ó÷èòåë ïî ôèçêóëòóðà" ñ Äæàê Óåá è èñêðåíî ñè âúîáðàçÿâàøå, ÷å ìè ïðàâè äîáðî. À âñúùíîñò òàêà è ñòàíà. Çàùîòî òî÷íî òîãàâà ñè ïîìèñëèõ íåùî. Ïîìèñëèõ ñè...
Òîé èçâúðíà ãëàâà, íàâúñè ñå... è Áèë èçïèòà ñòðàííîòî ÷óâñòâî, ÷å çíàå êàêâî ùå ïîñëåäâà, îùå ïðåäè äà ãî ÷óå.
- Êàçàõ âè, ÷å çà ïîñëåäåí ïúò ñè ïðèïîìíèõ Õåíðè Áàóúðñ äîêàòî ìå ãîíåõà ìîì÷åòàòà. Å, êîãàòî òðåíüîðúò ñòàíà äà ñè âúðâè, çà ïîñëåäåí ïúò ñè ïîìèñëèõ êàêâî áÿõìå ñòîðèëè ïðåç ëÿòîòî íà ïåòäåñåò è îñìà. Ïîìèñëèõ ñè...
Òîé ïàê ñå çàïúíà è ãè îãëåäà åäèí ïî åäèí, ñÿêàø äèðåøå íåùî â ëèöàòà èì. Ïîñëå êîëåáëèâî ïðîäúëæè:
- Ïîìèñëèõ ñè êîëêî ñòðàõîòíè áÿõìå ñåäìèíàòà çàåäíî. Ïîìèñëèõ ñè êàêâî ñòîðèõìå, êàê ãî ñòîðèõìå è èçâåäíúæ ìå ïîðàçè ìèñúëòà, ÷å àêî òðåíüîðúò ñå áåøå ñáëúñêàë ñ íåùî ïîäîáíî, êîñàòà ìó òóòàêñè ùåøå äà ïîáåëåå, à ñúðöåòî ìó ùåøå äà êëúöíå è äà ñïðå êàòî âåõò ÷àñîâíèê. Íåïî÷òåíà ìèñúë, ðàçáèðà ñå, îáà÷å è òîé íå áåøå ïî÷òåí ñ ìåíå. À ñëåä òîâà âñè÷êî ñòàíà ñúâñåì ïðîñòî...
- Ïîáåñíÿë ñè - êàçà Áèë.
Áåí ñå óñìèõíà.
- Äà, òî÷íî òàêà. Âèêíàõ ìó: "Òðåíüîðå!" Òîé ñå çàâúðòÿ è ìå èçãëåäà. "Íàëè êàçàõòå, ÷å òðåíèðàòå îòáîðà ïî ëåêà àòëåòèêà?" - çàïèòàõ àç. "Äà - îòâúðíà òîé. - Ñàìî ÷å íå âèæäàì êàêâî îáùî èìàø ñ òàÿ ðàáîòà." "Ñëóøàé ñåãà, òúïî áåçìîçú÷íî êîïåëå - ðåêîõ àç. Òîé çÿïíà è î÷èòå ìó ñòàíàõà êàòî ïàëà÷èíêè. - Ïðåç ìàðò ùå ñå íàäáÿãâàì ñ îòáîðà ïî ëåêà àòëåòèêà. Êàêâî ìèñëèø ïî âúïðîñà?" "Ìèñëÿ, ÷å ùå å íàé-äîáðå äà ñè çàòâîðèø ÷îâêàòà, ïðåäè äà òè íàâëå÷å ãîëåìè íåïðèÿòíîñòè" - êàçà òîé. "Êîãîòî è äà ìè ïóñíåø, ùå ãî íàäáÿãàì - îòñÿêîõ àç. - Ùå òè íàäáÿãàì è íàé-äîáðèÿ ñúñòåçàòåë. À ïîñëå, ìàìèöàòà òè ãàäíà, ùå èñêàì äà ñå èçâèíèø." Òîé ñâè þìðóöè. Çà ìîìåíò ïîìèñëèõ, ÷å ùå ñå âúðíå è ùå ìå ñìàæå îò áîé. Íî ïîñëå îòïóñíà ðúöå è òèõî ðå÷å: "Ñàìî äðúíêàø, øèøêî. Ìíîãî òè çíàå óñòàòà. Íî âèäÿ ëè äà íàäáÿãàø íàé-äîáðèÿ ìè ñúñòåçàòåë, îùå ñúùèÿ äåí çàðÿçâàì ãèìíàçèÿòà è îòèâàì íà ñåëî äà áåðà öàðåâèöà." Êàçà ãî è ñè òðúãíà.
- Ñâàëè ëè êèëîãðàìèòå? - çàïèòà Ðè÷è.
- È îùå êàê - êèìíà Áåí. - Ñàìî ÷å òðåíüîðúò ãðåøåøå. Íå äåáåëååõ îò ãëàâàòà. Öÿëàòà ðàáîòà áåøå â ìàéêà ìè. Âå÷åðòà ñå ïðèáðàõ è êàçàõ, ÷å èñêàì äà îòñëàáíà. Ñòàíà ñòðàõîòåí ñêàíàäàë, íàêðàÿ è äâàìàòà ñå ðàçïëàêàõìå. Òÿ ïàê ïîäõâàíà ñòàðàòà ïåñåí: âñúùíîñò íå ñúì áèë äåáåë, ïðîñòî ñúì èìàë åäúð êîêàë, à îò åäðî ìîì÷å ñòàâà åäúð ìúæ, çàòîâà òðÿáâà è äà ÿäå íà åäðî, òà äà ñå äúðæè íà êðàêà. Ìèñëÿ, ÷å çà íåÿ òîâà áåøå... åäèí âèä óñïîêîåíèå. Ñòðàøíè÷êî å áèëî äà îòãëåæäà äåòå ñàì-ñàìè÷êà. Íÿìàøå îáðàçîâàíèå, íÿìàøå äàðáè - íèùî íÿìàøå, îñâåí ãîòîâíîñò äà ðàáîòè îò òúìíî äî òúìíî. È êîãàòî ìîæåøå äà ìè ñèïå äîïúëíèòåëíî... èëè äà ìå ïîãëåäíå îòâúä ìàñàòà è äà âèäè êàê íàääàâàì...
- Òîãàâà å óñåùàëà, ÷å ïå÷åëè áèòêàòà - îáàäè ñå Ìàéê.
- Àõà. - Áåí äîïè áèðàòà è èçáúðñà ñ îïàêîòî íà äëàíòà ïåíåñòîòî ìóñòà÷å îò ãîðíàòà ñè óñòíà. - Òîâà áåøå íàé-ãîëÿìîòî ñðàæåíèå - íå âúòðå â ãëàâàòà ìè, à ñ íåÿ. Ìåñåöè íàðåä òÿ ïðîñòî íå èñêàøå äà ñå ïðèìèðè. Îòêàçâàøå äà èçõâúðëè ñòàðèòå äðåõè è äà ìè êóïè íîâè. Ïî òîâà âðåìå òè÷àõ - òè÷àõ íàâñÿêúäå è ïîíÿêîãà ñúðöåòî ìè áëúñêàøå òîëêîâà ñèëíî, ÷å ñå áîÿõ äà íå ïðèïàäíà. Ñëåä ïúðâîòî áÿãàíå íà õèëÿäà ìåòðà ñå èçäðàéôàõ è ìè ïðè÷åðíÿ. Ïî-íàòàòúê ñàìî äðàéôàõ. À êàòî ìèíà îùå ìàëêî âðåìå, òðÿáâàøå äà ñè ïðèäúðæàì ïàíòàëîíèòå ïî âðåìå íà áÿãàíåòî. Õâàíàõ ñå äà ðàçíàñÿì âåñòíèöè. Ïðåìÿòàõ ÷àíòàòà íà øèÿ è òÿ ìå áëúñêàøå ïî ãúðäèòå, çàùîòî ñè ñòèñêàõ ïàíòàëîíèòå ñ äâå ðúöå. Âå÷åð ñå ïðèáèðàõ è èçÿæäàõ ñàìî ïîëîâèí ïîðöèÿ, à ìàéêà ìè ïëà÷åøå, ÷å ùå ñå óìîðÿ îò ãëàä, ÷å ñè êîïàÿ ãðîáà, ÷å íå ÿ îáè÷àì âå÷å, ÷å íå ìå å åíÿ êàê ñå ïðåòðåïâà îò ðàáîòà.
- Ãîñïîäè - ïðîìúðìîðè Ðè÷è, ïàëåéêè öèãàðà. - ×óäÿ ñå êàê ñè èçäúðæàë, Áåí.
- Ïðîñòî íå çàáðàâÿõ ëèöåòî íà òðåíüîðà - êàçà Áåí. - Ïðîñòî ñè ñïîìíÿõ êàê ìå ãëåäàøå, ñëåä êàòî ìå áå ñòèñíàë çà öèöèòå â êîðèäîðà ïðåä ñúáëåêàëíèòå. Òàêà èçäúðæàõ. Ñ ïàðèòå îò âåñòíèöèòå ñè êóïèõ íîâè äæèíñè è îùå òóé-îíóé, à ñòàðåöúò îò äîëíèÿ àïàðòàìåíò ìè ïðîáè ñ øèëî íîâè äóïêè íà êîëàíà - ïåò èëè øåñò, äîêîëêîòî ñè ñïîìíÿì. È òîãàâà ìàé ïàê ñå ñåòèõ çà ïðåäíèÿ ïúò, êîãàòî òðÿáâàøå äà ñè êóïÿ äæèíñè - êîãàòî Õåíðè ìå áëúñíà â Ïóùèíàêà è áÿõ öåëèÿò â äðèïè.
- Àõà - øèðîêî ñå óñìèõíà Åäè. - Òîãàâà èçìèñëè íîìåðà ñ øîêîëàäîâîòî ìëÿêî. Ïîìíèø ëè?
Áåí êèìíà.
- Íå çíàì êàê å áèëî, íî è äà ñúì ñè ñïîìíèë, îòìèíàëî å çà ñåêóíäà. Ãîðå-äîëó ïî ñúùîòî âðåìå â ãèìíàçèÿòà èìàõìå êóðñ ïî çäðàâå è õðàíåíå. Îòêðèõ, ÷å ÷îâåê ìîæå äà ÿäå êîëêîòî ñè ùå ñóðîâè çåëåí÷óöè, áåç äà íàääàâà. È åòî ÷å åäíà âå÷åð ìàéêà ìè ñëîæè íà ìàñàòà ñàëàòà îò ìàðóëè è ñóðîâ ñïàíàê ñ ÿáúëêîâè ðåçåí÷åòà è ìúíè÷êî øóíêà. Íèêîãà íå ñúì ñè ïàäàë ïî çàåøêèòå äåëèêàòåñè, îáà÷å îíçè ïúò èçïðàçíèõ òðè ÷èíèè è âñå ïîâòàðÿõ êîëêî å âêóñíî. Òîâà êàæè-ðå÷è îïðàâè íåùàòà. Òÿ íå ñå èíòåðåñóâàøå êàêâî ÿì, ñòèãà äà å ìíîãî. Çàòðóïà ìå ñúñ ñàëàòè. Òðè ãîäèíè ñàìî ñ òîâà ïðåæèâÿâàõ. Ïîíÿêîãà òè÷àõ ïðåä îãëåäàëîòî äà âèäÿ äàëè íå ñà ìè ïîðàñíàëè óøèòå.
- À êàêâî ñòàíà ñ òðåíüîðà? - çàïèòà Åäè. - Èìàøå ëè íàäáÿãâàíå.
È òîé îïèïà èíõàëàòîðà, ñÿêàø ìèñúëòà çà áÿãàíå áåøå ïðÿêî ñâúðçàíà ñ àñòìàòà.
- Î, èìàøå - êàçà Áåí. - Äâåñòà è ÷åòèðèñòîòèí ìåòðà. Äîòîãàâà áÿõ ñìúêíàë òðèéñåòèíà êèëîãðàìà è ïîðàñíàõ ñ ïåò ñàíòèìåòðà, òúé ÷å îñòàíàëîòî òåãëî ñè ïàñíà íà ìÿñòî. Îùå â ïúðâèÿ äåí íà êâàëèôèêàöèèòå âñè÷êè ìè ãúëòàõà ïðàõà è íà äâåòå äèñòàíöèè. Ïîñëå îòèäîõ ïðè òðåíüîðà, êîéòî áåøå ãîòîâ ãàç äà ïèêàå îò ÿä è ìó ðåêîõ: "Ìàé âè å âðåìå äà çàðåæåòå òàÿ ðàáîòà è äà ñå çàõâàùàòå ñ öàðåâèöàòà. Êîãà ïîòåãëÿòå çà Êàíçàñ?" Îòíà÷àëî òîé íå ïðîäóìà - ïðîñòî ìå ïðîñíà ïî ãðúá ñ åäèí ÿê òóïàíèê. Çàÿâè, ÷å íå ùÿë â îòáîðà ñè óñòàòî êîïåëå êàòî ìåí. "Íÿìà äà âëÿçà â òîÿ îòáîð, òà àêî ùå ñàì ïðåçèäåíòúò Êåíåäè äà ìå ìîëè - ðåêîõ àç, áúðøåéêè êðúâòà îò óñòàòà ñè. - Â êðàéíà ñìåòêà ìè íàïðàâèõòå óñëóãà, òúé ÷å íå äúðæà äà ñè óñòîèòå íà äóìàòà... íî ñëó÷è ëè âè ñå äà õàïíåòå âàðåíà öàðåâèöà, ñïîìíÿéòå ñè çà ìåíå."
Áåí ñå ïîóñìèõíà... àëà â óñìèâêàòà íÿìàøå íèòî âåñåëèå, íèòî íîñòàëãèÿ.
- Òîé êàçà, ÷å àêî íå èç÷åçíà íåçàáàâíî, ùå ìå áèå äî ïîñèðàíå. Òî÷íî òàêà ñå èçðàçè. Âñè÷êè íè ãëåäàõà, âêëþ÷èòåëíî è ìîì÷åòàòà, êîèòî áÿõ íàäáÿãàë. Èäåøå èì äà ïîòúíàò âäúí çåìÿ. Íî àç ñàìî ðåêîõ: "Åòî êàêâî ùå âè êàæà, òðåíüîðå. Åäèí òóïàíèê èìàòå ãðàòèñ, çàùîòî íå óìååòå äà ãóáèòå è ñòå ìíîãî ñòàð çà ïðåâúçïèòàíèå. Îáà÷å ïèïíåòå ëè ìå ñ ïðúñò îùå âåäíúæ, ùå ñå ïîãðèæà äà îñòàíåòå áåç ðàáîòà. Íå çíàì äàëè ùå óñïåÿ, íî ìîãà äà ñè íàïðàâÿ òðóäà. Ñìúêíàõ êèëîãðàìèòå, çíà÷è èìàì ïðàâî íà ìàëêî äîñòîèíñòâî è ñïîêîéñòâèå. Çà òàêèâà íåùà ñå âîþâà."
Áèë ñå îáàäè:
- Çâó÷è âåëèêîëåïíî, Áåí... íî ïèñàòåëÿò â äóøàòà ìè íå âÿðâà íÿêàêâî ñè õëàïå äà å ãîâîðèëî ñ ïîäîáíè èçðàçè.
Áåí êèìíà ñúñ ñúùàòà ñòðàííà óñìèâêà.
- È àç íå âÿðâàì, àêî õëàïåòî íå å ìèíàëî ïðåç íàøèòå èçïèòàíèÿ. Íî êàçàõ òî÷íî òîâà... è íå ñå øåãóâàõ.
Áèë ñå ïîçàìèñëè, ïîñëå êèìíà.
- Ïðàâ ñè.
- Òðåíüîðúò ñòîåøå ñ ðúöå íà êðúñòà - ïðîäúëæè Áåí. - Îòâîðè óñòà è ïàê ÿ çàòâîðè. Âñè÷êè ìúë÷àõà. Òðúãíàõ ñè è ïîâå÷å íÿìàõ âçåìàíå-äàâàíå ñ òðåíüîðà Óóäëè. Êîãàòî ñè ïîëó÷èõ ñâèäåòåëñòâîòî çà ïúðâàòà ãèìíàçèàëíà ãîäèíà, â ãðàôàòà çà ôèçêóëòóðà áåøå íàòðàêàíî íà ìàøèíà "îñâîáîäåí" è îòäÿñíî ñå ìúäðåøå íåãîâèÿò ïîäïèñ.
- Çíà÷è ìó íàòðè íîñà! - ïðîâèêíà ñå Ðè÷è è ðàçòúðñè íàä ãëàâàòà ñè çäðàâî ñòèñíàòè ðúöå. - Ãîëÿìà ñè ðàáîòà, Áåí!
Áåí ïîêëàòè ãëàâà.
- Ïî-ñêîðî íàòðèõ íîñà íà ÷àñò îò ñàìèÿ ñåáå ñè. Íàâÿðíî âñè÷êî çàïî÷íà îò òðåíüîðà... íî ñàìî ìèñúëòà çà âàñ, ìîì÷åòà, ìå íàêàðà äà ïîâÿðâàì, ÷å ùå óñïåÿ. È óñïÿõ. - Òîé íåáðåæíî ñâè ðàìåíå, íî Áèë êàòî ÷å çúðíà ñèòíè êàï÷èöè ïîò â êîðåí÷åòàòà íà êîñàòà ìó. - Êðàé íà èçïîâåäèòå. È ìàé íÿìà äà ñå îòêàæà îò îùå åäíà áèðà. Ïðåñúõíà ìè ãúðëîòî îò ïðèêàçêè.
Ìàéê ïîâèêà ñåðâèòüîðêàòà.
Øåñòèìàòà ñè ïîðú÷àõà ïî îùå åäíî è â î÷àêâàíå íà íàïèòêèòå ñå ðàçáúáðèõà çà äðåáîëèè. Áèë ãëåäàøå êàê ìåõóð÷åòàòà ïúëçÿò ïî ñòåíèòå íà õàëáàòà ìó. Íàñìåøëèâî è â ñúùîòî âðåìå òðåâîæíî îñúçíà, ÷å ñå íàäÿâà îùå íÿêîé äà ïîäõâàíå ðàçêàç çà îòìèíàëèòå ãîäèíè - Áåâúðëè äà èì ðàçïðàâè êàêúâ ÷óäåñåí ñúïðóã ñè å íàìåðèëà (äîðè äà å óæàñíî ñêó÷åí, êàêâèòî ñà ïîâå÷åòî ÷óäåñíè ñúïðóçè), Ðè÷è Òîçèúð äà ñå ðàçäðúíêà çà âåñåëè ñëó÷êè ïðåä ìèêðîôîíà, Åäè Êàñïáðàê äà îïèøå êàê èçãëåæäà îòáëèçî Òåäè Êåíåäè, êàêâè áàêøèøè äàâà Ðîáúðò Ðåäôîðä... èëè äà îáÿñíè çàùî íå å óñïÿë äà ñå îòúðâå îò èíõàëàòîðà, äîêàòî Áåí å ñìúêâàë èçëèøíèòå êèëîãðàìè.
Èñòèíàòà å, ïîìèñëè Áèë, ÷å âñåêè ìîìåíò Ìàéê ìîæå äà çàãîâîðè, à íå ñúì ñèãóðåí äàëè èñêàì äà ãî èçñëóøàì. Èñòèíàòà å, ÷å ñúðöåòî ìè ñå å ïîðàçòóïêàëî, à ðúöåòå - ïîèçñòèíàëè. Èñòèíàòà å, ÷å äâàéñåò è ïåò èçëèøíè ãîäèíè ìè èäâàò ìíîæêî çà ïîäîáåí ñòðàõ. Ñòàðè ñìå âå÷å. Õàéäå, êàæåòå íåùî, êàêâîòî è äà áèëî. Äàéòå äà ñè ãîâîðèì çà êàðèåðè, çà ñúïðóãè, çà òîâà êîëêî å ñòðàííî äà ñðåùíåø ïðèÿòåëè îò äåòèíñòâî è äà äà îòêðèåø, ÷å ñàì íå ñè èçáÿãíàë øàìàðèòå íà âðåìåòî. Äàéòå äà ñè ãîâîðèì çà ñåêñ, çà áåéçáîë, çà öåíèòå íà áåíçèíà, çà áúäåùåòî íà ñòðàíèòå îò Âàðøàâñêèÿ äîãîâîð. Çà âñè÷êî äðóãî, íî íå è çà îíîâà, êîåòî íè å ñúáðàëî. Õàéäå, êàæåòå íåùî.
È ñÿêàø ÷óë ìîëáàòà ìó, Åäè Êàñïáðàê çàãîâîðè. Íî íå çà îáëèêà íà Òåä Êåíåäè, íå çà áàêøèøèòå íà Ðîáúðò Ðåäôîðä, äîðè íå çà áåçïîìîùíàòà ñè ïðèâúðçàíîñò êúì ìàøèíêàòà, íàðå÷åíà íÿêîãà îò Ðè÷è "äðîáîñìóêà÷êàòà íà Åäè". Òîé çàïèòà Ìàéê êîãà å óìðÿë Ñòàí Þðèñ.
- Ïî-ìèíàëàòà âå÷åð. Ñëåä êàòî ìó ñå îáàäèõ ïî òåëåôîíà.
- Èìàëî ëè å íåùî îáùî ñ... ñ òîâà, çà êîåòî ñìå òóê?
- Áèõ ìîãúë äà èçêëèí÷à îò âúïðîñà è äà êàæà, ÷å íèêîé íå çíàå, ùîì íå å îñòàâèë áåëåæêà - îòâúðíà Ìàéê. - Íî íåùàñòèåòî å ñòàíàëî âåäíàãà ñëåä ðàçãîâîðà, òúé ÷å èçâîäèòå ñà ÿñíè.
- Ñàìîóáèë ñå å, íàëè? - ãëóõî èçðå÷å Áåâúðëè. - Î, Ãîñïîäè... ãîðêèÿò Ñòàí.
Îñòàíàëèòå ãëåäàõà Ìàéê, êîéòî äîïè áèðàòà ñè è êàçà:
- Äà, ñàìîóáèë ñå å. Äîêîëêîòî ðàçáðàõ, ìàëêî ñëåä ðàçãîâîðà íè îòèøúë äà íàïúëíè âàíàòà, âëÿçúë â íåÿ è ñè ïðåðÿçàë âåíèòå.
Áèë ñå îãëåäà è èçâåäíúæ ìàñàòà ìó ñå ñòîðè îáãðàäåíà îò áëåäè, ïîòðåñåíè ëèöà - áåç òåëà, ñàìî êðúãëè áåëè ëèöà. Êàòî áåëè áàëîíè, ëóííè áàëîíè, äîâåÿíè íàñàì îò åõîòî íà åäíî ñòàðî îáåùàíèå, êîåòî áè òðÿáâàëî îòäàâíà äà å çàãëúõíàëî.
- Êàê óçíà? - çàïèòà Ðè÷è. - Èìàøå ëè ãî â òóêàøíèòå âåñòíèöè?
- Íå. Îòäàâíà ñúì ñå àáîíèðàë çà âåñòíèöè îò ìåñòàòà, êúäåòî æèâååòå. Äúðæàõ âè ïîä îêî ïðåç âñè÷êèòå òèÿ ãîäèíè.
- Âåëèêèÿò íàäçèðàòåë - êèñåëî ïðîìúðìîðè Ðè÷è. - Áëàãîäàðÿ, Ìàéê.
- Òîâà ìè áåøå ðàáîòàòà - ïðîñòè÷êî îòâúðíà Ìàéê.
- Ãîðêèÿò Ñòàí - ïîâòîðè Áåâúðëè. Èçãëåæäàøå çàøåìåòåíà, íåñïîñîáíà äà ïîâÿðâà. - À íÿêîãà áåøå òîëêîâà õðàáúð. Òîëêîâà... ðåøèòåëåí...
- Õîðàòà ñå ïðîìåíÿò - êàçà Åäè.
- Äàëè? - óñúìíè ñå Áèë. - Ñòàí áåøå... - Òîé ðàçìúðäà äëàíè ïî ìàñàòà, òúðñåéêè ïîäõîäÿùèòå äóìè. - Áåøå ÷îâåê íà ðåäà. ×îâåê, êîéòî íåïðåìåííî ñè ðàçäåëÿ êíèãèòå â áèáëèîòåêàòà ïî æàíðîâå... à ïîñëå ïîäðåæäà âñåêè ðàçäåë ïî àçáó÷åí ðåä. Ñåùàì ñå êàêâî êàçà âåäíúæ - ïîíå çàñåãà íå ïîìíÿ êúäå áÿõìå è êàêâî ïðàâåõìå, íî ìèñëÿ, ÷å áåøå êúì êðàÿ íà öÿëàòà èñòîðèÿ. Êàçà, ÷å ìîæå äà èçòúðïè ñòðàõà, íî íå ïîíàñÿ äà å ìðúñåí. È ñïîðåä ìåí â òîâà å öåëèÿò Ñòàí. Ìîæå áè ñå å ïðåêúðøèë ñëåä îáàæäàíåòî íà Ìàéê. Âèæäàë å ñàìî äâà ïúòÿ: äà æèâåå ìðúñåí èëè äà óìðå ÷èñò. Ìîæå áè õîðàòà íå ñå ïðîìåíÿò ÷àê òîëêîâà, êîëêîòî ìèñëèì. Ìîæå áè ïðîñòî... ïðîñòî çàêîñòåíÿâàò.
Çà ìèã âñè÷êè çàòèõíàõà, ïîñëå Ðè÷è êàçà:
- Äîáðå, Ìàéê. Êàêâî ñòàâà â Äåðè? Ðàçïðàâÿé.
- Ìîãà äà âè ðàçêàæà íåùè÷êî - âúçäúõíà Ìàéê. - Íàïðèìåð êàêâî ñòàâà â ìîìåíòà... èëè äà âè ðàçêðèÿ êàêâè ñòå áèëè. Íî íå ìîãà äà âè ðàçêàæà âñè÷êî çà ëÿòîòî íà 1958, ïúê è íå âÿðâàì äà ñå íàëîæè. Ðàíî èëè êúñíî ùå ñè ïðèïîìíèòå ñàìè. À îñâåí òîâà ìèñëÿ, ÷å àêî ðàçêàæà ïðåêàëåíî ìíîãî ïðåäè ñúçíàíèåòî âè äà å óêðåïíàëî çà ñïîìåíèòå, ìîæå äà âè ñïîëåòè...
- Îíîâà, êîåòî ñå ñëó÷è íà Ñòàí? - òèõî çàïèòà Áåí.
Ìàéê êèìíà.
- Äà. Òî÷íî îò òîâà ñå áîÿ.
- Ùîì å òúé, ðàçêàæè íè êàêâîòî ìîæåø, Ìàéê - ïðåäëîæè Áèë.
- Äîáðå - ðå÷å Ìàéê. - Ùå âè ðàçêàæà.

4.
Íåóäà÷íèöèòå ñå çàïîçíàâàò ñ èñòîðèÿòà

- Óáèéñòâàòà çàïî÷íàõà îòíîâî - êàçà Ìàéê áåç ïðåäèñëîâèÿ.
Òîé íàäèãíà ãëàâà, ïëúçíà ïîãëåä ïî ëèöàòà èì è íàêðàÿ ñå âòðåí÷è â Áèë.
- Ïúðâîòî îò "íîâèòå óáèéñòâà" - àêî ìè ðàçðåøèòå òîçè äîñòà çëîêîáåí èçðàç - çàïî÷íà âúðõó ìîñòà íà Ãëàâíàòà óëèöà è ñâúðøè ïîä íåãî. Æåðòâàòà áåøå õîìîñåêñóàëèñò, èëè ïî-ñêîðî íàèâíèê íà èìå Åéäðèúí Ìåëúí. Ñòðàäàøå îò òåæêè ïðèñòúïè íà àñòìà...
Ðúêàòà íà Åäè êðàäåøêîì ïðîïúëçÿ äà äîêîñíå èíõàëàòîðà.
- Ñëó÷è ñå íà 21 þëè ìèíàëîòî ëÿòî, ïðåç ïîñëåäíàòà âå÷åð íà ôåñòèâàëà, íàðå÷åí Äíè íà Êàíàëà - íåùî êàòî òúðæåñòâî... åäèí âèä...
- Ìåñòåí ðèòóàë - ãëóõî èçðå÷å Áèë.
Äúëãèòå ìó ïðúñòè áàâíî ìàñàæèðàõà ñëåïîî÷èÿòà è çà îñòàíàëèòå íå áå òðóäíî äà ñå äîñåòÿò, ÷å ìèñëè çà áðàò÷åòî ñè Äæîðäæ... Äæîðäæ, êîéòî ïî âñÿêà âåðîÿòíîñò áå ñëîæèë íà÷àëî íà íÿêîãàøíèòå óæàñè.
- Ðèòóàë - ñïîêîéíî ïîâòîðè Ìàéê. - Äà.
È òîé ðàçêàçà íàáúðçî çà òúæíàòà ó÷àñò íà Åéäðèúí Ìåëúí, ãëåäàéêè ñ íåîõîòà êàê î÷èòå èì ñòàâàò âñå ïî-øèðîêè è ïî-øèðîêè. Ðàçêàçà èì êàêâî å îïèñàíî â "Äåðè íþç" è êàêâî å ïðåìúë÷àíî... âêëþ÷èòåëíî ïîêàçàíèÿòà íà Äîí Õàãàðòè è Êðèñòîôúð Úíóèí çà íÿêàêúâ êëîóí, êîéòî äåáíåë ïîä ìîñòà äîñóù êàòî òðîëà îò ñòàðàòà äåòñêà ïðèêàçêà... è ñïîðåä Õàãàðòè ïðåäñòàâëÿâàë íåùî ñðåäíî ìåæäó Ðîíàëä Ìàêäîíàëä è Áîçî.
- Òîé å áèë - äðåçãàâî ïðîøåïíà Áåí. - Îíçè ñêàïàí, ãàäåí Ïåíèóàéç.
- Èìà è îùå íåùî - êàçà Ìàéê, áåç äà îòêúñâà î÷è îò Áèë. - Åäèí îò ó÷àñòíèöèòå â ðàçñëåäâàíåòî... âñúùíîñò ïîëèöàÿò, êîéòî èçìúêíà Åéäðèúí Ìåëúí îò êàíàëà... ñå êàçâà Õàðîëä Ãàðäíúð.
- Èñóñå Õðèñòå! - âúçêëèêíà Áèë ñ íåìîùåí, ïðåñåêëèâ ãëàñ.
- Áèë? - Áåâúðëè ñå îçúðíà è ãî õâàíà çà ðàìîòî. Ãëàñúò é òðåïåðåøå îò èçíåíàäà è òðåâîãà. - Áèë, êàêâî òè å?
- Ïî íàøå âðåìå Õàðîëä òðÿáâà äà å áèë îêîëî ïåòãîäèøåí - êàçà Áèë. Ñìàÿíèÿò ìó ïîãëåä äèðåøå ïîòâúðæäåíèå ïî ëèöåòî íà Ìàéê.
- Äà.
- Êàêâî èìà, Áèë? - çàïèòà Ðè÷è.
- Õ-õ-õàðîëä Ãàðäíúð å ñ-ñèí íà Äåéâ Ãàðäíúð - îáÿñíè Áèë. - Êîãàòî ó-óáèõà Äæîðäæ, Äåéâ æèâååøå íà íàøàòà óëèöà. Òîé ïðúâ ñòèãíà äî Äæú-äæú... äî áðàò ìè è ãî äîíåñå ó äîìà, óâèò â îäåÿëî.
Âñè÷êè ñåäÿõà ìúë÷àëèâî, íÿìàõà êàêâî äà êàæàò. Áåâúðëè ïëúçíà äëàí ïðåä î÷èòå ñè.
- Ìàé âñè÷êî ñè ïàñâà, íàëè? - êàçà íàé-ñåòíå Ìàéê.
- Äà - òèõî ïîòâúðäè Áèë. - Âñè÷êî ñè ïàñâà.
- Êàêòî âå÷å êàçàõ, äúëãè ãîäèíè âè äúðæàõ ïîä îêî - ïðîäúëæè Ìàéê, - íî åäâà òîãàâà âçåõ äà ðàçáèðàì çàùî ãî ïðàâÿ, ñ êàêâà ðåàëíà è êîíêðåòíà öåë. È âñå ïàê èç÷àêâàõ, èñêàõ äà âèäÿ êàê ùå ñå ðàçâèÿò ñúáèòèÿòà. Ðàçáèðàòå ëè, óñåùàõ, ÷å òðÿáâà äà áúäà àáñîëþòíî óâåðåí, ïðåäè... äà îáúðêàì æèâîòà âè. Íå äåâåòäåñåò, èëè äàæå äåâåòäåñåò è ïåò íà ñòî. Ñàìî ñòîïðîöåíòîâà ãàðàíöèÿ ìè âúðøåøå ðàáîòà. Ïðåç äåêåìâðè ìèíàëàòà ãîäèíà â Ìåìîðèàë ïàðê îòêðèõà òðóïà íà îñåìãîäèøíèÿ Ñòèâúí Äæîíñúí. Ñúùî êàòî Åéäðèúí Ìåëúí, äåòåòî å áèëî æåñòîêî îáåçîáðàçåíî ìàëêî ïðåäè èëè ìàëêî ñëåä ñìúðòòà ñè, íî èìà âåðîÿòíîñò äà å óìðÿëî ïðîñòî îò ñòðàõ.
- À ñëåäè îò ñåêñóàëíî íàñèëèå? - çàïèòà Åäè.
- Íå. Ïðîñòî áåøå îáåçîáðàçåíî.
- Êîëêî ñà îáùî? - çàïèòà Åäè ñ âèä íà ÷îâåê, êîéòî èçîáùî íå æåëàå äà ÷óå îòãîâîðà.
- Çëå å - êàçà Ìàéê.
- Êîëêî? - ïîâòîðè Áèë.
- Äåâåò. Çàñåãà.
- Íå ìîæå äà áúäå! - ïðîâèêíà ñå Áåâúðëè. - Ùåøå äà ïèøå âúâ âåñòíèöèòå... ùÿõà äà ãè ïîêàçâàò ïî òåëåâèçèÿòà! Êîãàòî îíçè ñìàõíàò ïîëèöàé çàñòðåëÿ æåíèòå â Êàñúë Ðîê... êîãàòî èçáèâàõà äåöà â Àòëàíòà...
- Äà - êàçà Ìàéê. - Äúëãî ðàçìèñëÿõ çà òîâà. Íàèñòèíà, óáèéñòâàòà â Àòëàíòà ñà íàé-áëèçêè ïî äóõ äî òóêàøíèòå ñúáèòèÿ è Áåâ èìà ïðàâî: îíîâà áåøå ñåíçàöèÿ îò íàöèîíàëåí ìàùàá. Â èçâåñòåí ñìèñúë òúêìî òîâà ñðàâíåíèå ìå ïëàøè íàé-ìíîãî. Äåâåò óáèòè äåöà... òóê òðÿáâàøå äà å òúïêàíî ñ òåëåâèçèîííè åêèïè, øàíòàâè åêñòðàñåíñè, ðåïîðòåðè îò "Àòëàíòèê ìîíòëè" è "Ðîëèíã ñòîóí"... ñ äâå äóìè - ïúëåí æóðíàëèñòè÷åñêè öèðê.
- Íî íå å òàêà - êàçà Áèë.
- Äà - êèìíà Ìàéê, - íå å. Î, ïèñàõà â íåäåëíîòî ïðèëîæåíèå íà ïîðòëàíäñêèÿ ñåäìè÷íèê "Òåëåãðàì". Çà ïîñëåäíèòå äâå ïðåñòúïëåíèÿ èìàøå ñòàòèÿ è â áîñòúíñêèÿ "Ãëîóá". Ïðåç ôåâðóàðè áîñòúíñêàòà òåëåâèçèîííà ïðîãðàìà "Äîáúð äåí!" èìàøå ïðåäàâàíå çà íåðàçãàäàíèòå óáèéñòâà è åäèí îò ïîêàíåíèòå ñïåöèàëèñòè ñïîìåíà ìèìîõîäîì çà Äåðè... íî íå ëè÷åøå äà çíàå, ÷å å èìàëî ïîäîáíè ñåðèè îò óáèéñòâà ïðåç 1957-58 è 1929-30. Ðàçáèðà ñå, çà ìúë÷àíèåòî èìà è äðóãè, î÷åâèäíè ïðè÷èíè. Àòëàíòà, Íþ Éîðê, ×èêàãî, Äåòðîéò - òîâà ñà âñå ãîëåìè æóðíàëèñòè÷åñêè öåíòðîâå è ñòàíå ëè íåùî òàì, âäèãà ñå îëåëèÿ. À â Äåðè è ðàäèîñòàíöèÿ íÿìà, àêî íå ñå áðîè ìàëêèÿò ÓÊÂ ïðåäàâàòåë â ãèìíàçèÿòà. Â ñðàâíåíèå ñ íàñ, Áàíãîð å æóðíàëèñòè÷åñêè ðàé.
- Å, èìàòå ñè "Äåðè íþç" - ïîäìåòíà Åäè è âñè÷êè ñå ðàçñìÿõà.
- Çíàåòå îáà÷å, ÷å â äíåøíèÿ ñâÿò ðàçñòîÿíèÿòà íÿìàò çíà÷åíèå. Ðàäèîòî è òåëåâèçèÿòà ñà îïëåëè öÿëàòà ñòðàíà. Ðàíî èëè êúñíî, ñåíçàöèÿòà òðÿáâàøå äà èçáóõíå â íàöèîíàëåí ìàùàá. Íî íå èçáóõíà. È ìèñëÿ, ÷å ïðè÷èíàòà å åäíà: Òî íå æåëàå.
- Òî - ïðîìúðìîðè Áèë, ñÿêàø ñàì íà ñåáå ñè.
- Òî - ïîòâúðäè Ìàéê. - Ùîì ùå ãî íàðè÷àìå íÿêàê, ïîíå äà å êàêòî ïðåäè. Çíàåòå ëè, íàïîñëåäúê ñè ìèñëÿ, ÷å Òî å òóê îòäàâíà... êàêâîòî è äà ïðåäñòàâëÿâà... ÷å Òî å ñòàíàëî ÷àñò îò Äåðè, ñâúðçàíà íåðàçäåëíî ñ ãðàä÷åòî - êàòî Âîäîíàïîðíàòà êóëà, êàòî Êàíàëà, êàòî Áàñè ïàðê èëè áèáëèîòåêàòà. Îáà÷å íå å ÷àñò îò âúíøíîñòòà, ðàçáèðàòå ëè? Ìîæå íÿêîãà äà å áèëî òàêà, íî ñåãà å... âúòðå. Íÿêàê å ïðîíèêíàëî â äóøàòà íà ãðàä÷åòî. Ñàìî òàêà ìîãà äà ðàçáåðà âñè÷êè óæàñíè  ñúáèòèÿ, êîèòî ñà ñòàâàëè òóê - êàêòî òðóäíî îáÿñíèìèòå, òàêà è ñúâñåì íåîáÿñíèìèòå. Ïðåç 1930 ãîäèíà èçáóõíàë ïîæàð â íåãúðñêè óâåñåëèòåëåí êëóá, íàðå÷åí "×åðíîòî ïåòíî". Ãîäèíà ïðåäè òîâà áàíäà òúïîóìíè ðàçáîéíèöè îò âðåìåòî íà Äåïðåñèÿòà áèëè èçáèòè íà Êàíàë ñòðèéò ïîñðåä áÿë äåí.
- Áàíäàòà íà Áðàäëè - óòî÷íè Áèë. - Èìàëè ñà ïðåñòðåëêà ñ àãåíòè íà ÔÁÐ, íàëè?
- Òúé êàçâàò èñòîðè÷åñêèòå êíèãè, íî íå å ñúâñåì òî÷íî. Äîêîëêîòî óñïÿõ äà îòêðèÿ - è êàêâî ëè íå áèõ äàë, çà äà ñå îêàæå íåâÿðíî, çàùîòî îáè÷àì òîçè ãðàä - ñåäåì÷ëåííàòà áàíäà íà Áðàäëè âñúùíîñò áèëà îïóøêàíà îò ïî÷òåíèòå ãðàæäàíè íà Äåðè. Íÿêîé ïúò ùå âè ðàçïðàâÿ èñòîðèÿòà. Ïðåç 1906 ãîäèíà ñòîìàíîëåÿðíàòà íà Êè÷úíúð èçáóõíàëà ïî âðåìå íà âåëèêäåíñêèÿ ëîâ íà ÿéöà. Ñúùàòà ãîäèíà èìàëî ïîðåäèöà îò óæàñÿâàùî æåñòîêè óáèéñòâà íà æèâîòíè è ñëåäèòå â êðàéíà ñìåòêà äîâåëè äî Àíäðþ Ðóëèí (äíåñ âíóêúò íà áðàò ìó âëàäåå ìíîæåñòâî ôåðìè êðàé ãðàäà). Ïî âñÿêà âåðîÿòíîñò Àíäðþ áèë ïðåáèò äî ñìúðò îò òðèìàòà ïîìîùíèê-øåðèôè, êîèòî òðÿáâàëî äà ãî àðåñòóâàò. Íèòî åäèí îò òÿõ íå áèë èçïðàâåí ïðåä ñúäà.
Ìàéê Õåíëúí èçâàäè îò âúòðåøíèÿ ñè äæîá ìàëúê áåëåæíèê, çàïðåëèñòâà ãî è ïðîäúëæè äà ãîâîðè, áåç äà íàäèãà ãëàâà.
- Ïðåç 1877 ãîäèíà íà òåðèòîðèÿòà íà îáùèíàòà å èìàëî ÷åòèðèìà ëèí÷óâàíè. Åäèí îò òèÿ, êîèòî íàìàçàëè âúæåòî, áèë ïàñòîðúò íà Ìåòîäèñòêàòà öúðêâà - òâúðäè ñå, ÷å óäàâèë è ÷åòèðèòå ñè äåöà âúâ âàíàòà êàòî êîòåòà, ïîñëå ïðúñíàë ÷åðåïà íà æåíà ñè. Ñëîæèë ïóøêàòà â ðúöåòå é, çà äà ïðèëè÷à íà ñàìîóáèéñòâî, îáà÷å íèêîé íå ìó ïîâÿðâàë. Ïðåäíàòà ãîäèíà â åäíà êîëèáà êðàé Êåíäúñêèã áèëè íàìåðåíè òðóïîâåòå íà ÷åòèðèìà äúðâàðè, áóêâàëíî íàêúëöàíè íà ïàð÷åòà. Èç÷åçíàëè äåöà, äàæå öåëè ñåìåéñòâà - çà òèÿ íåùà ñå ñïîìåíàâà â îòêúñè îò ñòàðè äíåâíèöè... à â îôèöèàëíèòå äîêóìåíòè íå ñðåùàìå íèòî äóìà. Ìîãà äà ïðîäúëæà îùå è îùå, íî íàâÿðíî âå÷å ñõâàùàòå.
- Äà, ñõâàùàìå - êàçà Áåí. - Íåêà ñòàâà êàêâîòî ùå, ñòèãà ñàìî äà íå ñå ðàç÷óå.
Ìàéê çàòâîðè áåëåæíèêà, ïðèáðà ãî è ìðà÷íî îãëåäà ïðèÿòåëèòå ñè.
- Àêî íå áÿõ áèáëèîòåêàð, à çàñòðàõîâàòåëåí àãåíò, íàâÿðíî ùÿõ äà âè ïðåäñòàâÿ äèàãðàìà. Îò íåÿ áè ïðîëè÷àëî íåâåðîÿòíî âèñîêîòî íèâî íà âñè÷êè íàé-æåñòîêè ïðåñòúïëåíèÿ, âêëþ÷èòåëíî èçíàñèëâàíèÿ, êðúâîñìåøåíèÿ, îáèðè, êðàæáè íà êîëè, ïðåáèòè ñúïðóãè, äåöà è ïðîñòî ñëó÷àéíè ìèíóâà÷è. Â Òåêñàñ èìà åäèí íåãîëÿì ãðàä, êúäåòî íèâîòî íà ïðåñòúïëåíèÿòà å äàëå÷ ïî-íèñêî îò ñðåäíîñòàòèñòè÷åñêèòå äàííè çà ñòðàíàòà. Íåîáè÷àéíîòî äîáðîäóøèå íà ìåñòíèòå æèòåëè ñå äúëæàëî íà ïèòåéíàòà âîäà - â íåÿ èìàëî íÿêàêâè ïðèðîäíè óñïîêîÿâàùè ïðèìåñè. Òóê ñòàâà òî÷íî îáðàòíîòî. Äàæå â íàé-îáèêíîâåíà ãîäèíà Äåðè íå å ïðèÿòíî ìÿñòî çà æèâååíå. Íî âåäíúæ íà âñåêè äâàéñåò è ñåäåì ãîäèíè - ìàêàð ÷å öèêúëúò íèêîãà íå å ñúâñåì òî÷åí - íàñèëèåòî áÿñíî èçëèòà íàãîðå... è òîçè ôàêò íèêîãà íå å áèë íàöèîíàëíà ñåíçàöèÿ.
- Èñêàø äà êàæåø, ÷å ãðàä÷åòî å áîëíî îò ðàê - îáàäè ñå Áåâúðëè.
- Íèùî ïîäîáíî. Àêî íå ñå ëåêóâà, ðàêúò íåìèíóåìî âîäè äî ñìúðò. Äåðè íå óìèðà; íàïðîòèâ, ïðîöúôòÿâà... ðàçáèðà ñå, ñêðîìíî, ïîòàéíè÷êî, áåç ñåíçàöèè. Îáèêíîâåíî ïðåóñïÿâàùî ãðàä÷å â åäèí ðÿäêî íàñåëåí ùàò, êúäåòî ïðåêàëåíî ÷åñòî ñòàâàò íåïðèÿòíè íåùà... à íà âñåêè ÷åòâúðò âåê ñå ïàäàò è ïî íÿêîëêî ÷óäîâèùíè ñúáèòèÿ.
- È îò ñàìîòî íà÷àëî ëè å òàêà? - çàïèòà Áåí.
Ìàéê êèìíà.
- Îò ñàìîòî íà÷àëî. Ïðåç 1715-16, ïîñëå îò 1740 äî 1743 - ëîøî âðåìå òðÿáâà äà å áèëî - ïîñëå 1769-70 è òúé íàòàòúê. ×àê äî äåí-äíåøåí. Èìàì ÷óâñòâîòî, ÷å ñòàâà âñå ïî-çëå, ìîæå áè çàùîòî ïðè âñåêè íîâ öèêúë â Äåðè èìà ïîâå÷å õîðà, à ìîæå áè è ïî äðóãà ïðè÷èíà. Íî ïðåç 1958 ãîäèíà öèêúëúò ñÿêàø ñâúðøâà ïðåæäåâðåìåííî. Ïî íàøà çàñëóãà.
Áèë Äåíáðîó ñå ïðèâåäå íàïðåä è î÷èòå ìó ïëàìíàõà.
- Íàèñòèíà? Ñèãóðåí ëè ñè?
- Äà - êàçà Ìàéê. - Âñè÷êè äðóãè öèêëè äîñòèãàò ìàêñèìóìà ñè íÿêúäå ïðåç ñåïòåìâðè è ïîñëå áúðçî ïðèêëþ÷âàò. Îáèêíîâåíî êúì Êîëåäà æèâîòúò âå÷å å ùî-ãîäå íîðìàëåí... Íàé-ìíîãî äà ñå ïðîâëà÷è äî Âåëèêäåí. Ñ äðóãè äóìè, âåäíúæ íà âñåêè äâàéñåò è ñåäåì ãîäèíè íàñòúïâàò ëîøè ïåðèîäè, òðàåùè îò ÷åòèðèíàéñåò äî äâàéñåò ìåñåöà. Íî ìðà÷íèÿò ïåðèîä, çàïî÷íàë ñ óáèéñòâîòî íà áðàò òè ïðåç îêòîìâðè 1957, ñâúðøâà âíåçàïíî ïðåç àâãóñò 1958.
- Çàùî? - ðÿçêî çàïèòà Åäè. Äèøàøå òåæêî, ìú÷èòåëíî; Áèë äîëîâè ïîçíàòîòî òúíè÷êî ñâèñòåíå â äúõà ìó è ðàçáðà, ÷å íå ñëåä äúëãî Åäè ùå ñå âêîï÷è â äðîáîñìóêà÷êàòà. - Êàêâî ñìå íàïðàâèëè?
Âúïðîñúò óâèñíà âúâ âúçäóõà. Ìàéê ñå ïîçàìèñëè... ñåòíå òðúñíà ãëàâà.
- Ùå ñè ñïîìíèòå - êàçà òîé. - Ìàëêî ïî ìàëêî ùå ñè ñïîìíèòå.
- Àìè àêî íå ñè ñïîìíèì? - çàïèòà Áåí.
- Òîãàâà Ãîñïîä äà íè å íà ïîìîù.
- Äåâåò óáèòè äåöà çà åäíà ãîäèíà - ïðîìúëâè Ðè÷. - Èñóñå!
- Ëàéçà Àëáðåõò è Ñòèâúí Äæîíñúí â êðàÿ íà 1984 - êàçà Ìàéê. - Ïðåç ôåâðóàðè èç÷åçíà Äåíèñ Òîðèî. Ó÷åíèê îò ãèìíàçèÿòà. Êúì ñðåäàòà íà ìàðò íàìåðèõà òÿëîòî ìó â Ïóùèíàêà. Îáåçîáðàçåíî. Íàáëèçî ëåæåøå òîâà.
Òîé èçâàäè ñíèìêà îò âúòðåøíèÿ ñè äæîá, êúäåòî áå ïðèáðàë áåëåæíèêà. Ôîòîãðàôèÿòà òðúãíà îò ðúêà íà ðúêà. Áåâúðëè è Åäè ÿ îãëåäàõà ñ íåäîóìåíèå, íî Ðè÷è Òîçèúð ðåàãèðà íåçàáàâíî. Èçòúðâà ñíèìêàòà, ñÿêàø áåøå íàæåæåíà.
- Ãîñïîäè! Ãîñïîäè, Ìàéê!
Òîé èçïðàâè ãëàâà è îãëåäà îñòàíàëèòå ñ ðàçøèðåíè, ïîòðåñåíè î÷è. Ñëåä ìàëêî âäèãíà ñíèìêàòà è ÿ ïîäàäå íà Áèë.
Áèë ñå âçðÿ â íåÿ è óñåòè êàê öåëèÿò ñâÿò íàîêîëî áàâíî ïîòúâà â òðåïòÿùà ñèâà ïåëåíà. Çà ìèã î÷àêâàøå äà ïðèïàäíå. ×ó ñòîí è ðàçáðà, ÷å å èçëåòÿë îò ñîáñòâåíîòî ìó ãúðëî. Èçïóñíà ñíèìêàòà.
- Êàêâî èìà? - äîëåòÿ äî ñëóõà ìó ãëàñúò íà Áåâúðëè. - Êàêâî îçíà÷àâà òîâà, Áèë?
Òîé ìúë÷à, äîêàòî íàìåðè ñèëè äà èçáúáðè:
- Ó÷åíè÷åñêàòà ñíèìêà íà áðàò ìè. Íà Äæú-äæîðäæè. Ñíèìêàòà îò íåãîâèÿ àëáóì. Îíàÿ, êîÿòî ñå ðàçäâèæè. È ìè íàìèãíà.
Ôîòîãðàôèÿòà îòíîâî îáèêîëè ìàñàòà, à Áèë ñåäåøå êàòî âêàìåíåí è ãëåäàøå â ïóñòîòàòà. Áåøå ïðåñíèìàíà. Íà áÿë ôîí ëåæåøå îìà÷êàíà ó÷åíè÷åñêà ñíèìêà - øèðîêî óñìèõíàòèòå óñòíè ðàçêðèâàõà äâå ùúðáè äóïêè, â êîèòî íèêîãà íÿìàøå äà ïîðàñíàò íîâè çúáè (îñâåí àêî ðàñòàò è â êîâ÷åãà, ïîìèñëè Áèë è ïîòðåïåðà). Íà ðúáà, ïîä ñíèìêàòà íà Äæîðäæ, ëè÷àõà äóìèòå Ó×ÈËÈÙÍÈ ÏÐÈßÒÅËÈ 1957-58.
- Òàçè ãîäèíà ëè å íàìåðåíà? - çàïèòà Áåâúðëè. Ìàéê êèìíà è òÿ ñå îáúðíà êúì Áèë. - Êîãà ÿ âèäÿ çà ïîñëåäåí ïúò, Áèë?
Òîé îáëèçà óñòíè, ïîìú÷è ñå äà çàãîâîðè. Îò ãúðëîòî ìó íå èçëèòàøå íèòî çâóê. Îïèòà ïàê. ×óâàøå â ãëàâàòà ñè åõîòî íà äóìèòå, ðàçáèðàøå, ÷å çàåêâàíåòî ñå âðúùà, áîðåøå ñå ñ íåãî, áîðåøå ñå ñ óæàñà.
- Íå ñúì âèæäàë òàçè ñíèìêà îò 1958 ãîäèíà. Îò ïðîëåòòà ñëåä êàòî óìðÿ Äæîðäæ. Êîãàòî ïîèñêàõ äà ÿ ïîêàæà íà Ðè÷è, áåøå è-èç÷åçíàëà.
Ðàçäàäå ñå ãðúìêî õðèïòåíå è âñè÷êè ñòðåñíàòî çàâúðòÿõà ãëàâè. Åäè ñìóòåíî îñòàâè èíõàëàòîðà íà ìàñàòà.
- Åäè Êàñïáðàê ïàëè äâèãàòåëÿ! - âåñåëî ñå ïðîâèêíà Ðè÷è è èçâåäíúæ îò óñòàòà ìó ïðîçâó÷à çëîâåùî ïîçíàòèÿ Ãëàñ íà Êîìåíòàòîðà îò êèíîïðåãëåäèòå. - Äíåñ â Äåðè öåëèÿò ãðàä ñå ñúáðà äà ãëåäà Ïàðàäà íà Àñòìàòèöèòå è çâåçäàòà íà ñúáèòèåòî áå íàøèÿò ñëàâåí Åä Ñîïîëèâåöà, èçâåñòåí â öÿëà Íîâà Àíãëèÿ ïîä èìåòî...
Âíåçàïíî òîé ìëúêíà è áàâíî âäèãíà ðúêà, ñÿêàø èñêàøå äà çàêðèå î÷èòå ñè, à Áèë ïîìèñëè: Íå... íå å òîâà. Íå äà çàêðèå î÷è, à äà ïîáóòíå î÷èëàòà. Î÷èëàòà, êîèòî îòäàâíà íå ñúùåñòâóâàò. Î, Ãîñïîäè Èñóñå, êàêâî ñòàâà òóê?
- Èçâèíÿâàé, Åäè - êàçà Ðè÷. - Áåøå æåñòîêî. Íå çíàì êàêâî ìå ïðèõâàíà.
È òîé ñå îãëåäà ñ íåäîóìåíèå.
Ñðåä òèøèíàòà ïðîçâó÷à ãëàñúò íà Ìàéê Õåíëúí:
- Ñëåä êàòî îòêðèõà òðóïà íà Ñòèâúí Äæîíñúí, ñè äàäîõ îáåùàíèå, ÷å àêî ñå ñëó÷è îùå íåùî - àêî èìà îùå åäèí ÿñåí ñëó÷àé - ùå âè ñå îáàäÿ. Íî â êðàéíà ñìåòêà èç÷àêàõ îùå äâà ìåñåöà. Áÿõ êàòî õèïíîòèçèðàí îò ñòàíàëîòî, îò íåãîâàòà ïðåäíàìåðåíîñò... äàæå öåëåíàñî÷åíîñò. Ñíèìêàòà íà Äæîðäæ áå íàìåðåíà êðàé åäíî ïàäíàëî äúðâî, ñàìî íà òðè ìåòðà îò òðóïà íà Òîðèî. Íå áåøå ñêðèòà; íàïðîòèâ. Ñÿêàø óáèåöúò å èñêàë äà ÿ îòêðèÿò. È ñúì ñèãóðåí, ÷å å òî÷íî òàêà.
- Êàê ñå äîáðà äî òàÿ ôîòîãðàôèÿ, Ìàéê? - çàïèòà Áåí. - Òÿ å îò ïîëèöåéñêèòå àðõèâè, íàëè?
- Äà, îòòàì å. Èìàì åäèí ïîçíàò â ïîëèöåéñêîòî óïðàâëåíèå, êîéòî ãëåäà äà ñè äîêàðà íåùè÷êî èçâúíðåäíî. Ïëàùàì ìó ïî äâàéñåò äîëàðà ìåñå÷íî - ïîâå÷å íå ìîãà äà ñè ïîçâîëÿ. Òîé ïúê ìå çàòðóïâà ñúñ ñâåäåíèÿ... ×åòèðè äíè ñëåä Òîðèî áå îòêðèò òðóïúò íà Äîóí Ðîé. Â ïàðêà Ìàêêàðúí. Òðèíàéñåòãîäèøåí. Îáåçãëàâåí... Òàçè ãîäèíà, äâàéñåò è òðåòè àïðèë. Àäàì Òåðî. Øåñòíàéñåòãîäèøåí. Îáÿâåí çà èç÷åçíàë, êîãàòî íå ñå ïðèáðàë ó äîìà ñëåä ðåïåòèöèÿ íà ó÷åíè÷åñêèÿ îðêåñòúð. Íà ñëåäâàùèÿ äåí îòêðèò êðàé ïúòåêàòà ïðåç ïàðêîâàòà çîíà â ðàéîíà íà Çàïàäíèÿ áóëåâàðä. Ñúùî îáåçãëàâåí... Øåñòè ìàé. Ôðåäåðèê Êàóúí. Äâå ãîäèíêè è ïîëîâèíà. Óäàâåí â òîàëåòíàòà ÷èíèÿ ó äîìà ñè.
- Î, Ìàéê! - âúçêëèêíà Áåâúðëè.
- Äà, óæàñíî å - ïðåêúñíà ÿ òîé ïî÷òè ãíåâíî. - Ìèñëèø ëè, ÷å íå çíàì?
- Ïîëèöèÿòà íå äîïóñêà ëè, ÷å ìîæå äà ñòàâà äóìà çà... çà íÿêàêúâ íåùàñòåí ñëó÷àé? - çàïèòà Áåâ.
Ìàéê ïîêëàòè ãëàâà.
- Ìàéêàòà ïðîñòèðàëà ïðàíå â çàäíèÿ äâîð. ×óëà çâóöè îò áîðáà... ÷óëà ñèíà ñè äà ïèùè. Õóêíàëà ïðåçãëàâà. Ðàçêàçâà, ÷å äîêàòî òè÷àëà ïî ñòúëáèòå êúì âòîðèÿ åòàæ, ÷óëà íåïðåêúñíàòîòî áó÷åíå íà êàçàí÷åòî... è íå÷èé ñìÿõ. Ñïîðåä íåÿ ãëàñúò áèë ÷îâåøêè.
- È íèùî ëè íå å âèäÿëà? - çàïèòà Åäè.
- Âèäÿëà ñèíà ñè - òèõî êàçà Ìàéê. - Ñ ïðåêúðøåí ãðúáíàê è ñ÷óïåí ÷åðåï. Ñòúêëåíàòà êàáèíêà íà äóøà áèëà ðàçáèòà. Íàâñÿêúäå áèëî îïðúñêàíî ñ êðúâ. Ìàéêàòà ñåãà å â Áàíãîðñêàòà ïñèõèàòðè÷íà êëèíèêà. Ìîÿò... ìîÿò ïîëèöåéñêè èçòî÷íèê òâúðäè, ÷å å íàïúëíî îáåçóìÿëà.
- Íèùî ÷óäíî ñëåä òàÿ øèáàíà ãëåäêà - äðåçãàâî ïðîìúëâè Ðè÷è. - Äàéòå åäíà öèãàðà.
Áåâúðëè ìó ïîäàäå. Ðè÷ ÿ çàïàëè ñ òðåïåðåùè ðúöå.
- Ñïîðåä ïîëèöåéñêàòà âåðñèÿ óáèåöúò å âëÿçúë ïðåç ïðåäíàòà âðàòà, äîêàòî ìàéêàòà ïðîñòèðàëà ïðàíå â çàäíèÿ äâîð. Ïðåäïîëàãà ñå, ÷å êîãàòî òÿ õóêíàëà ïî ñòúëáèòå, òîé å ñêî÷èë ïðåç ïðîçîðåöà íà áàíÿòà â ñúùèÿ äâîð è âåäíàãà èç÷åçíàë. Íî ñàìè çíàåòå êàêâè ñà òèÿ ïðîçîð÷åòà - è ñåäåìãîäèøíî äåòå åäâà ùå ñå ïðîâðå. À âèñî÷èíàòà å ñåäåì ìåòðà è âúòðåøíîòî äâîð÷å å ïîêðèòî ñ êàëäàðúì. Ðàäìåéêúð íå îáè÷à äà ïðèêàçâà íà òàÿ òåìà, ïúê è íèêîé îò ïðåñàòà íå ãî å ïîäõâàùàë ñ ïî-ñåðèîçíè âúïðîñè.
Ìàéê îòïè ãëúòêà âîäà è èì ïîäàäå íîâà ñíèìêà. Íå ïîëèöåéñêà, à ïàê ó÷åíè÷åñêà. Óñìèõíàòî òðèíàéñåòãîäèøíî ìîì÷å, îáëå÷åíî ñ íîâè÷êè äðåõè, áåøå ñêðúñòèëî êðîòêî â ñêóòà ñè ÷èñòè ðúöå ñ ãðèæëèâî èçðÿçàíè íîêòè... íî â î÷èòå ìó áëåñòÿõà äÿâîëèòè èñêðèöè. Íåãúð÷å.
- Äæåôðè Õîëè - êàçà Ìàéê. - Íà 13 ìàé. Åäíà ñåäìèöà ñëåä óáèéñòâîòî íà ìàëêèÿ Êàóúí. Èçêîðìåí. Íàìåðèõà ãî â Áàñè ïàðê, áëèçî äî Êàíàëà... Äåâåò äíè ïî-êúñíî, íà 22-ðè, òðóïúò íà ïåòîêëàñíèêà Äæîí Ôèúðè áå îòêðèò íà Íèéáúëò ñòðèéò...
Åäè íàäàäå îñòúð, ïðåñåêëèâ ïèñúê. Ïîñåãíà ñ ðàçòðåïåðàíà ðúêà çà èíõàëàòîðà è ãî ñúáîðè îò ìàñàòà. Øèøåíöåòî ñå òúðêóëíà êúì Áèë, êîéòî ãî âäèãíà. Åäè áå ïðåæúëòÿë. Äúõúò áîëåçíåíî ñâèñòåøå â ãúðëîòî ìó.
- Äàéòå ìó íåùî çà ïèåíå! - èçðåâà Áåí. - Äàéòå ìó íåùî...
Íî Åäè ïîêëàòè ãëàâà. Ïúõíà èíõàëàòîðà â ãúðëîòî ñè è íàòèñíà ñïóñúêà. Ãúðäèòå ìó êîíâóëñèâíî ïîäñêî÷èõà, äîêàòî ñå ìú÷åøå äà ïîåìå îãðîìíà ãëúòêà âúçäóõ. Ïàê ñòèñíà èíõàëàòîðà è ñå îáëåãíà íàçàä çàäúõàí, ñ ïðèòâîðåíè î÷è.
- Ùå ñå îïðàâÿ - èçïúøêà òîé. - Ñàìî ìèíóòêà è ïàê ñúì â êîìïàíèÿòà.
- Åäè, ñèãóðåí ëè ñè? - çàïèòà Áåâúðëè. - Ìîæå áè òðÿáâà äà ïîëåãíåø...
- Ùå ñå îïðàâÿ - ñâàäëèâî ïîâòîðè òîé. - Ïðîñòî... ñå ñòðåñíàõ. Ðàçáèðàòå ìå. Ñòðåñíàõ ñå. Ñúâñåì áÿõ çàáðàâèë çà Íèéáúëò ñòðèéò.
Íèêîé íå îòãîâîðè; áåøå èçëèøíî. Áèë ïîìèñëè: Òúêìî ïîâÿðâàø, ÷å âå÷å íèùî íå ìîæå äà òå ñòðåñíå, íî Ìàéê èçâåäíúæ âàäè íîâî èìå, ïîñëå îùå è îùå, êàòî ÷åðåí ìàãüîñíèê ñ êóï çëîêîáíè ôîêóñè â öèëèíäúðà - è ïàê ñå ïëüîñâàø ïî çàäíèê.
Òîâà áå ñâðúõ ÷îâåøêèòå ñèëè - äà âúçïðèåìàò íàâåäíúæ öåëèÿ èçáëèê íà íåîáÿñíèìà æåñòîêîñò, íàñî÷åíà êîé çíàå çàùî ïðÿêî ñðåùó øåñòèìàòà â òàçè çàëà... ïîíå òàêà ïîäñêàçâàøå ñíèìêàòà íà Äæîðäæ.
- È äâàòà êðàêà íà Äæîí Ôèúðè áÿõà îòêúñíàòè - ïðîäúëæè òèõè÷êî Ìàéê, - íî ñúäåáíèÿò ëåêàð êàçâà, ÷å å ñòàíàëî ñëåä ñìúðòòà. Èçãëåæäà, ÷å å óìðÿë îò ñòðàõ â áóêâàëíèÿ ñìèñúë íà äóìàòà. Íàìåðèë ãî ïîùåíñêèÿò ðàçäàâà÷, êîéòî çàáåëÿçàë èçïîä âåðàíäàòà äà ñå ïîäàâà ðúêà...
- Áèëî å íà íîìåð 29, íàëè? - çàïèòà Ðè÷ è Áèë ãî ñòðåëíà ñ î÷è. Ðè÷ îòâúðíà íà ïîãëåäà, êèìíà ëåêè÷êî è ïàê ñå çàâúðòÿ  êúì Ìàéê. - Íèéáúëò ñòðèéò äâàéñåò è äåâåò.
- Î, äà - ïîòâúðäè Ìàéê âñå ñúñ ñúùèÿ ñïîêîåí ãëàñ. - Áèëî å íà íîìåð 29. - Òîé îòïè îùå ãëúòêà âîäà. - Äîáðå ëè ñè, Åäè?
Åäè êèìíà. Äèøàøå ïî-ëåêî.
- Åäèí äåí ñëåä êàòî îòêðèõà Ôèúðè, Ðàäìåéêúð àðåñòóâà ïðåäïîëàãàåìèÿ óáèåö - ïðîäúëæè Ìàéê. - Ìåæäó äðóãîòî, ñúùèÿ äåí â óâîäíà ñòàòèÿ íà "Äåðè íþç" ïîèñêàõà îñòàâêàòà ìó.
- Ñàìî ñëåä îñåì óáèéñòâà? - ïîäìåòíà Áåí. - Êàêâè ïðèáúðçàíè õîðà.
Áåâúðëè çàïèòà êîé å áèë àðåñòóâàí.
- Åäèí òèï, êîéòî æèâååøå â áàðà÷êà êðàé øîñå ¹ 7 - äàëå÷å îò ãðàäà, ïî÷òè â çåìëèùåòî íà Íþïîðò. Ñúùèíñêè îòøåëíèê. Ïàëåøå ñè ïå÷êàòà ñúñ ñú÷êè îò ãîðàòà, à ïîêðèâúò ìó áåøå îò êðàäåíè êåðåìèäè è âåõòè àâòîìîáèëíè òàñîâå. Èìåòî ìó å Õàðîëä Úðë. Ñèãóðíî ïðåç öåëèÿ ñè æèâîò íå å âèæäàë äâåñòà äîëàðà íàêóï. Êîãàòî îòêðèõà óáèòîòî ìîì÷å, íÿêàêúâ ìèíàâàù øîôüîð ãî çúðíàë äà ñòîè ïðåä áàðà÷êàòà ñè è äà çÿïà íåáåòî. Äðåõèòå ìó áèëè öåëèòå â êðúâ.
- Ùîì å òúé, ìîæå áè... - îáíàäåæäè ñå Ðè÷.
- Ïîä ñàéâàíòà ìó èìàëî òðè îäðàíè åëåíà - ïðåêúñíà ãî Ìàéê. - Áðàêîíèåðñòâóâàë èç ãîðèòå. Êðúâòà ïî äðåõèòå ìó ñå îêàçà æèâîòèíñêà. Ðàäìåéêúð ãî ïîïèòàë äàëè å óáèë Äæîí Ôèúðè è ñïîðåä ìîÿ ÷îâåê Úðë êàçàë: "Àì`÷å äà, ñóìà òè íàðîä ñúì èçòðåïàë. Íàé-âå÷å ïðåç âîéíàòà." Îñâåí òîâà ðàçïðàâèë, ÷å íîùåì âèæäàë ðàçíè ðàáîòè èç ãîðàòà. Ïîíÿêîãà ñðåùàë ñèíè ñâåòëèíêè, êîèòî ñå ðååëè íèñêî íàä çåìÿòà. Íàðè÷àë ãè "ìúðòâåøêè ëàìïè÷êè". Áèë âèæäàë è Ñíåæíèÿ ÷îâåê. Ïðàòèõà ãî â Áàíãîðñêàòà ïñèõèàòðè÷íà êëèíèêà. Ñïîðåä ìåäèöèíñêèòå èçñëåäâàíèÿ, îò ÷åðíèÿ ìó äðîá íå å îñòàíàëî êàæè-ðå÷è íèùî. Ïèåë å ðàçðåäèòåë çà áîÿ...
- Áîæå ìîé - ïðîøåïíà Áåâúðëè.
- ... è ñòðàäàë îò õàëþöèíàöèè. Ïîëèöèÿòà ñå çàèíàòè è äîïðåäè òðè äíè Ðàäìåéêúð ïðîäúëæàâàøå äà ñìÿòà Úðë çà íàé-âåðîÿòíèÿ èçâúðøèòåë. Áåøå ïðàòèë îñåì äóøè äà êîïàÿò îêîëî êîëèáàòà è äà òúðñÿò ëèïñâàùèòå ãëàâè, èëè àáàæóðè îò ÷îâåøêà êîæà, èëè Áîã çíàå êàêâî.
Ìàéê ïîìúë÷à ñ íàâåäåíà ãëàâà, ïîñëå ïðîäúëæè. Ãëàñúò ìó èçòúíÿâàøå.
- Âñå îòëàãàõ è îòëàãàõ. Íî êîãàòî âèäÿõ òàÿ ïîñëåäíà ñíèìêà, ïîñåãíàõ êúì òåëåôîíà. Áîã ìè å ñâèäåòåë, ñúæàëÿâàì, ÷å íå âè ïîâèêàõ ïî-ðàíî.
- Äàé äà ÿ âèäèì - ðÿçêî êàçà Áåí.
- Æåðòâàòà ïàê áåøå ïåòîêëàñíèê - ïîÿñíè Ìàéê. - Ñúó÷åíèê íà Ôèúðè. Îòêðèõà ãî êðàé Êàíçàñ ñòðèéò, íåäàëå÷å îò ìÿñòîòî, êúäåòî Áèë ñè êðèåøå êîëåëîòî, êîãàòî õîäåõìå â Ïóùèíàêà. Èìåòî ìó å Äæåðè Áåëóóä. Ðàçêúñàí íà ïàð÷åòà. Íåãîâèòå... íåãîâèòå îñòàíêè áÿõà íàìåðåíè â ïîäíîæèåòî íà äúëãàòà öèìåíòîâà ñòåíà, èçãðàäåíà ïðåäè äâàéñåò ãîäèíè ïî÷òè êðàé öÿëàòà Êàíçàñ ñòðèéò çà áîðáà ñ åðîçèÿòà. Ïîëèöåéñêàòà ñíèìêà íà ÷àñò îò ñòåíàòà íàä òðóïà íà Áåëóóä å íàïðàâåíà ñàìî ïîëîâèí ÷àñ ñëåä îòêðèâàíåòî ìó. Åòî ÿ.
Òîé âðú÷è ñíèìêàòà íà Ðè÷ Òîçèúð, êîéòî ñå âçðÿ è ÿ ïîäàäå íà Áåâúðëè. Òÿ õâúðëè êðàòúê ïîãëåä, íàâúñè ñå è ïðîòåãíà ðúêà êúì Åäè, êîéòî ñå çàãëåäà óíåñåíî, ïðåäè äà ïðåäàäå ôîòîãðàôèÿòà íà Áåí. Áåí ÿ ïðåõâúðëè íà Áèë, ïî÷òè áåç äà ïîãëåæäà.
Ïî áåòîííàòà ñòåíà ñå ðàçòåãëÿõà åäðè áóêâè:


ÅËÀÒÅ  ÑÈ  ÅËÀÒÅ  ÑÈ  ÅËÀÒÅ  ÑÈ


Áèë ìðà÷íî íàäèãíà î÷è êúì Ìàéê. Äîïðåäè ìàëêî áåøå îáúðêàí è èçïëàøåí; ñåãà óñåùàøå ïúðâèòå òðúïêè íà ïðèèæäàù ãíÿâ. È òîâà ãî ðàäâàøå. Ãíåâúò íå å êîé çíàå êîëêî ïðèÿòíî ÷óâñòâî, íî âñå å çà ïðåäïî÷èòàíå ïðåä ñòúïèñâàíåòî è âëåäåíÿâàùèÿ ñòðàõ.
- Ïðàâèëíî ëè ñå äîñåùàì ñ êàêâî å íàïèñàíî?
- Äà - êàçà Ìàéê. - Ñ êðúâòà íà Äæåðè Áåëóóä.


5.
Áèáèïêàíå çà Ðè÷è

Ìàéê ïðèáðà ôîòîãðàôèèòå. Î÷àêâàøå Áèë äà ïîèñêà ó÷åíè÷åñêàòà ñíèìêà íà Äæîðäæ, íî Áèë ïðåìúë÷à. Êîãàòî ñíèìêèòå èç÷åçíàõà âúâ âúòðåøíèÿ ìó äæîá, âñè÷êè - âêëþ÷èòåëíî è Ìàéê - âúçäúõíàõà îò îáëåê÷åíèå.
- Äåâåò äåöà - òèõî èçðå÷å Áåâúðëè. - Íå ìîãà äà ïîâÿðâàì. Èñêàì äà êàæà... ðàçáèðàì ãî, íî íå ìîãà äà ïîâÿðâàì. Äåâåò äåöà - è íèùî? Ñúâñåì íèùî?
- Íå å ñúâñåì òàêà - êàçà Ìàéê. - Õîðàòà ñà ãíåâíè, õîðàòà ñå áîÿò... èëè ïîíå òàêà èçãëåæäà. Íàèñòèíà íÿìà íà÷èí äà ðàçáåðåø êîè ñà èñêðåíî ðàçâúëíóâàíè è êîè ñå ïðåñòðóâàò.
- Ïðåñòðóâàò ëè ñå?
- Áåâúðëè, ïîìíèø ëè êàê íÿêîãà îíçè ÷îâåê ïðîñòî ñè ñãúíà âåñòíèêà è ñå ïðèáðà, äîêàòî òè êðåùåøå çà ïîìîù?
Çà ìèã ñÿêàø íåùî èçïëóâà ïðåä íåÿ è ïî ëèöåòî é ñå ðàçëÿ óæàñúò íà ðàçáèðàíåòî. Ñåòíå îñòàíà ñàìî íåäîóìåíèå.
- Íå... êîãà å áèëî, Ìàéê?
- Íÿìà çíà÷åíèå. Ùå ñè ñïîìíèø. Çàñåãà ìîãà ñàìî äà êàæà, ÷å âñè÷êî â Äåðè âúðâè ñïîðåä ïðåäâèæäàíèÿòà. Èçïðàâåíè ïðåä ïîðåäèöà îò ÷óäîâèùíè óáèéñòâà, õîðàòà ðåàãèðàò êàêòî ñå ïîëàãà, à ìíîçèíà âúðøàò òî÷íî êàêâîòî âúðøåõà è ïðåç 1958, êîãàòî çàãèâàõà è èç÷åçâàõà äåöà. Ïàê çàñåäàâà Êîìèòåò çà ñïàñåíèå íà äåöàòà, ñàìî ÷å âå÷å íå â ãèìíàçèÿòà, à â íà÷àëíîòî ó÷èëèùå. Â ãðàäà ñà ïðèñòèãíàëè øåñòíàéñåò äåòåêòèâè îò åêèïà íà ùàòñêàòà ïðîêóðàòóðà è ãðóïà àãåíòè íà ÔÁÐ - íå çíàì êîëêî ñà, à ìàêàð ÷å Ðàäìåéêúð ñå ïðàâè íà ìíîãî âàæåí, ñèãóðíî è òîé íå çíàå. Ïàê âúâåäîõà ïîëèöåéñêè ÷àñ...
- Î, äà. Ïîëèöåéñêèÿò ÷àñ. - Áåí ñå ïî÷åñà ïî âðàòà áàâíî è ñúñðåäîòî÷åíî. - Ãîëåìè ÷óäåñèè áÿõà ñ íåãî ïðåç 58-ìà. Òîâà ïîíå ïîìíÿ.
- ... è îðãàíèçèðàõà ãðóïè îò Ìàéêè-ïðèäðóæèòåëêè, òà íèòî åäíî äåòå, îò äåòñêàòà ãðàäèíà äî îñìè êëàñ âêëþ÷èòåëíî, äà íå ñå ïðèáèðà ñàìè÷êî. Ñàìî çà ïîñëåäíèòå òðè ñåäìèöè â "Äåðè íþç" ñå ïîëó÷èõà íàä äâå õèëÿäè ïèñìà ñ íàñòîÿâàíèÿ çà ðåøèòåëíè ìåðêè. È, ðàçáèðà ñå, ïàê çàïî÷íà èçñåëâàíåòî. Ïîíÿêîãà ñè ìèñëÿ, ÷å òî å åäèíñòâåíèÿò íà÷èí äà ðàçáåðåø êîé èñêðåíî æåëàå âñè÷êî äà ñâúðøè è êîé ñå ïðåñòðóâà. Èñêðåíèòå õîðà ñå ïëàøàò è íàïóñêàò ãðàäà.
- Íàèñòèíà ëè íàïóñêàò? - çàïèòà Ðè÷è.
- Òàêà å ïðè âñåêè ïîðåäåí öèêúë. Íå çíàì êîëêî äóøè íàïóñêàò, çàùîòî îò 1850 íàñàì öèêúëúò íå å ñúâïàäàë ñ ãîäèíà íà ïðåáðîÿâàíå. Íî òðÿáâà äà ñà äîñòà. Áÿãàò êàòî õëàïåòà, êîèòî ñà âëåçëè â èçîñòàâåíà êúùà è îòêðèâàò, ÷å òàì íàèñòèíà èìà ïðèçðàöè.
- Åëàòå ñè, åëàòå ñè, åëàòå ñè - òèõî êàçà Áåâúðëè. Êîãàòî îòêúñíà ïîãëåä îò ðúöåòå ñè, òÿ ñå âçðÿ íå êúì Ìàéê, à êúì Áèë. - Òî å èñêàëî äà ñè äîéäåì. Çàùî?
- Íàèñòèíà ìîæå äà å èñêàëî - çàãàäú÷íî ïîòâúðäè Ìàéê. - Åñòåñòâåíî. Ìîæå äà å èñêàëî. Íàïðèìåð, çà äà ñè îòìúñòè. Â êðàÿ íà êðàèùàòà, íàëè íèå ìó ïîäëÿõìå âîäà ïðåäíèÿ ïúò.
- Äà ñè îòìúñòè... èëè ïðîñòî äà îïðàâè íåùàòà - êàçà Áèë.
Ìàéê êèìíà.
- Çíàåòå, ÷å è â æèâîòà âè íå âñè÷êî å íàðåä. Íèòî åäèí îò âàñ íå å íàïóñíàë Äåðè íåâðåäèì... áåç íåãîâèÿ áåëåã. Âñè÷êè çàáðàâèõòå êàêâî ñòàíà òóê, à è äî äíåñ èìàòå ñàìî îòêúñëå÷íè ñïîìåíè çà îíîâà ëÿòî. Ìèìîõîäîì äà ñïîìåíåì ëþáîïèòíèÿ ôàêò, ÷å âñè÷êè ñòå áîãàòè.
- Å, õàéäå äå! - îáàäè ñå Ðè÷è. - ×àê ïúê...
- Êðîòêî, êðîòêî. - Ìàéê ñå ïîóñìèõíà è âäèãíà ðúêà. - Íå âè îáâèíÿâàì â íèùî, ïðîñòî îïèòâàì äà ïîäðåäÿ ôàêòèòå. Áîãàòè ñòå ñïîðåä àðøèíà íà åäèí áåäåí ïðîâèíöèàëåí áèáëèîòåêàð, êîéòî ñëåä ïðèñïàäàíå íà äàíúöèòå åäâàì ñè äîêàðâà åäèíàéñåò áîíà ãîäèøíî.
Ðè÷ ñìóòåíî ñâè ðàìåíå ïîä ñêúïèÿ ñè êîñòþì. Áåí ñÿêàø íå ñå èíòåðåñóâàøå îò íèùî äðóãî, îñâåí äà êúñà ïàð÷åíöà îò ðúáà íà êíèæíàòà ñè ñàëôåòêà. Íèêîé îñâåí Áèë íå ñìååøå äà ïîãëåäíå Ìàéê.
- Íèòî åäèí îò âàñ íå å ïîïàäíàë âúâ âèñøåòî îáùåñòâî - ïðîäúëæàâàøå Ìàéê. - Âñè÷êè ñòå õîðà ñúñ ñâîáîäíà ïðîôåñèÿ, íî òâúðäå çàìîæíè, äîðè ñïîðåä ìÿðêàòà íà îòáðàíèòå ñëîåâå. Òóê ñìå ñè íàøè, òúé ÷å íÿìà êàêâî äà êðèåòå - êîéòî å äåêëàðèðàë çà ìèíàëàòà ãîäèíà äîõîä ïîä äåâåòäåñåò õèëÿäè äîëàðà, íåêà ñè âäèãíå ðúêàòà.
Ïåòèìàòà ñå ñïîãëåäàõà åäâà ëè íå áîÿçëèâî, òèïè÷íî ïî àìåðèêàíñêè ñìóòåíè îò íàãëîñòòà íà ñîáñòâåíèÿ ñè óñïåõ - ñÿêàø ïàðèòå ñà êàòî âàðåíè ÿéöà è ïðåêàëåíàòà èì êîíñóìàöèÿ íåìèíóåìî âîäè äî ìèðèçëèâè ïðúäíè. Áèë óñåòè â áóçèòå ñè ãîðåùèÿ ïðèëèâ íà êðúâ, íî íå ìîæåøå äà ãî ñïðå. Áåøå ïîëó÷èë ñ äåñåò õèëÿäè äîëàðà ïîâå÷å îò ñïîìåíàòàòà ñóìà ñàìî çà ïúðâèÿ âàðèàíò íà ñöåíàðèÿ ïî "Òàâàíñêàòà ñòàÿ". Äîãîâîðúò ïðåäâèæäàøå îùå äâå åâåíòóàëíè ïðåðàáîòêè - ïî äâàéñåò õèëÿäè äîëàðà çà âñÿêà. Ïîñëå äÿë îò ïå÷àëáàòà... ïëþñ ñîëèäíèÿ àâàíñ ïî äîãîâîðà çà äâå áúäåùè êíèãè... íàèñòèíà, êàêúâ äîõîä áå äåêëàðèðàë çà ìèíàëàòà ãîäèíà? Îêîëî îñåìñòîòèí õèëÿäè, íàëè? Íå ùå è äóìà, èçãëåæäàøå ÷óäîâèùíî ïðåä æàëêèòå åäèíàéñåò õèëÿäè äîëàðà íà Ìàéê.
Çíà÷è òîëêîâà òè ïëàùàò, çà äà îïàçâàø ôàðà, ïðèÿòåëþ Ìàéê, ïîìèñëè Áèë. Áîæå ìîé, òðÿáâàëî å ïî íÿêîå âðåìå äà ñè ïîèñêàø ïîâèøåíèå.
Ìàéê ïðîäúëæàâàøå:
- Áèë Äåíáðîó, ïðåóñïÿâàù ïèñàòåë â åäíî îáùåñòâî, êúäåòî èñòèíñêèòå ïèñàòåëè ñå áðîÿò íà ïðúñòè è èìàò ãîëÿì êúñìåò, àêî ìîãàò äà ñè èçêàðàò õëÿáà. Áåâúðëè Ðîãúí, âèäíà ôèãóðà â òúðãîâèÿòà ñ ìîäíè ïàðöàëè - îáëàñò, êúäåòî ìíîçèíà ñà çâàíè, íî ìàëêî ñà ïðèçâàíèòå. Êàçàíî ïî-òî÷íî, òÿ å íàé-òúðñåíàòà ìîäåëèåðêà â Ñðåäíèòå ùàòè.
- Î, çàñëóãàòà íå å ìîÿ - âúçðàçè Áåâúðëè. Òÿ ñå èçêèñêà íåðâíî è çàïàëè öèãàðà îò öèãàðà. - Âñè÷êî äúëæà íà Òîì. Òîé å èñòèíñêàòà ôèãóðà. Áåç íåãî îùå ùÿõ äà ïîäøèâàì äàíòåëêè è ðúá÷åòà. Íÿìàì è êàï÷èöà òúðãîâñêè íþõ, äàæå Òîì ãî ïðèçíàâà. Ñòàíà ïðîñòî... çàðàäè Òîì. Îñòàíàëîòî å êúñìåò.
Òÿ ñìóêíà äúëáîêî îò öèãàðàòà è âåäíàãà ÿ èçãàñè.
- ×èíè ìè ñà, ÷å òàç äàìà íåùî ìíîãî ñà îïúâà - ëóêàâî ïîäìåòíà Ðè÷è.
Èç÷åðâåíà, òÿ ðÿçêî ñå çàâúðòÿ íà ñòîëà è âïåðè íàñðåùà ìó íåãîäóâàù ïîãëåä.
- Êàêâî áè òðÿáâàëî äà îçíà÷àâà òîâà, Ðè÷è Òîçèúð?
- Íåäåé äà ìà ïåðäàøèø, ìèñ Ñêàðëåò! - èçïèñêà Ðè÷è ñ òðåïåðëèâèÿ Ãëàñ íà Ïèêàíèíè... è â òîçè ìèã Áèë çúðíà ïîòðåñàâàùî ÿñíî ìîì÷åòî, ñ êîåòî áå äðóæèë íÿêîãà; íå áåøå ïðîñòî áëåäà ñÿíêà, ñïîòàåíà ïîä îáëèêà íà ïîðàñíàëèÿ Ðè÷ Òîçèúð, à îòäåëíî, íåçàâèñèìî ñúùåñòâî, ïî-ðåàëíî äîðè îò âúçðàñòíèÿ ìúæ. - Íåäåé äà ìà ïåðäàøèø! Àç øà òè íîñèì äðóãî ìåíòîâ ñèðîï, ìèñ Ñêàðëåò! Øà îäèø äà ñè ãî èçïèâàø íà âåðàíäàòà, äåêà å ïî-õëàäíè÷êî! Íåäåé äà ãî ïåðäàøèø ãîðêîòî ìîì÷å!
- Íåâúçìîæåí ñè, Ðè÷è - ñóõî ãî ïðåêúñíà Áåâúðëè. - Êîãà ùå ïîðàñíåø?
Ðè÷è ÿ ïîãëåäíà è óñìèâêàòà ìó áàâíî îòñòúïè ìÿñòî íà íåäîóìåíèå.
- Ïðåäè äà äîéäà òóê - êàçà òîé - ìèñëåõ, ÷å ñúì ïîðàñíàë.
- Ðè÷, òè íàâÿðíî ñè íàé-ïîïóëÿðíèÿò äèñêîæîêåð â Ñúåäèíåíèòå Ùàòè - êàçà Ìàéê. - Ëîñ Àíäæèëèñ òè å â ìàëêîòî äæîá÷å. Îñâåí òîâà ó÷àñòâóâàø â îùå äâå ïðîãðàìè - åäíàòà å îáèêíîâåíà êëàñàöèÿ íà õèòîâå, äðóãàòà ñå íàðè÷à "Õèò-ìàéòàïè"...
- Íåäåé äà ìè äðúíêàø áå, òúïàíàð - èçòúðñè Ðè÷è ñ ãðóáèÿ Ãëàñ íà ìèñòúð Ò, íî íåâîëíî ñå èç÷åðâè. - Êàòî ìè ìèíåø ïðåç ðú÷è÷êèòå, íÿìà äà ñå ïîçíàâà êîå å ïðåäíèöà, êîå çàäíèöà. Ñ åäèí òóïàíèê ùå òè ïðåêðîÿ ìîçúêà. À ïúê...
- Åäè - ïðîäúëæè Ìàéê, áåç äà îáðúùà âíèìàíèå íà Ðè÷è, - òè èìàø ïðåóñïÿâàùà àãåíöèÿ çà ëèìóçèíè ïîä íàåì â åäèí ãðàä, êúäåòî ÷îâåê è íà ïåøåõîäíèòå ïúòåêè òðÿáâà äà ñå ïðîâèðà ìåæäó ãîëåìè ÷åðíè àâòîìîáèëè. Âñÿêà ñåäìèöà â Íþ Éîðê ôàëèðàò ïî äâå òàêñèìåòðîâè êîìïàíèè, íî òè ñå ñïðàâÿø ÷óäåñíî... À òè, Áåí, íàâÿðíî ñè íàé-ïðåóñïåëèÿò ìëàä àðõèòåêò íà ñâåòà.
Áåí îòâîðè óñòà äà âúçðàçè... è áåçìúëâíî ÿ çàòâîðè.
Ìàéê ñå óñìèõíà è ðàçïåðè ðúöå.
- Íå èñêàì äà ïðèòåñíÿâàì íèêîãî, íî íåêà èãðàåì ñ îòêðèòè êàðòè. Íÿêîè õîðà ïðåóñïÿâàò îò ìëàäèíè, íÿêîè ïå÷åëÿò â òÿñíî ñïåöèàëèçèðàíè ïðîôåñèè... àêî íèêîé íå õâàùàøå ãîëÿìàòà ïå÷àëáà, íàâÿðíî âñè÷êè ùÿõà äà ïëþÿò íà ðàáîòàòà. Äà áÿõòå åäèí èëè äâàìà, ìîæåõìå äà ãî ïðèåìåì çà ñúâïàäåíèå. Íî íå ñòå åäèí èëè äâàìà - âñè÷êè ñïå÷åëèõòå, âêëþ÷èòåëíî è Ñòàí Þðèñ, êîéòî áåøå íàé-ïåðñïåêòèâíèÿò ìëàä ñ÷åòîâîäèòåë â Àòëàíòà... òîåñò, â öåëèÿ Þã. Ïðàâÿ ñè èçâîä, ÷å óñïåõúò âè èäâà îò îíîâà, êîåòî ñòàíà òóê ïðåäè äâàéñåò è ñåäåì ãîäèíè. Àêî òîãàâà áÿõòå èìàëè êîíòàêò ñ àçáåñòîâ ïðàõ è äíåñ âñè÷êè ñòðàäàõòå îò ðàê íà áåëèòå äðîáîâå, èçâîäúò ùåøå äà å ñúùî òúé ÿñåí è óáåäèòåëåí. Èñêà ëè íÿêîé äà âúçðàçè?
Îãëåäà ãè. Íèêîé íå âúçðàçè.
- Âñè÷êè îñâåí òåá - êàçà Áèë. - Êàêâî å ñòàíàëî ñ òåá, Ìèêè?
- Íå å ëè î÷åâèäíî? - Ìàéê ñå óñìèõíà. - Îñòàíàõ òóê.
- Êàòî ïàçà÷ íà ôàðà - îáàäè ñå Áåí. Áèë ïîäñêî÷è è ãî èçãëåäà ñ èçíåíàäà, íî Áåí íå çàáåëÿçà, çàùîòî ñå âçèðàøå â Ìàéê. - Íå ìè å ìíîãî ïðèÿòíî äà ãî óçíàÿ, Ìàéê. ×åñòíî êàçàíî, ÷óâñòâóâàì ñå ãàäíî, íàäóòî ëàéíî.
- Ïîäêðåïÿì èçðàçà - äîáàâè Áåâúðëè.
Ìàéê òúðïåëèâî ïîêëàòè ãëàâà.
- Íèòî åäèí îò âàñ íÿìà çàùî äà ñå ÷óâñòâóâà âèíîâåí. Ìèñëèòå ëè, ÷å àç ñúì èçáðàë äà îñòàíà èëè âèå - êîéòî è äà áèëî - äà çàìèíåòå? Äÿâîë äà ãî âçåìå, òà íèå áÿõìå õëàïåòà! Ðîäèòåëèòå âè ñå ïðåñåëâàõà ïî åäíà èëè äðóãà ïðè÷èíà, à âèå áÿõòå ïðîñòî ÷àñò îò áàãàæà. Ìîèòå îñòàíàõà. È äàëè ðåøåíèåòî íàèñòèíà å áèëî òÿõíî - íà êîåòî è äà áèëî îò ñåäåìòå ñåìåéñòâà? Íå ìè ñå âÿðâà. Êàê å áèëî ðåøåíî êîé äà çàìèíå è êîé äà îñòàíå? Êúñìåò ëè å áèëî? Ñúäáà? Òî? Íÿêîé Äðóã? Íå çíàì. Íî íå ñìå áèëè íèå. Çàòîâà çàðåæåòå òèÿ ïðèêàçêè.
- Íå ñè ëè... îãîð÷åí? - áîÿçëèâî çàïèòà Åäè.
- Íÿìàõ âðåìå çà îãîð÷åíèÿ - îòâúðíà Ìàéê. - Ïðåêàëåíî äúëãî áäÿõ è ÷àêàõ... Ìèñëÿ, ÷å ñúì áäÿë è ÷àêàë îùå ïðåäè äà ãî îñúçíàÿ, íî ïðåç ïîñëåäíèòå ïåò ãîäèíè áÿõ, òúé äà ñå êàæå, â áîéíà òðåâîãà. Îò Íîâà ãîäèíà íàñàì ñè âîäÿ äíåâíèê. À êîãàòî ïèøå, ÷îâåê ðàçìèøëÿâà ïî-äúëáîêî... èëè ïðîñòî ïî-ñïåöèôè÷íî. Åäíî îò íåùàòà, çà êîèòî ïèñàõ è ðàçìèøëÿâàõ, å êàêâî ïðåäñòàâëÿâà Òî. Òî ñå ïðîìåíÿ, çíàåì òîâà. Îñâåí òîâà ìèñëÿ, ÷å ÷ðåç ñàìàòà ñè ñúùíîñò Òî óïðàâëÿâà õîðàòà è ñëàãà ñâîÿ áåëåã âúðõó òÿõ - ñúùî êàêòî ñêóíñúò ìîæå äà òå áåëåæè çàäúëãî ñ âîíÿùàòà ñè òå÷íîñò è ïîñëå äàæå áàíÿòà íå ïîìàãà. Êàêòî ñêàêàëåöúò ïóñêà êàôÿâà êàï÷èöà íà äëàíòà òè, ùîì ãî õâàíåø.
Ìàéê áàâíî ñå ðàçêîï÷à è ðàçãúðíà ðèçàòà ñè. Âñè÷êè âèäÿõà äúëãèòå ðîçîâè áåëåçè âúðõó ãëàäêàòà êàôÿâà êîæà íà ãúðäèòå ìó.
- Êàêòî íîêòèòå îñòàâÿò áåëåçè - äîáàâè òîé.
- Âúðêîëàêúò - ãëóõî èçñòåíà Ðè÷è. - Áîæå ìîé, Øåô Áèë, âúðêîëàêúò! Êîãàòî ñå âúðíàõìå íà Íèéáúëò ñòðèéò!
- Êàêâî? - çàïèòà Áèë. Ãëàñúò ìó áåøå êàòî íà ñòðåñíàò îò ñúí ÷îâåê. - Êàêâî, Ðè÷è?
- Íå ñè ëè ñïîìíÿø?
- Íå... à òè?
- Àç... ïî÷òè...
Îáúðêàí è èçïëàøåí, Ðè÷è ìëúêíà.
- Èñêàø äà êàæåø, ÷å îíàçè òâàð íå å çëà? - ðÿçêî çàïèòà Åäè. Ãëåäàøå áåëåçèòå êàòî õèïíîòèçèðàí. - ×å å ïðîñòî ÷àñò îò... åñòåñòâåíèÿ ðåä íà íåùàòà?
- Íå å ÷àñò îò åñòåñòâåíèÿ ðåä íà íåùàòà, êàêòî ãî ðàçáèðàìå èëè ïðåäïîëàãàìå - îòâúðíà Ìàéê, çàêîï÷àâàéêè ðèçàòà ñè, - è íå âèæäàì ïðè÷èíà äà çàñòàâàìå âúðõó äðóãà îñíîâà, îñâåí îíàçè, êîÿòî ðàçáèðàìå: Òî óáèâà, óáèâà ìàëêè äåöà è òîâà å çëî. Áèë ãî ðàçáðà ïðåäè âñè÷êè íè. Ïîìíèø ëè, Áèë?
- Ïîìíÿ, ÷å èñêàõ Òî äà óìðå - êàçà Áèë è çà ïðúâ (è ïîñëåäåí) ïúò ïîçâîëè íà ãëàñà ñè äà èçðå÷å ìåñòîèìåíèåòî êàòî ñîáñòâåíî èìå. - Íî íå ãëåäàõ ÷àê òîëêîâà ôèëîñîôñêè íà íåùàòà, íàëè ìå ðàçáèðàòå - ïðîñòî èñêàõ äà ãî óáèÿ, çàùîòî Òî óáè Äæîðäæ.
- È îùå ëè èñêàø.
Áèë ñå çàìèñëè äúëáîêî. Ñâåäå ïîãëåä êúì ðàçïåðåíèòå ñè äëàíè è îòíîâî âèäÿ Äæîðäæ â æúëòèÿ äúæäîáðàí ñ âäèãíàòà êà÷óëêà, ñòèñíàë â ðúêà ëúñíàëîòî îò ïàðàôèí êíèæíî êîðàá÷å. Èçïðàâè ãëàâà ñðåùó Ìàéê.
- Ï-ï-ïîâå÷å îò êîãàòî è äà áèëî.
Ìàéê êèìíà, êàòî ÷å áå î÷àêâàë òî÷íî òîâà.
- Òî îñòàâè áåëåãà ñè âúðõó íàñ. Òî íè íàëîæè âîëÿòà ñè, êàêòî è âúðõó öåëèÿ ãðàä - äåí ïîäèð äåí, äîðè êîãàòî å èçïàäàëî â äðÿìêà, èëè çèìåí ñúí, èëè êàêâîòî òàì ïðàâè ìåæäó ïî-... ïî-áóðíèòå ïåðèîäè. - Ìàéê âäèãíà ïðúñò. - Íî àêî Òî íè å íàëîæèëî âîëÿòà ñè, ïî íÿêîå âðåìå è íèå íàìåðèõìå íà÷èí äà ìó íàëîæèì ñâîÿòà. Äàëè å çàãóáèëî ñèëè? Äàëè å èçïèòàëî áîëêà? Âñúùíîñò, äàëè Òî íå áåøå íà êîñúì îò ñìúðòòà? Ìèñëÿ, ÷å äà. Ìèñëÿ, ÷å íèå ïî÷òè ãî óáèõìå è ñè òðúãíàõìå ñàìî çàùîòî âÿðâàõìå, ÷å ñìå óñïåëè.
- Íî è òè íå ïîìíèø òî÷íî, íàëè? - çàïèòà Áåí.
- Íå. Ñúâúðøåíî ÿñíî ñè ñïîìíÿì âñè÷êî äî 15 àâãóñò 1958. Íî îò òîçè äåí äî 4 ñåïòåìâðè, êîãàòî òðúãíàõìå íà ó÷èëèùå, öàðóâà ïúëíà ïóñòîòà. Íå å ìúãëèâî èëè íåÿñíî; ïðîñòî èç÷åçâà áåçñëåäíî. Ñ åäíî èçêëþ÷åíèå: ñÿêàø ñè ñïîìíÿì êàê Áèë êðåùè çà íÿêàêâè ìúðòâåøêè ñâåòëèíè.
Ðúêàòà íà Áèë òðåïíà êîíâóëñèâíî. Åäíà ïðàçíà áèðåíà áóòèëêà îòõâðúêíà íà ïîäà è ñå ïðúñíà êàòî áîìáà.
- Ïîðÿçà ëè ñå? - çàïèòà Áåâúðëè, ïîëóíàäèãíàòà îò ñòîëà.
- Íå - êàçà òîé. Ãëàñúò ìó çâó÷åøå ñóõî è äðåçãàâî. Ðúöåòå ìó áÿõà íàñòðúõíàëè. ×åðåïúò ìó ñÿêàø ðàñòåøå; óñåùàøå ãî êàê
(ìúðòâåøêèòå ñâåòëèíè)
ðàçòÿãà êîæàòà íà ëèöåòî ñ áîëåçíåíè, ïóëñèðàùè òëàñúöè.
- Ùå âçåìà äà ñúáåðà...
- Íå, ñåäè ñè.
Èñêàøå äà ÿ ïîãëåäíå, à íå ìîæåøå. Íå ìîæåøå äà îòêúñíå î÷è îò Ìàéê.
- Ñïîìíÿø ëè ñè ìúðòâåøêèòå ñâåòëèíè, Áèë? - òèõî çàïèòà Ìàéê.
- Íå - êàçà òîé. Óñòàòà ìó áåøå áåç÷óâñòâåíà, êàêòî êîãàòî çúáîëåêàðÿò ïðåêàëè ñ óïîéêàòà.
- Ùå ñè ñïîìíèø.
- Îïàçèë ìå Áîã.
- Ðàíî èëè êúñíî ùå ñè ñïîìíèø - êàçà Ìàéê. - Íî çàñåãà... íå. È àç íå ïîìíÿ. À íÿêîé îò âàñ?
Äðóãèòå ïîêëàòèõà ãëàâè åäèí ïî åäèí.
- Íèå ñòîðèõìå íåùî - òèõî ïðîäúëæè Ìàéê. - Â åäèí ìîìåíò óñïÿõìå äà ñúòâîðèì ñâîÿ, îáùà âîëÿ. Â åäèí ìîìåíò ïîñòèãíàõìå íåèìîâåðíî âçàèìíî ðàçáèðàíå, áèëî òî ñúçíàòåëíî èëè ïîäñúçíàòåëíî. - Òîé ñå ðàçìúðäà íåñïîêîéíî. - Ãîñïîäè, êàê ìè ñå ùå è Ñòàí äà áåøå òóê. Èìàì ÷óâñòâîòî, ÷å Ñòàí áè èçáèñòðèë íåùàòà ñ ïðàêòè÷íèÿ ñè óì.
- Ìîæå äà ãè å èçáèñòðèë - êàçà Áåâúðëè. - Ìîæå áè òî÷íî çàòîâà ñå å ñàìîóáèë. Ìîæå äà å ðàçáðàë, ÷å àêî èìà ìàãèÿ, òÿ íå ùå ñå ïîääàäå íà âúçðàñòíè õîðà.
- À àç ìèñëÿ äðóãîÿ÷å - âúçðàçè Ìàéê. - Çàùîòî è øåñòèìàòà èìàìå îùå åäíà îáùà ÷åðòà. Ïèòàì ñå äàëè íÿêîìó îò âàñ å õðóìíàëî çà íåÿ.
Òîçè ïúò Áèë îòâîðè óñòà è âåäíàãà ÿ çàòâîðè.
- Äàâàé - ïîäêàíè ãî Ìàéê. - Çíàåø êàêâî å. Ðàçáèðàì ïî ëèöåòî òè.
- Íå ñúì ñèãóðåí äàëè çíàì - îòâúðíà Áèë, - íî ìèñëÿ, ÷-÷å âñè÷êè ñìå áåçäåòíè. Òî-î-âà ëè å?
Îñòàíàëèòå ìúë÷àõà è ãëåäàõà ñìàÿíî.
- Äà - êàçà Ìàéê. - Òîâà å.
- Âñåáëàãè Èñóñå! - âúçìóòåíî âúçêëèêíà Åäè. - Êàêâî îáùî èìà òîâà ñ öåíàòà íà ôàñóëà â Ïåðó? Îòêúäå òè õðóìíà,÷å âñè÷êè íà òîÿ ñâÿò òðÿáâà äà èìàò äåöà? Îòêà÷èë ñè!
- Èìàø ëè äåöà? - çàïèòà Ìàéê.
- Äà òå âçåìàò äÿâîëèòå, ùîì ñè íè äúðæàë ïîä îêî, êàêòî êàçâàø, îòëè÷íî çíàåø, ÷å íÿìàì. Íî ïðîäúëæàâàì äà òâúðäÿ, ÷å òîâà íå äîêàçâà àáñîëþòíî íèùî.
- Îïèòâàëè ëè ñòå ñ æåíà òè äà èìàòå äåöà?
- Íå èçïîëçóâàìå ïðîòèâîçà÷àòú÷íè ñðåäñòâà, àêî òîâà òå èíòåðåñóâà. - Åäè áå çàåë ïîçà íà íàêúðíåíî äîñòîèíñòâî, íî ïî áóçèòå ìó ïëúçíà ðóìåíèíà. - Ïðîñòî æåíà ìè å ìàëêî... Î, ïî äÿâîëèòå. Æåíà ìè å ìíîãî ïúëíà. Õîäèõìå íà ëåêàð è òîé êàçà, ÷å ìîæå èçîáùî äà íå çàáðåìåíåå, àêî íå îòñëàáíå. Êàêâî òîëêîâà, ïðåñòúïëåíèå ëè å?
- Êðîòêî, Åäñ - óñïîêîè ãî Ðè÷è è ñå ïðèâåäå êúì íåãî.
- Íå ìå íàðè÷àé Åäñ è äà íå ñè ïîñìÿë äà ìå ùèïåø ïî áóçàòà! - êðåñíà ÿðîñòíî Åäè. - Çíàåø, ÷å ìðàçÿ òîâà! Îòêðàé âðåìå ãî ìðàçÿ.
Ðè÷è ñå äðúïíà è ïðèìèãà ñòðåñíàòî.
- Áåâúðëè? - çàïèòà Ìàéê. - Êàê å ïðè òåá è Òîì?
- Íÿìàìå äåöà. Ìàêàð ÷å è íèå íå ñå ïðåäïàçâàìå. Òîì èñêà äåöà... àç ñúùî, ðàçáèðà ñå - ïîáúðçà äà äîáàâè òÿ, õâúðëÿéêè ïîãëåä íàîêîëî. Áèë èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å î÷èòå é áëåñòÿò ïðåêàëåíî ÿðêî, êàòî î÷è íà óñúðäíà àêòðèñà. - Ïðîñòî çàñåãà íå ñå ñëó÷âà.
- Õîäèõòå ëè íà ïðåãëåäè? - çàïèòà Áåí.
- Î, äà, ðàçáèðà ñå - êàçà òÿ ñ òúíè÷úê, ïî÷òè ìîìè÷åøêè ñìÿõ. È â åäíî îò îíèÿ ìèãíîâåíè ïðîçðåíèÿ, êîèòî ïîíÿêîãà ñïîõîæäàò ëþáîïèòíèòå è ïðîíèöàòåëíè õîðà, Áèë âíåçàïíî ðàçáðà êóï íåùà çà Áåâúðëè è íåéíèÿ ñúïðóã Òîì, Íàé-Âåëèêèÿò Ìúæ íà Ñâåòà. Áåâúðëè áå ìèíàëà íà ïðåãëåäè. Íàâÿðíî Íàé-Âåëèêèÿò Ìúæ íà Ñâåòà îòêàçâàøå äà äîïóñíå è çà ìèã, ÷å ìîæå äà èìà íåùî íåðåäíî ñúñ ñïåðìàòà, ñúòâîðåíà â Ñâåùåíèòå ìó Òîðáè÷êè.
- À ïðè òåá è æåíà òè, Øåô Áèë? - çàïèòà Ðè÷. - Îïèòàõòå ëè?
Âñè÷êè ãî ãëåäàõà ëþáîïèòíî... çàùîòî çíàåõà êîÿ å æåíà ìó. Îäðà äàëå÷ íå áåøå íàé-èçâåñòíàòà èëè íàé-îáè÷àíàòà àðòèñòêà íà ñâåòà, íî îïðåäåëåíî áå íàòðóïàëà äîñòà îò çâúíêàòà ðàçìåííà ìîíåòà íà èìå "ñëàâà", èçìåñòèëà ñòàðîìîäíèÿ òàëàíò ïðåç âòîðàòà ïîëîâèíà íà äâàäåñåòè âåê; êîãàòî ñè îòðÿçà êîñàòà, ñïèñàíèå "Ïèïúë" âåäíàãà îòïå÷àòà íåéíè ñíèìêè, à ïî âðåìå íà åäèí îñîáåíî äîñàäåí ïðåñòîé â Íþ Éîðê (áÿõà îòìåíèëè ïèåñàòà, ñ êîÿòî ñìÿòàøå äà ñå ïðåäñòàâè íà Áðîäóåé) èìåòî é öÿëà ñåäìèöà ëèïñâàøå îò ñòðàíèöèòå íà "Õîëèâóäñêè êâàäðàòè" è íåéíèÿò àãåíò áå ïîòðåñåí. Òÿ áåøå íåïîçíàòà, íî âñè÷êè ïîçíàâàõà êðàñèâîòî é ëèöå. Íàé-ëþáîïèòíà èçãëåæäàøå Áåâúðëè.
- Âå÷å øåñò ãîäèíè îïèòâàìå îò âðåìå íà âðåìå - êàçà Áèë. - Íî ïðåç ïîñëåäíèòå îñåì ìåñåöà ïðåêðàòèõìå çàðàäè ôèëìà... "Òàâàíñêàòà ñòàÿ".
- Çíàåø ëè, èìàìå êðàòêî çàáàâíî ïðåäàâàíå âñåêè ñëåäîáåä îò ïåò è ïåòíàéñåò äî ïåò è ïîëîâèíà - ñúîáùè Ðè÷è. - Êàçâà ñå "Ñðåùè ñúñ çâåçäèòå". Ìèíàëàòà ñåäìèöà ðàçïðàâÿõà çà òîÿ ïóñòè ôèëì - ñòàíäàðòíè ãëóïîñòè îò òèïà Ùàñòëèâè Ñúïðóçè Ðàáîòÿò Ðàìî äî Ðàìî. Ñëóøàõ èìåíàòà âè, íî èçîáùî íå ñå ñåòèõ çà êîãî ñòàâà äóìà. Ñìåøíî, íàëè?
- Ìíîãî - êèìíà Áèë. - Îäðà êàçâàøå, ÷å êàêâèòî ñìå êúñìåòëèè, ùå âçåìå äà çàáðåìåíåå òúêìî ïðåäè ñíèìêèòå è äåñåò ñåäìèöè ùå òðÿáâà äà ñå ïàçè äà íå ïîâúðíå ïðåä êàìåðèòå. Íî íàèñòèíà èñêàìå äåöà. È íåïðåêúñíàòî îïèòâàìå.
- Õîäèõòå ëè íà ïðåãëåäè? - çàïèòà Áåí.
- Àõà. Ïðåäè ÷åòèðè ãîäèíè, â Íþ Éîðê. Ëåêàðèòå îòêðèõà â ìàòêàòà íà Îäðà ìàëêî òóìîð÷å è êàçàõà, ÷å òðÿáâà äà ãî îòñòðàíèì. Íå ïðå÷åëî íà îïëîæäàíåòî, íî ìîæåëî äà ïðåäèçâèêà èçâúíìàòî÷íà áðåìåííîñò. Èíà÷å è äâàìàòà ñìå íàðåä.
- Ïî äÿâîëèòå, òîâà íå äîêàçâà àáñîëþòíî íèùî - óïîðèòî ïîâòîðè Åäè.
- È âñå ïàê å ïîâîä çà ðàçìèñúë - ïðîìúðìîðè Áåí.
- À ïðè òåá íÿìà ëè íåùè÷êî, Áåí? - çàïèòà Áèë. Ñ âåñåëà èçíåíàäà îñúçíà, ÷å îò óñòíèòå ìó åäâà íå áå èçñêî÷èë ïðÿêîðúò Êàìàðà.
- Íå ñúì ñå æåíèë, âèíàãè âíèìàâàì è çàñåãà íå ñà ìè ïðèïèñâàëè áàùèíñòâî - îòâúðíà Áåí. - Èíà÷å... ÷îâåê íèêîãà íå çíàå.
- Èñêàòå ëè äà ÷óåòå åäíà âåñåëà èñòîðèÿ? - çàïèòà Ðè÷è. Óñìèõâàøå ñå, íî â î÷èòå ìó íÿìàøå âåñåëèå.
- Åñòåñòâåíî - êàçà Áèë. - Âèíàãè ñè áèë ãîëÿì âåñåëÿê, Ðè÷è.
- Îò ìîÿ çàäíèê íà òâîéòà ìóòðà, ìîì÷óðëÿê - èçòúðñè Ðè÷è ñ Ãëàñà íà Èðëàíäñêîòî ÷åíãå. Ãëàñúò áåøå èçóìèòåëåí.
Ñòàíàë ñè íåâåðîÿòíî äîáúð, Ðè÷è, ïîìèñëè Áèë. Åäíî âðåìå õè÷ íå òå áèâàøå çà Èðëàíäñêîòî ÷åíãå, êîëêîòî è äà ñå íàïúâàøå. Îñâåí åäèí... èëè äâà ïúòè... êîãà
(ìúðòâåøêèòå ñâåòëèíè)
áåøå òîâà?
- Îò ìîÿ çàäíèê íà òâîéòà ìóòðà; íà òóé ìó âèêàò ñú-ïî-ñòàâ-êà, äðàãè ìè ìîìêî.
Èçâåäíúæ Áåí Õàíñêîì ñå õâàíà çà íîñà è âèêíà ñ ïðîíèçèòåëåí ìîì÷åøêè ãëàñ:
- Áèáèï, Ðè÷è! Áèáèï! Áèáèï!
Ñëåä ìèã Åäè ñå ðàçñìÿ è ìó çàïðèãëàñÿ. Áåâúðëè ñå ïðèñúåäèíè êúì äâàìàòà.
- Óáàâî äå! - ïðîâèêíà ñå Ðè÷è è ñàì ñå ðàçêèñêà. - Óáàâî! Ïðåäàâàì ñå! Éåñóñå!
- Îõ, ùå óìðà - èçïúøêà Åäè è ðóõíà íà ñòîëà, ïðîñúëçåí îò ñìÿõ. - Òîÿ ïúò òå ñáàðàõìå, Ìðúñíà óñòà. Áðàâî, Áåí.
Áåí ñå óñìèõâàøå, íî èçãëåæäàøå ëåêî îçàäà÷åí.
- Áèáèï - ïîâòîðè Áåâ è òèõè÷êî ñå èçêèñêà. - Ñúâñåì áÿõ çàáðàâèëà. Âèíàãè òè áèáèïêàõìå, Ðè÷è.
- Íèêîãà íå ñòå öåíèëè èñòèíñêèÿ òàëàíò è òîëêîç - ñïîêîéíî çàÿâè Ðè÷è. Êàêòî â ñòàðèòå äíè, ÷îâåê ìîæåøå äà ãî èçêàðà îò ðàâíîâåñèå, íî òîé ñå èçïðàâÿøå íåçàáàâíî êàòî êóêëà íåâàëÿøêà. - Òîâà áåøå îò òâîèòå íîâîâúâåäåíèÿ â Êëóáà íà Íåóäà÷íèöèòå, íàëè, Êàìàðà?
- Äà, ìàé òàêà áåøå.
- Êàêúâ ìúæàãà! - âúçêëèêíà Ðè÷è ñ òúíè÷úê, ðàçòðåïåðàí ãëàñåö è âçå äà áèå ìåòàíè íàä ìàñàòà, ïðè êîåòî åäâà íå çàáè íîñ â ÷àåíàòà ñè ÷àøêà. - Êàêúâ ìúæàãà! Åé, äå÷èöà, òóé ñå âèêà ìúæàãà è ïîëîâèíà!
- Áèáèï, Ðè÷è - ñðÿçà ãî Áåí è ïîñëå ñå ðàçñìÿ ñúñ çâó÷åí áàðèòîí, êîéòî íÿìàøå íèùî îáùî ñ òúíè÷êèÿ äåòñêè ãëàñ. - Èçîáùî íå ñè ñå ïðîìåíèë.
- Àìà èñêàòå ëè äà ÿ ÷óåòå òàÿ èñòîðèÿ èëè íå? - çàïèòà Ðè÷è. - Íå ÷å å êîé çíàå êîëêî èíòåðåñíà. Áèáèïêàéòå êàêòî ñè ùåòå. Àç ñè çíàì êîëêî ñòðóâàì. Ïðåä âàñ ñòîè ÷îâåê, êîéòî å âçèìàë èíòåðâþ îò Îçè Îñáúðí.
- Ðàçïðàâÿé - êàçà Áèë.
Òîé ñå îçúðíà êúì Ìàéê è âèäÿ, ÷å ñåãà Ìàéê èçãëåæäà ïî-ðàäîñòåí - èëè ïîíå ïî-ñïîêîåí - îòêîëêîòî â íà÷àëîòî íà ñðåùàòà. Äàëè çàùîòî îòêðèâàøå, ÷å å çàïî÷íàëî ïî÷òè íåñúçíàòåëíî ñïëîòÿâàíå, ëåêî è åñòåñòâåíî íàâëèçàíå â ñòàðèòå ðîëè - íåùî áåçêðàéíî ðÿäêî ïðè ñðåùà íà ïðèÿòåëè îò äåòèíñòâî? Íàâÿðíî, êàçà ñè Áèë. Àêî çà óïîòðåáàòà íà ìàãèÿ å íåîáõîäèìà íÿêàêâà ïðåäâàðèòåëíà ïîäãîòîâêà, òî ìîæå áè òàçè ïîäãîòîâêà íåèçáåæíî ùå äîéäå ñàìà ïî ñåáå ñè. Ìèñúëòà íå áå òâúðäå óñïîêîÿâàùà. Êàðàøå ãî äà ñå ÷óâñòâóâà êàòî ÷îâåê, âúðçàí çà íîñà íà áîéíà ðàêåòà.
Ìàé è íà íåãî òðÿáâàøå äà ìó áèáèïíàò.
- Å, äîáðå - êàçà Ðè÷è. - Ìîãà äà ðàçïðàâÿì äúëãî è ïå÷àëíî, èëè ïúê â ñòèë ìóçèêàëíà êîìåäèÿ, íî ùå èçáåðà ñðåäíîòî ïîëîæåíèå. Ñëåä êàòî ïðèñòèãíàõ â Êàëèôîðíèÿ, ñðåùíàõ åäíî ìîìè÷å è ìíîãî ñå õàðåñàõìå. Çàæèâÿõìå çàåäíî. Îòíà÷àëî òÿ âçèìàøå ïðîòèâîçà÷àòú÷íè õàï÷åòà, íî îò òÿõ é ïðèçëÿâàøå. Ìèñëåøå äà ñè ñëîæè ñïèðàëà, îáà÷å àç íå ñå íàâèõ - òúêìî áÿõà âçåëè äà ïèøàò èç âåñòíèöèòå, ÷å ìîæåëî äà èìà âðåäíè ïîñëåäñòâèÿ. ×åñòî ãîâîðåõìå çà áåáåòà è òâúðäî ðåøèõìå, ÷å íå íè òðÿáâàò, äîðè è äà ñå îæåíèì. Íå áèâà, çíà÷è, äà äîêàðâàìå íîâî ÷îâåøêî ñúùåñòâî â òîÿ îñâèíåí, îáðå÷åí, ïðåíàñåëåí ñâÿò... è äúðà-äúðà-äúðà-äúðà, äàé äà çàðåäèì åäíà áîìáà â òîàëåòíàòà íà Áàíê úô Àìåðèêà, ïúê ïîñëå äà ñè ñå ïðèáåðåì â êî÷èíàòà, äà ïàëíåì ïî åäèí õàøèø è äà ïîñïîðèì çà ðàçëèêèòå ìåæäó ìàîèçìà è òðîöêèçìà. ßñíî âè å ïîëîæåíèåòî. À ìîæå áè ñúäÿ ïðåêàëåíî ñòðîãî. Äÿâîë äà ãî âçåìå, áÿõìå ìëàäè è âÿðâàõìå â èäåàëè. Â êðàéíà ñìåòêà âçåõ, ÷å ñè "êëúöíàõ êàáåëèòå", êàêòî ñå êàçâà íà âóëãàðíî-èçèñêàí æàðãîí â Áåâúðëè Õèëñ. Îïåðàöèÿòà ìèíà ëåêî è áåç ñòðàíè÷íè åôåêòè. Ñëó÷âà ñå è ïî-çëå, çíàåòå. Íà åäèí ìîé ïðèÿòåë ìó ñå ïîäóõà òîïêèòå êîëêîòî ãóìè íà Êàäèëàê ìîäåë 59-òà. Çà ðîæäåíèÿ äåí ñå êàíåõ äà ìó ïîäàðÿ äèñàãè ñ òèðàíòè - ñïåöèàëíà êðîéêà - îáà÷å äîòîãàâà ìó ìèíà.
- Èíà÷å ùåøå äà ãî ñòîðèø ñ òàêò è äîñòîèíñòâî, êàêòî âèíàãè - ïîäìåòíà Áèë è Áåâúðëè ïðèõíà îòíîâî.
Ðè÷è ñå óñìèõíà øèðîêî è îòêðèòî.
- Áëàãîäàðÿ òè, Áèë, çà ùåäðàòà ïîäêðåïà. Äîêîëêîòî ñè ñïîìíÿì, â ïîñëåäíàòà òè êíèãà ñå ñïîìåíàâà çà ÷óêàíå îêîëî äâåñòà ïúòè. Áðîèë ñúì ãè.
- Áèáèï, Ðè÷è - òúðæåñòâåíî èçðå÷å Áèë è âñè÷êè ñå ðàçñìÿõà. Áèë ïðîñòî íå ìîæåøå äà ïîâÿðâà, ÷å ñàìî ïðåäè äåñåò ìèíóòè ñà ðàçãîâàðÿëè çà óáèòè äåöà.
- Ïðîäúëæàâàé, Ðè÷è - êàçà Áåí. - Îêúñíÿõìå.
- Ñàíäè æèâÿ ïðè ìåí äâå ãîäèíè è ïîëîâèíà - ïðîäúëæè Ðè÷è. - Íà äâà ïúòè åäâà íå ñå îæåíèõìå. Íî â êðàéíà ñìåòêà íå ãî ñòîðèõìå è ìàé ñè ñïåñòèõìå äîñòà ñòðàäàíèÿ è ðàçíèòå ãëàâîáîëèÿ ñ ïîäÿëáà íà èìóùåñòâîòî. Òÿ ïîëó÷è ïðåäëîæåíèå îò ãîëÿìà àäâîêàòñêà êàíòîðà âúâ Âàøèíãòîí, à íà ìåí ãîðå-äîëó ïî ñúùîòî âðåìå ìè ñå îòâîðè ðàáîòà êàòî íåäåëåí äèñêîæîêåð â åäíà ðàäèîñòàíöèÿ. Íå áåøå êîé çíàå êàêâî, íî ïîíå ñòúïâàõ íà ñòúëáè÷êàòà. Òÿ çàÿâè, ÷å òîâà å íàé-ãîëåìèÿò øàíñ â æèâîòà é, ÷å âå÷å íå ïîíàñÿ Êàëèôîðíèÿ è àêî ÿ çàäúðæàì, çíà÷è ñúì íàé-áåç÷óâñòâåíèÿò åãîèñòè÷åí ìúæêàð â Ñúåäèíåíèòå Ùàòè. Îòãîâîðèõ, ÷å è àç èìàì øàíñ. Îò äóìà íà äóìà, èçïîêàðàõìå ñå, ðåêîõìå ñè êàêâîòî íå òðÿáâàøå è Ñàíäè ìå çàðÿçà. Îêîëî åäíà ãîäèíà ïî-êúñíî ðåøèõ äà îïèòàì îáðàòíàòà îïåðàöèÿ. Íÿìàõ íÿêàêâà îñîáåíà ïðè÷èíà, ïúê è áÿõ ÷åë, ÷å øàíñîâåòå çà âúçñòàíîâÿâàíå íà ñåìåííèòå êàíàëè ñà ñëàáè, íî ñè ðåêîõ: êàêâî ïúê òîëêîâà, äàé äà ïðîáâàì.
- Èìàøå ëè ñòàáèëíà âðúçêà? - çàïèòà Áèë.
- Íå... òúêìî òîâà å íàé-ñìåøíîòî - íàâúñè ñå Ðè÷è. - Ïðîñòî åäíà ñóòðèí ñå ñúáóäèõ ñ òàÿ... îòäå äà çíàì, ñ òàÿ ïðèùÿâêà äà ñè íàïðàâÿ îïåðàöèÿ.
- Òðÿáâà äà ñè îòêà÷èë - ïîäõâúðëè Åäè. - Îáùà óïîéêà. Ñåðèîçíà îïåðàöèÿ. Ïîñëå öÿëà ñåäìèöà äà ëåæèø â áîëíèöàòà.
- Äà, è äîêòîðúò òîâà ðàçïðàâÿøå - îòâúðíà Ðè÷è. - À àç ìó êàçàõ, ÷å íå ìå èíòåðåñóâà, ñúãëàñåí ñúì. Ñàì íå çíàÿ çàùî. Äîêòîðúò ïîïèòà äàëè ñúì íàÿñíî, ÷å ïîñëåäñòâèÿòà îò îïåðàöèÿòà ùå áúäàò áîëåçíåíè, à øàíñúò â íàé-äîáðèÿ ñëó÷àé å ïåòäåñåò íà ïåòäåñåò. Êàçàõ, ÷å ñúì íàÿñíî. Òîé ñå ñúãëàñè è àç ãî çàïèòàõ êîãà ùå ñòàíå - íàëè ìå ðàçáèðàòå, êîëêîòî ïî-ñêîðî, òîëêîâà ïî-äîáðå. Ïî-êðîòêî, ìîì÷å, âèêà òîé, ïúðâî òðÿáâà äà âçåìåì ïðîáà îò ñïåðìàòà, çà äà ïðîâåðèì äàëè õèðóðãè÷åñêàòà íàìåñà å íåîáõîäèìà. À àç îòãîâàðÿì: "ß ñòèãà, âå÷å ìå ïðîâåðÿâàõà ñëåä îïåðàöèÿòà. Óñïåøíà áåøå." Òîé îáà÷å êàçà, ÷å ïîíÿêîãà ñåìåííèòå êàíàëè ñå âúçñòàíîâÿâàëè ñàìè. "Ëåëå ìàìî! - âèêàì àç. - Íèêîé íå ìè ãî áåøå êàçâàë." Äîêòîðúò ðå÷å, ÷å øàíñîâåòå áèëè ìíîãî ìàëêè - íàïðàâî íèùîæíè - íî ïðè òàêàâà ñåðèîçíà îïåðàöèÿ òðÿáâàëî äà ñå ïðîâåðè. Íÿìà êàê, ïúõíàõ ñå â òîàëåòíàòà ñ åäíî ëúñêàâî ñïèñàíèå è ñå èçöúðêàõ â ÷àøêàòà...
- Áèáèï, Ðè÷è - îáàäè ñå Áåâúðëè.
- Äà, ïðàâà ñè - êàçà Ðè÷è. - Èçëúãàõ çà ñïèñàíèåòî - îòäå òàêâèç õóáàâèíè â äîêòîðñêè êàáèíåò. Êàêòî è äà å, ñëåä òðè äíè äîêòîðúò çâúííà ïî òåëåôîíà è çàïèòà êîÿ íîâèíà èñêàì äà ÷óÿ ïî-íàïðåä - äîáðàòà èëè ëîøàòà. "Ïî÷âàé ñ äîáðàòà" - êàçâàì àç. "Äîáðàòà íîâèíà å, ÷å íÿìà íóæäà îò îïåðàöèÿ - îòãîâàðÿ òîé. - Ëîøàòà å, ÷å æåíèòå, ñ êîèòî ñè ñïàë ïðåç ïîñëåäíèòå äâå-òðè ãîäèíè, ìîãàò äà òå ïîäãîíÿò çà áàùèíñòâî." "Ïðàâèëíî ëè ñúì òå ðàçáðàë?" - ïèòàì àç. "Êàçâàì òè, ÷å îò äîñòà âðåìå íàñàì íå ñè ãúðìÿë ñ õàëîñíè ïàòðîíè - îòâðúùà äîêòîðúò. - Â ïðîáàòà òè îòêðèõìå ìèëèîíè ÷îâå÷åòà. Êðàé íà ñïîêîéíèòå âðåìåíà, Ðè÷àðä, êðàé íà áåçãðèæíèòå êðåâàòíè óïðàæíåíèÿ." Áëàãîäàðèõ ìó è çàòâîðèõ. Ïîñëå ñå îáàäèõ íà Ñàíäè âúâ Âàøèíãòîí. "Ðè÷! - âèêà òÿ. Ãëàñúò íà Ðè÷è èçâåäíúæ ñå ïðåâúðíà â ãëàñ íà îíàçè Ñàíäè, êîÿòî íèêîãà íå áÿõà âèæäàëè. Íå áåøå ïîäîáèå èëè èìèòàöèÿ; ïî ñêîðî íàïîìíÿøå òàëàíòëèâ øàðæ. - Êîëêî ñå ðàäâàì äà òå ÷óÿ! Îìúæèõ ñå!" "Äà, ñòðàõîòíî - îòãîâàðÿì àç. - Òðÿáâàøå äà ìå ïðåäóïðåäèø. Ùÿõ äà òè ïîäàðÿ ìèêñåð." "Òàêúâ ùå òå çàïîìíÿ, Ðè÷è - êàçâà òÿ, - ãîëÿì ìàéòàï÷èÿ." "Äà - ñúãëàñÿâàì ñå àç, - òàêúâ ùå ìå çàïîìíèø. Ñëó÷àéíî äà òè ñå å ðîäèëî áåáåíöå ñëåä êàòî íàïóñíà Ëîñ Àíäæèëèñ? Èëè äà ñè èìàëà ñìóùåíèÿ â öèêúëà?" "Òîâà âå÷å íå å ìàéòàï, Ðè÷è" - êàçâà òÿ. Óñåòèõ ïî òåëåïàòèÿ, ÷å ñå êàíè äà òðåñíå ñëóøàëêàòà, çàòîâà ïîáúðçàõ äà é ðàçïðàâÿ êàêâî å ñòàíàëî. Òÿ ïàê ñå ðàçñìÿ, àìà âå÷å äî ïðåìàëà - êàêòî ñå ñìååõìå ñ âàñ íÿêîãà, âñå åäíî, ÷å íÿêîé é áåøå èçòúðñèë íàé-ãîëÿìàòà ñìåøêà íà ñâåòà. Êîãàòî ïîóòèõíà ìàëêî, çàïèòàõ êàêâî òîëêîâà ñìåøíî èìà, çà Áîãà. À òÿ ðå÷å: "Âåëèêîëåïíî. Òîÿ ïúò ìàéòàïúò å íà òâîé ãðúá. Ñëåä òîëêîâà ãîäèíè ÷óâàìå ìàéòàï çà ñìåòêà íà Ðè÷è Òîçèúð ïî ïðÿêîð Ïëî÷àòà. Êîëêî êîïåëåòà ñè íàïëîäèë îòêàêòî òå íàïóñíàõ, Ðè÷?" "Àêî ïðàâèëíî òå ðàçáèðàì, îùå íå ñè îïîçíàëà ðàäîñòèòå íà ìàé÷èíñòâîòî?" - ïèòàì àç. "È òîâà ùå ñòàíå ïðåç þëè - êàçâà òÿ. - Èìàø ëè äðóãè âúïðîñè?" "Äà - âèêàì àç. - Îòêîãà ðåøè, ÷å ñè ñòðóâà äà äîêàðàø ÷îâåøêî ñúùåñòâî â òîÿ ïîñðàí ñâÿò?" "Îòêàêòî ñðåùíàõ ìúæ, êîéòî íå å ïîñåðêî" - ðå÷å òÿ è çàòâîðè òåëåôîíà.
Áèë ñå ðàçñìÿ. Ïî áóçèòå ìó ïðîòåêîõà ñúëçè.
- Äà - êàçà Ðè÷è. - Ìèñëÿ, ÷å ïðåêúñíà âðúçêàòà ñàìî çà äà èìà ïîñëåäíàòà äóìà, èíà÷å ùåøå äà áúáðè öÿë äåí. Çíàì ñè ñòîêàòà. Ñëåä åäíà ñåäìèöà íàìèíàõ ïðè äîêòîðà è ãî ïîïèòàõ íå ìîæå ëè äà ìè ðàçêàæå ïî-ïîäðîáíî êàêâè ñà øàíñîâåòå çà ñàìîâúçñòàíîâÿâàíå íà êàíàëèòå. Òîé ðå÷å, ÷å ðàçãîâàðÿë ñ êîëåãè ïî âúïðîñà. Çà òðèãîäèøíèÿ ïåðèîä îò 1980 äî 1982 â êàëèôîðíèéñêèÿ êëîí íà Àìåðèêàíñêàòà ìåäèöèíñêà àêàäåìèÿ áèëè ðåãèñòðèðàíè äâàéñåò è òðè ïîäîáíè ñëó÷àÿ. Øåñò îò òÿõ ñå îêàçàëè ïðîñòî íåóìåëè îïåðàöèè. Â äðóãè øåñò ïîäîçèðàëè èçìàìà èëè øàíòàæ - îïèò äà ñå èçêîï÷è íÿêîÿ òëúñòà ñóìà îò äîêòîðèòå. Çíà÷è... åäèíàäåñåò ñëó÷àÿ çà òðè ãîäèíè.
- Îò êîëêî îïåðàöèè? - çàïèòà Áåâúðëè.
- Äâàäåñåò è îñåì õèëÿäè øåñòñòîòèí è åäèíàäåñåò - ñïîêîéíî îòãîâîðè Ðè÷è.
Ìúë÷àíèå îêîëî ìàñàòà.
- Îòòîãàâà íàñàì ñúâñåì ñè ðàçïàñàõ ïîÿñà - êàçà Ðè÷è, - îáà÷å íÿìà è ïîìåí îò äå÷óðëèãà. Ãîëÿìà õèëêà, íàëè, Åäñ?
Åäè óïîðèòî ïîâòîðè:
- Òîâà âñå îùå íå äîêàçâà...
- Äà - ïðåêúñíà ãî Áèë, - íå äîêàçâà íèùî. Íî îïðåäåëåíî íàâåæäà íà ðàçñúæäåíèÿ. Âúïðîñúò å êàêâî äà ïðàâèì òåïúðâà. Òè îáìèñëÿë ëè ñè, Ìàéê?
- Ðàçáèðà ñå, ÷å ñúì îáìèñëÿë - îòâúðíà Ìàéê, - íî íèùî íå ìîæåõ äà ðåøà ïðåäè äà ñå ñúáåðåì è äà ïîãîâîðèì êàòî ñåãà. Íÿìàøå íà÷èí äà ïðåäâèäÿ êàê ùå ïðîòå÷å ñðåùàòà. - Òîé ïîìúë÷à è ãè îãëåäà çàìèñëåíî. - Èìàì åäíà èäåÿ, íî ïðåäè äà âè ÿ êàæà, èñêàì äà ñå ñïîðàçóìååì äàëè èìàìå ðàáîòà òóê èëè íå. Ãîòîâè ëè ñìå äà ïðåäïðèåìåì îòíîâî îíîâà, êîåòî èçâúðøèõìå íÿêîãà? Îùå ëè èñêàìå Òî äà çàãèíå? Èëè ïðîñòî ùå ñè ïîäåëèì ñìåòêàòà è òðúãâàìå êîé îòêúäåòî å äîøúë?
- Èçãëåæäà, ÷å... - çàïî÷íà Áåâúðëè, íî Ìàéê ïîêëàòè ãëàâà. Íå áåøå ñâúðøèë.
- Òðÿáâà äà ðàçáåðåòå, ÷å øàíñîâåòå íè çà óñïåõ ñà íåïðåäñêàçóåìè. Çíàì, ÷å ñà ñëàáè, êàêòî çíàì è òîâà, ÷å ùÿõà äà ñà ìàëêî ïî-äîáðè, àêî Ñòàí áåøå ñ íàñ. Íå ìíîãî ãîëåìè, íî âñå ïàê ïî-äîáðè. Áåç Ñòàí íàøèÿò íÿêîãàøåí êðúã ñå ðàçêúñâà. Èñêðåíî êàçàíî, ïðè òîâà ïîëîæåíèå íå âÿðâàì, ÷å Òî ìîæå äà áúäå óíèùîæåíî èëè äàæå ïðîãîíåíî çà èçâåñòíî âðåìå, êàêòî ìèíàëèÿ ïúò. Êàòî äåöà íèå ñúòâîðèõìå èäåàëíèÿ êðúã ïî íÿêàêúâ ñòðàíåí íà÷èí, êîéòî íå ðàçáèðàì è äî äíåñ. Ìèñëÿ, ÷å àêî ðåøèì äà äåéñòâóâàìå, ùå òðÿáâà äà ñå ïîìú÷èì äà ñúòâîðèì ïî-ìàëúê êðúã. Íå çíàì äàëè å âúçìîæíî. Íèùî ÷óäíî äà ñè âúîáðàçèì, ÷å ñìå óñïåëè è ñåòíå - êîãàòî âå÷å å òâúðäå êúñíî - äà îòêðèåì, ÷å... ÷å å òâúðäå êúñíî.
Ìàéê ãè îãëåäà îòíîâî. Óìîðåíèòå ìó î÷è áÿõà õëúòíàëè äúëáîêî ñðåä òúìíîòî ëèöå.
- Çàòîâà ìèñëÿ, ÷å òðÿáâà äà ãëàñóâàìå. Äà îñòàíåì è äà îïèòàìå ïàê, èëè äà ñè îòèäåì. Òîâà ñà äâåòå âúçìîæíîñòè. Òóê âè äîâåäå ñèëàòà íà åäíî ñòàðî îáåùàíèå, çà êîåòî íå çíàåõ äàëè ùå ñè ñïîìíèòå, íî ñàìî ñ íåãî íå ìîãà äà âè óäúðæà. Íèùî õóáàâî íå áè èçëÿçëî îò òîâà.
Òîé ïîãëåäíà Áèë è â òîçè ìèã Áèë ðàçáðà êàêâî ñå çàäàâà. Áîåøå ñå, íî íÿìàøå ñèëè äà ãî ñïðå è ñå ïðåäàäå ñúñ ñúùîòî îáëåê÷åíèå, êàêâîòî íàâÿðíî èçïèòâà ñàìîóáèåöúò, êîãàòî îòêúñâà ðúöå îò âîëàíà íà àâòîìîáèëà è çàòâàðÿ î÷è. Ìàéê ãè áå ñúáðàë. Ìàéê áå èçëîæèë ôàêòèòå... è ñåãà ñâàëÿøå êîðîíàòà íà âîäà÷. Ñìÿòàøå äà ÿ ïðåõâúðëè íà îíçè, êîéòî ÿ íîñåøå ïðåç 1958 ãîäèíà.
- Êàêâî ùå êàæåø, Øåô Áèë? Ãëàñóâàìå ëè?
- Ïðåäè äà ãëàñóâàìå - êàçà Áèë - ï-ï-ïèòàì äàëè âñè÷êè ðàçáèðàò çà êàêâî ñòàâà äóìà. Òè ìàé ùåøå äà êàçâàø íåùî, Áåâ.
Òÿ ïîêëàòè ãëàâà.
- Äîáðå. Ñïîðåä ìåí âú-ú-ïðîñúò å äàëè äà îñòàíåì è äà ñå áèåì, èëè äà çàðåæåì âñè÷êî. Êîé èñêà äà îñòàíåì?
Ìîæå áè öåëè ïåò ñåêóíäè íèêîé íå ïîìðúäíà è Áèë ñè ïðèïîìíè êàê ïîíÿêîãà íà òúðãîâåòå öåíàòà èçâåäíúæ îòñêà÷à äî íåáåñàòà è ïîðàçåíèòå êîíêóðåíòè áóêâàëíî ñå âêàìåíÿâàò; íå ñìåÿò äà ñå ïî÷åøàò èëè äà ïðîãîíÿò ìóõà îò íîñà ñè - òîêó-âèæ íÿêîé ñìåòíàë æåñòà çà íàääàâàíå ñ îùå ïåò èëè äâàéñåò è ïåò áîíà.
Ñïîìíè ñè çà Äæîðäæè - Äæîðäæè, êîéòî íå ïðå÷åøå íèêîìó, êîéòî ñàìî èñêàøå äà èçëåçå ñëåä öÿëà ñåäìèöà äîìàøíà ñêóêà, Äæîðäæè ñ ãðåéíàëî ëèöå, ñòèñíàë â åäíàòà ðúêà êíèæíîòî êîðàá÷å, äîêàòî çàêîï÷àâà æúëòèÿ äúæäîáðàí ñ äðóãàòà, Äæîðäæè, êîéòî ìó áëàãîäàðè... ïîñëå èçâåäíúæ ñå íàâåæäà è öåëóâà ãîðåùàòà, òðåñêàâà áóçà íà Áèë: Áëàãîäàðÿ òè, Áèë. Êîðàá÷åòî å ÷óäåñíî.
Óñåòè êàê â ãúðäèòå ìó ñå íàäèãà íÿêîãàøíàòà ÿðîñò, àëà ñåãà áåøå âúçðàñòåí è âèæäàøå íåùàòà ïî-øèðîêî. Íå ñòàâàøå äóìà ñàìî çà Äæîðäæè. Èç ãëàâàòà ìó ñå íèæåøå óæàñÿâàùà âúðâîëèöà îò èìåíà: Áåòè Ðèïñúì, çàëåïíàëà â ñìðàçåíàòà êàë, ×åðèë Ëàìîíèêà, èçâàäåíà îò âîäèòå íà Êåíäúñêèã, Ìàòþ Êëåìúíòñ, ãðàáíàò îò äåòñêîòî ñè âåëîñèïåä÷å, äåâåòãîäèøíàòà Âåðîíèêà Ãðîãàí, íàìåðåíà â êàíàëèçàöèÿòà, è âñè÷êè îñòàíàëè, è Áîã çíàå êîëêî îò áåçñëåäíî èç÷åçíàëèòå.
Áàâíî âäèãíà ðúêà è êàçà:
- Òî òðÿáâà äà áúäå óáèòî. Íåêà òîçè ïúò ãî óáèåì íàèñòèíà.
Çà ìèã ðúêàòà ìó óâèñíà ñàìîòíî âúâ âúçäóõà, êàòî ðúêàòà íà åäèíñòâåíîòî äåòå, êîåòî çíàå îòãîâîðà è öåëèÿò êëàñ ãî ìðàçè. Ïîñëå Ðè÷è âúçäúõíà, âäèãíà ðúêà è ïðîìúëâè:
- Ìàéíàòà ìó. Íå ìîæå äà å ïî-ñòðàøíî îò èíòåðâþòî ñ Îçè Îñáúðí.
Áåâúðëè âäèãíà ðúêà. Îòíîâî ñå áå èç÷åðâèëà, ñàìî ÷å íà ÿðêè ïåòíà ïî ñêóëèòå. Èçãëåæäàøå íåâåðîÿòíî âúîäóøåâåíà è â ñúùîòî âðåìå èçïëàøåíà äî ñìúðò.
Ìàéê âäèãíà ðúêà.
È Áåí.
Åäè Êàñïáðàê ñå áåøå ïðèòèñíàë êúì îáëåãàëêàòà íà ñòîëà, ñÿêàø èñêàøå äà ïîòúíå â íåÿ è äà èç÷åçíå. Ñëàáè÷êîòî ìó, êðåõêî ëèöå èçðàçÿâàøå íåïîíîñèì ñòðàõ, äîêàòî ñå îçúðòàøå íàäÿñíî, ïîñëå íàëÿâî è íàêðàÿ íàïðåä, êúì Áèë. Çà ìèã Áèë áå óâåðåí, ÷å òîé ïðîñòî ùå áëúñíå ñòîëà è ùå õóêíå íàâúí, áåç äà ïîãëåæäà íàçàä. Ïîñëå Åäè âäèãíà äÿñíàòà ñè ðúêà è ñãðàá÷è èíõàëàòîðà ñ ëÿâàòà.
- Âúðõà ñè, Åäñ - êàçà Ðè÷è. - Õà íà áàñ, ÷å òîÿ ïúò ùå ïàäíàò ãîëåìè õèëêè.
- Áèáèï, Ðè÷è - íåìîùíî îòâúðíà Åäè.


6.
Íåóäà÷íèöèòå ïîëó÷àâàò äåñåðò

- Å, êàêâà òè å èäåÿòà, Ìàéê? - çàïèòà Áèë.
Ïðåäè ìàëêî ðàçãîâîðúò èì áåøå ïðåêúñíàò îò Ðîçà, êîÿòî äîíåñå çà äåñåðò êóðàáèéêè ñ êúñìåò÷åòà. Òÿ ó÷òèâî ñå íàïðàâè, ÷å íå çàáåëÿçâà øåñòòå âäèãíàòè ðúöå. Ãîñòèòå ïîáúðçàõà äà ãè ñâàëÿò è ìúë÷àõà äî èçëèçàíåòî íà óïðàâèòåëêàòà.
- Ìíîãî ïðîñòà - êàçà Ìàéê, - íî ìîæå äà ñå îêàæå àäñêè ðèñêîâàíà.
- Èçïëþé êàìú÷åòî - ïîäêàíè ãî Ðè÷è.
- Ìèñëÿ, ÷å çà äíåñ òðÿáâà äà ñå ðàçäåëèì. Âñåêè îò íàñ äà ñå âúðíå êúì îíîâà êúò÷å îò Äåðè, êîåòî ñè ñïîìíÿ íàé-äîáðå... ñ èçêëþ÷åíèå íà Ïóùèíàêà, èñêàì äà êàæà. Ñïîðåä ìåí, òàì íå áèâà äà õîäèì... çàñåãà. Àêî èñêàòå, ïðèåìåòå ãî êàòî ïåøåõîäíà åêñêóðçèÿ.
- Êàêâà å öåëòà, Ìàéê? - çàïèòà Áåí.
- Íå ñúì ìíîãî ñèãóðåí. Òðÿáâà äà ðàçáåðåòå, ÷å êàðàì ïî÷òè èçöÿëî íà èíòóèöèÿ...
- Íî ìåëîäèÿòà çâó÷è äîáðå è ñòàâà çà òàíöè - ïîäõâúðëè Ðè÷è.
Äðóãèòå ñå óñìèõíàõà. Ìàéê ñàìî êèìíà.
- Ìîæå è òàêà äà ñå êàæå. Äåéñòâèÿòà ïî èíòóèöèÿ íàèñòèíà ñà êàòî äà ïîäáèðàø ìåëîäèÿ çà òàíöè. Çà âúçðàñòíèòå å òðóäíî äà é ñå äîâåðÿò è òî÷íî çàòîâà ñìÿòàì, ÷å ùå å íàé-ïðàâèëíî äà ðàç÷èòàìå íà íåÿ. Â êðàÿ íà êðàèùàòà, õëàïåòàòà äåéñòâóâàò ïî èíòóèöèÿ â îñåìäåñåò íà ñòî îò ñëó÷àèòå, äîêàòî íàâúðøàò ÷åòèðèíàéñåò ãîäèíè.
- Çíà÷è ïðåäëàãàø ïàê äà ñå âæèâååì â îáñòàíîâêàòà - êàçà Åäè.
- Íàâÿðíî. Âúâ âñåêè ñëó÷àé, òîâà ìè å èäåÿòà. Àêî íå ñå ñåòèòå çà îïðåäåëåíî ìÿñòî, ïðîñòî òðúãíåòå íàêúäåòî âè âèäÿò î÷èòå. Äîâå÷åðà ùå ñå ñðåùíåì â áèáëèîòåêàòà äà îáñúäèì êàêâîòî å ñòàíàëî.
- Àêî èçîáùî ñòàíå íåùî - ïîä÷åðòà Áåí.
- Î, ìèñëÿ, ÷å ùå ñòàíàò ìíîãî íåùà.
- Êàêâè? - çàïèòà Áèë.
Ìàéê ïîêëàòè ãëàâà.
- Íÿìàì ïðåäñòàâà. Ìèñëÿ, ÷å ñëó÷êèòå íàé-âåðîÿòíî ùå áúäàò íåïðèÿòíè. Ìèñëÿ äîðè, ÷å äîâå÷åðà íÿêîé îò íàñ ìîæå è äà íå äîéäå â áèáëèîòåêàòà. Íÿìàì îñíîâàíèÿ çà ïîäîáíî ïðåäïîëîæåíèå... îñâåí èíòóèöèÿòà.
Âñè÷êè ìúë÷àõà.
- Çàùî äà âúðâèì ñàìè? - çàïèòà íàé-ñåòíå Áåâúðëè. - Ùîì ùå ãî ïðàâèì çàåäíî, çàùî èñêàø äà ïî÷íåì ñàìè, Ìàéê? Îñîáåíî ïúê, àêî ðèñêúò íàèñòèíà ñå îêàæå òîëêîâà ãîëÿì, êîëêîòî ïðåäïîëàãàø.
- Ìèñëÿ, ÷å ìîãà äà òè îòãîâîðÿ - îáàäè ñå Áèë.
- Ãîâîðè, Áèë - ïîäêàíè ãî Ìàéê.
- Çà âñåêè îò íàñ íåùàòà ñà çàïî÷íàëè íàñàìå - êàçà Áèë. - Íå ñè ñïîìíÿì âñè÷êî - çàñåãà - íî ïîíå òîâà ïîìíÿ ñúñ ñèãóðíîñò. Êîãàòî ñíèìêàòà ñå ðàçäâèæè â ñòàÿòà íà Äæîðäæ. Êîãàòî Áåí ñðåùíà ìóìèÿòà. Êîãàòî Åäè âèäÿ ïðîêàæåíèÿ ïîä âåðàíäàòà íà Íèéáúëò ñòðèéò. Êîãàòî Ìàéê íàìåðè êðúâ ïî òðåâàòà êðàé Êàíàëà â Áàñè ïàðê. È ïòèöàòà... èìàøå íÿêàêâà ïòèöà, íàëè, Ìàéê?
Ìàéê ìðà÷íî êèìíà.
- Ãîëÿìà ïòèöà.
- Äà, ñàìî ÷å íå ÷àê òîëêîâà âåñåëà, êîëêîòî îíàÿ îò ïðåäàâàíåòî "Ñåçàì ñòðèéò".
Ðè÷è ñå ðàçêèñêà èñòåðè÷íî.
- Äæåéìñ Áðàóí Ïóñêà Åäíà Ïî-ßêè÷êà, à Äåðè ìó îòãîâàðÿ ñ ìåñòåí âàðèàíò! Ëåëå, äå÷èöà, ãîëÿìà ðàáîòà ëè ñìå, èëè îùå ïî-ãîëÿìà?
- Áèáèï, Ðè÷è - êàçà Ìàéê è Ðè÷è ìëúêíà.
- Çà òåá áÿõà ãëàñîâåòå è êðúâòà îò êàíàëèçàöèÿòà - îáúðíà ñå Áèë êúì Áåâúðëè. - À çà Ðè÷è...
Èçâåäíúæ òîé ìëúêíà ñìàÿíî.
- Àç òðÿáâà äà ñúì èçêëþ÷åíèåòî, êîåòî ïîòâúðæäàâà ïðàâèëîòî, Øåô Áèë - êàçà Ðè÷è. - Ïðåç îíîâà ëÿòî çà ïðúâ ïúò ñå ñáëúñêàõ ñ íåùî ñòðàííî... íàèñòèíà ñòðàííî, èìàì ïðåäâèä... â ñòàÿòà íà Äæîðäæ. Êîãàòî äâàìàòà ñ òåá îòèäîõìå ó âàñ è âçåõìå äà ðàçãëåæäàìå àëáóìà. Ñíèìêàòà íà Ñåíòúð ñòðèéò ñå ðàçäâèæè. Ïîìíèø ëè?
- Äà - êàçà Áèë. - Íî ñèãóðåí ëè ñè, ÷å ïðåäè òîâà íå å èìàëî íèùî, Ðè÷è? Ñúâñåì íèùî?
- Àç... - Íåùî òðåïíà â î÷èòå íà Ðè÷è è òîé áàâíî ïðîäúëæè: - Å, âåäíúæ êîìïàíèÿòà íà Õåíðè ìå ïîäãîíè - îùå ïðåäè âàêàíöèÿòà - è óñïÿõ äà ñå èçìúêíà ïðåç äåòñêèÿ ùàíä íà óíèâåðìàãà. Ïîñëå ñåäíàõ íà åäíà ïåéêà â ãðàäèíêàòà ïðåä Ãðàäñêèÿ öåíòúð è ìè ñå ñòîðè, ÷å âèæäàì... íå, ïðîñòî ãî ñúíóâàõ.
- Êàêâî áåøå? - çàïèòà Áåâúðëè.
- Íèùî - ðÿçêî îòâúðíà Ðè÷è. - Ñúí. Íàèñòèíà áåøå ñúí. - Òîé ñå îçúðíà êúì Ìàéê. - Îáà÷å çà ðàçõîäêàòà ñúì ñúãëàñåí. È áåç òîâà íÿìàì êàêâî äà ïðàâÿ äî äîâå÷åðà. Èçãëåäè îò ðîäíèÿ ãðàä.
- Çíà÷è ñå ðàçáðàõìå? - çàïèòà Áèë.
Âñè÷êè êèìíàõà.
- È ñå ñúáèðàìå â áèáëèîòåêàòà äîâå÷åðà... ïî êîå âðåìå ïðåäëàãàø, Ìàéê?
- Â ñåäåì. Êîéòî çàêúñíåå, äà ïîçâúíè. Äî íà÷àëîòî íà ëÿòíàòà âàêàíöèÿ áèáëèîòåêàòà ñå çàòâàðÿ â ñåäåì ïðåç äåëíè÷íèòå äíè.
- Çíà÷è â ñåäåì - êàçà Áèë è çàìèñëåíî îãëåäà îñòàíàëèòå. - Ïàçåòå ñå. Ïîìíåòå, ÷å âñúùíîñò íÿìàìå ïðåäñòàâà ñ êàêâî ñå íà-íà-íàåìàìå. Òðúãâàòå íà ðàçóçíàâàíå. Àêî ñëó÷àéíî âèäèòå íåùî, íå âëèçàéòå â ñõâàòêà. Áÿãàéòå.
- Ëþáîâíèê ñúì, à íå áîåö - äîáàâè Ðè÷è ñ ìå÷òàòåëíèÿ Ãëàñ íà Ìàéêúë Äæåêñúí.
- Å, ùîì ùå âúðâèì, äà íå ñå òóòêàìå - êàçà Áåí. Â ëÿâîòî úãúë÷å íà óñòíèòå ìó ïîòðåïíà ëåêà óñìèâêà. - Îáà÷å äà ïóêíà, àêî çíàì â ìîìåíòà êúäå ùå îòèäà, ùîì Ïóùèíàêà å èçêëþ÷åí. Òîâà ìè áåøå íàé-ãîëÿìàòà ðàäîñò - äà õîäèì çàåäíî òàì, äîëó. - Ïîãëåäúò ìó ñå ñòðåëíà êúì Áåâúðëè, çàäúðæà ñå çà ìèã è îòñêî÷è íàñòðàíè. - Íå ñå ñåùàì äà ñúì äúðæàë îñîáåíî íà íÿêîå äðóãî ìÿñòî. Ïðîñòî ùå ïîñêèòàì äâà-òðè ÷àñà, ùå ïîçÿïàì ñãðàäèòå è ùå ñè íàìîêðÿ êðàêàòà.
- Ùå íàìåðèø êúäå äà îòèäåø, Êàìàðà - êàçà Ðè÷è. - Íàìåðè íÿêîå îò âåõòèòå ìàãàçèí÷åòà è ñå íàïëþñêàé äî ïðúñâàíå.
Áåí ñå ðàçñìÿ.
- Îòäàâíà çàãóáèõ òîÿ òàëàíò. Òàêà ñå íàÿäîõ, ÷å ùå òðÿáâà äà ìå òúðêàëÿòå äî èçõîäà.
- Äîáðå, àç ñúì ãîòîâ - êàçà Åäè.
- Ñåêóíäè÷êà! - âèêíà Áåâúðëè, äîêàòî îñòàíàëèòå ñå íàäèãàõà îò ìåñòàòà. - Êóðàáèéêèòå ñ êúñìåò÷åòà! Íå ãè çàáðàâÿéòå!
- ×óäî ãîëÿìî - ïðîìúðìîðè Ðè÷è. - Ïðåäñòàâÿì ñè ìîåòî. ÑÊÎÐÎ ÙÅ ÁÚÄÅÒÅ ÑÄÚÂÊÀÍ ÎÒ ÃÐÀÌÀÄÍÎ ×ÓÄÎÂÈÙÅ. ÆÅËÀÅÌ ÂÈ ÏÐÈßÒÅÍ ÄÅÍ.
Ðàçñìÿõà ñå. Ìàéê ïîäíåñå ïàíè÷êàòà ñ êóðàáèéêè íà Ðè÷è, êîéòî ñè âçå è ÿ ïîäàäå ïî-íàòàòúê. Áèë çàáåëÿçà, ÷å íèêîé íå îòâîðè ñâîÿòà êóðàáèéêà, ïðåäè ïàíè÷êàòà äà îáèêîëè âñè÷êè; ïðîñòî ñåäÿõà, à ìàëêèòå òîï÷åñòè ñëàäêèøè ëåæàõà íà ìàñàòà îòïðåä èëè â äëàíèòå èì. Êîãàòî óñìèõíàòàòà Áåâúðëè âçå ïîñëåäíàòà, Áèë óñåòè êàê â ãúðëîòî ìó íàïèðà âèê: Íå! Íå ãî ïðàâåòå, íå áèâà, âúðíåòå ãè, íå îòâàðÿéòå!
Íî áåøå êúñíî. Áåâúðëè áå ðàç÷óïèëà êóðàáèéêàòà, Áåí ñå êàíåøå äà ñòîðè ñúùîòî, Åäè ñå ìú÷åøå äà ñðåæå ñâîÿòà ñ ðúáà íà âèëèöàòà è ìèã ïðåäè óñìèâêàòà íà Áåâúðëè äà ñå ïðåâúðíå â ãðèìàñà íà óæàñ, Áèë óñïÿ äà ïîìèñëè: Çíàåõìå, ðàçáðàõìå îòíÿêúäå, çàùîòî íèêîé íå çàõàïà êóðàáèéêàòà. Òîâà áåøå íàé-íîðìàëíèÿò æåñò, íî íèêîé íå ãî ñòîðè. Íÿêàêâà ÷àñòèöà îò íàñ âñå îùå ïîìíè... âñè÷êî.
È òîâà ïîäñúçíàòåëíî ïîçíàíèå áå íàé-óæàñÿâàùîòî îòêðèòèå çà äåíÿ; äîðè íàé-êðàñíîðå÷èâèòå ñëîâà íà Ìàéê íå áèõà èì äîêàçàëè ïî-óáåäèòåëíî, ÷å Òî ãè å áåëÿçàëî äúëáîêî è òðàéíî... ñ áåëåçè, íåèçëè÷åíè è äî äíåñ.
Íàä êóðàáèéêàòà íà Áåâúðëè áëèêíà êðúâ êàòî îò ñðÿçàíà àðòåðèÿ. Àëåíîòî ôîíòàí÷å îïðúñêà ðúêàòà é, ïîêàïà âúðõó áÿëàòà ïîêðèâêà, ïîïè íà ÿðêî ÷åðâåíî ïåòíî è ïëúçíà íàîêîëî ðîçîâè ïèïàëà.
Åäè Êàñïáðàê íàäàäå çàäàâåí âèê è ñ îòâðàùåíèå ñå îòáëúñíà îò ìàñàòà, ðàçìàõâàéêè òîëêîâà ñòðåñíàòî ðúöå è êðàêà, ÷å åäâà íå ïðåêàòóðè ñòîëà. Îò êóðàáèéêàòà ìó ñå èçìúêâàøå êàòî îò ïàøêóë ãðàìàäíà áóáîëå÷êà ñ ãðîçíà, æúëòîêàôÿâà õèòèíîâà áðîíÿ. Îáñèäèàíîâèòå é î÷è ñëÿïî ñå âçèðàõà íàïðåä. Êîãàòî ñêî÷è âúðõó ÷èíèÿòà íà Åäè, îò ãúðáà é ñå ïîñèïàõà òðîøèöè - Áèë ÿñíî ÷ó òèõîòî èì øóìîëåíå è òîçè çâóê èçïúëíè ñ êîøìàðè ñúíèùàòà ìó, êîãàòî ïîëåãíà äà äðåìíå ñúùèÿ ñëåäîáåä. Ùîì ñå îçîâà íà ñâîáîäà, áóáîëå÷êàòà ñáðà çàäíè êðà÷êà, ðàçòúðêà ãè ñúñ ñóõî áðúì÷åíå è Áèë îñúçíà, ÷å òîâà òðÿáâà äà å íÿêàêúâ óæàñíî óðîäëèâ ùóðåö. Íàñåêîìîòî ïðîëàçè äî ðúáà íà ÷èíèÿòà è òóïíà ïî ãðúá âúðõó ïîêðèâêàòà.
- Î, Ãîñïîäè! - åäâà èçïúøêà Ðè÷è. - Î, Ãîñïîäè, Øåô Áèë, òîâà å îêî, ìèëè Áîæå, òîâà å îêî, ìàìêà ìó, îêî...
Áèë ðÿçêî âðúòíà ãëàâà è âèäÿ êàê Ðè÷è ñå âçèðà â êóðàáèéêàòà ñè, îçúáåí îò ïîãíóñà. ×àñò îò ëúñêàâàòà êîðè÷êà íà ñëàäêèøà áå ïàäíàëà âúðõó ìàñàòà è îò äóïêàòà ãëåäàøå èçöúêëåíî ÷îâåøêî îêî. Ïî áëåäîêàôÿâèÿ èðèñ è ðîãîâèöàòà èìàøå ïîëåïíàëè òðîõè.
Áåí çàõâúðëè ñâîÿòà êóðàáèéêà - íå öåëåíàñî÷åíî, à ñ òðåñêàâèÿ æåñò íà ÷îâåê, êîéòî íåíàäåéíî ñå ñáëúñêâà ñ îòâðàòèòåëíà èçíåíàäà. Äîêàòî ñëàäêèøúò ñå òúðêàëÿøå ïî ìàñàòà, Áèë çúðíà âúòðå äâà èçêúðòåíè çúáà, ïîòúìíåëè îò ñïå÷åíà êðúâ. Ïîòðàêâàõà êàòî ñåìåíà â ñóõà êðàòóíà.
Îòíîâî ïîãëåäíà Áåâúðëè è âèäÿ, ÷å òÿ ñè ïîåìà äúõ çà ïèñúê. Áåøå âïåðèëà î÷è â íàñåêîìîòî, êîåòî áå èçïúëçÿëî îò êóðàáèéêàòà íà Åäè è ñåãà ëåæåøå ïî ãðúá âúðõó ïîêðèâêàòà, ïîòðåïâàéêè áåçñèëíî ñ êðà÷åòà.
Áèë ïðèñòúïè êúì äåéñòâèå. Íå ìèñëåøå, ñàìî ðåàãèðàøå. Èíòóèöèÿ, ìèíà ìó ïðåç óìà, äîêàòî ñå õâúðëÿøå íàïðåä è ïðèòèñêàøå ñ äëàí óñòàòà íà Áåâúðëè, ïðåäè äà å èçïèùÿëà. Åòî, ÷å äåéñòâóâàì ïî èíòóèöèÿ. Ìàéê òðÿáâà äà ñå ãîðäåå ñ ìåí.
Âìåñòî ïèñúê, îò óñòàòà íà Áåâúðëè èçëåòÿ ñàìî çàäàâåíî: Ìììììôô!
Åäè èçäàâàøå ïîçíàòèòå ñâèñòÿùè õðèïîâå. Áèë ðåøè, ÷å íÿìà ñòðàøíî, åäíî ïî-ÿêî ïðúñêàíå ñ äðîáîñìóêà÷êàòà ùåøå äà ãî îïðàâè. Ùå ìó ìèíå êàòî íà êó÷å, êàêòî áè êàçàë Ôðåäè Ôàéúðñòîóí, è Áèë ñå çà÷óäè - íå çà ïðúâ ïúò - çàùî íà ÷îâåê ìó õðóìâàò òîëêîâà èäèîòñêè ìèñëè â íàé-òåæêèòå ìîìåíòè.
Ñâèðåïî îãëåäà îñòàíàëèòå è îò óñòàòà ìó èçëåòÿõà äóìè îò îíîâà äàëå÷íî ëÿòî - íåâåðîÿòíî àðõàè÷íè, àëà â ñúùîòî âðåìå ïîðàçèòåëíî óìåñòíè:
- Ìëúê è òðàéêî! Âñè÷êè! Ãúê äà íå ÷óâàì! Ìëúê è òðàéêî!
Ðè÷ ïëúçíà äëàí ïî óñòíèòå ñè. Ëèöåòî íà Ìàéê áå ñòàíàëî ìðúñíîñèâî, íî òîé íàìåðè ñèëè äà êèìíå. Âñè÷êè ñå îòäðúïíàõà îò ìàñàòà. Áèë íå áå ðàç÷óïèë êóðàáèéêàòà ñè, íî ñåãà âèäÿ êàê äâåòå ïîëîâèíêè ïîìðúäâàò áàâíî - íàïúí è îòïóñêàíå, íàïúí è îòïóñêàíå - äîêàòî ëè÷íèÿò ìó ïîäàðúê ñå ìú÷è äà èçëåçå.
- Ììììììôô! - èçïúøêà îòíîâî Áåâúðëè, ãúäåëè÷êàéêè äëàíòà ìó ñ äúõà ñè.
- Ìëúê è òðàéêî, Áåâ - êàçà òîé è îòäðúïíà ðúêà.
Î÷èòå ñÿêàø áÿõà èçïúëíèëè ïîëîâèíàòà é ëèöå. Óñòíèòå é òðåïåðåõà.
- Áèë... Áèë, âèäÿ ëè?
Òÿ ïàê ïëúçíà ïîãëåä êúì ìàñàòà è ñå çàãëåäà â ùóðåöà. Íàñåêîìîòî ÿâíî óìèðàøå. Ôàñåòú÷íèòå ìó î÷è ãëåäàõà Áåâúðëè è ñëåä ìèã òÿ çàïî÷íà äà ñòåíå.
- Ïðå-ïðå-ïðåñòàíè - ñâèðåïî çàïîâÿäà Áèë. - Âúðíè ñå íà ìàñàòà.
- Íå ìîãà, Áèëè, íå ìîãà äà ïðèñòúïÿ äî òîâà ñúùå...
- Ìîæåø! Ò-òðÿáâà äà ìîæåø! - Èççàä ìúíèñòåíàòà çàâåñà äîëåòÿõà áúðçè, ëåêè ñòúïêè ïî êîðèäîðà. Áèë ñå çàâúðòÿ. - Âñè÷êè! Âðúùàéòå ñå íà ìàñàòà! Ãîâîðåòå! Äðúæòå ñå íîðìàëíî!
Áåâúðëè ãî èçãëåäà óìîëèòåëíî, íî Áèë ïîêëàòè ãëàâà. Ïîñëå ñåäíà íà ñòîëà è ãî ïðèäúðïà êúì ìàñàòà, êàòî ñå ìú÷åøå äà íå ãëåäà êóðàáèéêàòà. Òÿ ñå èçäóâàøå êàòî íÿêàêúâ íåâúîáðàçèì ãíîåí öèðåé. È ïðîäúëæàâàøå áàâíî äà ïóëñèðà. À ìîæåõ äà ÿ çàõàïÿ, áåçñèëíî ïîìèñëè òîé.
Åäè ïàê ëàïíà èíõàëàòîðà è ëå÷åáíàòà ìúãëà ïëúçíà â äðîáîâåòå ìó ñ òúíè÷êî ñúñêàíå.
- È ñïîðåä òåá êîé ùå ñïå÷åëè êóïàòà? - îáúðíà ñå Áèë êúì Ìàéê ñ èäèîòñêà óñìèâêà.
Òî÷íî â òîçè ìèã Ðîçà èçíèêíà èççàä çàâåñàòà è ãè îãëåäà ñ ó÷òèâî íåäîóìåíèå. Ñ êðàé÷åöà íà îêîòî ñè Áèë çàáåëÿçà, ÷å Áåâúðëè å ñåäíàëà. Áðàâî, ìîìè÷å, ïîìèñëè òîé.
- "×èêàãñêèòå ìå÷êè" èçãëåæäàò âúâ ôîðìà - êàçà Ìàéê.
- Íàðåä ëè å âñè÷êî? - çàïèòà Ðîçà.
- À-àáñîëþòíî - êàçà Áèë è ïîñî÷è ñ ïàëåö êúì Åäè. - Íàøèÿò ïðèÿòåë èìàøå ïðèñòúï íà àñòìà. Âçå ñè ëåêàðñòâîòî. Âå÷å å ïî-äîáðå.
Ðîçà çàãðèæåíî ñå âçðÿ â Åäè.
- Îïðàâÿì ñå - èçõúõðè òîé.
- Èñêàòå ëè äà ðàçòðåáÿ?
- Ñëåä ìúíè÷êî - îòâúðíà Ìàéê ñ øèðîêà ôàëøèâà óñìèâêà.
- Âêóñíî ëè áåøå?
Òÿ îòíîâî ïëúçíà ïîãëåä ïî ìàñàòà. Íàä áåçäúííîòî ñïîêîéñòâèå â î÷èòå é ïîòðåïâàøå ëåêà òðåâîãà. Íå çàáåëÿçà ùóðåöà, îêîòî, çúáèòå è ñòðàííî ïóëñèðàùàòà êóðàáèéêà íà Áèë. Íå âèäÿ è êúðâàâîòî ïåòíî íà ïîêðèâêàòà.
- Âñè÷êî áåøå ìíîãî âêóñíî - êàçà Áåâúðëè è ñå óñìèõíà äàëå÷ ïî-åñòåñòâåíî îò Áèë è Ìàéê. Òàçè óñìèâêà êàòî ÷å óñïîêîè Ðîçà, óáåäè ÿ, ÷å è äà å èìàëî íåùî íåðåäíî, íå å âèíîâíà íèòî òÿ, íèòî êóõíÿòà. Ìúæêî ìîìè÷å, ïîìèñëè Áèë.
- À êúñìåòèòå êàê áÿõà? - çàïèòà Ðîçà.
- Àìè... íå çíàì çà äðóãèòå - êàçà Ðè÷è, - íî ìîÿò ìè íàïúëíè îêîòî.
Áèë ÷ó òèõè÷êî ñêúðöàíå. Ñâåäå î÷è è âèäÿ, ÷å îò êóðàáèéêàòà ìó ñå ïîäàâà ÷ëåíåñòî êðà÷å. Äðàñêàøå ïî ÷èíèÿòà.
À ìîæåõ äà ÿ çàõàïÿ, îòíîâî ïîìèñëè òîé, íî ñå íàñèëè äà èçðå÷å ñ óñìèâêà:
- ×óäåñíè êúñìåòè.
Ðè÷è ãëåäàøå ÷èíèÿòà íà Áèë. Îò íàòðîøåíèòå îñòàíêè íà êóðàáèéêàòà áàâíî èçïúëçÿâàøå ãðàìàäíà ñèâî-÷åðíà ìóõà. Áðúì÷åøå ãëóõî, íåìîùíî. Ïî ïîêðèâêàòà ñå ñòè÷àøå æúëòåíèêàâà ãíîé. Íàîêîëî ñå ðàçíåñå ìèðèñ - òåæêàòà ñëàäíèêàâà âîíÿ íà âúçïàëåíà ðàíà.
- Å, ùîì íå æåëàåòå íèùî çà ìîìåíòà...
- Çàñåãà íå - êàçà Áåí. - ×óäåñåí îáÿä. Ïðîñòî... ïðîñòî íåîáèêíîâåí.
- Òîãàâà íÿìà äà âè äîñàæäàì - êàçà òÿ è ñå ïðîìúêíà ïðåç çàâåñàòà.
Ìúíèñòàòà îùå ñå ëþøêàõà, êîãàòî âñè÷êè îòñêî÷èõà îò ìàñàòà.
- Êàêâî å òîâà? - äðåçãàâî çàïèòà Áåí, ãëåäàéêè ÷èíèÿòà íà Áèë.
- Ìóõà - îáÿñíè Áèë. - Ìóõà-ìóòàíò. Äúëæà ÿ íà åäèí ïèñàòåë, ìèñëÿ, ÷å ñå êàçâàøå Æîðæ Ëàíæåëààí. Íàïèñàë å ðàçêàçà "Ìóõàòà". Èìàøå è ôèëì ïî íåãî - äîñòà ñëàá ôèëì. Íî ðàçêàçúò ìå ñêàïà îò ñòðàõ. Âå÷å íÿìà ñúìíåíèå - Òî ïàê ïîäõâàùà ñòàðèòå íîìåðà. Íàïîñëåäúê ÷åñòî ñè ìèñëÿ çà òàÿ èñòîðèÿ ñ ìóõàòà, çàùîòî ñå êàíÿ äà íàïèøà ïîäîáåí ðîìàí. Ñìÿòàì äà ãî îçàãëàâÿ "Êðàéïúòíè áóáîëå÷êè". Çíàì, ÷å çâó÷è ì-ìàëêî ãëóïàâî, îáà÷å...
- Èçâèíÿâàéòå - çàìàÿíî èçðå÷å Áåâúðëè. - Ìèñëÿ, ÷å ùå ïîâúðíà.
È ïðåäè íÿêîé äà ñå èçïðàâè, òÿ èçòè÷à íàâúí.
Áèë òðúñíà ñàëôåòêàòà ñè è çàêðè ìóõàòà ñ ðàçìåðèòå íà ìàëêà ëÿñòîâè÷êà. Èçîáùî íå áè ìîãëà äà ñå ïîáåðå â òîëêîâà äðåáíà êóðàáèéêà... íî òî÷íî îòòàì áå èçëÿçëà. Ìóõàòà èçáðúì÷à âåäíúæ-äâàæ ïîä ñàëôåòêàòà è çàìëúêíà.
- Èñóñå! - áåçñèëíî ïðîìúëâè Åäè.
- Äà ñå ïðúæäîñâàìå ÷àñ ïî-ñêîðî - êàçà Ìàéê. - Ùå èç÷àêàìå Áåâ âúâ ôîàéåòî.
Äîêàòî ñòîÿõà êðàé êàñàòà, Áåâúðëè èçëåçå îò äàìñêàòà òîàëåòíà. Èçãëåæäàøå áëåäà, íî ïî-ñïîêîéíà. Ìàéê ïëàòè ñìåòêàòà, öåëóíà Ðîçà ïî áóçàòà è âñè÷êè èçëÿçîõà â äúæäîâíèÿ ñëåäîáåä.
- Íÿêîé äà å ðàçìèñëèë? - çàïèòà Ìàéê.
- Ñòðóâà ìè ñå, ÷å íå - êàçà Áåí.
- Íå - êèìíà Åäè.
- Îòäå ó ìåíå ìèñúë? - óõèëè ñå Ðè÷è.
Áèë ïîêëàòè ãëàâà è ïîãëåäíà Áåâúðëè.
- Îñòàâàì - êàçà òÿ. - Áèë, çàùî òâúðäèø, ÷å Òî ïàê ïîäõâàùà ñòàðèòå íîìåðà?
- Êàíåõ ñå äà ïèøà ðîìàí çà áóáîëå÷êè - îáÿñíè òîé. - Îíçè ðàçêàç íà Ëàíæåëààí ñå å âòúêàë â ìèñëèòå ìè. Çàòîâà âèäÿõ ìóõà. À ïðè òåá èìàøå êðúâ, Áåâúðëè. Çàùî ñè ìèñëèëà çà êðúâ?
- Íàâÿðíî çàðàäè êðúâòà îò êàíàëà - âåäíàãà îòãîâîðè Áåâúðëè. - Êðúâòà, êîÿòî áëèêíà îò ìèâêàòà â ñòàðèÿ àïàðòàìåíò, êîãàòî áÿõ íà åäèíàéñåò ãîäèíè.
Íî íàèñòèíà ëè áå òàêà? Ñàìà íå ñè âÿðâàøå. Çàùîòî êîãàòî òîïëàòà ñòðóéêà îáëÿ ïðúñòèòå é, íàé-íàïðåä ñå áå ñåòèëà çà êúðâàâèòå îòïå÷àòúöè îò ïîðÿçàíèÿ ñè êðàê. Òîì. È
(Áåâè ïîíÿêîãà ìíîãî ñå òðåâîæà)
áàùà é.
- È ïðè òåá èìàøå áóáîëå÷êà - îáúðíà ñå Áèë êúì Åäè. - Çàùî?
- Íå ïðîñòî áóáîëå÷êà - óòî÷íè Åäè. - Ùóðåö. Èìàìå ùóðöè â ìàçåòî. Êúùà çà äâåñòà õèëÿäè äîëàðà, à ïúê íå ìîæåì äà ñå îòúðâåì îò íÿêàêâè ñè ùóðöè. Íîùåì íè äîêàðâàò äî ïîëóäà. Äâà äíè ïðåäè îáàæäàíåòî íà Ìàéê ñúíóâàõ óæàñåí êîøìàð. ×å ñå ñúáóæäàì è ëåãëîòî ìè å ïúëíî ñ ùóðöè. Ìú÷åõ ñå äà ãè ïðîãîíÿ ñ èíõàëàòîðà, íî êàòî ãî ñòèñêàõ, òîé ñàìî ïðàùåøå. Òî÷íî ïðåäè äà ñå ñúáóäÿ íàèñòèíà, ðàçáðàõ, ÷å è òîé å ïúëåí ñ ùóðöè.
- Óïðàâèòåëêàòà íå âèäÿ íèùî - êàçà Áåí è ñå îáúðíà êúì Áåâúðëè. - Êàêòî òâîèòå ðîäèòåëè íå âèæäàõà êðúâòà îò êàíàëà, ìàêàð ÷å áåøå íàâñÿêúäå.
- Äà - êàçà òÿ.
Ñòîÿõà è ñå ãëåäàõà ïîä ñèòíèÿ äúæäåö.
Ìàéê ïîãëåäíà ÷àñîâíèêà ñè.
- Ñëåä äâàéñåòèíà ìèíóòè ùå èìà àâòîáóñ. Àêî ñå ïîñãúñòèì, ìîãà è äà âè âçåìà ñ êîëàòà. Èëè äà ïîâèêàì òàêñè. Êàê ïðåäïî÷èòàòå?
- Àç ùå ñè õâàíà òàêñè - êàçà Áåí.
- È àç èäâàì, àêî ñè êúì öåíòúðà - îáàäè ñå Ðè÷è.
- Äîáðå. Êúäå îòèâàø?
Ðè÷è ñâè ðàìåíå.
- Îùå íå çíàì.
Îñòàíàëèòå ðåøèõà äà ÷àêàò àâòîáóñà.
- Äîâå÷åðà â ñåäåì - íàïîìíè Ìàéê. - È ñå ïàçåòå.
Îáåùàõà äà ñå ïàçÿò, ìàêàð ÷å Áèë ñå ïèòàøå êàê ìîãàò äà òâúðäÿò ïîäîáíî íåùî, êîãàòî ñå ñáëúñêâàò ñ îãðîìåí áðîé íåèçâåñòíè.
Èñêàøå äà ãî êàæå, íî âèäÿ ëèöàòà èì è ðàçáðà, ÷å âå÷å çíàÿò.
Ìúë÷àëèâî ìàõíà ñ ðúêà è ñå îòäàëå÷è. Âëàæíèÿò âúçäóõ ðàçõëàæäàøå ïëàìíàëîòî ìó ëèöå. Äî ãðàäà èìàøå ìíîãî ïúò, íî òàêà áåøå ïî-äîáðå. Òðÿáâàøå äà îáìèñëè äîñòà íåùà. Ðàäâàøå ñå, ÷å ñðåùàòà å ñâúðøèëà è òåïúðâà ãè ÷àêà ðàáîòà.

ÅÄÈÍÀÄÅÑÅÒÀ ÃËÀÂÀ


ÏÅØÅÕÎÄÍÈ ÅÊÑÊÓÐÇÈÈ


1.
Áåí Õàíñêîì çàåìà êíèãà

Ðè÷è Òîçèúð ñëåçå îò òàêñèòî íà êðúñòîâèùåòî ìåæäó Êàíçàñ ñòðèéò, Ñåíòúð ñòðèéò è Ãëàâíàòà óëèöà, à Áåí ïðîäúëæè äî Ãîðíàòà ìèëÿ. Øîôüîðúò áåøå âñå ñúùèÿò ëþáèòåë íà ôðåíñêèòå èçðàçè, íî è äâàìàòà íå ðàçáðàõà òîâà - òîçè ïúò Äåéâ òúíåøå â ìðà÷íî ìúë÷àíèå. Íàâÿðíî Áåí ìîæåøå äà ñëåçå ñ Ðè÷è, íî ìó ñå ñòðóâàøå, ÷å å ïî-äîáðå äà ñå ðàçäåëÿò îùå îòñåãà.
Ïúõíàë ðúöå äúëáîêî â äæîáîâåòå, òîé ñòîåøå íà úãúëà íà Êàíçàñ ñòðèéò è çàäúíåíàòà óëè÷êà Äàëòðè, ãëåäàøå êàê òàêñèòî ÷åçíå ñðåä äðóãèòå êîëè è ñå ìú÷åøå äà ïðîãîíè ñïîìåíà çà óæàñíèÿ êðàé íà ñðåùàòà. Áåç óñïåõ - ìèñëèòå ìó íåïðåñòàííî ñå âðúùàõà êúì ñèâî÷åðíàòà ìóõà ñ ïîëåïíàëè âúðõó ãúðáà öèïåñòè êðèëà, êîÿòî áå èçïúëçÿëà îò êóðàáèéêàòà íà Áèë. Îïèòâàøå äà îòêëîíè ñúçíàíèåòî ñè îò ãíóñíàòà êàðòèíà, ïîíÿêîãà ìó ñå ñòðóâàøå, ÷å å óñïÿë... è ñëåä ïåò ìèíóòè òÿ ïàê èçíèêâàøå â ãëàâàòà ìó.
Ìú÷à ñå íÿêàê äà îáîñíîâà ñúùåñòâóâàíåòî é, ïîìèñëè òîé - íå â ìîðàëíèÿ, à â ìàòåìàòè÷åñêèÿ ñìèñúë íà äóìàòà. Ñãðàäèòå ñå ñòðîÿò ñïîðåä îïðåäåëåíè ïðèðîäíè çàêîíè; ïðèðîäíèòå çàêîíè ñå èçðàçÿâàò â óðàâíåíèÿ; óðàâíåíèÿòà òðÿáâà äà áúäàò îáîñíîâàíè. Êúäå áåøå îñíîâàíèåòî çà îíîâà, êîåòî áå ñòàíàëî ïðåäè ïî-ìàëêî îò ïîëîâèí ÷àñ?
Îñòàâè ÿ íà ìèðà, êàçà ñè òîé çà ñòîòåí ïúò. Íå ìîæåø äà îáîñíîâåø ñúùåñòâóâàíåòî é, òúé ÷å ÿ îñòàâè íà ìèðà.
×óäåñåí ñúâåò; çà æàëîñò - íåèçïúëíèì. Ñïîìíè ñè, ÷å â äåíÿ, ñëåä êàòî áå âèäÿë ìóìèÿòà âúðõó çàëåäåíèÿ Êàíàë, æèâîòúò ìó ïðîäúëæè ïî îáè÷àéíîòî ðóñëî. Ðàçáèðàøå, ÷å íåçíàéíàòà òâàð åäâà íå ãî å ñïèïàëà, íî ïðîäúëæàâàøå äà æèâåå íîðìàëíî: îòèäå íà ó÷èëèùå, ðåøè êîíòðîëíîòî ïî ìàòåìàòèêà, ïîñëå ìèíà ïðåç áèáëèîòåêàòà è ñå ïðèáðà äà âå÷åðÿ ñ àïåòèò êàêòî âèíàãè. Ïðîñòî áå âãðàäèë â æèâîòà ñè îíîâà, êîåòî âèäÿ ñðåä Êàíàëà, à ïúê äåòî ùåøå äà çàãèíå... êàêâî òîëêîâà, äåöàòà âå÷íî ñà íà êîñúì îò ñìúðòòà. Èçñêà÷àò íà óëèöàòà áåç äà ñå îãëåäàò, ïëóâàò â åçåðîòî è íåíàäåéíî îòêðèâàò, ÷å ãóìåíèÿò äþøåê ãè å îòíåñúë ïðåêàëåíî äàëå÷å, ïàäàò îò êàòåðóøêèòå ïî çàäíèê, ëàçÿò ïî êðåõêè êëîíè è ñè òðîøàò ãëàâèòå.
Êàêòî ñòîåøå ïîä åäâà ðúìîëÿùèÿ äúæäåö ïðåä ìàãàçèíà çà äîìàøíè ïîòðåáè "Äîâåðèå", êúäåòî ïðåç 1958 ãîäèíà èìàøå çàëîæíà êúùà (íà Áðàòÿ Ôðàòè, ñïîìíè ñè Áåí, äâîéíàòà âèòðèíà áåøå ïðåòúïêàíà ñ ïèñòîëåòè, ïóøêè, áðúñíà÷è è êèòàðè, çàêà÷åíè çà ãðèôîâåòå êàòî íÿêàêâè åêçîòè÷íè æèâîòíè), òîé îñúçíà èçâåäíúæ, ÷å õëàïåòàòà ñà ñòðàõîòíè ìàéñòîðè äà ñå èçìúêâàò íà êîñúì îò ñìúðòòà... è äà âãðàæäàò íåîáÿñíèìîòî â æèâîòà ñè. Òå áåçóñëîâíî âÿðâàò â íåâèäèìèÿ ñâÿò. Äîáðèòå è ëîøèòå ÷óäåñà òðÿáâà äà ñå âçèìàò ïðåäâèä, î, äà, íåïðåìåííî, àëà æèâîòúò ñè ïðîäúëæàâà âúïðåêè òÿõ. Âíåçàïíèÿò ñáëúñúê ñ ïðåêðàñíîòî èëè ñòðàõîâèòîòî â äåñåò ÷àñà íå èçêëþ÷âà åäèí-äâà äîïúëíèòåëíè ñàíäâè÷à ñúñ ñèðåíå ïî ïëàäíå.
Íî ùîì ïîðàñíåø, âñè÷êî ñå ïðîìåíÿ. Âå÷å íå ëåæèø áóäåí â ïîñòåëÿòà ñ òâúðäàòà ìèñúë, ÷å íåùî ñå ñïîòàéâà â øêàôà èëè äðàñêà ïî ñòúêëîòî... à êîãàòî íàèñòèíà ñå ñëó÷è íåùî íåïîäâëàñòíî íà ðàçóìà - ñèñòåìàòà áëîêèðà. Àêñîíèòå è äåíäðèòèòå ïðåãðÿâàò. Ïàíèêüîñâàø ñå è òðåïåðèø, òÿëîòî òè äðóñà ðîêåíäðîë, âúîáðàæåíèåòî òúð÷è íàñàì-íàòàì è ïðúñêà óæàñ ïî âñè÷êè íåðâè. Íå ìîæåø ïðîñòî äà âãðàäèø íîâàòà ñëó÷êà â æèçíåíèÿ ñè îïèò. Òÿ íå ñå ïîääàâà íà óñâîÿâàíå. Ìèñúëòà òè ñå âðúùà êúì íåÿ, èãðàå ñè ëåêè÷êî êàòî êîòåíöå ñ êúëáî... äîêàòî íàêðàÿ ïîëóäååø èëè ñòèãíåø äî ìèãà, â êîéòî ïðîñòî íå ìîæåø äà ñúùåñòâóâàø.
À ñòàíå ëè òîâà, ïîìèñëè Áåí, Òî ùå ìå ñïèïà. Ùå ÍÈ ñïèïà. È êðàé.
Áåç ñàì äà çíàå êúäå îòèâà, òîé ïîå íàãîðå ïî Êàíçàñ ñòðèéò. È âíåçàïíî ñå çàïèòà: Êàêâî íàïðàâèõìå ñúñ ñðåáúðíèÿ äîëàð?
Îùå íå ìîæåøå äà ñè ñïîìíè.
Ñðåáúðíèÿò äîëàð, Áåí... Áåâúðëè òè ñïàñè æèâîòà ñ íåãî. Òâîÿ... ìîæå áè è íà äðóãèòå... íàé-âå÷å íà Áèë. Òî åäâà íå ìè ðàçïðà øêåìáåòî, ïðåäè Áåâúðëè äà... êàêâî? Êàêâî å íàïðàâèëà? È êàê å áèëî âúçìîæíî? Òÿ ãî ïðîãîíè, à íèå é ïîìàãàõìå. Íî êàê?
Èçâåäíúæ â ãëàâàòà ìó èçïëóâà åäíà äóìà - íåïîçíàòà, áåçñìèñëåíà, àëà òîé öÿë èçòðúïíà îò íåÿ: ×þä.
Ñâåäå ïîãëåä êúì òðîòîàðà, çúðíà çà ìèã òåáåøèðåíà ðèñóíêà íà êîñòåíóðêà è ñâåòúò ñÿêàø ñå ðàçëÿ ïðåä î÷èòå ìó. Çäðàâî ñòèñíà êëåïà÷è è êîãàòî ãè ðàçòâîðè âèäÿ, ÷å íå å êîñòåíóðêà; ïðîñòî êâàäðàòè çà èãðà íà äàìà, ïîëóèçòðèòè îò äúæäåöà.
×þä.
Êàêâî îçíà÷àâàøå òîâà?
- Íå çíàì - èçðå÷å òîé è êîãàòî ñå îçúðíà, çà äà âèäè äàëè íÿêîé íå ãî å ÷óë êàê ñè ïðèêàçâà ñàì, ðàçáðà, ÷å å çàâèë îò Êàíçàñ ñòðèéò ïî Êîñòåëî àâåíþ. Ïðåäè ìàëêî áå êàçàë íà äðóãèòå, ÷å â òóêàøíîòî ñè äåòñòâî å áèë ùàñòëèâ ñàìî ñðåä Ïóùèíàêà... àëà íå áåøå ñúâñåì âÿðíî, íàëè? Èìàøå îùå åäíî ìÿñòî. Ñëó÷àéíî èëè ñúçíàòåëíî, áå ñòèãíàë äî òîâà ìÿñòî - Îáùèíñêàòà áèáëèîòåêà.
Åäíà-äâå ìèíóòè ïîñòîÿ ïðåä ñãðàäàòà áåç äà âàäè ðúöå îò äæîáîâåòå. Íå ñå áå ïðîìåíèëà; è äíåñ èçïèòâàøå äåòñêîòî âúçõèùåíèå îò íåéíèòå î÷åðòàíèÿ. Êàêòî ñòàâà ïîíÿêîãà ñ óìåëî ïðîåêòèðàíèòå êàìåííè çäàíèÿ, áèáëèîòåêàòà îáúðêâàøå îêîòî íà íàáëþäàòåëÿ ñ ïðèâèäíè ïðîòèâîðå÷èÿ: òåæêàòà, ñîëèäíà âúíøíîñò íÿêàê ñå óðàâíîâåñÿâàøå îò èçÿùíèòå àðêè è ñòðîéíèòå êîëîíè; èçãëåæäàøå ìàñèâíà êàòî áàíêîâ ñåéô è ñúùåâðåìåííî êðåõêà è ÷èñòà (äà, íàèñòèíà áåøå êðåõêà çà ãðàäñêî çäàíèå, îñîáåíî ïúê ïîñòðîåíî êúì êðàÿ íà ìèíàëèÿ âåê, à ïðîçîðöèòå ñ òúíêè æåëåçíè ðàìêè áÿõà åëåãàíòíî çàîáëåíè). Òèÿ ïðîòèâîðå÷èÿ ÿ ñïàñÿâàõà îò ãðîçîòàòà è Áåí íå ñå ó÷óäè, êîãàòî â äóøàòà ìó ïîòðåïíà ëþáîâ êúì ñòàðàòà ñãðàäà.
Ïî Êîñòåëî àâåíþ ñúùî íÿìàøå îñîáåíè ïðîìåíè. Êàòî ñå îçúðíà, Áåí âèäÿ Îáùèíñêèÿ ñúâåò è íåâîëíî ñå çàïèòà äàëè ãðàäñêèÿò ïàçàð îùå ñè å íà ñòàðîòî ìÿñòî - òàì, êúäåòî Êîñòåëî Àâåíþ ïðàâåøå ïëàâåí çàâîé êúì Êàíçàñ ñòðèéò.
Ïî÷òè áåç äà çàáåëÿçâà, ÷å ìîêðè åëåãàíòíèòå ñè áîòóøè, òîé çàêðà÷è ïðåç ëèâàäàòà ïðåä áèáëèîòåêàòà, çà äà îãëåäà ñòúêëåíèÿ êîðèäîð ìåæäó ãëàâíàòà ñãðàäà è äåòñêèÿ îòäåë. Òóê ñúùî íèùî íå áå ïðîìåíåíî è êàòî ñïðÿ êðàé ïðîâèñíàëèòå êëîíè íà åäíà ïëà÷åùà âúðáà, Áåí ñå çàãëåäà êàê õîðàòà ñíîâàò ïî ïðåõîäà. Èçïúëíè ãî íÿêîãàøíîòî ðàäîñòíî âúçõèùåíèå è òîé çà ïðúâ ïúò çàáðàâè èñòèíñêè êàêâî ñå áå ñëó÷èëî â êðàÿ íà ñðåùàòà. Ñïîìíè ñè êàê â äåòñòâîòî èäâàøå òî÷íî íà òîâà ìÿñòî, ñàìî ÷å ïðåç çèìàòà - ïðîáèâàøå ñè ïúò ïðåç ïðåç ñíÿã äî êðúñòà è ñòîåøå òóê ïî äåñåò-ïåòíàéñåò ìèíóòè. Èäâàøå ïî ìðúêíàëî è òúêìî êîíòðàñòèòå ãî ïðèâëè÷àõà, ïðèêîâàâàõà ãî íåïîäâèæåí, äîêàòî ïðúñòèòå ìó ñå âêî÷àíÿâàõà è ñíåãúò ñå òîïåøå â çåëåíèòå ìó ãóìåíè áîòóøè. Íàîêîëî ñå ðàçëèâàøå àêâàðåëåí çäðà÷, íàä ïóðïóðíèÿ ñâÿò ïëúçâàõà ðàííèòå çèìíè ñåíêè, íà èçòîê íåáîñâîäúò ñòàâàøå ïåïåëÿâ, à íà çàïàä òëååøå êàòî æàðàâà. Ñòàâàøå ñòóäåíî, òåìïåðàòóðàòà ñïàäàøå äî äåñåòèíà ãðàäóñà ïîä íóëàòà, à íåðÿäêî è ïîâå÷å, àêî âÿòúðúò âååøå îòêúì çàìðúçíàëèÿ Ïóùèíàê.
Íî ñàìî íà òðèäåñåò ìåòðà îò íåãî õîðàòà ñíîâÿõà íàïðåä-íàçàä ïî ðèçè. Ñàìî íà òðèäåñåò ìåòðà îò íåãî íåîíîâèòå ëàìïè ñúçäàâàõà òóíåë îò ÿðêà áÿëà ñâåòëèíà. Ãðóïè÷êè äå÷óðëèãà ïðèòè÷âàõà ñúñ ñìÿõ, âëþáåíè ãèìíàçèñòè ñå äúðæàõà çà ðúöå (àêî ãè âèäåøå, áèáëèîòåêàðêàòà èì íàðåæäàøå äà ïðåñòàíàò). Èìàøå íÿêàêâà ìàãèÿ, äîáðà ìàãèÿ, è òîé îùå áå òâúðäå ìàëúê, çà äà ÿ îáÿñíè ñ òîëêîâà ïðîçàè÷íè íåùà êàòî åëåêòðè÷åñòâî è ïàðíî îòîïëåíèå. Ìàãèÿòà áå òîçè ãðåéíàë öèëèíäúð îò ñâåòëèíà è æèâîò, ñâúðçàë äâåòå çäàíèÿ êàòî ïúïíà âðúâ, ìàãèÿòà áå äà ãëåäà êàê õîðàòà êðà÷àò ïî íåãî ñðåä ìðà÷íîòî çàñíåæåíî ïîëå, íåïîäâëàñòíè íà ìðàê è ñòóä. Òîâà ãè ïðàâåøå ïðåêðàñíè è áîæåñòâåíè.
Íàêðàÿ ñè òðúãâàøå (êàêòî ñåãà) è çàîáèêàëÿøå êúì ãëàâíèÿ âõîä (êàêòî ñåãà), íî âèíàãè ñïèðàøå çà åäèí ñåòåí ïîãëåä íàçàä (êàêòî ñåãà), ïðåäè ìàñèâíèÿò êàìåíåí ðúá íà ñãðàäàòà äà çàêðèå êðåõêîòî âúëøåáñòâî.
Ñêðúáíî óñìèõíàò îò áîëêàòà íà íîñòàëãèÿòà, êîÿòî ïðèñòÿãàøå ñúðöåòî ìó, Áåí èçêà÷è ñòúïàëàòà êúì âõîäà íà áèáëèîòåêàòà è ñïðÿ çà ìèã íà òÿñíàòà âåðàíäà çàä êîëîíèòå, êúäåòî áåøå ïðîõëàäíî è â íàé-ãîðåùèÿ äåí. Ïîñëå îòâîðè æåëÿçíàòà âðàòà è íàâëåçå â òèøèíàòà.
Ñèëàòà íà ñïîìåíà åäâà íå ãî çàøåìåòè, êîãàòî ïðèñòúïè ïîä ìåêîòî îñâåòëåíèå íà âèñÿùèòå ñòúêëåíè ãëîáóñè. Íå áåøå ôèçè÷åñêà ñèëà - êàòî ïëåñíèöà èëè þìðóê â çúáèòå. Ïî-ñêîðî íàïîìíÿøå îíîâà ïðè÷óäëèâî ÷óâñòâî çà ðàçäâîåíèå è ïðåãúâàíå íà âðåìåòî, êîåòî õîðàòà, ïî ëèïñà íà ïî-äîáúð èçðàç, íàðè÷àò deja vu - âå÷å âèäÿíî. Áåí ãî áå èçïèòâàë è äðóã ïúò, íî íèêîãà ñ òîëêîâà çàìàéâàùà ñèëà; ñïðÿë çà ñåêóíäà-äâå êðàé âðàòàòà, òîé ñå ÷óâñòâóâàøå áóêâàëíî èçãóáåí âúâ âðåìåòî è íÿìàøå ÿñíà ïðåäñòàâà íà êîëêî ãîäèíè å. Òðèäåñåò è îñåì èëè åäèíàäåñåò?
Ïîñðåùàøå ãî âñå ñúùàòà òðúïíåùà òèøèíà, íàðóøàâàíà ñåãèç-òîãèç ñàìî îò íå÷èé øåïîò, îò ãëóõèÿ òúòåí íà áèáëèîòå÷íèÿ ïå÷àò ïî êàðòîíè è èçâåñòèÿ çà çàêúñíåëè êíèãè, îò ãëóõîòî øóìîëåíå íà ïðåëèñòâàíè âåñòíèöè è ñïèñàíèÿ. È äíåñ îñâåòëåíèåòî ìó õàðåñâàøå êàêòî íÿêîãà. Ïðåç âèñîêèòå ïðîçîðöè ïàäàõà êîñî ñëúí÷åâè ëú÷è, ñèâè êàòî ïåðàòà ïî ãúëúáîâî êðèëî â äúæäîâåí ñëåäîáåä, è ñâåòëèíàòà èì áåøå íÿêàê çàäðÿìàëà, ïðèñïèâíà.
Çàêðà÷è ïðåç øèðîêèÿ ïîä ñ ïî÷òè èçëè÷åíè ÷åðâåíî-÷åðíè øàðêè ïî ëèíîëåóìà, îïèòâàéêè êàêòî íÿêîãà äà ñòúïâà ïî-òèõî - îòäåëúò çà âúçðàñòíè èìàøå âèñîê ñâîä è âñè÷êè çâóöè îòåêâàõà ïîä êóïîëà.
Âèäÿ, ÷å ñïèðàëíèòå æåëåçíè ñòúëáè êúì ðàôòîâåòå íà ãîðíèÿ åòàæ âñå îùå ñà ñè íà ìÿñòîòî, îò äâåòå ñòðàíè íà ïîëóêðúãëîòî áèáëèîòåêàðñêî áþðî, íî çàáåëÿçà è ìàëêèÿ çàìðåæåí àñàíñüîð, ìîíòèðàí ïðåç íÿêîÿ îò äâàéñåò è ïåòòå ãîäèíè îòêàêòî äâàìàòà ñ ìàéêà ìó áÿõà íàïóñíàëè ãðàä÷åòî. Ïîîëåêíà ìó - áå îòêðèë ïóêíàòèíà â ïîòèñêàùîòî óñåùàíå çà deja vu.
Äîêàòî ïðåñè÷àøå çàëàòà, Áåí ñå ÷óâñòâóâàøå êàòî íàòðàïíèê, êàòî øïèîíèí îò ÷óæäà ñòðàíà. Ïðåç öÿëîòî âðåìå î÷àêâàøå áèáëèîòåêàðêàòà çàä áþðîòî äà íàäèãíå ãëàâà, äà ãî ïîãëåäíå è äà èçâèêà ñ ÿñåí, çâúíúê ãëàñ, êîéòî ùå ñòðåñíå ÷èòàòåëèòå è ùå ïðèâëå÷å âñè÷êè î÷è êúì íåãî: Òè! Äà, òè! Êàêâî òúðñèø? Íÿìàø ðàáîòà òóê! Òè èäâàø Îòâúí! Òè èäâàø îò Íÿêîãà! Âðúùàé ñå òàì, îòêúäåòî ñè äîøúë! Âðúùàé ñå íåçàáàâíî, ïðåäè äà ïîâèêàì ïîëèöèÿòà!
Òÿ íàäèãíà ãëàâà. Áåøå ìëàäà, êðàñèâà è çà åäèí íåâåðîÿòåí ìèã Áåí èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å ôàíòàçèÿòà ùå ñå ñáúäíå, à êîãàòî ñðåùíà ïîãëåäà íà áëåäîñèíèòå é î÷è, ñúðöåòî ìó ïîäñêî÷è â ãúðëîòî. Ñåòíå áèáëèîòåêàðêàòà áåçðàçëè÷íî ñå èçâúðíà è òîé îòíîâî îâëàäÿ íîçåòå ñè. È äà áåøå øïèîíèí, çàñåãà îñòàâàøå íåðàçêðèò.
Íà ïúò çà êîðèäîðà êúì äåòñêèÿ îòäåë, òîé ìèíà ïîä æåëÿçíàòà ñïèðàëà íà åäíà îò òåñíèòå, óáèéñòâåíî ñòðúìíè ñòúëáè÷êè è ñ íàñìåøêà îñúçíà (íî ÷àê ñëåä êàòî ãî ñòîðè), ÷å å õëúòíàë â îùå åäèí ñòàð êîëîâîç íà äåòñêèòå ñè íàâèöè. Áåøå âèðíàë ãëàâà ñ íÿêîãàøíàòà õëàïàøêà íàäåæäà äà âèäè íà ñòúïàëàòà ìîìè÷å ñ ïîëà. Ñïîìíÿøå ñè (ñåãà ñè ñïîìíÿøå) êàê íà îñåìãîäèøíà âúçðàñò âåäíúæ ïîãëåäíà áåçïðè÷èííî íàãîðå è íàäçúðíà ïðàâî ïîä ïàìó÷íàòà ïîëà íà õóáàâà ãèìíàçèñòêà ñ ÷èñòè ðîçîâè ãàùè÷êè. Êàêòî âíåçàïíèÿò ñëúí÷åâ ïðîáëÿñúê ïî ãðèâíè÷êàòà âúðõó ãëåçåíà íà Áåâúðëè Ìàðø ïðåç ïîñëåäíèÿ ó÷åáåí äåí íà 1958 áå çàáèë â ãúðäèòå ìó îñòðèåòî íà íåùî ïî-ïúðâè÷íî îò îáèêíîâåíàòà îáè÷, òúé è âèäúò íà ðîçîâèòå ãàùè÷êè ãî áå óëó÷èë ïðàâî â ñúðöåòî; ñïîìíÿøå ñè êàê öåëè äâàéñåò ìèíóòè ñåäÿ íà åäíà ìàñà â äåòñêàòà ÷èòàëíÿ, áåç äà âèæäà ðàçãúðíàòàòà èñòîðè÷åñêà êíèãà ïðåä ñåáå ñè, êàê ìèñëåøå çà íåî÷àêâàíàòà ãëåäêà, êàê áóçèòå è ÷åëîòî ìó ïëàìòÿõà, à ïåíèñúò ìó ñå áå âòâúðäèë êàòî êëîí÷å â ïàíòàëîíà - êëîí÷å, âïèâàùî êîðåíè íàãîðå èç êîðåìà. Ïðåäñòàâÿøå ñè, ÷å ñà æåíåíè, æèâåÿò â êúùè÷êà êðàé ãðàäà è ñå îòäàâàò íà óäîâîëñòâèÿ, çà êîèòî íÿìàøå íè íàé-ìàëêà ïðåäñòàâà.
×óâñòâàòà áÿõà îòìèíàëè ñúùî òúé âíåçàïíî, êàêòî ñå ïîÿâèõà, íî îò îíçè äåí íàòàòúê òîé íå ïðîïóñêàøå äà ïîãëåäíå íàãîðå ïðè âñÿêî ìèíàâàíå ïîä ñòúëáàòà. Ïîâå÷å íå áå âèäÿë íèùî èíòåðåñíî èëè âúëíóâàùî (âåäíúæ çúðíà äåáåëà ñòàðà äàìà äà ñëèçà òðîìàâî íàäîëó, íî ïîáúðçà äà èçâúðíå î÷è îò òàÿ ãëåäêà, çàñðàìåí êàòî êðàäåö), àëà íàâèêúò ñè îñòàâàøå - åòî ÷å ïàê ìó ñå ïîääàâàøå, ìàêàð è âúçðàñòåí.
Áàâíî çàêðà÷è ïî îñòúêëåíèÿ êîðèäîð, çàáåëÿçâàéêè íîâè ïðîìåíè: æúëòè ëåïåíêè íàä åëåêòðè÷åñêèòå êëþ÷îâå ïðèçîâàâàõà ÎÏÅÊ ÎÁÈ×À ÄÀ ÏÐÀÕÎÑÂÀÒÅ ÅÍÅÐÃÈß, ÏÅÑÒÅÒÅ ÂÑÅÊÈ ÂÀÒ! Êîãàòî âëåçå â ìèíèàòþðíèÿ ñâÿò ñ äúðâåíè ìàñè÷êè è ñòîë÷åòà, êúäåòî ÷åøìè÷êàòà çà ïèòåéíà âîäà åäâà ìó ñòèãàøå äî áåäðîòî, íà îòñðåùíàòà ñòåíà âèñÿõà â ðàìêè íå Äóàéò Àéçåíõàóåð è Ðè÷àðä Íèêñúí, à Ðîíàëä Ðåéãúí è Äæîðäæ Áóø. Ïîìèñëè ñè, ÷å êîãàòî çàâúðøâàøå ïåò êëàñ, Ðåéãúí îùå å áèë êèíîàðòèñò, à Äæîðäæ Áóø å íàáëèæàâàë òðèéñåòòå.
Íî...
Îòíîâî ãî çàëÿ ÷óâñòâîòî çà deja vu. Íÿìàøå ñèëè äà ãî îòáëúñíå è òîçè ïúò èçïèòà íåìèÿ óæàñ íà ÷îâåê, êîéòî ñëåä ïîëîâèí ÷àñ áåçïîìîùíî ïëÿñêàíå èç âîäàòà îñúçíàâà, ÷å áðåãúò å âñå òúé äàëå÷å è ïî÷âà äà ñå äàâè.
Áåøå ÷àñ çà ïðèêàçêè. Â úãúëà äåñåòèíà äå÷èöà ñåäÿõà êðîòêî â ïîëóêðúã íà ìàëêèòå ñòîë÷åòà è ñëóøàõà.
- Êîé ëè ïðàâè òðîï-òðîï-òðîï ïî ìîÿ ìîñò? - èçðå÷å áèáëèîòåêàðêàòà ñ äåáåëèÿ, ðúìæàù ãëàñ íà òðîëà îò ïðèêàçêàòà è Áåí ïîìèñëè: Êîãàòî âäèãíå ãëàâà, ùå âèäÿ, ÷å å ìèñ Äåéâèñ, äà ìèñ Äåéâèñ ùå å è íÿìà äà èçãëåæäà ñúñòàðåíà íèòî ñ äåí îòêàêòî...
Íî êîãàòî áèáëèîòåêàðêàòà íàèñòèíà âäèãíà ãëàâà, òîé çúðíà ìëàäà æåíà - ìíîãî ïî-ìëàäà äîðè îò òîãàâàøíàòà ìèñ Äåéâèñ.
Íÿêîè äå÷èöà çàêðèâàõà óñòàòà ñè ñ äëàí è ñå êèñêàõà, íî äðóãè ÿ ãëåäàõà ñåðèîçíî è â î÷èòå èì ñå îòðàçÿâàøå âå÷íàòà îìàÿ íà ïðèêàçêàòà: äàëè ÷óäîâèùåòî ïàê ùå îñòàíå èçìàìåíî... èëè ùå ñå íàõðàíè?
- Àç, êîçëåíöåòî Áèëè ïðàâÿ òðîï-òðîï-òðîï ïî òâîÿ ìîñò - ïðîäúëæè áèáëèîòåêàðêàòà è ïðåáëåäíåëèÿò Áåí ìèíà ïîêðàé íåÿ.
Êàê ìîæå äà å ñúùàòà ïðèêàçêà? Òî÷íî ñúùàòà ïðèêàçêà! Òðÿáâà ëè äà ïîâÿðâàì, ÷å å îáèêíîâåíî ñúâïàäåíèå? Çàùîòî íå âÿðâàì... äÿâîë äà ãî âçåìå, ïðîñòî íå âÿðâàì!
Îòèäå äî ÷åøìè÷êàòà è ñå ïðåãúíà òîëêîâà íèñêî, ÷å ñè ïðèïîìíè äåìîíñòðàòèâíèòå ìåòàíè íà Ðè÷è.
Òðÿáâà äà ïîãîâîðÿ ñ íÿêîãî, îò÷àÿíî ïîìèñëè òîé. Ìàéê... Áèë... êîéòî è äà å. Íàèñòèíà ëè íåùî ñúøèâà òóê ìèíàëîòî è íàñòîÿùåòî, èëè ñàìî ñè âúîáðàçÿâàì? Çàùîòî àêî íå ñè âúîáðàçÿâàì, ïî÷âàì äà ñå ïèòàì äàëè ùå èçäúðæà. Àç...
Òîé ïîãëåäíà êúì áþðîòî è ñúðöåòî ìó ñÿêàø ñïðÿ çà ìèã, à ñåòíå ïðåïóñíà â ëóäåøêè ãàëîï. Ïëàêàòúò áåøå ïðîñòè÷úê, ÷åðíî-áÿë... è ïîçíàò. Ñàìî íÿêîëêî äóìè:

ÍÅ ÇÀÁÐÀÂßÉÒÅ ÏÎËÈÖÅÉÑÊÈß ×ÀÑ.
19:00
ÏÎËÈÖÅÉÑÊÈ Ó×ÀÑÒÚÊ ÄÅÐÈ

Â òîçè ìèã âñè÷êî ñÿêàø ñå ïðîÿñíè - èçáóõíà â ãëàâàòà ìó ñ ÷óäîâèùåí áëÿñúê è òîé îñúçíà, ÷å ãëàñóâàíåòî å áèëî ÷èñòà ïîäèãðàâêà. Íÿìàøå íàäåæäà çà âðúùàíå íàçàä, íèêîãà íå áå èìàëî. Êðà÷åõà ïî îòäàâíà ïðîïðàâåí ïúò - ñúùî êàòî íåîòâðàòèìèÿ ñïîìåí, êîéòî ãî çàñòàâè äà âäèãíå î÷è, äîêàòî ìèíàâàøå ïîä âèòàòà ñòúëáà. Òóê, â Äåðè, èìàøå åõî, óáèéñòâåíî åõî, è ìîæåõà ñàìî äà ñå íàäÿâàò, ÷å åõîòî å ïîìðúäíàëî ïîíå ìúíè÷êî â òÿõíà ïîëçà, òà äà îñòàíàò æèâè äî êðàÿ.
- Ãîñïîäè - ïðîìúëâè òîé è æåñòîêî ðàçòðè áóçàòà ñè ñ äëàí.
- Ìîãà ëè äà âè ïîìîãíà, ñúð? - çàïèòà íÿêîé êðàé ðàìîòî ìó è òîé ñòðåñíàòî ñå îáúðíà.
Äî íåãî ñòîåøå äåâîéêà íà øåñòíàéñåò-ñåäåìíàéñåò ãîäèíè. Òúìíîðóñàòà êîñà áåøå îòìåòíàòà îò êðàñèâîòî é ãèìíàçèñòêî ëè÷èöå ñ ãîëåìè øíîëè. Ïîìîùíèê-áèáëèîòåêàðêà, ðàçáèðà ñå; èìàøå ãè è ïî íåãîâî âðåìå - ãèìíàçèñòè è ãèìíàçèñòêè, êîèòî ïîäðåæäàõà êíèãèòå, ó÷åõà äåöàòà êàê äà èçïîëçóâàò êàòàëîçèòå, ïîìàãàõà íà îáúðêàíè ó÷åíèöè äà ñå îïðàâÿò ñðåä õàîñà îò áèáëèîãðàôèè è ñïðàâêè. Çàïëàùàíåòî áåøå ìèçåðíî, íî æåëàåùè âèíàãè ñå íàìèðàõà. Ðàáîòàòà áåøå ïðèÿòíà.
Âåäíàãà ñëåä òîâà òîé çàáåëÿçà ó÷òèâèÿ, íî ëåêî èçíåíàäàí ïîãëåä íà ìîìè÷åòî è ñè ñïîìíè, ÷å âå÷å íÿìà ìÿñòî òóê - áåøå âåëèêàí â ñòðàíàòà íà äæóäæåòàòà. Íàòðàïíèê. Â îòäåëà çà âúçðàñòíè áå èçïèòàë òðåâîãà ïðè ìèñúëòà, ÷å íÿêîé ìîæå äà ãî çàáåëåæè, íî ñåãà ìó îëåêâàøå. Ïîíå áå ñòàíàëî ÿñíî, ÷å âñå îùå å âúçðàñòåí; à ôàêòúò, ÷å äåâîéêàòà î÷åâèäíî íå íîñåøå ñóòèåí ïîä êàóáîéñêàòà ñè ðèçà, ìó äîíåñå íå òîëêîâà âúçáóäà, êîëêîòî îáëåê÷åíèå - íàïèðàùèòå ïðåç ïàìó÷íèÿ ïëàò âðúõ÷åòà íà ãúðäèòå é áÿõà íàé-ÿñíîòî äîêàçàòåëñòâî, ÷å ãîäèíàòà âå÷å íå å 1958.
- Íå, áëàãîäàðÿ - êàçà òîé è ñåòíå, áåç ñàì äà çíàå çàùî, ÷ó ñîáñòâåíèÿ ñè ãëàñ äà äîáàâÿ: - Òúðñåõ ñèíà ñè.
- Î? Êàê ñå êàçâà? Ìîæå äà ñúì ãî âèæäàëà. - Òÿ ñå óñìèõíà. - Ïîçíàâàì ïîâå÷åòî äåöà.
- Èìåòî ìó å Áåí Õàíñêîì - êàçà òîé. - Íî íå ãî âèæäàì íàîêîëî.
- Îïèøåòå ìè êàê èçãëåæäà è àêî òðÿáâà, ùå ìó ïðåäàì, ÷å ãî òúðñèòå.
Áåí ñå ñìóòè. Âå÷å ñúæàëÿâàøå, ÷å å ïîäõâàíàë ðàçãîâîðà.
- Àìè... ïúëíè÷úê å è ìàëêî ïðèëè÷à íà ìåí. Íå ñè ïðàâåòå òðóäà äà ãî òúðñèòå, ìèñ. Àêî ãî çúðíåòå, ñàìî êàæåòå, ÷å òàòêî ìó å íàìèíàë íà ïúò êúì äîìà.
- Ùå ìó êàæà - îáåùà òÿ è ñå óñìèõíà, íî î÷èòå é ñè îñòàâàõà õëàäíè è Áåí âíåçàïíî îñúçíà, ÷å íå å äîøëà ïðè íåãî ñàìî îò ó÷òèâîñò è æåëàíèå äà ïîìîãíå. Áåøå ïîìîùíèê-áèáëèîòåêàðêà â ãðàä÷å, êúäåòî çà îñåì ìåñåöà ñà áèëè óáèòè äåâåò äåöà. Âèæäà ñòðàíåí ÷îâåê â òîçè ìèíèàòþðåí ñâÿò, êúäåòî âúçðàñòíèòå èäâàò ðÿäêî, ñàìî êîëêîòî äà îñòàâÿò äåöàòà ñè èëè äà ãè ïðèáåðàò. È çàïî÷âà äà ïîäîçèðà íåùî íåðåäíî... ðàçáèðà ñå.
- Áëàãîäàðÿ âè - êàçà òîé, óñìèõíà ñå ñ íàäåæäà äà ÿ óñïîêîè è ïîáúðçà äà íàïóñíå ÷èòàëíÿòà.
Âúðíà ñå ïî êîðèäîðà â îòäåëà çà âúçðàñòíè è íÿêàêúâ íåîñúçíàò èìïóëñ ãî òëàñíà êúì áþðîòî íà áèáëèîòåêàðêàòà... íî äíåñ òðÿáâàøå äà ñå ïîä÷èíÿâàò íà èìïóëñèòå ñè, íàëè? Òðúãâàø ïîäèð èìïóëñà è ÷àêàø äà âèäèø êúäå ùå òå èçâåäå.
Òàáåëêàòà íà áþðîòî ïîÿñíÿâàøå, ÷å êðàñèâàòà ìëàäà áèáëèîòåêàðêà ñå êàçâà Êåðúë Äàíúð. Çàä íåÿ Áåí çàáåëÿçà âðàòà îò ìàòîâî ñòúêëî ñ íàäïèñ ÌÀÉÊÚË ÕÅÍËÚÍ, ÃËÀÂÅÍ ÁÈÁËÈÎÒÅÊÀÐ.
- Ìîãà ëè äà âè ïîìîãíà? - çàïèòà ìèñ Äàíúð.
- Ìèñëÿ, ÷å äà - êàçà Áåí. - Íàäÿâàì ñå. Áèõ èñêàë äà ìè èçäàäåòå áèáëèîòå÷íà êàðòà.
- ×óäåñíî - êèìíà òÿ è èçâàäè ïðàçíà êàðòà. - Â Äåðè ëè æèâååòå?
- Âå÷å íå.
- Äîìàøåí àäðåñ, àêî îáè÷àòå.
- Ðóúðúë Ñòàð ¹ 2, Õåìèíãôîðä Õîóì, Íåáðàñêà. - Ëåêî ðàçâåñåëåí îò ñìàÿíèÿ é ïîãëåä, òîé ïîìúë÷à, ïîñëå äîáàâè: - Ïîùåíñêè êîä 59341.
- Øåãóâàòå ëè ñå, ìèñòúð Õàíñêîì?
- Ñúâñåì íå.
- Çíà÷è ñå ïðåñåëâàòå â Äåðè?
- Íå, çàñåãà íå âúçíàìåðÿâàì.
- Äîñòà ïúò å òðÿáâàëî äà áèåòå çà åäíà-äâå êíèãè, íàëè? Íÿìàòå ëè áèáëèîòåêè â Íåáðàñêà?
- Âèæòå, òîâà å ñàíòèìåíòàëíà èñòîðèÿ - êàçà Áåí. Î÷àêâàøå äà ñå ñìóòè, ÷å ðàçêàçâà òàêèâà íåùà ïðåä íåïîçíàòà, íî âñúùíîñò áåøå íàïúëíî ñïîêîåí. - Èçðàñíàõ â Äåðè, íàëè ðàçáèðàòå. Âðúùàì ñå çà ïðúâ ïúò îòêàêòî áÿõ õëàïå. Ðàçõîæäàõ ñå, ãëåäàõ êàêâî ñå å ïðîìåíèëî è êàêâî íå. È èçâåäíúæ ìè õðóìíà, ÷å îòêàêòî íàâúðøèõ òðè ãîäèíè, òà ÷àê äî òðèíàéñåò, ñúì âèñÿë âñå â áèáëèîòåêàòà, à íÿìàì íèùè÷êî çà ñïîìåí îò îíèÿ äåñåò ãîäèíè. Äàæå è íàé-îáèêíîâåíà ïîùåíñêà êàðòè÷êà. Èìàõ íÿêîëêî ñðåáúðíè äîëàðà, íî åäèíèÿ èçãóáèõ, à äðóãèòå ïîäàðèõ íà ïðèÿòåë. Ìàé ïðîñòî èñêàì ñïîìåí îò äåòñòâîòî ñè. Ìàëêî å êúñíè÷êî, íî ïî-äîáðå êúñíî, îòêîëêîòî íèêîãà, íàëè òàêà êàçâàò?
Êåðúë Äàíúð ñå óñìèõíà è õóáàâè÷êîòî é ëèöå ñòàíà íåâåðîÿòíî êðàñèâî.
- Ìèñëÿ, ÷å ïîñòúïâàòå ìíîãî ìèëî - êàçà òÿ. - Àêî ïî÷àêàòå äåñåòèíà-ïåòíàéñåò ìèíóòè, êàðòàòà âè ùå áúäå ãîòîâà.
Áåí ñúùî ñå óñìèõíà.
- Ñèãóðíî ùå òðÿáâà äà âíåñà íÿêàêâà ãàðàíöèÿ. Íå ñúì ìåñòåí æèòåë è òúé íàòàòúê...
- Èìàõòå ëè êàðòà íÿêîãà?
- Ðàçáèðà ñå. Àêî èçêëþ÷èì ïðèÿòåëèòå, áèáëèîòå÷íàòà êàðòà áåøå íàé-âàæíîòî...
- Áåí, èäâàé âåäíàãà òóê! - ïðîâèêíà ñå íÿêîé è ãëàñúò ïðîðÿçà êàòî ñêàëïåë òèøèíàòà â ÷èòàëíÿòà.
Áåí ñå îçúðíà ñ òðúïêè íà íåâîëíà âèíà, êàêòî ñòàâà, êîãàòî íÿêîé âäèãà øóì â áèáëèîòåêà. Íå âèäÿ ïîçíàòî ëèöå... à â ñëåäâàùèÿ ìèã îñúçíà, ÷å íèêîé íå å íàäèãíàë ãëàâà, íèêîé íå ïðîÿâÿâà ïðèçíàöè íà äîñàäà. Ñòàðöèòå ïðîäúëæàâàõà äà ñè ÷åòàò "Äåðè íþç", áîñòúíñêèÿ "Ãëîóá", "Íåéøúíúë Äæèîãðàôèê", "Òàéì", "Íþçóèê", "Þíàéòåä Ñòåéòñ Íþç åíä Óúðëä Ðèïîðò". Íà åäíà ìàñà â ñïðàâî÷íèÿ îòäåë äâå ó÷åíè÷êè âñå òàêà ñå ïðèâåæäàõà íàä êàìàðà âåñòíèöè è êóï êàòàëîæíè êàðòîíè. Íÿêîëêî ÷èòàòåëè ïðîäúëæàâàõà äà ïðåãëåæäàò êíèãèòå íà ðàôòà ñ òàáåëêà ÏÎÑËÅÄÍÈ ÈÇÄÀÍÈß - ÎÒÏÓÑÊÀÒ ÑÅ ÇÀ ÑÅÄÅÌ ÄÍÈ. Åäèí ñòàðåö ñúñ ñìåøíî øîôüîðñêî êàñêåò÷å è ïðàçíà ëóëà ìåæäó çúáèòå íåâúçìóòèìî ïðåëèñòâàøå àëáóì ñ ðèñóíêè íà Ëóèñ äå Âàðãàñ.
Ïàê ñå îáúðíà êúì ìëàäàòà æåíà, êîÿòî ãî ãëåäàøå îçàäà÷åíî.
- Ñìóùàâà ëè âè íåùî?
- Íå - óñìèõíà ñå Áåí. - Ñòîðè ìè ñå, ÷å ÷óõ íÿêàêúâ çâóê. Ìàé ñúì ïî-óìîðåí îò ïîëåòà, îòêîëêîòî ìèñëåõ. Òà, êàêâî êàçâàõòå?
- Âñúùíîñò âèå êàçâàõòå. Íî ñå êàíåõ äà äîáàâÿ, ÷å àêî íÿêîãà ñòå èìàëè êàðòà, èìåòî âè ùå å çàïàçåíî â àðõèâèòå. Ñåãà ñúõðàíÿâàìå âñè÷êî íà ìèêðîôèëì. Ìàé íå å êàêòî â äåòñêèòå âè ãîäèíè.
- Äà - ñúãëàñè ñå òîé. - Äîñòà ïðîìåíè èìà â Äåðè... íî è äîñòà íåùà ìè èçãëåæäàò âñå ñúùèòå.
- Å, äîáðå, ïðîñòî ùå ïðîâåðÿ è ùå âè èçäàì äóáëèêàò. Áåçïëàòíî.
- Âåëèêîëåïíî - êàçà Áåí.
È ïðåäè äà äîáàâè íÿêîÿ áëàãîäàðñòâåíà äóìà, ãëàñúò îòíîâî ïðîöåïè áëàãîãîâåéíàòà òèøèíà íà ÷èòàëíÿòà - òîçè ïúò ïî-ãðúìêî, èçïúëíåí ñúñ çëîêîáíî âåñåëèå:
- Êà÷âàé ñå ãîðå, Áåí! Êà÷âàé ñå, òëúñòî äóïå øèáàíî! Ãîâîðè òâîÿò æèâîò, Áåí Õàíñêîì!
Áåí ñå èçêàøëÿ.
- Áåçêðàéíî ñúì âè çàäúëæåí - èçðå÷å òîé.
- Î, äðåáîëèÿ. - Òÿ ëåêî íàêëîíè ãëàâà è ñå âçðÿ â íåãî. - Ãîðåùî ëè å íàâúí?
- Ìàëêî. Çàùî?
- Èçãëåæäàòå ìè...
- Áåí Õàíñêîì ãî ñòîðè! - èçêðåùÿ ãëàñúò. Äîëèòàøå îòêúì ðàôòîâåòå íà ãîðíèÿ åòàæ. - Áåí Õàíñêîì óáè äåöàòà! Õâàíåòå ãî! Äðúæòå ãî!
- ... èçïîòåí - äîâúðøè áèáëèîòåêàðêàòà.
- Òúé ëè? - èäèîòñêè ñå ó÷óäè òîé.
- Ñëåä ìàëêî ùå å ãîòîâî - êàçà òÿ.
- Áëàãîäàðÿ.
Ìèñ Äàíúð ñåäíà çàä âåõòàòà ïèøåùà ìàøèíà â êðàÿ íà áþðîòî.
Áåí áàâíî ñå îòäàëå÷è, óñåùàéêè êàê ñúðöåòî ãúðìè êàòî òúïàí â ãúðäèòå ìó. Äà, ïîòåøå ñå; ëåïêàâè ñòðóéêè áÿõà ïëúçíàëè ïî ÷åëîòî ìó, ïîä ìèøíèöèòå, ïðåç êîñìèòå íà ãúðäèòå. Âäèãíà ãëàâà. Îò ãîðíèÿ êðàé íà ëÿâàòà ñòúëáà ãî íàáëþäàâàøå Ïåíèóàéç Êëîóíúò. Öÿëîòî ìó ëèöå áåøå îìàçàíî ñ áÿë ãðèì. Êúðâàâî ÷åðâèëî ðàçòÿãàøå óñòàòà ìó â óñìèâêà íà óáèåö. Âìåñòî î÷è çååõà ïðàçíè îðáèòè. Â åäíàòà ñè ðúêà òîé ñòèñêàøå ãðîçä áàëîíè, â äðóãàòà äúðæåøå êíèãà.
Íå òîé, ïîïðàâè ñå Áåí. Òî. Åòî ìå, ñòîÿ ñðåä ðîòîíäàòà íà Îáùèíñêàòà áèáëèîòåêà â òîçè ïðîëåòåí ñëåäîáåä íà 1985 ãîäèíà, âå÷å ñúì âúçðàñòåí, à íàñðåùà ìè ñå èçïðàâÿ íàé-ñòðàøíèÿò êîøìàð îò äåòñòâîòî. Íàñðåùà ìè ñå èçïðàâÿ Òî.
- Êà÷âàé ñå, Áåí - ïîäâèêíà îòãîðå Ïåíèóàéç. - Íÿìà äà òè ñòîðÿ íèùî ëîøî. Íîñÿ òè êíèãà! Êíèãà... è áàëîí÷å. Êà÷âàé ñå!
Áåí îòâîðè óñòà äà îòâúðíå: Ëóä ëè ñè, ÷å î÷àêâàø äà ñå êà÷à?... è èçâåäíúæ îñúçíà, ÷å àêî ãî ñòîðè, âñè÷êè ùå ñå âòðåí÷àò â íåãî è ùå ñè ïîìèñëÿò: Êîé å ïúê òîÿ ñìàõíàò?
- Î, çíàì, ÷å íå ìîæåø äà îòãîâîðèø - ïîäâèêíà Ïåíèóàéç è ñå èçêèñêà. - Àìà áåç ìàëêî äà òå ïîäëúæà, íàëè? "Èçâèíÿâàéòå, ñúð, èìàòå ëè "Ïðèíö Àëáúðò" â êóòèÿ?... Èìàòå, çíà÷è?... Àìè ùî íå âçåìåòå äà ãî ïóñíåòå, ãîðêèÿ ÷îâå÷åö?" "Ïðîùàâàéòå, ãîñïîæî, èçòè÷à ëè âè îòïóñêàòà?... Äà?... Àìè êàæåòå íàêúäå å èçòè÷àëà, ÷å äà ÿ õâàíåì."
Êëîóíúò íà ãîðíàòà ïëîùàäêà îòìåòíà ãëàâà è èçáóõíà â ïèñêëèâ ñìÿõ. Ñìåõúò îòåêâàøå, ïëþùåøå ïîä ñâîäà íà ðîòîíäàòà êàòî ÿòî ÷åðíè ïðèëåïè è Áåí ñàìî ñ îãðîìíî óñèëèå íà âîëÿòà ñå óäúðæà äà íå ïðèòèñíå óøèòå ñè ñ äëàíè.
- Êà÷âàé ñå, Áåí! - âèêíà Ïåíèóàéç. - Äà ïîáúáðèì. Íà íåóòðàëíà òåðèòîðèÿ. Êàêâî ùå ðå÷åø?
Íÿìà äà ñå êà÷à, ïîìèñëè Áåí. Íÿêîé äåí ùå ñå äîêîïàì äî òåáå è ìèñëÿ, ÷å òîãàâà íÿìà äà òè å ñëàäêî. Ùå òå óáèåì.
Êëîóíúò ïàê ñå çàïðåâèâà îò ñìÿõ.
- Äà ìå óáèåòå? Äà ìå óáèåòå? - èçâåäíúæ Áåí ðàçïîçíà ñ óæàñ ãëàñà íà Ðè÷è Òîçèúð... âñúùíîñò íå íåãîâèÿ ãëàñ, à Ãëàñà íà Ïèêàíèíè: - Íåäåé äà ìà óáèâàø, ãîñïîäàðþ, àç øà ñòàâà äîáðî íåãúð, íå ãî óáèâàé òóé ÷åðíî ìîì÷å, Êàìàðà!
È îòíîâî îòåêíà ïèñêëèâèÿò êèêîò.
Ðàçòðåïåðàí è ïðåáëåäíÿë, Áåí çàêðà÷è ïðåç êúíòÿùàòà ÷èòàëíÿ. Óñåùàøå, ÷å ñëåä ìàëêî ùå ïîâúðíå. Ñïðÿ ïðåä åäíà ëàâèöà è ñ òðåïåðåùà ðúêà èçìúêíà íàñëóêè íÿêàêâà êíèãà. Âöåïåíèòå ìó ïðúñòè ïðåëèñòèõà ñòðàíèöèòå.
- Òîâà å ïîñëåäíèÿò òè øàíñ, Êàìàðà! - êðåñíà ãëàñúò íåéäå âèñîêî çàä ãúðáà ìó. - Áÿãàé îò ãðàäà. Áÿãàé ïðåäè äà å ìðúêíàëî. Äîâå÷åðà ùå ñå çàåìà ñ òåá... è îñòàíàëèòå. Ïðåêàëåíî ñè ñòàð, çà äà ìå ñïðåø, Áåí. Âñè÷êè ñòå ïðåêàëåíî ñòàðè. Ñàìî çà åäíî îùå âè áèâà - äà óìðåòå. Áÿãàé, Áåí. Èñêàø ëè äà âèäèø äîâå÷åðà åé-òîâà?
Ïðîäúëæàâàéêè äà äúðæè êíèãàòà ñ âëåäåíåíè ðúöå, Áåí ñå îáúðíà. Íå èñêàøå äà ïîãëåæäà, íî ñÿêàø íÿêàêâà íåâèäèìà ðúêà ãî ïðèõâàíà ïîä áðàäè÷êàòà è äðúïíà íàãîðå, íàãîðå, íàãîðå.
Êëîóíúò áå èç÷åçíàë. Íàä ëÿâàòà ñòúëáà ñòîåøå Äðàêóëà, íî íå êàêúâòî ãî ïîêàçâàõà â êèíîòî; íå áåøå Áåëà Ëóãîøè, Êðèñòîôúð Ëèé, Ôðàíê Ëàíãåëà, Ôðàíñèñ Ëåäúðúð èëè Ðåäæè Íàëäúð. Ïðåñòàðÿëî ÷îâå÷å ñ ëèöå êàòî òîïêà ñáðú÷êàíè êîðåíè. Áåøå ñìúðòíîáëåäî è èìàøå ïóðïóðíè î÷è, ñÿêàø ïîòîïåíè â ñúñèðåíà êðúâ. Óñòàòà ìó ñå îòâîðè, ðàçêðèâàéêè áåçáðîé íîæ÷åòà çà áðúñíåíå "Æèëåò", çàáèòè íàêðèâî âúâ âåíöèòå; Áåí ñÿêàø íàäíèêíà â óáèéñòâåí îãëåäàëåí ëàáèðèíò, êúäåòî âñÿêà ïîãðåøíà ñòúïêà ìîæå äà òå ñðåæå íà äâå.
- ÕÐÓÓÓÑ-ÕÐÓÑ! - èçïèùÿ ÷îâå÷åòî è ÷åëþñòèòå ùðàêíàõà. Îò óñòíèòå ìó áëúâíà ôîíòàí ÷åðíî-÷åðâåíà êðúâ. Ïî áåëèÿ ìó íàãðúäíèê ñå ïîñèïàõà ïàð÷åòà îò ñðÿçàíèòå óñòíè è áàâíî ïëúçíàõà íàäîëó, îñòàâÿéêè ëåïêàâè êúðâàâè äèðè.
- Êàêâî ëè å âèäÿë Ñòàí Þðèñ ïðåäè äà óìðå? - êðåñíà íàäîëó âàìïèðúò îò ïëîùàäêàòà è ñå ðàçñìÿ ñ êúðâàâà, îáåçîáðàçåíà óñòà. - Äàëè å âèäÿë ïðèíö Àëáúðò â êóòèÿ? Èëè Äåéâè Êðîêåò, öàðÿ íà Äèâèÿ Çàïàä? Êàêâî å âèäÿë, Áåí? Èñêàø ëè äà ãî âèäèø? Êàêâî å âèäÿë? Êàêâî å âèäÿë?
Ïîñëå ïàê ïðîêúíòÿ ïèñêëèâèÿò ñìÿõ è Áåí ðàçáðà, ÷å ñëåä ìèã ñàì ùå çàêðåùè, äà, íÿìàøå ñèëè äà óäúðæè ïèñúêà â ãúðëîòî ñè. Îò ãîðíàòà ïëîùàäêà ñå ëååøå ñòðàõîâèò êúðâàâ äúæä. Åäíà êàïêà áå óëó÷èëà àðòðèòè÷íàòà êèòêà íà íÿêàêúâ ñòàðåö, êîéòî ÷åòåøå "Óîë Ñòðèéò Äæúðíúë". Íåâèäèìà è íåäîëîâèìà, êðúâòà ñå ñòè÷àøå ìåæäó êîêàë÷åòàòà.
Áåí ñè ïîå äúõ, òâúðäî óâåðåí, ÷å ïèñúêúò ùå èçëåòè ñëåä ìèã - íåâúîáðàçèì ñðåä ïîêîÿ íà òîçè ìåê äúæäîâåí ñëåäîáåä, ïîðàçÿâàù êàòî óäàð ñ íîæ... èëè áåçáðîé íîæ÷åòà çà áðúñíåíå.
Àëà âìåñòî òîâà îò ãúðëîòî ìó ñå ðàçäàäîõà òðåïåðåùè, ðàçïîêúñàíè äóìè - íå ïèñúê, à ñÿêàø ãëóõà ìîëèòâà:
- Êóðøóìè, ðàçáèðà ñå. Îò ñðåáúðíèÿ äîëàð íàïðàâèõìå êóðøóìè.
Ñòàðåöúò ñ øîôüîðñêîòî êàñêåò÷å ðÿçêî íàäèãíà ãëàâà îò àëáóìà íà Âàðãàñ.
- Ãëóïîñòè - çàÿâè òîé.
Ñåãà õîðàòà íàèñòèíà ñå îãëåæäàõà è íÿêîé èçøúòêà ñúðäèòî.
- Èçâèíÿâàéòå - èçðå÷å Áåí ñ òèõ, òðåïåðåù ãëàñ. Ñìúòíî óñåùàøå, ÷å ïî ëèöåòî ìó ñå ñòè÷à ïîò, à ðèçàòà ìó ïîëåïâà ïî òÿëîòî. - Ðàçñúæäàâàõ íà ãëàñ...
- Ãëóïîñòè - ïîâòîðè ïî-âèñîêî ñòàðåöúò. - Îò ñðåáúðåí äîëàð íå ìîãàò äà ñå íàïðàâÿò êóðøóìè. Ìàñîâà çàáëóäà. Êíèæíè ôàíòàçèè. Ñïåöèôè÷íàòà ïëúòíîñò íà ìàòåðèàëà...
Èçâåäíúæ ìèñ Äàíúð ñå îçîâà äî íåãî.
- Ìèñòúð Áðîêõèë, ïàçåòå òèøèíà - äîáðîäóøíî êàçà òÿ. - Õîðàòà ÷åòàò...
- Òîÿ ÷îâåê å áîëåí - èçòúðñè Áðîêõèë è ïàê ñå íàâåäå íàä àëáóìà. - Äàé ìó àñïèðèí, Êåðúë.
Êåðúë Äàíúð ïîãëåäíà Áåí è ëèöåòî é èçòúíÿ îò òðåâîãà.
- Çëå ëè âè å, ìèñòúð Õàíñêîì? Çíàì, ÷å íå å ó÷òèâî äà ãîâîðÿ òàêà, íî èçãëåæäàòå óæàñíî.
- Àç... àç îáÿäâàõ â êèòàéñêè ðåñòîðàíò. Èçãëåæäà, íå ìè å ïîíåñëî.
- Àêî èñêàòå äà ïîëåãíåòå, â êàáèíåòà íà ìèñòúð Õåíëúí èìà êóøåòêà. Ìîæåòå...
- Íå. Áëàãîäàðÿ, íî ùå ïîñòîÿ.
Íå èñêàøå äà ëåæè, à äà èçáÿãà ÷àñ ïî-ñêîðî îò Îáùèíñêàòà áèáëèîòåêà. Îçúðíà ñå êúì ïëîùàäêàòà. Êëîóíúò áå èç÷åçíàë. Âàìïèðúò ñúùî. Íî çà íèñêèÿ ïàðàïåò îò êîâàíî æåëÿçî êðàé ïëîùàäêàòà áå çàâúðçàíî áàëîí÷å. Âúðõó èçäóòàòà ãóìåíà öèïà ÿñíî ëè÷àõà äóìèòå: ÏÐÈßÒÅÍ ÄÅÍ! ÄÎÂÅ×ÅÐÀ ÙÅ ÓÌÐÅØ!
- Äîíåñîõ âè áèáëèîòå÷íàòà êàðòà - êàçà ìèñ Äàíúð è êîëåáëèâî äîêîñíà ðúêàòà ìó. - Èñêàòå ëè ÿ?
- Äà, áëàãîäàðÿ. - Áåí ïðåñåêëèâî ñè ïîå äúõ. - Ìíîãî ñå èçâèíÿâàì çà áåçïîêîéñòâîòî.
- Íÿìà íèùî - êàçà òÿ. - Äàíî äà íå å îòðàâÿíå.
- Íå ñòàâà - îáàäè ñå ïðèâåäåíèÿò íàä àëáóìà ìèñòúð Áðîêõèë, áåç äà âàäè ëóëàòà îò óñòàòà ñè. - ×èñòà ëèòåðàòóðíà èçìèñëèöà. Êóðøóìúò ùå áèå íàêðèâî.
È ïàê áåç äà çíàå êàêâî ùå èçëåòè îò óñòàòà ìó, Áåí èçðå÷å:
- Äà, íå êóðøóìè, à òîï÷åòà. Îò ñàìîòî íà÷àëî ðàçáðàõìå, ÷å íå ìîæåì äà íàïðàâèì êóðøóìè. Áÿõìå îùå äåöà, çíàåòå. Õðóìíà ìè äà...
Íÿêîé îòíîâî èçøúòêà.
Áðîêõèë îãëåäà Áåí ñ èçíåíàäà, íàêàíè ñå äà îòâúðíå íåùî, íî ïðåìúë÷à è ñå âãëúáè â ðèñóíêèòå.
Âúðíàõà ñå äî áþðîòî è Êåðúë Äàíúð ìó ïîäàäå ìàëêà îðàíæåâà êàðòà ñ ïå÷àò ÎÁÙÈÍÑÊÀ ÁÈÁËÈÎÒÅÊÀ ÄÅÐÈ. Ëåêî ðàçâåñåëåí, Áåí îñúçíà, ÷å çà ïðúâ ïúò ïðåç öåëèÿ ñè æèâîò ñå çàïèñâà â ÷èòàëíÿ çà âúçðàñòíè. Êàòî õëàïå èìàøå ëèìîíåíîæúëòà êàðòà.
- Ñèãóðåí ëè ñòå, ÷å íå èñêàòå äà ïîëåãíåòå, ìèñòúð Õàíñêîì?
- Áëàãîäàðÿ, âå÷å ñúì ïî-äîáðå.
- Íàèñòèíà ëè?
Òîé íàìåðè ñèëè äà ñå óñìèõíå.
- Íàèñòèíà.
- Âÿðíî, ïî-äîáðå èçãëåæäàòå - êèìíà òÿ, íî â ãëàñà é çâó÷åøå ñúìíåíèå, ñÿêàø ãî êàçâàøå îò ó÷òèâîñò, áåç ñàìà äà ñè âÿðâà.
Ïîñëå ìèñ Äàíúð ïúõíà åäíà êíèãà â ñúâðåìåííèÿ ìèêðîôèëìîâ ïðèáîð çà ðåãèñòðàöèÿ è Áåí åäâà óäúðæà ïðèñòúïà íà èñòåðè÷åí ñìÿõ. Òîâà å êíèãàòà, êîÿòî ãðàáíàõ îò ëàâèöàòà, êîãàòî êëîóíúò âçå äà ñå ïðàâè íà Ïèêàíèíè, ïîìèñëè òîé. Ðåøèëà å, ÷å èñêàì äà ÿ çàåìà. Çà ïðúâ ïúò ñëåä äâàéñåò è ïåò ãîäèíè çàåìàì êíèãà îò Îáùèíñêàòà áèáëèîòåêà, à äàæå íå çíàì çàãëàâèåòî. Íå ìè ïóêà, ÷åñòíî êàçàíî. Âàæíîòî å äà ñå èçìúêíà îòòóê, íàëè? Äðóãî íå èñêàì.
- Áëàãîäàðÿ - êàçà òîé è ïúõíà êíèãàòà ïîä ìèøíèöà.
- Âèíàãè ñòå äîáðå äîøúë, ìèñòúð Õàíñêîì. Ñèãóðåí ëè ñòå, ÷å íå èñêàòå àñïèðèí?
- Íàïúëíî ñèãóðåí. - Òîé ñå ïîêîëåáà. - Ñëó÷àéíî äà çíàåòå êàêâî å ñòàíàëî ñ ìèñèñ Ñòàðåò? Áàðáàðà Ñòàðåò. Òÿ çàâåæäàøå äåòñêèÿ îòäåë.
- Òÿ ïî÷èíà - êàçà Êåðúë Äàíúð. - Ïðåäè òðè ãîäèíè. Îò ñúðäå÷åí óäàð, äîêîëêîòî çíàì. Òúæíî. Áåøå ñðàâíèòåëíî ìëàäà... ïåòäåñåò è îñåì èëè ïåòäåñåò è äåâåò, ìèñëÿ. Â äåíÿ íà ïîãðåáåíèåòî ìèñòúð Õåíëúí çàòâîðè áèáëèîòåêàòà.
- Î - ïðîøåïíà Áåí è â ñúðöåòî ìó ñÿêàø çåéíà ïðàçíîòà. Åòî êàêâî å äà ñå çàâúðíåø â áàùèí äîì, êàêòî êàçâà ïåñåíòà. Òîðòà ñúñ ñëàäêà ãëàçóðà è ãîð÷èâà ïëúíêà ïîä íåÿ. Õîðàòà ñà òå çàáðàâèëè, èëè ñà óìðåëè, èëè âå÷å ñà ïëåøèâè, áåççúáè. Ïîíÿêîãà ãè çàâàðâàø èçêóôåëè. Î, æèâîòúò å ïðåêðàñåí. Êàê ñè, ìîé ÷îâåê?
- Ñúæàëÿâàì - êàçà áèáëèîòåêàðêàòà. - Îáè÷àõòå ÿ, íàëè?
- Âñè÷êè äåöà îáè÷àõà ìèñèñ Ñòàðåò - îòâúðíà Áåí è ñ òðåâîãà óñåòè, ÷å ñúëçèòå íàïèðàò â î÷èòå ìó.
- À âèå...
Àêî îùå âåäíúæ çàïèòà äàëè ñúì ñèãóðåí, ìàé íàèñòèíà ùå ñå ðàçïëà÷à. Èëè ùå èçêðåùÿ. Èëè íå çíàì êàêâî.
Òîé ïîãëåäíà ÷àñîâíèêà ñè.
- Íàèñòèíà òðÿáâà äà áÿãàì. Áëàãîäàðÿ, áÿõòå ìíîãî ìèëà.
- Ïðèÿòåí äåí, ìèñòúð Õàíñêîì.
Äà, íåïðåìåííî. Çàùîòî äîâå÷åðà ùå óìðà.
Òîé ìàõíà ñ ðúêà è çàêðà÷è êúì èçõîäà. Ìèñòúð Áðîêõèë ãî èçãëåäà ïîäîçðèòåëíî.
Îçúðíà ñå êúì ïëîùàäêàòà íàä ëÿâàòà ñòúëáà. Áàëîíúò îùå ñå ðååøå òàì, âúðçàí çà äàíòåëàòà îò êîâàíî æåëÿçî. Íî ñåãà íàäïèñúò ãëàñåøå:

ÀÇ ÓÁÈÕ ÁÀÐÁÀÐÀ ÑÒÀÐÅÒ!
ÏÅÍÈÓÀÉÇ ÊËÎÓÍÚÒ

Áåí çàâúðòÿ ãëàâà. Ñúðöåòî îòíîâî áëúñêàøå â ãúðëîòî ìó. Èçëåçå íàâúí è ñâåòëèíàòà ãî çàìàÿ - âèñîêî ãîðå îáëàöèòå ñå ðàçêúñâàõà è ïðåç òÿõ ïàäàõà ëú÷èòå íà òîïëîòî ìàéñêî ñëúíöå, ïîä êîèòî òðåâàòà èçãëåæäàøå íåâåðîÿòíî çåëåíà è ñî÷íà. Áåí óñåòè êàê îáðú÷úò îêîëî ãúðäèòå ìó ñå îòïóñêà. Èçïèòà ÷óâñòâîòî, ÷å å çàõâúðëèë â áèáëèîòåêàòà íÿêàêúâ íåïîñèëåí òîâàð... ïîñëå ïîãëåäíà íåâîëíî âçåòàòà êíèãà è çúáèòå ìó èçòðàêàõà ðÿçêî, áîëåçíåíî. "Áóëäîçåð" îò Ñòèâúí Ó. Ìèäúð - åäíà îò êíèãèòå, êîèòî íîñåøå â äåíÿ, êîãàòî ñå õâúðëè â Ïóùèíàêà, çà äà èçáÿãà îò Õåíðè Áàóúðñ è íåãîâèòå ïðèÿòåëè.
È ùîì ñå ñåòè çà Õåíðè, ðàçëè÷è âúðõó êîðèöàòà áëåäà ñëåäà îò ïîäêîâàíà ïîäìåòêà.
Ïðåõâúðëè ñòðàíèöèòå ñ òðåïåðåùè ïðúñòè è ïîãëåäíà íàé-îòçàä. Áèáëèîòåêàòà ðàáîòåøå ñ ìèêðîôèëìîâà ðåãèñòðàöèÿ; áå ãî âèäÿë ñ î÷èòå ñè. Íî îò âúòðåøíàòà ñòðàíà íà çàäíàòà êîðèöà âñå îùå áå çàëåïåí êíèæåí ïëèê ñ êàðòîí÷å â íåãî. Âúðõó êàðòîí÷åòî áÿõà èçïèñàíè èìåíà, à äî òÿõ èìàøå ïå÷àò çà äàòàòà íà âðúùàíå. Áåí ñå âãëåäà.

ÈÌÅ ÍÀ ×ÈÒÀÒÅËß      ÄÀ ÑÅ ÂÚÐÍÅ ÄÎ ÏÎÑÎ×ÅÍÀÒÀ ÄÀÒÀ
  ×àðëñ Í. Áðàóí       14 ÌÀÉ 58
  Äåéâèä Õàðòóåë       1 ÞÍÈ 58
  Äæîóçåô Áðåíàí       17 ÞÍÈ 58

À íà ïîñëåäíèÿ ðåä - ñîáñòâåíîòî ìó èìå, èçïèñàíî íåïîõâàòíî ñ ìîëèâ:

  Áåíäæàìèí Õàíñêîì    9 ÞËÈ 58

Âúðõó êàðòîí÷åòî, âúðõó òèòóëíàòà ñòðàíèöà, âúðõó îáðåçà íà êíèãàòà - íàâñÿêúäå áåøå óäàðåí îòíîâî è îòíîâî ïå÷àò ñ òëúñòî ÷åðâåíî ìàñòèëî, êîåòî ïðèëè÷àøå íà êðúâ: ÇÀ ÓÍÈÙÎÆÀÂÀÍÅ.
- Ìèëè Áîæå - ïðîøåïíà Áåí. Íå çíàåøå êàêâî äðóãî äà êàæå, òèÿ äóìè êàòî ÷å îáõâàùàõà öÿëîòî ïîëîæåíèå. - Î, ìèëè Áîæå, ìèëè Áîæå.
Çàñòàíàë ïîä òîïëèòå ñëúí÷åâè ëú÷è, òîé âíåçàïíî ñå çàïèòà êàêâî ëè å ñïîëåòÿëî äðóãèòå.


2.
Åäè Êàñïáðàê õâàùà òîïêàòà

Åäè ñëåçå îò àâòîáóñà íà úãúëà íà Êàíçàñ ñòðèéò è Êîøóò. Óëèöà Êîøóò ñëèçàøå îêîëî ïîëîâèí êèëîìåòúð íàäîëó è èçâåäíúæ ñâúðøâàøå ïðåä ïîðóòåíèÿ ñòðúìåí áðÿã íà Ïóùèíàêà. Ñàì íå çíàåøå çàùî å ðåøèë äà íàïóñíå àâòîáóñà òúêìî òóê; Êîøóò íå ìó íàïîìíÿøå àáñîëþòíî íèùî, à è íèêîãî íå áå ïîçíàâàë â òîÿ êðàé íà Êàíçàñ ñòðèéò. Ïðîñòî ìÿñòîòî ìó ñå ñòîðè ïîäõîäÿùî. Äðóãî íå çíàåøå, íî çàñåãà ñòèãàøå è òîëêîâà. Áåâúðëè âå÷å áå ñëÿçëà íà åäíà îò ñïèðêèòå ïî Äîëíà ãëàâíà óëèöà. Ìàéê áå ïîòåãëèë ñ êîëàòà ñè êúì áèáëèîòåêàòà.
Äîêàòî ãëåäàøå ïîäèð ìàëêèÿ è íÿêàê àáñóðäåí àâòîáóñ Ìåðöåäåñ, Åäè ñå çàïèòà êàêâî âñúùíîñò òúðñè òóê, íà íÿêàêúâ çàòúíòåí úãúë â çàòúíòåíî ïðîâèíöèàëíî ãðàä÷å, ïî÷òè íà îñåìñòîòèí êèëîìåòðà îò Ìàéðà, êîÿòî íåñúìíåíî ñå òðåâîæè äî ñúëçè çà íåãî. Çà ìèã ãî îáçå áîëåçíåí øåìåò. Äîêîñíà äæîáà íà ÿêåòî è ñè ñïîìíè, ÷å å îñòàâèë äðàìàìèíà â õîòåëà çàåäíî ñ äðóãèòå ëåêàðñòâà. Îáà÷å èìàøå àñïèðèí. Ïî-ñêîðî áè èçëÿçúë áåç ãàùè, îòêîëêîòî áåç àñïèðèí. Ãëúòíà íà ñóõî äâå õàï÷åòà è ïîå ïî Êàíçàñ ñòðèéò ñúñ ñìúòíîòî íàìåðåíèå äà îòñêî÷è äî Îáùèíñêàòà áèáëèîòåêà, èëè ïúê äà ïðåñå÷å êúì Êîñòåëî àâåíþ. Íåáåòî âå÷å ñå ïðîÿñíÿâàøå è íàâÿðíî íèùî íå áè ìó ïîïðå÷èëî äà ïðîäúëæè ÷àê äî Çàïàäíèÿ áóëåâàðä, çà äà ñå ïîðàäâà íà ñòàðèòå âèêòîðèàíñêè êúùè â åäèíñòâåíèÿ èñòèíñêè êðàñèâ êâàðòàë íà Äåðè. Ïîíÿêîãà â äåòñòâîòî ñè ïðàâåøå òî÷íî òîâà - òðúãâàøå íåáðåæíî ïî Çàïàäíèÿ áóëåâàðä, óæ ÷å îòèâà íåéäå äðóãàäå. Íà ïðåñå÷êàòà ñ Óè÷úì ñòðèéò áåøå êúùàòà íà ñåìåéñòâî Ìþëåð - ÷åðâåíà ñãðàäà ñ äâå êóëè÷êè íà ïîêðèâà è æèâ ïëåò îòïðåä. Èìàõà ñè ãðàäèíàð, êîéòî âèíàãè èçïðîâîæäàøå Åäè ñ ïîäîçðèòåëåí ïîãëåä.
×åòèðè êúùè ïî-íàòàòúê, îò ñúùàòà ñòðàíà íà áóëåâàðäà, áåøå äîìúò íà Áàóè - íàâÿðíî åäíà îò ïðè÷èíèòå Ãðåòà Áàóè è Ñàëè Ìþëåð äà ñà òúé íåðàçäåëíè â ïðîãèìíàçèÿòà. È òàçè ñãðàäà èìàøå êóëè÷êè íàä çåëåíèòå êåðåìèäè... íî çà ðàçëèêà îò êâàäðàòíèòå êóëè÷êè íà Ìþëåðîâèÿ äîì, òèÿ òóê çàâúðøâàõà ñúñ ñòðàííè âèñîêè êîíóñè - ìàëêî êàòî "ìàãàðåøêèòå êàëïàöè", ñ êîèòî óâåí÷àâàò â íà÷àëíèòå êëàñîâå íåïîñëóøíèòå ó÷åíèöè. Ïðåç ëÿòîòî íà ëèâàäàòà îòñòðàíè âèíàãè èìàøå èçÿùíè ìåáåëè - ìàñè÷êà ñ æúëò ïëàæåí ÷àäúð íàä íåÿ, ïëåòåíè êðåñëà, õàìàê ìåæäó äâåòå äúðâåòà. Çàä êúùàòà ïúê èìàøå èãðèùå çà êðîêåò, Åäè çíàåøå òîâà, ìàêàð ÷å Ãðåòà íèêîãà íå ãî áå êàíèëà íà ãîñòè. Äîêàòî îòìèíàâàøå ñ íåáðåæíà ïîõîäêà (óæ ÷å îòèâà íåéäå äðóãàäå), òîé ïîíÿêîãà ÷óâàøå òðàêàíåòî íà òîïêè, ñìÿõ è ðàçî÷àðîâàíè ñòîíîâå ïðè "èçáèâàíåòî" íà íå÷èÿ òîïêà. Âåäíúæ áå çúðíàë êàê ñàìàòà Ãðåòà ñ ÷àøà ëèìîíàäà â åäíàòà ðúêà è ÷óê÷å çà êðîêåò â äðóãàòà, ñòðîéíà è ïî-ïðåêðàñíà îò âñè÷êè ôàíòàçèè íà ïîåòèòå (çà äåâåòãîäèøíèÿ Åäè Êàñïáðàê äàæå çàãîðåëèÿò é ãðúá èçãëåæäàøå ïîðàçèòåëíî êðàñèâ), îòèâà äà òúðñè "èçáèòàòà" ñè òîïêà; òîïêàòà áå îòñêî÷èëà îò åäíî äúðâî, äîâåæäàéêè ïî òîçè íà÷èí Ãðåòà â ïîëåçðåíèåòî íà Åäè.
Îò îíçè ìèã òîé ìúíè÷êî ñå âëþáè â íåÿ - â ñèÿíèåòî íà ðóñèòå êîñè, êîèòî ñå ëååõà ïî ðàìåíåòå íà áëåäîñèíÿòà ëÿòíà ðîêëÿ. Ãðåòà ñå îçúðíà è îòíà÷àëî Åäè ïîìèñëè, ÷å ãî å âèäÿëà, íî ÿâíî íå áåøå òàêà, çàùîòî êîãàòî ñðàìåæëèâî âäèãíà ðúêà çà ïîçäðàâ, òÿ íå ìó îòãîâîðè, à ñàìî îòïðàòè òîïêàòà çàä êúùàòà è èçòè÷à ñëåä íåÿ. Òîé ïðîäúëæè ïî-íàòàòúê, áåç äà ÿ êîðè çà ïðåíåáðåæåíèåòî (èñêðåíî âÿðâàøå, ÷å íå ãî å çàáåëÿçàëà), èëè ïúê çà òîâà, ÷å íèêîãà íå ãî êàíè íà êðîêåò â ñúáîòà ñëåäîáåä - îòêúäå íàêúäå õóáàâàòà Ãðåòà Áàóè ùå êàíè õëàïå êàòî íåãî: ìúðøàâî, àñòìàòè÷íî, ñ ôèçèîíîìèÿ íà óäàâåí ïëúõ.
Äà, ïîìèñëè òîé, äîêàòî áåçöåëíî ñëèçàøå íàçàä ïî Êàíçàñ ñòðèéò, òðÿáâàøå äà îòñêî÷à äî Çàïàäíèÿ áóëåâàðä è ïàê äà îãëåäàì îíèÿ êúùè... íà Ìþëåð, íà Áàóè, íà äîêòîð Õåéë, íà Òðàêúð...
Ïðè ïîñëåäíîòî èìå ìèñëèòå ìó âíåçàïíî ñåêíàõà, çàùîòî - çà âúëêà ãîâîðèì! - åòî ÷å ñòîåøå ïðåä òîâàðíèÿ ãàðàæ íà áðàòÿ Òðàêúð.
- Îùå ñè å òóê - èçðå÷å òîé íà ãëàñ è ñå ðàçñìÿ. - Ìúòíèòå äà ãî âçåìàò!
Çàêëåòèòå åðãåíè Ôèë è Òîíè Òðàêúð èìàõà íàâÿðíî íàé-êðàñèâàòà êúùà íà Çàïàäíèÿ áóëåâàðä - áåçóêîðèçíåíî áÿëà âèêòîðèàíñêà ñãðàäà ñ ïðîñòîðíà èçóìðóäåíà ëèâàäà è îãðîìíè öâåòíè ëåõè, èç êîèòî ïëàìòÿõà áóéíè áàãðè (ðàçáèðà ñå, ãðèæëèâî ïîääúðæàíè) ïðåç öÿëàòà ïðîëåò è ëÿòî. Âñÿêà åñåí àñôàëòèðàõà àëåÿòà ïðåä äîìà, òà äà ñè îñòàâà ãëàäêà è ëúñêàâà êàòî ÷åðíî îãëåäàëî, à êåðåìèäèòå ïî îñòðîâúðõèòå ñòðåõè èìàõà èäåàëíî çåëåí öâÿò, ïî÷òè â òîí ñ òðåâàòà äîëó. Ïîíÿêîãà õîðàòà ñïèðàõà êîëèòå ñè, çà äà ïðàâÿò ñíèìêè íà óäèâèòåëíèòå ñòàðèííè êîëîíêè îêîëî ïðîçîðöèòå.
- Ùîì äâàìà ìúæå ñè äàâàò òðóä äà ïîääúðæàò òîëêîâà õóáàâà êúùà, òðÿáâà äà îò îáðàòíèòå - áå ïðîìúðìîðèëà åäíà âå÷åð ìàéêàòà íà Åäè òîëêîâà íåäîâîëíî, ÷å òîé íå ïîñìÿ äà ïîïèòà êàêâî çíà÷è òîâà.
Òîâàðíèÿò ãàðàæ íÿìàøå ñúâúðøåíî íèùî îáùî ñ Òðàêúðîâèÿ äîì íà Çàïàäíèÿ áóëåâàðä. Áåøå íèñêà ñãðàäà îò âåõòè, íàïóêàíè òóõëè, ÷èéòî çàöàïàí îðàíæåâ öâÿò ïîòúìíÿâàøå íàäîëó äî ïúëíà ÷åðíîòà îò ïîëåïíàëèÿ â îñíîâèòå ñëîé ñàæäè. Âñè÷êè ñòúêëà áÿõà åäíàêâî ìðúñíè, ñ èçêëþ÷åíèå íà åäíî îò ïðîçîð÷åòàòà íà êàíöåëàðèÿòà. Îùå ïðåäè Åäè è äúëãî ïîäèð íåãî õëàïåòàòà ïîääúðæàõà òàì áåçóïðå÷íî ÷èñòî êðúã÷å, çàùîòî íàä áþðîòî íà óïðàâèòåëÿ âèñåøå êàëåíäàðúò íà "Ïëåéáîé". Íà ïúò êúì èãðèùåòî çàä ãàðàæà íèòî åäíî ìîì÷å íå óñòîÿâàøå íà èçêóøåíèåòî äà èçáúðøå ñòúêëîòî ñ áåéçáîëíàòà ñè ðúêàâèöà è äà çúðíå êîÿ å ðàçãîëåíàòà êðàñàâèöà íà ìåñåöà.
Îò òðèòå ñòðàíè íà ãàðàæà ñå ïðîñòèðàõà øèðîêè ÷àêúëåñòè ïëîùàäêè. Îò âðåìå íà âðåìå òàì ñå ñáèðàõà áåçðåäíî êàìèîíèòå çà äàëå÷íè êóðñîâå - íà Äæèìè Ïèòúðñ, íà Êåíóúðò, íà Ðèî - ñ îãðîìíè íàäïèñè îòñòðàíè: ÁÐÀÒß ÒÐÀÊÚÐ. ÄÅÐÈ-ÍÞÒÚÍ-ÏÐÎÂÈÄÚÍÑ-ÍÞ ÉÎÐÊ. Ïîíÿêîãà áÿõà öåëè, äðóã ïúò ñòîÿõà ñàìî øàñèòà èëè òîâàðíè êàðîñåðèè, çàñòèíàëè áåçìúëâíî íà çàäíè êîëåëà è ìàñèâíè äúðâåíè ïîäïîðè.
Áðàòÿòà ñå ñòàðàåõà äà èçïîëçóâàò çàäíàòà ïëîùàäêà êîëêîòî å âúçìîæíî ïî-ðÿäêî, çàùîòî áÿõà ñòðàñòíè ïîêëîííèöè íà áåéçáîëà è îáè÷àõà äåòñêèòå èãðè. Ôèë Òðàêúð ñàì êàðàøå êàìèîí, çàòîâà ìîì÷åòàòà ïî÷òè íå ãî ñðåùàõà, íî Òîíè Òðàêúð, ìúæàãà ñ ãðàìàäíè ðú÷èùà è íå ïî-ìàëêî ãðàìàäåí òúðáóõ, ïîääúðæàøå ñ÷åòîâîäíèòå êíèãè, òúé ÷å Åäè (êîéòî íèêîãà íå èãðàåøå - ìàéêà ìó áè ãî ïðåòðåïàëà, àêî ÷óåøå, ÷å èãðàå áåéçáîë, òúð÷è íàñàì-íàòàì, ãúëòà ïðàõîëÿê ñ äåëèêàòíèòå ñè äðîá÷åòà è ðèñêóâà äà ñè íàâëå÷å ÿ ñ÷óïåí êðàê, ÿ êîíòóçèÿ èëè Áîã çíàå îùå êàêâî) áå ñâèêíàë äà ãî âèæäà íàîêîëî. Ïîñòåïåííî ãëàñúò ìó áå ñòàíàë çà Åäè ÷àñò îò ñàìàòà èãðà - ïî êúñíî íà ìÿñòîòî ìó ùåøå äà äîéäå ãëàñúò íà êîìåíòàòîðà Ìåë Àëúí. Ãðàìàäåí, àëà è íÿêàê ïðèçðà÷åí ñ èñêðÿùî áÿëàòà ñè ðèçà ñðåä ëåòíèÿ âå÷åðåí çäðà÷, èç êîéòî ïëúçâàò ïúðâèòå ñâåòóëêè, Òîíè Òðàêúð êðåùè ãðúìîâíî: Åé, Ðèæèÿ, ïúðâî ñòèãíè ïîä òîï'òà, ïúê òîãàâà ÿ õâàùàé!... Êúäå çÿïàø áå, Äðåáîñúê? Êàê äà óëó÷èø òîï'òà, ìàìà ìó ñòàðà, êàòî íå ÿ ãëåäàø?... Ñêà÷àé, Ïîäêîâà! Ïðàñíè ìó åäèí êåö â ìóòðàòà íà âòîðèÿ çàùèòíèê, ïúê äà âèäèì êàê ùå òå èçêàðà îò èãðà!
Íèêîãà íå ãè íàðè÷àøå ïî èìåíà, ñïîìíè ñè Åäè. Âèíàãè áÿõà åé, Ðèæèÿ, åé, Ðóñèÿ, åé, Î÷èëàòèÿ, åé, Äðåáîñúê. Òîïêàòà íåèçìåííî ñå ïðåâðúùàøå â òîï'òà. À âìåñòî áóõàëêà â êîìåíòàðèòå íà Òîíè Òðàêúð ñå âìúêâàøå íÿêàêâà ñè "äúðæàëêà", òúé ÷å ñå ïîëó÷àâàøå: "Åé, Ïîäêîâà, çàõàïè ÿêî äúðæàëêàòà, ÷å èíàê âñå ñè èçòúðâàë òîï'òà."
Øèðîêî óñìèõíàò, Åäè ïðîäúëæè íàòàòúê... è óñìèâêàòà ìó ïîìðúêíà. Íàä äúëãàòà òóõëåíà ñãðàäà, êúäåòî íÿêîãà ïðèåìàõà ïîðú÷êè, ïîïðàâÿõà êàìèîíè è ñêëàäèðàõà òîâàðè ïî çà äåí-äâà, äíåñ òåãíåøå áåçìúëâèå. Ïðåç ÷àêúëà áÿõà èçáóÿëè ïëåâåëè è íà ñòðàíè÷íèòå ïëîùàäêè íå ñå âèæäàøå íèòî åäèí êàìèîí... ñàìî êúì êðàÿ ñå áåøå êèëíàëî ïîòúìíÿëî, ðúæäèâî ðåìàðêå.
Êîãàòî ñå ïðèáëèæè, çàáåëÿçà çàä ñòúêëîòî íà ïðîçîðåöà òàáåëà ÇÀ ÏÐÎÄÀÍ.
Ñâúðøåíî å ñ áðàòÿòà, ïîìèñëè òîé è ñàì ñå èçíåíàäà îò äúëáîêàòà ïå÷àë, êîÿòî ìó äîíåñå òàçè ìèñúë... ñÿêàø áå óçíàë çà ñìúðòòà íà áëèçúê ÷îâåê. Ñåãà ñå ðàäâàøå, ÷å íå å îòèøúë êúì Çàïàäíèÿ áóëåâàðä. Ùîì áðàòÿ Òðàêúð áÿõà ðóõíàëè - ñàìèòå áðàòÿ Òðàêúð, äåòî èçãëåæäàõà âå÷íè êàòî ñâåòà - òî êàêâî ëè áå ñïîëåòÿëî óëèöàòà, êúäåòî ñ ðàäîñò ìèíàâàøå â äåòñòâîòî ñè? Òðåâîæíî îñúçíà, ÷å íå æåëàå äà ðàçáåðå. Íå æåëàåøå äà âèäè Ãðåòà Áàóè ñ ïðîøàðåíè êîñè, ñúñ çàòëúñòåëè áåäðà îò çàñåäíàë æèâîò è íåóìåðåíî ÿäåíå è ïèåíå; ìíîãî ïî-äîáðå - ìíîãî ïî-áåçîïàñíî - áåøå ïðîñòî äà ñòîè íàñòðàíè.
Òî÷íî òîâà òðÿáâàøå äà íàïðàâèì âñè÷êè, ïðîñòî äà ñè ñòîèì íàñòðàíè. Íÿìàìå ðàáîòà òóê. Äà ñå çàâðúùàø òàì, êúäåòî ñè èçðàñíàë, å êàòî îïèò äà íàïðàâèø áåçóìåí éîãèñòêè òðèê - äà ñè ëàïíåø êðàêàòà è äà ñå ïîãëúùàø ìàëêî ïî ìàëêî, äîêàòî íàêðàÿ èç÷åçíåø ñúâñåì; íåâúçìîæíî å, è âñåêè íîðìàëåí ÷îâåê áè òðÿáâàëî äà ñå ðàäâà íà òîâà, ìúòíèòå äà ãî âçåìàò... à âñúùíîñò êàêâî ëè å ñòàíàëî ñ Òîíè è Ôèë Òðàêúð?
Òîíè íàâÿðíî ñå áåøå ãúòíàë îò ñúðäå÷åí óäàð; ÷îâåêúò ìúêíåøå ïîíå ÷åòèðèäåñåò êèëà íàäíîðìåíî òåãëî. À ïúê ñúðöåòî òðÿáâà äà ñå ùàäè. Ïîåòèòå ìîãàò äà äðúíêàò ðîìàíòè÷íè ïðèêàçêè çà ðàçáèòè ñúðöà è Áàðè Ìàíèëîó äà ïåå çà òÿõ êîëêîòî ñè ùå (äâàìàòà ñ Ìàéðà èìàõà âñè÷êèòå ìó ïëî÷è), íî ëè÷íî çà ñâîåòî Åäè ïðåäïî÷èòàøå ïî åäíà õóáàâà åëåêòðîêàðäèîãðàìà âñÿêà ãîäèíà. ßñíà ðàáîòà, ñúðöåòî íà Òîíè áåøå ïðåùðàêàëî êàòî åâòèí ÷àñîâíèê. Àìè Ôèë? Âåðîÿòíî òðàíñïîðòíà çëîïîëóêà. Åäè, êîéòî ñàì ñè èçêàðâàøå çàëúêà çàä âîëàíà (èëè ïîíå äîñêîðî; íàïîñëåäúê âîçåøå ñàìî çíàìåíèòîñòèòå, à ïðåç îñòàíàëîòî âðåìå êèñíåøå â êàíöåëàðèÿòà), çíàåøå êàêâî îçíà÷àâà òðàíñïîðòíà çëîïîëóêà. Ìîæå áè ñòàðèÿò Ôèë áå èçõâðúêíàë îò çàëåäåíèÿ ïúò íà îñòúð çàâîé â Íþ Õàìïøúð èëè êðàé Õåéíñóèë Óóäñ â ñåâåðíèòå ðàéîíè íà Ìåéí, èëè ïúê â íÿêîé äúæäîâåí ïðîëåòåí äåí ñïèðà÷êèòå ìó áÿõà îòêàçàëè íà äúëãîòî íàäîëíèùå êúì Õåéâúí þæíî îò Äåðè. Äà, ìîæåøå äà ãî å ñïîëåòÿëî òîâà èëè êîé çíàå îùå êàêâî îò íåùàòà, ñòàâàùè â ïå÷àëíèòå êúíòðè-áàëàäè ñ ðàçíè òîâàðíè øîôüîðè, êîèòî íîñÿò âèñîêè êàóáîéñêè øàïêè è âñå ñè ìèñëÿò êîãî äà èçìàìÿò. Âÿðíî, çàä áþðîòî å ñêó÷íî è ñàìîòíî, íî Åäè íåâåäíúæ áå ñåäÿë çàä âîëàíà ñ åäèíñòâåíàòà êîìïàíèÿ íà èíõàëàòîðà âúðõó òàáëîòî (ïëþñ êàìàðà õàï÷åòà â æàáêàòà) è çíàåøå, ÷å öâåòúò íà èñòèíñêàòà ñàìîòà å ìúòíî÷åðâåí - öâåòúò íà àâòîìîáèëíè ñòîïîâå, îòðàçåí â ìîêðèÿ ÷åðåí àñôàëò.
- Äÿâîë äà ãî âçåìå, êàê ìèíàâà âðåìåòî - âúçäúõíà åäâà ÷óòî Åäè Êàñïáðàê, áåç äîðè äà óñåòè, ÷å ãî å êàçàë íà ãëàñ.
Ðàçìåêíàò è íåùàñòåí - ñàì íå áè ïîâÿðâàë äîêîëêî å ïðèâèêíàë ñ ïîäîáíî ÷óâñòâî - Åäè çàêðà÷è ñ ëóêñîçíèòå ñè ìîêàñèíè ïî õðóùÿùèÿ ÷àêúë è ìèíà çàä úãúëà íà ñãðàäàòà, çà äà ïîãëåäíå ïëîùàäêàòà, êúäåòî áå íàáëþäàâàë áåçáðîé áåéçáîëíè ìà÷îâå êàòî õëàïå - â îíèÿ âðåìåíà õëàïåòàòà ñÿêàø áÿõà äåâåòäåñåò íà ñòî îò ñâåòîâíîòî íàñåëåíèå.
Òåðåíúò ñè áåøå ïî÷òè ñúùèÿò, íî îùå îò ïðúâ ïîãëåä ñòàâàøå áåçïîùàäíî ÿñíî, ÷å òóê âå÷å íå ñå èãðàå - ïðåç èçìèíàëèòå ãîäèíè òðàäèöèÿòà ïðîñòî áå îòìðÿëà ïî íÿêàêâà íåçíàéíà ïðè÷èíà.
Ïðåç 1958 ãîäèíà ðîìáîâèäíîòî èãðèùå áåøå î÷åðòàíî íå ñ áåëè ëèíèè ìåæäó áàçèòå, à ñ äúëáîêè ïúòå÷êè, óòúïêàíè îò áÿãàùè íîçå. Âñúùíîñò òå è áàçè íÿìàõà - îíèÿ ìîì÷åòà, êîèòî íÿêîãà èãðàåõà òóê (è êîèòî äíåñ áÿõà ïî-ñòàðè îò Íåóäà÷íèöèòå, ìàêàð ÷å Åäè ñè ñïîìíÿøå êàê Ñòàí íà íÿêîëêî ïúòè ñå âêëþ÷è â èãðàòà; ñ óäàðèòå ñå ñïðàâÿøå åäâà-åäâà, íî ïúê òè÷àøå ñòðàõîòíî è èìàøå íàïðàâî âúëøåáíè ðåôëåêñè). Ïðîñòî êðèåõà ïîä íàâåñà çàä äúëãàòà òóõëåíà ñãðàäà ÷åòèðè ïàð÷åòà ìðúñåí áðåçåíò è òúðæåñòâåíî ãè èçíàñÿõà, ùîì óñïååõà äà ñúáåðàò îòáîð, à ñåòíå ãè ïðèáèðàõà ñúùî òúé òúðæåñòâåíî, êîãàòî ãúñòèòå âå÷åðíè ñåíêè ñëîæåõà êðàé íà èãðàòà.
Äíåñ íÿìàøå è ñëåäà îò íÿêîãàøíèòå óòúïêàíè ïúòå÷êè. Òóê-òàì ïðåç ÷àêúëà áÿõà ïðîðàñëè ãúñòè áóðåíàöè. Íà ìåñòà ïðîáëåñâàõà ñòðîøåíè áèðåíè áóòèëêè; â ñòàðèòå âðåìåíà õëàïåòàòà áèõà ãè îòñòðàíèëè ñ áëàãîãîâåéíî ñòàðàíèå. Ñàìî åäíî ñè îñòàâàøå êàêòî íÿêîãà - âåõòàòà ìåòàëíà ìðåæà â êðàÿ íà òåðåíà, âèñîêà ÷åòèðè ìåòðà è öÿëàòà ðúæäÿñàëà, ñÿêàø ïîêðèòà ñúñ çàñúõíàëà êðúâ. Áðúíêèòå é äåëÿõà íåáåòî íà õèëÿäè ðîìá÷åòà.
Íàòàì îòáèâàõà òîïêàòà, óíåñåíî ïîìèñëè Åäè, çàñòàíàë ñ ðúöå â äæîáîâåòå íà ìÿñòîòî, êúäåòî áåøå íà÷àëíàòà áàçà ïðåäè äâàéñåò è ñåäåì ãîäèíè. Îòâúä ìðåæàòà è ïðàâî äîëó â Ïóùèíàêà. Íà òàêúâ óäàð ìó âèêàõà Àâòîìàòè÷íà òî÷êà. Òîé ñå ðàçñìÿ è òóòàêñè íåðâíî ïîãëåäíà íàîêîëî, ñÿêàø áå ÷óë ñìåõà íà íÿêàêúâ ïðèçðàê, à íå íà ÷îâåê ñ ìîêàñèíè çà øåéñåò äîëàðà - ñîëèäåí ÷îâåê, ðåàëåí êàòî... àìè... ðåàëåí êàòî... êàòî...
È ìó ñå ñòîðè, ÷å ÷óâà øåïîòà íà Ðè÷è: Çàðåæè, Åäñ. Èçîáùî íå ñè ðåàëåí. Íàïîñëåäúê ÿ òè ñå ñëó÷è íÿêîÿ õèëêà, ÿ íå, ïúê è äà ñå ñëó÷è, ïóêíàòà ïàðà íå ñòðóâà. Òúé ëè å?
- Äà, òúé å - ãëóõî èçðå÷å Åäè è ïîäðèòíà íÿêîëêî êàìú÷åòà.
Âñúùíîñò áå âèæäàë ñàìî äâå òîïêè äà èçõâðúêâàò îòâúä ìðåæàòà çàä ãàðàæà íà áðàòÿ Òðàêúð; è äâåòå áÿõà îòáèòè îò åäíî è ñúùî ìîì÷å - Áúëâî÷à Õúãèíñ. Áúëâî÷à áåøå íåëåïî åäúð, íà äâàíàéñåò ãîäèíè âå÷å íàäõâúðëÿøå ìåòúð è îñåìäåñåò è òåæåøå êúì îñåìäåñåò êèëîãðàìà. Ïðÿêîðúò ìó èäâàøå îò òàëàíòà äà ñå îðèãâà ïîðàçèòåëíî ïðîòÿæíî è ãðúìêî - íàé-äîáðèòå ìó ïîñòèæåíèÿ íàïîìíÿõà íåùî ñðåäíî ìåæäó æàáåøêî êâàêàíå è ïåñåí íà ùóðåö. Ïîíÿêîãà ïîòóïâàøå óñòàòà ñè ñ äëàí è òîãàâà îðèãâàíåòî ñå ïðåâðúùàøå â áîåí âèê íà ïðåãðàêíàë èíäèàíåö.
Ïðèïîìíè ñè, ÷å ìàêàð è åäúð, Áúëâî÷à âñúùíîñò íå áåøå äåáåë, àëà ñÿêàø ñàì Áîã íå áå ïîæåëàë äâàíàéñåòãîäèøíî ìîì÷å äà èçðàñíå äîòîëêîâà; àêî íå áå óìðÿë ïðåç îíîâà ëÿòî, íàâÿðíî ùåøå äà ñòèãíå äî äâà ìåòðà è ïîñòåïåííî ùåøå äà ñå íàó÷è êàê äà óïðàâëÿâà ãðàìàäíîòî ñè òÿëî ñðåä òîçè ñâÿò íà äðåáîñúöè. Ìîæå áè äàæå ùåøå äà ñå íàó÷è íà ìèëîñúðäèå è äîáðèíà. Íî íà äâàíàéñåò ãîäèíè áåøå ñàìî òðîìàâ è çëîáåí - íå îñîáåíî ãëóïàâ, àëà åäâà ëè íå ñëàáîóìåí íà âèä, çàùîòî âñè÷êèòå ìó äâèæåíèÿ èçãëåæäàõà ïîðàçèòåëíî ãðóáîâàòè è ìóäíè. Ó íåãî íÿìàøå è êàï÷èöà îò âðîäåíèÿ ðèòúì íà Ñòàíëè; òÿëîòî íà Áúëâî÷à ñÿêàø èçîáùî íå ðàçãîâàðÿøå ñ ìîçúêà è ñúùåñòâóâàøå â íÿêàêâà ñâîÿ âñåëåíà, ïúëíà ñ ãðîõîòà íà çàñòèíàëè ñâåòêàâèöè. Åäè ñè ñïîìíè êàê åäíà âå÷åð áàâåí, äàëå÷åí óäàð îòïðàòè òîïêàòà èçâúí ïîëåòî, òî÷íî ñðåùó Áúëâî÷à, à òîé äîðè íå ïîìðúäíà. Ïðîñòî ñòîåøå è ãëåäàøå êúì íåáåòî, íàäèãíàë ðúêà â áåçöåëåí çàìàõ, íî âìåñòî äà ñå ëåïíå çà ðúêàâèöàòà ìó, òîïêàòà ãî ôðàñíà ïðàâî ïî òåìåòî ñúñ çâúíêî áîíê! Ñÿêàø áå ïàäíàëà îò òðåòèÿ åòàæ âúðõó ïîêðèâà íà íîâè÷úê Ôîðä. Ïîñëå îòñêî÷è ìåòúð è ïîëîâèíà íàãîðå è êðîòêî òóïíà â äëàíòà íà Áúëâî÷à. Åäíî çëîùàñòíî õëàïå íà èìå Îóúí Ôèëèïñ ñå ðàçñìÿ. Áåç äà áúðçà, Áúëâî÷à ïðèñòúïè êúì íåãî è ìó òåãëè òàêúâ øóò ïî çàäíèêà, ÷å Ôèëèïñ ñå ðàçïèùÿ è õóêíà êúì êúùè ñ ðàçäðàíè äæèíñè. Íèêîé äðóã íå äðúçíà äà ñå ðàçñìåå... ïîíå íà ãëàñ. Àêî Ðè÷è áåøå íàîêîëî, íàâÿðíî íå áè ñå óäúðæàë è Áúëâî÷à íåïðåìåííî ùåøå äà ãî âêàðà â áîëíèöàòà.
Íà áàçèòå Áúëâî÷à áåøå ñúùî òúé ìóäåí. Ëåñíî ãî èçêàðâàõà îò èãðà, à êîãàòî õâúðëÿøå, è íàé-ãîëåìèÿò ëåâàê íÿìàøå ïðîáëåìè ñ îòáèâàíåòî. Íî ïúê óäàðåøå ëè, òîïêàòà õâðúêâàøå íàâúçáîã. Åäè ïîìíåøå, ÷å è äâàòà óäàðà îòâúä ìðåæàòà áÿõà ïðîñòî èçóìèòåëíè. Åäíàòà òîïêà ïðîñòî èç÷åçíà, ìàêàð ÷å öÿëà äóçèíà ìîì÷åòà äúëãî ÿ òúðñèõà íàñàì-íàòàì ïî ñêëîíà íàä Ïóùèíàêà.
Àëà âòîðàòà áå îòêðèòà. Ïðèíàäëåæåøå íà íÿêàêúâ øåñòîêëàñíèê (Åäè íå ïîìíåøå èìåòî ìó; âñè÷êè ìîì÷åòà ãî íàðè÷àõà Ñîïîëà, çàùîòî âå÷íî èìàøå íàñòèíêà) è áåøå îñòàíàëà â èãðà îò ðàííàòà ïðîëåò, òà ÷àê äî ëÿòîòî íà 1958 ãîäèíà. È â ðåçóëòàò îò òîâà íÿìàøå íèùî îáùî ñ íÿêîãàøíàòà èäåàëíà ñôåðà îò áÿëà êîíñêà êîæà, íàøàðåíà ñ ÷åðâåíè øåâîâå; áåøå ïðîòðèòà, çàöàïàíà è ñöåïåíà íà íÿêîëêî ìåñòà îò áåçáðîéíèòå ñè îòñêîöè ïî ÷àêúëà èçâúí ïîëåòî. Íà åäíî ìÿñòî áå âçåëà äà ñå ðàçøèâà è Åäè, êîéòî òè÷àøå çà èçáèòèòå òîïêè, ñòèãà àñòìàòà äà íå ãî òîðìîçåøå (ïîñðåùàéêè ñ òèõà ðàäîñò âñÿêî "Áëàãîäàðÿ, õëàïå!", êîãàòî ìÿòàøå òîïêàòà êúì èãðèùåòî), çíàåøå, ÷å ñêîðî íÿêîé ùå äîìúêíå ðîëêà èçîëèðáàíä, òà äà ÿ áàëñàìèðàò çà îùå ñåäìèöà-äâå.
Íî ïðåäè äà ñå ñòèãíå äîòàì, åäèí ñåäìîêëàñíèê ñ íåâåðîÿòíîòî èìå Ñòðèíãúð Äåäõàì ðåøè äà èçíåíàäà Áúëâî÷à Õúãèíñ ñ áàâåí óäàð. Áúëâî÷à íå ñå ïîäâåäå, èç÷àêà òî÷íî êîëêîòî òðÿáâàøå (áàâíèòå óäàðè, ïðîñòåòå çà íåâîëíîòî îñòðîóìèå, áÿõà íåãîâà ñòèõèÿ) è öàïàðäîñà âåõòàòà òîïêà íà Ñîïîëà ñ òàêàâà ñèëà, ÷å êîæåíàòà îáâèâêà îòõâðúêíà íàñòðàíè è çàïúðõà ÷àê íàä âòîðà áàçà êàòî ãîëÿìà áÿëà ïåïåðóäà. Ñàìàòà òîïêà ëåòåøå âñå íàãîðå è íàãîðå ïðåç ïèùíèÿ âå÷åðåí íåáîñâîä è ïðåñîâàíèÿò êàíàï îòâúòðå áàâíî ñå ðàçìîòàâàøå, à õëàïåòàòà ñ òúïî ñìàéâàíå âúðòÿõà ãëàâè ïîäèð íåÿ; ïðîäúëæàâàéêè äà ñå èçäèãà, òÿ ïðåõâðúêíà íàä òåëåíàòà ìðåæà, è Åäè ïîìíåøå êàê Ñòðèíãúð Äåäõàì âúçêëèêíà ñúñ ñòðàõîïî÷èòàíèå: "Å-å-åãà òè!", äîêàòî òîïêàòà îïèñâàøå áåçêðàéíà äúãà â íåáåòî, âñè÷êè âèæäàõà ÿñíî ïðîâëà÷åíèÿ êàíàï, è îùå ïðåäè äà áå ïàäíàëà â äàëå÷èíàòà, øåñò ìîì÷åòà âå÷å ñå êàòåðåõà êàòî ìàéìóíè ïî ìðåæàòà, è Åäè ïîìíåøå îùå êàê Òîíè ñå ñìååøå êàòî ëóä è êðåùåøå: "Òàÿ ìîæåøå äà èçõâðúêíå è îò "ßíêè ñòàäèîí"! ×óâàòå ëè? Òàÿ ìîæåøå äà èçõâðúêíå è îò "ßíêè ñòàäèîí", ìàìà ìó ñòàðà!"
Ïèòúð Ãîðäúí îòêðè òîïêàòà áëèçî äî ïîòîêà, êîéòî Íåóäà÷íèöèòå ùÿõà äà ïðåãðàäÿò ñëåä ïî-ìàëêî îò òðè ñåäìèöè. Æàëêèòå îñòàíêè íÿìàõà è ñåäåì ñàíòèìåòðà â äèàìåòúð; ñúùèíñêî ÷óäî áå, ÷å êàíàïúò íå ñå å ñêúñàë.
Ñ ìúë÷àëèâî åäèíîäóøèå ìîì÷åòàòà îòíåñîõà ñúäðàíàòà òîïêà ïðè Òîíè Òðàêúð, êîéòî ÿ îãëåäà, áåç äà êàæå íèòî äóìà, ñðåä òúëïà îò çàíåìåëè õëàïåòà. Ïîãëåäíàò îòäàëå÷å, òîçè ìîì÷åøêè êðúã îêîëî åäðèÿ øêåìáåñò ìúæ íàâÿðíî èçãëåæäàøå êàòî ðåëèãèîçíà ñáèðêà çà ïðåêëîíåíèå ïðåä íÿêàêâà ñâåòèíÿ. Áúëâî÷à Õúãèíñ äàæå íå ñè áå íàïðàâèë òðóäà äà îáèêîëè áàçèòå. Ïðîñòî ñòîåøå ñðåä äðóãèòå, êàòî ÷å íÿìàøå ïðåäñòàâà êúäå å ïîïàäíàë. Ïðåäìåòúò, êîéòî ìó ïîäàäå Òîíè Òðàêúð, áåøå ïî-äðåáåí îò òîïêà çà òåíèñ.
Óíåñåí â òèÿ ñïîìåíè, Åäè çàêðà÷è îò íÿêîãàøíàòà íà÷àëíà áàçà ïðåç ìîãèëêàòà íà õâúðëÿ÷à (âñúùíîñò íèêîãà íå áå èìàëî ìîãèëêà, à ïëèòêà ÿìêà, î÷èñòåíà îò êàìú÷åòà) è èçëåçå èçâúí èãðèùåòî. Ïîñïðÿ çà ìèã, ïîðàçåí îò òèøèíàòà, ïîñëå ïðîäúëæè êúì îãðàäàòà. Ìàêàð è ïî-ðúæäèâà îò âñÿêîãà, îáðàñëà ñ íÿêàêâè ãðîçíè ïîâèâíè ïëåâåëè, ìðåæàòà îùå ñè áåøå íà ìÿñòî. Êàòî íàäçúðíà ïðåç íåÿ, Åäè âèäÿ ïîëåãàòèÿ ñêëîí, ïîêðèò ñ îòðîâíîçåëåíà ðàñòèòåëíîñò.
Ïóùèíàêúò ñúâñåì áå çàïðèëè÷àë íà äæóíãëà è Åäè çà ïðúâ ïúò ñå çà÷óäè îòêúäå íàêúäå òèÿ áóéíè, íåïðîõîäèìè äåáðè ñà ñè çàñëóæèëè ïîäîáíî èìå - ìîæåõà äà ñå ñðàâíÿò ñ âñè÷êî äðóãî, ñàìî íå è ñ ïóñòèíÿ. Çàùî íå Ãúñòàëàêúò? Èëè Äæóíãëàòà?
Ïóùèíàê.
Äóìàòà çâó÷åøå ìðà÷íî, ïî÷òè çëîâåùî, íî íå ïîðàæäàøå ïðåäñòàâà çà ãúñòî ïðåïëåòåíè øóáðàöè è äúðâåòà, êîèòî ñå áîðÿò çà ìÿñòî ïîä ñëúíöåòî; ïî-ñêîðî íàïîìíÿøå çà áàâíî ïúëçÿùè ïÿñú÷íè äþíè èëè ãîëè ïðîñòîðè, îñåÿíè ñúñ ñèâè êàìåííè êúñîâå è äåáåëà êîðà îò íàïóêàíà ãëèíà. Ïóùèíàê. Áåçïëîäíà ïóñòîø. Ìàéê áå êàçàë, ÷å âñè÷êè ñà áåçïëîäíè è íàâÿðíî èìàøå ïðàâî. Ñåäåì äóøè - è íèòî åäíî äåòå. Äîðè â äíåøíèòå âðåìåíà íà ñåìåéíî ïëàíèðàíå òîâà èçëèçàøå èçâúí ðàìêèòå íà íîðìàëíîòî.
Ãëåäàøå ïðåç ðúæäèâèòå ðîìáîâå, çàñëóøàí â äàëå÷íîòî áðúì÷åíå íà êîëè ïî Êàíçàñ ñòðèéò è òèõîòî áúëáóêàíå íà ïîòîêà â ïîäíîæèåòî íà ñêëîíà. Òóê-òàì ïðîëåòíîòî ñëúíöå ïðîáëÿñâàøå íàä âîäàòà êàòî ïî êúñ÷åòà íàòðîøåíî ñòúêëî. Äîëó ïðîäúëæàâàõà äà ðàñòàò áàìáóêîâè ãúñòàëàöè, íî ñåãà èçãëåæäàõà íÿêàê íåçäðàâî áëåäè, êàòî ïåòíà îò ïëåñåí ñðåä çåëåíèíàòà. Îòâúä òÿõ çàïî÷âàõà ìî÷óðèùàòà êðàé Êåíäúñêèã, êúäåòî óæ èìàëî òðåñàâèùå.
Íàé-ùàñòëèâèòå ñè äåòñêè äíè ñúì ïðåêàðàë ñðåä òàÿ ìðúñîòèÿ, ïîìèñëè òîé è ïîòðúïíà.
Êàíåøå ñå äà òðúãíå íàçàä, êîãàòî îùå íåùî ïðèâëå÷å ïîãëåäà ìó - áåòîíåí öèëèíäúð ñ òåæúê æåëåçåí êàïàê. Ëåãîâèùà íà ìîðëîöè - òúé ãè íàðè÷àøå Áåí è ñå ñìååøå ãðúìîãëàñíî, íî â î÷èòå ìó íÿìàøå âåñåëèå. Ïðèáëèæèø ëè ñå äî íÿêîé îò òÿõ, ùå òè ñòèãíå äî êðúñòà (àêî ñè õëàïå) è ùå âèäèø âúðõó êàïàêà ïîëóêðúã îò ðåëåôíè áóêâè: ÎÁÙÈÍÑÊÎ ÁËÀÃÎÓÑÒÐÎÉÑÒÂÎ - ÄÅÐÈ. À îò äúëáèíèòå äî óøèòå òè ùå äîëåòè ãëóõî áðúì÷åíå. Íåéäå ðàáîòÿò ìàøèíè.
Ëåãîâèùà íà ìîðëîöè.
Òàì ñëÿçîõìå. Ïðåç àâãóñò. Íàêðàÿ. Ñëÿçîõìå â åäíî îò ëåãîâèùàòà íà ìîðëîöè, â êàíàëèòå, íî ïî-íàäîëó âå÷å íå áÿõà êàíàëè. Áÿõà... áÿõà... êàêâî?
Òàì, äîëó, ëåæåøå Ïàòðèê Õîêñòåòúð. Ïðåäè Òî äà ãî îòâëå÷å, Áåâúðëè âèäÿëà êàê Ïàòðèê ïðàâè íåùî ëîøî. Ñòàíàëî é ñìåøíî, íî çíàåëà, ÷å å ëîøî. Ìàé áåøå ñâúðçàíî ñ Õåíðè Áàóúðñ, íàëè? Äà, òàêà ìèñëÿ. È...
Òîé ðÿçêî ñå çàâúðòÿ è çàêðà÷è êúì èçîñòàâåíèÿ ãàðàæ. Âå÷å íå èñêàøå äà ãëåäà íàäîëó, íå ìó ñå íðàâåõà ìèñëèòå, êîèòî íàâÿâàøå Ïóùèíàêúò. Èñêàøå äà ñå ïðèáåðå ó äîìà, ïðè Ìàéðà. Íå èñêàøå äà å òóê. Íå...
- Õâàùàé, õëàïå!
Îáúðíà ñå êúì ãëàñà è â òîçè ìèã èççàä îãðàäàòà ïðàâî íàñðåùà ìó ïîëåòÿ íÿêàêâà òîïêà. Ïàäíà è îòñêî÷è îò ÷àêúëà. Åäè ïðîòåãíà ðúêà è ÿ õâàíà. Ñòîðè ãî áåç äà ìèñëè, ñ èíñòèíêòèâåí, ïî÷òè åëåãàíòåí æåñò.
Ïîãëåäíà êàêâî å õâàíàë è èçâåäíúæ ñÿêàø âñè÷êî â ãúðäèòå ìó ñå ðàçïàäíà ñðåä ñìðàçÿâàù õëàä. Íÿêîãà ïðåäìåòúò íàèñòèíà áå çàñëóæàâàë èìåòî òîïêà. Ñåãà áåøå ñàìî òîï÷å, îìîòàíî ñ êàíàï, çàùîòî êîæåíàòà îáâèâêà ëèïñâàøå. Åäè âèæäàøå íàêúäå ñå ïðîâëà÷âà êàíàïúò. Ïðåìÿòàøå ñå íàä ìðåæàòà êàòî ñàìîòíà ïàÿæèíêà è èç÷åçâàøå íàäîëó â Ïóùèíàêà.
Î, Ãîñïîäè, ïîìèñëè òîé. Î, Ãîñïîäè, Òî å òóê, äî ìåíå, ÑÅÃÀ...
- Ñëåç äà ñè ïîèãðàåø, Åäè - ïîäêàíè ãî ãëàñúò èççàä îãðàäàòà è ïðåìàëÿë îò óæàñ, òîé îñúçíà, ÷å òîâà å ãëàñúò íà Áúëâî÷à Õúãèíñ, óáèò â òóíåëèòå ïîä Äåðè ïðåç àâãóñò 1958. 
Åòî ãî è ñàìèÿò Áúëâî÷, êàòåðåøå ñå ïî ñêëîíà îòòàòúê ìðåæàòà. Áåøå îáëå÷åí â ðàèðàí áåéçáîëåí åêèï íà "Íþéîðêñêèòå ÿíêè", îìàçàí ñ ïåòíà îò çåëåíèíà è îñåÿí ñ ïîëåïíàëè ëàíñêè ëèñòà. Ïðîãíèëàòà ïëúò ïî ìàñèâíîòî ìó ëèöå ïðîâèñâàøå íà ïàðöàëè è íèøêè. Íà ìÿñòîòî íà åäíîòî îêî çååøå ÷åðíà êóõèíà. Èç êîñàòà ìó ïúïëåõà äðåáíè ãàäèíêè. Íà åäíàòà ñè ðúêà áå íàäÿíàë áåéçáîëíà ðúêàâèöà, îáðàñëà ñ ëèãàâ ìúõ. Ðàçëîæåíèòå ïðúñòè íà äðóãàòà ñå ïðîâðÿõà â ðîìáîâåòå íà ìðåæàòà è êîãàòî Áúëâî÷à ãè ñâè, Åäè ÷ó óæàñíî, ïîäëóäÿâàùî ñêúðöàíå.
- Òàÿ ìîæåøå äà èçõâðúêíå è îò "ßíêè ñòàäèîí" - óõèëè ñå Áúëâî÷à. Îòâðàòèòåëíî áåëåçíèêàâà, ñãúð÷åíà æàáà èçïúëçÿ îò óñòàòà ìó è òóïíà íà çåìÿòà. - ×óâàø ëè? Òàÿ ìîæåøå äà èçõâðúêíå è îò "ßíêè ñòàäèîí", ìàìà ìó ñòàðà! È ìåæäó äðóãîòî, Åäè, èñêàø ëè äà òè äóõàì? Ùå ãî ñòîðÿ çà ïåòà÷å. Íå, ïî äÿâîëèòå, è áåç ïàðè ùå òè äóõàì.
Ëèöåòî íà Áúëâî÷à ñå ïðåîáðàçè. Èçäóòèÿò ïèõòèåñò íîñ õëúòíà íàâúòðå, ðàçêðèâàéêè äâå âúçïàëåíè ÷åðâåíè äóïêè, êîèòî Åäè ñúíóâàøå â êîøìàðèòå ñè. Êîñàòà ìó çàãðóáÿ, îòäðúïíà ñå îò ñëåïîî÷èÿòà, ñòàíà ñèâêàâîáÿëà êàòî ïàÿæèíà. Ïðîãíèëàòà êîæà íà ÷åëîòî ìó ñå ðàçöåïè, ðàçêðèâàéêè áÿëà êîñò, îáëåïåíà ñúñ ñëóçåñòà öèïà êàòî çàöàïàíà ëåùà íà ôåíåð÷å. Áúëâî÷à áå èç÷åçíàë; íà íåãîâî ìÿñòî ñòîåøå èç÷àäèåòî, êîåòî áå èçëÿçëî èçïîä âåðàíäàòà íà Íèéáúëò ñòðèéò 29.
- Áîáè äóõà çà ïåòà÷å - èçãðà÷è òî è çàïî÷íà äà ñå êàòåðè ïî îãðàäàòà. Êúñ÷åòà îò ðàçëîæåíàòà ïëúò ïîëåïâàõà ïî òåëåíèòå ðîìáîâå. Ìðåæàòà äðúí÷åøå è òðàêàøå ïîä òåæåñòòà ìó. Êîãàòî äîêîñíà ïîâèâíèòå ïëåâåëè, ñòúáëàòà èì ñå ñãúð÷èõà è ïî÷åðíÿõà. - Ùå ãî òúðñèø ïàê, þíà÷å. Ñúñ äîïëàùàíå îáà÷å.
Åäè ñå ïîìú÷è äà èçïèùè. Îò óñòàòà ìó èçëåòÿ ñàìî òèõè÷êî, áåçñèëíî ñâèñòåíå. Äðîáîâåòå ìó ñÿêàø ñå ïðåâðúùàõà â íàé-äðåâíèòå îêàðèíè íà ñâåòà. Ïàê ïîãëåäíà òîïêàòà â äëàíòà ñè è èçâåäíúæ èçìåæäó íàìîòêèòå êàíàï èçáè êðúâ. Òÿ ïðîêàïà ïî ÷àêúëà, èçöàïà ìîêàñèíèòå ìó.
Çàõâúðëè ÿ è èçöúêëåí çàëèòíà äâå êðà÷êè íàçàä, áúðøåéêè äëàí â ðèçàòà ñè. Ïðîêàæåíèÿò áå ñòèãíàë äî âúðõà íà îãðàäàòà. Ãëàâàòà ìó ñå î÷åðòà êàòî ÷åðåí ñèëóåò íà ôîíà íà íåáåòî - êîøìàðíî âèäåíèå, íàïîìíÿùî ãðàìàäåí òèêâåí ôåíåð îò âå÷åðòà íà Âñè ñâåòèè. Åçèêúò ìó ïðîâèñâàøå íà ìåòúð è ïîëîâèíà, ìîæå áè äâà. Ïúëçåøå êàòî çìèÿ îò óõèëåíàòà óñòà íà ïðîêàæåíèÿ íàäîëó ïî ìðåæàòà.
Áåøå òóê... è â ñëåäâàùèÿ ìèã èç÷åçíà.
Íå èçáëåäíÿ êàòî ïðèçðàê îò ôèëìèòå; ïðîñòî ìèãíà è ïðåñòàíà äà ñúùåñòâóâà. Íî Åäè ÷ó çâóê, êîéòî ïîòâúðæäàâàøå ðåàëíîñòòà ìó - ãëóõî ïóô!, êàòî èçõâðúêíàëà òàïà îò øàìïàíñêî. Òîâà áå çâóêúò íà âúçäóõà, íàõëóâàù íà ìÿñòîòî, êúäåòî ïðåäè ñåêóíäà ñòîøå ïðîêàæåíèÿò.
Åäè ñå çàâúðòÿ è ïîáÿãíà, íî îùå ïðåäè äà áå èçìèíàë äåñåòèíà êðà÷êè, èçïîä ñåí÷åñòèÿ íàâåñ íà èçîñòàâåíàòà òóõëåíà ñãðàäà èçõâðúêíàõà ÷åòèðè ïúðõàùè ñèëóåòà. Îòíà÷àëî ãè ñìåòíà çà ïðèëåïè è ñ ïèñúê âäèãíà ðúöå íàä ãëàâàòà ñè... Ïîñëå ðàçáðà, ÷å ñà êâàäðàòíè ïàð÷åòà áðåçåíò - áðåçåíòúò, ñ êîéòî íÿêîãà ãîëåìèòå ìîì÷åòà áåëåæåõà áàçèòå.
Ïàð÷åòàòà êðúæàõà è ñå ïðåìÿòàõà èç íåïîäâèæíèÿ âúçäóõ; Åäè ïðèêëåêíà, çà äà èçáåãíå ñáëúñúêà ñ åäíî îò òÿõ. Åäíî ïî åäíî çàåõà ñòàðèòå ñè ìåñòà, âäèãàéêè îáëà÷åòà ïðàõ - íà÷àëíà, ïúðâà, âòîðà, òðåòà.
Çàäúõàí, ñúñ ñâèòî, õúõðåùî ãúðëî, Åäè ïðîáÿãà êðàé íà÷àëíàòà áàçà. Îçúáåíîòî ìó îò óæàñ ëèöå áå ïðåáëåäíÿëî êàòî ñèðåíå.
ÓÎÊ! - îòåêíà óäàðúò íà áóõàëêà ïî ïðèçðà÷íà òîïêà. À ñåòíå...
Ñèëàòà èçâåäíúæ íàïóñíà íîçåòå íà Åäè è òîé ñïðÿ ñ òèõè÷úê ñòîí. Çåìÿòà ñå èçäóâàøå ïî ïðàâà ëèíèÿ îò íà÷àëíàòà êúì ïúðâàòà áàçà, ñÿêàø íÿêàêâà ãðàìàäíà êúðòèöà äúëáàåøå ïîä ñàìàòà ïîâúðõíîñò ñ èçóìèòåëíà áúðçèíà. Êàìú÷åòàòà ñå ñèïåõà íàñòðàíè. Ïîäçåìíîòî ñúçäàíèå äîñòèãíà áàçàòà è áðåçåíòúò îòõâðúêíà íàãîðå. Îòõâðúêíà òúé ìîùíî è áúðçî, ÷å ñå ðàçäàäå ïóêîò, êàêúâòî èçäàâà ïàðöàëúò, ðÿçêî ðàçïúíàò îò âåñåëî âàêñàäæèé÷å. Ñåãà çåìÿòà ñå èçäóâàøå ìåæäó ïúðâà è âòîðà áàçà. Âòîðèÿò áðåçåíò èçõâðúêíà ñúñ ñúùèÿ ïóêîò è îùå ïðåäè äà ïàäíå äîëó, ñúùåñòâîòî áå ìèíàëî ïðåç òðåòà áàçà è ñòðåìãëàâî ñå âðúùàøå êúì íà÷àëíàòà.
Íà÷àëíàòà áàçà ñúùî èçëåòÿ, íî ïðåäè äà ñå âúðíå íà ìÿñòî, ñúçäàíèåòî èçñêî÷è èçïîä çåìÿòà êàòî íÿêàêâà çëîêîáíà èãðà÷êà è ñå îêàçà Òîíè Òðàêúð - âìåñòî ëèöå èìàøå îãîëåí ÷åðåï, ïî êîéòî ïîëåïâàõà ÷åðíè áó÷èöè ïëúò, à îò áÿëàòà ìó ðèçà îñòàâàøå ñàìî âúëìî ðàçëîæåíè íèøêè. Ïîäàäå ñå äî êðúñòà è âçå äà ñå ëþøêà íàïðåä-íàçàä êàòî îòâðàòèòåëåí ãðàìàäåí ÷åðâåé.
- È äà õàïåø äúðæàëêàòà, è äà íå ÿ õàïåø, âñå òàÿ - èçðå÷å Òîíè Òðàêúð ñúñ ñòúðæåù, áåçæèçíåí ãëàñ. Îãîëåíèòå çúáè ñå õèëåõà â áåçóìíà èìèòàöèÿ íà äðóæåëþáèå. - Âñå òàÿ, Õúðáî. Ùå òå ñïèïàìå. Òåá è ïðèÿòåë÷åòàòà òè. Ùå õâàíåì ÒÎÏ'ÒÀ!
Åäè èçïèùÿ è ñå ëþøíà íàñòðàíè. Íå÷èÿ ðúêà ãî õâàíà çà ðàìîòî. Òîé ñå ñâè è îòñêî÷è. Ïðúñòèòå ñòèñíàõà çà ìèã, ïîñëå ãî èçòúðâàõà. Çàâúðòÿ ñå. Áåøå Ãðåòà Áàóè. Ìúðòâà. Ïîëîâèíàòà é ëèöå áå èç÷åçíàëî; ÷åðâåíèêàâîòî ðàçëîæåíî ìåñî íà îñòàòúêà ãúìæåøå îò ÷åðâåè. Â åäíàòà ñè ðúêà ñòèñêàøå çåëåíî áàëîí÷å.
- Àâòîìîáèëíà êàòàñòðîôà - èçðå÷å îöåëÿëàòà ÷àñò îò óñòàòà é, ñåòíå ñå óõèëè. Óñòíèòå ñå ðàçëåïâàõà ñ íåîïèñóåìî ãíóñíî ïðàùåíå è Åäè çúðíà êàê îãîëåíèòå ñóõîæèëèÿ ñå ðàçìúðäâàò êàòî ðåìúöè íà íÿêàêâà ÷óäîâèùíà ïðåäàâêà. - Áÿõ îñåìíàéñåòãîäèøíà, Åäè. Ïèÿíà è òúïêàíà ñ õàï÷åòà. Òâîèòå ïðèÿòåëè ñà òóê, Åäè.
Âäèãíàë äëàíè ïðåä ëèöåòî ñè, Åäè îòñòúïâàøå îò íåÿ. Òÿ ïðåêðà÷è íàïðåä. Êúðâàâè ñòðóè áÿõà çàñúõíàëè ïî êðàêàòà é íà äúëãè ïåòíà. Áåøå îáóòà ñ åâòèíè ìîêàñèíè.
È íåî÷àêâàíî çàä íåÿ èçíèêíà íàé-ñòðàøíîòî: Ïàòðèê Õîêñòåòúð ñå òúòðåøå êúì èãðèùåòî. Òîé ñúùî íîñåøå åêèï íà "Íþéîðêñêèòå ÿíêè".
Åäè ïîáÿãíà. Ãðåòà ïàê ñå âêîï÷è â íåãî, ðàçäðà ÿêàòà íà ðèçàòà ìó è ïî ãúðáà ìó áëèêíà íÿêàêâà óæàñíà òå÷íîñò. Òîíè Òðàêúð ñå èçìúêâàøå îò ãðàìàäíàòà êúðòè÷èíà. Ïàòðèê Õîêñòåòúð ñå ïðåïúâàøå ïî ÷àêúëà. Åäè áÿãàøå, áåç ñàì äà çíàå îòêúäå íàìèðà äúõ çà òîâà, íî áÿãàøå âúïðåêè âñè÷êî. È äîêàòî áÿãàøå, çúðíà îòïðåä äà ñå ðåÿò äóìè - äóìè, èçïèñàíè âúðõó çåëåíèÿ áàëîí íà Ãðåòà Áàóè:

ËÅÊÀÐÑÒÂÎÒÎ ÏÐÎÒÈÂ ÀÑÒÌÀ ÏÐÅÄÈÇÂÈÊÂÀ ÐÀÊ ÍÀ ÁÅËÈÒÅ ÄÐÎÁÎÂÅ!
ÑÚÐÄÅ×ÍÈ ÏÎÇÄÐÀÂÈ ÎÒ ÀÏÒÅÊÀÒÀ ÍÀ ÑÅÍÒÚÐ ÑÒÐÈÉÒ

Åäè áÿãàøå. Áÿãàøå, ïàê áÿãàøå, äîêàòî íàêðàÿ ðóõíà êàòî ìúðòúâ íåéäå êðàé ïàðêà Ìàêêàðúí è íÿêàêâè õëàïåòà ãî çàîáèêîëèõà îòäàëå÷å, çàùîòî èì çàïðèëè÷à íà ïèÿí ëóìïåí, îò êîãîòî ìîãàò äà õâàíàò íÿêîÿ ùóðà áîëåñò, ïúê è îòäå äà çíàÿò, ìîæå òúêìî òîé äà áåøå óáèåöúò, è ñå çà÷óäèõà äàëè äà íå ïîâèêàò ïîëèöèÿòà, íî â êðàéíà ñìåòêà ñå îòêàçàõà.

3.
Áåâ Ðîãúí îòèâà íà ãîñòè

Áåâúðëè êðà÷åøå ðàçñåÿíî ïî Ãëàâíàòà óëèöà, ñëåä êàòî áå îòñêî÷èëà äî "Ãðàäñêè äîì" äà ñå ïðåîáëå÷å ñ äæèíñè è ïðèëåïíàëà ÿðêîæúëòà áëóçà. Íå ìèñëåøå íàêúäå îòèâà. Âìåñòî òîâà èç ãëàâàòà é ñå âúðòåøå ñòèõ÷åòî:

Êîñè îò çèìåí ïëàì
è ÿíóàðñêà æàð -
ñúðöåòî ìè ãîðè.

Áåøå ãî ñêðèëà â íàé-äîëíîòî ÷åêìåäæå, ïîä áåëüîòî ñè. Ìàéêà é ìîæåøå è äà ãî îòêðèå, íî òîâà íå áåøå ñòðàøíî. Âàæíîòî áå, ÷å áàùà é íèêîãà íå íàäíè÷àøå â äîëíîòî ÷åêìåäæå. Çàùîòî àêî âèäåøå êàðòè÷êàòà, ìîæåøå äà ÿ ñòðåëíå ñ îíçè áëåñíàë, åäâà ëè íå äðóæåëþáåí, íî ñúùåâðåìåííî âöåïåíÿâàù ïîãëåä è äà çàïèòà ïî÷òè ëàñêàâî: "Ïðàâèø ëè íåùî íåðåäíî, Áåâ? Ñ íÿêîå ìîì÷å ëè ãî ïðàâèø?" Êàêâîòî è äà îòâúðíåøå, äà èëè íå, ñëåäâàøå ìúëíèåíîñíî áóô-òóï, òîëêîâà áúðçî è æåñòîêî, ÷å îòíà÷àëî èçîáùî íå áîëåøå - ìèíàâàõà íÿêîëêî ñåêóíäè, ïðåäè âàêóóìúò äà ñå ðàçñåå è áîëêàòà äà çàïúëíè ìÿñòîòî ìó. Ïîñëå ïàê ñå ðàçäàâàøå ïî÷òè ãàëüîâíèÿò ãëàñ íà áàùà é: "Ìíîãî ñå òðåâîæà çà òåá, Áåâúðëè. Óæàñíî ìíîãî ñå òðåâîæà. Òðÿáâà äà ïîðàñíåø, íàëè?"
Òîé ìîæå áè îùå æèâååøå â Äåðè. Ïîíå òàêà áåøå ïîñëåäíèÿò ïúò, êîãàòî óçíà íåùî çà íåãî, íî îò òîãàâà áÿõà ìèíàëè... êîëêî? Äåñåò ãîäèíè? Âúâ âñåêè ñëó÷àé, îùå íå ïîçíàâàøå Òîì. Áå ïîëó÷èëà îò áàùà ñè ïîùåíñêà êàðòè÷êà - íå ïðîñòè÷êà è áåçëè÷íà êàòî îíàÿ ñúñ ñòèõ÷åòî, à èëþñòðîâàíà ñúñ ñòàòóÿòà íà Ïîë Áúíèúí ïðåä Ãðàäñêèÿ öåíòúð. Èçäèãíàòà ïðåç ïåòäåñåòòå ãîäèíè, ñòàòóÿòà áå åäíà îò çàáåëåæèòåëíîñòèòå íà íåéíîòî äåòñòâî, àëà êàðòè÷êàòà íå ðàçáóäè íèòî íîñòàëãèÿ, íèòî ñïîìåíè; ñúñ ñúùèÿ óñïåõ áè ìîãëà äà èçîáðàçÿâà Àðêàòà â Ñåéíò Ëóèñ èëè ìîñòà Ãîëäúí ãåéò â Ñàí Ôðàíöèñêî.
"Äàíî äà ñè çäðàâà è äà ÿ êàðàø äîáðå - ãëàñåøå òåêñòúò. - Íàäÿâàì ñå äà ìè ïðàòèø íåùè÷êî, àêî ìîæåø, ùîòî ñúì ïîçàêúñàë. Îáè÷àì òå, Áåâè. Òàòêî."
Òîé íàèñòèíà ÿ îáè÷àøå è íàâÿðíî â èçâåñòåí ñìèñúë òúêìî òîâà ÿ áå òëàñíàëî äà ñå âëþáè òúé îò÷àÿíî â Áèë Äåíáðîó ïðåç äúëãîòî ëÿòî íà 1958 ãîäèíà - çàùîòî îò âñè÷êè ìîì÷åòà ñàìî Áèë èçëú÷âàøå ÷óâñòâîòî çà âëàñò, êîåòî òÿ ñâúðçâàøå ñ áàùà ñè... àëà íÿêàê ðàçëè÷íà âëàñò - âëàñò, êîÿòî ñå âñëóøâà â äóìèòå òè. Íèòî â î÷èòå, íèòî â ïîñòúïêèòå ìó ëè÷åøå äà ñïîäåëÿ âÿðàòà, ÷å òðåâîãè êàòî áàùèíèòå é ñà åäèíñòâåíàòà èñòèíñêà öåë íà âëàñòòà - ñÿêàø õîðàòà ñà äîìàøíè æèâîòíè, êîèòî ñå íóæäàÿò êàêòî îò ëàñêà, òúé è îò ïåðäàõ.
Êàêâàòî è äà áå ïðè÷èíàòà, ñëåä ïúðâàòà èì èñòèíñêà ñðåùà êàòî ãðóïà ïðåç îíçè äàëå÷åí þëè - ñðåùàòà, íà êîÿòî Áèë èçöÿëî è áåç êîëåáàíèÿ ïîå ðúêîâîäñòâîòî - òÿ õëúòíà ïî íåãî áåçóìíî, äî óøè. Äà ñå íàðå÷å îíîâà ÷óâñòâî ó÷åíè÷åñêî óâëå÷åíèå áè áèëî ñúùî òúé íåëåïî, êàòî äà ñå êàæå, ÷å Ðîëñ-Ðîéñúò å ïðåâîçíî ñðåäñòâî ñ ÷åòèðè êîëåëà, åäèí âèä ñåëñêà êàðóöà. Êîãàòî ãî ñðåùàøå, òÿ íå ñå êèñêàøå äî ïðåìàëà, íèòî ïúê ñå ÷åðâåøå, íå äðàñêàøå ñ òåáåøèð èìåòî ìó ïî äúðâåòàòà èëè ïî ñòåíèòå íà Ìîñòà íà öåëóâêèòå. Ïðîñòî âúâ âñåêè ìèã îáðàçúò ìó èçïúëâàøå ñúðöåòî é ñúñ ñëàäêà, ïðîíèçâàùà áîëêà. Áåøå ãîòîâà äà óìðå çà íåãî.
Íàâÿðíî áåøå íàïúëíî åñòåñòâåíî æåëàíèåòî é äà âÿðâà, ÷å òî÷íî Áèë å èçïðàòèë ëþáîâíîòî ñòèõ÷å... ìàêàð ÷å òàêà è íå áå óñïÿëà äà ñå óáåäè â òîâà. Íàïðîòèâ, áå óçíàëà êîé å àâòîðúò. À ïî-êúñíî... ïî íÿêîå âðåìå... íå áåøå ëè ñè ïðèçíàë ñàì? Äà, Áåí ñè áåøå ïðèçíàë (ìàêàð ÷å çà íèùî íà ñâåòà íå ìîæåøå äà ñè ñïîìíè êîãà è ïðè êàêâè îáñòîÿòåëñòâà ãî å ÷óëà îò óñòàòà ìó), à äîòîãàâà áå êðèë ÷óâñòâàòà ñè êúì íåÿ ïî÷òè òúé óìåëî, êàêòî è òÿ òàåøå îáè÷òà ñè êúì Áèë
(íî òè ìó êàçà Áåâè êàçà ìó äà êàçà ìó ÷å ãî îáè÷àø)
àëà è áåçäðóãî íåùàòà áÿõà ÿñíè çà âñåêè, êîèòî óìåå äà íàáëþäàâà (è äà íå áúäå ãðóá) - ëè÷åøå ïî âå÷íîòî ìó ñòàðàíèå äà ñòîè ìúíè÷êî íàñòðàíè îò íåÿ, ïî ñïîäàâåíèòå ìó âúçäèøêè, ùîì Áåâ ãî äîêîñíåøå, ïî íåâåðîÿòíàòà ìó ñïðåòíàòîñò, êîãàòî î÷àêâàøå äà ÿ ñðåùíå. Ìèëèÿò, íåæíèÿò øèøêî Áåí.
Òîçè ìú÷èòåëåí, íåäîçðÿë þíîøåñêè òðèúãúëíèê ñå áå ðàçïàäíàë íÿêàê, àëà âñå îùå íå ìîæåøå äà ñè ñïîìíè êàê òî÷íî å ñâúðøèëî âñè÷êî. Ñòðóâàøå é ñå, ÷å Áåí å ïðèçíàë çà ëþáîâíèÿ ñòèõ. Ñòðóâàøå é ñå, ÷å å êàçàëà íà Áèë, ÷å ãî îáè÷à è ùå ãî îáè÷à íàâåêè. È íÿêàê, íåçíàéíî êàê, òèÿ äâå ïðèçíàíèÿ áÿõà ñïàñèëè æèâîòà íà âñè÷êè òÿõ... íî íàèñòèíà ëè? Íå ïîìíåøå. Òèÿ ñïîìåíè (à íàâÿðíî áè áèëî ïî-òî÷íî äà ñå íàðåêàò ñïîìåíè çà ñïîìåíèòå) áÿõà êàòî îñòðîâ÷åòà, äàæå íå èñòèíñêè îñòðîâ÷åòà, à äðåáíè êîðàëîâè èçðàñòúöè, ñëó÷àéíî íàäíèêíàëè íàä âúëíèòå - íà âèä ðàçäåëåíè, àëà â äåéñòâèòåëíîñò åäíî öÿëî. È âñå ïàê ùîì îïèòàøå äà ãìóðíå è äà ðàçãëåäà îñòàíàëîòî, íàñðåùà âðúõëèòàøå âëóäÿâàù îáðàç: ãàðãèòå, êîèòî âñÿêà ïðîëåò ñå çàâðúùàò â Íîâà Àíãëèÿ, îòðóïâàò òåëåôîííè æèöè, äúðâåòà è ïîêðèâè, áîðè÷êàò ñå çà ìåñòà è îãëàñÿò âëàæíèÿ ìàðòåíñêè âúçäóõ ñ äðåçãàâè êëþêàðñêè êðÿñúöè. Òîçè îáðàç ÿ ñïîõîæäàøå îòíîâî è îòíîâî - ÷óæä è òðåâîæåí êàòî ìîùåí ðàäèîñèãíàë, çàãëóøàâàù ñòàíöèÿòà, êîÿòî èñêàø äà ÷óåø.
Âíåçàïíî ïîòðåñåíà, òÿ îñúçíà, ÷å ñòîè êðàé àâòîìàòè÷íàòà ïåðàëíÿ, êúäåòî áå äîøëà â îíçè äàëå÷åí þíñêè äåí çàåäíî ñúñ Ñòàí Þðèñ, Áåí è Åäè, çà äà èç÷èñòÿò ïàðöàëèòå - ïàðöàëèòå, íàïîåíè ñ êðúâ, êîÿòî âèæäàõà ñàìî òå. Ñåãà ïðîçîðöèòå áÿõà çàìàçàíè ñúñ ñàïóí, à íà âðàòàòà âèñåøå ðúêîïèñíà òàáåëêà: ÇÀ ÏÐÎÄÀÍ, ÑÏÐÀÂÊÈ ÏÐÈ ÑÎÁÑÒÂÅÍÈÊÀ. Íàäíè÷àéêè ìåæäó ñàïóíåíèòå èâèöè, Áåâúðëè çúðíà ïðàçíèÿ ñàëîí ñúñ ñâåòëè ïðàâîúãúëíèöè ïî ìðúñíîæúëòèòå ñòåíè òàì, êúäåòî áÿõà ñòîÿëè ìàøèíèòå.
Îòèâàì ñè ó äîìà, ïîìèñëè òÿ ñ îò÷àÿíèå, íî âúïðåêè âñè÷êî ïðîäúëæè íàïðåä.
Êâàðòàëúò ïî÷òè íå ñå áå ïðîìåíèë. Òóê-òàì ëèïñâàõà äúðâåòà, íàâÿðíî ïîâàëåíè îò áîëåñò áðÿñòîâå. Êúùèòå èçãëåæäàõà ìàëêî ïî-ìèçåðíè; ñ÷óïåíèòå ïðîçîðöè êàòî ÷å ñå ñðåùàõà ïî-÷åñòî, îòêîëêîòî â äåòñòâîòî é. Íà ìåñòà ëèïñâàùèòå ñòúêëà áÿõà çàìåíåíè ñ êàðòîí. Äðóãàäå íå.
È åòî ÷å ñòîåøå ïðåä æèëèùíèÿ áëîê íà Äîëíà ãëàâíà óëèöà 127. Îùå ñè áåøå íà ìÿñòî. Íåéäå ïðåç îòìèíàëèòå ãîäèíè îëþùåíàòà áÿëà áîÿ îò ñïîìåíèòå é ñå áå ïðåâúðíàëà â ñúùî òúé îëþùåíî êàôÿâî, íî äðóãè ïðîìåíè íÿìàøå. Åòî ïðîçîðåöúò êúì íÿêîãàøíàòà èì êóõíè÷êà; åòî ïðîçîðåöúò íà íåéíàòà ñòàÿ.
(Äæèì Äîéúí, äà ñå ìàõàø îò òàÿ óëèöà! Èäâàé òóê íåçàáàâíî, äà íå èñêàø äà òå ïðåòðåïå íÿêîÿ êîëà?)
Òÿ ïîòðåïåðà, ñêðúñòè ðúöå ïðåä ãúðäèòå ñè è ñòèñíà ëàêòèòå â øåïè.
Òàòêî ìîæå áè îùå æèâåå òóê; î, äà, ìîæå äà å òóê. Ñàìî íàñèëà áèõà ãî ïðåìåñòèëè. Ïðîñòî òðúãíè íàòàì, Áåâúðëè. Îãëåäàé ïîùåíñêèòå êóòèè. Òðè êóòèè çà òðè àïàðòàìåíòà, êàêòî íÿêîãà. È àêî âèäèø íàäïèñ ÌÀÐØ, ìîæåø äà íàòèñíåø çâúíåöà è ñêîðî ùå ÷óåø êàê ïî êîðèäîðà ñå òúòðÿò ÷åõëè, ñåòíå âðàòàòà ùå ñå îòâîðè è ùå çúðíåø ÷îâåêà, ÷èÿòî ñïåðìà òå å ñúçäàëà ÷åðâåíîêîñà è ëåâè÷àðêà, äàëà òè å òàëàíòà äà ðèñóâàø... ñïîìíÿø ëè ñè ãî êàê ðèñóâàøå? Ìîæåøå äà íàðèñóâà êàêâîòî ñè ïîèñêà. Å, ñòèãà äà å â íàñòðîåíèå, ðàçáèðà ñå. Ñàìî ÷å ðÿäêî áåøå â íàñòðîåíèå. Ñèãóðíî å èìàë äîñòà òðåâîãè. Íî êîãàòî ìó äîéäåøå íàñòðîåíèåòî, ìîæåøå ñ ÷àñîâå äà ñåäèø è äà ãëåäàø êàê ðèñóâà êîòêè, êó÷åòà, êîíå è êðàâè, îò ÷èèòî ìóöóíè èçëèòà áàëîí÷å ñ íàäïèñ ÌÓÓÓ. Òè ñå ñìååøå, òîé ñúùî ñå ñìååøå, à ïîñëå êàçâàøå: "Õàéäå òè, Áåâè" è êîãàòî ïîåìàøå ìîëèâà, òîé íàïðàâëÿâàøå ðúêàòà òè è åòî ÷å èçïîä ñîáñòâåíèòå ïðúñòè ñå ðàçìîòàâàõà î÷åðòàíèÿòà íà êîòêà èëè óñìèõíàòî ÷îâå÷å, à òè âäúõâàøå àðîìàòà íà áðúñíàðñêè îäåêîëîí è òîïëèÿ äúõ íà êîæàòà ìó. Òðúãíè íàòàì, Áåâúðëè. Íàòèñíè çâúíåöà. Òîé ùå èçëåçå ñúñòàðåí, ëèöåòî ìó ùå å ïðîðÿçàíî ñ äúëáîêè áðú÷êè, à çúáèòå - êîëêîòî ñà îñòàíàëè - ùå ñà æúëòè, òîé ùå òå ïîãëåäíå è ùå êàæå: "ß, àìè ÷å òóé å Áåâè, Áåâè å äîøëà ó äîìà äà íàâåñòè ñòàðèÿ ñè òàòêî, âëèçàé, Áåâè, òîëêîâà ñå ðàäâàì äà òå âèäÿ, ìíîãî ñå ðàäâàì, çàùîòî ñå òðåâîæà çà òåá, Áåâè, ÌÍÎÃÎ ñå òðåâîæà."
Òÿ áàâíî çàêðà÷è ïî ïúòåêàòà è êðàé äæèíñèòå é øóìîëÿõà ëèñòàòà íà ïëåâåëèòå, èçðàñëè ìåæäó íàïóêàíèòå áåòîííè ïëî÷è. Âçðÿ ñå â ïðîçîðöèòå íà ïúðâèÿ åòàæ, íî çàâåñèòå íàâñÿêúäå áÿõà äðúïíàòè. Îãëåäà ïîùåíñêèòå êóòèè. Òðåòè åòàæ - ÑÒÀÐÊ è ÓÅÄÚÐ. Âòîðè åòàæ - ÁÚÐÊ. Ïúðâè åòàæ - äúõúò é ñåêíà - ÌÀÐØ.
Íî íÿìà äà ïîçâúíÿ. Íå èñêàì äà ãî âèæäàì. Íÿìà äà íàòèñíà çâúíåöà.
Òâúðäî ðåøåíèå, íàé-ñåòíå! Ðåøåíèå, êîåòî îòâàðÿ ïúòÿ êúì ïúëíîöåíåí è ïëîäîòâîðåí æèâîò, èçïúëíåí ñ íåïîêîëåáèìîñò! Òðúãâà îáðàòíî ïî ïúòåêàòà! Êúì öåíòúðà! Êúì "Ãðàäñêè äîì"! Êóôàðè! Òàêñè! Ñàìîëåò! ×óïêàòà, Òîì! Æèçíåíè óñïåõè! Ùàñòëèâè ñòàðèíè!
Íàòèñíà çâúíåöà.
Îò õîëà äîëåòÿõà ïîçíàòèòå òðåëè - íÿêîãà òîçè çâúí é íàïîìíÿøå èìå íà êèòàåö: ×èíã-×îíã! Òèøèíà. Íèêàêúâ îòãîâîð. Èçâåäíúæ òÿ óñåòè, ÷å óæàñíî é ñå ïèøêà è ñìóòåíî ïðèñòúïè îò êðàê íà êðàê.
Íÿìà íèêîé, ïîìèñëè ñè ñ îáëåê÷åíèå. Ñåãà ìîãà äà ñè âúðâÿ.
Íî âìåñòî òîâà îòíîâî íàòèñíà çâúíåöà - ×èíã-×îíã! Íèêàêúâ îòãîâîð. Ïàê ñå ñåòè çà ÷óäåñíèÿ ñòèõ íà Áåí è îïèòà äà ñè ïðèïîìíè òî÷íî êîãà è êàê áå ïðèçíàë, ÷å ãî å ïèñàë, è çàùî çà ÷àñò îò ñåêóíäàòà áå ñâúðçàëà òîâà ñ ïúðâèÿ ñè ìåíñòðóàëåí ïåðèîä. Íà åäèíàéñåò ãîäèíè ëè áå äîøëî çà ïðúâ ïúò? Åäâà ëè, ìàêàð ÷å áîëåçíåíèÿò ðàñòåæ íà ãúðäèòå é áå ïî÷íàë îùå ïðåç çèìàòà. Çàùî...? Ïîñëå â ãëàâàòà é íàõëó äîñàäíèÿò îáðàç íà õèëÿäè ãàðãè ïî òåëåôîííè æèöè è ïîêðèâè, îãëàñÿùè áëåäîòî ïðîëåòíî íåáå ñ êëþêàðñêè êðÿñúöè.
Ñåãà ñè òðúãâàì. Ïîçâúíèõ äâà ïúòè; ñòèãà òîëêîâà.
Àëà ïàê íàòèñíà çâúíåöà.
×èíã-×îíã!
Òîçè ïúò ÷ó íå÷èè ñòúïêè è çâóêúò áåøå òî÷íî òàêúâ, êàêúâòî ãî î÷àêâàøå - ìîðíî øóøíåíå íà âåõòè ÷åõëè. Òÿ ñå îçúðíà îò÷àÿíî è áåøå ïî÷òè, äàæå ñúâñåì ãîòîâà äà õóêíå íàçàä. Èìàøå ëè âðåìå äà èçòè÷à ïî áåòîííàòà ïúòåêà è äà èç÷åçíå çàä úãúëà, îñòàâÿéêè áàùà ñè ñ óáåæäåíèåòî, ÷å âñè÷êî å áèëî ñàìî õëàïàøêà ëóäîðèÿ? Õåé, ìèñòúð, èìàòå ëè ïðèíö Àëáúðò â êóòèÿ?...
Âíåçàïíî îò ãúðäèòå é ñå îòðîíè äúëáîêà âúçäèøêà è òÿ ñå ïîìú÷è äà îâëàäåå ãúðëîòî ñè, çàùîòî ïîäèð âúçäèøêàòà íàïèðàøå ñìÿõ íà îáëåê÷åíèå. Âñå ïàê íå áåøå áàùà é. Îò ïðàãà ÿ ãëåäàøå âèñîêà ñòàðèöà, íàáëèæàâàùà îñåìäåñåòòå. Êîñàòà é áåøå äúëãà é ïèùíà, ïî÷òè ÷èñòî áÿëà, ñàìî òóê-òàì íàøàðåíà ñúñ çëàòèñòè íèøêè. Èççàä î÷èëàòà áåç ðàìêè íàäíè÷àõà ÿñíîñèíè î÷è ñ öâåòà íà âîäàòà âúâ ôèîðäèòå, îòêúäåòî íàâÿðíî áÿõà äîøëè íåéíèòå ïðàäåäè. Áåøå îáëå÷åíà â ïóðïóðåí ïåíüîàð îò ìîàðèðàíà êîïðèíà.
- Êàêâî ùå îáè÷àòå, ìèñ?
- Èçâèíÿâàéòå - êàçà Áåâúðëè. Æåëàíèåòî çà ñìÿõ áå îòìèíàëî ñúùî òúé áúðçî, êàêòî ñå ïîÿâè. Çàáåëÿçà âúðõó øèÿòà íà ñòàðèöàòà ìåäàëüîí. Íàâÿðíî áåøå èñòèíñêà ñëîíîâà êîñò, îáðàì÷åíà ñ òúíè÷êà, åäâà çàáåëåæèìà çëàòíà èâèöà. - Ñèãóðíî ñúì ñáúðêàëà çâúíåöà. - Èëè íàðî÷íî ñè èçáðàëà ãðåøåí çâúíåö, íàøåïíà êîâàðíî ãëàñ÷å â ãëàâàòà é. - Òúðñåõ Ìàðø.
- Ìàðø? - Ñòàðèöàòà èçÿùíî ñáðú÷êà ÷åëî.
- Äà, ðàçáèðàòå ëè...
- Òóê íÿìà íèêàêúâ Ìàðø - çàÿâè æåíàòà.
- Íî...
- Îñâåí àêî... äà íå áè äà ãîâîðèòå çà Àëâèí Ìàðø?
- Äà! - âúçêëèêíà Áåâúðëè. - Áàùà ìè!
Ñòàðèöàòà íàäèãíà ðúêà è äîêîñíà ìåäàëüîíà. Âòðåí÷è ñå â ïîñåòèòåëêàòà è Áåâúðëè èçâåäíúæ ñå ïî÷óâñòâóâà ñìåõîòâîðíî ìëàäà, ñÿêàø ñòîåøå òóê ñ êóòèÿ êóðàáèéêè îò ñêàóòñêèÿ îòðÿä èëè ïúê ñ íàðú÷ ëåïåíêè: ïîäêðåïåòå ãèìíàçèàëíèÿ îòáîð "Òèãðèòå îò Äåðè". Ïîñëå ñòàðèöàòà ñå óñìèõíà... ëþáåçíî è âñå ïàê íÿêàê òúæíî.
- Àìà âèå íàèñòèíà ñòå ìó ïîçàãóáèëè äèðèòå, ìèñ. ×óæäà ñúì è íå áèõ èñêàëà ïúðâà äà âè ãî êàæà, îáà÷å áàùà âè ïî÷èíà îùå ïðåäè ïåò ãîäèíè.
- Íî... íà çâúíåöà...
Áåâúðëè ïîãëåäíà îòíîâî è îò óñòíèòå é ñå èçòðúãíà òèõè÷úê, îáúðêàí çâóê - áëåäî ïîäîáèå íà ñìÿõ. Âúëíåíèåòî è òâúðäàòà ïîäñúçíàòåëíà óâåðåíîñò, ÷å íåéíèÿò ñòàðåö îùå å òóê, ÿ áÿõà íàêàðàëè äà ïðî÷åòå ÌÀÐØ âìåñòî ÊÚÐØ.
- Âèå ëè ñòå ìèñèñ Êúðø? - çàïèòà òÿ. Áåøå ïîòðåñåíà îò âåñòòà çà áàùà ñè, íî è ñå ñòåñíÿâàøå îò ãðåøêàòà - ñòàðàòà äàìà ùåøå äà ÿ ñìåòíå åäâà ëè íå çà íåãðàìîòíà.
- Äà, ìèñèñ Êúðø - êèìíà æåíàòà.
- Âèå... ïîçíàâàõòå ëè òàòêî?
- Ñúâñåì ñëàáî - îòâúðíà ìèñèñ Êúðø. Ãëàñúò é çâó÷åøå êàòî íà Éîäà îò ôèëìà "Èìïåðèÿòà îòâðúùà íà óäàðà" è Áåâúðëè óñåòè êàê îòíîâî ÿ íàïóøâà ñìÿõ. Îòêîãà ëè íå áå èçïèòâàëà òúé âèõðåíà ñìÿíà íà íàñòðîåíèÿòà? ×åñòíî êàçàíî, íå ïîìíåøå... íî óæàñíî ñå áîåøå, ÷å ñêîðî ùå ñè ñïîìíè. - Òîé áåøå ïðåäèøíèÿò íàåìàòåë íà ïàðòåðà. Çúðíàõìå ñå çà íÿêîëêî äíè, äîêàòî àç ñå íàíàñÿõ, à òîé íàïóñêàøå. Ïðåñåëè ñå íà Ðàóúðä ëåéí. Çíàåòå ëè êúäå å?
- Äà - êàçà Áåâúðëè. Ðàóúðä ëåéí ñå îòäåëÿøå îò Äîëíà ãëàâíà ÷åòèðè ïðåñå÷êè ïî-íàòàòúê, òàì áëîê÷åòàòà áÿõà îùå ïî-ìàëêè è îò÷àéâàùî ïîðóòåíè.
- Ïîíÿêîãà ãî âèæäàõ èç ïàçàðà íà Êîñòåëî àâåíþ - ïðîäúëæàâàøå ìèñèñ Êúðø, - à è â àâòîìàòè÷íàòà ïåðàëíÿ, ïðåäè äà ÿ çàêðèÿò. Îò âðåìå íà âðåìå ñè êàçàõìå ïî íÿêîÿ äóìà. Íèå... äåâîé÷å, àìà âèå ñúâñåì ïðåáëåäíÿõòå. Èçâèíÿâàéòå. Âëåçòå äà ïèéíåòå ÷àøà ÷àé.
- Íå, íå ìîãà - ãëóõî èçðå÷å Áåâúðëè, íî íàèñòèíà ñå ÷óâñòâóâàøå ïðåáëåäíÿëà, ïî÷òè ïðîçèðíà êàòî ìàòîâî ñòúêëî. È íàèñòèíà æåëàåøå äà ïîñåäíå ñ ÷àøà ÷àé â ðúêàòà.
- Ìîæåòå è ùå ïèåòå - ñúðäå÷íî çàÿâè ìèñèñ Êúðø. - Òîâà å íàé-ìàëêîòî, êîåòî ìîãà äà âè ïðåäëîæà ñëåä òîëêîâà íåïðèÿòíà íîâèíà.
Ïðåäè äà âúçðàçè, Áåâúðëè ñå îçîâà â ñóìðà÷íèÿ êîðèäîð è çàêðà÷è ïîäèð ñòàðèöàòà êúì êóõíÿòà íà íÿêîãàøíèÿ ñè àïàðòàìåíò, êîéòî äíåñ èçãëåæäàøå ìíîãî ïî-ìàëúê, íî íÿêàê áåçîïàñåí - íàâÿðíî çàùîòî âñè÷êî áåøå ïðîìåíåíî. Âìåñòî òðèòå ñòîëà è ìàñàòà ñ ðîçîâ ãåòèíàêñ ñåãà èìàøå ñúâñåì ìàëêà êðúãëà ìàñè÷êà ñ áóêåò èçêóñòâåíè öâåòÿ â ãëèíåíà âàçà. Âìåñòî âåõòèÿ õëàäèëíèê "Êåëâèíåéòúð" ñ òåíåêèåí öèëèíäúð îòãîðå (áàùà é ãî ïîääúðæàøå ñ íåïðåñòàííî ÷îâúðêàíå) èìàøå ìåäíî÷åðâåí "Ôðèæèäåð". Ïå÷êàòà áåøå ìúíè÷êà, íî ÿâíî óäîáíà. Íà ñòåíàòà íàä íåÿ áåøå ïðèêðåïåíà ìèêðîâúëíîâà ôóðíà "Àìàíà". Ïðåç ñòúêëàòà çàä ñèíèòå çàâåñêè ñå âèæäàõà ñàêñèè ñ öâåòÿ. Ëèíîëåóìúò îò äåòñòâîòî é áå èç÷åçíàë, ðàçêðèâàéêè íÿêîãàøíèÿ ïàðêåò. Äúëãî è ñòàðàòåëíî íàòðèâàíå ñ ïàðêåòèí ìó áå ïðèäàëî ìåê áëÿñúê.
Äîêàòî ñëàãàøå ÷àéíèêà íà ïå÷êàòà, ìèñèñ Êúðø ñå îçúðíà.
- Òóê ëè èçðàñíàõòå?
- Äà - êàçà Áåâúðëè. - Íî ñåãà å ñúâñåì ðàçëè÷íî... òîëêîâà ñïðåòíàòî è ÷èñòî... âåëèêîëåïíî!
- Êîëêî ñòå ìèëà - âúçêëèêíà ìèñèñ Êúðø è óñìèâêàòà ÿ ïîäìëàäè. Áåøå ëú÷åçàðíà. - Èìàì íåùè÷êî, çíàåòå. Íå å êîé çíàå êîëêî, íî ñ ïàðèòå îò ñîöèàëíàòà îñèãóðîâêà ñòèãà çà ñíîñåí æèâîò. Íÿêîãà áÿõ øâåäñêî äåâîé÷å. Ïðèñòèãíàõ â òàçè ñòðàíà ïðåç 1920, ÷åòèðèíàéñåòãîäèøíà è áåç ïóêíàòà ïàðà - à òîâà å íàé-äîáðèÿò íà÷èí äà ðàçáåðåø ñòîéíîñòòà íà ïàðèòå, íå ñìÿòàòå ëè?
- Äà - ñúãëàñè ñå Áåâ.
- Ðàáîòèõ â áîëíèöàòà - ïðîäúëæè ìèñèñ Êúðø. - Äúëãè ãîäèíè áÿõ òàì - îùå îò 1925. Ñúïðóãúò ìè âëîæè ïàðèòå óäà÷íî. À ñåãà ñè èìàì òèõî ïðèñòàíèùå. Ïîîãëåäàéòå, ìèñ, äîêàòî êèïíå âîäàòà.
- Íå, àç...
- Ìîëÿ âè... âñå îùå ñå ÷óâñòâóâàì âèíîâíà. Îáèêîëåòå, àêî âè ñå èñêà.
È òÿ îáèêîëè. Ðîäèòåëñêàòà ñïàëíÿ ñåãà áå ñòàíàëà ñïàëíÿ íà ìèñèñ Êúðø è ðàçëèêàòà áåøå îãðîìíà. Ñòàÿòà èçãëåæäàøå íÿêàê ïî-ñâåòëà è ïðîñòîðíà. Ãîëÿì êåäðîâ ñêðèí ñ èíêðóñòèðàíè èíèöèàëè ÐÃ ïðúñêàøå èç âúçäóõà íåæåí àðîìàò. Ëåãëîòî áåøå ïîêðèòî ñ ãðàìàäåí êèòåíèê. Âúðõó íåãî áÿõà èçòúêàíè æåíè êðàé èçâîð, ïàñòèð÷åòà, êîñà÷è. Âåëèêîëåïåí êèòåíèê.
Äåòñêàòà ñòàÿ ñå áå ïðåâúðíàëà â øèâàøêî àòåëèå. Íà ìàñè÷êà îò êîâàíî æåëÿçî ïîä äâå ÿðêè øàðíèðíè ëàìïè ñòîåøå ÷åðíà ìàøèíà "Ñèíãåð". Íà åäíàòà ñòåíà âèñåøå îáðàçúò íà Èñóñ, ñðåùó íåãî - ñíèìêà íà Äæîí Êåíåäè. Ïîä Êåíåäè èìàøå èçÿùíî áþôåò÷å - âìåñòî êèòàéñêè ïîðöåëàí ïî ëàâè÷êèòå áÿõà ïîäðåäåíè êíèãè, íî òîâà íå ãî çàãðîçÿâàøå.
Íàé-ñåòíå âëåçå â áàíÿòà.
Ñòåíèòå áÿõà ïðåáîÿäèñàíè â ðîçîâî - òúêìî òîëêîâà áëåäî è ìåêî, êîëêîòî äà íå èçãëåæäà áåçâêóñíî. Ôàÿíñúò áåøå ïîäíîâåí, è âñå ïàê äîêàòî ïðèñòúïâàøå êúì ìèâêàòà, òÿ óñåòè êàê îòíîâî ÿ ñãðàá÷âà ñòàðèÿò êîøìàð; ùåøå äà íàäíèêíå â îíîâà ÷åðíî, èçöúêëåíî îêî, ùåøå äà ÷óå øåïîòà, ñåòíå êðúâòà...
Äîêàòî ñå ïðèâåæäàøå íàä ìèâêàòà, òÿ çúðíà â îãëåäàëîòî áëåäîòî ñè ëèöå ñ òúìíè êðúãîâå ïîä î÷èòå, ïîñëå íàäíèêíà â ìðà÷íèÿ êàíàë, î÷àêâàéêè ãëàñîâåòå, ñìåõà, ñòîíîâåòå, êðúâòà.
Íÿìàøå ïðåäñòàâà êîëêî å ñòîÿëà ïðèâåäåíà íàä ìèâêàòà, î÷àêâàéêè âèäåíèÿ è çâóöè îòïðåäè äâàéñåò è ñåäåì ãîäèíè; îò óíåñà ÿ èçòðúãíà ãëàñúò íà ìèñèñ Êúðø:
- ×àÿò å ãîòîâ, ìèñ!
Îòñêî÷è, èçòðúãíà ñå îò õèïíîçàòà è íàïóñíà áàíÿòà. È äà áå èìàëî íÿêîãà ìðà÷íà ìàãèÿ â òîçè êàíàë, äíåñ âå÷å ÿ íÿìàøå... èëè ñïåøå.
- Î, íå áèâàøå!
Ìèñèñ Êúðø ÿ èçãëåäà ëú÷åçàðíî è ñå ïîäñìèõíà.
- Î, ìèñ, íÿìàøå äà ãîâîðèòå òàêà, àêî çíàåõòå êîëêî ðÿäêî ìè èäâàò ãîñòè íàïîñëåäúê. Äà çíàåòå ñàìî êàê îòðóïâàì ìàñàòà êàòî äîéäå èíêàñàòîð äà âèäè âîäîìåðà! Íà èçëèçàíå åäâàì ñå êðåïè!
Íà êóõíåíñêàòà ìàñè÷êà èìàøå ÷àøêè è ÷èíèéêè îò èçÿùåí êîñòåí ïîðöåëàí ñúñ ñèíè ðúá÷åòà. Äî òÿõ - ïîäíîñ ñúñ ñîëåíêè è êóðàáèéêè. Íàä êàëàéäèñàíîòî ÷àéíè÷å ñå âäèãàøå àðîìàòíà ïàðà. Ðàçâåñåëåíà, Áåâ ñè ïîìèñëè, ÷å ëèïñâàò ñàìî ìúíè÷êè ñàíäâè÷åòà îò õëåáíà ñðåäà - ëåëèíèñàíäâè÷è, òàêà ãè íàðè÷àøå íÿêîãà, áåç ïàóçà ìåæäó äóìèòå. Îáèêíîâåíî áèâàõà òðè âèäà: ñúñ ñèðåíå êðåìà è ìàñëèíè, ñ êðåñîí è ñ ÿé÷åíà ñàëàòà.
- Çàïîâÿäàéòå, ìèñ - êàçà ìèñèñ Êúðø. - Ñåäíåòå äà âè íàëåÿ.
- Íå ñúì ìèñ - ïîïðàâè ÿ Áåâúðëè è âäèãíà ëÿâàòà ñè ðúêà, çà äà ïîêàæå õàëêàòà.
Ìèñ Êúðø ñå óñìèõíà è íåáðåæíî ìàõíà ñ ðúêà: ÷óäî ãîëÿìî!
- Òúé êàçâàì íà âñè÷êè õóáàâè äåâîé÷åòà. Ïðîñòî íàâèê. Íå ñå îáèæäàéòå.
- Íè íàé-ìàëêî - îòâúðíà Áåâúðëè. Íî êîé çíàå çàùî, òðåâîãàòà ïëúçíà èç äóøàòà é ìåêî, êàòî ïåðöå: â óñìèâêàòà íà ñòàðèöàòà ñÿêàø èìàøå íåùè÷êî... êàêâî? Íåïðèÿòíî? Ôàëøèâî? Ìíîãîçíà÷èòåëíî? Íå, ïðîñòî íåëåïî áå äà ìèñëè òàêà, íàëè?
- Òúé ñòå ïðåîáðàçèëè âñè÷êî, ÷å ïðîñòî ñå âëþáèõ â êúùàòà.
- Íàèñòèíà ëè? - çàïèòà ìèñèñ Êúðø è íàëÿ. ×àÿò èçãëåæäàøå ÷åðåí, ìúòåí. Áåâúðëè âå÷å íå áå óâåðåíà äàëè é ñå ïèå... è èçâåäíúæ ðàçáðà, ÷å èçîáùî íå èñêà äà áúäå òóê.
Íà çâúíåöà íàèñòèíà ïèøåøå Ìàðø, âíåçàïíî ïðîøåïíà íÿêîé â ãëàâàòà é. Îáçå ÿ ñòðàõ.
Ìèñèñ Êúðø é ïîäàäå ÷àøêàòà.
- Áëàãîäàðÿ - êàçà Áåâúðëè. Âÿðíî, ÷àÿò èçãëåæäàøå ìúòíè÷úê, íî àðîìàòúò áåøå âúëøåáåí. Îòïè. ×óäåñíî. Ïðåñòàíè äà ñå ïëàøèø îò ñåíêèòå, êàçà ñè òÿ. - Îíçè êåäðîâ ñêðèí å ïðîñòî èçóìèòåëåí.
- Àíòè÷íà ðàáîòà! - êèìíà ìèñèñ Êúðø è ñå ðàçñìÿ. Áåâúðëè çàáåëÿçà, ÷å êðàñîòàòà íà ñòàðèöàòà èìà ñàìî åäèí íåäîñòàòúê, äîñòà ÷åñòî ñðåùàí èç òèÿ ñåâåðíè îáëàñòè. Çúáèòå é áÿõà ðàçâàëåíè - ÿêè, íî ðàçâàëåíè. Èìàõà æúëò öâÿò è ïðåäíèòå äâà ñå çàñòúïâàõà. Êó÷åøêèòå èçãëåæäàõà ìíîãî äúëãè, ïî÷òè êàòî áèâíè.
Áÿõà áåëè... êîãàòî îòâîðè âðàòàòà, òÿ ñå óñìèõíà è òè ñå ó÷óäè êîëêî ñà áåëè.
Èçâåäíúæ ðàçáðà, ÷å íå å ñàìî ïîèçïëàøåíà. Îáçå ÿ âíåçàïíîòî æåëàíèå - ñòðåìåæ - äà ñå èçìúêíå îòòóê.
- Ìíîãî å ñòàð, î, äà! - ïðîâèêíà ñå ìèñèñ Êúðø è èçãúëòà ÷àÿ ñè äî äúíî ñ ðÿçêî, ïðîòèâíî ãúðãîðåíå. Óñìèõíà ñå íà Áåâúðëè - óõèëè ñå - è Áåâúðëè âèäÿ, ÷å î÷èòå íà ñòàðèöàòà ñúùî ñà ñå ïðîìåíèëè. Ñåãà ðîãîâèöèòå áÿõà æúëòåíèêàâè, ñòàð÷åñêè, ïðîøàðåíè ñ ìúòíè ÷åðâåíè æèëêè. Êîñàòà áå îðåäÿëà, íÿêàê áîëíàâà; âìåñòî ñðåáðî ñúñ çëàòíè íèøêè âå÷å èìàøå ñàìî ìúòíà, áåçæèçíåíà ñèâîòà.
- Ìíîãî ñòàð - çàìèñëåíî ïîâòîðè ìèñèñ Êúðø íàä ïðàçíàòà ÷àøêà, ãëåäàéêè Áåâúðëè ñ êðàé÷åöà íà ïîæúëòåëèòå ñè î÷è. Îòíîâî îãîëè êðèâèòå ñè çúáè â ãíóñíà, ïî÷òè çëîðàäà óñìèâêà. - Ïðèñòèãíà ñ ìåíå îò ðîäíèÿ äîì. Àìè èíêðóñòàöèÿòà ÐÃ? Çàáåëÿçàõòå ëè ÿ?
- Äà. - Ãëàñúò ñÿêàø äîëèòàøå îòäàëå÷å, à ÷àñò îò ñúçíàíèåòî é êðåùåøå: Àêî íå ðàçáåðå, ÷å ñè çàáåëÿçàëà ïðîìÿíàòà, ìîæå áè âñè÷êî ùå ñå ðàçìèíå, àêî íå ðàçáåðå, àêî íå óñåòè...
- Òåéêî ìè - êàçà ìèñèñ Êúðø è ïðè äóìàòà òåéêî Áåâúðëè çàáåëÿçà, ÷å ïåíüîàðúò ñúùî ñå å ïðîìåíèë. Áå ïðèäîáèë íÿêàêúâ ïåòíîñàí, ìðúñíî÷åðåí öâÿò. Ìåäàëüîíúò èçîáðàçÿâàøå ÷åðåï ñ áîëíàâî çÿïíàëà ÷åëþñò. - Êàçâàøå ñå Ðîáúðò Ãðåé, èçâåñòåí êàòî Áîá Ãðåé, à îùå ïî-èçâåñòåí êàòî Ïåíèóàéç Òàíöóâàùèÿò êëîóí. Ìàêàð ÷å è òîâà íå ìó áåøå èñòèíñêîòî èìå. Îáà÷å ìíîãî ñè ïàäàøå ïî ìàéòàïèòå òåéêî ìè. - Òÿ ïàê ñå ðàçñìÿ. ×àñò îò çúáèòå é áÿõà ïî÷åðíåëè êàòî ïåíüîàðà. Áðú÷êèòå ñå âïèâàõà âñå ïî-äúëáîêî. Ìëå÷íîðîçîâàòà êîæà áå ïðèäîáèëà áîëåçíåíî æúëò îòòåíúê. Ïðúñòèòå é ñå ñãúð÷âàõà êàòî õèùíè ëàïè. - Õàïíè íåùî, ìèëè÷êà.
Ãëàñúò é áå îòñêî÷èë íàãîðå ñ ïîëîâèí îêòàâà, íî íàâÿðíî òúêìî òàÿ îêòàâà áåøå ñïóêàíà è ñêúðöàøå êàòî âðàòà íà ãðîáíèöà, êîÿòî ñå ëþøêà áåçñìèñëåíî âúðõó ïàíòè, çàöàïàíè ñ ÷åðíà ïðúñò.
- Íå, áëàãîäàðÿ - ÷ó îò ñîáñòâåíèòå ñè óñòíè Áåâúðëè èçòúíÿëîòî ãëàñ÷å íà äåòå, êîåòî òðÿáâà äà áÿãà ÷àñ ïî-ñêîðî. Äóìèòå ñÿêàø íå ñå çàðàæäàõà â ìîçúêà é; âñúùíîñò ïúðâî èçëèòàõà îò óñòàòà è òðÿáâàøå äà çàîáèêîëÿò äî óøèòå, çà äà óçíàå êàêâî å êàçàëà.
- Íå? - çàïèòà âåùèöàòà è ñå óõèëè.
Ïðîâëà÷âàéêè ñãúð÷åíè ëàïè êúì ïîäíîñà, òÿ âçå äà òúï÷å â óñòàòà ñè øåïè êîíôèòþðåíè êóðàáèèêè è òúíêè ðåçåí÷åòà êåéê ñ èñêðÿùà ãëàçóðà. Óæàñÿâàùèòå é çúáè ïîäñêà÷àõà íàãîðå-íàäîëó, íàãîðå-íàäîëó; äúëãèòå, ìðúñíè íîêòè ñå âïèâàõà â ñëàäêèøèòå; ïî êîñòåëèâàòà ùðúêíàëà áðàäè÷êà ñå ñèïåõà òðîõè. Äúõúò é âîíåøå íà ìúðòâè òâàðè, ïóêíàòè îò ãàçîâåòå íà ðàçëîæåíèåòî. Ñìåõúò é çâó÷åøå êàòî çàäãðîáåí êèêîò. Êîñàòà ïðîäúëæàâàøå äà îðåäÿâà. Òóê-òàì ïðîçèðàøå êîæà, îáëåïåíà ñ ëþñïè ïúðõîò.
- Î, ìíîãî ñè ïàäàøå ïî ìàéòàïèòå òåéêî ìè! ×óéòå åäèí ìàéòàï, ìèñ, ñèãóðíî ãè îáè÷àòå è âèå: íå ìå å ðîäèëà ìàéíàòà, àìè òåéêî ìè. Èçäðèñêà ìå ïðåç ãúçà! Õèèè! Õèèè! Õèèè!
- Òðÿáâà äà òðúãâàì - ÷ó Áåâúðëè îò óñòàòà ñè ñúùèÿ òúíè÷úê, äúëáîêî çàñåãíàò ãëàñ - ãëàñ íà ìîìè÷å, ñðåùíàëî ïîòðåñàâàùî áåçñðàìèå íà ïúðâèÿ ñè áàë. Â êðàêàòà é íÿìàøå êàï÷èöà ñèëà. Ñìúòíî îñúçíà, ÷å òîâà â ÷àøêàòà íå å ÷àé, à ãîâíà, òå÷íè ãîâíà, äðóæåñêè äàð îò êàíàëèòå ïîä ãðàäà. È òÿ áå îòïèëà îò òÿõ - íå ìíîãî, íî ïîíå ãëúò÷èöà, î, Áîæå, î, Áîæå, î, áëàãè Èñóñå, ìîëÿ òå, ìîëÿ òå...
Ñòàðèöàòà ñå ñúñóõðÿøå, èçòúíÿâàøå ïðåä î÷èòå é; ñåãà îòñðåùà ñåäåøå äúðòà âåùèöà ñ ëèöå êàòî ñáðú÷êàíà ÿáúëêà - ñåäåøå, ëþøêàøå ñå íàïðåä-íàçàä è ñå êèêîòåøå ñ ïèñêëèâ, ïðîíèçèòåëåí ãëàñåö.
- Î, àç è òåéêî ñìå åäíî è ñúùî - èçáúáðè òÿ, - õâàíè åäèíèÿ, òà óäàðè äðóãèÿ, è àêî èìàø êàï÷èöà ìîçúê, ìèëè÷êà, õóêâàé äà áÿãàø ïðàâî îòêúäåòî ñè äîøëà, áúðçî áÿãàé, çàùîòî îñòàíåø ëè, ÷àêà òå íåùî ïî-ëîøî îò ñìúðòòà. Íèêîé óìðÿë â Äåðè íå óìèðà íàèñòèíà. Çíàåø ãî îòïðåäè; ïîâÿðâàé ñåãà.
Êàòî â çàáàâåí êàäúð Áåâúðëè ïðèòèñíà íîçå êúì ïîäà. Çúðíà ñå ñÿêàø îòñòðàíè êàê ñòàâà íà êðàêà, êàê îòñòúïâà îò ìàñè÷êàòà è âåùèöàòà â íåïîíîñèì èçáëèê íà óæàñ è íåâåðèå - íåâåðèå, çàùîòî çà ïðúâ ïúò îñúçíà, ÷å êîêåòíàòà ìàñè÷êà íå å îò ÷åðåí äúá, à îò êàðàìåë. Ïðåä î÷èòå é âåùèöàòà ñ êèêîò îò÷óïè ïàð÷å îò ïëîòà è ëàêîìî ãî íàòúïêà â õëúòíàëàòà ñè ïîëóðàçëîæåíà óñòà.
Ñåãà âèæäàøå, ÷å ÷àøèòå ñà îò áÿë ôîíäàí, óìåëî ïîðúáåí ñúñ ñèíÿ ãëàçóðà. Èñóñ è Äæîí Êåíåäè áÿõà èçîáðàçåíè âúðõó ïî÷òè ïðîçðà÷íè çàõàðíè ïëî÷èöè; äîêàòî ãè ãëåäàøå, Èñóñ ñå èçïëåçè, à Êåíåäè íàìèãíà ïîõîòëèâî.
- Âñè÷êè òå ÷àêàìå! - èçêðåùÿ âåùèöàòà è íîêòèòå é çàñêúðöàõà ïî êàðàìåëåíàòà ìàñè÷êà, îñòàâÿéêè äúëáîêè áðàçäè âúðõó ëúñêàâèÿ ïëîò. - Î, äà! Î, äà!
Àáàæóðèòå áÿõà îò áÿë øîêîëàä. Ëàìïåðèÿòà - îò äúâ÷àùè áîíáîíè. Ñâåäå î÷è è âèäÿ, ÷å îáóâêèòå é îñòàâÿò îòïå÷àòúöè ïî ïàðêåòà, êîéòî èçîáùî íå áåøå ïàðêåò, à áëîê÷åòà øîêîëàä. Îò ñëàäêèòå ìèðèçìè âçå äà é ïðèçëÿâà.
Î, Ãîñïîäè, òîâà å ïðèêàçêàòà çà Õåíçåë è Ãðåòåë, òîâà å âåùèöàòà, êîÿòî ìå ïëàøåøå íàé-ìíîãî, çàùîòî ÿäå äå÷èöà...
- Òåáå è òâîèòå ïðèÿòåëè! - ãðúìêî ñå êèñêàøå âåùèöàòà. - Òåáå è òâîèòå ïðèÿòåëè! Â êëåòêàòà! Â êëåòêàòà, äîêàòî ïëàìíå ïåùòà!
Òÿ ñå çàäúõà îò ñìÿõ è Áåâúðëè õóêíà êúì âðàòàòà, àëà ñÿêàø òè÷àøå â çàáàâåí êàäúð. Êèêîòúò íà âåùèöàòà êúíòåøå è ïúðõàøå îêîëî ãëàâàòà é êàòî ÿòî ïðèëåïè. Áåâúðëè èçïèùÿ. Êîðèäîðúò âîíåøå íà çàõàð, õàëâà, êàðàìåë è îòâðàòèòåëíè ñèíòåòè÷íè ÿãîäè. Íà âëèçàíå áå âèäÿëà, ÷å äðúæêàòà íà âðàòàòà å îò èçêóñòâåí êðèñòàë. Ñåãà âìåñòî íåÿ èìàøå ÷óäîâèùåí çàõàðåí äèàìàíò.
- Òðåâîæà ñå çà òåá, Áåâè... ÌÍÎÃÎ ñå òðåâîæà!
Çàâúðòÿ ñå è ïðåç ïîëèòíàëèòå ïðåä ëèöåòî é ðèæè êúäðèöè çúðíà áàùà ñè äà ñå òúòðè ïî êîðèäîðà, îáëå÷åí â ÷åðíèÿ ïåíüîàð íà âåùèöàòà, ñ ìåäàëüîíà-÷åðåï íà âðàòà; ïîäóòàòà ïëúò âèñåøå ïî ëèöåòî ìó êàòî ïðåâòàñàëî òåñòî, î÷èòå ìó íàïîìíÿõà ÷åðåí îáñèäèàí, þìðóöèòå ìó ñå ñâèâàõà è ðàçïóñêàõà, óñòàòà ìó ñå õèëåøå ãíóñíî, ñëàñòîëþáèâî.
- Áèåõ òå, çàùîòî èñêàõ äà òå ×ÓÊÀÌ, Áåâè, ñàìî òîâà èñêàõ, äà òå ÍÀÅÁÀ, èñêàõ äà òå ÈÇßÌ, èñêàõ äà òè èçÿì ÏÓÒÅÍÖÅÒÎ, èñêàõ äà òè ÑÌÓÊÍÀ ìúíè÷êîòî ÊËÈÒÎÐ×Å ìåæäó çúáèòå, ÖÓÍÈ-ÖÓÍÈ, Áåâè, îîîîõõõõõ, ÖÓÍÈ-ÖÓÍÈ-ÒÓÌÁÀ×Å, èñêàõ äà òå ïúõíà â êëåòêà... è äà çàïàëÿ ïåùòà... è äà òè îïèïàì ÏÓÒÊÀÒÀ... òëúñòè÷êàòà òè ÏÓÒÊÀ... è êàòî ñòàíå òëúñòà è êðåõêà, äà ÿì... äà ÿì... ÄÀ ßÌ...
Ñ ïèñúê íà óæàñ òÿ ñãðàá÷è ëåïêàâàòà äðúæêà è èçõâðúêíà îòâúí íà ïëîùàäêà îò êàðàìåë, óêðàñåíà ñ ïðàëèíîâè øàðêè. Íåéäå äàëå÷å, ñÿêàø ðàçìèòè è ìúòíè, ñíîâÿõà àâòîìîáèëè, íÿêàêâà æåíà âëà÷åøå êîëè÷êà ñúñ çåëåí÷óöè îò ïàçàðà íà Êîñòåëî àâåíþ.
Òðÿáâà äà ñå äîáåðà äîòàì, åäâà ñâúðçàíî ïîìèñëè òÿ. Îíîâà å ðåàëíîñò, ñòèãà ñàìî äà ñå äîáåðà äî òðîòîàðà...
- Áÿãñòâîòî íÿìà äà òè ïîìîãíå, Áåâè - ïîäâèêíà ïðåç ñìÿõ
(òåéêî ìè)
áàùà é. - Îòäàâíà âè ÷àêàìå äà äîéäåòå. Ìíîãî ùå å âåñåëî. Ùå èìà ÖÓÍÈ-ÖÓÍÈ è ïîñëå - õîï â ÒÓÌÁÀ×ÅÒÎ.
Òÿ ïàê ñå îçúðíà è òîçè ïúò ìúðòâèÿò é áàùà íå áåøå îáëå÷åí â ÷åðíèÿ ïåíüîàð íà âåùèöàòà, à â ñðåáðèñò êëîóíñêè êîñòþì ñ ãîëåìè îðàíæåâè êîï÷åòà. Íà ãëàâàòà ìó ñå áå êèëíàëà åíîòîâà øàïêà ñòèë 58-ìà ãîäèíà, ñòàíàëà ïîïóëÿðíà îò ôèëìà íà Äèñíè çà Äåéâè Êðîêåò ñ Ôåñ Ïàðêúð â ãëàâíàòà ðîëÿ. Â åäíàòà ñè ðúêà äúðæåøå ãðîçä áàëîíè. Â äðóãàòà ñòèñêàøå êàòî ïèëåøêà êúëêà îòêúñíàòî äåòñêî êðà÷å. È íà âñåêè áàëîí ïèøåøå: ÒÎ ÏÐÈÑÒÈÃÍÀ ÎÒ ÊÎÑÌÎÑÀ.
- Êàæè íà ïðèÿòåëèòå ñè, ÷å àç ñúì ïîñëåäåí ïðåäñòàâèòåë íà åäíà çàãèâàùà ðàñà - çëîâåùî ñå óõèëè èç÷àäèåòî, çàëèòàéêè ïî ñòúïàëàòà ïîäèð íåÿ. - Åäèíñòâåíèÿò îöåëÿë îò åäíà ìúðòâà ïëàíåòà. Äîéäîõ äà îáåðà âñè÷êè æåíè... äà èçíàñèëÿ âñè÷êè ìúæå... è äà íàó÷à êàê ñå òàíöóâà ïåïúðìèíò òóèñò!
È òî ñå âïóñíà â áåçóìíî ïðèêëÿêàíå è âúðòåíå ñ ãðîçäà áàëîíè â åäíàòà è ðúêà è êúðâàâèÿ îòêúñíàò êðàê â äðóãàòà. Êëîóíñêèÿò êîñòþì ñå âååøå è ïëþùåøå, àëà Áåâúðëè íå óñåùàøå âÿòúð. Íîçåòå é ñå çàïëåòîõà è òÿ ðóõíà íà òðîòîàðà, ïðîòåãíàëà äëàíè, çà äà ïîåìå óäàðà, êîéòî ÿ áëúñíà ÷àê â ðàìåíåòå. Æåíàòà ñ êîëè÷êàòà ïîñïðÿ, îãëåäà ÿ ïîäîçðèòåëíî è óñêîðè êðà÷êà.
Ïðîäúëæàâàéêè äà ïðèñòúïâà íàïðåä, êëîóíúò çàõâúðëè êðà÷åòî. Òî òóïíà íà òðåâàòà ñ íåîïèñóåìî ñòðàøåí, ãëóõ çâóê. Áåâúðëè âñå îùå ëåæåøå íà òðîòîàðà è íåéäå äúëáîêî â ñåáå ñè òâúðäî âÿðâàøå, ÷å ñêîðî ùå ñå ñúáóäè, ÷å òîâà íå å èñòèíà, ÷å òðÿáâà äà å ñúí...
Îñúçíà çàáëóäàòà ñè ìèã ïðåäè êðèâèòå íîêòåñòè ëàïè íà êëîóíà äà ÿ äîêîñíàò. Èñòèíà áåøå; ìîæåøå äà ÿ óáèå. Êàêòî áå óáèëî äåöàòà.
- Ãàðãèòå çíàÿò èñòèíñêîòî òè èìå! - êðåñíà òÿ èçâåäíúæ.
×óäîâèùåòî îòñêî÷è è çà ìèã é ñå ñòîðè, ÷å ñðåä øèðîêàòà èçðèñóâàíà óñìèâêà èñòèíñêèòå ìó óñòíè ñå ñãúð÷âàò â ãðèìàñà íà áîëêà, íåíàâèñò... à ìîæå áè è ñòðàõ. Èëè ïúê ñàìî òàêà ñè âúîáðàçÿâàøå, îùå ïîâå÷å, ÷å íÿìàøå íè íàé-ìàëêà ïðåäñòàâà çàùî áå èçòúðñèëà òèÿ ñìàõíàòè äóìè, àëà òå é ñïå÷åëèõà åäíà áåçöåííà ñåêóíäà.
Ñêî÷è íà êðàêà è ïîáÿãíà. Èçñêúðöàõà ñïèðà÷êè, íå÷èé ïðåãðàêíàë îò ÿä è ñòðàõ ãëàñ èçðåâà:
- Êúäå çÿïàø ìà, ñêóáëî øàíòàâà?
Â ïðåìðåæåíèÿ é ïîãëåä ñå ìÿðíà õëåáàðñêèÿò êàìèîí, êîéòî åäâà íå ÿ áå ïðåãàçèë, êîãàòî èçõâðúêíà íà óëèöàòà êàòî õëàïå ïîäèð òîïêà, à ñåòíå âå÷å ñòîåøå íà îòñðåùíèÿ òðîòîàð, çàäúõàíà îò ïàðåùà áîëêà ïîä ðåáðàòà. Êàìèîíúò îòìèíà ïî Äîëíà ãëàâíà.
Êëîóíúò áå èç÷åçíàë. Êðà÷åòî áå èç÷åçíàëî. Êúùàòà îùå ñè ñòîåøå íà ìÿñòî, íî ñåãà Áåâúðëè ÿ âèäÿ ïîðóòåíà è èçîñòàâåíà, ñúñ çàêîâàíè ïðîçîðöè è íàïóêàíè, ïîòðîøåíè ñòúïàëà ïðåä âõîäà.
Íàèñòèíà ëè áÿõ âúòðå èëè ñàìî ñúì ñúíóâàëà?
Íî äæèíñèòå é áÿõà ìðúñíè, æúëòàòà áëóçà áåøå ïîðúñåíà ñ ïðàõ.
À ïî ïðúñòèòå é èìàøå øîêîëàä.
Èçáúðñà ãè â êðà÷îëà íà äæèíñèòå è çàáúðçà ïî óëèöàòà ñ ïëàìíàëî ëèöå, ñ âëåäåíåí ãðúá, à î÷íèòå é ÿáúëêè ñÿêàø ïóëñèðàõà íàâúí-íàâúòðå â òàêò ñ ïðèïðåíèòå óäàðè íà ñúðöåòî.
Íå ìîæåì äà ãî ïîáåäèì. Êàêâîòî è äà å Òî, íå ìîæåì äà ãî ïîáåäèì. Òî äîðè èñêà äà îïèòàìå - èñêà äà ñè ðàç÷èñòè ñòàðèòå ñìåòêè. Ìàé íå ùå äà ñå çàäîâîëè ñ ðåìè. Òðÿáâà äà ñå ìàõàìå îòòóê... ïðîñòî äà ñè çàìèíåì.
Íåùî ñå ïëúçíà êðàé ïðàñåöà é ëåêè÷êî, êàòî êîòåøêà ëàïà.
Òÿ îòñêî÷è ñ òèõè÷úê ïèñúê. Ñâåäå î÷è è ñå ñãúð÷è, çàêðèëà óñòàòà ñè ñ äëàí.
Íà òðîòîàðà ëåæåøå áàëîí÷å, æúëòî êàòî áëóçàòà é. Îòñòðàíè áåøå èçïèñàíî ñ êðåùÿùè ñèíè áóêâè: ÏÓÀÂÈËÍÎ, ÁÓÀÒÊÎ ÇÀÉÎ.
Äîêàòî ãî ãëåäàøå, áàëîí÷åòî áàâíî çàïîäñêà÷à ïî óëèöàòà, ãîíåíî îò íåæíèÿ ïðîëåòåí âåòðåö.


4.
Ðè÷è Òîçèúð òðúãâà ïî ñëåäèòå

Å, âåäíúæ êîìïàíèÿòà íà Õåíðè ìå ïîäãîíè - îùå ïðåäè âàêàíöèÿòà...
Ðè÷è áàâíî âúðâåøå ïî Êàíàë ñòðèéò ïîêðàé Áàñè ïàðê. Ñïðÿ ñ ðúöå â äæîáîâåòå è ñå îçúðíà êúì Ìîñòà íà öåëóâêèòå, íî âñúùíîñò íå ãëåäàøå íåãî.
Óñïÿõ äà ñå èçìúêíà ïðåç äåòñêèÿ ùàíä íà óíèâåðìàãà...
Ñëåä áåçóìíèÿ çàâúðøåê íà ñðåùàòà äúëãî áå êðà÷èë áåç öåë è ïîñîêà, îïèòâàéêè äà çàáðàâè óæàñÿâàùèòå íàõîäêè, êîèòî áÿõà âèäåëè â êóðàáèéêèòå... èëè ïîíå èì ñå áå ñòîðèëî, ÷å ãè âèæäàò. Âñúùíîñò â ñëàäêèøèòå íàâÿðíî íÿìàøå íèêàêâè ñòðàõîòèè. Ïðîñòî ìàñîâà õàëþöèíàöèÿ, ïðåäèçâèêàíà îò èäèîòñêèòå äðúíêàíèöè. È íàé-äîáðå ãî äîêàçâàøå ôàêòúò, ÷å Ðîçà íå áå âèäÿëà íèùè÷êî. Ðàçáèðà ñå, íÿêîãà è ðîäèòåëèòå íà Áåâúðëè íå âèæäàõà êðúâòà îò êàíàëà íà ìèâêàòà, íî îíîâà íå áåøå ñúùîòî.
Òúé ëè? Çàùî íå?
- Çàùîòî ñåãà ñìå âúçðàñòíè - ïðîìúðìîðè òîé è îòêðè, ÷å ìèñúëòà å àáñîëþòíî ëèøåíà îò ëîãè÷íà ñèëà; ñúñ ñúùèÿ óñïåõ áè ìîãúë äà èçòúðñè áåçñìèñëåíî îòêúñ÷å îò äåòñêà áðîèëêà.
Îòíîâî çàêðà÷è íàïðåä.
Ïîñëå ñåäíàõ íà åäíà ïåéêà â ãðàäèíêàòà ïðåä Ãðàäñêèÿ öåíòúð è ìè ñå ñòîðè, ÷å âèæäàì...
Íàâúñè ñå è ïàê ñïðÿ.
Êàêâî âèäÿ?
...íå, ïðîñòî ãî ñúíóâàõ.
Íèìà? Íàèñòèíà ëè?
Òîé ñå îçúðíà íàëÿâî è âèäÿ ãîëÿìàòà ñãðàäà îò òóõëè, ñòúêëî è ñòîìàíà, êîÿòî èçãëåæäàøå òúé ìîäåðíà â êðàÿ íà ïåòäåñåòòå, à äíåñ áåøå ïðîñòî âåõòà è ïàÿíòîâà.
È åòî ìå ïàê òóê, ïîìèñëè òîé. Ïðàâî ïðè øèáàíèÿ Ãðàäñêè öåíòúð. Òî÷íî êúäåòî ñå ðàçèãðà îíàÿ õàëþöèíàöèÿ. Èëè ñúí. Èëè íåùî ñè òàì.
Çà äðóãèòå òîé ñè áå îñòàíàë Ó÷èëèùíèÿò ñìåøíèê, Ùóðèÿò ìàéòàï÷èÿ è äíåñ õëúòâàøå ãëàäêî è áåçïðåïÿòñòâåíî â ñòàðàòà ðîëÿ. Õàéäå, õàéäå, âñè÷êè õëúòíàõìå ãëàäêî è áåçïðåïÿòñòâåíî â ñòàðèòå ðîëè, íå ãî ëè çàáåëÿçà? Íî èìàøå ëè íåùî íåîáè÷àéíî â òîâà? Íàâÿðíî ïîäîáíè èñòîðèè ñå ñëó÷âàõà íà âñÿêà äåñåòà èëè äâàäåñåòà ñúó÷åíè÷åñêà ñðåùà - êëàñíèÿò øåãîáèåö, êîéòî â êîëåæà å ðåøèë äà ñå ïîñâåòè íà öúðêâàòà, îáðúùà äâå-òðè ÷àøêè è ïî÷òè àâòîìàòè÷íî ïî÷âà äà ðúñè íÿêîãàøíèòå ïèïåðëèâè ïðèêàçêè; Ãîëåìèÿò Îòëè÷íèê ïî Àíãëèéñêè, êîéòî ñå å ñäîáèë ñ òúðãîâñêà ôèðìà çà êàìèîíè íà Äæåíåðàë Ìîòúðñ, íåíàäåéíî ïîäõâàùà ðàçãîâîð çà Äæîí Úðâèíã èëè Äæîí ×èéâúð; ìîì÷åòî, êîåòî âñÿêà ñúáîòà âå÷åð å ñâèðèëî â ñúñòàâà "Ëóííèòå êó÷åòà", à ñåòíå å ñòàíàëî ïðîôåñîð ïî ìàòåìàòèêà â Êîðíåëñêèÿ óíèâåðñèòåò, èçâåäíúæ èçíèêâà íà ñöåíàòà ñ åëåêòðè÷åñêà êèòàðà ïðåç ðàìî è â ïðèñòúï íà áóéíî ïèÿíñêî âåñåëèå äðúíêà "Ãëîðèÿ" èëè "Ñúðôèñòúò". Êàê ãî êàçâàøå Ñïðèíãñòèéí? Íÿìà âðúùàíå, áåéáè, íå âäèãàé ðúöå... ñàìî ÷å íà òèÿ âåõòè ïåñíè îò ãðàìîôîíà íàé-ëåñíî ñå âÿðâà ñëåä âòîðàòà ÷àøêà èëè ñëåä íÿêîå õóáàâî ÷åðâåíî õàï÷å.
Àëà Ðè÷è òâúðäî âÿðâàøå, ÷å õàëþöèíàöèÿòà å òî÷íî â òîâà âúçðàæäàíå, à íå â ñåãàøíèÿ æèâîò. Ìîæå áè äåòåòî íàèñòèíà å áàùà íà áúäíèÿ ìúæ, íî áàùè è ñèíîâå òâúðäå ÷åñòî ñå ðàçëè÷àâàò ïî èíòåðåñè, ïúê è âúíøíàòà ïðèëèêà ðÿäêî å î÷åáèéíà. Òå...
Íî òè êàçà âúçðàñòíè, à ñåãà òàÿ äóìà çâó÷è óæàñíî íåëåïî; çâó÷è êàòî äåòñêè áðúòâåæ. Çàùî å òàêà, Ðè÷è? Çàùî?
Çàùîòî Äåðè å âñå òúé áåçóìåí. Çàùî ëè íå ãî îñòàâèì êàêúâòî ñè å?
Çàùîòî íåùàòà íå áÿõà òîëêîâà ïðîñòè, åòî çàùî.
Â äåòñêèòå ñè ãîäèíè áåøå ùóð÷î, êîìåäèàíò - ïîíÿêîãà âóëãàðåí, äðóã ïúò çàáàâåí - çàùîòî íÿìàøå äðóã íà÷èí äà ñå ñïðàâè ñ òîÿ æèâîò, áåç äà ãî ïðåòðåïÿò òèïîâå êàòî Õåíðè Áàóúðñ, èëè ïúê íàïúëíî äà îòêà÷è îò ñêóêà è ñàìîòà. Ñåãà ðàçáèðàøå, ÷å îñíîâíàòà ÷àñò îò ïðîáëåìà å áèëà â ñîáñòâåíèÿ ìó óì, êîéòî õâúð÷åøå äåñåò, äâàéñåò ïúòè ïî-áúðçî îò óìîâåòå íà äðóãèòå õëàïåòà. Òå ãî ñìÿòàõà çà ÷óäàê, ñìàõíàò èëè äîðè ñàìîóáèåö, â çàâèñèìîñò îò ïîðåäíàòà ñëîâåñíà ùóðîòèÿ, íî ìîæå áè âñè÷êî ñå ñâåæäàøå äî íàé-îáèêíîâåíî óìñòâåíî ïðåòîâàðâàíå - àêî ïîäîáíî ñúñòîÿíèå èçîáùî ìîæå äà ñå íàðå÷å "îáèêíîâåíî".
Òàêà èëè èíà÷å, ñëåä âðåìå òèÿ íåùà ñå îâëàäÿâàò - îâëàäÿâàø ãè èëè ñè íàìèðàø îòäóøíèê, íàïðèìåð â îáðàçè êàòî Áðúìñè Ïàïêàòà è Áóôîðä Êèñäðàéâúë. Ðè÷è ãî áå ðàçáðàë ñàìî çà íÿêîëêî ìåñåöà, ñëåä êàòî âåäíúæ ñúâúðøåíî ñëó÷àéíî íàìèíà â ðàäèîñòàíöèÿòà íà êîëåæà è îòêðè çàä ìèêðîôîíà âúïëúùåíèåòî íà âñè÷êèòå ñè ìå÷òè. Îòíà÷àëî íå áåøå äîáúð; ïðåêàëåíî ñå âúëíóâàøå, çà äà óñïåå. Íî áå îñúçíàë, ÷å â òàÿ ïðîôåñèÿ ìó ñå ðàçêðèâàò íå ïðîñòî ÷óäåñíè, à íàïðàâî âåëèêè âúçìîæíîñòè è ìèñúëòà ãî çàïîêèòè ÷àê äî ñåäìîòî íåáå ñðåä îáëàöè îò áëàæåíñòâî. È ñúùåâðåìåííî áå ïî÷íàë äà ñõâàùà âåëèêèÿ ïðèíöèï, êîéòî äâèæè âñåëåíàòà, èëè ïîíå îíàÿ é ÷àñò, ñâúðçàíà ñ óñïåõà è êàðèåðàòà: ïúðâî îòêðèâàø îíÿ ñìàõíàò òèï, äåòî ñå ñïîòàéâà â òåá è âñå ãëåäà äà òè ïðååáå æèâîòà. Ãîíèø ãî äî äóïêà è íàé-ñåòíå ãî íàáàðâàø. Îáà÷å íå ãî óáèâàø. Î, íå. Ñìúðòòà å áëàãîäåÿíèå çà êîïåëå êàòî íåãî. Ìÿòàø ìó õîìîòà è ïîäõâàùàø äúëáîêàòà îðàí. Âêàðàø ëè ãî â áðàçäàòà, ñìàõíàòèÿò áà÷êà êàòî äåìîí. Îò âðåìå íà âðåìå äàæå òè îñèãóðÿâà ïî íÿêîÿ õèëêà. È òîëêîç. Ïîâå÷å íå òè òðÿáâà.
Äà, âåñåëÿê áåøå, ìàéòàï ïîäèð ìàéòàï, íî â êðàéíà ñìåòêà áå óñïÿë äà íàäðàñíå ñòðàõîâåòå, ñïîòàåíè â ÷åðíàòà ñÿíêà íà âñè÷êè îíèÿ ìàéòàïè. Èëè ñè ìèñëåøå, ÷å å óñïÿë. Äî äíåñ, êîãàòî äóìàòà âúçðàñòíè èçâåäíúæ ïðåñòàíà äà ìó ãîâîðè êàêâîòî è äà áèëî. À ñåãà èçíèêâàøå íåùî íîâî, ñ êîåòî äà ñå áîðè... èëè ïîíå äà ïîðàçìèñëè íàä íåãî - ãðàìàäíàòà è ñúâúðøåíî èäèîòñêà ñòàòóÿ íà Ïîë Áúíèúí, ùðúêíàëà ïðåä Ãðàäñêèÿ öåíòúð.
Àç òðÿáâà äà ñúì èçêëþ÷åíèåòî, êîåòî ïîòâúðæäàâà ïðàâèëîòî, Øåô Áèë.
Ñèãóðåí ëè ñè, ÷å íå å èìàëî íèùî, Ðè÷è? Ñúâñåì íèùî?
Ïðåä Ãðàäñêèÿ öåíòúð... ñòîðè ìè ñå, ÷å âèæäàì...
Îñòðà áîëêà ïðîðÿçà î÷èòå ìó çà âòîðè ïúò îò ñóòðèíòà íàñàì è òîé íàäèãíà ðúöå êúì òÿõ ñ èçíåíàäàí ñòîí. Ñåòíå áîëêàòà èç÷åçíà ñúùî òúé áúðçî, êàêòî áå âúçíèêíàëà. Íî áå óñåòèë è íÿêàêúâ ìèðèñ, íàëè? Íåùî, êîåòî íå ñúùåñòâóâàøå äíåñ, íî áå ñúùåñòâóâàëî, íåùî, êîåòî ãî êàðàøå äà ñè ìèñëè
(Òóê ñúì äî òåá Ðè÷è äðúæ ìè ðúêàòà ìîæåø ëè äà ÿ õâàíåø)
çà Ìàéê Õåíëúí. Î÷èòå ìó ïàðåõà è ñúëçÿõà îò ïóøåêà. Ïðåäè äâàéñåò è ñåäåì ãîäèíè áÿõà äèøàëè òîÿ ïóøåê; íàêðàÿ áÿõà îñòàíàëè ñàìî äâàìàòà ñ Ìàéê è áÿõà âèäåëè...
Ñïîìåíúò èç÷åçíà.
Ïðèñòúïè êúì ïëàñòìàñîâèÿ Ïîë Áúíèúí è âåñåëÿøêàòà âóëãàðíîñò íà ñòàòóÿòà ãî èçóìè ñúùî òúé äúëáîêî, êàêòî íÿêîãà ãî ñìàéâàõà êîëîñàëíèòå é ðàçìåðè. Ëåãåíäàðíèÿò Ïîë áåøå âèñîê öåëè øåñò ìåòðà, à ïèåäåñòàëúò ìó äîáàâÿøå îùå äâà. Èçâèñåí íàä ãðàäèíêàòà ïðåä Ãðàäñêèÿ öåíòúð, âåëèêàíúò óñìèõíàòî ãëåäàøå êîëèòå è ïåøåõîäöèòå ïî Êàíàë ñòðèéò. Ãðàäñêèÿò öåíòúð áåøå ïîñòðîåí ïðåç 1954-55 ãîäèíà, óæ çà íÿêàêúâ áúäåù áàñêåòáîëåí îòáîð, êîéòî òàêà è íå ñå ïîÿâè. Åäíà ãîäèíà ïî-êúñíî, ïðåç 1956, Îáùèíñêèÿò ñúâåò îòïóñíà ïàðè çà ñòàòóÿòà. Ïðîåêòúò ïðåäèçâèêà ãîðåùè äåáàòè êàêòî íà îòêðèòè ñúáðàíèÿ, òàêà è â ÷èòàòåëñêèòå ïèñìà äî "Äåðè íþç". Ìíîçèíà ñìÿòàõà, ÷å ñòàòóÿòà ùå áúäå ïðîñòî ÷óäåñíà è íåïðåìåííî ùå ïðèâëå÷å êóï òóðèñòè. Äðóãè íàìèðàõà, ÷å èäåÿòà çà ïëàñòìàñîâ Ïîë Áúíèúí å óæàñíà, ïðîñòàøêà è ïîðàçèòåëíî íåäîäÿëàíà. Äîêîëêîòî ñè ñïîìíÿøå Ðè÷è, ãèìíàçèàëíàòà ïðåïîäàâàòåëêà ïî ðèñóâàíå áå ïèñàëà äî "Äåðè íþç", ÷å àêî â Äåðè íàèñòèíà èçíèêíå ïîäîáíà ãðîçîòèÿ, òÿ íåçàáàâíî ùå ÿ âäèãíå âúâ âúçäóõà. Ðè÷è ñå óõèëè è ñå çàïèòà äàëè íà îíàÿ ñèìïàòÿãà ñà é ïîäíîâèëè äîãîâîðà çà ñëåäâàùàòà ó÷åáíà ãîäèíà.
Ñëîâåñíèòå ïðåñòðåëêè - ñåãà Ðè÷è ðàçáèðàøå, ÷å ñà áèëè òèïè÷íà ïðîâèíöèàëíà áóðÿ â ÷àøà âîäà - áóøóâàõà îêîëî øåñò ìåñåöà è, ðàçáèðà ñå, íå äîíåñîõà íèêàêâà ïîëçà; ñòàòóÿòà âå÷å áåøå çàêóïåíà è äîðè àêî Ñúâåòúò âçåìåøå áåçïðåöåäåíòíîòî (îñîáåíî çà Íîâà Àíãëèÿ) ðåøåíèå äà íå èçïîëçóâà íåùî, çà êîåòî ñà äàäåíè ãðåøíè ïàðè, êúäå, çà Áîãà, ìîæåõà äà ÿ ïðèáåðàò? À ïîñëå ñòàòóÿòà - âñúùíîñò íå èçâàÿíà, à ïðîñòî îòëÿòà ôàáðè÷íî íåéäå â Îõàéî - ãîðäî çàñòàíà íà ìÿñòî, îìîòàíà â ïàð÷å ïëàò êîëêîòî öÿëî êîðàáíî ïëàòíî. Îòêðèâàíåòî ñòàíà íà 13 ìàé 1950, êîãàòî ñå ÷åñòâóâàøå ñòî è ïåòäåñåòàòà ãîäèøíèíà íà îáùèíàòà. Êàêòî ìîæåøå äà ñå î÷àêâà, åäíàòà ôðàêöèÿ íàäàäå îò÷àÿíè âîïëè, à äðóãàòà ñå çàäúõà îò âúçõèùåíèå.
Â äåíÿ íà îòêðèâàíåòî Ïîë áåøå îáëå÷åí ñ ðàáîòåí ãàùèðèçîí è ÷åðâåíî-áÿëà êàðèðàíà ðèçà. Áðàäàòà ìó áåøå âåëèêîëåïíî ÷åðíà è ãúñòà, èñòèíñêà äúðâàðñêà áðàäà. Íà ðàìî áå ïðåìåòíàë ïëàñòìàñîâà ñåêèðà, ñúùèíñêà Ãîäçèëà ñðåä âñè÷êè ïëàñòìàñîâè ñåêèðè, è íåóìîðíî ñå óñìèõâàøå êúì ñåâåðíèòå íåáåñà, êîèòî ïðåç îíçè äåí áÿõà ñúùî òúé ñèíè, êàêòî è ëåãåíäàðíèÿò ñïúòíèê íà Ïîë (íî ñèíèÿò âîë Áåéá íå ïðèñúñòâóâàøå íà îòêðèâàíåòî; íàðàñíàëèòå öåíè íà ïëàñòìàñàòà áÿõà íàëîæèëè äà ãî ñúêðàòÿò îò ïúðâîíà÷àëíèÿ ïðîåêò íà ñêóëïòóðíàòà ãðóïà).
Äåöàòà, ïðèñúñòâóâàùè íà öåðåìîíèÿòà (áÿõà ñòîòèöè, ñðåä òÿõ è äåñåòãîäèøíèÿò Ðè÷è Òîçèúð, ñòèñíàë òàòêî ñè çà ðúêà), ïîñðåùíàõà ïëàñòìàñîâèÿ âåëèêàí ñ åäèíîäóøåí âúçòîðã è áåç êàï÷èöà êðèòèêà. Ðîäèòåëèòå íàìåñòâàõà îòðî÷åòàòà ñè âúðõó ìàñèâíèÿ ïèåäåñòàë íà Ïîë, ùðàêâàõà íÿêîÿ ñíèìêà, à ñåòíå òðåâîæíî-ðàçâåñåëåíè ãëåäàõà êàê õëàïåòàòà ñå êàòåðÿò è ëàçÿò ñúñ ñìÿõ ïî ãðàìàäíèòå ìó ÷åðíè áîòóøè (íå, ïîïðàâêà: ãðàìàäíèòå ÷åðíè ïëàñòìàñîâè áîòóøè).
À ïðåç ìàðò ñëåäâàùàòà ãîäèíà Ðè÷è ðóõíà çàäúõàí îò èçòîùåíèå è ñòðàõ íà åäíà îò ïåéêèòå ïðåä ñòàòóÿòà, ñëåä êàòî ñå áå îòêúñíàë - ïðîñòî ïî ÷óäî - îò ãîñïîäàòà Áàóúðñ, Êðèñ è Õúãèíñ â åäíî ïðåñëåäâàíå, çàïî÷íàëî îò ïðîãèìíàçèÿòà è ìèíàâàùî ïî÷òè ïðåç öåëèÿ öåíòúð íà ãðàä÷åòî. Â êðàéíà ñìåòêà áå óñïÿë äà äóõíå ïðåç äåòñêèÿ ùàíä â óíèâåðñàëíèÿ ìàãàçèí "Ôðèéç".
Ìåñòíèÿò êëîí íà âåðèãàòà "Ôðèéç" áåøå ñëàáà ðàáîòà â ñðàâíåíèå ñ ðàçêîøíèÿ óíèâåðìàã â öåíòúðà íà Áàíãîð, íî òî÷íî òîãàâà íà Ðè÷è õè÷ íå ìó áåøå äî ñðàâíåíèÿ - ÷óâñòâóâàøå ñå êàòî ïèëîò, òúðñåù ìÿñòî çà àâàðèéíî êàöàíå. Âå÷å åäâà ñå òúòðåøå, à Õåíðè Áàóúðñ ãî ãîíåøå ïî ïåòèòå. Ïî÷òè áåç íàäåæäà çà ñïàñåíèå, òîé ñå õâúðëè âúâ âúðòÿùàòà ñå âðàòà íà óíèâåðìàãà. Õåíðè, êîéòî ÿâíî ñè íÿìàøå è õàáåð îò ïîäîáíè ïðèñïîñîáëåíèÿ, åäâà íå îñòàíà áåç ïðúñòè, îïèòâàéêè äà ãî ñãðàá÷è, äîêàòî Ðè÷è õëúòâàøå â ìàãàçèíà.
Òè÷àéêè íàäîëó ïî ñòúëáèòå ñ ðàçãàùåíà ðèçà, Ðè÷è ÷ó êàê çàä ãúðáà ìó âðàòàòà èçòðåùÿ íà íÿêîëêî ïúòè ïî÷òè êàòî ãúðìåæè îò òåëåâèçèîíåí ôèëì è ðàçáðà, ÷å òðèìàòà ãëóïàöè íå ñà ãî èçïóñíàëè. Äîêàòî ñëèçàøå êúì ùàíäîâåòå â ñóòåðåíà, òîé ñå ðàçñìÿ, íî òîâà ñè áåøå ÷èñòî íåðâíà ðåàêöèÿ; òðåïåðåøå êàòî çàåê â òåëåíà ïðèìêà. Òîçè ïúò îíèÿ íàèñòèíà ñå êàíåõà äà ñìà÷êàò îò áîé (íå ñè è ïðåäñòàâÿøå, ÷å ñëåä äåñåòèíà ñåäìèöè ùå î÷àêâà îò òÿõ, è ïî-ñïåöèàëíî îò Õåíðè, âñè÷êî - ìîæå áè äàæå óáèéñòâî; íàâÿðíî áè ïðåáëåäíÿë îò óæàñ, àêî èìàøå êàê äà óçíàå çà àïîêàëèïòè÷íàòà áèòêà ñ êàìúíè ïðåç èäíèÿ þëè, êîãàòî äóìèòå "ìîæå áè" ùÿõà äà ñòàíàò èçëèøíè). À âñè÷êî áå çàïî÷íàëî òèïè÷íî çà íåãî, òîåñò íåâåðîÿòíî ãëóïàâî.
Çàåäíî ñ äðóãèòå ïåòîêëàñíèöè Ðè÷è òúêìî âëèçàøå â ãèìíàñòè÷åñêèÿ ñàëîí. Øåñòîêëàñíèöèòå èçëèçàõà è Õåíðè ñòúð÷åøå ñðåä òÿõ êàòî âîë ìåæäó êðàâè. Ìàêàð ÷å âñå îùå áåøå â ïåòè êëàñ, òîé èãðàåøå ôèçêóëòóðà ñ ãîëåìèòå ìîì÷åòà. Òðúáèòå íà ïàðíîòî ïàê ïðîòè÷àõà è ìèñòúð Ôåéçèî îùå íå áå ñêîëàñàë äà çàêà÷è òàáåëêàòà ÏÀÇÅÒÅ ÑÅ! ÌÎÊÚÐ ÏÎÄ! Õåíðè ñå ïîäõëúçíà â ëîêâàòà è ïëüîñíà ïî çàäíèê.
È ïðåäè Ðè÷è äà ðàçáåðå êàêâî ñòàâà, êîâàðíàòà ìó óñòà èçòúðñè:
- Åãà òè ñêèîðà!
Íàä äâàòà êëàñà èçáóõíà ñìÿõ, íî êîãàòî Õåíðè ñå íàäèãíà, ïî ëèöåòî ìó íÿìàøå è ïîìåí îò âåñåëèå - òî áå ïðèäîáèëî ìúòíèÿ öâÿò íà ïðÿñíî èçïå÷åíà òóõëà.
- Ïàê ùå ñå âèäèì, î÷èëàðêî - ðå÷å òîé è ïðîäúëæè êúì âðàòàòà.
Ñìåõúò âåäíàãà çàãëúõíà. Ìîì÷åòàòà â ñàëîíà ãëåäàõà Ðè÷è êàòî áúäåù ïîêîéíèê. Õåíðè íå ñè íàïðàâè òðóäà äà îãëåäà ðåàêöèÿòà èì; ïðîñòî èçëåçå ñ íàâåäåíà ãëàâà, çà÷åðâåíè îò ïàäàíåòî ëàêòè è ãîëÿìî ìîêðî ïåòíî îòçàä íà äæèíñèòå. Ãëåäàéêè ïåòíîòî, Ðè÷è óñåòè êàê óñòàòà ìó ñå îòâàðÿ çà íîâ ñàìîóáèéñòâåí çàëï... íî òîçè ïúò ïîáúðçà äà ÿ çàòâîðè òúé ÿðîñòíî, ÷å åçèêúò ìó åäâà ñå èçòðúãíà îò ãèëîòèíàòà íà ÷åëþñòèòå.
Íèùî äå, ùå çàáðàâè, òðåâîæíî ñè êàçà òîé, äîêàòî îáëè÷àøå åêèïà. ßñíà ðàáîòà. Íàøèÿò ñëàâåí Õàíê íÿìà ÷àê òîëêîâà êîëåëöà â êóôàëíèöàòà. Ñèãóðíî è êàòî êëÿêà äà äðèñêà, ÷åòå óêàçàíèÿ îò íàðú÷íèêà, õà-õà.
Õà-õà.
- Ëåêà òè ïðúñò, Ìðúñíà óñòà - çàÿâè Âèíñ Òàëèåíäî ïî ïðÿêîð Öúðíîòî, îïúâàéêè áàíäàæà ñè âúðõó ïèøëå ñ ðàçìåðèòå è ôîðìàòà íà ðàõèòè÷åí ôúñòúê. Èçðå÷å ãî ñ èçâåñòíà äîçà ïå÷àëíî óâàæåíèå. - Îáà÷å íå ñå òðåâîæè. Ùå òè íîñÿ öâåòÿ.
- Ïî-äîáðå êàðôèîë, àêî ñè îòðåæåø óøèòå, òúêìî ùå ñâúðøàò ðàáîòà - îñòðîóìíî îòâúðíà Ðè÷è è âñè÷êè íàîêîëî ñå ðàçñìÿõà, äàæå Öúðíîòî ñå óõèëè. Çàùî ïúê íå, ìîæåõà äà ñè ãî ïîçâîëÿò. Êîé, òå ëè äà ñå áîÿò? Àìè ÷å íàëè ùÿõà äà ñè ãëåäàò ïî òåëåâèçèÿòà Äæèìè Äîä è Ìóñêåòàðèòå â "Ìèêè Ìàóñ êëóá" èëè äà ñëóøàò êàê Ôðàíêè Ëàéìúí ïåå "Àç íå ñúì ìëàä ïðåñòúïíèê", äîêàòî ðàçòðåïåðàíèÿò Ðè÷è ùåøå äà òè÷à ïðåç ùàíäîâåòå çà äàìñêî áåëüî è äîìàøíè ïîòðåáè êúì äåòñêèÿ îòäåë, óñåùàéêè êàê ïîòòà îò ãúðáà ìó ñå ñòè÷à â öåïêàòà íà äóïåòî è ñòåãíàòèòå ìó îò ñòðàõ òîïêè ñå âäèãàò âñå ïî-âèñîêî, ñÿêàø èñêàò äà óâèñíàò ÷àê íà ïúïà. Ìîæåõà äà ñå ïîñìåÿò, ÿñíà ðàáîòà. Õè-õó-õà-õà.
Õåíðè íå áå çàáðàâèë. Çà âñåêè ñëó÷àé Ðè÷è íàïóñíà ó÷èëèùå ïðåç çàäíàòà âðàòà, îòêúì äåòñêàòà ãðàäèíà, íî Õåíðè ïúê áå çàðåäèë òàì Áúëâî÷à Õúãèíñ - ñúùî çà âñåêè ñëó÷àé. Õè-õó-õà-õà.
Ðè÷è çúðíà çàñàäàòà íàâðåìå - è ñëàâà Áîãó, èíà÷å èçîáùî íÿìàøå äà èìà ïðåñëåäâàíå. Çàçÿïàí êúì ãðàäñêèÿ ïàðê, Áúëâî÷à ñòèñêàøå íåçàïàëåíà öèãàðà â åäíàòà ðúêà, à ñ äðóãàòà ðàçñåÿíî èçìúêâàøå îò çàäíèêà ñè ãúíêàòà íà ïàíòàëîíà. Óñåùàéêè êàê ñúðöåòî ìó áÿñíî ïîäñêà÷à â ãúðäèòå, Ðè÷è òèõè÷êî ïðåêîñè äåòñêàòà ïëîùàäêà è âå÷å ñå îòäàëå÷àâàøå ïî ×àðòúð ñòðèéò, êîãàòî Áúëâî÷à èçâúðíà ãëàâà è ãî âèäÿ. Íåçàáàâíèÿò ìó ðåâ óâåäîìè îñòàíàëèòå è ïðåñëåäâàíåòî çàïî÷íà.
Êîãàòî Ðè÷è ñòèãíà äî äúíîòî íà ìàãàçèíà, äåòñêèÿò îòäåë áåøå óæàñíî, îò÷àéâàùî ïóñò. Íå ñå ìÿðêàøå äîðè ïðîäàâà÷ - ïîíå åäèí âúçðàñòåí, êîéòî äà ïðåêðàòè ïîáîÿ ïðåäè èãðàòà ñúâñåì äà çàãðóáåå. Îòçàä ñ òðîïîò ñå çàäàâàõà òðèìàòà äèíîçàâðè íà ñòðàøíèÿ ñúä. À Ðè÷è ïðîñòî íÿìàøå ñèëè äà áÿãà. Ïðè âñÿêî âäèøâàíå ãî ïðîíèçâàøå îñòðà áîëêà îòëÿâî ïîä ðåáðàòà.
Îòïðåä èçíèêíà âðàòà ñ íàäïèñ: ÀÂÀÐÈÅÍ ÈÇÕÎÄ! ÍÅ ÇËÎÓÏÎÒÐÅÁßÂÀÉÒÅ, ÂÊËÞ×ÂÀ ÑÅ ÑÈÐÅÍÀ! Â ãúðäèòå ìó ïðèïëàìíà íàäåæäà.
Ðè÷è õóêíà ïðåç ùàíäîâåòå, ïðåòúïêàíè ñ ïëàñòìàñîâè ôèãóðêè íà Äîíàëä Äúê, àìåðèêàíñêè òàíêîâå Made in Japan, ïèùîâè íà Ñàìîòíèÿ Ðåéíäæúð è ðîáîò÷åòà ñ ïðóæèíêè. Ñòèãíà äî èçõîäà è äðúïíà ðåçåòî ñ âñå ñèëà. Èççàä îòâîðåíàòà âðàòà íàõëó õëàäåí ìàðòåíñêè âúçäóõ. Íåéäå ïðîíèçèòåëíî çàâè ñèðåíà. Ðè÷è ìèãîì îòñêî÷è íàçàä è õëúòíà íà ÷åòèðè êðàêà ïîä íàé-áëèçêèÿ ùàíä. Îùå ïðåäè âðàòàòà äà õëîïíå, òîé âå÷å áå èç÷åçíàë îò ïîãëåä.
Õåíðè, Áúëâî÷à è Âèêòîð ïðèñòèãíàõà ñ ãðúì òúêìî êîãàòî èçõîäúò ñå çàòâîðè è ñèðåíàòà ìëúêíà. Âîäåíè îò ìðà÷íèÿ, ðåøèòåëåí Õåíðè, òðèìàòà õóêíàõà íàòàì.
Íàé-ñåòíå â îòäåëà äîòúð÷à ïðîäàâà÷. Áåøå íàìåòíàë ñèíÿ íàéëîíîâà ïðåñòèëêà íàä ïîðàçèòåëíî ãðîçíî ñïîðòíî ñàêî. Ðàìêèòå íà î÷èëàòà ìó áÿõà ðîçîâè êàòî çàåøêè î÷è. Ðè÷è ñè ïîìèñëè, ÷å ïðîäàâà÷úò ïðèëè÷à íà êîìèêà Óîëè Êîêñ â ðîëÿòà íà ìèñòúð Ïèïúðñ è îò÷àÿíî çàòèñíà êîâàðíàòà ñè óñòà, çà äà íå èçáóõíå â äèâ êèêîò.
- Õåé, ìîì÷åòà! - ïðîâèêíà ñå ìèñòúð Ïèïúðñ. - Íå ìîæå äà ñå èçëèçà îòòàì! Òîâà å àâàðèåí èçõîä! Õåé! Âèå! Õåé, ìîì÷åòà!
Âèêòîð ñå îçúðíà ñ ëåêà òðåâîãà, íî Õåíðè ñ Áúëâî÷à èçîáùî íå òðåïíàõà è òîé ãè ïîñëåäâà. Ñèðåíàòà ïàê èçïèùÿ, òîçè ïúò ìàëêî ïî-äúëãî, äîêàòî òðèìàòà èçõâðúêâàõà íà çàäíàòà óëèöà. Ïðåäè äà å çàìëúêíàëà, Ðè÷è ñêî÷è íà êðàêà è ñå âòóðíà êúì ùàíäà çà äàìñêî áåëüî.
- Õåé, ìîì÷åòà, ïîâå÷å äà íå ñòå ñòúïèëè â ìàãàçèíà! - êðåñíà ïðîäàâà÷úò çàä ãúðáà ìó.
Ðè÷è èçïèñóêà ïðåç ðàìî ñ Ãëàñà íà áàáà Ìúðìîðàíà:
- Êàçâàë ëè âè å íÿêîé, ÷å ñòå äîñóù êàòî ìèñòúð Ïèïúðñ, ìëàäè ÷îâå÷å?
À ñåòíå áåøå ñïàñåí. È ñå îçîâà íà êèëîìåòúð è ïîëîâèíà îò óíèâåðìàãà, ïðåä Ãðàäñêèÿ öåíòúð... ñ ãîðåùàòà íàäåæäà, ÷å ñòðàøíîòî å îòìèíàëî. Ïîíå çàñåãà. Áåøå ãðîõíàë. Ñåäíà íà åäíà ïåéêà âëÿâî îò ñòàòóÿòà íà Ïîë Áúíèúí ñ åäíè÷êîòî æåëàíèå çà ìàëêî ïîêîé ïðåäè äà ñè òðúãíå. Ñëåä ìèíóòêà ùåøå äà ñòàíå è äà ïîåìå êúì êúùè, íî çà ìîìåíòà ïðîñòî ñå íàñëàæäàâàøå íà îòäèõà ïîä òîïëèòå ñëåäîáåäíè ëú÷è. Äåíÿò áå çàïî÷íàë ñ ïðîõëàäíî, äúæäîâíî óòðî, àëà ñåãà ÷îâåê ìîæåøå íàèñòèíà äà ïîâÿðâà, ÷å ïðîëåòòà íàáëèæàâà.
Ñðåä òðåâàòà îòñðåùà ñòúð÷åøå òàáëîòî çà îáÿâè íà Ãðàäñêèÿ öåíòúð, èçâåñòÿâàùî â òîçè ìàðòåíñêè äåí ñ ãðàìàäíè èñêðÿùî-ñèíêàâè áóêâè:

ÕÅÉ, ÌËÀÄÅÆÈ!
Î×ÀÊÂÀÉÒÅ ÍÀ 28-ÌÈ ÌÀÐÒ
ÐÎÊÅÍÄÐÎË ØÎÓ ÍÀ ÀÐÍÈ "Ó-Ó" ÃÈÍÑÁÚÐÃ!
ÄÆÅÐÈ ËÈ ËÓÈÑ
"ÏÅÍÃÓÈÍÑ"
ÔÐÀÍÊÈ ËÀÉÌÚÍ È "ÒÈÍÅÉÄÆÚÐÑ"
ÄÆÈÍ ÂÈÍÑÚÍÒ È "ÁËÓ ÊÀÏÑ"
ÔÐÅÄÈ "ÁÓÌ-ÁÓÌ" ÊÅÍÚÍ
ÅÄÍÀ ÂÅ×ÅÐ ÍÀ ÇÄÐÀÂÎÑËÎÂÍÈ ÇÀÁÀÂËÅÍÈß!!

Ðè÷è îò âñå ñúðöå êîïíååøå çà òîâà øîó, íî çíàåøå, ÷å íÿìà íèêàêúâ øàíñ. Ïðåäñòàâèòå íà ìàéêà ìó çà çäðàâîñëîâíè çàáàâëåíèÿ íå ñå ïîêðèâàõà ñ ãðúìîãëàñíèòå êðÿñúöè íà Äæåðè Ëè Ëóèñ ïðåä öåëîêóïíàòà àìåðèêàíñêà ìëàäåæ, ÷å èìà ïèëåòà â õàìáàð, ÷èé õàìáàð, 'êúâ õàìáàð, ìîé õàìáàð. À îùå ïî-ìàëêî ñå ïîêðèâàõà ñ Ôðåäè Êåíúí, ñïîðåä êîãîòî Ëàñè îò Òàëàõàñè ãîëÿìà äæàáóëà ñè ãëàñè. Òÿ îõîòíî ïðèçíàâàøå, ÷å êàòî õëàïà÷êà å êóôÿëà äî ïðèïàäúê ïî Ôðàíê Ñèíàòðà (êîãîòî äíåñ íàðè÷àøå Ôðàíê Ñúñ Ìóòðà), íî êàêòî è ìàéêàòà íà Áèë Äåíáðîó, áåøå ñìúðòåí âðàã íà ðîêà. ×úê Áåðè ÿ óæàñÿâàøå, à êîëêîòî äî Ðè÷àðä Ïåíèìàí, èçâåñòåí íà þíîøåñêîòî è õëàïàøêî íàñåëåíèå ïîä èìåòî Ëèòúë Ðè÷àðä - çàÿâÿâàøå, ÷å îò íåãî ÿ õâàùàëî æåëàíèå "äà ñå èç÷âîêà êàòî ïèëå".
Ðè÷è òàêà è íå ïîñìÿ äà ïîìîëè çà ïðåâîä íà çàãàäú÷íàòà ôðàçà.
Ïî âúïðîñèòå íà ðîêåíäðîëà áàùà ìó ñïàçâàøå ñòðîã íåóòðàëèòåò è íàâÿðíî áè ñå ïîääàë, íî Ðè÷è òàéíè÷êî ïîäîçèðàøå, ÷å â òàÿ îáëàñò ìàé÷èíàòà âîëÿ ùå áúäå çàêîí - ïîíå äîêàòî íàâúðøè øåñòíàéñåò èëè ñåäåìíàéñåò - à äîòîãàâà, ñïîðåä òâúðäîòî é óáåæäåíèå, ìàíèàøêàòà ìóçèêà ùÿëà äà ïîòúíå â çàáðàâà.
Ðè÷è ñìÿòàøå, ÷å Äàíè è "Äæóíèúðñ" ñà ìíîãî ïî-íàÿñíî îò ìàéêà ìó - ðîêåíäðîëúò íå óìèðà. Îáè÷àøå ñè ãî, ìàêàð ÷å èìàøå äîñòúï ñàìî äî äâà èçòî÷íèêà - "Àìåðèêàíñêè ïîäèóì" ïî Ñåäìè êàíàë âñåêè äåí ñëåäîáåä è ïðåäàâàíèÿòà íà Áîñòúíñêàòà ðàäèîñòàíöèÿ íîùåì, êîãàòî ñìóùåíèÿòà íàìàëÿâàõà è âúçòîðæåíèÿò äðåçãàâ êîìåíòàð íà Àðíè Ãèíñáúðã òó íàõëóâàøå, òó ñå îòäðúïâàøå íà âúëíè êàòî ãëàñ íà ïðèçðàê îò ñïèðèòè÷åñêè ñåàíñ. Ñ òúòåíà íà ðîêà ñå ÷óâñòâóâàøå íå ïðîñòî ùàñòëèâ. ×óâñòâóâàøå ñå ïî-ãîëÿì, ïî-ñèëåí, ïî-èñòèíñêè. Êîãàòî Ôðàíêè Ôîðä ïååøå "Ìîðñêà ðàçõîäêà" èëè Åäè Êîêðàí ïîäõâàùàøå "Ëåòåí áëóñ", Ðè÷è íàïðàâî ñå âúçíàñÿøå îò ðàäîñò. Â òàÿ ìóçèêà èìàøå ñèëà - ñèëà, êîÿòî ñÿêàø ïî ïðàâî ñå ïàäàøå íà âñè÷êè ìúðøàâè, øèøêàâè, ãðîçíè, íåïîõâàòíè õëàïåòà, ñ äâå äóìè - íà ñâåòîâíèòå íåóäà÷íèöè. Â íåÿ óñåùàøå áåçóìíî-âåñåëî ñâðúõíàïðåæåíèå, ñïîñîáíî êàêòî äà óáèâà, òàêà è äà èçâèñÿâà. Òîé îáîæàâàøå Ôåòñ Äîìèíî (ïðåä êîãîòî äàæå Áåí Õàíñêîì èçãëåæäàøå ñòðîåí êàòî ôèäàíêà), è Áúäè Õîëè, êîéòî íîñåøå î÷èëà ñúùî êàòî íåãî, è Äæåé Õîóêèíñ Êðå÷åòàëîòî, êîéòî íà ñöåíàòà èçñêà÷àøå îò êîâ÷åã (ïîíå òàêà áå ÷óâàë Ðè÷è), è "Äîâúëñ" êîèòî òàíöóâàõà åäâà ëè íå ïî-äîáðå è îò íåãðèòå.
Å, ïî÷òè äå.
Íÿêîé äåí ùåøå äà ñëóøà ðîêåíäðîë êîëêîòî ìó äóøà èñêà - âÿðâàøå, ÷å ðîêúò ùå ñè å æèâ, êîãàòî ìàéêà ìó íàé-ñåòíå îòñòúïè è ãî îñòàâè íà ìèðà - íî òîçè äåí ÿâíî íÿìàøå äà å 28 ìàðò 1958... èëè 1959... èëè...
Î÷èòå ìó ñå çàðåÿõà íàñòðàíè îò òàáëîòî è ïîñëå... àìè... ïîñëå òðÿáâà äà áå çàäðÿìàë. Äðóãî ðàçóìíî îáÿñíåíèå ïðîñòî íÿìàøå. Îíîâà, êîåòî ñòàíà ïîñëå, ìîæåøå äà ñå ñëó÷è ñàìî íàñúí.
È åòî, ÷å äíåñ îòíîâî ñòîåøå òóê - åäèí ïîîñòàðÿë Ðè÷è Òîçèúð, êîéòî íàé-ñåòíå ñå áå íàñëóøàë íà ðîêåíäðîë êîëêîòî ìó äóøà èñêà... è ñ ðàäîñò áå îòêðèë, ÷å íÿìà íàñèùàíå. Ïîãëåäúò ìó ïëúçíà êúì òàáëîòî ïðåä Ãðàäñêèÿ öåíòúð è â íÿêàêúâ ìèã íà ïîòðåñàâàùî ïðîÿñíåíèå íàñðåùà ìó èçïúêíàõà ñúùèòå ñèíè áóêâè:

14-ÒÈ ÞÍÈ
ÕÅÉÂÈ ÌÅÒÚË ÌÀÍÈß!!
"ÄÆÓÄÀÑ ÏÐÈÉÑÒ"
"ÀÉÐÚÍ ÌÅÉÄÚÍ"
ÁÈËÅÒÈ ÒÓÊ È ÍÀ ÂÑÈ×ÊÈ ÃÐÀÄÑÊÈ ÊÀÑÈ

Íîìåðúò ñúñ çäðàâîñëîâíèòå çàáàâëåíèÿ ñå å çàòðèë íåéäå èç ãîäèíèòå, ïîìèñëè Ðè÷è, íî äðóãà ðàçëèêà êîìàé íå çàáåëÿçâàì.
È ñÿêàø ÷ó Äàíè è "Äæóíèúðñ" - ãëóõè è äàëå÷íè, êàòî ãëàñîâå îò åâòèí òðàíçèñòîð, âêëþ÷åí â êðàÿ íà äúëúã êîðèäîð: Ðîêåíäðîëúò íå óìèðà, ùå ãî äúíèì âåê ñëåä âåê... è â ÷èòàíêèòå ùå âëåçå, òúé äà çíàåø, ìîé ÷îâåê...
Ðè÷è ñå îçúðíà êúì Ïîë Áúíèúí, ñëàâíèÿ ïàòðîí íà Äåðè - ñïîðåä ëåãåíäèòå ãðàä÷åòî âúçíèêíàëî, çàùîòî òî÷íî òóê ðåêàòà èçõâúðëÿëà íà áðåãà ïóñíàòèòå ïî-ãîðå òðóïè. Â ñòàðè âðåìåíà ùîì ñâúðøåëà çèìàòà, Ïåíîáñêîò è Êåíäúñêèã ñå çàäðúñòâàëè îò áðÿã äî áðÿã ñ ÷åðíè äúíåðè, ìúòíî ïðîáëåñâàùè ïîä ïðîëåòíîòî ñëúíöå. Ñ ìàëêî ïîâå÷êî ñðú÷íîñò ÷îâåê ìîæåë äà ïðåñå÷å îò ïèâíè÷êàòà íà Óîëè â Äÿâîëñêèÿ äåêàð äî êðú÷ìàòà íà Ðàìïúð â Áðþñòúð (êðú÷ìà ñ òúé óæàñíà ðåïóòàöèÿ, ÷å ÷åñòè÷êî ÿ íàðè÷àëè "Êúðâàâàòà êîôà") áåç äàæå äà ñè íàìîêðè îáóùàòà íàä òðåòàòà êðúñòîñêà íà êîæåíèòå ðåìú÷êè. Ïîíå òàêà áå ÷óâàë Ðè÷è â äåòñêèòå ñè ãîäèíè è ïðåäïîëàãàøå, ÷å âñÿêà ïîäîáíà ëåãåíäà íîñè êúñ÷å îò ñàìèÿ Ïîë Áúíèúí.
Å, ñòàð÷å Ïîë, ïîìèñëè òîé, ãëåäàéêè ïëàñòìàñîâàòà ñòàòóÿ. Êàêâî ñè ïðàâèë, îòêàêòî íàïóñíàõ ãðàäà? Ñúçäàë ëè ñè íÿêîå íîâî ðå÷íî êîðèòî, äîêàòî ñè ñå òúòðèë ìîðíî êúì êúùè, âëà÷åéêè ñåêèðàòà ïî çåìÿòà? Ñúçäàë ëè ñè íÿêîå íîâî åçåðî, òà êàòî ñå êúïåø ñåäíàë, äà òè ñòèãà ïîíå äî øèÿòà? Ïëàøèë ëè ñè ïàê õëàïåòàòà, êàêòî óïëàøè ìåí?
Àõà, åòî ÷å èçâåäíúæ ñè ñïîìíè âñè÷êî, êàêòî ïîíÿêîãà ÷îâåê ñè ñïîìíÿ äóìà, êîÿòî îòäàâíà ñå èíàòè íà åçèêà ìó.
Äà, òî÷íî òóê áå ñåäÿë òîãàâà - óíàñÿøå ñå ïîä ìåêèòå ìàðòåíñêè ëú÷è è ðàçñåÿíî ñè ìèñëåøå äàëè äà íå ñå ïðèáåðå çà ïîñëåäíèÿ ïîëîâèí ÷àñ íà "Àìåðèêàíñêè ïîäèóì", êîãàòî â ëèöåòî ìó âíåçàïíî ëúõíà òîïúë âúçäóõ. Âåòðåöúò îòìåòíà êè÷óðèòå îò ÷åëîòî ìó. Âäèãíà î÷è è çúðíà ïðàâî ïðåä ñåáå ñè ãðàìàäíîòî ïëàñòìàñîâî ëèöå íà Ïîë Áúíèúí - ïî-ãðàìàäíî îò ëèöå âúðõó ôèëìîâ åêðàí, òî çàêðèâàøå âñè÷êî îñòàíàëî. Âåòðåöúò áå ïðåäèçâèêàí îò íàâåæäàíåòî íà Ïîë... ìàêàð ÷å òîé âå÷å íå ïðèëè÷àøå íà ïðåäèøíèÿ Ïîë. ×åëîòî ìó áåøå íèñêî è èçïúêíàëî; îò ÷åðâåíäàëåñòèÿ ïèÿíñêè íîñ ñòúð÷àõà ñíîï÷åòà æèëàâè êîñìè; ãúñòè êúðâàâè æèëêè ïðîøàðâàõà î÷èòå ìó è åäíîòî áåøå ìàëêî êðèâîãëåäî.
Âå÷å íå äúðæåøå áðàäâàòà íà ðàìî. Ïîäïèðàøå ñå íà íåÿ è ãîðíèÿò êðàé íà îñòðèåòî áå õëúòíàë äúëáîêî â áåòîííèÿ òðîòîàð. Ïàê ñå óñìèõâàøå, íî ñåãà â óñìèâêàòà íÿìàøå íèùî âåñåëî. Èççàä îãðîìíèòå æúëòåíèêàâè çúáè äîëèòàøå âîíÿ êàòî îò òðóïîâå íà ïðîãíèëè æèâîòèíêè ñðåä õðàñòèòå.
- Ùå òå èçÿì - ãëóõî èçòúòíà ãëàñúò íà âåëèêàíà. Íàïîìíÿøå ãðúìîâíèÿ òðÿñúê íà êàíàðè ïî âðåìå íà çåìåòðåñåíèå. - Åé-ñåãè÷êà ùå òå èçëàïàì, àêî íå ìè âúðíåø êâà÷êàòà, àðôàòà è òîðáèòå ñúñ çëàòî, òâîéòà ìàìèöà!
Îò äúõà ìó ðèçàòà íà Ðè÷è ñå èçäóâàøå è ïëþùåøå êàòî êîðàáíî ïëàòíî ïîä íàïîðà íà óðàãàí. Îáãúðíàòî îò íåïîíîñèìàòà âîíÿ íà åêàðèñàæ, ìîì÷åòî ñå ñãóøè íàçàä, êúì îáëåãàëêàòà, ñ øèðîêî ðàçòâîðåíè î÷è è ùðúêíàëà íà êè÷óðè êîñà.
Âåëèêàíúò ñå ðàçñìÿ. Ïðèõâàíà ïî-çäðàâî äðúæêàòà íà áðàäâàòà, ñúùî êàêòî Òåä Óèëÿìñ áè ïðèõâàíàë ëþáèìàòà ñè áåéçáîëíà áóõàëêà (èëè äúðæàëêà, àêî ïðåäïî÷èòàòå) è ÿ èçòðúãíà îò äóïêàòà â òðîòîàðà. Îñòðèåòî ïëàâíî ñå èçäèãíà âúâ âúçäóõà. Èçäàâàøå ãëóõî, óáèéñòâåíî ôó÷åíå. Èçâåäíúæ Ðè÷è ðàçáðà, ÷å ãèãàíòúò ñå êàíè äà ãî ðàçöåïè íà äâå.
Íî íÿìàøå ñèëè äà ïîìðúäíå; èç âäúðâåíîòî ìó òÿëî ñå ðàçëèâàøå õëàäíà àïàòèÿ. Êàêâî òîëêîâà? Áåøå çàäðÿìàë, ñúíóâàøå. Ñàìî ñëåä ìèã íÿêîé øîôüîð ùåøå äà íàòèñíå êëàêñîíà, çà äà ïðîãîíè îò ïëàòíîòî èãðàåùèòå äå÷óðëèãà, è òîé ùåøå äà ñå ñúáóäè.
- Òî÷íî òàêà - èçòúòíà âåëèêàíúò, - ùå ñå ñúáóäèø â ïúêúëà!
È â ïîñëåäíèÿ ìîìåíò, êîãàòî ñåêèðàòà áàâíî äîñòèãíà íàé-âèñîêàòà òî÷êà è çàñòèíà òàì, Ðè÷è ðàçáðà, ÷å òîâà íå å íèêàêúâ ñúí... èëè àêî å, òî òàêèâà ñúíèùà ìîãàò äà óáèâàò.
Íàïúâàéêè ãúðëî â áåçãëàñåí ïèñúê, òîé ñå òúðêóëíà îò ñêàìåéêàòà âúðõó ÷àêúëåñòàòà ïëîùàäêà îêîëî îíîâà, êîåòî ïðåäè ìàëêî áåøå ñòàòóÿ, àëà ñåãà îñòàâàøå ñàìî ïèåäåñòàë ñ äâà ãðàìàäíè ñòîìàíåíè áîëòà, ñòúð÷àùè íà ìÿñòîòî íà êðàêàòà. Ñâèñòåíåòî íà ïàäàùàòà áðàäâà èçïúëíè ñâåòà ñ íàñòîÿòåëåí, çàáúðçàí øåïîò; óñìèâêàòà íà âåëèêàíà ñå ïðåâúðíà â êðúâîæàäíà ãðèìàñà. Óñòíèòå ìó ñå áÿõà îáòåãíàëè äàëå÷å íàä çúáèòå è èçïîä òÿõ ëúñíàõà îòâðàòèòåëíî ÷åðâåíè ïëàñòìàñîâè âåíöè.
Îñòðèåòî íà ñåêèðàòà ñå ñãðîìîëÿñà âúðõó ïåéêàòà, êúäåòî ñàìî ïðåäè ìèã ñåäåøå Ðè÷è. Áåøå òîëêîâà îñòðî, ÷å ïî÷òè íå èçäàäå çâóê, íî ñêàìåéêàòà ìîìåíòàëíî ñå ðàçïàäíà íà äâå. Ïîëîâèíêèòå ñå êèëíàõà íàñòðàíè è ïîä ñëîÿ çåëåíà áîÿ ïðîñâåòíà íÿêàê íåçäðàâî áåëåçíèêàâà äúðâåñèíà.
Ðè÷è ëåæåøå ïî ãðúá. Âñå îùå îïèòâàéêè äà èçïèùè, òîé ñå çàîòáëúñêâà ñ ïåòè. ×àêúëúò íàõëóâàøå ïîä ÿêàòà íà ðèçàòà, ïîä êîëàíà íà äæèíñèòå ìó. À âèñîêî îòãîðå ãðàìàäíèÿò Ïîë ãî ãëåäàøå ñ î÷è êîëêîòî êàïàöè íà êàíàëíè øàõòè; ñòîåøå è ãëåäàøå ñãúð÷åíîòî âúðõó ÷àêúëà äåòå.
Âåëèêàíúò ïðèñòúïè íàïðåä. Ðè÷è óñåòè êàê ïîòðåïåðè çåìÿòà ïîä óäàðà íà ÷åðíèÿ áîòóø. Íàä àëåÿòà èçáóõíà îáëàê îò ïðàõ è ÷àêúë.
Ðè÷è ñå ïðåâúðòÿ ïî êîðåì è çàëèòàéêè ñå íàäèãíà íà íîçå. Îùå ïðåäè äà ñòúïè çäðàâî, êðàêàòà ìó ñå îïèòàõà äà ïîáåãíàò è â ðåçóëòàò òîé îòíîâî ñå ïðîñíà ïî î÷è. Âúçäóõúò èçáóõíà îò ãúðäèòå ìó è èçõâðúêíà ïðåç ãúðëîòî. Ïðåä î÷èòå ìó áÿõà óâèñíàëè êè÷óðè êîñà. Âèæäàøå êàê êîëèòå ñíîâàò äåëîâèòî íàïðåä-íàçàä ïî Êàíàë ñòðèéò è Ãëàâíàòà óëèöà, ñÿêàø õîðàòà â òèÿ êîëè íèòî çàáåëÿçâàõà, íèòî ïúê ñå èíòåðåñóâàõà, ÷å îæèâåëèÿò Ïîë Áúíèúí å ñëÿçúë îò ïèåäåñòàëà, çà äà èçâúðøè óáèéñòâî ñúñ ñåêèðà êîëêîòî ëóêñîçåí àâòîôóðãîí.
Ñëúí÷åâèòå ëú÷è ïîìðúêíàõà. Ðè÷è ëåæåøå â îãðîìíà ñÿíêà ñ ÷îâåøêè î÷åðòàíèÿ.
Ïðîëàçè íà êîëåíå, åäâà íå ñå òúðêóëíà íàñòðàíè, óñïÿ äà ñå èçïðàâè è õóêíà ñòðåìãëàâî - ðàçìàõâàøå ëàêòè ñ âñå ñèëà, à êîëåíåòå ìó ïîäñêà÷àõà ÷àê äî ãúðäèòå. Çàä ãúðáà ìó îòíîâî ñå íàäèãíà îíçè íàïîðèñò, óæàñÿâàù øåïîò, êîéòî ñÿêàø íå áå èñòèíñêè çâóê, à ïëàâåí íàòèñê âúðõó êîæàòà è òúïàí÷åòàòà: Ôèèèóóóóó!...
Çåìÿòà ïîäñêî÷è. Çúáèòå íà Ðè÷è çàòðàêàõà êàòî ÷àåí ñåðâèç ïî âðåìå íà çåìåòðúñ. È áåç äà ñå îçúðòà ðàçáèðàøå, ÷å ñåêèðàòà íà Ïîë å ïîòúíàëà â òðîòîàðà ÷àê äî äðúæêàòà, ñàìî íà ñàíòèìåòðè çàä íîçåòå ìó.
Ñðåä öÿëîòî áåçóìèå â ãëàâàòà ìó êúíòåøå ïåñåíòà íà "Äîâúëñ": Íàøèòå îò Áðèñòúë èìàò áúðçà ìèñúë. Ùîì ñå äðóñàò â Áðèñòúë...
Âåëèêàíñêàòà ñÿíêà îñòàíà íàçàä, Ðè÷è èçñêî÷è ïîä ñëúí÷åâèòå ëú÷è è îò ãúðëîòî ìó òóòàêñè èçëåòÿ ñìÿõ - ñúùèÿò èçòîðìîçåí ñìÿõ, ñ êîéòî ïðåäè ìàëêî áå èçòè÷àë îò óíèâåðìàãà. Çàäúõàí, îòíîâî ïðîðÿçâàí îò îñòðà áîëêà ïîä ëúæè÷êàòà, òîé íàé-ñåòíå äðúçíà äà õâúðëè ïîãëåä ïðåç ðàìî.
Êàêòî âèíàãè, Ïîë Áúíèúí ñè ñòîåøå íà ïèåäåñòàëà ñ áðàäâà íà ðàìî è ãëåäàøå êúì íåáåòî, ëåêî îòêðåõíàë óñòíè âúâ âå÷íàòà îïòèìèñòè÷íà óñìèâêà íà ëåãåíäàðíèÿ ãåðîé. Òàì, êúäåòî ãðàìàäíèÿò Ïîë (Âñè÷êî ìè å òîé íà òîÿ ñâÿò, ëóäåøêè ïååøå Àíåò Ôóíè÷åëî â ãëàâàòà íà Ðè÷è) áå ñòúïèë ñ ÷óäîâèùíèòå ñè áîòóøè, ñåãà íÿìàøå íèùî, îñâåí ãðèæëèâî ïîäðàâíåí ÷àêúë. Ðàçõâúðëÿíè êàìú÷åòà èçäàâàõà ñàìî ìÿñòîòî, íà êîåòî Ðè÷è áå ïàäíàë, äîêàòî
(áÿãàøå îò âåëèêàíà)
ñúíóâàøå. Íÿìàøå îòïå÷àòúöè, íÿìàøå ðàçöåïåí áåòîí. Íÿìàøå íèùè÷êî, îñâåí åäíî ìîì÷å, òîêó-ùî èçáÿãàëî îò äðóãè ìîì÷åòà è â ðåçóëòàò îò òîâà ñúíóâàëî ìúíè÷úê (íî ïîðàçèòåëíî ìîùåí) êîøìàð çà Êîëîñà-óáèåö... èëè, àêî ïðåäïî÷èòàòå, çà Õåíðè Áàóúðñ â ïðîìèøëåíè ìàùàáè.
- Ìàéíàòà òè - ïðîìúëâè Ðè÷è ñ òúíè÷úê, òðåïåðëèâ ãëàñåö è ïîñëå íåóâåðåíî ñå ðàçñìÿ.
Ïîñòîÿ îùå ìàëêî, î÷àêâàéêè ñòàòóÿòà ïàê äà ïîìðúäíå - ìîæå áè äà íàìèãíå, èëè äà ïðåõâúðëè ñåêèðàòà îò ðàìî íà ðàìî, èëè îòíîâî äà ñëåçå è äà ãî ïîãíå. Àëà, ðàçáèðà ñå, íå ñòàíà íèùî ïîäîáíî.
Ðàçáèðà ñå.
Êîé, àç ëè äà ñå áîÿ? Õè-õó-õà-õà.
Äðÿìêà. Ñúí. Íèùî ïîâå÷å.
Íî êàêòî áå êàçàë Åéáðàõàì Ëèíêúëí, èëè Ñîêðàò, èëè íÿêîé ñè òàì, äàéòå äà ñè çíàåì ìÿðêàòà. Ñòàâàøå âðåìå äà ñå ïðèáèðà è äà îòäúõíå; ïðîñòî äà ñå îòêúñíå îò âñè÷êî êàòî Êóê â ñåðèàëà "Ñúíñåò áóëåâàðä 77".
È ìàêàð ÷å áåøå ïî-ïðÿêî äà ïðåñå÷å ïðåç ãðàäèíêàòà êðàé Ãðàäñêèÿ öåíòúð, òîé ðåøè äà çàîáèêîëè. Íå èñêàøå ïàê äà ñå ïðèáëèæàâà äî îíàÿ ñòàòóÿ. Çàòîâà ìèíà ïî ñòðàíè÷íèòå óëèöè è îùå ñúùàòà âå÷åð çàáðàâè çà ïðîèçøåñòâèåòî.
Äî äíåñ.
Ïîãëåäíåòå ãî òîÿ ÷îâåê, ïîìèñëè òîé. Ñåäè ñè, îáëå÷åí â òðåâèñòîçåëåíî ñïîðòíî ñàêî, êàêâîòî ñå íàìèðà ñàìî â íàé-ñêúïèòå ìàãàçèíè íà Ðîäåî áóëåâàðä; ñåäè ñè ñ ìîêàñèíè "Áàñ Óèäæúíñ" íà íîçåòå è áåëüî "Êåëâèí Êëàéí" âúðõó çàäíèêà; ñåäè ñè ñ ìåêè è óäîáíè êîíòàêòíè ëåùè ïîä êëåïà÷èòå; ñåäè ñè ÷îâåêúò è ñè ïðèïîìíÿ êàêâî å ñúíóâàëî åäíî ìîì÷å, êîåòî ñìÿòàøå çà âðúõ íà ìîäàòà áåéçáîëíèòå ôëàíåëêè ñ ãîëÿì íîìåð íà ãúðáà è ÷åïèöèòå "Ñíàï Äæàê"; ñåäè ñè âúçðàñòíèÿò ÷îâåê è ãëåäà ñúùàòà ñòàðà ñòàòóÿ - õåé, Ïîë, ñòàð÷å Ïîë, èäâàì òóê è ñúì îòêðèë, ÷å íå ñè ñå ïðîìåíèë, âñå ñè òîëêîç ñêàïàí áèë.
Íÿêîãàøíîòî îáÿñíåíèå âñå îùå çâó÷åøå íàé-ïðàâäîïîäîáíî â ñúçíàíèåòî ìó: ñúí.
Àêî ìó ñå íàëîæåøå, íàâÿðíî áè ìîãúë äà ïîâÿðâà â ÷óäîâèùà; ÷óäîâèùàòà áÿõà ôàñóëñêà ðàáîòà. Íèìà íå ìó ñå áå ñëó÷âàëî òîëêîâà ïúòè äà ÷åòå ïðåä ìèêðîôîíà íîâèíè çà þíà÷àãè êàòî Èäè Àìèí Äàäà, èëè Äæèì Äæîóíñ, èëè îíçè òèï, äåòî áåøå âçðèâèë ñóìà òè íàðîä â çàêóñâàëíÿòà "Ìàêäîíàëäñ", òà èì ñå ïðúñíàõà ÷åðâàòà ïî óëèöàòà? Äðèñêàé îãúí, ùå ïåñòèø êèáðèò, åâòèíà ðàáîòà ñà ÷óäîâèùàòà. Êîé ùå òè äàâà ïåò äîëàðà çà ôèëìè íà óæàñèòå, êàòî ìîæå äà ãè âèäè âúâ âåñòíèê çà òðèéñåò è ïåò öåíòà, èëè ïúê äà ãè ñëóøà ïî ðàäèîòî áåç ïàðè? Ùîì ìîæåøå äà ïîâÿðâà â ÷óäîâèùà êàòî Äæèì Äæîóíñ, ñèãóðíî ùåøå äà ïîâÿðâà è â îíîâà îò ïðèêàçêèòå íà Ìàéê Õåíëúí, ïîíå çà èçâåñòíî âðåìå; â íåãî äàæå èìàøå èçâåñòåí çëîêîáåí ÷àð, çàùîòî Òî áå äîøëî Îòíÿêúäå è íå ñå íàëàãàøå íÿêîé äà ïîåìà îòãîâîðíîñò çà íåãî. Ìîæåøå äà ïîâÿðâà â ÷óäîâèùå ñ áåçáðîé ëèöà, ñúùî êàòî ãóìåíèòå ìàñêè â ìàãàçèí÷å çà çàáàâíè èãðà÷êè (àêî êóïèø åäíà, çíà÷è íèùî íå òè ïðå÷è äà êóïèø öÿëà êàìàðà, ïîìèñëè òîé, íà äóçèíà å ïî-åâòèíî, íàë' òúé, ìîì÷åòà?), ìîæåøå äà ãî ïðèåìå ïîíå â èíòåðåñ íà äèñêóñèÿòà... íî öÿëà øåñòìåòðîâà ñòàòóÿ äà ñëåçå îò ïèåäåñòàëà è äà ïîãíå õëàïåòàòà ñ ïëàñòìàñîâà ñåêèðà? Òóêà âå÷å ìàéòàïúò ñúâñåì çàãðóáÿâà. Êàêòî å êàçàë ãîðåñïîìåíàòèÿò Åéáðàõàì Ëèíêúëí, èëè Ñîêðàò, èëè íÿêîé ñè òàì, ðèáà ÿì è áÿëî âèíî ïèÿ, àìà íå ñå õâàùàì íà ôúøêèÿ. Ïðîñòî íå áåøå...
Íåíàäåéíî îñòðàòà ðåæåùà áîëêà îòíîâî ñå âïè â î÷èòå ìó è òîé îò÷àÿíî èçêðåùÿ. Òîçè ïúò áåøå ìíîãî ïî-çëå - íàæåæåíàòà èãëà õëúòíà íàäúëáîêî, çàäúðæà ñå è ãî èçïëàøè äî ñìúðò. Òîé çàõëóïè î÷èòå ñè ñ äëàíè è èíñòèíêòèâíî ïîñåãíà ñ ïðúñòè êúì äîëíèòå êëåïà÷è, çà äà ñìúêíå ëåùèòå. Ìîæå äà å íÿêàêâà èíôåêöèÿ, ìèíà ìó ñìúòíà ìèñúë. Êàê áîëè, Èñóñå!
Îïúíà êëåïà÷èòå è áåøå ãîòîâ ñ õèëÿäîêðàòíî òðåíèðàíî ïðèìèãâàíå äà èçõâúðëè ëåùèòå (à â ñëåäâàùèòå ïåòíàéñåò ìèíóòè ùåøå äà îïèïâà êúñîãëåäî èç îêîëíèÿ ÷àêúë, íî Áîæå Ãîñïîäè, íà êîé ìó ïóêà çà òèÿ ãëóïîñòè, êîãàòî ñÿêàø èìà ïèðîíè â î÷èòå), àëà áîëêàòà èçâåäíúæ èç÷åçíà. Íå îòñëàáíà; ïðîñòî èç÷åçíà. Òîêó-ùî ãî êàðàøå äà ñå ïðåâèâà, à ñëåä ìèã âå÷å ÿ íÿìàøå. Î÷èòå ìó ïîñúëçèõà îùå ìàëêî è ïîñòåïåííî çàñúõíàõà.
Ñ ðàçòóïòÿíî ñúðöå, òîé áàâíî îòïóñíà äëàíè, ãîòîâ ìèãíîâåíî äà èçõâúðëè ëåùèòå, àêî áîëêàòà ñå çàâúðíå. Íå, íÿìàøå ÿ. È âíåçàïíî ñè ñïîìíè åäèíñòâåíèÿ ôèëì íà óæàñèòå, êîéòî íàèñòèíà ãî áå øàøíàë â äåòñòâîòî, ìîæå áè çàùîòî òîãàâà ãî îáñèïâàõà ñ êóïèùà ïîäèãðàâêè çàðàäè î÷èëàòà è åäâà ëè íå ïîñòîÿííî ìèñëåøå çà î÷èòå ñè. Ôèëìúò áåøå "Ïúëçÿùîòî îêî" ñ Ôîðåñò Òúêúð â ãëàâíàòà ðîëÿ. Ñëàáè÷úê ôèëì. Äðóãèòå õëàïåòà íàïðàâî ñå ñïóêàõà îò ñìÿõ, íî Ðè÷è íå ñå ðàçñìÿ íèòî âåäíúæ. Ïðåáëåäíÿë, âöåïåíåí îò ëåäåí óæàñ, òîé äîðè íå ñå ñåòè äà ïóñíå íÿêîé Ãëàñ, äîêàòî îíîâà ïèõòèåñòî îêî èçïúëçÿâàøå îò ôàëøèâàòà ìúãëà íà íÿêàêâà àíãëèéñêà ñíèìà÷íà ïëîùàäêà, ðàçìàõâàéêè äúëãè ëåïêàâè ïèïàëà. Ãëåäêàòà áåøå íåïîíîñèìà, â íåÿ ñå âúïëúùàâàõà õèëÿäè íåîñúçíàòè ñòðàõîâå è òðåâîãè. Íÿêîëêî íîùè ïî-êúñíî Ðè÷è ñúíóâà, ÷å ñòîè ïðåä îãëåäàëîòî, âàäè ãðàìàäíà èãëà, áàâíî ÿ çàáèâà â ÷åðíèÿ èðèñ íà îêîòî ñè è óñåùà êàê èçòè÷àùàòà êðúâ èçïúëâà îðáèòàòà ñ áåç÷óâñòâåíà, ïîòðåïâàùà âëàãà. Ñïîìíÿøå ñè - ñåãà ñè ñïîìíÿøå - êàê ñå ñúáóäè è îòêðè, ÷å å ïîäìîêðèë ÷àðøàôà. È íàâÿðíî íàé-äîáðîòî äîêàçàòåëñòâî çà íåïîíîñèìèÿ óæàñ íà òîçè ñúí áå, ÷å â ïúðâèÿ ìèã èçïèòà íå ñðàì îò ñðåäíîùíîòî íàïèêàâàíå, à èñòèíñêî îáëåê÷åíèå; ïðåãúðíà ñ öÿëîòî ñè òÿëî òîïëîòî ìîêðî ïåòíî è áëàãîäàðè íà Ãîñïîäà, ÷å âñå îùå ìîæå äà âèæäà.
- Ìàéíàòà ìó - ïðîìúðìîðè Ðè÷è Òîçèúð ñ òèõè÷úê, íåóâåðåí ãëàñ è ñå íàêàíè äà ñòàâà îò ïåéêàòà.
Ùåøå äà ñå âúðíå â "Ãðàäñêè äîì" è äà ïîäðåìíå. Àêî íà òîâà ìó âèêàò "ñëàäêè äåòñêè ñïîìåíè", ïðåäïî÷èòàøå äà ñè å â Ëîñ Àíäæèëèñ. Èëè íà ìàãèñòðàëàòà â ÷àñ ïèê. Áîëêàòà ñèãóðíî áåøå ïðîñòî îò èçòîùåíèå è áåçñúíèöà ïëþñ ïîòðåñåíèåòî äà ñðåùíå öÿëîòî ñè äåòñòâî â åäèí êðàòúê ñëåäîáåä. Ñòèãà òîëêîâà ïîòðåñåíèÿ; ñòèãà òîëêîâà îáèêîëêè. Íå ìó ñå íðàâåõà òèÿ ïîäñêîöè íà ìèñúëòà îò òåìà íà òåìà. Êàê áåøå îíàÿ ïåñåí íà Ïèòúð Ãåéáðèúë? "Äðóñíè ìàéìóíàòà". Å, ñòèãàøå é òîëêîâà äðóñàíå íà ãîðêàòà ìàéìóíà. Âðåìå áåøå äà íàâàêñà ìàëêî ñúí, à ïîñëå ñèãóðíî ùåøå äà âèäè âñè÷êî â íîâà ñâåòëèíà.
Äîêàòî ñå íàäèãàøå, ïîãëåäúò ìó îòíîâî ñðåùíà òàáëîòî ïðåä Ãðàäñêèÿ öåíòúð. Èçâåäíúæ êðàêàòà ìó îìåêíàõà è òîé ðóõíà íà ïåéêàòà. Ñ öÿëà òåæåñò.

ÐÈ×È ÒÎÇÈÚÐ ×ÎÂÅÊ Ñ 1000 ÃËÀÑÎÂÅ
ÑÅ ÇÀÂÐÚÙÀ Â ÄÅÐÈ ÃÐÀÄ ÍÀ 1000 ÒÀÍÖÈ

ÏÎ ÑËÓ×ÀÉ ÇÀÂÐÚÙÀÍÅÒÎ ÍÀ ÌÐÚÑÍÀÒÀ ÓÑÒÀ
ÃÐÀÄÑÊÈßÒ ÖÅÍÒÚÐ Ñ ÃÎÐÄÎÑÒ
ÏÐÅÄÑÒÀÂß
ÐÎÊ-ØÎÓ "ÑÒÀÐÈÒÅ ÏÎÊÎÉÍÈÖÈ" ÍÀ ÐÈ×È ÒÎÇÈÚÐ

ÁÚÄÈ ÕÎËÈ   ÐÈ×È ÂÀËÚÍÑ   ÁÈÃ ÁÎÏÚÐ
ÔÐÀÍÊÈ ËÀÉÌÚÍ   ÄÆÈÍ ÂÈÍÑÚÍÒ   ÌÀÐÂÈÍ ÃÅÉ
ÎÐÊÅÑÒÚÐ
ÄÆÈÌÈ ÕÅÍÄÐÈÊÑ   ÑÎËÎ ÊÈÒÀÐÀ
ÄÆÎÍ ËÅÍÚÍ   ÐÈÒÚÌ ÊÈÒÀÐÀ
ÔÈË ËÈÍÚÒ   ÁÀÑ ÊÈÒÀÐÀ
ÊÈÒ ÌÓÍ   ÁÀÐÀÁÀÍÈ

ÃÎÑÒ-ÂÎÊÀËÈÑÒ ÄÆÈÌ ÌÎÐÈÑÚÍ

ÄÎÁÐÅ ÄÎØÚË ÏÐÈ ÍÀÑ ÐÈ×È!
È ÒÈ ÑÈ ÏÎÊÎÉÍÈÊ!

Íÿìàøå ñèëè äà äèøà, ñÿêàø íÿêîé ìó áå ñòîâàðèë þìðóê â ñëúí÷åâèÿ ñïëèò... è ñåòíå îòíîâî ÷ó îíçè çâóê, êîéòî ïî-ñêîðî å ïëàâåí íàòèñê âúðõó êîæàòà è òúïàí÷åòàòà, çâóêà íà âðúõëèòàùèÿ óáèéñòâåí øåïîò - Ôèèèóóóóó! Äîêàòî ïàäàøå îò ïåéêàòà âúðõó ÷àêúëà, òîé ñè ïîìèñëè: Çíà÷è íà òîâà ìó êàçâàò deja vu, å, âå÷å çíàåø è íÿìà äà ïèòàø...
Ïàäíà íà ðàìî, ïðåòúðêàëÿ ñå è âïè ïîãëåä â ñòàòóÿòà íà Ïîë Áúíèúí... íî òîâà âå÷å íå áå Ïîë Áúíèúí. Íà íåãîâî ìÿñòî ñòîåøå êëîóíúò, âåëèêîëåïåí è ïèùåí, ôàíòàñòè÷íî ïëàñòìàñîâ, øåñòìåòðîâà ôèãóðà îáàãðåíà â èñêðÿùè øàðêè, ñ èçðèñóâàíîòî ëèöå íà âñåìèðåí ñìåøíèê. Âìåñòî êîï÷åòà ïî ñðåáðèñòèÿ ìó êîñòþì ñòúð÷àõà îðàíæåâè ïëàñòìàñîâè ïîìïîíè ñ ðàçìåðèòå íà âîëåéáîëíè òîïêè. Âìåñòî ñåêèðà ñòèñêàøå ãðîçä îãðîìíè ïëàñòìàñîâè áàëîíè. Âúðõó âñåêè îò òÿõ èìàøå ïî äâà íàäïèñà: ÏÀÊ ÌÈ ÄÀÉÒÅ ÐÎÊÅÍÄÐÎË è ÐÎÊ ØÎÓ "ÑÒÀÐÈÒÅ ÏÎÊÎÉÍÈÖÈ" ÍÀ ÐÈ×È ÒÎÇÈÚÐ.
Ðè÷è ïðîëàçè ïî ãðúá, êàòî ñå îòáëúñêâàøå ñ ïåòè è äëàíè. ×ó êàê ñå ïóêàò øåâîâåòå ïîä ìèøíèöèòå íà ñêúïîòî ìó ñàêî îò Ðîäåî áóëåâàðä. Ïðåâúðòÿ ñå, ñòàíà íà êðàêà, çàëèòíà è ñå îçúðíà. Êëîóíúò ãî ãëåäàøå îòâèñîêî. Î÷èòå ìó âëàæíî ñå âúðòÿõà â îðáèòèòå.
- Øàøíàõ ëè òå, ìîé ÷îâåê? - èçòúòíà ãðúìîòåâè÷åí ãëàñ.
È Ðè÷è ÷ó ñîáñòâåíàòà ñè óñòà äà èçðè÷à ñúâúðøåíî íåçàâèñèìî îò âöåïåíåíèÿ ìîçúê:
- Òèÿ åâòèíè íîìåðà ãè ïðîáóòâàé íà ñòàðàòà ìè øàïêà, Áîçî. Ðàçêàðàé ñå.
Êëîóíúò êèìíà è ñå óõèëè, ñÿêàø áå î÷àêâàë òî÷íî òîâà. Èçðèñóâàíèòå êúðâàâè óñòíè ñå îòêðåõíàõà, ðàçêðèâàéêè ãðàìàäíèòå çúáè, îñòðè êàòî áðúñíà÷è.
- Àêî ïîèñêàì, ìîãà äà òè âèäÿ ñìåòêàòà îùå ñåãà. Îáà÷å ÷àêàì äà ñòàíå ïî-âåñåëî.
- È çà ìåí ùå å ïî-âåñåëî - ÷ó Ðè÷è îò óñòàòà ñè. - À ïúê íàé-âåñåëî ùå ñòàíå êàòî äîéäåì äà òè îòêúñíåì øèáàíàòà òèêâà, ïèëåíöå.
Èçðèñóâàíàòà óñìèâêà ñå ðàçòåãëÿøå âñå ïî-øèðîêî è ïî-øèðîêî. Êëîóíúò íàäèãíà ðúêà ñ áÿëà ðúêàâèöà è âÿòúðúò îò äâèæåíèåòî îòìåòíà êîñàòà íà Ðè÷è êàêòî â îíçè äàëå÷åí äåí ïðåäè äâàéñåò è ñåäåì ãîäèíè. Ïîêàçàëåöúò ùðúêíà íàñðåùà ìó. Áåøå ãðàìàäåí êàòî ãðåäà.
Ãðàìàäåí êàòî ãðå..., ïîìèñëè Ðè÷è è â òîçè ìèã áîëêàòà ãî ïðîðÿçà îòíîâî. Ðúæäèâè ïèðîíè ñå âïèõà â ìåêàòà âëàãà íà î÷èòå ìó. Òîé èçêðåùÿ è ñå õâàíà çà ëèöåòî.
- Ëèöåìåðåöî, ïúðâî èçâàäè ãðåäàòà îò òâîåòî îêî, è òîãàâà ùå âèäèø ÿñíî, çà äà èçâàäèø ñú÷èöàòà îò áðàòîâîòî ñè îêî - èçäåêëàìèðà êëîóíúò. Äóìèòå ìó îòåêâàõà ñ òúòåí è Ðè÷è îòíîâî ïîòúíà â ñëàäíèêàâàòà âîíÿ íà ìúðøà îò íåãîâèÿ äúõ.
Ïîãëåäíà íàãîðå è áúðçî îòñòúïè äåñåòèíà êðà÷êè íàçàä. Êëîóíúò ïðèêëÿêàøå, ïîäïðÿë áåëèòå ñè ðúöå íà êîëåíåòå.
- Îùå ëè òè ñå èãðàå, Ðè÷è? Àìè àêî âçåìà äà òè ïîñî÷à ïàòêàòà ñ ïðúñò è òå õâàíå ðàê íà ïðîñòàòàòà? Èëè ïúê ùå òè ïîñî÷à ãëàâàòà, òà äà õâàíåø õóáàâè÷úê ìîçú÷åí òóìîð, ìàêàð ÷å õîðàòà ñèãóðíî ùå ñå ÷óäÿò êàê å ñòàíàëà òàÿ ðàáîòà, êàòî íÿìàø è ãðàì ìîçúê. Ìîãà äà òè ïîñî÷à óñòàòà è äà îáëåïÿ òîÿ ãëóïàâ áúáðèâ åçèê ñ ãíîéíè ÿçâè. Ìîãà, Ðè÷è. Èñêàø ëè äà âèäèø?
Î÷èòå ìó áàâíî ñå ðàçøèðÿâàõà è â îãðîìíèòå ÷åðíè çåíèöè Ðè÷è ñúçðÿ îíçè áåçóìåí ìðàê, êîéòî íàâÿðíî öàðóâà îòâúä ïðåäåëèòå íà âñåëåíàòà; ñúçðÿ ëàéíàðñêî ñàìîäîâîëñòâî, ñïîñîáíî äà ïîäëóäè âñåêè íîðìàëåí ÷îâåê. Â òîçè ìèã ðàçáðà, ÷å Òî ìîæå äà èçïúëíè çàïëàõèòå... è äàæå äà ãè íàäìèíå.
Àëà óñòàòà ìó ïàê çàãîâîðè è òîçè ïúò ãëàñúò íå áåøå íåãîâ, íå áåøå êîéòî è äà áèëî îò Ãëàñîâåòå, ñúçäàâàíè ñåãà èëè ïðåäè ãîäèíè; íå ãî áå ÷óâàë íèêîãà ïðåç æèâîòà ñè. Ïî-êúñíî íåóâåðåíî ùåøå äà êàæå íà äðóãèòå, ÷å äîíÿêúäå å íàïîìíÿë Ãëàñà íà Ãúçèôóêñúí Íåãðîòî - ãúðëåí, ãîðäåëèâ, ïðîäðàí è íàñìåøëèâ.
- Çàâ÷àñ äà ìè ñà ïðúæäîñâàø îò êúùàòà, äúðò, ñêàïàí êëîóí! - èçðåâà òîé è îò ãúðëîòî ìó èçðèãíà áóåí ñìÿõ. - Òåç ãîâíà ñàì äà ñè ãè ïëþñêàø! Èìàì ñè äðóæèíà, èìàì ñè êîìáèíà, èìàì ïàòêà ïåäÿ è ïîë'âèíà! Ìíîãî ñúì æèâÿë, ìíîãî ñúì âèäÿë, íîñÿ ñè ïàòëàêà, ðàáîòà ìà ÷àêà, àêî øà ìè äðèñêàø, ïî-äîáðå äà ñòèñêàø! ×óâàø ëè, áåëîñàí ïîñåðêî?
Êëîóíúò ñÿêàø îòñêî÷è èçïëàøåíî, íî Ðè÷è íå ãóáè âðåìå äà ïðîâåðÿâà äàëè íàèñòèíà å òàêà. Ïîáÿãíà ñ ðàçìàõàíè ëàêòè è ðàçâÿíî ñïîðòíî ñàêî, áåç äà ñå èíòåðåñóâà îò áîÿçëèâèÿ ïîãëåä íà íÿêàêúâ áàùà, êîéòî áå ñïðÿë ñ ÷åäîòî ñè äà ñå ïîðàäâà íà Ïîë. ×îâåêúò ãî ãëåäàøå êàòî ñìàõíàò. Ïðàâî äà ñè êàæà, áðàò÷åòà, ïîìèñëè Ðè÷è, ÷óâñòâóâàì ñå òî÷íî êàòî ñìàõíàò. Áîæå ìîé, ÷óâñòâóâàì ñå ïî-ñìàõíàò îò êîãàòî è äà áèëî. À ïúê èìèòàöèÿòà áåøå ïðîñòî èñòîðè÷åñêà - íàé-èäèîòñêàòà èìèòàöèÿ íà ñâåòà, íî íÿêàê óñïÿ äà ñâúðøè ðàáîòà, íÿêàê...
Â òîçè ìèã çàä ãúðáà ìó ïðîãúðìÿ ãëàñúò íà êëîóíà. Áàùàòà íå ãî ÷ó, íî äåòåíöåòî èçâåäíúæ ñáðú÷êà ëèöå è íàäàäå âîé. Îáúðêàíèÿò òàòêî ãðàáíà ñèí÷åòî ñè è ãî ïðåãúðíà. Âúïðåêè óæàñà, Ðè÷è âíèìàòåëíî íàáëþäàâàøå òîçè ñòðàíè÷åí åïèçîä. Ñòîðè ìó ñå, ÷å â ãëàñà íà êëîóíà äîëàâÿ ãíÿâ è çëîðàäñòâî, èëè ïúê ñàìî ÿðîñò:
- Òóê äîëó å è îêîòî, Ðè÷è... ÷óâàø ëè? Îíîâà, äåòî ïúëçè. Ùîì íå ùåø äà çàìèíàâàø, ñúñ æèâîòà ñå ïðîùàâàø, ñëèçàé äîëó ïîä ãðàäà, ãîòèíî îêî äà âèäèø è òàêà äà ñè îòèäåø! Ñëåç äà ìó ðå÷åø çäðàñòè êîãàòî èñêàø. Ðàáîòèì äåíîíîùíî. ×óâàø ëè, Ðè÷è? Äîíåñè ñè éî-éî. Êàæè íà Áåâúðëè äà äîéäå ñ øèðîêà ïîëà è ÷åòèðè-ïåò ÷èôòà êþëîòêè îòäîëó. È äà ñè íàäåíå áðà÷íàòà õàëêà íà âðàòà! Ãîëÿìà äæàáóëà ñå çàôîðìÿ, Ðè÷è! Ùå ñâèðèì ÂÑÈÈÈÈÈ×ÊÈ ÕÈÒÎÂÅ!
Êîãàòî äîñòèãíà òðîòîàðà, Ðè÷è ñúáðà êóðàæ äà õâúðëè ïîãëåä ïðåç ðàìî è îíîâà, êîåòî âèäÿ, ñúâñåì íå ãî óòåøè. Îò Ïîë Áúíèúí âñå îùå íÿìàøå è ñëåäà, êëîóíúò ñúùî áå èç÷åçíàë. Âìåñòî òÿõ ñåãà ñå èçâèñÿâàøå øåñòìåòðîâà ïëàñòìàñîâà ñòàòóÿ íà Áúäè Õîëè. Âúðõó åäèíèÿ îò òåñíèòå ðåâåðè íà âúëíåíîòî ìó ñïîðòíî ñàêî âèñåøå çíà÷êà ñ íàäïèñ: ÐÎÊ-ØÎÓ "ÑÒÀÐÈÒÅ ÏÎÊÎÉÍÈÖÈ" ÍÀ ÐÈ×È ÒÎÇÈÚÐ.
Åäíàòà äðúæêà íà î÷èëàòà ìó áåøå çàêðåïåíà ñ ëåéêîïëàñò.
Ìîì÷åíöåòî ïðîäúëæàâàøå äà ïëà÷å èñòåðè÷íî; áàùà ìó ãî ïîíåñå ñ áúðçà êðà÷êà êúì öåíòúðà íà ãðàä÷åòî. Çàîáèêîëè ïî ñòðàíè÷íàòà àëåÿ, çà äà íå ìèíå êðàé Ðè÷è.
Ðè÷è òðúãíà ïî òðîòîàðà
(íîçå íå ìè èçíåâåðÿâàéòå)
êàòî ñå ìú÷åøå äà íå ìèñëè
(ùå ñâèðèì ÂÑÈÈÈÈÈ×ÊÈ ÕÈÒÎÂÅ!)
çà ñòàíàëîòî. Èñêàøå äà ìèñëè ñàìî çà ÷óäîâèùíàòà ïîðöèÿ ñêî÷, êîÿòî ùåøå äà ñè ïðåäïèøå â áàð÷åòî íà "Ãðàäñêè äîì", ïðåäè äà ñå ïðîñíå â ëåãëîòî.
Îò ìèñúëòà çà ïèåíå - àáå, äàéòå êàêâîòî ïîðú÷âàò íàé-÷åñòî êëèåíòèòå - ìó ñòàíà ìàëêî ïî-ëåêî. Ïàê ñå îçúðíà è ñúâñåì ìó îëåêíà êàòî âèäÿ, ÷å Ïîë Áúíèúí ñå å çàâúðíàë íà ìÿñòîòî ñè ñ áðàäâà ïðåç ðàìî è ñå õèëè èäèîòñêè êúì ïðîëåòíîòî íåáå. Äàæå çàïî÷âàøå äà ñå ïèòà äàëè âñè÷êî íå å áèëî õàëþöèíàöèÿ, êîãàòî íåïîíîñèìàòà áîëêà îòíîâî ñå âïè äúëáîêî â î÷èòå ìó è òîé íàäàäå äðåçãàâ âèê. Åäíî êðàñèâî ìîìè÷å, êîåòî âúðâåøå ïðåä íåãî è ðååøå ïîãëåä èç ðàçêúñàíèòå îáëàöè, òðåïíà, îçúðíà ñå è ñëåä êðàòêî êîëåáàíèå èçòè÷à íàçàä.
- Ìèñòúð, äîáðå ëè ñòå?
- Îò êîíòàêòíèòå ëåùè å - çàäàâåíî èçáúáðè òîé. - Ïðîêëåòèòå êîíòàêòíè ëå... î, Áîæå, êàê áîëè!
Òîçè ïúò âäèãíà ïðúñòè òîëêîâà áúðçî, ÷å åäâà íå ãè çàáè â î÷èòå ñè. Äðúïíà äîëíèòå êëåïà÷è è ñè ïîìèñëè: Íÿìà äà ìîãà äà ãè èçêàðàì, òî÷íî òîâà ùå ñòàíå, íÿìà äà ìîãà äà ãè èçêàðàì è ïðîñòî ùå áîëè, ùå áîëè, ùå áîëè äîêàòî îñëåïåÿ, îñëåïåÿ, îñëå... Íî âñè÷êî ñòàíà êàêòî âèíàãè, îùå îò ïúðâîòî ïðèìèãâàíå. Ïðîñòî íàîêîëî èç÷åçíà ÿñíèÿò, îò÷åòëèâ ñâÿò, êúäåòî öâåòîâåòå êðîòêî ñè ñòîÿò â î÷åðòàíèÿòà è ëèöàòà ñå ðàçïîçíàâàò îò ïðúâ ïîãëåä. Âìåñòî íåãî ñå ðàçëÿõà øèðîêè èâèöè ïàñòåëíà ìúãëà. È ìàêàð ÷å äâàìàòà ñ ðàçòðåâîæåíàòà ëþáåçíà ãèìíàçèñòêà îïèïâàõà òðîòîàðà ïî÷òè ïåòíàéñåò ìèíóòè, íå ìîæàõà äà îòêðèÿò íèòî åäíàòà ëåùà, íèòî äðóãàòà.
À íåéäå çàä òèëà íà Ðè÷è êëîóíúò ñÿêàø ïðîäúëæàâàøå äà ñå ñìåå.

5.
Áèë Äåíáðîó ñðåùà äóõ

Òîçè ñëåäîáåä Áèë Äåíáðîó íå ñå ñáëúñêà ñ Ïåíèóàéç - àëà âñå ïàê ñðåùíà äóõ, èëè íåêà ãî íàðå÷åì ïðèçðàê. Èñòèíñêè ïðèçðàê. Òàêà ñè ïîìèñëè òîãàâà è íèòî åäíî îò ïîñëåäâàëèòå ñúáèòèÿ íå ïðîìåíè ìíåíèåòî ìó.
Îòíà÷àëî òîé òðúãíà ïî Óè÷úì ñòðèéò è ïîñòîÿ êðàé øàõòàòà, êúäåòî Äæîðäæ áå ñðåùíàë ñìúðòòà ñè ïðåç îíçè äúæäîâåí îêòîìâðèéñêè äåí íà 1957 ãîäèíà. Ïðèêëåêíà è íàäíèêíà ïðåç îòâîðà, èçðÿçàí â ìàñèâíèÿ êàìåíåí áîðäþð. Ñúðöåòî ìó áÿñíî ïîäñêà÷àøå â ãúðäèòå, íî âúïðåêè òîâà òîé ïðîäúëæàâàøå äà ãëåäà.
- Õàéäå, èçëèçàé, çàùî ñå êðèåø? - èçðå÷å òèõè÷êî Áèë è ïðåç ãëàâàòà ìó ìèíà íå ñúâñåì áåçóìíàòà ìèñúë, ÷å íåãîâèÿò ãëàñ ñå ðåå íàäîëó ïî ìðà÷íè è âëàæíè êîðèäîðè, ÷å çâóêúò íå çàãëúõâà, à ïðîäúëæàâà âñå íàïðåä è íàïðåä, êàòî ñå ïîäõðàíâà îò ñîáñòâåíîòî ñè åõî è îòñêà÷à îò îáðàñëè ñ ìúõ êàìåííè ñòåíè è îòäàâíà èçîñòàâåíè, ìúðòâè ìàøèíè. Óñåùàøå ãî êàê êúíòè íàä ÷åðíè, çàñòîÿëè âîäè è ìîæå áè èçëèòà ãëóõî ïðåç ñòîòèöè øàõòè â äðóãèòå êðàèùà íà ãðàäà. - Èçëèçàé îòòàì, èíàê ùå äîéäåì äà òè â-âèäèì ñìåòêàòà.
Íåðâíî ñå âñëóøà çà îòãîâîð, êëåêíàë ñ ðúöå ìåæäó êîëåíåòå êàòî õâàùà÷ â î÷àêâàíå íà ñëåäâàùèÿ ïðîòèâíèê. Íî îòãîâîð íÿìàøå.
Òúêìî ñå êàíåøå äà ñòàíå, êîãàòî êðàé íåãî ïàäíà íå÷èÿ ñÿíêà.
Áèë ñå îçúðíà ðÿçêî, òðåâîæíî, ãîòîâ äà âèäè êàêâîòî è äà áèëî... íî äî íåãî ñòîåøå íàé-îáèêíîâåíî õëàïå íà äåñåò èëè åäèíàéñåò ãîäèíè. Îò èçáåëåëèòå ìó ñêàóòñêè øîðòè ñòúð÷àõà îæóëåíè êîñòåëèâè êîëåíöà. Â åäíàòà ñè ðúêà äúðæåøå ñëàäîëåäåíà áëèçàëêà, à â äðóãàòà ñêåéòáîðä îò ôèáðîñòúêëî, èçïîäðàñêàí ïî÷òè êîëêîòî êîëåíåòå ìó. Áëèçàëêàòà áåøå ÿðêî îðàíæåâà. Ñêåéòáîðäúò - ÿðêî çåëåí.
- Âèíàãè ëè ðàçãîâàðÿòå ñ êàíàëèòå, ìèñòúð? - çàïèòà ìîì÷åòî.
- Íå, ñàìî â Äåðè - îòâúðíà Áèë.
Çà ìèã äâàìàòà ñå ñïîãëåäàõà ñåðèîçíî, ïîñëå åäíîâðåìåííî èçáóõíàõà â ñìÿõ.
- Èñêàì äà òè çàäàì åäèí òúï âú-ú-ïðîñ - êàçà Áèë.
- Äîáðå - êèìíà õëàïåòî.
- ×-÷óâàë ëè ñè íÿêîãà ãëàñ îòäîëó?
Õëàïåòî ãî èçãëåäà òúé, ñÿêàø ñå ÷óäåøå êîëêî äúñêè ìó õëîïàò.
- Í-íèùî äå - ðå÷å Áèë, - âñå åäíî íå ñúì ï-ï-ïèòàë.
Òîé ñå çàâúðòÿ è âå÷å áå èçìèíàë äåñåòèíà êðà÷êè - îòèâàøå íàãîðå ñúñ ñìúòíîòî íàìåðåíèå äà ïîîãëåäà íÿêîãàøíèÿ ñè äîì - êîãàòî õëàïåòî ïîäâèêíà:
- Ìèñòúð?
Áèë ñå îáúðíà. Áåøå ïðåìåòíàë ñïîðòíîòî ñè ñàêî ïðåç ðàìî. ßêàòà íà ðèçàòà ìó áåøå ðàçêîï÷àíà, âðàòîâðúçêàòà ðàçõëàáåíà. Ìîì÷åòî ãî ãëåäàøå áîÿçëèâî, êàòî ÷å âå÷å ñúæàëÿâàøå çà ðåøåíèåòî ñè äà ïðîäúëæè ðàçãîâîðà. Ïîñëå òî ñâè ðàìåíå, ñÿêàø ñè êàçâàøå: Å, êàêâî ïúê òîëêîâà?
- Äà.
- Äà?
- Äà.
- È êàêâî êàçà?
- Íå çíàì. Ãîâîðåøå íà íÿêàêúâ ÷óæä åçèê. ×óõ ãî äà çâó÷è îò åäíà ïîìïåíà ñòàíöèÿ â Ïóùèíàêà. Îíèÿ ïîìïåíè ñòàíöèè, äåòî ñòúð÷àò îò çåìÿòà êàòî ãîëåìè òðúáè...
- Çíàì ãè. Äåòå ëè ãîâîðåøå?
- Îòíà÷àëî áåøå äåòå, ïîñëå âçå äà çâó÷è êàòî ìúæêè ãëàñ. - Ìîì÷åòî ïîìúë÷à. - Äîñòà ñå èçïëàøèõ. Èçòè÷àõ ó äîìà è êàçàõ íà òàòêî. Òîé ðå÷å, ÷å ìîæå äà å åõî èëè íåùî ïîäîáíî, èäâàùî ïî òðúáèòå îò íå÷èÿ êúùà.
- À òè ïîâÿðâà ëè ìó?
Ìîì÷åòî ñå óñìèõíà îáàÿòåëíî.
- Âåäíúæ ÷åòîõ â "Ïîâÿðâàé àêî ùåø", ÷å íÿêàêúâ ÷îâåê ÷óâàë ìóçèêà îò çúáèòå ñè. È íîâèíè. Ïëîìáèòå ìó áèëè êàòî ìèíèàòþðíè ïðèåìíèöè. Ùîì íà òîâà ïîâÿðâàõ, çàùî äà íå ïîâÿðâàì è íåùî äðóãî îò òîÿ ñîðò?
- Òúé-òúé - êèìíà Áèë. - Î-îáà÷å ïîâÿðâà ëè ìó?
Ìîì÷åòî íåîõîòíî ïîêëàòè ãëàâà.
- À äðóã ïúò ÷óâàë ëè ñè òèÿ ãëàñîâå?
- Ñàìî âåäíúæ, äîêàòî ñå êúïåõ - êàçà ìîì÷åòî. - Áåøå ìîìè÷åøêè ãëàñ. Íå êàçà íèùî, ïðîñòî ïëà÷åøå. Áåç äóìè. Êàòî ñâúðøèõ, íå ïîñìÿõ äà èçòî÷à âàíàòà, ùîòî ñè ìèñëåõ, íàëè ðàçáèðàòå, ÷å ìîæå äà ÿ óäàâÿ.
Áèë êèìíà îòíîâî.
Ñåãà õëàïåòî ãî ãëåäàøå îòêðèòî, ñ áëåñòÿùè îò ëþáîïèòñòâî î÷è.
- Âèå çíàåòå ëè çà òèÿ ãëàñîâå, ìèñòúð?
- ×óâàë ñúì ãè - êàçà Áèë. - Ìíîãî, ìíîãî îòäàâíà. Òè ïîçíàâàøå ëè íÿêîå îò óáèòèòå äåöà, ñèíêî?
Áëÿñúêúò â î÷èòå íà ìîì÷åòî ïîìðúêíà; íà íåãîâî ìÿñòî äîéäîõà íåäîâåðèå è òðåâîãà.
- Òàòêî ìè å çàðú÷àë äà íå ðàçãîâàðÿì ñ íåïîçíàòè. Òîé êàçâà, ÷å âñåêè ñðåùíàò ìîæå äà ñå îêàæå îíçè óáèåö.
Ìîì÷åòî îòñòúïè îùå êðà÷êà íàçàä è íàâëåçå ïîä øàðåíàòà ñÿíêà íà áðÿñòà, â êîéòî ïðåäè äâàéñåò è ñåäåì ãîäèíè ñå áå âðÿçàë âåëîñèïåäúò íà Áèë. Ñåðèîçåí óäàð áåøå, ïîñëå êîðìèëîòî äúëãî ñòîÿ èçêðèâåíî.
- Àç ñúì èçâúí ïîäîçðåíèå, ïðèÿòåë - êàçà Áèë. - Ïðåç ïîñëåäíèòå ÷åòèðè ìåñåöà áÿõ â Àíãëèÿ. Åäâà îò â÷åðà ñúì â Äåðè.
- È âñå ïàê íå áèâà äà ðàçãîâàðÿì ñ âàñ - îòâúðíà õëàïåòî.
- Ïðàâèëíî - ñúãëàñè ñå Áèë. - Òè ñè ðåøàâàø, íàëè æèâååì â ñâîáîäíà ñòðàíà.
Äåòåòî ïîìúë÷à, ñåòíå ïðîìúðìîðè:
- Ïîíÿêîãà ñè èãðàåõ ñ Äæîíè Ôèúðè. Òîé áåøå äîáðî ìîì÷å. Ïëàêàõ - äåëîâèòî ñúîáùè òî è èçëàïà îñòàòúêà îò ñëàäîëåäà. Ïîçàìèñëè ñå è îáëèçà êëå÷êàòà. Åçèêúò ìó áåøå îöâåòåí â îðàíæåâî.
- Ïàçè ñå îò øàõòè è êàíàëè - òèõî êàçà Áèë. - Ïàçè ñå îò ïóùèíàöè è èçîñòàâåíè êúùè. Íå ñêèòàé èç äåïîòî. Íî íàé-âå÷å ñå ïàçè îò øàõòèòå è êàíàëèòå.
Î÷èòå íà ìîì÷åòî îòíîâî çàáëåñòÿõà, íî òîçè ïúò òî ìúë÷à ïî-äúëãî. Íàêðàÿ çàïèòà:
- Ìèñòúð, èñêàòå ëè äà ÷óåòå íåùî ñìåøíî?
- Ðàçáèðà ñå.
- Çíàåòå ëè ãî îíÿ ôèëì çà àêóëàòà, äåòî ÿäåøå õîðà?
- Âñè÷êè ãî çíàÿò. "×å-å-åëþñòè".
- Å, çíàåòå ëè, àç èìàì åäèí ïðèÿòåë. Êàçâà ñå Òîìè Âèêàíàíöà è íå å îò íàé-óìíèòå. Âÿòúð ãî âåå, íàëè ìå ðàçáèðàòå?
- Àõà.
- Âúîáðàçÿâà ñè, ÷å âèäÿë îíàÿ àêóëà â Êàíàëà. Ïðåäè äâå ñåäìèöè ñå ðàçõîæäàë ñàìè÷úê èç Áàñè ïàðê è ðàçïðàâÿ, ÷å çúðíàë ïëàâíèêà. Áèë âèñîê äâà-òðè ìåòðà, òúé êàçâà. Ñàìî ïëàâíèêúò, ïðåäñòàâÿòå ëè ñè? È âèêà: "Îíóé íåùî å óòðåïàëî Äæîíè è äðóãèòå äåöà. Èçÿëè ñà ãè ×åëþñòèòå, çíàì, ùîòî âèäÿõ." À ïúê àç ìó ðåêîõ: "Êàíàëúò å òîëêîâà ìðúñåí, ÷å òàì è öàöà íå ìîæå äà æèâåå. Êàêâî ùå ìè ðàçïðàâÿø, ÷å ñè âèäÿë ×åëþñòèòå? Âÿòúð òå âåå òåáå, Òîìè." Àìà òîé ñå èíàòè è âèêà, ÷å àêóëàòà èçñêî÷èëà îò âîäàòà, êàêòî áåøå â êðàÿ íà ôèëìà. Îïèòàëà ñå äà ãî çàõàïå, òà åäâàì óñïÿë äà èçáÿãà. Ìíîãî ñìåøíî, íàëè, ìèñòúð?
- Ìíîãî ñìåøíî - êèìíà Áèë.
- Âÿòúð ãî âåå, íàëè òàêà?
Áèë ñå ïîçàìèñëè.
- Ïàçè ñå è îò Êàíàëà, ñèíêî. Ðàçáðà ëè ìå?
- Àìà âèå äà íå áè äà ìó âÿðâàòå?
Áèë ñå ïîêîëåáà. Èñêàøå äà âäèãíå ðàìåíå. Íî âìåñòî òîâà êèìíà.
Õëàïåòî âúçäúõíà äúëáîêî è ãëóõî. Ïîñëå íàâåäå ãëàâà, ñÿêàø ñå ñðàìóâàøå.
- Àõà. Ïîíÿêîãà èìàì ÷óâñòâîòî, ÷å è ìåíå âÿòúð ìå âåå.
- Îòëè÷íî òå ðàçáèðàì. - Áèë ïðèñòúïè êúì ìîì÷åòî, êîåòî ãî èçãëåäà âòðåí÷åíî, íî òîçè ïúò íå ñå îòäðúïíà. - Ñúñèïâàø ñè êîëåíåòå ñ òàÿ äúñêà, ñèíêî.
Õëàïåòî îãëåäà îæóëåíèòå ñè êîëåíå è ñå óõèëè.
- Äà, ìàé ÷å ñòå ïðàâ. Êàòóðâàì ñå ñåãèç-òîãèç.
- Ìîæå ëè è àç äà îïèòàì? - âíåçàïíî çàïèòà Áèë.
Õëàïåòî ïúðâî çÿïíà îò èçíåíàäà, ïîñëå ñå èçêèñêà.
- Ãîëÿì ñìÿõ ùå ïàäíå. Íèêîãà íå ñúì âèæäàë ãîëÿì ÷îâåê íà ñêåéòáîðä.
- Ùå òè äàì ÷åòâúðò äîëàð - îáåùà Áèë.
- Òàòêî ìè å êàçâàë...
- Íèêîãà äà íå âçèìàø ïàðè èëè ø-øîêîëàä îò íåïîçíàòè. Äîáúð ñúâåò. Âñå ïàê ùå òè äàì ÷-÷åòâúðòàêà. Ñúãëàñåí? Ñàìî äî úãúëà íà Äæú-äæàêñúí ñòðèéò.
- Àáå, çàðåæè ãî òîÿ ÷åòâúðòàê - êàçà ìîì÷åòî è ïàê èçáóõíà âúâ âåñåë, áåçãðèæåí ñìÿõ. Ãëàñúò ìó çâó÷åøå ñâåæî êàòî ðàííî óòðî. - Õè÷ íå ìè òðÿáâà. Èìàì ñè äâà äîëàðà. Äíåñêà ñúì íàïðàâî áîãàò. Îáà÷å òàêúâ öèðê íå å çà èçïóñêàíå. Ñàìî íå ìå îáâèíÿâàé, àêî ñè ïîòðîøèø íåùî.
- Íå áîé ñå - óñïîêîè ãî Áèë. - Èìàì çàñòðàõîâêà.
Âçå ñêåéòáîðäà, ïîáóòíà ñ ïðúñò åäíî îò îæóëåíèòå êîëåëöà è ñ óäîâîëñòâèå óñåòè êîëêî ëåêî ñå âúðòè, èçäàâàéêè çâóê, ñÿêàø â ëàãåðà ìó èìàøå ìèëèîí ñèòíè ñà÷ìè. Ïðèÿòåí çâóê. Îò íåãî â ãúðäèòå íà Áèë ñå íàäèãàøå íåùî çàáðàâåíî, íåùî áåçêðàéíî ñòàðî. Íÿêàêâî æåëàíèå, òîïëî êàòî êîïíåæ è ïðåêðàñíî êàòî îáè÷. Òîé ñå óñìèõíà.
- Å, êàêâî ìèñëèø? - çàïèòà õëàïåòî.
- Ìèñëÿ, ÷å ùå ñå ïðåòðåïÿ - êàçà Áèë è ìîì÷åòî ñå ðàçñìÿ.
Áèë îñòàâè ñêåéòáîðäà íà òðîòîàðà è ïîëîæè êðàê âúðõó íåãî. Ïîñëå èçïðîáâà êàê ñå òúðêàëÿ íàïðåä-íàçàä. Õëàïåòî ãî ãëåäàøå. Áèë ñè ïðåäñòàâè êàê ñå íîñè ïî Óè÷úì êúì Äæàêñúí ñòðèéò âúðõó ÿðêîçåëåíèÿ ñêåéòáîðä ñ ðàçâÿíî ñïîðòíî ñàêî, ñ ëúñíàëà ãîëà ãëàâà ïîä ÿðêîòî ñëúíöå è ñ ïîäãúíàòè êîëåíå â îíàÿ âäúðâåíà ïîçà, êîÿòî çàåìàò ñêèîðèòå-íîâàöè ïðè ïúðâîòî ñè ñïóñêàíå ïî ñíåæåí ñêëîí. Ñàìàòà ïîçà ïîäñêàçâà, ÷å ìèñëåíî òå âå÷å ñà ñå ïðèìèðèëè ñ ïàäàíåòî. Áåøå ãîòîâ äà ñå îáçàëîæè, ÷å ìîì÷åòî íå êàðà ñêåéòáîðäà òàêà. Íàâÿðíî ëåòåøå òúé, ñÿêàø
(ñå íàäáÿãâà ñ äÿâîëà)
óòðåøíèÿò äåí íèêîãà íÿìà äà íàñòúïè.
Òîïëîòî ÷óâñòâî â ãúðäèòå ìó áàâíî çàãëúõíà. Ïðåêàëåíî ÿñíî ñè ïðåäñòàâÿøå êàê ñêåéòáîðäúò èç÷åçâà èçïîä íîçåòå ìó è ñå ñòðåëâà áåçãðèæíî ïî óëèöàòà êàòî íåâåðîÿòíî, ôîñôîðåñöèðàùî çåëåíî ïåòíî - öâÿò, êàêúâòî ìîæå äà õàðåñà ñàìî äåòå. Âèäÿ ñå êàê òóïâà ïî çàäíèê, ìîæå áè è ïî ãðúá. Ïëàâíî ïðåëèâàíå íà êàäúðà êúì åäèíè÷íà ñòàÿ â Îáùèíñêàòà áîëíèöà, êàòî îíàçè, â êîÿòî ïîñåòèõà Åäè êîãàòî ñè ñ÷óïè ðúêàòà. Áèë Äåíáðîó ëåæè â ãèïñîâî êîðèòî, åäèíèÿò ìó êðàê å èçïúíàò íàãîðå ñ êîëåëöà è òåëîâå. Äîêòîðúò âëèçà, ïîãëåæäà áîëíè÷íèÿ ëèñò, ïîñëå ñå âòðåí÷âà â íåãî è êàçâà: "Èìàòå äâå ñåðèîçíè ïðîâèíåíèÿ, ìèñòúð Äåíáðîó. Ïúðâîòî å íåáðåæíî îòíîøåíèå êúì ñêåéòáîðäà. À âòîðîòî å, ÷å ñòå çàáðàâèë çà âúçðàñòòà ñè - âå÷å íàáëèæàâàòå ÷åòèðèäåñåòòå."
Íàâåäå ñå, âäèãíà ñêåéòáîðäà è ãî ïîäàäå íà ìîì÷åòî.
- Ìàé íÿìà äà ñòàíå.
- Íå òè ñòèñêà - äîáðîäóøíî ïîäõâúðëè õëàïåòî. - Ìîêðà êîêîøêà.
Áèë ïúõíà ïàëöè ïîä ìèøíèöèòå ñè è ðàçìàõà ëàêòè.
- Êî-êî-êî.
Ìîì÷åòî ñå ðàçñìÿ.
- Ñëóøàé, âå÷å òðÿáâà äà ñå ïðèáèðàì.
- Äà âíèìàâàø ñ òàçè ÷óäåñèÿ - çàðú÷à Áèë.
- Íà ñêåéòáîðä íå ìîæåø äà âíèìàâàø - îòâúðíà õëàïåòî è ãî èçãëåäà òúé, êàòî ÷å ïðè÷èñëÿâàøå è Áèë êúì ñïèñúêà íà çàâåÿíèòå.
- Âÿðíî - êàçà Áèë. - Å, äîáðå. Êàêòî êàçâàìå â êèíîáèçíåñà, ïðèåòî. Íî âñå ïàê ñå ïàçè îò êàíàëèòå è øàõòèòå. È ãëåäàé äà ñè ñ ïðèÿòåëè.
Õëàïåòî êèìíà.
- Íÿìà ñòðàøíî, æèâåÿ íà äâå êðà÷êè.
È ñ áðàò ìè áåøå òàêà, ïîìèñëè Áèë.
- Êàêòî è äà å, ñêîðî âñè÷êî ùå ñâúðøè - êàçà òîé.
- Òúé ëè? - çàïèòà õëàïåòî.
- Ìèñëÿ, ÷å äà.
- Äîáðå òîãàâà. Äîâèæäàíå... ìîêðà êîêîøêà!
Õëàïåòî ñòúïè ñ åäèíèÿ êðàê íà ñêåéòáîðäà è ñå îòáëúñíà îò òðîòîàðà. Ùîì íàáðà èíåðöèÿ, âäèãíà è äðóãèÿ êðàê è ãðîìîëåéêè ñå ïîíåñå íàäîëó ñúñ ñàìîóáèéñòâåíà ñêîðîñò. Êàðàøå òî÷íî êàêòî áå î÷àêâàë Áèë - ñ ëåíèâî è èçÿùíî ïîëþøâàíå íà áåäðàòà. Â äóøàòà íà Áèë ñå íàäèãíà îáè÷ êúì ìîì÷åòî, îïèÿíåíèå è êîïíåæ ñàì äà ñòàíå äåòå, ïðèìåñåíè ñ åäâà ëè íå çàøåìåòÿâàù ñòðàõ. Ìîì÷åòî êàðàøå òúé, ñÿêàø íà ñâåòà íÿìàøå íèòî ñìúðò, íèòî ñòàðîñò. Ðàçâÿëî êîñà ïî âÿòúðà, òî èçãëåæäàøå íÿêàê âå÷íî è íåèçáåæíî â òþòþíåâèòå ñè ñêàóòñêè øîðòè è èçòúðêàíè ãóìåíêè íà áîñî, íàä êîèòî ñå ïîäàâàõà çàöàïàíè ãëåçåíè.
Ïàçè ñå, ìîì÷å, ùå èçõâðúêíåø íà çàâîÿ! - òðåâîæíî ïîìèñëè Áèë, íî õëàïåòî ðÿçêî èçìåòíà áåäðà íàëÿâî êàòî áðåéêàäæèÿ, âðúòíà ñå íà ïàëöè âúðõó çåëåíàòà äúñêà è ñ ëåêîòà ïðîôó÷à êðàé úãúëà êúì Äæàêñúí ñòðèéò, ïðåäïîëàãàéêè ïðîñòîäóøíî, ÷å íèùî íÿìà äà ñå èçïðå÷è íà ïúòÿ ìó. Åõ, ìîì÷å, ïîìèñëè Áèë, íå âèíàãè ùå å òàêà.
Îáúðíà ñå è ïîå íàãîðå, íî íå ñïðÿ êðàé íÿêîãàøíèÿ ñè äîì; ñàìî çàáàâè êðà÷êà êàòî ëåíèâ ìèíóâà÷. Íà ìîðàâàòà îòïðåä èìàøå õîðà - ìàéêà ñúñ ñïÿùî áåáå â ðúöåòå ñåäåøå íà ñãúâàåì ñòîë è ãëåäàøå êàê äâå äåöà íà îêîëî îñåì è äåñåò ãîäèíè èãðàÿò áàäìèíòîí âúðõó âñå îùå íåèçñúõíàëàòà òðåâà. Ïî-ìàëêîòî ìîì÷åíöå óñïÿ äà îòáèå íàä ìðåæàòà è æåíàòà ïîäâèêíà:
- Áðàâî, Øîí!
Êúùàòà ñè áåøå ñúñ ñúùèÿ òúìíîçåëåí öâÿò è íàä âðàòàòà îùå ñòîåøå ïîëóêðúãëîòî ïðîçîð÷å, íî öâåòíèòå ëåõè íà ìàéêà ìó áÿõà èç÷åçíàëè. Äîêîëêîòî ìîæåøå äà âèäè, íÿìàøå ÿ è óñïîðåäêàòà, êîÿòî áàùà ìó áå ñãëîáèë îò ñòàðè òðúáè â çàäíèÿ äâîð. Ñïîìíè ñè êàê åäèí äåí Äæîðäæè ïàäíà îò íåÿ è ñè ñ÷óïè çúá. Êàêâè ïèñúöè áÿõà ñàìî!
Âèæäàéêè âñè÷êè òèÿ íåùà (ñåãàøíèòå è îòäàâíà îòìèíàëèòå), òîé ñå çàïèòà äàëè äà íå ïðèñòúïè êúì æåíàòà ñúñ ñïÿùîòî áåáå. Ïðåäñòàâè ñè êàê é êàçâà: Äîáúð äåí, èìåòî ìè å Áèë Äåíáðîó è íÿêîãà æèâååõ òóê. À æåíàòà îòâðúùà: Î, òîâà å ÷óäåñíî. À ïîñëå? Ìîæåøå ëè äà ÿ çàïèòà äàëè ëèöåòî - îíîâà, êîåòî áÿõà èçäÿëêàëè ñ Äæîðäæè âúðõó åäíà îò òàâàíñêèòå ãðåäè è ïîíÿêîãà ìÿòàõà ñòðåëè÷êè ïî íåãî - âñå îùå ñè å òóê? Ìîæåøå ëè äà ÿ çàïèòà äàëè ïîíÿêîãà â äóøíèòå àâãóñòîâñêè íîùè äåöàòà ñïÿò ïîä íàâåñà íà çàäíàòà âåðàíäà è òèõè÷êî ðàçãîâàðÿò, ãëåäàéêè òàíöà íà ñóõèòå ëåòíè ìúëíèè ïî õîðèçîíòà? Íàâÿðíî áè ìîãúë äà çàäàäå òèÿ âúïðîñè, íî óñåùàøå, ÷å âñåêè îïèò äà ñå äúðæè ÷àðîâíî ùå ìó íàâëå÷å óæàñåí ïðèñòúï íà çàåêâàíå... à è äúðæåøå ëè íàèñòèíà äà óçíàå îòãîâîðèòå? Ñëåä ñìúðòòà íà Äæîðäæè êúùàòà áå èçñòèíàëà. Îùå ñàì íå çíàåøå çà êàêâî òî÷íî ñå âðúùà â Äåðè, íî òâúðäî ðàçáèðàøå, ÷å òî íå å òóê.
Ïðîäúëæè êúì úãúëà è çàâè íàäÿñíî áåç äà ñå îáðúùà.
Ñêîðî ñå îçîâà íà Êàíçàñ ñòðèéò è ïîå îáðàòíî êúì öåíòúðà. Çà ìîìåíò ïîñïðÿ íà òðîòîàðà êðàé ïàðàïåòà è íàäíèêíà íàäîëó êúì Ïóùèíàêà. Ïàðàïåòúò áåøå ñúùèÿò êàêòî íÿêîãà - âåõòè ëåòâè÷êè, ïîêðèòè ñ òúíúê ñëîé îëþùåíà áÿëà áîÿ. Ïóùèíàêúò ìó ñå ñòîðè íåïðîìåíåí... ìîæå áè ñàìî îùå ïî-îáðàñúë. Åäèíñòâåíàòà çàáåëåæèìà ðàçëèêà áåøå, ÷å ñåãà íÿìàøå è ñëåäà îò îáëàöèòå ìàçåí ïóøåê, êîèòî íÿêîãà âèñÿõà íàä ãðàäñêîòî áóíèùå (äíåñ âìåñòî áóíèùåòî èìàøå ìîäåðåí öåõ çà ïðåðàáîòêà íà îòïàäúöèòå), à ïðåç ãúñòàòà ïðåïëåòåíà ðàñòèòåëíîñò ìèíàâàõà êîëîíèòå íà äúëúã áåòîíåí âèàäóêò - íîâîòî îòêëîíåíèå íà ìàãèñòðàëàòà. Âñè÷êî äðóãî èçãëåæäàøå òîëêîâà ïîçíàòî, ñÿêàø ãî áå âèæäàë ìèíàëîòî ëÿòî: ãúñòàëàêúò îò áóðåíè è õðàñòè ñëèçàøå ïî ñêëîíà êúì ìî÷óðëèâàòà ðàâíèíà îòëÿâî è êúì äåáðèòå îò õèëàâè, íåäîðàñëè äðúâ÷åòà îòäÿñíî. Çúðíà ïëúòíàòà çàâåñà íà ðàñòåíèÿòà, êîèòî íàðè÷àõà "áàìáóê" - ñðåáðèñòî-ñèâèòå èì ñòúáëà äîñòèãàõà âèñî÷èíà ïî ÷åòèðè-ïåò ìåòðà. Ñïîìíè ñè êàê âåäíúæ Ðè÷è îïèòà äà ïóøè îò òåõíèòå ëèñòà, òâúðäåéêè, ÷å äæàçîâèòå ìóçèêàíòè ñå "äðóñàëè" ñ íåùî ïîäîáíî. Îáà÷å îò öÿëàòà ðàáîòà ñàìî ìó ïðèëîøà.
×óâàøå òèõîòî áúëáóêàíå íà áåçáðîé òúíè÷êè ïîòî÷åòà, âèæäàøå ïðèìèãâàùèòå ñëúí÷åâè ñèãíàëè ïî ðàçëÿòèòå âîäè íà Êåíäúñêèã. È ìàêàð ÷å áóíèùåòî áå èç÷åçíàëî, ìèðèñúò ñè îñòàâàøå ñúùèÿò. Òåæêèÿò àðîìàò íà áóéíà ïðîëåòíà çåëåíèíà íå ìîæåøå äà ïîòèñíå äîêðàé âîíÿòà íà áîêëóê è ÷îâåøêè îòïàäúöè. Ìèðèñúò áåøå ñëàá, íî íåïîáåäèì. Ìèðèñ íà ðàçëîæåíèå; ëúõ îò ïîòàéíè ïîäçåìèÿ.
Òàì ñâúðøè âñè÷êî íÿêîãà, òàì ùå ñâúðøè è òîçè ïúò, ïîìèñëè Áèë è ïîòðúïíà. Òàì, äîëó... ïîä ãðàäà.
Ïîñòîÿ îùå ìàëêî, âÿðâàéêè, ÷å òðÿáâà äà âèäè íåùî - íÿêàêâà ïðîÿâà íà çëîòî, çàðàäè êîåòî ñå áå âúðíàë â Äåðè. Àëà íå çúðíà íèùî. ×óâàøå ðîìîíà íà âîäà - æèçíåðàäîñòåí, ïðîëåòåí çâóê, êîéòî ìó íàïîìíÿøå çà ñòðîåæà íà áåíòà â Ïóùèíàêà. Âèæäàøå êàê äúðâåòà è õðàñòè ñå ëþøêàò ïîä ëàñêàòà íà âåòðåöà. Íèùî äðóãî. Íèêàêâà ïîëè÷áà. Ïðîäúëæè íàïðåä, èçòóïâàéêè â äâèæåíèå íÿêîëêî ëþñïèöè áîÿ îò ðúêàâà ñè.
Êðà÷åøå êúì öåíòúðà, óíåñåí â íÿêàêâà ñòðàííà ñìåñ îò ñúíèùà è ñïîìåíè, êîãàòî îòïðåä èçíèêíà íîâî õëàïå - òîçè ïúò ìîìè÷åíöå â èçáåëÿëà ÷åðâåíà áëóçà è êàäèôåíè ïàíòàëîíè ñ âèñîêà òàëèÿ. Ñ åäíàòà ðúêà ïîäõâúðëÿøå ãóìåíà òîïêà, à ñ äðóãàòà âëà÷åøå êóêëà çà ðóñèòå íàéëîíîâè êè÷óðè.
- Õåé! - ïîäâèêíà Áèë.
Ìîìè÷åíöåòî íàäèãíà ãëàâà.
- Êàêâî?
- Êîé å íàé-õóáàâèÿò ìàãàçèí â Äåðè?
Äåòåòî ñå ïîçàìèñëè.
- Çà ìåíå èëè çà äðóãèòå?
- Çà òåáå - êàçà Áèë.
- Ðîçà íà ñòàðî, Äðåõè íà ñòàðî - çàÿâè ìîìè÷åíöåòî áåç êàïêà êîëåáàíèå.
- Ìîëÿ?
- Çà êàêâî ìîëèø?
- Òàêà ñå êàçâà êàòî èñêàø äà ïèòàø íåùî. Òîâà èìåòî íà ìàãàçèíà ëè å?
- Ìíîãî ÿñíî - îòâúðíà äåòåòî è ãî èçãëåäà êàòî ìàëîóìåí. - Ðîçà íà ñòàðî, Äðåõè íà ñòàðî. Ìàìà êàçâà, ÷å å âåõòîøàðíèê, îáà÷å íà ìåí ìè õàðåñâà. Òàì èìà ðàçíè ñòàðè íåùà. Íàïðèìåð ïëî÷è, äåòî íå ñè ãè è ÷óâàë. È ïîùåíñêè êàðòè÷êè. Ìèðèøå êàòî íà ñòàð òàâàí. À ñåãà òðÿáâà äà ñè âúðâÿ. Äîâèæäàíå.
È ìîìè÷åíöåòî ñè òðúãíà áåç äà ñå îáðúùà, âñå òúé ñ òîïêàòà â åäíàòà ðúêà è êóêëàòà â äðóãàòà.
- Õåé! - îòíîâî ïîäâèêíà Áèë.
Äåòåòî ìó õâúðëè íåäîâîëåí ïîãëåä ïðåç ðàìî.
- Ìîëÿ? Íàëè òúé ñå êàçâà?
- Ìàãàçèíúò! Êúäå å?
Ìîìè÷åíöåòî ñå ïîîãëåäà.
- Òî÷íî íàòàì îòèâàòå. Â ïîäíîæèåòî íà Ãîðíàòà ìèëÿ.
Áèë îòíîâî èçïèòà âå÷å ïîçíàòîòî ÷óâñòâî, ÷å ìèíàëîòî ñå ïðåãúâà è ãî îáãðúùà. Íå áå èìàë íàìåðåíèå äà ïèòà çà êàêâîòî è äà áèëî; âúïðîñúò ñàì áå èçëåòÿë îò óñòàòà ìó êàòî òàïà îò øàìïàíñêî.
Çàñëèçà ïî Ãîðíàòà ìèëÿ êúì öåíòúðà. Ñêëàäîâåòå è êîíñåðâíèòå ôàáðèêè, êîèòî ïîìíåøå îò äåòñòâîòî ñè - ìðà÷íè òóõëåíè ñãðàäè, îò ÷èèòî çàöàïàíè ïðîçîðöè äîëèòàøå ìèðèñúò íà òèòàíè÷íè êóïèùà ìåñî - áÿõà èç÷åçíàëè ïî÷òè ïîâñåìåñòíî, îñòàâàõà ñàìî "Ðèöàðÿò" è "Òåëåøêà çâåçäà". Íî "Õúìôèë" áåøå çàìåíåí îò áàíêà ñ ðàìïè çà äèðåêòíî îáñëóæâàíå íà àâòîìîáèëèñòèòå, à íà ìÿñòîòî íà "Îðåë" è "Åâðåéñêè êîíñåðâè" ñåãà èìàøå íîâà õëåáàðíèöà. È òî÷íî êàêòî òâúðäåøå ìîìè÷åíöåòî ñ êóêëàòà, íàä íÿêîãàøíàòà ïðèñòðîéêà íà áðàòÿ Òðàêúð áåøå èçïèñàíî ñúñ ñòàðèííè áóêâè: ÐÎÇÀ ÍÀ ÑÒÀÐÎ, ÄÐÅÕÈ ÍÀ ÑÒÀÐÎ. Òóõëåíàòà ñòåíà áåøå èçìàçàíà ñ æúëòà áîÿ - ìîæå áè ÿðêà è âåñåëà ïðåäè äåñåòèíà ãîäèíè, íî äíåñ ñàìî óíèëà è ñêó÷íà. Îäðà íàðè÷àøå òîÿ öâÿò "óðèíåíîæúëòî".
Áèë áàâíî çàêðà÷è êúì ñãðàäàòà, óñåùàéêè êàê îòíîâî ãî îáãðúùà ÷óâñòâîòî çà deja vu. Ïî-êúñíî ùåøå äà ðàçêàæå íà äðóãèòå, ÷å çíàåë êàêúâ äóõ ùå ñðåùíå òàì, îùå ïðåäè äà ãî âèäè.
Âèòðèíàòà íà Ðîçà íà ñòàðî, Äðåõè íà ñòàðî áåøå íå ñàìî óíèëà, íî è ìðúñíà. Äþêÿí÷åòî íÿìàøå íèùî îáùî ñ áîñòúíñêèòå àíòèêâàðíè ìàãàçèíè, êúäåòî ñêðèòè ëàìïè õâúðëÿò ìåêî ñèÿíèå íàä êîêåòíè äèâàí÷åòà, ñòàðèííè ïèñàëèùà è ñòúêëàðèÿ îò âðåìåòî íà Äåïðåñèÿòà; íÿêîãà ìàéêà ìó íàðè÷àøå ïîäîáíè çàâåäåíèÿ ñ ïðåçðèòåëíîòî ïðîçâèùå "ñåâåðíÿøêè áîêëó÷àðíèê". Ðàçõâúðëÿíè â õàîòè÷íî èçîáèëèå, ñòîêèòå ñå òðóïàõà òóê, òàì, íàâñÿêúäå. Çàêà÷àëêèòå áÿõà íàòåãíàëè îò äðåõè. Êèòàðèòå âèñÿõà êàòî îáåñåíè ïðåñòúïíèöè. Íàä êóòèÿ ñúñ ñòàðè ïëî÷è íà 45 îáîðîòà èìàøå íàäïèñ: 10 ÖÅÍÒÀ ÏÀÐ×ÅÒÎ, ÄÓÇÈÍÀ ÇÀ ÄÎËÀÐ. ÑÅÑÒÐÈ ÀÍÄÐÞÑ, ÏÅÐÈ ÊÎÌÎ, ÄÆÈÌÈ ÐÎÄÆÚÐÑ È ÄÐÓÃÈ. Ïðåä êóï äåòñêè äðåøêè è óæàñÿâàùè íà âèä îáóâêè ñòúð÷åøå òàáåëêà: ÂÅÕÒÈ, ÍÎ ÑÈ ÃÈ ÁÈÂÀ. ÏÎ ÄÎËÀÐ ÏÀÐ×ÅÒÎ. Äâà òåëåâèçîðà ñå öúêëåõà áåçæèçíåíî. Ïî åêðàíà íà òðåòè åäâà ñå ìåðæåëååõà êàäðè îò "Áàíäàòà íà Áðåéäè". Êóòèÿ âåõòè ñïèñàíèÿ ñ îðúôàíè êîðèöè (2 ÇÀ 25 ÖÅÍÒÀ, 10 ÇÀ ÄÎËÀÐ, ÂÚÒÐÅ ÈÌÀ ÎÙÅ, ÂÊËÞ×ÈÒÅËÍÎ È "ÏÀÐËÈÂÈ") ñå ìúäðåøå âúðõó ãðàìàäíî ðàäèî ñ ìðúñåí ïëàñòìàñîâ êîðïóñ è öèôåðáëàò çà íàñòðîéêà ñ ðàçìåðèòå íà áóäèëíèê. Êóöà, íàùúðáåíà è ïðàøíà õîëíà ìàñè÷êà áåøå îòðóïàíà ñ áóêåòè ïëàñòìàñîâè öâåòÿ â çàöàïàíè âàçè.
Áèë çúðíà âñè÷êè òèÿ íåùà ñàìî êàòî ñìúòåí ôîí çà îíîâà, êîåòî ìèãîì áå ïðèêîâàëî ïîãëåäà ìó. Ñòîåøå è ãî ãëåäàøå ñ øèðîêî ðàçòâîðåíè, íåäîâåð÷èâè î÷è. Áåçóìíî õëàäíà âúëíà ïðåïóñêàøå íàãîðå-íàäîëó ïî íàñòðúõíàëîòî ìó òÿëî. ×åëîòî ìó ïëàìòåøå, äëàíèòå ìó ñå âêî÷àíÿâàõà è çà ìèã èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å âðàòèòå â ãëàâàòà ìó ùå çåéíàò øèðîêî, çà äà ðàçêðèÿò ïúò íà âñè÷êè ñïîìåíè.
Íà äÿñíàòà âèòðèíà ñòîåøå Ñèëâúð.
Ïàê áåøå áåç ïîäïîðêà è âúðõó äâàòà êàëíèêà ñå ðàçëèâàõà øèðîêè ðúæäèâè ïåòíà, íî òðîìáàòà ñè ñòîåøå íà ìÿñòî, ñàìî ãóìåíàòà êðóøà èçãëåæäàøå îùå ïî-èçòúðêàíà è íàïóêàíà îò áåçìèëîñòíèÿ õîä íà âðåìåòî. Ìåäíàòà ôóíèÿ, êîÿòî Áèë íÿêîãà ëúñêàøå åæåäíåâíî, äíåñ áåøå ìúòíà è î÷óêàíà. Ìàêàð è êðèâ, çàêðåïåí ñ åäèí-åäèíñòâåí áîëò, íàä çàäíèÿ êàëíèê âñå òúé ñòúð÷åøå áàãàæíèêúò, âúðõó êîéòî ÷åñòî áå âîçèë Ðè÷è. Ïðåäè âðåìå íÿêîé áå òàïèöèðàë ñåäàëêàòà ñ èçêóñòâåíà òèãðîâà êîæà, àëà äíåñ æúëòî-÷åðíèòå èâèöè åäâà ëè÷àõà âúðõó ïðîòðèòèòå, ïàðöàëèâè îñòàíêè.
Ñèëâúð.
Áèë ðàçñåÿíî âäèãíà ðúêà äà èçòðèå ñúëçèòå, êîèòî áàâíî ñå ñòè÷àõà ïî áóçèòå ìó. Ïîñëå ñå ñåòè çà êúðïè÷êàòà è ñëåä êàòî ñå èçáúðñà êàêòî òðÿáâà, âëåçå â ìàãàçèíà.
Âúçäóõúò â Ðîçà íà ñòàðî, Äðåõè íà ñòàðî áå íàòåãíàë îò ïðàøíèÿ äúõ íà áåçáðîé ãîäèíè. Òàâàíñêè äúõ, òî÷íî êàêòî êàçâàøå ìîìè÷åíöåòî... àëà íå îò îíåçè ïðèÿòíè è íîñòàëãè÷íè àðîìàòè, êîèòî ñå ñðåùàò ïîíÿêîãà â ñòàðèòå êúùè. Íå ìèðèøåøå íèòî íà ëåíåíî ìàñëî, âòðèòî ñ îáè÷ â ëúñêàâèòå ïëîòîâå íà ñòàðèííè ìàñè÷êè, íèòî íà âåõò ïëþø è êàäèôå. Òóê ñå ðàçëèâàøå ìèðèñ íà ïðîãíèëè ïîäâúðçèè, íà ìðúñíè íàéëîíîâè âúçãëàâíè÷êè, ïîëóèçïå÷åíè îò æåãàòà â îòäàâíà çàáðàâåíè ëåòà, íà ïðàõ è ìèøè èçïðàæíåíèÿ.
Îòêúì òåëåâèçîðà íà âèòðèíàòà äîëèòàõà ãëóõè êðÿñúöè è áðúòâåæè. Îò íÿêàêâî ðàäèî â äúíîòî íà ìàãàçèíà ãè íàäâèêâàøå âåñåëÿøêèÿò ãëàñ íà äèñêîæîêåð, êîéòî ñå ïðåäñòàâÿøå êàòî "âàøèÿò ïðèÿòåë Áîáè Ðúñåë" è îáåùàâàøå íîâèÿ àëáóì íà "Ïðèíñ" ñðåùó ïðàâèëíèÿ îòãîâîð íà âúïðîñà êîé å èãðàë Óîëè âúâ ôèëìà "Îñòàâåòå íà Áîáúðà". Áèë çíàåøå êîé - åäíî õëàïå íà èìå Òîíè Äîó - íî íå èñêàøå íîâèÿ àëáóì íà "Ïðèíñ". Ðàäèîòî ñòîåøå íà åäíà âèñîêà ëàâèöà ñðåä êóï ïîðòðåòè îò ìèíàëèÿ âåê. Ïîä íåãî ñåäåøå ñîáñòâåíèêúò - ìúæ íà îêîëî ÷åòèðèäåñåò ãîäèíè, îáëå÷åí â äæèíñè è ìðåæåñòà ôëàíåëêà. Áåøå íåâåðîÿòíî êëüîùàâ è çàëèçàíàòà íàçàä êîñà ïîä÷åðòàâàøå îùå ïî-ñèëíî îñòðèòå ìó ÷åðòè. ×åòåøå èçòúðêàíî êíèæëå - åäâà ëè áè èìàëî øàíñîâå äà ñïå÷åëè íàãðàäàòà "Ïóëèöúð", ïîìèñëè ñè Áèë - îçàãëàâåíî "Þíà÷àãèòå îò ñòðîåæà". Íà ïîäà ïðåä áþðîòî ñå âàëÿøå áåëîñàí ñòúëá, îêîëî êîéòî ñå âèåøå êúì áåçêðàÿ ñïèðàëíà ÷åðâåíà èâèöà. Íÿêîãà ñ òàêèâà ñòúëáîâå ñå îáîçíà÷àâàõà áðúñíàðíèöèòå, ñúùî êàêòî äúðâåíèÿò èíäèàíåö áåøå çàäúëæèòåëåí ñèìâîë íà ìàãàçèí÷åòàòà çà òþòþí. Îò äúñêàòà â îñíîâàòà ìó êàòî ïðåãëàäíÿëà çìèÿ ñå âëà÷åøå ïðîòðèòî âúæåíöå. Îòïðåä ñòúð÷åøå òàáåëêà: ÍÅ ÑÅ ÍÀÌÈÐÂÀÒ ÂÅ×Å! $ 250.
Êîãàòî äðúííà çâúí÷åòî íàä âðàòàòà, ÷îâåêúò çàä áþðîòî ïúõíà ìåæäó ñòðàíèöèòå íà êíèæêàòà êàðòîíåíî êèáðèò÷å è íàäèãíà ãëàâà.
- Ìîãà ëè äà âè óñëóæà?
- Äà - êàçà Áèë è îòâîðè óñòà äà ïîïèòà çà âåëîñèïåäà îò âèòðèíàòà. Àëà ïðåäè äà çàãîâîðè, â ãëàâàòà ìó îòåêíà åäíî-åäèíñòâåíî ïðèçðà÷íî èçðå÷åíèå - ñòðàííà ïîðåäèöà îò äóìè, êîèòî ïðîïúæäàõà âñÿêà äðóãà ìèñúë:
Òðîøè ñòîáîðà ñ òðÿñúê ñóõ è ïàê êðåùè, ÷å ñðåùíàë äóõ.
Êàêâî ñòàâà, çà Áîãà?
(òðîøè)
- Íåùî êîíêðåòíî ëè òúðñèòå? - çàïèòà ñîáñòâåíèêúò. Ãîâîðåøå ëþáåçíî, íî â ïîãëåäà ìó ñå ïðîêðàäâàøå íåäîâåðèå.
Ãëåäà ìå, ïîìèñëè Áèë ñ ëåêà íàñìåøêà âúïðåêè òðåâîãàòà ñè, ñÿêàø ïîäîçèðà, ÷å ñúì ïóøèë îò îíîâà, ñ êîåòî ñå "äðóñàò" äæàçîâèòå ìóçèêàíòè.
- Äà, è-õõè-íòåðåñóâà ì-ìå...
(ñòîáîðà ñ òðÿñúê ñóõ)
... îíçè ñòú-ñòú-ñòîáîð...
- Áðúñíàðñêèÿ ñòúëá ëè èìàòå ïðåäâèä?
Â î÷èòå íà ñîáñòâåíèêà èçïëóâà íåùî, êîåòî Áèë ïîìíåøå îòëè÷íî äîðè è â ñåãàøíîòî ñè îáúðêàíî ñúñòîÿíèå - íåùî, êîåòî áå íàìðàçèë îùå îò äåòñêèòå ñè ãîäèíè: íàïðåãíàòîòî âñëóøâàíå â áðúòâåæèòå íà ïåëòåêà, íåïðåîäîëèìîòî æåëàíèå äà ñå äîâúðøè èçðå÷åíèåòî, òà çàâàëèÿòà íàé-ñåòíå äà ìëúêíå. Íî àç íå çàåêâàì! Èçëåêóâàõ ñå! ÌÀÌÊÀ ÌÓ, ÀÇ ÍÅ ÇÀÅÊÂÀÌ! Àç...
(è ïàê êðåùè)
Äóìèòå êúíòÿõà â ãëàâàòà ìó òúé ÿñíî, ñÿêàø ãîâîðåøå íÿêîé äðóã, ñÿêàø ãî áÿõà îáëàäàëè äåìîíè êàòî â áèáëåéñêèòå âðåìåíà - çëîêîáíè ïðèøúëöè îò Íåçíàéíîòî. È âñå ïàê òîé ðàçïîçíàâàøå ñîáñòâåíèÿ ñè ãëàñ. Óñåòè êàê ïî ÷åëîòî ìó ñå ñòè÷àò æàðêè ñòðóéêè ïîò.
- Ìîãà äà âè
(÷å ñðåùíàë äóõ)
ïðåäëîæà èçãîäíà öåíà - ãîâîðåøå ñîáñòâåíèêúò. - Ìåæäó íàñ êàçàíî, íÿìà êîé äà ãî âçåìå çà äâåñòà è ïåòäåñåò. Êàêâî ùå ðå÷åòå, àêî ñâàëÿ íà ñòî ñåäåìäåñåò è ïåò? Òîâà å åäèíñòâåíàòà èñòèíñêà àíòèêà â öåëèÿ ìàãàçèí.
(ñòîáîð)
- ÑÒÚËÁ - ïî÷òè èçêðåùÿ Áèë è ñîáñòâåíèêúò íåâîëíî ñå îòäðúïíà. - Íå ìå èíòåðåñóâà íèêàêúâ ñòúëá.
- Äîáðå ëè ñòå, ìèñòúð? - çàïèòà ñîáñòâåíèêúò.
Ëþáåçíèÿò òîí íå ñå âðúçâàøå ñ î÷åâèäíàòà áîÿçúí â î÷èòå ìó è Áèë çàáåëÿçà êàê ÷îâåêúò ïëúçâà ðúêà çàä áþðîòî. Â ïðîáëÿñúê íà èíòóèöèÿ (èëè ïî-ñêîðî ëîãè÷íà ìèñúë) òîé ðàçáðà, ÷å íåéäå äîëó ñå ñïîòàéâà îòâîðåíî ÷åêìåäæå è ñîáñòâåíèêúò íåñúìíåíî ïîñÿãà êúì ïèñòîëåòà â íåãî. Ìîæå áè ñå áîåøå îò îáèð; ìîæå áè ñàì íå çíàåøå îò êàêâî ñå áîè. Â êðàÿ íà êðàèùàòà, îò ïðúâ ïîãëåä ëè÷åøå, ÷å å õîìîñåêñóàëèñò, à íàëè òúêìî â òîâà ãðàä÷å âåñåëèòå õëàïàöè áÿõà óñòðîèëè ïîñëåäíàòà áàíÿ íà Åéäðèúí Ìåëúí.
(òðîøè ñòîáîðà ñ òðÿñúê ñóõ è ïàê êðåùè ÷å ñðåùíàë äóõ)
Òàÿ ôðàçà ïðîãîíâàøå âñÿêà äðóãà ìèñúë; áåøå êàòî ïðèñòúï íà ëóäîñò. Îòêúäå áå èçíèêíàëà?
(òðîøè)
Ïîâòàðÿøå ñå îòíîâî è îòíîâî.
Áèë ÿ îòáëúñíà ñ âíåçàïíî, ÷óäîâèùíî óñèëèå. Çàñòàâè ñúçíàíèåòî ñè äà ïðåâåäå íàòðàï÷èâîòî èçðå÷åíèå íà ôðåíñêè. Ïî ñúùèÿ íà÷èí áå ïîáåäèë çàåêâàíåòî êàòî þíîøà. Äîêàòî äóìèòå ñå íèæåõà ïðåç ãëàâàòà ìó, òîé ãè ïðåîáðàçÿâàøå... è èçâåäíúæ óñåòè êàê ñå ðàçõëàáâà æåëÿçíàòà õâàòêà íà íåäúãà.
×àê ñåãà îñúçíà, ÷å ñîáñòâåíèêúò ãîâîðè íåùî.
- Ì-ìîëÿ?
- Êàçàõ, ÷å àêî ñìÿòàòå äà ïðèïàäàòå, ïî-äîáðå ãî ñòîðåòå íàâúí. Â ìîÿ ìàãàçèí ãàäîñòè íå ùà.
Áèë äúëáîêî âúçäúõíà.
- Äàéòå äà ç-çàïî÷íåì îòíà÷àëî - ïðåäëîæè òîé. - Ïðåäñòàâåòå ñè, ÷-÷å âëèçàì.
- Äîáðå - ïîîìåêíà ñîáñòâåíèêúò. - Âëèçàòå. È êàêâî?
- Ê-êîëåëîòî îò âèòðèíàòà - êàçà Áèë. - Êîëêî èñêàòå çà êîëåëîòî?
- Äàâàì ãî çà äâàéñåòà÷êà. - Ñåãà ÷îâåêúò ãîâîðåøå ïî-ñïîêîéíî, íî îùå íå áå èçâàäèë ðúêà èççàä áþðîòî. - Åäíî âðåìå ñèãóðíî å áèëî ãåðìàíñêî, íî ñåãà å ìèø-ìàø îò ÷àðêîâå. - Òîé îãëåäà Áèë îò ãëàâà äî ïåòè. - Ãîëÿìî êîëåëî. Òúêìî çà ÷îâåê êàòî âàñ.
Áèë ñè ñïîìíè çà çåëåíèÿ ñêåéòáîðä è ïîêëàòè ãëàâà.
- Ìèñëÿ, ÷å âå÷å ñúì ñòàðè÷úê çà ê-ê-êîëåëî.
Ñîáñòâåíèêúò ñâè ðàìåíå. Ðúêàòà ìó íàé-ñåòíå èçïúëçÿ âúðõó áþðîòî.
- Ìîì÷å ëè èìàòå?
- Ä-äà.
- Íà êîëêî ãîäèíè?
- Å-å-åäèíàéñåò.
- Íÿìà ëè äà ìó å ãîëåìè÷êî?
- Ùå ïðèåìåòå ëè òóðèñòè÷åñêè ÷åê?
- Ñòèãà äà íå íàäõâúðëÿ ïîêóïêàòà ñ ïîâå÷å îò äåñåò äîëàðà.
- Èìàì ÷åê òî÷íî çà äâàéñåò äîëàðà - êàçà Áèë. - Ùå ðàçðåøèòå ëè äà ñå îáàäÿ ïî òåëåôîíà.
- Ìåæäóãðàäñêè ðàçãîâîð?
- Íå, ìåñòåí.
- Çàïîâÿäàéòå.
Áèë íàáðà íîìåðà íà Îáùèíñêàòà áèáëèîòåêà. Îáàäè ñå Ìàéê.
- Îòêúäå çâúíèø, Áèë? - çàïèòà òîé è âåäíàãà äîáàâè òðåâîæíî: - Äîáðå ëè ñè?
- Íàïúëíî. Âèäÿ ëè íÿêîé îò äðóãèòå?
- Íå. Ùå ñå ñðåùíåì äîâå÷åðà. - Ìàéê ïîìúë÷à. - Ïîíå òàêà ñå íàäÿâàì. Ñ êàêâî ìîãà äà òè óñëóæà, Øåô Áèë?
- Êóïóâàì ñè êîëåëî - ñïîêîéíî èçðå÷å Áèë. - ×óäåõ ñå äàëè ùå å óäîáíî äà ãî äîêàðàì ïðè òåá. Èìàø ëè ãàðàæ èëè íÿêàêâî íàâåñ÷å?
Ìúë÷àíèå.
- Ìàéê? ×óâàø ëè...
- ×óâàì òå - êàçà Ìàéê. - Ñèëâúð ëè å?
Áèë ñå îçúðíà. Ñîáñòâåíèêúò îòíîâî ÷åòåøå êíèæêàòà... èëè ïúê ñàìî ñå ïðåñòðóâàøå è ñëóøàøå âíèìàòåëíî.
- Äà - êàçà òîé.
- Êúäå ñè?
- Åäíî ìàãàçèí÷å, êàçâà ñå Ðîçà íà ñòàðî, Äðåõè íà ñòàðî.
- Äîáðå. Àç æèâåÿ íà Ïàëìúð ëåéí 61. Ùå òðÿáâà äà ìèíåø ïî Ãëàâíàòà óëèöà...
- Ñåùàì ñå êúäå å.
- Äîáðå, ùå òå ÷àêàì òàì. Äà ïðèãîòâÿ ëè íåùî çà âå÷åðÿ?
- Íÿìà äà å çëå. Ìîæåø ëè äà ñå èçìúêíåø îò ðàáîòà?
- Áåç ïðîáëåìè. Êåðúë ùå ìå ïðèêðèå. - Ìàéê ïàê ñå ïîêîëåáà. - Òÿ êàçâà, ÷å ìàëêî ïðåäè äà ñå âúðíà, â áèáëèîòåêàòà âëÿçúë íÿêàêúâ ñòðàíåí òèï. Ïðèëè÷àë íà ïðèçðàê. Íàêàðàõ ÿ äà ãî îïèøå. Èçãëåæäà, ÷å å Áåí.
- Ñèãóðåí ëè ñè?
- Äà. Ïúê è êîëåëîòî... Òî ñúùî å ÷àñò îò ìîçàéêàòà, íàëè?
- Íèùî ÷óäíî - êàçà Áèë, ïðîäúëæàâàéêè äà ñëåäè ñ ïîãëåä ñîáñòâåíèêà, êîéòî èçãëåæäàøå çàäúëáî÷åí â êíèãàòà.
- Ùå òå ÷àêàì ó äîìà - ïîâòîðè Ìàéê. - Íîìåð 61. Íå çàáðàâÿé.
- Íÿìà. Áëàãîäàðÿ, Ìàéê.
- Áîã äà òå ïàçè, Øåô Áèë.
Áèë îñòàâè ñëóøàëêàòà. Ñîáñòâåíèêúò òóòàêñè çàðÿçà ÷åòèâîòî.
- Èìàòå ëè êúäå äà ãî ïðèáåðåòå, ïðèÿòåëþ?
- Àõà.
Èçâàäè òóðèñòè÷åñêèòå ÷åêîâå, ïîäáðà åäèí çà äâàéñåò äîëàðà è ñå ïîäïèñà. Ñîáñòâåíèêúò ñðàâíè ïîäïèñà ñúñ ñïåöèìåíà òîëêîâà âíèìàòåëíî, ÷å ïðè ïî-íîðìàëíè îáñòîÿòåëñòâà Áèë íåïðåìåííî áè ñå çàñåãíàë.
Íàé-ñåòíå ÷îâåêúò ìó íàäðàñêà ðàçïèñêà è ïúõíà ÷åêà â ÷åêìåäæåòî íà âåõòèÿ êàñîâ àïàðàò. Ñòàíà, ðàçêúðøè ñå ñ ðúöå íà êðúñòà è òðúãíà êúì âèòðèíàòà. Íåâîëíî î÷àðîâàí, Áèë ãî ñëåäåøå êàê ïðèñòúïâà ñ èçÿùíà íåáðåæíîñò ñðåä êóïèùàòà âåõòîðèè è ùî-ãîäå ïðèëè÷íè ñòîêè.
Ñîáñòâåíèêúò ïîñåãíà, çàâúðòÿ êîëåëîòî è ãî èçáóòà êúì êðàÿ íà âèòðèíàòà. Áèë ïðèõâàíà êîðìèëîòî è â ñúùèÿ ìèã ïî öÿëîòî ìó òÿëî ïàê ïðîáÿãà òðúïêà. Ñèëâúð. Îòíîâî. Äúðæåøå Ñèëâúð â ðúöå è
(òðîøè ñòîáîðà ñ òðÿñúê ñóõ è ïàê êðåùè ÷å ñðåùíàë äóõ)
òðÿáâàøå äà ïðîãîíè òàÿ ìèñúë, çàùîòî îò íåÿ ãî îáçåìàøå íÿêàêâà ñòðàííà íåìîù.
- Çàäíàòà ãóìà å ïîîìåêíàëà - êàçà ñîáñòâåíèêúò (âñúùíîñò áåøå ñïëåñêàíà êàòî ïàëà÷èíêà). Ïðåäíàòà îùå ñå êðåïåøå, íî áåøå òîëêîâà ïðîòðèòà, ÷å íà ìåñòà ëè÷åøå êîðäàòà.
- Íÿìà ñòðàøíî - êàçà Áèë.
- Ùå ìîæåòå ëè äà ãî îòêàðàòå?
(Íÿêîãà ñå ñïðàâÿõ îòëè÷íî; à ñåãà ïðîñòî íå çíàì.)
- Ñèãóðíî - êàçà Áèë. - Áëàãîäàðÿ.
- Íÿìà çàùî. Àêî ðàçìèñëèòå çà áðúñíàðñêèÿ ñòúëá, çàïîâÿäàéòå ïàê.
Ñîáñòâåíèêúò îòâîðè âðàòàòà. Áèë èçêàðà êîëåëîòî íàâúí, çàâè íàëÿâî è ñå îòïðàâè êúì Ãëàâíàòà óëèöà. Ìèíóâà÷èòå îãëåæäàõà ñ âåñåëî ëþáîïèòñòâî ïëåøèâèÿ ìúæ, êîéòî òèêàøå ãðàìàäåí âåëîñèïåä ñúñ ñïóêàíà çàäíà ãóìà è ñòàðîìîäíà òðîìáà íàä ðúæäèâàòà òåëåíà êîøíèöà íà êîðìèëîòî, íî Áèë ïî÷òè íå èì îáðúùàøå âíèìàíèå. Ñ íÿìî èçóìëåíèå óñåùàøå êàê óäîáíî ëÿãàò ðúêîõâàòêèòå â ïîðàñíàëèòå ìó äëàíè, ñïîìíÿøå ñè êàê âå÷íî ñå êàíåøå äà ëåïíå íà êðàèùàòà èì ïúñòðè íàéëîíîâè ëåíòè÷êè, òà äà ïúðõàò îò âÿòúðà. Àëà òàêà è íå áå íàìåðèë âðåìå äà ãî ñòîðè.
Ñïðÿ êðàé êíèæàðíèöàòà íà úãúëà íà Ñåíòúð ñòðèéò è Ãëàâíàòà óëèöà. Ïîäïðÿ êîëåëîòî çà ìàëêî, êîëêîòî äà ñâàëè ñïîðòíîòî ñàêî. Íå áåøå ëåñíî äà òèêàø âåëîñèïåä ñ ïóêíàòà ãóìà, à ñëåäîáåäíîòî ñëúíöå ïðèïè÷àøå. Ìåòíà ñàêîòî â êîøíèöàòà è ïðîäúëæè.
Âåðèãàòà å ðúæäÿñàëà, ïîìèñëè òîé. Êîéòî è äà å áèë ñîáñòâåíèêúò, ÿâíî íå ñå å ãðèæèë äîáðå çà
(ïðèÿòåëÿ)
ìàøèíàòà.
Ñïðÿ çà ìîìåíò, íàâúñè ñå è îïèòà äà ñè ñïîìíè êàêâî áå ñòàíàëî ñúñ Ñèëâúð. Äàëè ãî áåøå ïðîäàë? Ïîäàðèë? Èëè ìîæå áè èçãóáèë? Íå ïîìíåøå. Âìåñòî òîâà îòíîâî èçïëóâà
(ñòîáîðà ñ òðÿñúê ñóõ è ïàê êðåùè)
èäèîòñêîòî èçðå÷åíèå, ñòðàííî è íåóìåñòíî êàòî øåçëîíã ñðåä áîéíî ïîëå, êàòî ãðàìîôîí â êàìèíà, êàòî ìîëèâè, ñòúð÷àùè îò áåòîíåí òðîòîàð.
Áèë ïîêëàòè ãëàâà. Èçðå÷åíèåòî çàìëúêíà è ñå ðàçñåÿ êàòî äèì. Ïîäõâàíà Ñèëâúð è ïðîäúëæè êúì êúùàòà íà Ìàéê.


6.
Ìàéê Õåíëúí ïðàâè èçâîäè

Íî íàé-íàïðåä ñå ïîãðèæè çà âå÷åðÿòà - õàìáóðãåðè ñúñ çàäóøåíè ãúáè, ëóê è ñïàíà÷åíà ñàëàòà. Äîòîãàâà âå÷å áÿõà ïðèâúðøèëè ðàáîòàòà ïî Ñèëâúð è íàïðàâî óìèðàõà îò ãëàä.
Êúùè÷êàòà áåøå áÿëà è ñïðåòíàòà, ñ îñòðîâúðõ ïîêðèâ è çåëåíè êàïàöè íà ïðîçîðöèòå. Ìàéê ïðèñòèãíà òúêìî êîãàòî Áèë òèêàøå Ñèëâúð ïî Ïàëìúð ëåéí. Êàðàøå âåõò Ôîðä ñ ðúæäèâè êàëíèöè è ïóêíàòî çàäíî ñòúêëî. Ïðè òàçè ãëåäêà Áèë ñè ñïîìíè ôàêòà, êîéòî Ìàéê èì áå ñïîìåíàë áåç êàï÷èöà îãîð÷åíèå: íàïóñêàéêè Äåðè, øåñòèìà îò Íåóäà÷íèöèòå áÿõà ïðåñòàíàëè äà áúäàò íåóäà÷íèöè. Ñåäìèÿò áå îñòàíàë òóê è ñå âëà÷åøå íà îïàøêàòà.
Ïðèáðàõà Ñèëâúð â ãàðàæà íà Ìàéê - ñ îìàçíåí ïîä îò óòúïêàíà ãëèíà, íî èíà÷å ñïðåòíàò è ÷èñò êàòî öÿëàòà êúùà. Èíñòðóìåíòèòå âèñÿõà íà ãâîçäåé÷åòà ïî ñòåíèòå, à ëàìïèòå èìàõà òåíåêèåíè àáàæóðè êàòî â áèëÿðäíà çàëà. Áèë ïîäïðÿ âåëîñèïåäà äî ñòåíàòà. Íÿêîëêî ìèíóòè äâàìàòà ñòîÿõà ìúë÷àëèâî, ñ ðúöå â äæîáîâåòå, îãëåæäàéêè íàõîäêàòà.
- Íÿìà ãðåøêà, Ñèëâúð å - êàçà íàé-ñåòíå Ìàéê. - Ìèñëåõ, ÷å ìîæå äà ñè ñáúðêàë. Îáà÷å å òîé. Êàêâî ùå ãî ïðàâèø?
- Äà ïóêíà, àêî çíàì. Èìàø ëè âåëîñèïåäíà ïîìïà?
- Àõà. Ìàé ìè ñå íàìèðàò è ëåïåíêè. Ãóìèòå ñà óíèâåðñàëíè, íàëè?
- Îòêðàé âðåìå ñà ñè òàêèâà. - Áèë ñå ïðèâåäå è îãëåäà ñïóêàíàòà ãóìà. - Äà. Óíèâåðñàëíè.
- Ïàê ëè ñå êàíèø äà ãî ÿõíåø?
- Ð-ðàçáèðà ñå, ÷å íå! - ðÿçêî âúçðàçè Áèë. - Ïðîñòî íå ìè å ïðèÿòíî äà ãëå-õõå-åäàì òàÿ ñïóêàíà ãóìà.
- Êàêòî ðå÷åø, Øåô Áèë. Òè ñè íà÷àëíèêúò.
Áèë ãî èçãëåäà âòðåí÷åíî, íî Ìàéê âå÷å ñâàëÿøå âåëîñèïåäíà ïîìïà îò ñòåíàòà â äúíîòî íà ãàðàæà. Ïîñëå èçìúêíà îò åäíî ÷åêìåäæå ëåïåíêèòå. Áèë ïîå òåíåêèåíàòà êóòèéêà è ÿ îãëåäà ëþáîïèòíî. Èçãëåæäàøå òî÷íî êàòî â äåòñêèòå ìó ñïîìåíè; íàïîìíÿøå ìàøèíêà çà íàâèâàíå íà öèãàðè, ñàìî ÷å êàïà÷åòî áåøå ïúñòðî è íàçúáåíî - ñ íåãî ìîæåøå äà èçòúðêàø ãóìàòà, ïðåäè äà ñëîæèø ëåïåíêà. Ñòîðè ìó ñå ñúâñåì íîâà, à îòñòðàíè èìàøå êíèæíî åòèêåò÷å ñ öåíàòà - $7.23. Àêî íå áúðêàøå, â äåòñêèòå ìó ãîäèíè ïîäîáåí êîìïëåêò ñòðóâàøå îêîëî äîëàð è ÷åòâúðò.
- Íå ñè ãè íàìåðèë ñëó÷àéíî - êàçà Áèë. Íå ïèòàøå, ïðîñòî óñòàíîâÿâàøå ôàêòà.
- Íå - ïðèçíà Ìàéê. - Êóïèõ ãè ìèíàëàòà ñåäìèöà. Îò òúðãîâñêèÿ öåíòúð.
- Èìàø ëè âåëîñèïåä?
- Íå - êàçà Ìàéê è ãî èçãëåäà ïðàâî â î÷èòå.
- Çíà÷è ïðîñòî òè õðóìíà äà ãè êóïèø.
- Ïðîñòî íÿìàøå êúäå äà ñå äÿíà - êèìíà Ìàéê, áåç äà îòêúñâà ïîãëåä îò íåãî. - Ñúáóäèõ ñå ñ ìèñúëòà, ÷å ìîæå äà ïîòðÿáâàò. Öÿë äåí âñå òîâà ìè ñå âúðòÿ èç ãëàâàòà. Íàêðàÿ... îòèäîõ äà ãè êóïÿ. È åòî, ÷å òè ïîòðÿáâàõà.
- Åòî, ÷å ìè ïîòðÿáâàõà - ïîâòîðè Áèë. - Íî êàêòî ñå êàçâà â òåëåâèçèîííèòå ñåðèàëè, êàêâî îçíà÷àâà òîâà, ñêúïè?
- Ïèòàé äðóãèòå - îòâúðíà Ìàéê. - Äîâå÷åðà.
- Êàê ìèñëèø, äàëè ùå äîéäàò âñè÷êè?
- Íå çíàì, Øåô Áèë. - Ìàéê ïîìúë÷à è äîáàâè: - Ñïîðåä ìåí íå å èçêëþ÷åíî äà íàìàëååì. Òîêó-âèæ åäèí èëè äâàìà ðåøèëè äà äóõíàò îò ãðàä÷åòî. Èëè...
Òîé ñâè ðàìåíå.
- Êàêâî ùå ïðàâèì òîãàâà?
- Íå çíàì. - Ìàéê ïîñî÷è ëåïåíêèòå. - Ñåäåì äîëàðà ñóõà ïàðà ñúì áðîèë çà òàÿ ÷óäåñèÿ. Ñìÿòàø ëè äà ÿ âêàðàø â ðàáîòà èëè ñàìî ùå çÿïàø?
Áèë âçå ñàêîòî ñè îò êîøíèöàòà è ãðèæëèâî ãî çàêà÷è íà åäèí ñâîáîäåí ãâîçäåé. Ïîñëå ïðåîáúðíà Ñèëâúð è áàâíî çàâúðòÿ çàäíîòî êîëåëî. Íå ìó ñå íðàâåøå ðúæäèâîòî ñêðèïòåíå íà îñòà è òîé ñè ñïîìíè êîëêî òèõè÷êî ìúðêàõà ëàãåðèòå íà ñêåéòáîðäà. Ñ íÿêîëêî êàïêè ñìàçêà ùå ñå îïðàâè, ïîìèñëè Áèë. Ìàé òðÿáâà äà ñìàæà è âåðèãàòà. Àäñêà ðúæäà å õâàíàëà... È êàðòè. Òðÿáâàò ìè èãðàëíè êàðòè çà ñïèöèòå. Áàñ äúðæà, ÷å Ìàéê ãè å ïðèãîòâèë. Îò õóáàâèòå. Ñ öåëóëîèäíî ïîêðèòèå, òîëêîâà òâúðäè è ãëàäêè, ÷å ïðè ïúðâîòî ðàçáúðêâàíå íåïðåìåííî ãè ðàçñèïâàø íà ïîäà. Äà, òðÿáâàò èãðàëíè êàðòè è ùèïêè çà ïðàíå...
Èçâåäíúæ èçòðúïíà îò ñòóä.
Êàêâè ãè ìèñëèø, çà Áîãà?
- Òðåâîæè ëè òå íåùî, Áèë? - òèõî çàïèòà Ìàéê.
- Íÿìà íèùî.
Ïðúñòèòå ìó äîêîñíàõà íåùî äðåáíî, êðúãëî è òâúðäî. Ïîäõâàíà ãî ñ íîêòè è äðúïíà. Îò ãóìàòà ñå èçòðúãíà òàïèöåðñêî ïèðîí÷å.
- Åòî âú-âú-âèíîâíèêà - êàçà òîé è â ãëàâàòà ìó îòíîâî îòåêíà ñ æåñòîêà ìîù ñòðàííîòî, íåêàíåíî èçðå÷åíèå: Òðîøè ñòîáîðà ñ òðÿñúê ñóõ è ïàê êðåùè, ÷å ñðåùíàë äóõ. Àëà òîçè ïúò ñëåä ñâîÿ ãëàñ ÷ó è ãëàñà íà ìàéêà ñè: Îïèòàé ïàê, Áèëè. Áåç ìàëêî äà óñïååø.
Ïîòðåïåðà.
(ñòîáîðà)
Ðàçòúðñè ãëàâà. Òà àç è ñåãà íå áèõ ìîãúë äà ãî êàæà áåç äà çàåêíà, ïîìèñëè òîé è çà ÷àñò îò ñåêóíäàòà ìó ñå ñòîðè, ÷å å ïðåä ïðàãà íà ðàçáèðàíåòî. Ïîñëå óñåùàíåòî èç÷åçíà.
Îòâîðè êóòèéêàòà è ñå çàõâàíà ñ ãóìàòà. Ðàáîòàòà ìó îòíå äîñòà âðåìå. Ìàéê, ñ íàâèòè ðúêàâè è ðàçõëàáåíà âðàòîâðúçêà, ñå ïîäïèðàøå íà ñòåíàòà ïîä ñíîï ñëúí÷åâè ëú÷è è òàíàíèêàøå íÿêàêâà ïåñíè÷êà - ñëåä äúëãè óñèëèÿ Áèë ðàçïîçíà "Òÿ óìåëî ìå îìàÿ".
Äîêàòî ÷àêàøå ëåïåíêàòà äà õâàíå, Áèë ñå çàå - êîëêîòî äà ñå íàìèðàì íà ðàáîòà, êàçà ñè òîé - äà ñìàæå âåðèãàòà, âåíåöà è îñèòå íà Ñèëâúð. Îò òîâà âåëîñèïåäúò íå ñòàíà ïî-êðàñèâ, íî ñêúðöàíåòî èç÷åçíà. Çàñåãà ñòèãàøå òîëêîâà. È áåçäðóãî Ñèëâúð íÿìàøå øàíñîâå äà ñïå÷åëè êîíêóðñ ïî õóáîñò. Åäèíñòâåíîòî ìó èñòèíñêî äîñòîéíñòâî áåøå, ÷å ìîæåøå äà ëåòè êàòî ìúëíèÿ.
Êúì ïåò è ïîëîâèíà Áèë âå÷å ïî÷òè íå çàáåëÿçâàøå ïðèñúñòâèåòî íà Ìàéê; áåøå ñå âãëúáèë â äðåáíè, íî ó÷óäâàùî ïðèÿòíè ïîïðàâêè. Çàêðåïè ïîìïàòà çà âèíòèëà íà çàäíàòà ãóìà è çàðàáîòè óñúðäíî, ïðåöåíÿâàéêè íàëÿãàíåòî íà îêî è íà äîïèð. Ñ óäîâîëñòâèå îòáåëÿçà, ÷å ëåïåíêàòà äúðæè çäðàâî.
Íàêðàÿ ðåøè, ÷å âñè÷êî å íàðåä. Îòêà÷è ïîìïàòà è ñå êàíåøå äà ïðåîáúðíå Ñèëâúð, êîãàòî ÷ó çàä ãúðáà ñè ïëþùåíåòî íà êàðòè. Çàâúðòÿ ñå òîëêîâà ðÿçêî, ÷å åäâà íå ñúáîðè âåëîñèïåäà.
Ìàéê ìó ïðîòÿãàøå òåñòå èãðàëíè êàðòè ñúñ ñèíè ãúðáîâå.
- Èñêàø ëè ãè?
Îò ãúðäèòå íà Áèë ñå îòðîíè äúëãà, òðåïåòíà âúçäèøêà.
- Ñèãóðíî èìàø è ùèïêè çà ïðàíå?
Ìàéê èçìúêíà ÷åòèðè ùèïêè îò äæîá÷åòî íà ðèçàòà ñè.
- Ï-ïðîñòî ñëó-ó-÷àéíî òè ñå íàìèðàò, íàëè?
- Äà, íåùî òàêîâà - êèìíà Ìàéê.
Áèë ïîå òåñòåòî è îïèòà äà ãî ðàçáúðêà. Êàðòèòå ñå ðàçñèïàõà îò òðåïåðåùèòå ìó ïðúñòè. Ïðúñíàõà ñå íàâñÿêúäå... àëà ñàìî äâå ïàäíàõà ñ ëèöåòî íàãîðå. Áèë ãè ïîãëåäíà, ïîñëå âäèãíà î÷è êúì Ìàéê. Ìàéê ñå áå âòîðà÷èë â ïîäà ñ ãðèìàñà íà óæàñ.
È äâåòå êàðòè áÿõà àñî ïèêà.
- Íåâúçìîæíî - ïðîìúëâè Ìàéê. - Òîêó-ùî ãè èçâàäèõ. Âèæ. - Òîé ïîñî÷è âàðåëà çà áîêëóê êðàé âðàòàòà íà ãàðàæà è Áèë çúðíà âúòðå öåëîôàíîâàòà îïàêîâêà. - Êàê ìîæå â åäíî òåñòå äà èìà äâå àñà ïèêà?
Áèë ñå íàâåäå è âäèãíà êàðòèòå.
- Àìè êàê ìîæå öÿëî òåñòå äà ñå ðàçñèïå è ñàìî äâå êàðòè äà ïàäíàò ñ ëèöåòî íàãîðå? Òîâà å îùå ïî-...
Òîé ïðåîáúðíà àñàòà è ãè ïîêàçà íà Ìàéê. Åäíîòî èìàøå ñèí ãðúá, äðóãîòî - ÷åðâåí.
- Âñåáëàãè Èñóñå! Â êàêâî íè âúâëè÷àø, Ìàéê?
- Êàêâî ùå ïðàâèø ñ êàðòèòå? - ãëóõî çàïèòà Ìàéê.
- Ìíîãî ÿñíî, ùå ãè ñëîæà íà ñïèöèòå - îòâúðíà Áèë è èçâåäíúæ ñå ðàçñìÿ. - Àêî çà óïîòðåáàòà íà ìàãèÿ å íåîáõîäèìà íÿêàêâà ïðåäâàðèòåëíà ïîäãîòîâêà, òÿ íåèçáåæíî ùå äîéäå ñàìà ïî ñåáå ñè. Íàëè òàêà?
Ìàéê íå îòãîâîðè. Ñàìî ãëåäàøå êàê Áèë ïðèñòúïâà êúì çàäíîòî êîëåëî è ïî÷âà äà ïðèêðåïâà ñïèöèòå. Íå áåøå ëåñíî, çàùîòî ðúöåòå ìó îùå òðåïåðåõà, íî íàé-ñåòíå òîé ñâúðøè, ïîå äúëáîêî äúõ, ñòèñíà çúáè è çàâúðòÿ êîëåëîòî. Êàðòèòå çàòðåùÿõà êàòî êàðòå÷íèöà â áåçìúëâèåòî íà ãàðàæà.
- Õàéäå - òèõî êàçà Ìàéê. - Åëà, Øåô Áèë. Ùå ïðèãîòâÿ íåùè÷êî çà õàïâàíå.
Ñëåä êàòî èçëàïàõà õàìáóðãåðèòå, äâàìàòà ñåäíàõà íà çàäíàòà âåðàíäà äà çàïàëÿò ïî öèãàðà, ãëåäàéêè êàê çäðà÷úò ñå ïðåâðúùà â ìðàê. Áèë èçâàäè ïîðòôåéëà ñè, íàìåðè íå÷èÿ âèçèòíà êàðòè÷êà è íàäðàñêà íà ãúðáà èçðå÷åíèåòî, êîåòî ãî ïðåñëåäâàøå îòêàêòî áå çúðíàë Ñèëâúð âúâ âèòðèíàòà íà Ðîçà íà ñòàðî, Äðåõè íà ñòàðî. Ìàéê ãî ïðî÷åòå âíèìàòåëíî, ñ ïëúòíî ñòèñíàòè óñòíè.
- Íàïîìíÿ ëè òè íåùî? - çàïèòà Áèë.
- Òðîøè ñòîáîðà ñ òðÿñúê ñóõ è ïàê êðåùè, ÷å ñðåùíàë äóõ. - Ìàéê êèìíà. - Äà, çíàì ãî.
- Äîáðå, îáÿñíè ìè òîãàâà. Èëè ïàê ùå ìè ïðîáóòàø îíàÿ òú-õõú-ïîòèÿ, ÷å òðÿáâà ñàì äà ñå ñåòÿ?
- Íå - êàçà Ìàéê, - â ñëó÷àÿ ñìÿòàì, ÷å íèùî íå ïðå÷è äà òè êàæà. Èçðå÷åíèåòî å ñòàðà ñêîðîïîãîâîðêà, îùå îò êîëîíèàëíî âðåìå. Èçïîëçóâàò ãî â òåðàïèÿòà ïðîòèâ ôúôëåíå è çàåêâàíå. Ìàéêà òè òå êàðàøå äà ãî ïîâòàðÿø ïðåç îíîâà ëÿòî. Ëÿòîòî íà 1958. È òè âñå ñè ãî ìúðìîðåøå.
- Òúé ëè? - ó÷óäè ñå Áèë è ïîñëå áàâíî îòãîâîðè íà ñîáñòâåíèÿ ñè âúïðîñ: - Äà, òúé áåøå.
- Ñèãóðíî ìíîãî ñè èñêàë äà ÿ çàðàäâàø.
Áèë ñàìî êèìíà, çàùîòî â ãúðëîòî ìó èçâåäíúæ ñå íàäèãíàõà ðèäàíèÿ. Íå ñìååøå äà îòâîðè óñòà.
- Íå óñïÿ íèòî âåäíúæ - êàçà Ìàéê. - Ñïîìíÿì ñè. Ìú÷åøå ñå êàòî ãðåøåí äÿâîë, íî âå÷íî îïëåñêâàøå ðàáîòàòà.
- È âñå ïàê ãî êàçàõ - âúçðàçè Áèë. - Ïîíå âåäíúæ.
- Êîãà?
Áèë ÿðîñòíî ñòîâàðè þìðóê âúðõó ñãúâàåìàòà ìàñè÷êà.
- Íå ïîìíÿ! - èçêðåùÿ òîé. Ïîñëå ãëóõî ïîâòîðè: - Ïðîñòî íå ïîìíÿ.

ÄÂÀÍÀÄÅÑÅÒÀ ÃËÀÂÀ

ÒÐÈÌÀ ÍÅÊÀÍÅÍÈ ÃÎÑÒÈ


1.

Åäèí äåí ñëåä êàòî Ìàéê Õåíëúí áå ïðîâåë øåñòòå òåëåôîííè ðàçãîâîðà, Õåíðè Áàóúðñ çàïî÷íà äà ÷óâà ãëàñîâå. Ãëàñîâåòå íå ãî îñòàâÿõà íà ìèðà. Îòíà÷àëî Õåíðè ñè ïîìèñëè, ÷å èäâàò îò ëóíàòà. Êúñíî ñëåäîáåä, äîêàòî ïðåêîïàâàøå ãðàäèíàòà, òîé õâúðëè ïîãëåä íàãîðå è çúðíà ñðåä ÿñíîòî äíåâíî íåáå áëåäà, äðåáíà ëóíà. Ïðèçðà÷íà ëóíà.
È âñúùíîñò òúêìî çàòîâà ðåøè, ÷å ëóíàòà ìó ãîâîðè. Ñàìî ïðèçðà÷íà ëóíà áè ðàçãîâàðÿëà ñ ïðèçðà÷íè ãëàñîâå - ãëàñîâåòå íà íÿêîãàøíèòå ìó ïðèÿòåëè, ãëàñîâåòå íà õëàïåòàòà, êîèòî èãðàåõà èç Ïóùèíàêà ïðåäè òîëêîâà ìíîãî ãîäèíè. È îùå åäèí ãëàñ... îíçè, çà êîéòî íå ñìååøå äà ìèñëè.
Ïðúâ çàãîâîðè îò ëóíàòà Âèêòîð Êðèñ. Òå ñå âðúùàò, Õåíðè. Âñè÷êèòå, ìîé ÷îâåê. Âðúùàò ñå â Äåðè.
Ïîñëå ñå îáàäè Áúëâî÷à Õúãèíñ - ìîæå áè îòêúì ìðà÷íàòà ñòðàíà íà ëóíàòà. Ñàìî òè îñòàíà, Õåíðè. Ñàìî òè îöåëÿ îò íàñ. Ùå òðÿáâà äà èì ãî âúðíåø çàðàäè ìåíå è Âèê. Íå ìîæå ðàçíè õëàïåòèè äà íè ïåðäàøàò òàêà. Àìè ÷å àç âåäíúæ èçáèõ ñòðàõîòíà òîïêà îò èãðèùåòî êðàé ãàðàæà, ñàì Òîíè Òðàêúð ðå÷å, ÷å áè èçëåòÿëà è îò "ßíêè ñòàäèîí".
Êîïàåøå, îçúðòàøå ñå êúì ïðèçðà÷íàòà ëóíà ñðåä íåáîñâîäà è ïî íÿêîå âðåìå Ôîãúðòè ìó òåãëè òàêúâ òóïàíèê ïî âðàòà, ÷å Õåíðè ñå ïðîñíà äîëó.
- Åé, îòêà÷àëêî, ñëÿï ëè ñè, ÷å êîïàø ãðàõà áàðàáàð ñ ïëåâåëèòå?
Õåíðè ñå èçïðàâè, áúðøåéêè êàëòà îò ëèöåòî è êîñàòà ñè. Ïðåä íåãî ïú÷åøå øêåìáå Ôîãúðòè - åäúð ìúæàãà â áÿëà ïðåñòèëêà è áåëè ïàíòàëîíè. Íàäçèðàòåëèòå (òóê, â "Äæóíèïúð õèë", ãè íàðè÷àõà "ñúâåòíèöè") íÿìàõà ïðàâî äà íîñÿò ïàëêè, çàòîâà íåêîëöèíà - îñîáåíî Ôîãúðòè, Àäëúð è ñòðàøèëèùåòî Êóíö - ìúêíåõà â äæîáîâåòå ñè ðîëêè ìîíåòè ïî ÷åòâúðò äîëàð. Ïî÷òè âèíàãè óäðÿõà íà åäíî è ñúùî ìÿñòî - òî÷íî â îñíîâàòà íà ÷åðåïà. Ïðàâèëíèêúò íå çàáðàíÿâàøå ÷åòâúðòàöèòå. Òå íå ñå ñìÿòàõà çà îðúæèå â "Äæóíèïúð õèë" - êëèíèêà çà äóøåâíîáîëíè, ðàçïîëîæåíà â ïðåäãðàäèÿòà íà Îãúñòà.
- Ñúæàëÿâàì, ìèñòúð Ôîãúðòè - êàçà Õåíðè è ñå óõèëè øèðîêî, ðàçêðèâàéêè äâà ðåäà êðèâè, æúëòåíèêàâè çúáè. Çúáèòå ìó íàïîìíÿõà îãðàäà êðàé çàïóñòÿëà êúùà, êúäåòî áðîäÿò ïðèçðàöè. Áÿõà çàïî÷íàëè äà ïàäàò îùå ïðåäè Õåíðè äà íàâúðøè ÷åòèðèíàéñåò ãîäèíè.
- Ïðàâèëíî ñúæàëÿâàø - êèìíà Ôîãúðòè. - È îùå ïîâå÷å èìà äà ñúæàëÿâàø, àêî ïàê òå ñáàðàì, Õåíðè.
- Äà, ñúð. Äà, ìèñòúð Ôîãúðòè.
Ôîãúðòè ñå îòäàëå÷è, îñòàâÿéêè äúëáîêè îòïå÷àòúöè îò ÷åðíèòå ñè îáóâêè â êàôÿâàòà ïðúñò íà Çàïàäíàòà ãðàäèíà. Äîêàòî íàäçèðàòåëÿò áåøå ñ ãðúá êúì íåãî, Õåíðè ñè ïîçâîëè äà õâúðëè áúðç ïîãëåä íàîêîëî. Îòêàêòî íåáåòî ñå áå ïðîÿñíèëî, öÿëîòî Ñèíüî îòäåëåíèå áúõòåøå ñ ìîòèêè èç ãðàäèíàòà. Â Ñèíüîòî îòäåëåíèå âêàðâàõà îíèÿ, êîèòî íÿêîãà ñà áèëè èçâúíðåäíî îïàñíè, íî ñåãà ñå ñìÿòàõà çà óìåðåíà çàïëàõà. Âñúùíîñò êúì òàçè êàòåãîðèÿ ñïàäàõà âñè÷êè ïàöèåíòè íà êëèíèêàòà çà äóøåâíîáîëíè ïðåñòúïíèöè "Äæóíèïúð õèë". Õåíðè Áàóúðñ ëåæåøå òóê, çàùîòî ñìÿòàõà, ÷å å óáèë áàùà ñè ïðåç åñåíòà íà ñëàâíàòà 1958 ãîäèíà; ñòàíå ëè äóìà çà óáèéñòâà, íèùî íå ìîæå äà ñå ñðàâíè ñ ðåêîëòàòà îò 58-ìà.
Å, ðàçáèðà ñå, íå ñòàâàøå äóìà åäèíñòâåíî çà áàùà ìó; àêî ìèñëåõà, ÷å å ïðå÷óêàë ñàìî íåãî, Õåíðè íÿìàøå äà ïðåêàðà äâàíàéñåò ãîäèíè â Ùàòñêàòà ïñèõèàòðè÷íà ëå÷åáíèöà â Îãúñòà, ïî÷òè ïðåç öÿëîòî âðåìå óïîåí èëè âúðçàí â óñìèðèòåëíà ðèçà. Íå, ðàáîòàòà íå îïèðàøå äî áàùà ìó; âëàñòèòå ñìÿòàõà, ÷å å èçáèë è âñè÷êè îñòàíàëè, èëè ïîíå ïîâå÷åòî îò òÿõ.
Ñëåä ïðîèçíàñÿíåòî íà ïðèñúäàòà "Äåðè íþç" áå èçëÿçúë ñ îãðîìíà óâîäíà ñòàòèÿ ïîä çàãëàâèå "Ñâúðøè äúëãàòà íîù íàä Äåðè". Â íåÿ îòíîâî ñå èçáðîÿâàõà îñíîâíèòå óëèêè: êîëàíúò íà èç÷åçíàëèÿ Ïàòðèê Õîêñòåòúð, îòêðèò â ÷åêìåäæåòî íà Õåíðè; êàìàðàòà îò ó÷åáíèöè ñ ïîäïèñèòå íà âñåèçâåñòíèòå ìó (è íàñêîðî èç÷åçíàëè) ïðèÿòåëè Âèêòîð Êðèñ è Áúëâî÷à Õúãèíñ; è íàé-áåçñïîðíîòî äîêàçàòåëñòâî - íàòúïêàíèòå â ñêúñàíèÿ ìó äþøåê ãàùè÷êè, èäåíòèôèöèðàíè ïî áðîäåðèÿòà êàòî ñîáñòâåíîñò íà ïîêîéíàòà Âåðîíèêà Ãðîãàí. 
Õåíðè Áàóúðñ, òâúðäåøå "Äåðè íþç", å áèë ÷óäîâèùåòî, âñÿâàëî ñòðàõ èç ãðàäà ïðåç ïðîëåòòà è ëÿòîòî íà 1958 ãîäèíà.
Àìà êàêâî äà î÷àêâàø îò "Äåðè íþç"? Â áðîÿ ñè îò 6 äåêåìâðè âåñòíèêúò áå îáÿâèë êðàÿ íà äúëãàòà íîù, à äîðè îòêà÷àëêà êàòî Õåíðè çíàåøå, ÷å â Äåðè íîùòà íèêîãà íå ñâúðøâà.
Îíèÿ èäèîòè ãî îòðóïâàõà ñ âúïðîñè, ñêóï÷âàõà ñå îêîëî íåãî, ñî÷åõà ãî ñ ïðúñòè. Íà äâà ïúòè ïîëèöåéñêèÿò øåô ãî çàøëåâè ñ âñå ñèëà, à âåäíúæ íÿêàêúâ ñëåäîâàòåë íà èìå Ëîòìàí ìó ôðàñíà åäèí â êîðåìà è çàïîâÿäà äà ïðèçíàâà ÷àñ ïî-ñêîðî.
- Îòâúí ÷àêàò ìíîãî ÿäîñàíè õîðà, Õåíðè - ðå÷å ìó îíçè Ëîòìàí. - Â Äåðè îòäàâíà íå å èìàëî ëèí÷, îáà÷å òîâà íå ãàðàíòèðà íèùè÷êî.
Íàâÿðíî ùÿõà äà âëà÷àò íåùàòà ñ ìåñåöè è ãîäèíè - íå çàùîòî íàèñòèíà âÿðâàõà, ÷å äîáðèòå ãðàæäàíè íà Äåðè ùå íàõúëòàò â ïîëèöèÿòà, çà äà îáåñÿò Õåíðè íà íàé-áëèçêîòî äúðâî, à çàùîòî îò÷àÿíî èì ñå èñêàøå äà ïðåëèñòÿò ñòðàíèöàòà íà îíîâà ïðîêëåòî ëÿòî, èçïúëíåíî ñ êðúâ è óæàñ; íåïðåìåííî ùÿõà äà âëà÷àò íåùàòà, îáà÷å Õåíðè íå ñå õâàíà íà âúäèöàòà. Ñëåä èçâåñòíî âðåìå ðàçáðà, ÷å èñêàò äà ïðèçíàå âñè÷êî. Íå âúçðàçÿâàøå. Ïîäèð óæàñà â êàíàëèòå, ïîäèð ñòðàøíàòà ó÷àñò íà Âèêòîð è Áúëâî÷à, Õåíðè íå âúçðàçÿâàøå ïðîòèâ êàêâîòî è äà áèëî. Äà, óáèë å áàùà ñè. Âÿðíî áåøå. Äà, óáèë å Âèêòîð Êðèñ è Áúëâî÷à Õúãèíñ. Òîâà ñúùî áåøå âÿðíî, ïîíå çàùîòî òúêìî òîé ãè îòâåäå â êàíàëèòå, êúäåòî äåáíåøå ñìúðòòà. Äà, óáèë å Ïàòðèê. Äà, è Âåðîíèêà. Äà çà òîçè, äà çà îíçè. Íå áåøå âÿðíî, íî íÿìàøå çíà÷åíèå. Âñå íÿêîé òðÿáâàøå äà ïîåìå âèíàòà. Ìîæå áè çàòîâà ãî ïîùàäèõà. Àêî áåøå îòðè÷àë...
Çíàåøå êàê ñòîÿò íåùàòà ñ êîëàíà íà Ïàòðèê. Áåøå ãî ñïå÷åëèë íà êàðòè ïðåç àïðèë, íî ïîñëå êîëàíúò ñå îêàçà êúñ è òîé ãî çàõâúðëè â ÷åêìåäæåòî. Ñ êíèãèòå ñúùî áåøå ÿñíî - äÿâîë äà ãî âçåìå, òðèìàòà âå÷íî ñêèòàõà çàåäíî è íå ãè áåøå åíÿ íèòî çà ëåòíèòå, íèòî çà ðåäîâíèòå ó÷åáíèöè (ïîä ñåêðåò êàçàíî, ó÷åáíèöèòå èì òðÿáâàõà òî÷íî êîëêîòî íà åñêèìîñà õëàäèëíèê). Â ÷åêìåäæåòàòà íà äðóãèòå äâàìà òðÿáâà äà èìàøå öÿë êóï îò íåãîâèòå êíèãè è ÷åíãåòàòà ñèãóðíî îòëè÷íî ãî çíàåõà.
Ãàùè÷êèòå... íå, íÿìàøå ïðåäñòàâà êàê ãàùè÷êèòå íà Âåðîíèêà Ãðîãàí ñà ñå îçîâàëè â äþøåêà ìó.
Íî ïîäîçèðàøå êîé - èëè êàêâî - ñòîè â äúíîòî íà èñòîðèÿòà.
Çà òàêèâà ðàáîòè íå ñå ïðèêàçâà.
Ïî-äîáðå äà ñå ïðàâèø íà ñìàõíàò.
Çàòîâà ãî èçïðàòèõà â Îãúñòà, à ïðåç 1979 ãîäèíà ãî ïðåõâúðëèõà â "Äæóíèïúð õèë". Òóê Õåíðè ñå äúðæåøå êðîòêî, ñàìî âåäíúæ èçïàäíà â êðèçà, ïúê è òî áåøå åäèíñòâåíî çàùîòî â íà÷àëîòî íèêîé íå ãî ðàçáèðàøå. Íÿêàêúâ òèï ñå áå îïèòàë äà èçãàñè íîùíàòà ìó ëàìïà. Ëàìïàòà ïðåäñòàâëÿâàøå ïëàñòìàñîâà ôèãóðêà íà Ïàòîêà Äîíàëä ñ êèëíàòà ìîðÿøêà øàï÷èöà. Äîíàëä ìó íîñåøå çàêðèëà ñëåä çàëåç ñëúíöå. Áåç ñâåòëèíà èäâàõà òâàðèòå. Íå ãè ñïèðàõà íèòî êëþ÷àëêè, íèòî òåëåíè ìðåæè. Òå ñå ïðîêðàäâàõà êàòî ìúãëè. Ãîâîðåõà, ñìååõà ñå... è ïîíÿêîãà ãî ñãðàá÷âàõà. Êîñìàòè òâàðè, ãëàäêè òâàðè, òâàðè ñ îãðîìíè î÷è. Òàêèâà òâàðè, êàêâèòî íàèñòèíà óáèõà Âèê è Áúëâî÷à, êîãàòî òðèìàòà ïðåñëåäâàõà õëàïåòàòà ïî òóíåëèòå ïîä Äåðè ïðåç àâãóñò 1958.
Äîêàòî ñå îçúðòàøå, ïðåä ïîãëåäà ìó ìèíàõà îñòàíàëèòå ïàöèåíòè íà Ñèíüîòî îòäåëåíèå. Åòî ãî Äæîðäæ Äåâèé, êîéòî áå çàêëàë æåíà ñè è ÷åòèðèòå ñè äåöà ïðåç åäíà çèìíà íîù íà 1962 ãîäèíà. Äæîðäæ óñúðäíî ïðèâåæäàøå ãëàâà, âÿòúðúò ðîøåøå áÿëàòà ìó êîñà, ïîä íîñà ìó âåñåëî ïðîâèñâàõà äúëãè ñîïîëè, à îãðîìíîòî äúðâåíî ðàçïÿòèå íà âðàòà ìó ïîäñêà÷àøå ïðè âñåêè óäàð ñ ìîòèêàòà. Åòî ãî Äæèìè Äîíëèí, çà íåãî âåñòíèöèòå ïèøåõà ñàìî òîâà, ÷å å óáèë ìàéêà ñè â Ïîðòëàíä ïðåç ëÿòîòî íà 1965, íî íèêúäå íå ñå ñïîìåíàâàøå, ÷å Äæèìè å èçïðîáâàë íîâàòîðñêà ñèñòåìà çà ïîãðåáåíèå - äîêàòî ãî ñïèïàò ÷åíãåòàòà, òîé âå÷å áå èçïëþñêàë ïîëîâèíàòà òðóï, âêëþ÷èòåëíî è ìîçúêà. "Îò òàÿ ðàáîòà ñòàíàõ äâîéíî ïî-óìåí" - ñïîäåëè òîé âåäíúæ ñ Õåíðè â êúñíèòå íîùíè ÷àñîâå.
Îò äðóãàòà ñòðàíà íà Äæèìè äðåáíè÷êèÿò ôðàíöóçèí Áåíè Áîëèéî òðåñêàâî âúðòåøå ìîòèêàòà è êàêòî âèíàãè ïååøå ñ ïúëíî ãúðëî åäèí è ñúùè ðåä îò íÿêàêâà ïåñåí íà "Äîîðñ". Áåíè áåøå "ñâåòóëêà" - ñ äðóãè äóìè êàçàíî, ïèðîìàí. Ñåãà êîïàåøå ñ ôàíàòè÷íà ñòðàñò, ïîâòàðÿéêè îòíîâî è îòíîâî: "Îïèòàé íîùòà äà ïîäïàëèø, îïèòàé íîùòà äà ïîäïàëèø, îïèòàé íîùòà äà ïîäïàëèø, îïèòàé íîùòà..."
Íàïðàâî íåðâèòå äà òå õâàíàò.
Ñëåä Áåíè èäâàøå Ôðàíêëèí Äå Êðóç, êîéòî áå èçíàñèëèë íàä ïåòäåñåò æåíè, ïðåäè äà ãî ñïèïàò ñúñ ñìúêíàòè ãàùè â áàíãîðñêèÿ Òåðúñ ïàðê. Âúçðàñòòà íà æåðòâèòå ìó ñå êîëåáàåøå ìåæäó òðè è îñåìäåñåò è åäíà ãîäèíè. Èíà÷å íÿìàøå íèùî èíòåðåñíî îêîëî Ôðàíêëèí Äå Êðóç. Â ñúñåäíàòà áðàçäà, íî äàëå÷å çàä äðóãèòå, áåøå Àðëúí Óåñòúí, êîéòî ïîëîâèíàòà âðåìå êîïàåøå, à ïðåç îñòàíàëàòà ïîëîâèíà ñå âçèðàøå â ìîòèêàòà ñ ìå÷òàòåëåí ïîãëåä. Ôîãúðòè, Àäëúð è Äæîí Êóíö ðåäîâíî ïðèáÿãâàõà êúì ðîëêèòå ÷åòâúðòàöè, çà äà ãî óáåäÿò, ÷å ìîæå äà ñå ïîðàçìúðäà. Âåäíúæ Êóíö äàæå ïîïðåêàëè, çàùîòî îò íîñà è óøèòå íà Àðëúí ïðîòå÷å êðúâ, à ïðåç íîùòà ãîðêèÿò ñìàõíàò èçïàäíà â ãúð÷. Íå ìíîãî ñèëåí; äðåáíà ðàáîòà çà çàâåäåíèå êàòî "Äæóíèïúð õèë". Íî îò òîãàâà Àðëúí âçå äà çàòúâà âñå ïî-äúëáîêî â äóøåâíèÿ ñè ìðàê è äíåñ âå÷å áåøå ñúâñåì áåçíàäåæäåí ñëó÷àé - ïî÷òè íàïúëíî îòêúñíàò îò ðåàëíîñòòà. Íà áðàçäàòà äî íåãî...
- Ùå ñå ðàçìúðäàø ëè, èëè äà òè ïîìîãíà, Õåíðè? - èçëàÿ Ôîãúðòè è Õåíðè ðàçìàõà ìîòèêàòà. Íå èñêàøå äà èçïàäà â ãúð÷. Íå èñêàøå äà ñâúðøè êàòî Àðëúí Óåñòúí.
Ñêîðî ãëàñîâåòå äîëåòÿõà îòíîâî. Àëà òîçè ïúò îòêúì ïðèçðà÷íàòà ëóíà øóøíåõà ãëàñîâåòå íà îíèÿ, íà õëàïåòàòà, çàðàäè êîèòî áå ïîïàäíàë òóê.
Íå òå áèâàøå äàæå äà ñïèïàø øêåìáåëèÿ êàòî ìåí, Áàóúðñ, ïðîøåïíà åäèí îò òÿõ. Ñåãà ñúì áîãàò, à ïúê òè êîïàø ãðàõ. Õà-õà çà òåá, çàäíèê ñêàïàí!
Ê-êúäå ùå ìå ñ-ñ-ñïèïàø, Á-á-áàóúðñ, ò-òè è ãðèï äà ãî-ãî-ãîíèø, ïàê íå ì-ìîæåø ãî õâàíà! ×-÷åë ëè ñè ê-ê-êíèæêè çàä ðå-å-øåòêèòå? Àç íà-õõà-ïèñàõ ñ-ñóìà òè íåùî! Ñåãà ñúì áî-áî-áîãàò, à ï-ïúê òè ñè â "Äæú-äæú-óíèïúð õèë"! Õà-õà ÂÚÐÕÓ òåá, çàäíèê òúï!
- Ìëúêâàéòå - ïðîøåïíà Õåíðè íà ïðèçðà÷íèòå ãëàñîâå è çàâúðòÿ ìîòèêàòà îùå ïî-áúðçî, èçòðúãâàéêè ìëàäèòå ãðàõîâè ñòúáëà íàðåä ñ ïëåâåëèòå. Ïîòòà ñå ñòè÷àøå ïî áóçèòå ìó êàòî ñúëçè. - Ìîæåõìå äà âè î÷èñòèì. Ìîæåõìå.
Áóòíàõìå òå â ïàíäåëàòà, çàäíèê íåùàñòåí, èçõèëè ñå òðåòè ãëàñ. Êîëêî âðåìå ñè ìå ãîíèë, îáà÷å íå ìîæà äà ìå ñïèïàø, à ñåãà è àç ñúì áîãàò! Åãà òè ñêèîðà!
- Ìëúêâàé - èçðúìæà Õåíðè, áúõòåéêè ÿðîñòíî ñ ìîòèêàòà. - Ïðîñòî ìëúêâàé è òîëêîç!
Èñêàøå ëè äà ìè áðúêíåø â ãàùè÷êèòå, Õåíðè? - ïðèñìÿ ñå íîâ ãëàñ. ßäåö! Áóòíàõ èì íà âñè÷êèòå, áÿõ åäíî íèùî è íèêàêâî êóðâå, îáà÷å ñåãà è àç ñúì áîãàòà, è ïàê ñìå çàåäíî, è ïàê ãî ïðàâèì, àìà òè íå ìîæåø, ùîòî äàæå è äà òè áóòíà, íÿìà äà òè ñòàíå, çàòóé õà-õà âúðõó òåá, Õåíðè, õà-õà âúðõó òåá ÖÅËÈß...
Êîïàåøå êàòî â ïðèñòúï íà ëóäîñò, ãðàõ è ïëåâåëè õâúð÷àõà íà âñè÷êè ñòðàíè, à ãëàñîâåòå íà ïðèçðà÷íàòà ëóíà ñòàâàõà âñå ïî-ãðúìêè, êúíòÿõà, ïîäñêà÷àõà èç ãëàâàòà ìó è Ôîãúðòè òè÷àøå íàñðåùà ñ ÿðîñòåí ðåâ, íî Õåíðè íå ãî ÷óâàøå. Çàðàäè ãëàñîâåòå.
Íå ìîæà äà ñïèïàø äàæå ÷åðíà ìàéìóíà êàòî ìåí, çëîðàäî çâúííà ñëåäâàùèÿò ïðèçðà÷åí ãëàñ. Íàëè òàêà? Ïðåáèõìå âè ñ êàìúíè îíçè ïúò! Ïðåáèõìå âè, âàøòà ìàìêà!! Õà-õà, çàäíèê æàëúê! Õà-õà âúðõó òåá öåëèÿ!
À ïîñëå âñè÷êè âçåõà äà áðúùîëåâÿò åäíîâðåìåííî, ñìååõà ìó ñå, âèêàõà åãà òè ñêèîðà, ïèòàõà ãî äàëè å õàðåñàë åëåêòðîøîêîâåòå â ×åðâåíîòî îòäåëåíèå, ïèòàõà ãî äàëè å êåô â "Äæú-äæú-óíèïúð õèë", ïèòàõà è ñå ñìååõà, ñìååõà ñå è ïèòàõà, è Õåíðè çàõâúðëè ìîòèêàòà è çàêðåùÿ êúì ïðèçðà÷íàòà ëóíà ñðåä ñèíüîòî íåáå, è îòíà÷àëî êðåùåøå îò ÿðîñò, à ñåòíå ñàìàòà ëóíà ñå ïðåîáðàçè è îò íåÿ èçíèêíà áÿëîòî ëèöå íà êëîóíà êàòî áóöà ñèðåíå, îñåÿíà ñ ïðîãíèëè äóïêè, ñ ÷åðíè ÿìè âìåñòî î÷è, è øèðîêàòà ìó êúðâàâà óñìèâêà áåøå èçïúëíåíà ñ òúé áåçñðàìíî ëóêàâñòâî, ÷å ñòàâàøå íåïîíîñèìà, è Õåíðè çàêðåùÿ ïàê - âå÷å íå îò ÿðîñò, à îò ñìúðòåí óæàñ, è ñåãà îò ïðèçðà÷íàòà ëóíà êúíòåøå ãëàñúò íà êëîóíà: Òðÿáâà äà ñå âúðíåø, Õåíðè. Òðÿáâà äà ñå âúðíåø è äà äîâúðøèø çàïî÷íàòîòî. Òðÿáâà äà ñå âúðíåø â Äåðè è äà ãè óáèåø. Çàðàäè Ìåíå. Çàðàäè...
À ïîñëå Ôîãúðòè, êîéòî âå÷å îò äâå ìèíóòè ñòîåøå äî Õåíðè è êðåùåøå ñ ïúëíî ãúðëî (äîêàòî äðóãèòå ïàöèåíòè ñòîÿõà ïî áðàçäèòå, ñòèñíàëè ìîòèêèòå êàòî íÿêàêâè ñìåøíè ôàëîñè, à ëèöàòà èì èçãëåæäàõà íå ÷àê çàèíòåðåñîâàíè, íî ïî÷òè, äà, ïî÷òè çàìèñëåíè, ñÿêàø ðàçáèðàõà, ÷å òîâà å ÷àñò îò çàãàäêàòà, êîÿòî ãè áå âêàðàëà òóê, ÷å âíåçàïíîòî áóéñòâî íà Õåíðè Áàóúðñ ñðåä Çàïàäíàòà ãðàäèíà çàñëóæàâà íåùî ïîâå÷å îò ÷èñòî àêàäåìè÷åí èíòåðåñ) ñå èçìîðè äà êðåùè è çàìàõíà æåñòîêî ñ ÷åòâúðòàöèòå, è Õåíðè ðóõíà êàòî ïîêîñåí, àëà ãëàñúò íà êëîóíà ãî ïîñëåäâà â ñòðàøíèÿ ÷åðåí âèõúð, ïðîäúëæàâàéêè äà ïðèïÿâà: Óáèé ãè âñè÷êè, Õåíðè, óáèé ãè âñè÷êè, óáèé ãè âñè÷êè, óáèé ãè âñè÷êè.


2.

Õåíðè Áàóúðñ ëåæåøå áóäåí.
Ëóíàòà áå çàëÿçëà è Õåíðè èçïèòâàøå ãîðåùà áëàãîäàðíîñò çà òîâà. Íîùåì ëóíàòà íå áåøå òúé ïðèçðà÷íà, ñòàâàøå ïî-ðåàëíà è àêî ñåãà çúðíåøå ãîðå ëèöåòî íà ñòðàøíèÿ êëîóí äà ñå ðåå íàä õúëìîâå, ïîëÿ è ãîðè÷êè, íàâÿðíî áè óìðÿë îò óæàñ.
Ëåæåøå íà åäíà ñòðàíà, âòðåí÷åí â íîùíàòà ëàìïà. Ïàòîêúò Äîíàëä áå èçãîðÿë îòäàâíà; ïî-êúñíî íà íåãîâî ìÿñòî Ìèíè è Ìèêè Ìàóñ òàíöóâàõà ïîëêà; ñëåä òÿõ äîéäå ÿðêîçåëåíàòà ìóöóíà íà Îñêàð Ìúðìîðêîòî îò "Ñåçàì ñòðèéò"; à â êðàÿ íà ìèíàëàòà ãîäèíà Îñêàð áå çàìåíåí îò Ìå÷îêà Ôîçè. Âìåñòî ñ ðåçêè âúðõó ñòåíàòà, Õåíðè èçìåðâàøå çàòâîðíè÷åñêèòå ñè ãîäèíè ïî áðîÿ íà èçãîðåëèòå ëàìïè.
Òî÷íî â 2:04 ñëåä ïîëóíîù íà 30 ìàé íîùíàòà ëàìïà èçãàñíà. Õåíðè ñàìî èçñòåíà òèõè÷êî è çàìëúêíà. Òàçè íîù ïðåä âðàòàòà íà Ñèíüîòî îòäåëåíèå áåøå Êóíö - íàé-ñòðàøíèÿò îò âñè÷êè íàäçèðàòåëè. Ïî-ñòðàøåí äîðè îò Ôîãúðòè, êîéòî ãî áå óäàðèë òúé æåñòîêî, ÷å Õåíðè åäâà ñìååøå äà ïîìðúäíå ãëàâà.
Íàîêîëî ñïÿõà äðóãèòå ïàöèåíòè íà Ñèíüîòî îòäåëåíèå. Áåíè Áîëèéî áåøå ñ óñìèðèòåëíà ðèçà. Êîãàòî êúì øåñò âå÷åðòà ñâúðøèõà ñ ïðåêîïàâàíåòî è ñå ïðèáðàõà â ñãðàäàòà, íàäçèðàòåëÿò èì ðàçðåøè äà ãëåäàò ïî òåëåâèçèÿòà "Ñïåøåí ñëó÷àé", íî ïî íÿêîå âðåìå Áåíè âçå äà ñè äðàïà ïàòêàòà ñ âñå ñèëà è äà êðåùè: "Îïèòàé íîùòà äà ïîäïàëèø! Îïèòàé íîùòà äà ïîäïàëèø! Îïèòàé íîùòà äà ïîäïàëèø!" Áèõà ìó èíæåêöèÿ è óïîéêàòà òðàÿ îêîëî ÷åòèðè ÷àñà, îáà÷å êúì åäèíàéñåò äåéñòâèåòî é ñâúðøè. Áåíè ïàê ñå çàõâàíà ÿðîñòíî ñ ïðîòðèòîòî ñè äî êðúâ ïàð÷å, êðåùåéêè: "Îïèòàé íîùòà äà ïîäïàëèø!" Îùå âåäíúæ ìó áèõà èíæåêöèÿ è çà âñåêè ñëó÷àé ãî ñòåãíàõà â óñìèðèòåëíà ðèçà. Ñåãà ñïåøå è â ñóìðàêà ñáðú÷êàíîòî ìó ëè÷èöå èçãëåæäàøå ñåðèîçíî êàòî áþñò íà Àðèñòîòåë.
Õåíðè ÷óâàøå íàîêîëî ñóìòåíå, õúðêàíå, íåÿñíè áðúòâåæè è îò âðåìå íà âðåìå ïî íÿêîÿ ïðúäíÿ. ×óâàøå è äèøàíåòî íà Äæèìè Äîíëèí - íå ìîæåøå äà ãî ñáúðêà, ìàêàð ÷å ãè äåëÿõà ïåò ëåãëà. Áúðçî è ëåêî ñúñêàùî, òî íåçíàéíî çàùî íàïîìíÿøå íà Õåíðè çà øåâíà ìàøèíà. Èççàä âðàòàòà êúì êîðèäîðà äîëèòàõà ïðèãëóøåíèòå çâóöè íà òåëåâèçîðà. Õåíðè çíàåøå, ÷å Êóíö ãëåäà ôèëìèòå ïî 38-ìè êàíàë, ïèå áåçàëêîõîëíà áèðà è äúâ÷å ñàíäâè÷è. Íàé-ìíîãî îáè÷àøå ñàíäâè÷è ñ ôúñòú÷åíî ìàñëî è àðïàäæèê. Êîãàòî çà ïðúâ ïúò óçíà òîâà, Õåíðè èçòðúïíà îò ïîãíóñà è ñè ïîìèñëè: À ïúê ðàçïðàâÿò, ÷å âñè÷êè ñìàõíàòè áèëè ïîä êëþ÷.
Òîçè ïúò ãëàñúò íå äîëåòÿ îò ëóíàòà.
Òîçè ïúò äîëåòÿ èçïîä ëåãëîòî.
Õåíðè ãî ïîçíà âåäíàãà. Áåøå ãëàñúò íà Âèêòîð Êðèñ, ÷èÿòî ãëàâà ñå áå òúðêóëíàëà íåéäå ïîä Äåðè ïðåäè äâàéñåò è ñåäåì ãîäèíè, îòêúñíàòà îò ÷óäîâèùåòî íà Ôðàíêåíùàéí. Õåíðè áå âèäÿë âñè÷êî òîâà, ïîñëå áå âèäÿë êàê ÷óäîâèùåòî èçâèâà ãëàâà è ëåïâà âúðõó íåãî âëàæíèÿ ñè, æúëòåíèêàâ ïîãëåä. Äà, ÷óäîâèùåòî íà Ôðàíêåíùàéí áå óáèëî Âèêòîð, ïîñëå áå óáèëî Áúëâî÷à, àëà åòî, ÷å Âèêòîð ïàê ñå âðúùàøå êàòî ïðèçðà÷íî ïîâòîðåíèå íà ÷åðíî-áÿë ôèëì îò ïåòäåñåòòå ãîäèíè, êîãàòî ïðåçèäåíòúò áåøå ïëåøèâ è Áóèöèòå èìàõà ïðîçîð÷åòà êîëêîòî àìáðàçóðè.
Íàé-ñåòíå áå äîøëî íåèçáåæíîòî. Íàé-ñåòíå Õåíðè áå ÷óë ãëàñà è ñ ó÷óäâàíå îòêðèâàøå, ÷å èçîáùî íå ñå áîè. Ïî-ñêîðî èçïèòâàøå îáëåê÷åíèå.
- Õåíðè - èçðå÷å Âèêòîð.
- Âèê! - âúçêëèêíà Õåíðè. - Êàêâî ïðàâèø îòäîëó?
Áåíè Áîëèéî èçõúðêà è ïðîìúðìîðè íåùî íàñúí. Çà ìèã Äæèìè ïðåñòàíà äà äèøà ðàâíîìåðíî êàòî øåâíà ìàøèíà. Çâóêúò íà ìàëêîòî "Ñîíè" â êîðèäîðà çàòèõíà è Õåíðè îò÷åòëèâî ñè ïðåäñòàâè êàê Êóíö ïðèâåæäà ãëàâà íàñòðàíè è ñ åäíàòà ðúêà äúðæè êîï÷åòî íà òåëåâèçîðà, à ñ äðóãàòà áúðêà â èçäóòèÿ äæîá íà áÿëàòà ïðåñòèëêà çà ðîëêàòà ÷åòâúðòàöè.
- Íÿìà íóæäà äà ãîâîðèø íà ãëàñ, Õåíðè - êàçà Âèê. - ×óâàì òå êàòî ìèñëèø. À ïúê ìåíå èçîáùî íèêîé íå ìå ÷óâà.
Êàêâî èñêàø, Âèê? - çàïèòà Õåíðè.
Îòãîâîðúò ñå áàâåøå. Õåíðè ïîìèñëè, ÷å Âèê ìîæå äà ñè å îòèøúë. Â êîðèäîðà Êóíö ïàê çàñèëè çâóêà íà òåëåâèçîðà. Èçïîä ëåãëîòî äîëåòÿ ñêúðöàíå è ïðóæèíèòå ëåêî èçñòåíàõà, êîãàòî íÿêàêâà ÷åðíà ñÿíêà èçïúëçÿ íàâúí. Ïîñëå Âèê âäèãíà ãëàâà è ñå óõèëè. Õåíðè ìó îòâúðíà ñ òðåâîæíà óñìèâêà. Íå ãî ïîìíåøå òàêúâ - ñòàðîòî ïðèÿòåë÷å áå çàïðèëè÷àëî íà Ôðàíêåíùàéíîâîòî ÷óäîâèùå. Îêîëî âðàòà ìó ñå âèåøå áåëåã, íàïîìíÿù òàòóèðàíà ïðèìêà. Ñèãóðíî òàì ñà ìó ïðèøèëè ãëàâàòà, ðåøè Õåíðè. Î÷èòå íà Âèê èìàõà ñòðàíåí ñèâî-çåëåíèêàâ öâÿò è ñÿêàø ïëóâàõà â íÿêàêâà ñëóçåñòà òå÷íîñò.
Âñå îùå áåøå äâàíàéñåòãîäèøåí.
- Èñêàì êàêâîòî èñêàø è òè - êàçà Âèê. - Èñêàì äà èì ãî âúðíåì òúïêàíî.
Äà èì ãî âúðíåì òúïêàíî, ìå÷òàòåëíî ïîâòîðè Õåíðè Áàóúðñ.
- Íî çà äà ãî ñòîðèø, ùå òðÿáâà äà ñå èçìúêíåø îòòóê - ïðîäúëæè Âèê. - Ùå òðÿáâà äà ñå âúðíåø â Äåðè. Íóæåí ñè ìè, Õåíðè. Íóæåí ñè íà âñè÷êè íàñ.
Òå íå ìîãàò äà Òè ñòîðÿò çëî, êàçà Õåíðè, ðàçáèðàéêè, ÷å ðàçãîâàðÿ ñ íåùî ïîâå÷å îò Âèê.
- Íå ìîãàò äà Ìè ñòîðÿò çëî, àêî âÿðâàò ñàìî îò÷àñòè - âúçðàçè Âèê. - Íî íàïîñëåäúê èìà òðåâîæíè ïðèçíàöè, Õåíðè. È ìèíàëèÿ ïúò íå âÿðâàõìå, ÷å ìîãàò äà íè áèÿò. Îáà÷å øèøêîòî òè ñå èçïëúçíà â Ïóùèíàêà. Ïî-êúñíî øèøêîòî, óìíèêúò è êóðâåòî íè ñå èçïëúçíàõà ñëåä êèíîòî. Àìè îíçè áîé ñ êàìúíè, êîãàòî ñïàñèõà ÷åðíàòà ìàéìóíà...
Íå ãîâîðè çà òîâà! - èçêðåùÿ Õåíðè è çà ìèã â ãëàñà ìó èçïëóâà ñ ïúëíà ñèëà îíàÿ äåñïîòè÷íà òâúðäîñò, êîÿòî ãî ïðàâåøå áåçñïîðåí ãëàâàòàð. Ïîñëå òîé ñå ñâè, î÷àêâàéêè Âèê äà ìó ñòîðè íåùî ëîøî - íàëè áåøå ïðèçðàê, çíà÷è ìîæåøå äà ïðàâè êàêâîòî ñè ùå - àëà Âèê ñàìî ñå óõèëè.
- Àêî âÿðâàò ñàìî îò÷àñòè, ìîãà äà èì âèäÿ ñìåòêàòà - êàçà òîé, - íî òè ñè æèâ, Õåíðè. Òè çíàåø êàê äà ãè ïðå÷óêàø, íåçàâèñèìî äàëè âÿðâàò íàïúëíî, îò÷àñòè, èëè èçîáùî íå âÿðâàò. Ìîæåø äà ãè î÷èñòèø åäèí ïî åäèí, èëè âñè÷êèòå íàêóï. Ìîæåø äà èì ãî âúðíåø òúïêàíî.
Äà èì ãî âúðíà òúïêàíî, ïàê ïîâòîðè Õåíðè. Ïîñëå íåäîâåð÷èâî ñå îçúðíà êúì ïðèçðàêà. Ñàìî ÷å íÿìà êàê äà èçëÿçà, Âèê. Íà ïðîçîðöèòå èìà ìðåæà, à ïðåä âðàòàòà ñåäè Êóíö. Êóíö å íàé-ñòðàøíèÿò. Ìîæå áè óòðå âå÷åð...
- Íå ìèñëè çà Êóíö - êàçà Âèê è ñå èçïðàâè. Õåíðè âèäÿ, ÷å îùå íîñè íÿêîãàøíèòå äæèíñè, îïëåñêàíè ñúñ çàñúõíàëà ìðúñîòèÿ. - Àç ùå ñå ïîãðèæà çà Êóíö.
È òîé ïðîòåãíà ðúêà.
Ñëåä êðàòêî êîëåáàíèå Õåíðè ÿ ïîå. Äâàìàòà ñ Âèê çàêðà÷èõà êúì êîðèäîðà, îòêúäåòî äîëèòàõà çâóöèòå íà òåëåâèçîðà. Âå÷å íàáëèæàâàõà èçõîäà, êîãàòî ñå ñúáóäè Äæèìè Äîíëèí - îíçè, êîéòî áå èçÿë ìîçúêà íà ìàéêà ñè. Ùîì âèäÿ íîùíèÿ ãîñò, òîé îêîêîðè î÷è. Òîâà áå ìàéêà ìó. Êàêòî âèíàãè, êîìáèíåçîíúò é ïðîâèñâàøå èçïîä ïîëàòà. Ãîðíàòà ÷àñò îò ÷åðåïà é ëèïñâàøå. Óæàñíî êðúâÿñàëèòå î÷è ñå èçâúðòÿõà êúì íåãî è êîãàòî òÿ ñå óõèëè, Äæèìè çúðíà ïî æúëòèòå é êîíñêè çúáè ïîçíàòèòå ïåòíà îò ÷åðâèëî.
- Íåäåé, ìàìî! - çàêðåùÿ Äæèìè. - Íåäåé, ìàìî! Íåäåé, ìàìî!
Òåëåâèçîðúò ìëúêíà âåäíàãà. Îùå ïðåäè äðóãèòå ïàöèåíòè äà ñå ðàçìúðäàò, Êóíö ðÿçêî îòâîðè âðàòàòà è êðåñíà:
- Àéäå, ìîé ÷îâåê, ãîòâè ñè òèêâàòà çà ðåìîíò. Ïèñíà ìè!
- Íåäåé, ìàìî! Íåäåé, ìàìî! Ìîëÿ òè ñå! Íåäåé...
Êóíö íàõúëòà â îòäåëåíèåòî. Íàé-íàïðåä âèäÿ Áàóúðñ - âèñîê è øêåìáåñò, ïî÷òè ñìåøåí â áåçôîðìåíàòà áîëíè÷íà ïðåñòèëêà; ïîä áëåäèòå ëú÷è îòêúì êîðèäîðà íåçäðàâàòà ìó ïëúò ïðîâèñâàøå êàòî ïðåâòàñàëî òåñòî. Ïîñëå Êóíö ïîãëåäíà íàëÿâî è äðîáîâåòå ìó èçâåäíúæ ñå èçïðàçíèõà â êðèñòàëíî êðåõúê, áåççâó÷åí ïèñúê. Äî Áàóúðñ ñòîåøå íÿêàêâà òâàð â êëîóíñêè êîñòþì. Ñòúð÷åøå äî òàâàíà. Êîñòþìúò áåøå ñðåáðèñò, ñ ðåä îðàíæåâè ïîìïîíè îòïðåä. Íà êðàêàòà ñè èìàøå ãðàìàäíè ñìåøíè îáóâêè. Íî ãëàâàòà íå áåøå íà êëîóí, äàæå èçîáùî íå áåøå ÷îâåøêà. Áåøå ãëàâà íà äîáåðìàí-ïèí÷åð, åäèíñòâåíîòî ñúùåñòâî íà òîçè Áîæè ñâÿò, ñïîñîáíî äà âäúõíå óæàñ â äóøàòà íà Äæîí Êóíö. Èìàøå ÷åðâåíè î÷è. Âúðõó ÿðîñòíî ñáðú÷êàíàòà êîïðèíåíà ìóöóíà ëúùÿõà ÷óäîâèùíè áåëè çúáè.
Ðîëêàòà ÷åòâúðòàöè èçïàäíà îò âöåïåíåíèòå ïðúñòè íà Êóíö è ñå òúðêóëíà â úãúëà. Íà ñóòðèíòà Áåíè Áîëèéî, êîéòî ïðîñïà öÿëîòî ïðîèçøåñòâèå, ùåøå äà íàìåðè ïàðèòå è äà ãè ñêðèå â øêàô÷åòî ñè. Íàõîäêàòà ùåøå äà ìó îñèãóðè òþòþí è öèãàðåíè êíèæêè çà öÿë ìåñåö.
Êóíö òúêìî ïîåìàøå äúõ çà íîâ ïèñúê, êîãàòî èç÷àäèåòî ñå ëþøíà íàñðåùà.
- Âðåìå å çà öèðêà! - îãëóøèòåëíî èçðúìæà êëîóíúò è áåëèòå ìó ðúêàâèöè ñãðàá÷èõà Êóíö çà ðàìåíåòå.
Ñàìî ÷å â ðúêàâèöèòå ñÿêàø èìàøå êó÷åøêè ëàïè.


3.

Êåé Ìàêêîë ïðèñòúïè êúì òåëåôîíà - çà òðåòè ïúò ïðåç òîçè äúëúã, áåçêðàéíî äúëúã äåí.
Òîçè ïúò èìàøå äîñòà ïî-äîáðî ïîñòèæåíèå, îòêîëêîòî ïðè äâàòà ïðåäèøíè îïèòà; èç÷àêà äà ÷óå ñèãíàëà è òðúøíà ñëóøàëêàòà åäâà êîãàòî îòñðåùà ñå îáàäè åíåðãè÷åí èðëàíäñêè ãëàñ:
- Ïîëèöåéñêè ó÷àñòúê íà Øåñòà óëèöà, ñåðæàíò Î'Áàíúí ñëóøà, ñ êàêâî ìîæåì äà âè ïîìîãíåì?
Î, ÷óäåñíî ñå ñïðàâÿø. Áîãà ìè, íàïðàâî âåëèêîëåïíî. Íà îñìèÿ èëè äåâåòèÿ ïúò ùå ñúáåðåø êóðàæ äà ñè êàæåø èìåòî.
Ìèíà â êóõíÿòà è ñè íàëÿ óèñêè ñ ìíîãî ñîäà, ìàêàð äà çíàåøå, ÷å íå å òâúðäå ðàçóìíî äà ïèå ñëåä õàï÷åòàòà. Ñïîìíè ñè åäíà ïåñíè÷êà îò äàëå÷íèòå ñòóäåíòñêè ãîäèíè - Ïèéíàõ òóê áóòèëêà óèñêè, êàíà äæèí ãàâðúòíàõ òàì, ðåêîõà ìè, ÷å ùå ïóêíà, ñàìî ÷å êîãà íå çíàì - è äðåçãàâî ñå ðàçñìÿ. Íàä áàð÷åòî èìàøå îãëåäàëî. Çúðíà îòðàæåíèåòî ñè â íåãî è ñìåõúò é ñåêíà âåäíàãà.
Êîÿ å òàçè æåíà?
Åäíîòî îêî ïîäïóõíàëî è ïðèñâèòî êàòî öåïêà.
Êîÿ å òàçè ïðåáèòà æåíà?
Óðîäëèâî ïîäóò, âèîëåòîâî-ïóðïóðåí íîñ - äîñóù êàòî íà äúðò ïèÿíèöà ñëåä òðè äåñåòèëåòèÿ ïîáåäîíîñíè ñòðàíñòâèÿ èç êðú÷ìèòå.
Êîÿ å òàçè ïðåáèòà æåíà, íå å ëè îíèÿ, äåòî ñå ìúêíàò äà äèðÿò çàêðèëà âúâ ôåìèíèñòêèòå îðãàíèçàöèè, êîãàòî íàé-ñåòíå ñà ñúáðàëè äîñòàòú÷íî ñòðàõ, èëè êóðàæ, èëè ïúê ïðîñòî áÿñ, çà äà èçáÿãàò îò ìúæà, êîéòî ãè áúõòè ìåòîäè÷íî äåí ñëåä äåí, ìåñåö ñëåä ìåñåö, ãîäèíà ñëåä ãîäèíà?
Ëúêàòóøíà äðàñêîòèíà âúðõó åäíàòà áóçà.
Êîÿ å òÿ, Êåé? Êîÿ å, ïèëåíöå?
Ñ øèíèðàíà ðúêà ïðåä ãúðäèòå.
Êîÿ? Òè ëè ñè? Íèìà å âúçìîæíî?
- Åòî ÿ... ìèñ Àìåðèêà... - ïðîïÿ òÿ.
Èñêàøå ãëàñúò é äà ïðîçâó÷è õðàáðî è öèíè÷íî. Îòíà÷àëî íàèñòèíà áåøå òàêúâ, íî íà ñåäìàòà ñðè÷êà çàòðåïåðè, à íà îñìàòà ñå ïðåêúðøè. Íå áåøå õðàáúð ãëàñ. Â íåãî çâó÷åøå ñòðàõ. Êåé ïîçíàâàøå òîâà ÷óâñòâî; íåâåäíúæ ñå áå ñáëúñêâàëà ñúñ ñòðàõà è äîñåãà ïîáåäàòà âèíàãè îñòàâàøå íà íåéíà ñòðàíà. Å, òîçè ïúò ìàé íÿìàøå äà å òàêà.
Äîêòîðúò, êîéòî ñå áå çàåë ñ íåÿ â åäíà îò òåñíèòå ñòàè÷êè êðàé ïðèåìíàòà íà ñïåøíîòî îòäåëåíèå, áåøå ìëàäè÷úê è äîñòà ñèìïàòè÷åí. Ïðè äðóãè îáñòîÿòåëñòâà íàâÿðíî áè ñè ïîìèñëèëà íåáðåæíî (èëè íå ÷àê òîëêîâà íåáðåæíî) äàëè ïúê äà íå ãî ãðàáíå çà åäíà ðåïåòèöèÿ íà öÿëàòà Êàìà Ñóòðà. Íî äíåñ èçîáùî íå é áåøå äî êðåâàòíè èñòîðèè. Áîëêàòà íå ïðåäðàçïîëàãàøå êúì ñåêñ. Êàêòî è ñòðàõúò.
Äîêòîðúò ñå êàçâàøå Ãåôèí è ÿ äðàçíåøå ñ âòðåí÷åíèÿ ñè ïîãëåä. Êîãàòî ïðèâúðøè ñ ðúêàòà, òîé âçå îò ìèâêàòà áÿëà êàðòîíåíà ÷àøêà, ñèïà ìàëêî âîäà, èçâàäè îò ÷åêìåäæåòî ïàêåò öèãàðè è ãî ïðîòåãíà êúì Êåé.
Òÿ ñè âçå è Ãåôèí é ïîäíåñå îãúí÷å. Åäíà-äâå ñåêóíäè òðÿáâàøå äà ãîíè ñ êèáðèòåíàòà êëå÷êà êðàé÷åòî íà öèãàðàòà, çàùîòî ðúêàòà é òðåïåðåøå. Ïîñëå ìåòíà êëå÷êàòà â êàðòîíåíàòà ÷àøêà. Ôññññ.
- ×óäåñåí íàâèê - ðå÷å òîé. - Íàëè?
- Íåðâíà êîìïåíñàöèÿ - îòâúðíà Êåé.
Äîêòîðúò êèìíà è íàñòàíà òèøèíà. Ïðîäúëæàâàøå äà ÿ ãëåäà. Ñòîðè é ñå, ÷å î÷àêâà äà çàïëà÷å è òîâà ÿ âáåñè, çàùîòî íåùàòà îòèâàõà òúêìî íàòàì. Êåé ìðàçåøå äà ðàçêðèâà ÷óâñòâàòà ñè - îñîáåíî ïúê ïðåä ìúæ.
- Ïðèÿòåë÷åòî ëè áåøå? - çàïèòà òîé íàé-ñåòíå.
- Áèõ ïðåäïî÷åëà äà íå îáñúæäàì òàÿ òåìà.
- Ú-õú.
Òîé ñè çàïàëè öèãàðà è ïðîäúëæè äà ÿ ãëåäà.
- Êàòî ìàëúê íå ñà ëè âè ó÷èëè, ÷å íå å ïðèëè÷íî äà çÿïàòå õîðàòà?
Èñêàøå é ñå äà ãîâîðè ãðóáî, íî ðåïëèêàòà ïðîçâó÷à êàòî ìîëáà: Ïðåñòàíåòå äà ìå çÿïàòå, çíàì êàê èçãëåæäàì, âèäÿõ ñå âå÷å. È âåäíàãà ñëåä òàçè ìèñúë äîéäå äðóãà, êîÿòî íàâÿðíî íåâåäíúæ áå ìèíàâàëà ïðåç ãëàâàòà íà íåéíàòà ïðèÿòåëêà Áåâúðëè: ÷å íàé-ñòðàøíèÿò ïîáîé å âúòðå â äóøàòà, êîÿòî ìîæå äà êúðâè äî ñìúðò. Äà, çíàåøå êàê èçãëåæäà. È îùå ïî-ëîøî - çíàåøå êàê ñå ÷óâñòâóâà. ×óâñòâóâàøå ñå ñìàçàíà îò óæàñ. Áåøå îòâðàòèòåëíî.
- ×óéòå ìå ñåãà, çàùîòî íÿìà äà ïîâòàðÿì - êàçà Ãåôèí. Ãîâîðåøå òèõî è ìåêî. - Êîãàòî ñúì íà ñìÿíà â ñïåøíîòî îòäåëåíèå - íèå ìó âèêàìå "ëóäíèöàòà" - âèæäàì ïîíå äâàéñåòèíà ïðåáèòè æåíè ñåäìè÷íî. Ïðåç äðóãèòå îòäåëåíèÿ ìèíàâàò îùå òîëêîâà. È òúé, íà áþðîòî èìà òåëåôîí. Ðàçãîâîðúò ùå å çà ìîÿ ñìåòêà. Îáàæäàòå ñå â ó÷àñòúêà íà Øåñòà óëèöà, ñúîáùàâàòå èìåòî è àäðåñà ñè, ïîñëå ðàçêàçâàòå êàêâî å ñòàíàëî è êîé ãî å ñòîðèë. Ñëåä òîâà îñòàâÿòå ñëóøàëêàòà, à àç âàäÿ îò øêàô÷åòî áóòèëêà áúðáúí - äúðæà ãî èçêëþ÷èòåëíî çà ìåäèöèíñêè öåëè, íàëè ðàçáèðàòå - è ïèåì çà óñïåøíèÿ êðàé. Çàùîòî ïî ìîå ëè÷íî ìíåíèå ìúæ, êîéòî ñè ïîçâîëÿâà äà áèå æåíà, ìîæå äà ñå ñðàâíè ñàìî ñ åäíà òâàð íà òîÿ ñâÿò - ñèôèëèñòè÷åí ïëúõ.
Ïî óñòíèòå íà Êåé ïëúçíà èçíóðåíà óñìèâêà.
- Áëàãîäàðÿ çà æåñòà - êàçà òÿ, - îáà÷å ñúì ïàñ. Çàñåãà.
- Ú-õú - êèìíà äîêòîðúò. - Íî êàòî ñå ïðèáåðåòå, õâúðëåòå åäíî îêî â îãëåäàëîòî, ìèñ Ìàêêîë. Êîéòî è äà å áèë, äîáðà ðàáîòà å ñâúðøèë.
È òîãàâà òÿ çàïëàêà. Âå÷å íÿìàøå ñèëè äà ñå óäúðæà.
Òîì Ðîãúí áå ïîçâúíèë îêîëî ïëàäíå, åäèí äåí ñëåä êàòî Êåé óñïåøíî èçïðàòè Áåâúðëè íà àâòîãàðàòà. Èñêàøå äà çíàå äàëè æåíà ìó íå ñå å îáàæäàëà íàïîñëåäúê. Ãîâîðåøå ñïîêîéíî è ðàçóìíî, ñÿêàø èçîáùî íå ñå òðåâîæåøå. Êåé îòâúðíà, ÷å îò äâå ñåäìèöè íàñàì íå å âèæäàëà Áåâúðëè. Òîì áëàãîäàðè è îñòàâè ñëóøàëêàòà.
Åäèí ÷àñ ïî-êúñíî çâúíåöúò èçäðúí÷à, äîêàòî Êåé ðàáîòåøå â êàáèíåòà ñè. Òÿ ñòàíà è îòèäå äî âðàòàòà.
- Êîé å?
- Ïîðú÷àëè ñòå öâåòÿ, ãîñïîæî - îòâúðíà òúíè÷úê ãëàñåö è òÿ, ãëóïàâàòà ïàòêà, èçîáùî íå ñå äîñåòè, ÷å Òîì èìèòèðà þíîøåñêè ôàëöåò; áåøå ñè âúîáðàçèëà, èäèîòêà ñ èäèîòêà, ÷å Òîì ùå ñå îòêàæå òîëêîâà ëåñíî; è íàé-ãîëÿìàòà ãëóïîñò áåøå, ÷å ïðåäè äà îòâîðè, ñâàëè âåðèæêàòà íà âðàòàòà.
Òîé íàõúëòà êàòî ôóðèÿ è òÿ ñàìî óñïÿ äà èçðå÷å:
- Äà ñå ìàõàø îò...
Ñåòíå þìðóêúò íà Òîì èçíåâèäåëèöà ñå ñòîâàðè âúðõó äÿñíîòî é îêî, èçñòðåëâàéêè ïðàâî â ìîçúêà âçðèâ îò íåïîíîñèìà áîëêà. Òÿ ñå ëþøíà çàäíåøêîì ïî êîðèäîðà è ðàçìàõà ðúöå â îò÷àÿí îïèò äà ñå óäúðæè ïðàâà. Åäíà èçÿùíà âèñîêà âàçè÷êà ñå ðàçáè íà ïëî÷êèòå, ïîäèð íåÿ ðóõíà è çàêà÷àëêàòà. Êåé ïðåïëåòå íîçå è ïàäíà ïî ãðúá, à Òîì áàâíî çàòâîðè âðàòàòà è òðúãíà êúì íåÿ.
- Ìàõàé ñå! - êðåñíà òÿ.
- Ùîì ìè êàæåø êúäå å, âåäíàãà èç÷åçâàì - îòâúðíà Òîì, êðà÷åéêè íàïðåä.
Êåé ñìúòíî çàáåëÿçà, ÷å è Òîì íå èçãëåæäà òâúðäå äîáðå - îòêðîâåíî êàçàíî, èçãëåæäàøå ïðîñòî óæàñíî - è â äóøàòà é èçáóõíà ìðà÷íà, ñâèðåïà ðàäîñò. Êàêâîòî è äà áå ñòîðèë íà Áåâ, òÿ ÿâíî ìó ãî áå âúðíàëà òúïêàíî. Âúâ âñåêè ñëó÷àé ëè÷åøå, ÷å öÿëî äåíîíîùèå íå å ìîãúë äà ñòîè íà êðàêà, à è ñåãà ïðèëè÷àøå íà êàíäèäàò çà áîëíèöàòà.
Àëà îñâåí òîâà èçãëåæäàøå óæàñíî ãíåâåí è çúë.
Êåé íàìåðè ñèëè äà ñå èçïðàâè è îòñòúïè íàçàä, áåç äà ãî èçïóñêà îò ïîãëåä - êàòî äèâ çâÿð, êîéòî å èçáÿãàë îò êëåòêàòà.
- Êàçàõ òè, ÷å íå ñúì ÿ âèæäàëà è òîëêîç - îòñå÷å òÿ. - Ñåãà èç÷åçâàé ïðåäè äà ñúì ïîâèêàëà ïîëèöèÿòà.
- Âèæäàëà ñè ÿ - âúçðàçè Òîì è îïèòà äà ñå óõèëè ñ ïîäïóõíàëè óñòíè. Êåé çúðíà, ÷å ïðåäíèòå ìó çúáè ñà ñòðàííî íàùúðáåíè. Åäèí èëè äâà áÿõà ñ÷óïåíè. - Îáàæäàì ñå, êàçâàì òè, ÷å ñå ÷óäÿ êúäå å Áåâ. Òè îòãîâàðÿø, ÷å íå ñè ÿ âèæäàëà îò äâå ñåäìèöè. Íèùî íå ïèòàø. Íå ñå çàÿæäàø ñ ìåí, ìàêàð äà çíàì, ÷å ìå ìðàçèø è â ÷åðâàòà. Å, êúäå å òÿ, ïóòêî ñêàïàíà? Êàçâàé.
Âìåñòî îòãîâîð Êåé ñå çàâúðòÿ è õóêíà ïî êîðèäîðà - èñêàøå äà ñå äîáåðå äî ïðèåìíàòà, äà ïëúçíå ïî ðåëñèòå ìàõàãîíîâèòå âðàòè è äà äðúïíå ðåçåòî. Íàèñòèíà ãî èçïðåâàðè - Òîì êóöàøå - íî ïðåäè äà çàõëîïíå äâåòå êðèëà, òîé âìúêíà òóëîâèùå ìåæäó òÿõ. Ïîñëå íàïúíà ÿðîñòíî è ïðåìèíà. Êåé ïàê îïèòà äà ïîáåãíå; òîé ÿ õâàíà çà ÿêàòà è äðúïíà òúé ãðóáî, ÷å öåëèÿò ãðúá íà ðîêëÿòà ñå ðàçïðà äî êðúñòà. Æåíà òè ÿ å øèëà, ãîâíüî, ñìúòíî ïîìèñëè Êåé, ñåòíå ÷óäîâèùíà ñèëà ÿ çàâúðòÿ íàçàä.
- Êúäå å?
Êåé îòìåòíà ðúêà è ãî çàøëåâè ñ âñè÷êà ñèëà. Ãëàâàòà ìó îòëåòÿ íàçàä è îò ðàíàòà íà ëÿâàòà ìó áóçà îòíîâî ïðîòå÷å êðúâ. Òîì ÿ ñãðàá÷è çà êîñàòà è äðúïíà ëèöåòî é ñðåùó þìðóêà ñè. Çà ìèã Êåé èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å íîñúò é èçáóõâà êàòî áîìáà. Òÿ èçïèùÿ, ïîå äúõ çà íîâ ïèñúê è ñå çàäàâè îò ñîáñòâåíàòà ñè êðúâ. Îáçåìàøå ÿ íåóäúðæèì óæàñ. Íå áåøå ïðåäïîëàãàëà, ÷å â ñâåòà ìîæå äà èìà òîëêîâà ìíîãî ñòðàõ. Ñìàõíàòîòî êîïåëå ùåøå äà ÿ óáèå.
Òÿ ïðîäúëæè äà ïèùè è äà ïèùè äîêàòî þìðóêúò ìó ñå ñòîâàðè â êîðåìà é, ñåòíå âå÷å íÿìàøå äúõ è ìîæåøå ñàìî äà ïúøêà. Êàøëÿøå è ïúõòåøå åäíîâðåìåííî - â åäèí óæàñåí ìèã é ñå ñòîðè, ÷å ùå óìðå îò çàäóøàâàíå.
- Êúäå å?
Êåé ïîêëàòè ãëàâà.
- Íå ñúì... ÿ... âèæäàëà - èçïúøêà òÿ. - Ïîëèöèÿòà... â çàòâîðà ùå èäåø... çàäíèê òúï...
Òîé ãðóáî ÿ äðúïíà íà êðàêà è òÿ ÷ó êàê íåùî èçõðóùÿ â ðàìîòî é. Ïðîíèçà ÿ íîâà áîëêà - òîëêîâà ñèëíà, ÷å åäâà íå çàãóáè ñúçíàíèå. Òîì ÿ çàâúðòÿ, ïîñëå âçå äà èçâèâà ðúêàòà é çàä ãúðáà è òÿ ïðåõàïà óñòíè. Äàäå ñè ìúë÷àëèâà êëåòâà, ÷å ïîâå÷å íÿìà äà ïèùè.
- Êúäå å?
Êåé ïîêëàòè ãëàâà.
Òîé îòíîâî òëàñíà ðúêàòà é íàãîðå - òîëêîâà æåñòîêî, ÷å èçïúõòÿ îò óñèëèåòî. Ãîðåùèÿò ìó äúõ ïëúçíà íàä óõîòî íà Êåé. Òÿ óñåòè þìðóêà ñè ïðèòèñíàò êúì ëÿâàòà ïëåøêà è ïàê èçïèùÿ, êîãàòî õðóùåíåòî â ðàìîòî ñå ïîâòîðè.
- Êúäå å?
- ... çíàì...
- Êàêâî êàçà?
- Íå ÇÍÀÌ êúäå!
Òîé îòïóñíà õâàòêàòà è áëúñíà Êåé íàñòðàíè. Õúëöàéêè, òÿ ñå ñãðîìîëÿñà íà ïîäà. Îò íîñà é ñå ñòè÷àõà êðúâ è ñîïîëè. ×ó ïî÷òè ìåëîäè÷åí çâúí è êîãàòî ñå îáúðíà, âèäÿ íàä ñåáå ñè Òîì. Áåøå îò÷óïèë âúðõà íà åäíà êðèñòàëíà âàçà. Äúðæåøå äîëíàòà ïîëîâèíà. Îñòðèòå íàçúáåíè êðàèùà âèñÿõà íà ñàíòèìåòðè îò ëèöåòî é. Êåé ãè ãëåäàøå êàòî õèïíîòèçèðàíà.
- Ñåãà äà òè êàæà íåùî - èçïúõòÿ Òîì è ãîðåùèÿò ìó äúõ ïëúçíà íà òëàñúöè ïî ëèöåòî é. - Ùå ïðèçíàåø êúäå å çàìèíàëà, èëè ùå òðÿáâà äà ñè ñúáèðàø ëèöåòî ïî ïîäà. Èìàø òðè ñåêóíäè, ìîæå áè è ïî-ìàëêî. Êîãàòî ñúì áåñåí, âðåìåòî ñÿêàø ëåòè.
Ëèöåòî ìè, ïîìèñëè òÿ è òî÷íî òîâà ÿ íàêàðà íàé-ñåòíå äà ñå ïðåäàäå... èëè ïî-ñêîðî äà ðóõíå - ìèñúëòà, ÷å îíîâà ÷óäîâèùå ñå êàíè äà íàêúëöà ëèöåòî é ñ íàùúðáåíàòà êðèñòàëíà âàçà.
- Çàìèíà ñè - ïðîïëàêà Êåé. - Çà ðîäíèÿ ñè ãðàä, Äåðè. Äåðè, â ùàòà Ìåéí.
- Êàê çàìèíà?
- Ñ à-à-àâòîáóñ äî Ìèëóîêè. Îòòàì ñìÿòàøå äà õâàíå ñàìîëåò.
- Òàÿ ïîñðàíà äðåáíà ïà÷àâðà! - èçðåâà Òîì è ñå èçïðàâè. Áåçöåëíî çàêðà÷è â ïîëóêðúã, ïðîêàðâàéêè òðåñêàâî ïðúñòè ïðåç ÷îðëàâàòà ñè êîñà. - Òàÿ ïóòêà, òàÿ ïà÷àâðà, òàÿ ïðîäàæíà êóðâåòèíà!
Ìèìîõîäîì òîé ãðàáíà èçÿùíà äúðâåíà ñòàòóåòêà íà ëþáåùè ñå ìúæ è æåíà - Êåé áåøå ÿ ïîëó÷èëà êàòî ïîäàðúê çà äâàéñåò è âòîðèÿ ñè ðîæäåí äåí - è ÿ çàïîêèòè â êàìèíàòà. Ôèãóðêàòà ñå ïðúñíà íà òðåñêè. Çà ìèã Òîì çúðíà îòðàæåíèåòî ñè â îãëåäàëîòî íàä êàìèíàòà è çàñòèíà îêîêîðåí, ñÿêàø áå ñðåùíàë ïðèçðàê. Ïîñëå ñâèðåïî ñå çàâúðòÿ êúì Êåé. Áåøå èçìúêíàë íåùî îò äæîáà íà ñïîðòíîòî ñè ñàêî è òÿ ñ òúïî ó÷óäâàíå îñúçíà, ÷å òîâà å íÿêàêâî åâòèíî êíèæëå. Âúðõó ÷åðíàòà êîðèöà èçïúêâàøå êúðâàâî÷åðâåíî çàãëàâèå, à ïîä íåãî èìàøå êàðòèíêà - íÿêîëêî ìëàäåæè ñòîÿò íà âèñîêà ñêàëà íàä ìðà÷íà ðåêà. "×åðíèòå áúðçåè".
- Êîé å òîÿ ïåäåðàñò?
- Ú? Êàêâî?
- Äåíáðîó. Äåíáðîó. - Òîì íåòúðïåëèâî ðàçìàõà ðúêà ïðåä ëèöåòî é, ïîñëå âíåçàïíî ÿ çàøëåâè ñ êíèãàòà. Ïðîíèçà ÿ îñòðà áîëêà è ïî áóçàòà é ñå ðàçëÿ ãîðåùèíà êàòî îò íàæåæåíà ñêàðà. - Êîé å òîé?
Êåé çàïî÷íà äà ñõâàùà.
- Áèëè ñà ïðèÿòåëè. Îò äåòñòâî. È äâàìàòà ñà èçðàñëè â Äåðè.
Òîé îòíîâî ÿ çàøëåâè ñ êíèãàòà, òîçè ïúò ïî äðóãàòà áóçà.
- Ìîëÿ òå - èçïëàêà òÿ. - Ìîëÿ òå, Òîì.
Òîé ïðèäúðïà åäèí ñòàðèíåí ñòîë ñ èçÿùíî èçâèòè êðà÷åòà, çàâúðòÿ ãî è ñåäíà. Îáåçîáðàçåíîòî ìó ëèöå óâèñíà íàä îáëåãàëêàòà êàòî òèêâåí ôåíåð.
- Ñëóøàé ñåãà. Ñëóøàé ÷è÷êî ñè Òîìè. Èìàø ëè óøè äà ñëóøàø, êó÷êî, èëè çíàåø ñàìî ñóòèåíè äà ïàëèø?
Òÿ êèìíà óñúðäíî. Óñåùàøå â ãúðëîòî ñè ãîðåùèÿ ìåòàëè÷åñêè âêóñ íà êðúâ. Ðàìîòî é ãîðåøå. Ìîëåøå ñå íà Áîãà äà å ñàìî èçêúë÷åíî. Íî òîâà íå áåøå íàé-ñòðàøíîòî. Ëèöåòî ìè, òîé ñå êàíåøå äà ìè íàêúëöà ëèöåòî...
- Àêî ñå îáàäèø â ïîëèöèÿòà è êàæåø, ÷å ñúì áèë òóê, àç ùå îòðåêà. È ãúçà ñè äà ñúäåðåø, ïàê íèùî íÿìà äà äîêàæåø. Äíåñ ïðèñëóæíèöàòà òè èìà ïî÷èâåí äåí, òúé ÷å ñìå ñàìî äâàìêàòà. Åñòåñòâåíî, ìîæå âñå ïàê äà ìå àðåñòóâàò. Âñè÷êî å âúçìîæíî, íàëè?
Êåé îñúçíà, ÷å ãëàâàòà é åíåðãè÷íî ñå êëàòè êàòî òîïêà íà ëàñòè÷å.
- Òàêà å, ÿñíà ðàáîòà. Ïðèáåðàò ëè ìå, ïëàùàì ñè ãàðàíöèÿòà è èäâàì ïðàâî òóê. Ïîñëå ùå òè íàìåðÿò öèöèòå íà êóõíåíñêàòà ìàñà, à ïúê î÷èòå â àêâàðèóìà. Ðàçáðà ëè ìå? Ðàçáðà ëè ÷è÷êî ñè Òîìè?
Êåé îòíîâî ñå ðàçðèäà. Ãëàâàòà é ïðîäúëæàâàøå äà ïîäñêà÷à íà íåâèäèìîòî ëàñòè÷å.
- Çàùî?
- Êàêâî? Àç... àç íå òå...
- Ñúáóäè ñå, çà Áîãà! Çàùî å çàìèíàëà?
- Íå çíàì! - èçïèùÿ Êåé.
Òîé ïîðàçêëàòè ñ÷óïåíàòà âàçà.
- Íå çíàì - òèõî ïîâòîðè òÿ. - Ìîëÿ òå. Íå ìè å êàçâàëà. Ìîëÿ òå, íå ìå áèé.
Òîì çàõâúðëè âàçàòà â êîø÷åòî è ñòàíà.
Ïðèâåäå ãëàâà è ñå çàòúòðè êúì èçõîäà, áåç äà ïîãëåæäà íàçàä - ãðóá, ãðàìàäåí, ÷óäîâèùåí ìúæêàð.
Òÿ õóêíà ïîäèð íåãî è çàêëþ÷è. Ïîñëå èçòè÷à â êóõíÿòà äà çàëîñòè âðàòàòà êúì ÷åðíîòî ñòúëáèùå. Ñëåä êðàòêî êîëåáàíèå èçêóöóêà íàãîðå (ïðåâúçìîãâàéêè áîëêàòà â êîðåìà) è çàêëþ÷è áàëêîíñêàòà âðàòà - îíçè ñìàõíàò êàòî íèùî ìîæåøå äà ñå ñïóñíå ïî êîëîíèòå. Íå èçãëåæäàøå âúâ ôîðìà, íî ëóäîñòòà ìó ïðèäàâàøå ÷óäîâèùíà ñèëà.
Ïîñëå Êåé çà ïðúâ ïúò îòèäå äî òåëåôîíà è òúêìî ïîñÿãàøå êúì ñëóøàëêàòà, êîãàòî ñè ñïîìíè êàêâî áå êàçàë.
Ïëàùàì ñè ãàðàíöèÿòà è èäâàì ïðàâî òóê... öèöèòå íà êóõíåíñêàòà ìàñà, à ïúê î÷èòå â àêâàðèóìà.
Îòñêî÷è îò òåëåôîíà êàòî îïàðåíà.
Ìèíà â áàíÿòà è âèäÿ îêúðâàâåíèÿ ñè ïîäïóõíàë íîñ, ïîñèíÿëîòî îêî. Íå çàïëàêà; ñðàìúò è óæàñúò áÿõà ïðåêàëåíî äúëáîêè, çà äà ãè èçìèå ñúñ ñúëçè. Î, Áåâ, äúðæàõ ñå äîêîëêîòî ìîæåõ, ñêúïà, ïîìèñëè òÿ. Íî ëèöåòî... òîé êàçà, ÷å ùå ìè íàêúëöà ëèöåòî...
Â ìåäèöèíñêîòî øêàô÷å èìàøå "Äàðâîí" è "Âàëèóì". Òÿ ñå ïîêîëåáà êîå äà èçáåðå è íàêðàÿ ãëúòíà ïî åäíî õàï÷å îò äâåòå. Ïîñëå ïîòåãëè êúì ñïåøíîòî îòäåëåíèå è ñðåùíà òàì ñëàâíèÿ äîêòîð Ãåôèí - åäèíñòâåíèÿ ìúæ, êîãîòî íå áè èçòðèëà â òîÿ ìèã îò ëèöåòî íà çåìÿòà, àêî é ïàäíåøå ïîäîáíà âúçìîæíîñò.
À îò áîëíèöàòà - êóöóê-êóöóê - ïàê ó äîìà.
Ïðèñòúïè äî ïðîçîðåöà íà ñïàëíÿòà è íàäíèêíà íàâúí. Ñëúíöåòî êëîíåøå êúì õîðèçîíòà. À íàä Èçòî÷íîòî êðàéáðåæèå ñèãóðíî âå÷å ïàäàøå íîù - â Ìåéí íàáëèæàâàøå ñåäåì âå÷åðòà.
Ïî-êúñíî ùå ìèñëèø çà ÷åíãåòàòà. Âàæíîòî ñåãà å äà ïðåäóïðåäèø Áåâúðëè.
Ùåøå äà ñòàíå ìíîãî ïî-ëåñíî, ïîìèñëè òÿ, àêî ìè áåøå êàçàëà êúäå îòèâàø, ñêúïà. Íàâÿðíî ñàìà íå ñè çíàåëà.
Ìàêàð ÷å áå çàðÿçàëà ïóøåíåòî ïðåäè äâå ãîäèíè, â ÷åêìåäæåòî íà áþðîòî ñè äúðæåøå çà âñåêè ñëó÷àé ïàêåò "Ïàë Ìàë". Èçâàäè åäíà öèãàðà, çàïàëè è ñå íàìðúùè. Çà ïîñëåäåí ïúò áå ïóøèëà îò òîçè ïàêåò ïðåç äåêåìâðè 1982 è òþòþíúò áåøå ïî-èçâåòðÿë îò ìîçúöèòå íà öåëèÿ Èëèíîéñêè ñåíàò. Âñå ïàê èçïóøè öèãàðàòà, ïðèñâèâàéêè åäíîòî ñè îêî îò äèìà. Äðóãîòî áåøå ïðèñâèòî áëàãîäàðåíèå íà Òîì Ðîãúí.
Äâèæåéêè íåëîâêî ëÿâàòà ñè ðúêà - îíçè ìðúñíèê áå èçáðàë äà èçêúë÷è òúêìî äÿñíàòà - òÿ íàáðà íîìåðà çà ñïðàâêè â Ìåéí è ïîìîëè äà é ñúîáùÿò âñè÷êè õîòåëè è ìîòåëè îêîëî Äåðè.
- Ùå îòíåìå äîñòà âðåìå, ãîñïîæî - îòâúðíà òåëåôîíèñòêàòà ñ ÿâíî ñúìíåíèå.
- Ùå îòíåìå äàæå ïîâå÷å, îòêîëêîòî ñè ïðåäñòàâÿø, ñåñòðî - êàçà Êåé. - Íàëàãà ìè ñå äà çàïèñâàì ñ ëÿâà ðúêà. Äÿñíàòà ñè âçå îòïóñêà.
- Íå å ïðèåòî äà...
- ×óé ìå - äðóæåëþáíî íàñòîÿ Êåé. - Îáàæäàì ñå îò ×èêàãî è òúðñÿ åäíà ïðèÿòåëêà. Ïðåäè äâà äíè òÿ çàðÿçà ìúæà ñè è çàìèíà çà Äåðè, êúäåòî å èçðàñëà. Ìúæúò é çíàå êúäå å. Ïîëó÷è òàÿ èíôîðìàöèÿ ñëåä êàòî ìå ñìàçà îò áîé. ×îâåêúò å ïðåâúðòÿë. Òÿ òðÿáâà äà çíàå, ÷å å ïî ïåòèòå é.
Ñëåä äúëãî ìúë÷àíèå òåëåôîíèñòêàòà èçðå÷å ñ ìíîãî ïî-÷îâåøêè ãëàñ:
- Ìèñëÿ, ÷å âñúùíîñò âè òðÿáâà íîìåðúò íà ïîëèöåéñêèÿ ó÷àñòúê â Äåðè.
- ×óäåñíî, è íåãî ùå çàïèøà. Íî òðÿáâà äà ÿ ïðåäóïðåäÿ. È... - Êåé ñè ïðèïîìíè èçïîäðàíèòå áóçè íà Òîì, ñèíèíèòå ïî ÷åëîòî è ñëåïîî÷èåòî ìó, ïðîâëà÷åíàòà ïîõîäêà è óæàñíî ïîäóòàòà óñòà. - È... ìîæå áè ñàìà ùå ñå ñïðàâè, ñòèãà äà çíàå ïðåäâàðèòåëíî.
Íîâî ìúë÷àíèå.
- Ñëóøàø ëè, ñåñòðî? - çàïèòà Êåé.
- Ìîòåë "Àðëèíãòúí" - êàçà òåëåôîíèñòêàòà, - 643-8146. Ñòðàííîïðèåìíèöà "Áàñè ïàðê", 648-4083. Ìîòåë "Áúíèúí"...
- Ìàëêî ïî-áàâíî, àêî îáè÷àø - ïîìîëè Êåé, äðàñêàéêè òðåñêàâî ñ õèìèêàëêàòà. Îãëåäà ñå, íå âèäÿ ïåïåëíèê è ñìà÷êà ôàñà íàïðàâî âúðõó áþðîòî. - Äîáðå, ïðîäúëæàâàé.
- Õîòåë "Êëàðåíäúí"...


4.

Íà ïåòîòî îáàæäàíå é ïðîâúðâÿ - ïîíå îò÷àñòè. Áåâúðëè Ðîãúí áåøå îòñåäíàëà â õîòåë "Ãðàäñêè äîì". Íî êúñìåòúò ñâúðøè äîòóê, çàùîòî ñå îêàçà, ÷å Áåâúðëè å èçëÿçëà. Êåé ñúîáùè èìåòî ñè è çàðú÷à äà é îñòàâÿò áåëåæêà ñ ìîëáà äà ïîçâúíè íåçàáàâíî, ïî êîåòî è äà áèëî âðåìå íà äåíîíîùèåòî.
Àäìèíèñòðàòîðúò çàïèñà èçâåñòèåòî è ãî ïîâòîðè. Ïîñëå Êåé îòèäå äà ãëúòíå îùå åäèí "Âàëèóì". Ëåãíà ñè è çà÷àêà ñúíÿ. Ñúíÿò íå èäâàøå. Èçâèíÿâàé, Áåâ, ïîìèñëè òÿ, ãëåäàéêè â ìðàêà ñúñ çàìúòåíè îò õàï÷åòàòà î÷è. Îíçè íîìåð ñ ëèöåòî... ïðîñòî íå ìîæåõ äà ãî èçäúðæà. Îáàäè ñå, Áåâ. Ìîëÿ òå, îáàäè ñå ÷àñ ïî-ñêîðî. È ñå ïàçè îò îíçè ñìàõíàò ãàä, äåòî òè ñå ïèøå ñúïðóã.


5.

Ñìàõíàòèÿò ãàä, äåòî ñå ïèøåøå ñúïðóã íà Áåâ, óðåäè ïúòóâàíåòî ñè ãëàäêî (ìíîãî ïî-ãëàäêî, îòêîëêîòî Áåâúðëè), çàùîòî ïîòåãëè îò ëåòèùå "Î'Õåúð" - ñáîðíîòî ìÿñòî íà öÿëàòà ïúòíè÷åñêà àâèàöèÿ â Ñúåäèíåíèòå ùàòè. Ïî âðåìå íà ïîëåòà òîé óïîðèòî ïðåïðî÷èòàøå êðàòêàòà áåëåæêà çà àâòîðà, îòïå÷àòàíà âúðõó çàäíàòà êîðèöà íà "×åðíèòå áúðçåè". Óçíà, ÷å Óèëÿì Äåíáðîó áèë ðîäîì îò Íîâà Àíãëèÿ è èìàë îùå òðè ðîìàíà (îòïå÷àòàíè îò èçäàòåëñòâî "Ñèãíåò", óñëóæëèâî ñúîáùàâàøå áåëåæêàòà). Æèâååë â Êàëèôîðíèÿ çàåäíî ñúñ ñúïðóãàòà ñè, êèíîàðòèñòêàòà Îäðà Ôèëèïñ. Â ìîìåíòà ðàáîòåë íàä íîâ ðîìàí. Ñïîðåä òèòóëíàòà ñòðàíèöà "×åðíèòå áúðçåè" áåøå èçäàäåíà â ìàñîâ òèðàæ ïðåç 1976 ãîäèíà è Òîì ðåøè, ÷å ãàäíîòî êîïåëå å èìàëî âðåìå äà íàïèøå îùå äîñòà êíèæëåòà.
Îäðà Ôèëèïñ... íå ÿ ëè áåøå ãëåäàë íÿêúäå? Òîì ðÿäêî îáðúùàøå âíèìàíèå íà àðòèñòêèòå - ñïîðåä íåãî ñâåñòíèòå ôèëìè òðÿáâàøå äà ñà èëè êðèìêè ñ ìíîãî ïóêîòåâèöà, èëè íåùî ñ êðúâ è ÷óäîâèùà - íî àêî ïðàâèëíî ñå ñåùàøå, îíîâà ìàöå ìàé ìó áå íàïðàâèëî âïå÷àòëåíèå, çàùîòî äîñòà ïðèëè÷àøå íà Áåâúðëè: äúëãà ðèæà êîñà, çåëåíè î÷è è öèöè êîëêîòî Åâåðåñò.
Òîé ñå ïîèçïðàâè â êðåñëîòî è ïëÿñíà äâà-òðè ïúòè ñ êíèæêàòà ïî áåäðîòî ñè, îïèòâàéêè äà çàáðàâè çà áîëêàòà â ãëàâàòà è óñòíèòå. Äà, íå áúðêàøå. Îäðà Ôèëèïñ áåøå ðèæàâàòà ñ ãîëåìèòå öèöè. Áåøå ÿ ãëåäàë â íÿêàêúâ ôèëì ñ Êëèíò Èñòóóä, à îêîëî ãîäèíà ïî-êúñíî - â "Ëóíà íàä ãðîáèùàòà". Âòîðèÿ ïúò áåøå îòèøúë íà êèíî çàåäíî ñ Áåâúðëè è äîêàòî ñå ïðèáèðàõà, Òîì é ïîäõâúðëè, ÷å àðòèñòêàòà ñòðàõîòíî ïðèëè÷à íà íåÿ. "Íå ìèñëÿ - êàçà òîãàâà Áåâ. - Àç ñúì ïî-âèñîêà, à òÿ å ïî-êðàñèâà. È èìà ïî-òúìíà êîñà." Ïîâå÷å íå ãîâîðèõà íà òàÿ òåìà. È Òîì çàáðàâè... äî äíåñ.
Òîé è ñúïðóãàòà ìó, êèíîàðòèñòêàòà Îäðà Ôèëèïñ...
Òîì èìàøå íÿêàêâè ïîçíàíèÿ â îáëàñòòà íà ïñèõîëîãèÿòà; áåøå ãè èçïîëçóâàë, çà äà ìàíèïóëèðà æåíà ñè ïðåç äúëãèòå ãîäèíè áðà÷åí æèâîò. È ñåãà â ãëàâàòà ìó çàïî÷âàøå äà èçïëóâà íåùî áåçêðàéíî íåïðèÿòíî - ïî-ñêîðî ÷óâñòâî, îòêîëêîòî ìèñúë. Âúðòåøå ñå îêîëî ôàêòà, ÷å êàòî ìàëêè Áåâ è îíçè Äåíáðîó áÿõà èãðàëè çàåäíî, à ïî êúñíî Äåíáðîó ñå áå õâàíàë ñ æåíà, êîÿòî (íåçàâèñèìî îò ïðèêàçêèòå íà Áåâúðëè) ïîðàçèòåëíî íàïîìíÿøå ñúïðóãàòà íà Òîì Ðîãúí.
Íà êàêâî ïî-òî÷íî ñè áÿõà èãðàëè Äåíáðîó è Áåâúðëè? Íà äîêòîðè? Íà áóòèëêà?
Èëè äðóãè èãðè÷êè?
Òîì ñåäåøå ïîòóïâàøå ñå ñ êíèãàòà ïî áåäðîòî è óñåùàøå êàê â ñëåïîî÷èÿòà ìó ïî÷âà äà ïóëñèðà òúïà áîëêà.
Êîãàòî ñëåçå íà ìåæäóíàðîäíîòî ëåòèùå â Áàíãîð è òðúãíà äà îáèêàëÿ áþðàòà çà íàåìàíå íà êîëè, ìîìè÷åòàòà - åäíè îáëå÷åíè â æúëòî, äðóãè â ÷åðâåíî, òðåòè â òúìíîçåëåíî - îùå ñëåä ïúðâèÿ íåðâåí ïîãëåä êúì çàïëàøèòåëíîòî, ïîäïóõíàëî ëèöå çàÿâÿâàõà (îùå ïî-íåðâíî), ÷å ìíîãî ñúæàëÿâàò, íî â ìîìåíòà íå ðàçïîëàãàò ñ àâòîìîáèëè.
Òîì îòèäå äî ïàâèëüîí÷åòî çà ñïèñàíèÿ è ñè êóïè ìåñòåí âåñòíèê. Áåç äà çàáåëÿçâà ëþáîïèòíèòå ïîãëåäè íà ìèíóâà÷èòå, òîé ïðåëèñòè îáÿâèòå è èçáðà òðè âúçìîæíîñòè. Ùàñòèåòî ìó ñå óñìèõíà îùå îò âòîðîòî îáàæäàíå.
- Âúâ âåñòíèêà ïèøå, ÷å ïðîäàâàòå êàìèîíåòêà Ôîðä-ËÒÄ, ìîäåë 76-òà. Çà õèëÿäà è ÷åòèðèñòîòèí äîëàðà.
- Äà, ïðàâèëíî.
- Åòî êàêâî ùå âè êàæà - çàÿâè Òîì, îïèïâàéêè èçäóòèÿ ïîðòôåéë â äæîáà íà ñàêîòî ñè. Âúòðå èìàøå øåñò õèëÿäè äîëàðà â áðîé. - Äîêàðàéòå ÿ íà àåðîãàðàòà è âåäíàãà óðåæäàìå ñäåëêàòà. Âèå ìè äàâàòå êîëàòà, äîêóìåíòèòå è ðàçïèñêà çà ïðîäàæáàòà. Ïëàùàì íà ðúêà.
Ñëåä êðàòêî ìúë÷àíèå ñîáñòâåíèêúò íà êàìèîíåòêàòà êàçà:
- Ùå òðÿáâà äà ñâàëÿ íîìåðàòà.
- ×óäåñíî, íå âúçðàçÿâàì.
- Êàê äà âè îòêðèÿ, ìèñòúð...
- Ìèñòúð Áàð - êàçà Òîì. Òúêìî ãëåäàøå åäèí ïëàêàò â äðóãèÿ êðàé íà ÷àêàëíÿòà: Ñ ÀÂÈÎËÈÍÈÈ "ÁÀÐ ÕÀÐÁÚÐ" ÊÚÌ ÍÎÂÀ ÀÍÃËÈß - È ÖÅËÈß ÑÂßÒ! - ×àêàì âè êðàé ñòðàíè÷íèÿ èçõîä. Ùå ìå ïîçíàåòå ïî ëèöåòî - äîáðå ñúì ñå ðàçêðàñèë. Â÷åðà ñ æåíàòà ðåøèõìå äà êàðàìå ëåòíè êúíêè è êàòî ñå ñãðîìîëÿñàõ... Íèùî äå, ïàê äîáðå ñå îòúðâàõ. Ìîæåøå è äà íå ìè ñå ðàçìèíå ñàìî ñ ëèöåòî.
- Åé, ìíîãî íåïðèÿòíî, ìèñòúð Áàð.
- Ùå ñå îïðàâÿ. Ñàìî äîêàðàéòå êîëàòà, äîáðè ìè ïðèÿòåëþ.
Òîé îñòàâè ñëóøàëêàòà, òðúãíà êúì èçõîäà è èçëåçå â àðîìàòíèÿ ìðàê íà òîïëàòà ìàéñêà íîù.
Äåñåòèíà ìèíóòè ïî-êúñíî ïðîäàâà÷úò íà ËÒÄ èçíèêíà îò ïðîëåòíèÿ çäðà÷. Áåøå ñè îùå õëàïå. Óðåäèõà ñäåëêàòà; ìîì÷åòî íàäðàñêà ðàçïèñêà è Òîì íåáðåæíî ÿ ïúõíà â äæîáà íà ñàêîòî. Ïîñëå èç÷àêà áèâøèÿ ñîáñòâåíèê äà ðàçâèíòè íîìåðàòà îò êàìèîíåòêàòà.
- Ùå âè äàì îùå òðè äîëàðà çà îòâåðòêàòà - ïðåäëîæè Òîì, êîãàòî ðàáîòàòà ñâúðøè.
Çà ìèã õëàïåòî ãî èçãëåäà ïîäîçðèòåëíî, ñåòíå ñâè ðàìåíå, ïîäàäå ìó îòâåðòêàòà è ïðèáðà òðèòå äîëàðà. Íå å ìîÿ ðàáîòà, ãîâîðåøå æåñòúò è Òîì ñè ïîìèñëè: Ñúâúðøåíî âÿðíî, ñêúïî ïðèÿòåë÷å. Èçïðàòè ãî äî êîëîíêàòà çà òàêñèòà, ïîñëå ñå âúðíà è ñåäíà çàä âîëàíà íà Ôîðäà.
Êàìèîíåòêàòà áåøå ñêàïàíà: âèåùè ïðåäàâêè, ïðåñèïíàë äâèãàòåë, ðàçäðúíêàí êîðïóñ è ïðîòðèòè ñïèðà÷êè. Âñå åäíî. Ïîäêàðà êúì äúëãîñðî÷íèÿ ïàðêèíã, ïëàòè ñè è âëåçå. Ñïðÿ êðàé åäíà âåõòà òàðàòàéêà, êîÿòî ÿâíî íå áåøå ïèïàíà íàñêîðî. Ðàçâèíòè íîìåðàòà è ãè çàêðåïè íà êàìèîíåòêàòà. Ïðåç öÿëîòî âðåìå ñè òàíàíèêàøå.
Îêîëî äåñåò âå÷åðòà ïîòåãëè íà èçòîê ïî øîñå ¹ 2, õâúðëÿéêè îò âðåìå íà âðåìå ïîãëåä êúì ñúñåäíàòà ñåäàëêà, êúäåòî ëåæåøå ðàçãúðíàòà ïúòíà êàðòà íà Ìåéí. Ðàäèîòî ñå îêàçà ïîâðåäåíî, çàòîâà êàðàøå â ïúëíà òèøèíà. Ïî-äîáðå. Èìàøå çà êàêâî äà ïîðàçìèñëè. Íàïðèìåð çà âñè÷êè õóáàâèíè, êîèòî ùåøå äà ñåðâèðà íà Áåâúðëè ïðè ïúðâà âúçìîæíîñò.
Äúëáîêî â äóøàòà ñè áåøå óâåðåí, òâúðäî óâåðåí, ÷å òÿ å íåéäå íàáëèçî.
È ïóøè.
Î, ìèëî ìîìè÷åíöå, æåñòîêî ñè ñáúðêàëà, êîãàòî ðåøè äà ñè âèðèø ïè÷êàòà ïðåä ìúæ êàòî Òîì Ðîãúí. Ñåãà âúïðîñúò å åäèí: êàêâî äà òå ïðàâèì?
Ôîðäúò ñå íîñåøå â íîùòà, ïðîðÿçâàéêè ìðàêà ñ äúëãèòå ñâåòëèíè è êîãàòî ñòèãíà äî Íþïîðò, Òîì âå÷å áå ðåøèë. Íà ãëàâíàòà óëèöà îòêðè äåíîíîùíà áàêàëèÿ. Âëåçå è êóïè ñòåê "Êåìúë". Ñîáñòâåíèêúò ìó ïîæåëà ïðèÿòíà âå÷åð. Òîì áëàãîäàðè è ìó ïîæåëà ñúùîòî.
Ìåòíà ñòåêà íà ñåäàëêàòà è îòíîâî ïîå íàïðåä. Íà øîñå ¹ 7 íàìàëè ñêîðîñòòà, îãëåæäàéêè çà îòêëîíåíèåòî. Åòî ãî - øîñå ¹ 3 ñ ãîëÿìà òàáåëà: ÕÅÉÂÚÍ - 35 êì  ÄÅÐÈ - 25 êì.
Çàâè íàòàì è íàòèñíà ãàçòà. Îçúðíà ñå êúì ñòåêà öèãàðè è ëåêè÷êî ñå óñìèõíà. Â çåëåíèêàâàòà ñâåòëèíà íà òàáëîòî ïîäóòîòî ìó ëèöå èçãëåæäàøå çëîâåùî, ïðèçðà÷íî.
Íîñÿ òè öèãàðêè, Áåâè, ïîìèñëè Òîì äîêàòî êàìèîíåòêàòà ñå íîñåøå êúì Äåðè ñúñ ñòî êèëîìåòðà â ÷àñ ìåæäó äâà ðåäà áîðîâå è ñìúð÷îâå. Äà, ñêúïà. Öÿë ñòåê. Ñàìî çà òåá. È ùîì ñå ñðåùíåì, ìèëî ìîìè÷å, ùå òå íàêàðàì äà ãè èçÿäåø åäíà ïî åäíà, ìàìèöàòà òè ãàäíà. À ïúê àêî îíçè ïåäåðàñò Äåíáðîó ñå íóæäàå îò áåçïëàòíè óðîöè, âñå ùå óðåäèì íåùè÷êî. Íÿìà ïðîáëåìè, Áåâè. Íÿìà íèêàêâè ïðîáëåìè.
È Òîì ñå ïî÷óâñòâóâà ïî-äîáðå - çà ïðúâ ïúò îòêàêòî îíàÿ êó÷êà ãî ïðåáè è èçáÿãà.


6.

Îäðà Äåíáðîó ïúòóâàøå çà Ìåéí ñ ïúðâîêëàñåí áèëåò â "Äúãëàñ ÄÖ-10" íà Áðèòàíñêèòå àâèîëèíèè. Áå èçëåòÿëà îò Õèéòðîó â øåñò áåç äåñåò âå÷åðòà è îò ÷àñîâå íàñàì ñå íàäáÿãâàøå ñúñ ñëúíöåòî. Ñëúíöåòî áàâíî ïå÷åëåøå íàäïðåâàðàòà - âñúùíîñò âå÷å ÿ áå ñïå÷åëèëî - íî òîâà íå áåøå ÷àê òîëêîâà âàæíî. Ïî ùàñòëèâî ñòå÷åíèå íà îáñòîÿòåëñòâàòà Îäðà áå îòêðèëà, ÷å ïîëåò 23 íà Áðèòàíñêèòå àâèîëèíèè îò Ëîíäîí äî Ëîñ Àíäæèëèñ êàöà çà ïðåçàðåæäàíå... íà ìåæäóíàðîäíîòî ëåòèùå â Áàíãîð.
Äåíÿò áå ìèíàë êàòî íÿêàêúâ áåçóìåí êîøìàð. Ïðîäóöåíòúò íà "Òàâàíñêàòà ñòàÿ" Ôðåäè Ôàéúðñòîóí ïîòúðñè Áèë îùå ðàíî ñóòðèíòà. Èìàøå èçäúíêà ñ äóáëüîðêàòà, êîÿòî òðÿáâàøå äà ñå èçòúðêàëÿ ïî ñòúëáèòå âìåñòî Îäðà. Îêàçà ñå, ÷å è êàñêàäüîðèòå èìàëè ïðîôñúþç, à ïúê æåíàòà âå÷å ìàé ñè áèëà èçïúëíèëà ñåäìè÷íàòà áðîéêà êàñêàäè - íÿêàêâà ïîäîáíà ãëóïîñò. Ïðîôñúþçúò íàñòîÿâàøå Ôðåäè äà âäèãíå çàïëàòèòå èëè äà íàåìå íîâà äóáëüîðêà. Çà áåäà íÿìàøå êàê äà íàìåðÿò êàñêàäüîðêà ñ ôèãóðà êàòî Îäðà. Ôðåäè ðå÷å íà ïðîôñúþçíèÿ øåô, ÷å â òàêúâ ñëó÷àé ùå òðÿáâà äà âçåìàò ìúæ, íàëè òàêà? Â êðàÿ íà êðàèùàòà, íå ñå ïðåäâèæäàøå êàñêàäàòà äà ñòàâà ïî áèêèíè. Ðàçïîëàãàõà ñ ðèæà ïåðóêà, à ãàðäåðîáèåðêàòà ùåøå äà îñèãóðè ïîäïëúíêè çà áþñòà è áåäðàòà. Òà äîðè è çà çàäíèêà, àêî ñå íàëîæè.
Íÿìà íà÷èí, áðàò÷å, ðå÷å ïðîôñúþçíèÿò øåô. Óñòàâúò çàáðàíÿâà äà ïóñêàìå ìúæå â æåíñêè ðîëè. Ùå íè îáâèíÿò â ñåêñóàëíà äèñêðèìèíàöèÿ.
Â òîçè ìîìåíò Ôðåäè èçïàäíà â åäèí îò ïðèñòúïèòå íà ÿðîñò, ñ êîèòî ñå ñëàâåøå èç öÿëàòà ôèëìîâà èíäóñòðèÿ. Ïîñúâåòâà ïðîôñúþçíèÿ øåô (äåáåë è óæàñíî íå÷èñòîïëúòåí) äà ñè çàâðå óñòàâà îòçàä. Îíçè ïúê ìó ðå÷å äà ñè ìåðè äóìèòå, èíàê "Òàâàíñêàòà ñòàÿ" ùÿëà äà îñòàíå áåç ïóêíàò êàñêàäüîð. Ïîñëå ìíîãîçíà÷èòåëíî ïîòúðêà ïàëåö è ïîêàçàëåö, îò êîåòî Ôðåäè îêîí÷àòåëíî ïîáåñíÿ. Ïðîôñúþçíèÿò øåô áåøå åäúð, íî îòïóñíàò; çà ðàçëèêà îò íåãî Ôðåäè èãðàåøå ôóòáîë ïðè âñåêè âúçìîæåí ñëó÷àé, âåäíúæ áå ïîñòèãíàë ñòî òî÷êè íà êðèêåò è èìàøå æåëåçíè ìóñêóëè. Ñ åäèí óäàð ïðîñíà äåáåëàêà ïî ãðúá, âëåçå â êàáèíåòà ñè äà îáìèñëè ïîëîæåíèåòî è ñëåä äâàéñåò ìèíóòè èçõâðúêíà ñ ðåâ äà ìó äîâåäàò Áèë. Èñêàøå öåëèÿò åïèçîä äà ñå ïðåðàáîòè è êàñêàäèòå äà îòïàäíàò. Îäðà íÿìàøå äðóã èçõîä, îñâåí äà ïðèçíàå, ÷å Áèë âå÷å íå å â Àíãëèÿ.
- Êàêâî? - Ôðåäè çÿïíà îò èçíåíàäà. Ãëåäàøå Îäðà òúé, ñÿêàø ñå ïèòàøå äàëè íå å ïîëóäÿëà. - Êàêâè ãè ðàçïðàâÿø?
- Ïîâèêàõà ãî â Ùàòèòå, òîâà òè ðàçïðàâÿì.
Ôðåäè ïîñåãíà êúì íåÿ è òÿ áîÿçëèâî îòñòúïè íàçàä. Ôðåäè îãëåäà ðúöåòå ñè, ïúõíà ãè â äæîáîâåòå è ïàê ñå âòðåí÷è â Îäðà.
- Ñúæàëÿâàì, Ôðåäè - äîáàâè òÿ ñ èçòúíÿë ãëàñ. - Íàèñòèíà ñúæàëÿâàì.
Ñòàíà äà ñè íàëåå ÷àøêà êàôå îò êàíàòà íà êîòëîíà è çàáåëÿçà, ÷å ðúöåòå é òðåïåðÿò. Äîêàòî ñÿäàøå, ÷ó êàê Ôðåäè ðåâå ïî âèñîêîãîâîðèòåëèòå âñè÷êè äà ñå ïðúæäîñâàò ó äîìà èëè ïî êðú÷ìèòå; êðàé íà ñíèìêèòå çà äíåñ. Îäðà áîëåçíåíî ñå íàìðúùè. Ïîíå äåñåò õèëÿäè ëèðè áÿõà õâðúêíàëè íà âÿòúðà.
Ôðåäè èçêëþ÷è ìèêðîôîíà è ñúùî îòèäå äà ñè íàëåå êàôå. Ïîñëå ñåäíà è é ïðåäëîæè öèãàðà "Ñèëê êúò".
Îäðà ïîêëàòè ãëàâà.
Ôðåäè çàïàëè è ÿ èçãëåäà ïðåç ïóøåêà ñ ïðèñâèòè î÷è.
- Ðàáîòàòà å ñåðèîçíà, íàëè?
- Äà - êàçà òÿ, êàòî ñå ìú÷åøå äà çàïàçè ñïîêîéñòâèå.
- Êàêâî ñå å ñëó÷èëî?
Òúé êàòî èñêðåíî îáè÷àøå Ôðåäè è äúëáîêî ìó âÿðâàøå, Îäðà ðàçêàçà âñè÷êî. Ôðåäè ñëóøàøå âíèìàòåëíî, ñúñðåäîòî÷åíî. Ðàçêàçúò íå òðàÿ äúëãî; âðàòèòå îùå ñå òðÿñêàõà è íà ïàðêèíãà ïðîäúëæàâàõà äà áó÷àò àâòîìîáèëíè äâèãàòåëè, êîãàòî Îäðà çàìëúêíà.
Ôðåäè äúëãî ìúë÷à è ãëåäà ïðåç ïðîçîðåöà. Íàêðàÿ ñå îáúðíà.
- Õâàíàëà ãî å íåðâíà êðèçà.
Îäðà ïîêëàòè ãëàâà.
- Íå. Íå èçãëåæäàøå òàêà. Òîé íå èçãëåæäàøå òàêà. - Ïðåãëúòíà è äîáàâè. - Ñèãóðíî íå ìè âÿðâàø, íî òðÿáâàøå äà ãî âèäèø.
Ôðåäè ñå óñìèõíà íàêðèâî.
- Íàâÿðíî ñàìà ðàçáèðàø, ÷å âúçðàñòíèòå õîðà ðÿäêî ñå ÷óâñòâóâàò çàäúëæåíè äà èçïúëíÿò íà âñÿêà öåíà îáåùàíèÿ, êîèòî ñà äàëè êàòî õëàïåòà. ×åëà ñè êíèãèòå íà Áèë; çíàåø êîëêî ÷åñòî ïèøå çà äåöàòà, è òî ïðåâúçõîäíè íåùà. ßñíè è òî÷íè. Àáñóðäíî å äà âÿðâàø, ÷å å çàáðàâèë ñîáñòâåíîòî ñè äåòñòâî.
- Áåëåçèòå íà äëàíèòå ìó - êàçà Îäðà. - Íÿìàøå ãè. Äî òàçè ñóòðèí.
- Äðúí-äðúí! Ïðîñòî íå ñè ãè çàáåëÿçâàëà.
Òÿ áåçïîìîùíî âäèãíà ðàìåíå.
- Ùÿõ äà ãè çàáåëåæà.
Ôðåäè ÿâíî íå ïîâÿðâà è íà òîâà.
- Êàêâî ùå ïðàâèì ñåãà? - çàïèòà òîé è Îäðà áåçìúëâíî ïîêëàòè ãëàâà. Ôðåäè çàïàëè íîâà öèãàðà îò ôàñà íà ïúðâàòà. - Âñå íÿêàê ùå ñå ñïðàâÿ ñ îíçè ãëóïàê îò ïðîôñúþçà. Íå ëè÷íî; ñåãà è äà ïóêíå, ïàê íÿìà äà ìè îòïóñíå êàñêàäüîðè. Ùå ìó ïðàòÿ Òåäè Ðîóëàíä. Òåäè å äóïåäàâåö, îáà÷å çíàå êàê äà ïîäëúæå è äÿâîëà. Ñàìî ÷å êàêâî ùå ïðàâèì ïîñëå? Îñòàâàò íè ÷åòèðè ñåäìèöè ñíèìêè, à òâîÿò ìúæ ñå âåå íåéäå èç Ìàñà÷óçåòñ...
- Ìåéí.
Ôðåäè ìàõíà ñ ðúêà.
- Íåêà äà å Ìåéí. È çà êàêâî ñè ìè áåç íåãî?
- Àç...
Òîé ñå ïðèâåäå íàïðåä.
- Õàðåñâàì òå, Îäðà. Íàèñòèíà. È Áèë õàðåñâàì... âúïðåêè ãàäíèÿ íîìåð. Ñèãóðíî ùå ñå ñïðàâèì. Àêî òðÿáâà äà êúðïèì ñöåíàðèÿ, ìîãà äà ñå íàãúðáÿ. Áîã ìè å ñâèäåòåë, â òîÿ çàíàÿò ñúì ÷èðàêóâàë êúäå ëè íå... È äà íå ìó äîïàäíå êðàéíèÿò ðåçóëòàò, ñàì ùå ñè å âèíîâåí. Ùå ñå ñïðàâÿ áåç Áèë, íî áåç òåá íå ìîãà. Íå èñêàì äà õóêíåø ïîäèð ìúæà ñè êúì Ùàòèòå, à äà ñè ñåäíåø íà çàäíèêà è äà ðàáîòèø êàêòî íèêîãà äîñåãà. Ùå ìîæåø ëè?
- Íå çíàì.
- È àç íå çíàì. Íî èñêàì äîáðå äà çàïîìíèø åäíî. Èìà íà÷èíè äà ïîòóëèì íåùàòà çà èçâåñòíî âðåìå, äàæå è äî êðàÿ íà ñíèìêèòå, ñòèãà ñàìî äà ñå çàõâàíåø ñ ðàáîòàòà êàòî ìúæêî ìîìè÷å. Íî àêî ìå çàðåæåø, âñè÷êî èçëèçà íàÿâå. Ìîæå äà èìàì ñêàïàí õàðàêòåð, îáà÷å íå ñúì îòìúñòèòåëåí ïî ïðèðîäà, çàòîâà íÿìà äà òè ðàçïðàâÿì, ÷å ñëåä òàêúâ íîìåð ùå ñå ïîãðèæà äà èçõâðúêíåø îò áèçíåñà. Íî íàâÿðíî ñàìà ðàçáèðàø - ëåïíàò ëè òè åòèêåò "ñâîåíðàâíà", ñòàâàø çàâèíàãè âòîðà êàòåãîðèÿ. Çíàì, ÷å òè ãîâîðÿ êàòî èçêóôÿë âóé÷î. Ñúðäèø ëè ñå?
- Íå - ðàâíîäóøíî îòâúðíà òÿ.
Âñúùíîñò âå÷å íå ÿ èíòåðåñóâàøå äàëè ùå èçõâðúêíå îò áèçíåñà. Ìîæåøå äà ìèñëè ñàìî çà Áèë. Ôðåäè áåøå ñâÿñòíî ìîì÷å, íî íå ðàçáèðàøå; ñâåñòåí èëè íå, â êðàéíà ñìåòêà òîé ñå âúëíóâàøå ñàìî îò åäíî - êàêâî ùå ñòàíå ñ íåãîâèÿ ôèëì. Íå áå âèäÿë îíçè ïîãëåä â î÷èòå íà Áèë... íå ãî áå ÷óë êàê çàåêâà.
- Äîáðå. - Ôðåäè ñå èçïðàâè. - Õàéäå äà îòñêî÷èì äî "Çàåêà è õðúòêàòà". Êàòî ïîðú÷àìå ïî åäíî ïèòèå, âñè÷êî ùå ñè äîéäå íà ìÿñòî.
Òÿ ïîêëàòè ãëàâà.
- Ïèòèåòî ìè å ïîñëåäíà ãðèæà. Ùå ñå ïðèáåðà äà îáìèñëÿ íåùàòà.
- Äà òè ïîâèêàì ëè òàêñè?
- Íåäåé. Ùå õâàíà âëàêà.
Ôðåäè çàñòèíà ñ ðúêà âúðõó òåëåôîíà è ÿ èçãëåäà âòðåí÷åíî.
- Ìàé ñå êàíèø äà õóêíåø ïîäèð íåãî è ìèñëÿ, ÷å ñòðàøíî áúðêàø, ìèëî ìîìè÷å. Áðúìíàëî ìó å íåùî â ãëàâàòà, íî îáùî âçåòî å ÿê êàòî êàìúê. Ùå ñå îïîìíè è ùå ñè äîéäå. Àêî èñêàøå äà ñè ñ íåãî, ùåøå äà òè êàæå.
- Îùå íå ñúì ðåøèëà - îòâúðíà òÿ, ìàêàð äà çíàåøå, ÷å å íàïðàâèëà èçáîðà îùå òàçè ñóòðèí, ïðåäè äà ïîòåãëè çà ñòóäèîòî.
- Âíèìàâàé, ñêúïà - êàçà Ôðåäè. - Íåäåé äà âúðøèø íåùà, çà êîèòî ùå ñúæàëÿâàø.
Òÿ óñåòè êàê öÿëàòà ìîù íà âëàñòíèÿ ìó õàðàêòåð íàëèòà âúðõó íåÿ, êàê íàñòîÿâà äà ñå ïðåäàäå, äà îáåùàå, äà ðàáîòè è òúðïåëèâî äà ÷àêà äîêàòî Áèë ñå çàâúðíå... èëè îòíîâî èç÷åçíå â áåçäíàòà íà ìèíàëîòî, îò êîÿòî áå èçïëóâàë.
Ïðèñòúïè íàïðåä è ëåêè÷êî ãî öåëóíà ïî áóçàòà.
- Äîâèæäàíå, Ôðåäè.
Ïðèáðà ñå è ïîçâúíè â áþðîòî íà Áðèòàíñêèòå àâèîëèíèè. Êàçà íà ñëóæèòåëêàòà, ÷å ñå èíòåðåñóâà äàëè èìà ïîëåòè äî åäíî ìàëêî ãðàä÷å, Äåðè â ùàòà Ìåéí. Íàñòàíà òèøèíà, äîêàòî ìîìè÷åòî ñå êîíñóëòèðàøå ñ êîìïþòúðà... ïîñëå êàòî íåáåñíà ïîëè÷áà äîëåòÿ íîâèíàòà, ÷å ïîëåò 23 èìàë ìåæäèííî êàöàíå â Áàíãîð, ñàìî íà îñåìäåñåò êèëîìåòðà îò Äåðè.
- Äà âè çàïàçÿ ëè ìÿñòî, ãîñïîæî?
Îäðà çàòâîðè î÷è. Âèäÿ ëèöåòî íà Ôðåäè - ãðóáîâàòî, ñåðèîçíî è äðóæåñêè çàãðèæåíî. ×ó ãëàñà ìó: Âíèìàâàé, ñêúïà. Íåäåé äà âúðøèø íåùà, çà êîèòî ùå ñúæàëÿâàø.
Ôðåäè áåøå ïðîòèâ; Áèë áåøå ïðîòèâ; çàùî òîãàâà ñúðöåòî é êðåùåøå, ÷å òðÿáâà äà çàìèíå? Òÿ ñòèñíà êëåïà÷è. Ãîñïîäè, òîëêîâà ñå îáúðêàõ...
- Ãîñïîæî? ×óâàòå ëè ìå?
- Çàïàçåòå ãî - êàçà Îäðà è ñå ïîêîëåáà. Âíèìàâàé, ñêúïà... Ìîæå áè òðÿáâàøå äà îòëîæè ðåøåíèåòî äî óòðå; äà ñå ïîîòêúñíå îò áåçóìèåòî è ÷àê òîãàâà äà îáìèñëè. Ãðàáíà ÷àíòè÷êàòà ñè è çàòúðøóâà çà êðåäèòíàòà êàðòà. - Çà óòðå. Ïúðâà êëàñà, íî àêî íÿìà, ïðèåìàì âñÿêàêâî ìÿñòî.
À àêî ðàçìèñëÿ, ìîãà äà îòìåíÿ ðåçåðâàöèÿòà. Ñèãóðíî òàêà è ùå ñòàíå. Óòðîòî å ïî-ìúäðî îò âå÷åðòà.
Íî óòðîòî íå ñå îêàçà ïî ìúäðî è ñúðöåòî é âñå òúé ãðúìêî êðåùåøå, ÷å òðÿáâà äà çàìèíå. Áåøå ñúíóâàëà íÿêàêâà áåçóìíà âúðâîëèöà îò êîøìàðè. Îáàäè ñå íà Ôðåäè - íå èñêàøå, àëà çíàåøå, ÷å ìó äúëæè ïîíå òîâà. Îùå â ñàìîòî íà÷àëî - äîêàòî ìúíêàøå è ñå ìú÷åøå äà ìó îáÿñíè êîëêî å âàæíî äà áúäå ïðè Áèë - îòñðåùà äîëåòÿ òèõî ùðàêâàíå. Ôðåäè áå îñòàâèë ñëóøàëêàòà áåç äà êàæå íèòî äóìà.
È âñå ïàê òèõîòî ùðàêâàíå èç÷åðïâàøå öåëèÿ ðàçãîâîð.


7.

Â 7:09 ñóòðèíòà ñàìîëåòúò ñå ïðèçåìè. Îäðà áåøå åäèíñòâåíàòà ïúòíè÷êà çà Áàíãîð è äîêàòî âúðâåøå êúì èçõîäà, äðóãèòå ÿ îãëåæäàõà ñúñ çàìèñëåíî ëþáîïèòñòâî. Ìîæå áè ñå ÷óäåõà îòêúäå íàêúäå é å õðóìíàëî äà ñëèçà â òàÿ çàòúíòåíà ïðîâèíöèÿ. Èñêàøå é ñå äà èì êàæå: Òúðñÿ ñúïðóãà ñè, çàòîâà ñëèçàì. Òîé ñå çàâúðíà â åäíî òóêàøíî ãðàä÷å, çàùîòî íÿêàêúâ ïðèÿòåë îò äåòèíñòâî ìó íàïîìíè ïî òåëåôîíà çà îáåùàíèå, êîåòî áåøå çàáðàâèë. Îñâåí òîâà ìó íàïîìíè, ÷å âå÷å äâàéñåò ãîäèíè íå ñå å ñåùàë çà ïîêîéíèÿ ñè áðàò. À, ìåæäó äðóãîòî - ïàê âçå äà çàåêâà... è íà äëàíèòå ìó ñå ïîÿâèõà ñòðàííè áåëåçè.
Ìîæåøå äà èì ãî êàæå... è ïîñëå ìèòíè÷àðÿò, êîéòî ÷àêàøå êðàé ñòúëáè÷êàòà, ùåøå äà âèêíå õîðàòà â áåëè ïðåñòèëêè.
Âçå êóôàðà ñè - êîëêî ñàìîòåí èçãëåæäàøå íà áàãàæíàòà ëåíòà - è òðúãíà êúì áþðàòà çà íàåìàíå íà êîëè, êàêòî ùåøå äà ñòîðè ñëåä îêîëî ÷àñ Òîì Ðîãúí. Íî çà ðàçëèêà îò íåãî, Îäðà èìàøå êúñìåò; ìîìè÷åòî îò "Íàøúíúë" é ïðåäëîæè Äàòñóí.
Îäðà ðàçïèñà ôîðìóëÿðà.
- Çíàåõ ñè, ÷å ñòå âèå - âúçêëèêíà ìîìè÷åòî, ïîñëå ñìóòåíî äîáàâè: - Ìîæå ëè äà âè ïîìîëÿ çà àâòîãðàô?
Îäðà ñå ïîäïèñà íà ãúðáà íà åäíà ïðàçíà áëàíêà è ñè ïîìèñëè: Ïîðàäâàé ìó ñå äîêàòî å âðåìå, ìîìè÷åíöå. Àêî Ôðåäè Ôàéúðñòîóí å ïðàâ, ñëåä ïåò ãîäèíè òîÿ àâòîãðàô íÿìà äà ñòðóâà ïóêíàòà ïàðà.
È ñ óñìèâêà îñúçíà, ÷å ñàìî ñëåä ïåòíàéñåò ìèíóòè ïðåñòîé â Ùàòèòå îòíîâî å ïî÷íàëà äà ìèñëè ïî àìåðèêàíñêè.
Êóïè ñè ïúòíà êàðòà è çàøåìåòåíîòî îò âúçòîðã ìîìè÷å åäâà íàìåðè ñèëè äà é ïîêàæå ïúòÿ çà Äåðè.
Äåñåò ìèíóòè ïî-êúñíî Îäðà ïîòåãëè. Íà âñÿêî êðúñòîâèùå ñè ïîâòàðÿøå, ÷å àêî ñå ðàçñåå è ìèíå â ëÿâîòî ïëàòíî, ùå òðÿáâà äà ÿ ñúáèðàò îò àñôàëòà ñ ëîïàòà.
Ïî íÿêîå âðåìå ðàçáðà, ÷å òðåïåðè îò ñòðàõ, êàêúâòî íå áå èçïèòâàëà ïðåç öåëèÿ ñè æèâîò.


8.

Ïî åäèí îò îíèÿ ñòðàííè êàïðèçè íà ñúäáàòà èëè ñëó÷àéíîñòòà, êîèòî ñå ñëó÷âàò ïîíÿêîãà (à â Äåðè äîñòà ïî-÷åñòî, îòêîëêîòî äðóãàäå), Òîì íàå ñòàÿ â "Êîàëà" íà Äæàêñúí ñòðèéò, à Îäðà ñå íàñòàíè â "Õîëèäåé èí"; äâàòà ìîòåëà áÿõà åäèí äî äðóã è ìåæäó ïàðêèíãèòå èì èìàøå ñàìî èâèöà áåòîíåí òðîòîàð. Íàåòèÿò Äàòñóí íà Îäðà è çàêóïåíèÿò ËÒÄ íà Òîì ñå îêàçàõà ïàðêèðàíè ðàäèàòîð ñðåùó ðàäèàòîð îò äâåòå ñòðàíè íà òàçè ñèìâîëè÷íà ïðåãðàäà. Ñåãà è äâàìàòà ñïÿõà. Îäðà êðîòè÷êî ëåæåøå íà åäíà ñòðàíà, à Òîì Ðîãúí ñå áå îïúíàë ïî ãðúá è õúðêàøå òîëêîâà ìîùíî, ÷å ïîäïóõíàëèòå ìó óñòíè ïëþùÿõà.


9.

Ïðåç öåëèÿ äåí Õåíðè ñå êðè â õðàñòèòå êðàé øîñå ¹ 9. Òó çàäðÿìâàøå, òó ëåæåøå áóäåí è ãëåäàøå êàê ïîëèöåéñêèòå êîëè êðúñòîñâàò ïî ïúòÿ êàòî ëîâäæèéñêè êó÷åòà. Äîêàòî Íåóäà÷íèöèòå îáÿäâàõà, Õåíðè ñëóøàøå ëóííèòå ãëàñîâå.
À êîãàòî ïàäíà ìðàê, òîé èçëåçå êðàé ïúòÿ è âäèãíà ïàëåö.
Ñêîðî íÿêàêúâ íåùàñòåí ãëóïàê ñïðÿ è ãî êà÷è.

×ÅÒÂÚÐÒÀ ×ÀÑÒ

ÞËÈ
1958 ÃÎÄÈÍÀ



Â ëåòàðãèÿ î÷àêâàø ìåí, î÷àêâàø îãúíÿ, à àç
ñòîÿ íàä òåá, ñðàçåí îò õóáîñòòà òè.

Ñðàçåí îò õóáîñòòà òè.
Ñðàçåí.
                        Óèëÿì Êàðëîñ Óèëÿìñ
                                 "Ïàòåðñúí"


Ðîäèõ ñå ñ ïðàçíè÷åí êîñòþì,
à äîêòîðúò áðàäàò
ìè ðå÷å "Áðåé, ÷å òóò-òóò-òóò"
è ïëåñíà ìå îòçàä.
                  Ñèäíè Ñèìèúí
                "Ìîÿò Òóò-òóò"






ÒÐÈÍÀÄÅÑÅÒÀ ÃËÀÂÀ


ÀÏÎÊÀËÈÏÒÈ×ÍÈßÒ ÁÎÉ Ñ ÊÀÌÚÍÈ


1.

Áèë ïðèñòèãà ïðúâ. Ñÿäà íà åäíî îò êðåñëàòà ñ èçâèòè îáëåãàëêè êðàé âõîäà íà ÷èòàëíÿòà è ãëåäà êàê Ìàéê èçïðîâîæäà ïîñëåäíèòå îêúñíåëè ïîñåòèòåëè - ñòàðà äàìà ñ êóï ãîòè÷åñêè ðîìàíè, ìúæ ñ îãðîìåí èñòîðè÷åñêè òîì çà Ãðàæäàíñêàòà âîéíà è ìúðøàâ þíîøà, êîéòî òúðïåëèâî ÷àêà ñ êíèæêà â ðúêà - êàêòî ëè÷è îò åòèêåòà â ãîðíèÿ úãúë íà íàéëîíîâàòà ïîäâúðçèÿ, êíèæêàòà å îò îñîáåíî òúðñåíèòå è ñå äàâà ñàìî çà ñåäìèöà. Áèë çàáåëÿçâà áåç èçíåíàäà èëè ñàìîäîâîëñòâî, ÷å òîâà å íàé-íîâèÿò ìó ðîìàí. Âå÷å íèùî íå ìîæå äà ãî èçíåíàäà, à ñàìîäîâîëñòâîòî å ïðîñòî âÿðà â åäíà ðåàëíîñò, êîÿòî â êðàéíà ñìåòêà ñå îêàçâà áåçïëîäåí ñúí.
Êðàñèâà äåâîéêà ñ ãðàìàäíà çëàòíà áåçîïàñíà èãëà íà øîòëàíäñêàòà ïîëè÷êà (Ãîñïîäè, îò ãîäèíè íå ñúì âèæäàë áåçîïàñíà èãëà, ìèñëè ñè Áèë, ïàê ëè èçëèçàò íà ìîäà?) ïóñêà â êñåðîêñà ìîíåòà ñëåä ìîíåòà è êîïèðà âåñòíèêàðñêè èçðåçêè, õâúðëÿéêè ïîãëåäè êúì ñòàðèííèÿ ÷àñîâíèê ñ ìàõàëî çàä áþðîòî íà áèáëèîòåêàðÿ. Çâóöèòå íàîêîëî íîñÿò îíàÿ ïîçíàòà, ñïîêîéíà áèáëèîòå÷íà ìåêîòà: ïîäìåòêèòå íà ÷èòàòåëèòå ñêúðöàò ïðèãëóøåíî ïî ÷åðâåíî-÷åðíèÿ ëèíîëåóì; ÷àñîâíèêúò ñ ðàâíîìåðíî òèêòàêàíå îòïðàùà ñåêóíäèòå êúì âå÷íîñòòà; êñåðîêñúò ìúðêà êàòî äîâîëåí êîòàðàê.
Þíîøàòà ïúõâà ïîä ìèøíèöà ðîìàíà îò Áèë Äåíáðîó è òðúãâà êúì êîïèðíàòà ìàøèíà, êúäåòî äåâîéêàòà âå÷å å ïðèêëþ÷èëà è áúðçà äà ñè ïîäðåäè ëèñòîâåòå.
- Ìîæåø äà îñòàâèø èçðåçêèòå íà ìàñàòà, Ìåðè - îáàæäà ñå Ìàéê. - Àç ùå ãè ïðèáåðà.
Ìîìè÷åòî ãî îçàðÿâà ñúñ ñúðäå÷íà óñìèâêà.
- Áëàãîäàðÿ, ìèñòúð Õåíëúí.
- Ëåêà íîù. Ëåêà íîù, Áèëè. Ïðèáèðàéòå ñå ïðàâî ó äîìà.
- Òîðáàëàí ùå òå ñïèïà, àêî... íå ñå... ïàçèø! - ïîäâèêâà ìúðøàâèÿò Áèëè è ñúñ ñîáñòâåíè÷åñêè æåñò ïðåãðúùà ìîìè÷åòî ïðåç òúíêàòà òàëèÿ.
- À, íå ìè ñå âÿðâà äà ìó õàðåñà ÷àê òîëêîâà ãðîçíà äâîéêà - óñìèõâà ñå Ìàéê, - íî âñå ïàê âíèìàâàéòå.
- Ùå âíèìàâàìå, ìèñòúð Õåíëúí - ñåðèîçíî îòâðúùà äåâîéêàòà, ïîñëå ñ òèõ êèêîò ùèïâà ïðèÿòåëÿ ñè ïî ðàìîòî. - Èäâàé, òîðáàëàíåö òàêúâ.
Êèñêàíåòî ÿ ïðåîáðàçÿâà îò ñèìïàòè÷íà è óìåðåíî ñúáëàçíèòåëíà ãèìíàçèñòêà â íåâðúñòíî äåâîé÷å, íàäàðåíî ñ áóéíàòà è ìàëêî òðîìàâà ïúðãàâèíà íà æðåá÷å - òàêàâà áå íÿêîãà åäèíàéñåòãîäèøíàòà Áåâúðëè Ìàðø... è äîêàòî äâàìàòà îòìèíàâàò êúì èçõîäà, Áèë å ïîòðåñåí îò íåéíàòà õóáîñò... àëà èçïèòâà è ñòðàõ; èñêà ìó ñå äà êàæå íà þíîøàòà ñ íàé-ñåðèîçíè äóìè, ÷å òðÿáâà äà ñå ïðèáèðà ñàìî ïî îñâåòåíèòå óëèöè è â íèêàêúâ ñëó÷àé äà íå ñå îçúðòà, àêî íÿêîé ãî çàãîâîðè.
Íà ñêåéòáîðä íå ìîæåø äà âíèìàâàø, ìèñòúð, îòåêâà â ãëàâàòà ìó ïðèçðà÷åí ãëàñ è Áèë ñå óñìèõâà ñ ïå÷àëíàòà óñìèâêà íà âúçðàñòåí ìúæ.
Ãëåäà êàê ìîì÷åòî îòâàðÿ âðàòàòà ïðåä ìîìè÷åòî. Íà èçëèçàíå êúì âåñòèáþëà äâàìàòà ñå ïðèòèñêàò åäèí äî äðóã è Áèë å ãîòîâ äà ñå îáçàëîæè íà öåëèÿ ïðèõîä îò êíèæêàòà, êîÿòî ìîì÷åòî ñòèñêà ïîä ìèøíèöà, ÷å ïðåäè äà ñå îçîâàò íà òðîòîàðà, ìúðøàâèÿò Áèëè ùå ñè îòêðàäíå åäíà öåëóâêà. Ãîëÿì ãëóïàê ùå ñè, àêî íå ãî ñòîðèø, ìîé ÷îâåê, ìèñëè òîé. À ñåãà ÿ èçïðàòè äî âêúùè æèâà è çäðàâà. Çà Áîãà, èçïðàòè ÿ æèâà è çäðàâà!
- Åé-ñåãà èäâàì, Øåô Áèë - îáàæäà ñå Ìàéê. - Ñàìî äà ïîïúëíÿ êàðòîíèòå.
Áèë êèìâà è ïðåõâúðëÿ êðàê âúðõó êðàê. Êíèæíàòà êåñèÿ â ñêóòà ìó òèõè÷êî øóìîëè. Âúòðå èìà ïîëîâèíêà áúðáúí è ìó ñå ñòðóâà, ÷å íèêîãà ïðåç æèâîòà ñè íå ñå å íóæäàåë òîëêîâà îò÷àÿíî îò åäíà-äâå ÷àøêè àëêîõîë. Ìàéê ñèãóðíî ùå íàìåðè ëåä èëè â êðàåí ñëó÷àé ñòóäåíà âîäà... à êàêòî å òðúãíàëî, è áåç âîäà ìîæå äà ìèíå.
Ìèñëè ñè çà Ñèëâúð, ïîäïðÿí äî ñòåíàòà â ãàðàæà íà Ìàéê. À ñåòíå ìèñúëòà ìó íàé-íîðìàëíî îòñêà÷à êúì äåíÿ, êîãàòî ñå ñúáðàõà â Ïóùèíàêà - âñè÷êè îñâåí Ìàéê - è âñåêè ïîâòîðè ðàçêàçà ñè: çà ïðîêàæåíèÿ ïîä âåðàíäàòà; çà ìóìèÿòà íà ëåäà; çà êðúâòà â ìèâêàòà; çà ìúðòâèòå ìîì÷åòà îò Âîäîíàïîðíàòà êóëà; çà îæèâåëèòå ñíèìêè è çà âúðêîëàêà, êîéòî ïðåñëåäâà äåöà ïî ïóñòèòå óëèöè.
Ñåãà ñè ñïîìíÿ, ïðåç îíçè äåí â íàâå÷åðèåòî íà ×åòâúðòè þëè áÿõà íàâëåçëè ïî-íàâúòðå èç Ïóùèíàêà. Íàä ãðàäà òåãíåøå æåãà, íî â ãúñòàòà ñÿíêà ïî èçòî÷íèÿ áðÿã íà Êåíäúñêèã áåøå ïðîõëàäíî. Ñïîìíÿ ñè, ÷å íàáëèçî ñòúð÷åøå åäèí îò îíèÿ áåòîííè öèëèíäðè è îòâúòðå äîëèòàøå òèõè÷êî áðúì÷åíå - ñúâñåì êàòî ìúðêàíåòî íà êñåðîêñà ïðåäè ìàëêî. Ñïîìíÿ ñè îùå, ÷å ñëåä ïîñëåäíèÿ ðàçêàç âñè÷êè âòðåí÷èõà ïîãëåäè â ñâîÿ Øåô Áèë.
Èñêàõà òîé äà èì êàæå êàê äà ïîñòúïÿò ñåãà, êàêâî äà ïðåäïðèåìàò, à òîé ïðîñòî íå çíàåøå. È îò òîâà ãî îáçåìàøå îò÷àÿíèå.
Áèë ãëåäà êàê îãðîìíàòà ñÿíêà íà Ìàéê òàíöóâà ïî òúìíàòà äúáîâà ëàìïåðèÿ íà ñòåíèòå è èçâåäíúæ ãî èçïúëâà óâåðåíîñò: íà îíçè 3 þëè íå çíàåøå, çàùîòî òîãàâà îùå íå áÿõà çàòâîðèëè êðúãà. Êðúãúò ñå çàòâîðè ïî-êúñíî, â èçîñòàâåíàòà êàðèåðà îòâúä áóíèùåòî, êúäåòî Ïóùèíàêúò ñúâñåì ñå ñòåñíÿâàøå è ÷îâåê ëåñíî ìîæåøå äà ñå èçìúêíå íàëÿâî - êúì Êàíçàñ ñòðèéò, èëè íàäÿñíî - êúì Ìåðèò ñòðèéò. Äíåñ ãîðå-äîëó íà ñúùîòî ìÿñòî ìèíàâà ìàãèñòðàëàòà. Êàðèåðàòà íÿìàøå èìå; áåøå ñòàðà, ïîðóòåíà, îáðàñëà ñ õðàñòàëàöè è áóðåíè. Ïî äúíîòî âñå îùå ñå òúðêàëÿõà êóïèùà áîåïðèïàñè - ïðåäîñòàòú÷íî çà àïîêàëèïòè÷íèÿ áîé ñ êàìúíè.
Àëà ïðåäè òîâà, íà áðåãà íà Êåíäúñêèã, Áèë íå çíàåøå êàêâî äà êàæå - êàêâî âñúùíîñò èñêàõà äà èì êàæå. È êàêâî èñêàøå òîé äà èì êàæå. Ñïîìíÿ ñè êàê ïðåõâúðëÿøå ïîãëåä îò ëèöå íà ëèöå - Áåí, Áåâ, Åäè, Ñòàí, Ðè÷è. Ñïîìíÿ ñè ìóçèêàòà. Ëèòúë Ðè÷àðä. "Óìï-áóìï-à-ëóìï-áóìï..."
Ìóçèêà. Òèõà. È ñëúí÷åâè çàé÷åòà â î÷èòå ìó. Ñïîìíÿ ñè ñëúí÷åâèòå çàé÷åòà, çàùîòî


2.

ñå ïîäïèðàøå íà åäíî äúðâî è òðàíçèñòîðúò íà Ðè÷è âèñåøå ïîä íàé-äîëíèÿ êëîí. Ìàêàð ÷å áÿõà íà ñÿíêà, ñëúí÷åâèòå çàé÷åòà îòêúì ðåêàòà ïàäàõà âúðõó õðîìèðàíàòà ðàìêà è îòñêà÷àõà ïðàâî â ëèöåòî íà Áèë.
- Ì-ìàõíè ãî ò-òóé ÷ó-ó-óäî, Ðú-ðú-ðè÷è - êàçà òîé. - Ùå ìè èçãú-ãú-ãîðè î-î÷èòå.
- Äàäåíî, Øåô Áèë - âåäíàãà îòâúðíà Ðè÷è è áåç äîðè äà ñè ïîìèñëè çà ìàéòàï, ñìúêíà òðàíçèñòîðà îò êëîíà. Èçêëþ÷è ãî è Áèë íåäîâîëíî ñå íàìðúùè; íàîêîëî èçâåäíúæ óâèñíà ãëóõà òèøèíà, íàðóøàâàíà ñàìî îò ðîìîíà íà âîäà è òèõèÿ áðúì íà êàíàëíèòå ïîìïè. Âñè÷êè ïîãëåäè áÿõà âïèòè â íåãî è ìó ñå èñêàøå äà èì êðåñíå äà ñè íàìåðÿò äðóãî çðåëèùå - àìà ÷å ñåèðäæèè ñå èçâúäèëè!
Íî çíàåøå, ÷å íå ìîæå äà ãî ñòîðè, çàùîòî òå ïðîñòî ÷àêàõà äà èì êàæå êàêâî ùå ïðàâÿò. Áÿõà ñòèãíàëè äî óæàñíîòî çíàíèå è Áèë òðÿáâàøå äà ãè íàó÷è êàê äà ãî èçïîëçóâàò. Çàùî àç? - èñêàøå ìó ñå äà èçêðåùè, àëà è ñàì ðàçáèðàøå. Çàùîòî âîëþ-íåâîëþ áå ïîåë òàçè äëúæíîñò. Çàùîòî áåøå ÷îâåêúò ñ èäåè, çàùîòî íåçíàéíèÿò óæàñ áå îòíåñúë áðàò ìó... è íàé-âå÷å çàùîòî ïî íÿêàêúâ òàéíñòâåí, íåðàçáèðàåì äîêðàé íà÷èí ñå áå ïðåâúðíàë â Øåô Áèë.
Ïîãëåäíà êúì Áåâúðëè è ïîáúðçà äà èçâúðíå ãëàâà îò ñïîêîéíàòà âÿðà â î÷èòå é. Ùîì âèäåøå Áåâúðëè, èçïèòâàøå ñòðàííî ÷óâñòâî íèñêî â êîðåìà. Ñÿêàø íåùî ïúðõàøå òàì.
- Íå ìî-õõî-îæåì äà èäåì â ï-ï-ïîëèöèÿòà - êàçà òîé íàé-ñåòíå. Ãëàñúò ìó çâó÷åøå ïðåêàëåíî âèñîêî è äðåçãàâî. - Íå ìî-õõî-îæåì äà ê-êàæåì è íà ð-ð-ðî-î-äèòåëèòå ñè. Îñâåí... - Òîé ñå îçúðíà ñ íàäåæäà êúì Ðè÷è. - Ê-êàêâî ùå ðå-õõå-å÷åø çà â-âàøèòå, î÷èëàðêî? È-õõè-çãëåæäàò ñ-ñâåñòåí íà-íà-íàðîä.
- Äîáðè ìè ÷îóå÷å - çàÿâè Ðè÷è ñ Ãëàñà íà Êàìåðèåðà Òóäúëñ, - òèé î÷åóèäíî íå ðàçáèú íèùî çà ìàé ìàòúð åíä ïàòúð. Òå...
- Ãîâîðè ÷îâåøêè áå, Ðè÷è - îáàäè ñå Åäè èççàä Áåí. Áåøå ñåäíàë òàì ïî ïðîñòàòà ïðè÷èíà, ÷å Áåí õâúðëÿøå ñîëèäíà ñÿíêà. Ëèöåòî ìó èçãëåæäàøå äðåáíî, ñáðú÷êàíî è èçïëàøåíî - ñòàð÷åñêî ëèöå. Çäðàâî ñòèñêàøå èíõàëàòîðà â þìðóê.
- Òå ùå ðåøàò, ÷å ñúì ïðàâî çà "Äæóíèïúð õèë" - êàçà Ðè÷è.
Äíåñ Ðè÷è ñè íîñåøå ñòàðèòå î÷èëà. Ïðåäíèÿ äåí, äîêàòî èçëèçàøå îò ìëå÷íèÿ áàð ñ ôóíèéêà ôúñòú÷åí ñëàäîëåä, çàä ãúðáà ìó èçíèêíà Ãàðä Äæàãúðìàéåð, ñòàðî ïðèÿòåë÷å íà Õåíðè Áàóúðñ. "Ïó çà ìåí!" - ðåâíà äàíãàëàêúò, êîéòî òåæåøå ïîíå ñ äâàéñåò êèëà ïîâå÷å îò Ðè÷è, è ãî áëúñíà ñ âñå ñèëà. Ðè÷è îòõâðúêíà â êàíàâêàòà, ãóáåéêè ïðè êàòàñòðîôàòà ñëàäîëåäà è î÷èëàòà ñè. Ëÿâîòî ñòúêëî ñòàíà íà ñîë è ìàéêà ìó âäèãíà ñòðàøíà àëàðìà, áåç äà ñå âñëóøâà â ïîäðîáíèòå îáÿñíåíèÿ.
"Çíàì ñàìî, ÷å íå ñïèðàø äà ùóðååø - âèêíà òÿ. - Êàæè ñè ïðàâè÷êàòà, Ðè÷è, ìèñëèø ëè, ÷å î÷èëàòà ðàñòàò ïî äúðâåòàòà è ìîæåì äà òè íàáåðåì íîâè ùîì ñ÷óïèø ñòàðèòå?"
"Àìà îíîâà ãîëÿìî ìîì÷å ìå áëúñíà, ìàìî, äîéäå îòçàä è ìå áëúñíà..." - îáÿñíÿâàøå Ðè÷è, ãîòîâ äà ñå ðàçïëà÷å. Íåðàçáèðàíåòî íà ìàéêà ìó èçãëåæäàøå äàëå÷ ïî-ìú÷èòåëíî, îòêîëêîòî óíèæåíèåòî äà áúäå ñúáîðåí â êàíàâêàòà îò Ãàðä Äæàãúðìàéåð, êîéòî áåøå òîëêîâà òúï, ÷å äàæå íå ñè íàïðàâèõà òðóäà äà ãî îñòàâÿò íà ëÿòíî ó÷èëèùå.
"Íå èñêàì äà ñëóøàì - òâúðäî êàçà Ìàãè Òîçèúð. - Êàòî âèäèø òàòêî ñè äà ñå ïðèáèðà ãðîõíàë îò óìîðà ñëåä òðè íîùè ðàáîòà äî êúñíî, ñåäíè è ñè ïîìèñëè, Ðè÷è. Ïîìèñëè ñè."
"Àìà..."
"Ñòèãà òîëêîâà, êàçàõ."
Ãëàñúò é çâó÷åøå ðÿçêî è êàòåãîðè÷íî. Äàæå ïî-ëîøî - ìàé áåøå ãîòîâà äà ñå ðàçïëà÷å. Ïîñëå òÿ èçëåçå îò êóõíÿòà è çàñèëè çâóêà íà òåëåâèçîðà â õîëà. Ðè÷è îñòàíà äà ñå ñâèâà òúæíî êðàé ìàñàòà.
Èìåííî òîçè ñïîìåí ãî íàêàðà îòíîâî äà òðúñíå ãëàâà.
- Íàøèòå íå ñà ëîøè, íî çà íèùî íà ñâåòà íå áèõà ïðèåëè ïîäîáíà èñòîðèÿ.
- Àìè àêî ïî-î-îòúðñèì äðú-äðóãè ä-äåöà?
Ñëåä ãîäèíè Áèë ùåøå äà ñè ïðèïîìíè êàê âñè÷êè ñå îãëåäàõà, ñÿêàø òúðñåõà îùå íÿêîãî.
- Êîé? - çàïèòà íåäîâåð÷èâî Ñòàí. - Îñâåí âàñ íå çíàì íà êîãî áèõ ñå äîâåðèë.
- Âñå ïà-ïà-ïàê... - òðåâîæíî èçðå÷å Áèë è âñè÷êè çàìëúêíàõà, äîêàòî òîé ñå ÷óäåøå êàêâî äà èì êàæå.


3.

Àêî íÿêîé ãî ïîïèòàøå, Áåí Õàíñêîì áè êàçàë, ÷å îò öåëèÿ Êëóá íà Íåóäà÷íèöèòå Õåíðè Áàóúðñ ìðàçè íàé-ñèëíî íåãî - çàðàäè îíçè äåí, êîãàòî äâàìàòà ñå ñãðîìîëÿñàõà îò Êàíçàñ ñòðèéò ïî ñèïåÿ íàä Ïóùèíàêà, çàðàäè äðóãèÿ äåí, êîãàòî çàåäíî ñ Ðè÷è è Áåâúðëè èçáÿãàõà îò çàñàäàòà êðàé "Àëàäèí", à íàé-âå÷å çàùîòî ñ îòêàçà ñè äà ìó ïîìîãíå íà êîíòðîëíîòî Áåí ïðàòè Õåíðè íà ëÿòíî ó÷èëèùå è ìó íàâëå÷å ñâèðåïèÿ áàùèí ãíÿâ íà ñìàõíàòèÿ Áú÷ Áàóúðñ.
Àêî íÿêîé ïîïèòàøå Ðè÷è Òîçèúð, òîé áè êàçàë, ÷å Õåíðè ìðàçè íàé-ñèëíî íåãî - çàðàäè óñïåøíîòî èçìúêâàíå îò ïîòåðÿòà â óíèâåðìàãà.
Ñòàí Þðèñ áè êàçàë, ÷å Õåíðè ìðàçè íàé-ñèëíî íåãî, çàùîòî å åâðåèí (êîãàòî áåøå â òðåòè êëàñ, ïåòîêëàñíèêúò Õåíðè âåäíúæ ñå çàå äà ìó ðàçòðèâà ëèöåòî ñúñ ñíÿã è íå ãî ïóñíà, äîêàòî îêúðâàâåíèÿò Ñòàí íå ñå ðàçïèùÿ êàòî ëóä îò áîëêà è ñòðàõ).
Áèë Äåíáðîó áè êàçàë, ÷å Õåíðè ìðàçè íàé-ñèëíî íåãî, çàùîòî å ìúðøàâ, çàåêâà è ñå îáëè÷à ñïðåòíàòî ("Ãú-ãú-ãëåé ãî òîÿ ø-ø-øèáàí æå-æå-ÆÅÍ×Î!" - ïðîâèêíà ñå Õåíðè, êîãàòî Áèë äîéäå ñ âðàòîâðúçêà íà ó÷èëèùíèÿ ïðàçíèê ïðåç àïðèë; îùå ñúùèÿ äåí âðàòîâðúçêàòà áå ñìúêíàòà è çàïîêèòåíà âúðõó åäíî äúðâî íà ×àðòúð ñòðèéò).
Õåíðè íàèñòèíà ëþòî íåíàâèæäàøå è ÷åòèðèìàòà, àëà ìîì÷åòî, êîåòî çàåìàøå ïúðâî ìÿñòî â ëè÷íàòà ìó êëàñàöèÿ íà îìðàçàòà, äàæå íå çíàåøå çà Íåóäà÷íèöèòå ïðåç îíçè þëñêè äåí; áåøå åäíî íåãúð÷å íà èìå Ìàéêúë Õåíëúí è æèâååøå èìà-íÿìà íà ïîëîâèí êèëîìåòúð îò çàíåìàðåíàòà ôåðìà íà Áàóúðñ.
Áàùàòà íà Õåíðè áåøå òî÷íî òîëêîâà ñìàõíàò, êîëêîòî ãîâîðåõà çëèòå åçèöè. Êàçâàøå ñå Îñêàð Áàóúðñ, íî âñè÷êè ìó âèêàõà Áú÷. Áú÷ Áàóúðñ ñâúðçâàøå öåëèÿ ñè ôèíàíñîâ, òåëåñåí è äóõîâåí óïàäúê ñúñ ñåìåéñòâî Õåíëúí è ïî-ñïåöèàëíî ñ áàùàòà íà Ìàéê. Êàêòî ÷åñòî ðàçïðàâÿøå íà Õåíðè è ìàëöèíàòà ñè ïðèÿòåëè, Óèë Õåíëúí ãî âêàðàë â çàòâîðà çàðàäè íÿêàêâè ñêàïàíè ïèëåòà. "Èñêàøå äà âçåìå ïàðè îò çàñòðàõîâêàòà, çàòóé ãî íàïðàâè - êàçâàøå Áú÷, îãëåæäàéêè ñëóøàòåëèòå ñúñ çëîâåù ïèðàòñêè ïîãëåä, ñÿêàø ñàìî ÷àêàøå íÿêîé äà ìó âúçðàçè. - Íàìåðè ñè ëúæåñâèäåòåëè è ìå îñòàâèõà áåç êîëà òèÿ ãàäîâå."
"Êîè áÿõà ãàäîâåòå, òàòå?" - çàïèòà âåäíúæ îñåìãîäèøíèÿò Õåíðè, ïëàìíàë îò ãíÿâ ñðåùó íåïðàâäàòà, ñòîðåíà íà áàùà ìó. Îáåùàâàøå ñè ùîì ïîðàñíå äà íàìåðè ëúæöèòå, äà ãè íàìàæå ñ ìåä è äà ãè âúðæå íàä ìðàâóíÿê, ñúùî êàòî â óåñòúðíèòå, äåòî ãè ïðîæåêòèðàõà âñÿêà ñúáîòà â "Áèæó".
È òúé êàòî ñèíúò ìó áåøå íåóìîðåí ñëóøàòåë (àêî íÿêîé ãî çàïèòàøå, Áú÷ áè çàÿâèë, ÷å òàêà è òðÿáâà äà áúäå), Áàóúðñ Ñòàðøè äåí ñëåä äåí èçëèâàøå â äåòñêèòå óøè âå÷íàòà àðèÿ íà îìðàçàòà è ëîøèÿ êúñìåò. Îáÿñíÿâàøå íà ìîì÷åòî, ÷å íåãðèòå ñà ãëóïàâè ïî ïðèðîäà, íî ñðåä òÿõ ñå ñðåùàò è õèòðåöè - òå ìðàçÿò îò äúí äóøà âñåêè áÿë ìúæ è ìå÷òàÿò äà êàòóðíàò â ïëÿâàòà âñÿêà áÿëà æåíà. Ìîæå è äà íå å áèëî ñàìî çàðàäè çàñòðàõîâêàòà, êàçâàøå Áú÷; ìîæå áè Õåíëúí ìó å òðóïíàë óìðåëèòå ïèëöè íà ãúðáà, çà äà ñå îòúðâå îò ðàáîòëèâèÿ ñúñåä. Êàêòî è äà å, ñòîðèë ãî - ëåïíàë ìó âèíàòà êàòî ëàéíî íà ÷àðøàô. À ïîñëå äîìúêíàë îò ãðàäà öÿëà òàéôà íåãðîëþáöè äà ëúæàò è äà çàïëàøâàò Áú÷ ñúñ çàòâîð, àêî íå ïëàòè íà ÷åðíàòà ìàéìóíà. "È çàùî íå? - ïèòàøå Áú÷ îêîêîðåíîòî ìúðëÿâî õëàïå, êîåòî ãî ñëóøàøå ñúñ çàòàåí äúõ. - Çàùî íå? Àç áÿõ ñàìî åäèí ñêðîìåí âîéíèê, äåòî ñè å ïðîëèâàë êðúâòà çà ðîäèíàòà. Òàêâèç êàòî ìåí ñ ëîïàòà äà ãè ðèíåø, àìà òîé áåøå åäèíñòâåíàòà ÷åðíà ìóòðà â öÿëàòà îáëàñò."
Ñëåä òàÿ èñòîðèÿ ñ ïèëåòàòà ìó òðúãíàëî âñå íàîïàêè - ïúðâî èçãúðìÿë òðàêòîðúò; ïîñëå õóáàâàòà áðàíà ñå ñòðîøèëà íà ñåâåðíàòà íèâà; èçëÿçëà ìó ïðèøêà íà âðàòà, âúçïàëèëà ñå, ñðÿçàëè ÿ, àìà ïàê ñå âúçïàëèëà è òðÿáâàëî äà õîäè íà îïåðàöèÿ; íåãúðúò ñå çàìîãíàë çà íåãîâà ñìåòêà, âçåë äà ïîäáèâà öåíèòå è Áú÷ îñòàíàë áåç êóïóâà÷è.
Â óøèòå íà Õåíðè çâó÷åøå ñàìî åäíà ïåñåí: íåãúðúò, íåãúðúò, íåãúðúò. Çà âñè÷êî áåøå âèíîâåí íåãúðúò. Íåãúðúò èìàøå áÿëà äâóåòàæíà êúùè÷êà ñ íàôòîâî îòîïëåíèå, à Áú÷ ñå ñâèðàøå ñ æåíà ñè è õëàïåòî â ïðîãíèëà ïàÿíòîâà áàðàêà. Íåãúðúò áåøå âèíîâåí, êîãàòî Áú÷ íå èçêàðà ïàðè îò ôåðìàòà è òðÿáâàøå äà ñå õâàíå íà ðàáîòà êàòî ñåêà÷. Íåãúðúò áåøå âèíîâåí çàäåòî èì ïðåñúõíà êëàäåíåöúò ïðåç 1956 ãîäèíà.
Ñëåä ïðåñúõâàíåòî íà êëàäåíåöà äåñåòãîäèøíèÿò Õåíðè âçå äà ïîäõðàíâà êó÷åòî íà Ìàéê, ìèñòúð ×èïñ, ñ îãëîçãàíè êîêàëè è îáåëêè îò ñàëàì. Íå ìèíà ìíîãî âðåìå è ×èïñ ñâèêíà äà äîòè÷âà ñ ðàçìàõàíà îïàøêà îùå îò ïúðâîòî ïîâèêâàíå. Êîãàòî êó÷åòî íàïúëíî ïðåñòàíà äà ñå áîè, Õåíðè ìó ïîäíåñå ïîëîâèí êèëîãðàì êàéìà, ñìåñåíà ñ îòðîâà çà íàñåêîìè. Îòðîâàòà áå íàìåðèë ïîä ñàéâàíòà; çà êàéìàòà áå ïåñòèë öåëè òðè ñåäìèöè.
Ìèñòúð ×èïñ èçãúëòà ïîëîâèíàòà ìåñî è ñå ïîîòäðúïíà.
- Õàéäå, äîÿæ ñè ìàíäæàòà, Ìàéìóíñêî ïñå - ðå÷å Õåíðè.
Ìèñòúð ×èïñ çàâúðòÿ îïàøêà. Õåíðè ãî íàðè÷àøå òàêà îò ñàìîòî íà÷àëî è êó÷åòî áå ðåøèëî, ÷å òîâà ìó å âòîðî èìå. Êîãàòî çàïî÷íàõà áîëêèòå, Õåíðè èçâàäè ïàð÷å âúæå è âúðçà ìèñòúð ×èïñ çà åäíà áðåçè÷êà, òà äà íå èçáÿãà ïðè ñòîïàíèòå ñè. Ïîñëå ñåäíà íà ïðèïåê, ïîäïðÿ áðàäàòà ñè ñ äëàíè è çà÷àêà êó÷åòî äà óìðå. Àãîíèÿòà òðàÿ äúëãî, íî Õåíðè ñè ïðåêàðà ÷óäåñíî. Íàêðàÿ ìèñòúð ×èïñ âçå äà ñå ãúð÷è è ïî ÷åëþñòèòå ìó èçáè çåëåíèêàâà ïÿíà.
- Õàðåñà ëè òè, Ìàéìóíñêî ïñå? - çàïèòà Õåíðè, à òî çàâúðòÿ ìúòíè î÷è íàòàì, îòêúäåòî äîëèòàøå ãëàñúò, è ñå ïîìú÷è äà ðàçìàõà îïàøêà. - Õàðåñà ëè òè ìàíäæàòà, ïîìèÿð äðèñëèâ?
Êîãàòî êó÷åòî óìðÿ, Õåíðè ñâàëè âúæåòî, ïðèáðà ñå è ðàçêàçà íà áàùà ñè êàêâî å ñòîðèë. Ïî îíîâà âðåìå Îñêàð Áàóúðñ âå÷å áåøå ñúâñåì ëóä; åäíà ãîäèíà ïî-êúñíî æåíà ìó èçáÿãà, ñëåä êàòî ÿ áåøå ïîòðîøèë îò áîé. Õåíðè òðåïåðåøå ïðåä áàùà ñè è ïîíÿêîãà ãî ìðàçåøå æåñòîêî, àëà è ãî îáè÷àøå. À ïðåç îíçè ñëåäîáåä èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å íàé-ñåòíå å îòêðèë êëþ÷ çà ñúðöåòî íà ñòàðèÿ, çàùîòî Áú÷ ãî òóïíà ïî ãúðáà (òîëêîâà ÿêî, ÷å Õåíðè åäâà íå ñå ïðîñíà äîëó), îòâåäå ãî â äíåâíàòà è èçâàäè äâå áèðè. Òîâà áå ïúðâàòà áèðà â æèâîòà íà Õåíðè è äî êðàÿ íà äíèòå ñè òîé ùåøå äà ñâúðçâà âêóñà é ñ íàé-ïðåêðàñíèòå ÷óâñòâà: ïîáåäà è îáè÷.
- Çà äîáðå ñâúðøåíàòà ðàáîòà - ðå÷å ñìàõíàòèÿò áàùà íà Õåíðè.
Äâàìàòà ñå ÷óêíàõà ñ êàôÿâèòå øèøåòà è ãè èçïèõà äî äúíî. À ÷åðíèòå ìàéìóíè òàêà è íå ðàçáðàõà êîé èì å ïðåòðåïàë ïñåòî, íî Õåíðè ïðåäïîëàãàøå, ÷å ñå äîñåùàò. Òúêìî òîâà èñêàøå - äà ñå äîñåùàò.
Íåóäà÷íèöèòå çíàåõà êîé å Ìàéê - áè áèëî ñòðàííî äà íå ñà âèæäàëè åäèíñòâåíîòî íåãúð÷å â ãðàäà - íî âðúçêèòå èì ñâúðøâàõà äîòóê, çàùîòî Ìàéê íå ó÷åøå â ïðîãèìíàçèÿòà. Êàòî óñúðäíà áàïòèñòêà ìàéêà ìó ãî ïðàùàøå â Öúðêîâíîòî ó÷èëèùå íà Íèéáúëò ñòðèéò. Îñâåí ãåîãðàôèÿ, ÷åòåíå è àðèòìåòèêà, òàì çóáðåõà Áèáëèÿòà, ñëóøàõà ëåêöèè íà òåìè êàòî "Ñìèñúëúò íà Äåñåòòå Áîæèè çàïîâåäè â åäèí áåçáîæåí ñâÿò" è ïðîâåæäàõà äèñêóñèè ïî ìîðàëíèòå ïðîáëåìè íà åæåäíåâèåòî (íàïðèìåð êàêâî äà ïðàâèø, àêî âèäèø äðóãàð÷åòî ñè äà êðàäå èëè àêî ÷óåø ó÷èòåëÿ äà ñïîìåíàâà íàïðàçíî èìåòî Áîæèå).
Ìàéê õàðåñâàøå Öúðêîâíîòî ó÷èëèùå. Ïîíÿêîãà ñìúòíî ïîäîçèðàøå, ÷å å ëèøåí îò íåùî - ìîæå áè îò ïî-áëèçêî îáùóâàíå ñ âðúñòíèöèòå ñè - íî òúðïåëèâî èç÷àêâàøå äà ïîðàñíå è äà ïîñòúïè â ãèìíàçèÿòà. Òàçè ïåðñïåêòèâà ìúíè÷êî ãî ïëàøåøå, çàùîòî èìàøå òúìíà êîæà, àëà äîêîëêîòî çíàåøå Ìàéê, â ãðàäà ñå îòíàñÿõà äîáðå êúì ðîäèòåëèòå ìó è òîé âÿðâàøå, ÷å ùîì ïîñòúïâà äîáðå, è äðóãèòå ùå ìó îòâúðíàò ñúñ ñúùîòî.
Àêî íå ñå áðîè Õåíðè Áàóúðñ, åñòåñòâåíî.
Ìàêàð ÷å ñå ìú÷åøå äà ãî êðèå, ÷åðíîêîæîòî ìîì÷å æèâååøå â ïîñòîÿíåí ñòðàõ ïðåä Õåíðè. Ïðåç 1958 ãîäèíà Ìàéê áåøå ñòðîåí è ìóñêóëåñò, ïî-âèñîê îò Ñòàí Þðèñ, íî ìàëêî ïî-íèñúê îò Áèë Äåíáðîó. Âðîäåíàòà ëîâêîñò è áúðçèíà íåâåäíúæ ãî áÿõà ñïàñÿâàëè îò þìðóöèòå íà Õåíðè. Ïúê è íàëè õîäåõà â ðàçëè÷íè ó÷èëèùà. Êàòî ñå ïðèáàâåøå è ðàçëèêàòà â ãîäèíèòå, ñòàâàøå ÿñíî çàùî ïúòèùàòà èì ñå êðúñòîñâàõà òîëêîâà ðÿäêî. Ìàéê ïîëàãàøå åíåðãè÷íè óñèëèÿ íåùàòà äà ïðîäúëæàâàò ïî ñúùèÿ íà÷èí. È â òîâà ñå êðèåøå ãîëÿìàòà èðîíèÿ íà ñúäáàòà: Ìàéê Õåíëúí íàé-ðÿäêî ñè ïàòåøå, ìàêàð ÷å Õåíðè ãî ìðàçåøå ïîâå÷å îò âñÿêî äðóãî äåòå â Äåðè.
Î, íå âèíàãè ìó âúðâåøå ïî ìåä è ìàñëî. Â åäèí ïðîëåòåí äåí, íÿêîëêî ìåñåöà ñëåä ñìúðòòà íà ìèñòúð ×èïñ, Ìàéê òúêìî êðà÷åøå êúì ãðàäà ñ íàìåðåíèå äà îòñêî÷è äî áèáëèîòåêàòà, êîãàòî îò õðàñòèòå èçñêî÷è Õåíðè. Áåøå êðàÿò íà ìàðò, ÷óäåñíî âðåìå çà ðàçõîäêà ñ êîëåëî, íî ïðåç îíèÿ ãîäèíè àñôàëòúò ïî Óè÷úì ðîóä ñâúðøâàøå äî ôåðìàòà íà Áàóúðñ, à ïî-íàòàòúê ïî÷âàøå ãëèíåñò ïúò, êîéòî íàïðîëåò ñå ïðåâðúùàøå â íåïðîõîäèìî òðåñàâèùå.
- Çäðàñòè, ÷åðíà ìàéìóíî - óõèëè ñå Õåíðè, èçñêà÷àéêè îò õðàñòèòå.
Ìàéê ñå îòäðúïíà è ñòðåëíà î÷è íàñàì-íàòàì â òúðñåíå íà ñïàñèòåëåí èçõîä. Çíàåøå, ÷å àêî óñïåå äà çàîáèêîëè âðàãà, ùå ìîæå äà ìó èçáÿãà. Õåíðè áåøå åäúð è ñèëåí, íî òðîìàâ.
- Ñåãà ùå ñè íàïðàâÿ êàòðàíåíà êóêëè÷êà - êàçà Õåíðè, ïðèñòúïâàéêè êúì ïî-ìàëêîòî ìîì÷å. - Íå ñè äîñòàòú÷íî ÷åðåí, àìà òóé ëåñíî ñå îïðàâÿ.
Ìàéê âðúòíà î÷è è êèëíà ïëåùè íàëÿâî. Õåíðè çàõàïà âúäèöàòà è ñå õâúðëè íàòàì - ïðåêàëåíî áúðçî è ìîùíî, çà äà ñïðå âåäíàãà. Ñ ïðèðîäíà ëîâêîñò è ãðàöèÿ Ìàéê êðúøíà íàäÿñíî (ïðåç ïîñëåäíàòà ñè ãèìíàçèàëíà ãîäèíà ùåøå äà èãðàå êðàåí çàùèòíèê è ñàìî åäíî äîñàäíî ñ÷óïâàíå íà êðàêà ìó ïîïðå÷è äà âëåçå â çëàòíàòà êíèãà íà ôóòáîëíèÿ îòáîð). Òîçè ôèíò ëåñíî ìîæåøå äà ãî îòúðâå îò Õåíðè, àêî íå áÿõà ëîêâèòå. Ìàéê ñå ïîäõëúçíà â ðÿäêàòà êàë è ïàäíà íà êîëåíå. Îùå ïðåäè äà ñå íàäèãíå, âðàãúò ãî âðúõëåòÿ.
- Íåãðîíåãðîíåãðî! - âèåøå Õåíðè â åäâà ëè íå ðåëèãèîçåí åêñòàç, äîêàòî âúðãàëÿøå æåðòâàòà íàñàì-íàòàì.
Êàëòà íàõëó ïîä ðèçàòà è ïàíòàëîíà íà Ìàéê. Óñåùàøå ÿ êàê æâàêà â îáóâêèòå ìó. Íî ñå ðàçïëàêà ÷àê êîãàòî Õåíðè ãðàáíà äâå øåïè êàë è âçå äà ÿ òúï÷å â íîçäðèòå ìó.
- Ñåãà ñè ÷åðåí! - çëîðàäî êðåùåøå Õåíðè, ðàçìàçâàéêè êàë ïî êîñàòà íà Ìàéê. - Ñåãà ñè ÁÀÀÀÀØ ÷åðåí! - Òîé ðàçäðà ïîïëèíîâîòî ÿêå íà Ìàéê, äðúïíà òåíèñêàòà è ïëÿñíà øåïà êàë âúðõó ïúïà ìó. - Ñåãà ñè ÷åðåí êàòî áîé íà íåãðè â ×ÅÐÍÀ ÍÎÙ! - ïîáåäîíîñíî èçêðåùÿ Õåíðè, òúï÷åéêè êàë â óøèòå íà Ìàéê. Ïîñëå îòñòúïè, çàòúêíà êàëíè ïàëöè ïîä êîëàíà ñè è èçðåâà: - Àç òè ïðåòðåïàõ ïñåòî, ÷åðíà ìàéìóíî.
Íî îò÷àÿíèòå ðèäàíèÿ è êàëòà â óøèòå ïîïðå÷èõà íà Ìàéê äà ÷óå ïîñëåäíèòå äóìè.
Õåíðè ðèòíà åäíà ïîñëåäíà áóöà ëåïêàâà êàë âúðõó Ìàéê è ñå îòïðàâè êúì êúùè áåç äà ïîãëåæäà íàçàä. Ñëåä ìàëêî ðàçïëàêàíàòà æåðòâà ïîáúðçà äà ñòîðè ñúùîòî.
Ðàçáèðà ñå, ìàéêà ìó ïîáåñíÿ; èñêàøå Óèë Õåíëúí äà ãðàáíå òåëåôîíà è òóòàêñè äà ïðàòè øåðèôà Áîðòúí â äîìà íà Áàóúðñ. "Íå ìó å çà ñåôòå äà òîðìîçè Ìèêè - ÷ó ãëàñà é Ìàéê. Äîêàòî ðîäèòåëèòå ìó ðàçãîâàðÿõà â êóõíÿòà, òîé ñå ïëèñêàøå âúâ âàíàòà. Áåøå ñìåíèë âîäàòà - ïúðâàòà ïî÷åðíÿ îùå ùîì ñåäíà âúòðå. Îò ÿðîñò ìàéêà ìó áå ïðåìèíàëà íà ãúðëåí òåêñàñêè äèàëåêò è Ìàéê åäâà ÿ ðàçáèðàøå. - Äà ãè îòìúêíåø ó ñúäèëèùåòî, Óèë Õåíëúí! È ïàëåòî, è äúðòèÿ ïåñ! Ó ñúäèëèùåòî, ÷ó ëè?"
Óèë ÷ó îòëè÷íî, íî íå ïîñòúïè òàêà. Ñëåä âðåìå, êîãàòî æåíà ìó ñå ïîóñìèðè (äîòîãàâà áå ïàäíàëà íîù è Ìàéê áåøå çàñïàë ïðåäè äâà ÷àñà), òîé é íàïîìíè íÿêîè ïðîñòè æèòåéñêè ôàêòè. Áîðòúí íå ïðèëè÷àøå íà íÿêîãàøíèÿ ïîëèöåéñêè øåô Ñúëèâàí. Àêî òîé áåøå øåðèô ïî âðåìå íà èñòîðèÿòà ñ îòðîâåíèòå ïèëåòà, Óèë ùåøå äà ñè ïîëó÷è äâåñòàòà äîëàðà íà êóêîâî ëÿòî. Åäíè õîðà ìîãàò äà òå ïîäïðàò ñ ðàìî, äðóãè íå ìîãàò; Áîðòúí áåøå îò âòîðèòå. Áåçãðúáíà÷íà ìåäóçà áåøå, ÷åñòíî êàçàíî.
- Äà, Ìàéê è ïðåäè ñè å èìàë íåïðèÿòíîñòè ñ îíîâà õëàïå - ðå÷å òîé íà Äæåñèêà. - Íî íå å ïàòèë ìíîãî, çàùîòî çíàå êàê äà ñå ïàçè îò Õåíðè Áàóúðñ. À ñåãà ùå ñå ïàçè îùå ïîâå÷å.
- Èñêàø äà êàæåø, ÷å ïðîñòî ùå ñè çàòâîðèø î÷èòå?
- Áàóúðñ ñèãóðíî å ðàçïðàâèë íà ñèíà ñè òóé-îíóé çà ñòàðèòå ñïðå÷êâàíèÿ - êàçà Óèë. - Ìîì÷åòî íè ìðàçè çàðàäè òÿõ, à è çàùîòî å ÷óëî îò áàùà ñè, ÷å áåëèÿò ÷îâåê òðÿáâà äà ìðàçè íåãúðà. Äîòàì îïèðà âñè÷êî. Íå ìîãà äà ïðîìåíÿ ôàêòà, ÷å ñèíúò íè å íåãúð, êàêòî íå ìîãà äà òè îáåùàÿ, ÷å ïîäèð Õåíðè Áàóúðñ âå÷å íèêîé íÿìà äà ãî òîðìîçè çàðàäè òúìíàòà êîæà. Ùå òðÿáâà äî ñåòíèÿ ñè äåí äà æèâåå ñ òîâà - êàòî ìåíå è òåáå. Àìè ÷å íàëè òúêìî â îíóé Öúðêîâíî ó÷èëèùå, äåòî òè ñêèìíà äà ãî ïðàòèø, ó÷èòåëêàòà èì ðàçïðàâÿëà, ÷å ÷åðíèòå ñà ïî-ëîøè îò áåëèòå, ùîòî Íîåâèÿò ñèí Õàì âèäÿë ãîëîòèÿòà íà ïèÿíèÿ ñè áàùà, à ïúê äðóãèòå äâå ìîì÷åòà èçâúðíàëè ãëàâè. Çàòóé ñèíîâåòå íà Õàì áèëè îáðå÷åíè íàâåêè äà ñà äúðâàðè è âîäîíîñöè, òúé ðåêëà. È Ìèêè ðàçïðàâÿøå, ÷å äîêàòî ãîâîðåëà, çÿïàëà ïðàâî íåãî.
Çàíåìÿëà è íåùàñòíà, Äæåñèêà ãëåäàøå ìúæà ñè. Äâå ñúëçè áàâíî ñå îòðîíèõà îò î÷èòå é.
- Íÿìà ëè äà èìà êðàé íÿêîãà?
Îòãîâîðúò ìó áå êðîòúê, íî áåçìèëîñòåí; ïî îíîâà âðåìå æåíèòå âÿðâàõà íà ìúæåòå ñè è Äæåñèêà íÿìàøå ïîâîä äà ñå ñúìíÿâà â äóìèòå íà Óèë.
- Íå. Íÿìà ñïàñåíèå îò äóìàòà "íåãúð" - ïîíå äíåñ, â òîçè ñâÿò, êîéòî íè å îðèñàí íà íàñ ñ òåáå. Ìîæå è äà ñìå ôåðìåðè â Ìåéí, íî ñè îñòàâàìå íåãðè. Ïîíÿêîãà ñè ìèñëÿ, ÷å äîéäîõ ïàê â Äåðè, çàùîòî òàÿ èñòèíà âàæè íàé-ñèëíî òóê. Îáà÷å ùå ïîãîâîðÿ ñ ìîì÷åòî.
Íà äðóãèÿ äåí Óèë ïðèâèêà Ìàéê çàä õàìáàðà. Ñåäíà âúðõó òåãëè÷à íà áðàíàòà è ïîòóïà ìÿñòîòî äî ñåáå ñè.
- Äà ñå ïàçèø îò îíçè Õåíðè Áàóúðñ - êàçà òîé.
Ìàéê êèìíà.
- Áàùà ìó å ëóä.
Ìàéê êèìíà îòíîâî. Áåøå ñëóøàë òèÿ ïðèêàçêè èç ãðàäà. À íÿêîëêîòî ïîãëåäà îòäàëå÷å êúì ìèñòúð Áàóúðñ ñàìî ïîäêðåïÿõà ÷óòîòî.
- Èñêàì äà êàæà, ÷å íå å ïðîñòî îòêà÷åí - ïðîäúëæè Óèë è âçå äà ñè íàâèâà öèãàðà, áåç äà îòêúñâà î÷è îò ìîì÷åòî. - Ñ åäèíèÿ êðàê å â ëóäíèöàòà. Òàêúâ ñè äîéäå îò âîéíàòà.
- Ìèñëÿ, ÷å è Õåíðè å ëóä - êàçà Ìàéê.
Ìîì÷åòî ãîâîðåøå òèõî, íî òâúðäî è Óèë óñåòè êàê ìó îëåêâà íà ñúðöåòî... ìàêàð ÷å äîðè ñëåä öåëèÿ ñè òåæúê æèâîò, â êîéòî åäâà íå áå èçãîðÿë æèâ ïîä ðàçâàëèíèòå íà åäíà áàðàêà, íàðå÷åíà "×åðíîòî ïåòíî", íå ìîæåøå äà ïîâÿðâà â ëóäîñòòà íà íåâðúñòíî äåòå êàòî Õåíðè.
- Å, ìîæå è äà å ñëóøàë ïîâå÷êî ãëóïîñòèòå íà áàùà ñè, àìà â òîâà íÿìà íèùî íåðåäíî - ïîêëàòè ãëàâà Óèë.
È âñå ïàê ñèíúò ìó áå ïî-áëèçî äî èñòèíàòà. Ïîñòîÿííîòî îáùóâàíå ñ ëóäèÿ Áú÷, à ìîæå áè è îùå íåùî - íåùî âðîäåíî - òëàñêàøå Õåíðè Áàóúðñ êúì áåçóìèåòî áàâíî è íåóìîëèìî.
- Íå èñêàì öÿë æèâîò äà ñå çàâèðàø â ìèøà äóïêà - êàçà Óèë, - íî ùîì ñè íåãúð, ùå èìà äà ñè ïàòèø. Ðàçáèðàø ëè?
- Äà, òàòêî - êàçà Ìàéê, ìèñëåéêè êàê âåäíúæ â ó÷èëèùå Áîá Ãîòèå ñå îïèòà äà ìó îáÿñíè, ÷å "íåãðî" íå áèëà ÷àê òîëêîâà ëîøà äóìà, çàùîòî íåãîâèÿò òàòêî ÿ óïîòðåáÿâàë íåïðåêúñíàòî. È ïîñëå çàÿâè íàé-èñêðåíî, ÷å äóìàòà äàæå áèëà äîáðà. Êîãàòî â ïåòúê âå÷åð ïî òåëåâèçèÿòà ïîêàçâàëè êàê íà ðèíãà íÿêîé èçäúðæà ñóìà òè ìëàòåíå áåç äà ïàäíå, òàòêî ìó âèêàë: "Òîÿ èìà ÷óòóðà êàòî íåãðî", èëè ïúê êîãàòî íÿêîé âúâ ôàáðèêàòà íå ñè ùàäÿë ñèëèòå (ìèñòúð Ãîòèå ðàáîòåøå â "Òåëåøêà çâåçäà"), òàòêî ìó êàçâàë: "Áà÷êà êàòî íåãðî". "À ìîÿò òàòêî å òîëêîâà õðèñòèÿíèí, êîëêîòî è òâîÿò" - ïîáåäîíîñíî çàâúðøè Áîá. Ìàéê ñè ñïîìíè êàê ãëåäàøå ñåðèîçíîòî áÿëî ëèöå íà Áîá Ãîòèå, îáðàì÷åíî îò ïóõêàâàòà êà÷óëêà íà çèìíîòî ÿêå, è êàê èçâåäíúæ èçïèòà íå ãíÿâ, à óæàñíà ïå÷àë, îò êîÿòî ìó ñå ïðèèñêà äà çàïëà÷å. Áåøå îòêðèë â òîâà ëèöå èñêðåíîñò è äîáðè íàìåðåíèÿ, àëà óñåùàøå ñàìîòà, îòêúñíàòîñò, áåçäúííà ëåäåíà ïðîïàñò ìåæäó ñåáå ñè è äðóãîòî ìîì÷å.
- Âèæäàì, ÷å ðàçáèðàø - êàçà Óèë è ðàçðîøè êîñàòà íà ñâîÿ ñèí. - Âñè÷êî îïèðà äî åäíî: ïîäáèðàé êîãà äà ñè òðàåø è êîãà äà âèðíåø ãëàâà. Ñàì ðåøàâàø äàëè äà ñè öàïàø ðúöåòå ñ Õåíðè Áàóúðñ. Ñòðóâà ëè ñè?
- Íå - êàçà Ìàéê. - Ìèñëÿ, ÷å íå.
Èìàøå îùå äîñòà âðåìå äî äåíÿ, â êîéòî ùåøå äà ïðîìåíè ìíåíèåòî ñè - 3 þëè 1958 ãîäèíà.


4.

Äîêàòî íà êèëîìåòúð îò òÿõ Õåíðè Áàóúðñ, Âèêòîð Êðèñ, Áúëâî÷à Õúãèíñ, Ïèòúð Ãîðäúí è åäèí ìàëîóìåí ãèìíàçèñò íà èìå Ñòèâ Ñàäëúð (íàðè÷àõà ãî "Ëîñà", êàòî åäèí ãåðîé îò êîìèêñèòå) ïðåñëåäâàõà èçíåìîùåëèÿ Ìàéê Õåíëúí ïðåç äåïîòî ïî ïîñîêà íà Ïóùèíàêà, Íåóäà÷íèöèòå ñåäÿõà êðàé Êåíäúñêèã è ðàçñúæäàâàõà íàä êîøìàðíèÿ ñè ïðîáëåì.
- Ìè-õõè-èñëÿ, ÷-÷å çíàì ê-êúäå å Òî - íàé-ñåòíå íàðóøè òèøèíàòà Áèë.
- Â êàíàëèòå - êàçà Ñòàí è âñè÷êè ïîäñêî÷èõà îò íÿêàêâî ðÿçêî ñúñêàíå. Åäè ñ âèíîâíà óñìèâêà îòïóñíà èíõàëàòîðà â ñêóòà ñè.
Áèë êèìíà.
- Ò-òèÿ äíè ðà-õõàç-ïèòàõ òú-òú-òàòêî çà ê-êàíàëèòå.
"Ïúðâîíà÷àëíî öÿëàòà îáëàñò å áèëà áëàòèñòà - ðàçêàçà Äçàê íà ñèíà ñè, - à îñíîâàòåëèòå ñè íÿìàëè äðóãà ðàáîòà, àìè ðàçïîëîæèëè äíåøíèÿ öåíòúð òî÷íî íà íàé-ëîøîòî ìÿñòî. Òàçè ÷àñò îò Êàíàëà, êîÿòî ìèíàâà ïîä Ãëàâíàòà óëèöà è èçëèçà êðàé Áàñè ïàðê, âñúùíîñò å íàé-îáèêíîâåí äðåíàæ çà âîäèòå íà Êåíäúñêèã. Îáèêíîâåíî äðåíàæíèòå òðúáè ñà ïî÷òè ïðàçíè, íî êîãàòî ñå ñëó÷è äúæäîâíà ïðîëåò èëè ïî÷íàò íàâîäíåíèÿ, òå èìàò âàæíî çíà÷åíèå... - Òîé ïîìúë÷à, ìîæå áè ïðîãîíâàøå ñïîìåíà êàê áå çàãóáèë äåòåòî ñè ïðè ïîñëåäíîòî íàâîäíåíèå. - ... çàðàäè ïîìïèòå."
"Ïú-ïú-ïîìïèòå ëè?" - çàïèòà Áèë è áåç ñàì äà óñåùà, çàâúðòÿ ãëàâà íàñòðàíè. Êîãàòî çàåêâàøå íà çâó÷íà ñúãëàñíà, îò óñòíèòå ìó ïðúñêàøå ñëþíêà.
"Äðåíàæíèòå ïîìïè - êèìíà áàùà ìó. - Òå ñà â Ïóùèíàêà. Áåòîííè öèëèíäðè, êîèòî ñòúð÷àò îêîëî ìåòúð íàä çåìÿòà..."
"Áú-áú-áåí Õ-õ-õàíñêîì èì âèêà ä-äóïêè íà ìî-õõî-ðëîöè" - óñìèõíàòî ñúîáùè Áèë.
Áàùà ìó ñúùî ñå óñìèõíà... àëà òîâà áå ñàìî áëåäà ñÿíêà íà íÿêîãàøíàòà óñìèâêà. Ñåäÿõà â ðàáîòèëíèöàòà, êúäåòî Äçàê èäâàøå ïîíÿêîãà äà ñå çàåìå íåîõîòíî ñ ïîïðàâêè íà ñòàðèòå ìåáåëè.
"Âñúùíîñò ñà ïðîñòî ïîìïè çà íå÷èñòîòèèòå, ìîìêî - êàçà òîé. - Íàìèðàò ñå íà äúëáî÷èíà òðè ìåòðà è ïðåõâúðëÿò îòõîäíèòå âîäè ïðåç ïî-ðàâíèòå ìåñòà è íàãîðíèùàòà. Ìàøèíàðèÿòà å îâåõòÿëà è áè òðÿáâàëî äà çàêóïèì íîâà, íî ùîì ñòàíå äóìà çà òîâà, Ñúâåòúò âñå ïëà÷å, ÷å íÿìàëî ïàðè. Àêî ìè äàâàõà ïî ÷åòâúðò äîëàð çà âñåêè ïúò, êîãàòî ñúì ãàçèë äî êîëåíå èç ëàéíàòà äà ïðåíàâèâàì åëåêòðîìîòîðèòå... àìà íå òè ñå ñëóøà, íàëè, Áèë. Òàÿ âå÷åð ïî òåëåâèçèÿòà ìàé äàâàò "Çàõàðíèÿò êðàê". ß èäè äà ãî ãëåäàø."
"Ì-ì-ìíîãî ìè ñå ñú-ñú-ñëóøà" - èñêðåíî âúçðàçè Áèë è òî íå ñàìî çàùîòî áå ñòèãíàë äî èçâîäà, ÷å ïîä Äåðè ñå ñïîòàéâà íåùî ñòðàøíî.
"Êàêâî òîëêîâà òå èíòåðåñóâàò íÿêàêâè ñè êàíàëíè ïîìïè?" - çàïèòà Äçàê.
"Ó-õõó-÷èëèùíî çà-çà-çàäàíèå" - èçëúãà Áèë.
"Íàëè ñòå âúâ âàêàíöèÿ."
"Çà ä-ä-äîãîäèíà."
"Ñêó÷íà òåìà çà ñú÷èíåíèå - êàçà Äçàê. - Íàé-ìíîãî äà ïðèñïèø ó÷èòåëÿ è äà ñè äîêàðàø íÿêîÿ äâîéêà. Ãëåäàé ñåãà, òóê å Êåíäúñêèã - òîé ïðîêàðà ñ ïðúñò ÷åðòà ïðåç òúíêèÿ ñëîé ñòúðãîòèíè ïî ïëîòà íà áàíöèãà, - à òóê å Ïóùèíàêúò. Öåíòúðúò ñå íàìèðà ïî-íèñêî îò äðóãèòå êâàðòàëè - íàïðèìåð Êàíçàñ ñòðèéò, Îëä êåéï èëè Çàïàäíèÿ áóëåâàðä - çàòîâà îòõîäíèòå âîäè òðÿáâà äà ñå èçïîìïâàò â ðåêàòà. Ïî-íàòàòúê ñàìè ñè èçòè÷àò êúì Ïóùèíàêà. Ðàçáèðàø ëè?"
"Ä-ä-äà" - ïîòâúðäè Áèë è êîãàòî ïðèñòúïè äà îãëåäà ÷åðòèòå, ðàìîòî ìó äîêîñíà ðúêàòà íà Äçàê.
"Íÿêîé äåí ùå íè çàáðàíÿò äà èçëèâàìå ìðúñíèòå âîäè â ðåêàòà è âñè÷êî ùå ñâúðøè. Íî çàñåãà ñå îïðàâÿìå ñ ïîìïèòå â îíèÿ... êàê ãè íàðè÷àøå òâîÿò ïðèÿòåë?"
"Äóïêè íà ìîðëîöèòå" - êàçà Áèë, áåç èçîáùî äà çàåêíå. Íå îáúðíàõà âíèìàíèå íà òîâà - íèòî òîé, íèòî áàùà ìó.
"Òî÷íî òàêà. Çàòîâà ñà òèÿ ïîìïè â äóïêèòå íà ìîðëîöèòå. Äîáðà ðàáîòà âúðøàò, çàêúñâàò ñàìî êîãàòî å ìíîãî äúæäîâíî è ðåêàòà ïðåëåå. Çàùîòî îáèêíîâåíèòå äðåíàæè è ïîìïåíàòà ñèñòåìà óæ òðÿáâà äà ñà îòäåëíè, íî ñå êðúñòîñâàò èç öåëèÿ ãðàä. Âèæäàø ëè? - Äçàê íàäðàñêà íÿêîëêî ïðåñå÷åíè ëèíèè êðàé Êåíäúñêèã è Áèë êèìíà. - À çà äðåíàæèòå íàé-âàæíî å äà çíàåø, ÷å âîäàòà ïðîíèêâà íàâñÿêúäå. Ïðèäîéäå ëè ðåêàòà, ïî÷âà äà ïúëíè è äðåíàæèòå, è êàíàëèçàöèÿòà. Êîãàòî çàëåå ïîìïèòå, ñòàâà êúñî ñúåäèíåíèå. Ïîñëå àç òðÿáâà äà ñè áëúñêàì ãëàâàòà ñ ìîòîðèòå."
"Òàòêî, ê-êîëêî ñà ã-ãîëåìè êàíàëèòå?"
"Çà äèàìåòúðà ëè ïèòàø?"
Áèë êèìíà.
"Öåíòðàëíèòå êàíàëè òðÿáâà äà èìàò êúì äâà ìåòðà ñå÷åíèå. Ïåðèôåðíèòå èç æèëèùíèòå êâàðòàëè ñà äî ìåòúð è äâàéñåò. Ìîæå äà èìà è ïî-øèðîêè. ×óé ìå ñåãà, Áèëè, è ãî ïîâòîðè íà ïðèÿòåëèòå ñè: íèêîãà äà íå âëèçàø â òèÿ òðúáè - íèòî íà èãðà, íèòî íà áàñ, íèòî çà êàêâîòî è äà áèëî."
"Çàùî?"
"Îò 1885 ãîäèíà íàñàì ñà ãè ñòðîèëè äâàíàéñåò ðàçëè÷íè ãðàäñêè óïðàâè. Ïî âðåìå íà Äåïðåñèÿòà Àãåíöèÿòà çà áîðáà ñ áåçðàáîòèöàòà èçãðàäè öÿëà âòîðè÷íà äðåíàæíà ñèñòåìà è ïåðèôåðíà êàíàëèçàöèÿ; òîãàâà îòïóñêàõà êóïèùà ïàðè çà áëàãîóñòðîéñòâî. Íî îíçè, äåòî ãè áåøå ïðîåêòèðàë, çàãèíà ïðåç Âòîðàòà ñâåòîâíà âîéíà, à ïåò ãîäèíè ïî-êúñíî â êìåòñòâîòî îòêðèõà, ÷å ïî÷òè âñè÷êè ïðîåêòè ñà èç÷åçíàëè. ×åòèðè êèëîãðàìà ÷åðòåæè ïðîñòî ñå èçïàðèõà íåéäå ïî âðåìåòî ìåæäó 1937 è 1950 ãîäèíà. Èñêàì äà òè êàæà, ÷å íèêîé íå çíàå êúäå è çàùî ìèíàâàò òèÿ ïðîêëåòè êàíàëè è øàõòè. Êîãàòî ðàáîòÿò íîðìàëíî, õîðàòà çàáðàâÿò çà òÿõ. À ùîì çàêúñàìå, òðèìà-÷åòèðèìà ãðåøíè äÿâîëè îò áëàãîóñòðîéñòâîòî òðÿáâà äà îòêðèÿò êîÿ ïîìïà å èçãúðìÿëà è êúäå èìà çàäðúñòâàíå. È êàòî ñëèçàò, ïî-äîáðå äà ñè íîñÿò ñóõà õðàíà. Äîëó å òúìíî, âîíè è èìà ïëúõîâå. Äîñòàòú÷íî óáåäèòåëíè ïðè÷èíè, çà äà ñòîèø íàäàëå÷, íî íàé-óáåäèòåëíàòà å, ÷å ìîæåø äà ñå çàãóáèø. È òîâà å ñòàâàëî."
Äà ñå çàãóáèø ïîä Äåðè. Äà ñå çàãóáèø èç êàíàëèòå. Äà ñå çàãóáèø ñðåä ìðàêà. Â òàçè ìèñúë èìàøå íåùî òîëêîâà âëåäåíÿâàùî è óæàñíî, ÷å çà ìîìåíò Áèë îñòàíà áåç ãëàñ. Íàêðàÿ óñïÿ äà èçðå÷å:
"Íèêîãà ëè íå ñà ïú-ïú-ïðàùàëè õîðà äà èçìåðÿò..."
"Òðÿáâà äà äîâúðøà òîÿ ñòîë - ðÿçêî êàçà Äçàê è ìó îáúðíà ãðúá. - Âúðâè äà ãëåäàø òåëåâèçèÿ."
"À-à-àìà òú-òú-òàòêî..."
"Âúðâè, Áèë" - ïîâòîðè Äçàê è Áèë îòíîâî óñåòè ñòóäà. Âå÷åðÿòà ñðåä òîçè ñòóä ñå ïðåâðúùàøå â èñòèíñêî èçòåçàíèå, êîãàòî áàùà ìó ïðåëèñòâàøå åëåêòðîòåõíè÷åñêè ñïèñàíèÿ (íàäÿâàøå ñå äà ãî ïîâèøàò äîãîäèíà), à ìàéêà ìó ÷åòåøå íÿêîÿ îò áåçêîíå÷íèòå ñè àíãëèéñêè êðèìêè - Ìàðø, Ñåéúðñ, Èíåñ, Àëèíãúì... Ñòóäúò ëèøàâàøå ÿñòèÿòà îò âñÿêàêúâ âêóñ; áåøå êàòî äà äúâ÷åø çàìðàçåí ïîëóôàáðèêàò íàïðàâî îò õëàäèëíèêà. Ïîíÿêîãà ñëåä âå÷åðÿ Áèë èçòè÷âàøå ãîðå äà ñå ïðîñíå íà ëåãëîòî ñ ðúöå âúðõó ïàðåùèÿ ñè ñòîìàõ è ìèñëåíî ïîâòàðÿøå: Òðîøè ñòîáîðà ñ òðÿñúê ñóõ è ïàê êðåùè, ÷å ñðåùíàë äóõ. Ñëåä ñìúðòòà íà Äæîðäæè èçðå÷åíèåòî âçå äà èäâà âñå ïî-÷åñòî, ìàêàð ÷å ãî áå íàó÷èë îò ìàéêà ñè îùå ïðåäè äâå ãîäèíè. Òî ïðèäîáèâàøå â ñúçíàíèåòî ìó îðåîëà íà òàëèñìàí: êîãàòî óñïååøå äà ïîãëåäíå ìàéêà ñè ïðàâî â î÷èòå è äà ãî èçðåöèòèðà áåç íèòî åäíî çàïúâàíå, âñè÷êî ùåøå äà ñâúðøè; òÿ ùåøå äà ãî ïðåãúðíå ñ ãðåéíàëî ëèöå, à ïîñëå ùåøå äà âúçêëèêíå: "×óäåñíî, Áèëè! Òè ñè äîáðî ìîì÷å! Íàé-äîáðîòî ìîì÷å!"
Ðàçáèðà ñå, íå ñïîäåëÿøå ñ íèêîãî. Íå áè ñè ïðèçíàë, òà äîðè è äà ãî ðàç÷åêíåõà ìåæäó ÷åòèðè êîíÿ; íèòî êîëåëîòî íà ìú÷åíèÿòà, íèòî èñïàíñêèÿò áîòóø áèõà èçòðúãíàëè ïðåêðàñíîòî âèäåíèå îò íàé-ïîòàéíîòî êúò÷å íà íåãîâîòî ñúðöå. Àêî óñïååøå äà èçðå÷å ñêîðîïîãîâîðêàòà, ïîäõâúðëåíà áåçãðèæíî îò ìàéêà ìó â åäíî ñúáîòíî óòðî, äîêàòî äâàìàòà ñ Äæîðäæè ãëåäàõà ïî òåëåâèçèÿòà "Ïðèêëþ÷åíèÿòà íà äèâèÿ Áèë Õàéêîê", âñè÷êî ùåøå äà ñòàíå êàòî ñëåä öåëóâêàòà íà ïðèíöà, êîÿòî ïðåíåñëà Ñïÿùàòà êðàñàâèöà â òîïëèÿ ñâÿò íà îáè÷òà.
Òðîøè ñòîáîðà ñ òðÿñúê ñóõ è ïàê êðåùè, ÷å ñðåùíàë äóõ.
Íå ãî ñïîäåëè è ñ ïðèÿòåëèòå ñè íà îíçè 3 þëè... íî èì ðàçêàçà êàêâî áå óçíàë çà äðåíàæíèòå è êàíàëèçàöèîííè ñèñòåìè ïîä Äåðè. Áåøå ìîì÷å, íàäàðåíî ñ æèâà è ïúðãàâà ôàíòàçèÿ (ïîíÿêîãà ôàíòàçèÿòà èäâàøå ïî-ëåñíî îò èñòèíàòà), çàòîâà ñöåíàòà â ðàçêàçà ìó èçëåçå ñúâñåì ðàçëè÷íà îò èñòèíñêèÿ ðàçãîâîð: îêàçà ñå, ÷å äâàìàòà ñúñ ñòàðèÿ îáñúäèëè âúïðîñà äîêàòî ñè ïèåëè êàôåòî ïðåä òåëåâèçîðà.
- Àìà äàâàò ëè òè äà ïèåø êàôå? - çàïèòà Åäè.
- Å-õõå-ñòåñòâåíî - îòâúðíà Áèë.
- Óõà! - âúçêëèêíà Åäè. - Ìàìà íèêîãà íå ìè å äàâàëà. Ðàçïðàâÿ, ÷å êîôåèíúò áèë îïàñåí. - Òîé ïîìúë÷à. - Àìà òÿ ãî ïèå êîëêîòî ñè ùå.
- Êîãàòî ïîèñêàì, òàòêî ìè äàâà äà ïèÿ êàôå - êàçà Áåâúðëè, - íî àêî ðàçáåðå, ÷å ïóøà, ùå ìè îòêúñíå ãëàâàòà.
- Îòêúäå ñè òîëêîâà ñèãóðåí, ÷å å â êàíàëèòå? - çàïèòà Ðè÷è, ïðåõâúðëÿéêè ïîãëåä îò Áèë êúì Ñòàí Þðèñ è îáðàòíî.
- Âñè-è-è÷êî íà-íà-íàòàì â-âîäè - êàçà Áèë. - Áå-õõå-åâúðëè ÷ó ã-ãëàñîâå îò êà-êà-êàíàëà. È êðú-õõú-úâòà å îòòàì. Êîãàòî ê-ê-êëîóíúò íè ã-ãîíåøå, î-îðàíæåâîòî êú-êú-êîï÷å ëåæåøå êðàé øà-à-àõòàòà. È Äæú-äæú-äæîðäæ...
- Íå áåøå êëîóí, Øåô Áèë - íàìåñè ñå Ðè÷è. - Êàçàõ òè âå÷å. Çíàì, ÷å å ëóäîñò, íî áåøå âúðêîëàê. - Òîé óìîëèòåëíî ñå îãëåäà êúì äðóãèòå. - ×åñòíà äóìà. Âèäÿõ ãî.
- Áèëî å âúðêîëàê çà òå-òå-òåáå - âúçðàçè Áèë.
- Ú?
- Í-íå ðà-à-çáèðàø ëè? Áèëî å âú-âú-âúðêîëàê çà ò-òåáå, çàùîòî ñè ã-ãëåäàë îíÿ òú-òú-òúï ôèëì â "À-à-àëàäèí".
- Íèùî íå ñõâàùàì.
- Ìèñëÿ, ÷å ñõâàùàì - òèõî êàçà Áåí.
- Ïðî-î-âåðèõ â á-á-áèáëèîòåêàòà. Ì-ìèñëÿ, ÷å å ãëú-ãëú-ãëú... - Áèë ïîìúë÷à, íàïúíà ãúðëî è èçïëþ äóìàòà: - ... ãëàìúð.
- Êëàìåð ëè? - íåäîâåð÷èâî çàïèòà Åäè.
- Ãëàìúð - ïîïðàâè ãî Áèë è ïîâòîðè äóìàòà áóêâà ïî áóêâà. Ïîñëå ðàçêàçà êàêâî îòêðèë â åíöèêëîïåäèÿòà è â íÿêàêâà êíèãà, îçàãëàâåíà "Íîùíè èñòèíè". Ãëàìúð áèëî ãàëñêîòî íàçâàíèå íà ÷óäîâèùíîòî ñúçäàíèå; â ðàçëè÷íè åïîõè äðóãè íàðîäè è êóëòóðè ìó èçìèñëèëè îùå èìåíà, íî âñè÷êè òå îçíà÷àâàëè åäíî è ñúùî. Èíäèàíöèòå ãî íàðè÷àëè ìàíèòó - äóõ, êîéòî ìîæåë äà ñå ÿâÿâà òó êàòî ïóìà, òó êàòî ëîñ èëè îðåë. Òå âÿðâàëè, ÷å ìàíèòó ïîíÿêîãà ìîæåë äà ñå âñåëÿâà â òÿõ è òîãàâà èì äàâàë ñèëà äà èçâàéâàò îò îáëàöè ñâåùåíèòå æèâîòíè íà ïëåìåòî. Õèìàëàéñêèòå íàðîäè ãî íàðè÷àëè òàëóñ èëè òåëóñ - çëî ñâðúõåñòåñòâåíî ñúùåñòâî, ñïîñîáíî äà ÷åòå ìèñëè è äà ñå ïðåîáðàçÿâà â îíîâà, îò êîåòî íàé-ìíîãî ñå áîèø. Â Öåíòðàëíà Åâðîïà ãî íàðè÷àëè åéëàê, áðàò íà âóðäåðëàêà, èëè ñ äðóãè äóìè âàìïèð. Âúâ Ôðàíöèÿ ñå ðàçêàçâàëî çà loup-garou (Áèë ãî ïðîèçíåñå "ëó-ãàðó") - çâÿð, êîéòî ñè ñìåíÿ êîæàòà. Òîâà äîíÿêúäå ñúâïàäàëî ñ âúðêîëàêà, îáÿñíè Áèë, ñàìî ÷å ëó-ãàðó ìîæåë äà ñå ïðåâðúùà â êàêâîòî è äà áèëî - âúëê, ÿñòðåá, îâöà è äàæå áóáîëå÷êà.
- À ïèøå ëè íÿêúäå êàê ñå óíèùîæàâà ãëàìúð? - çàïèòà Áåâúðëè.
Áèë êèìíà, íî áåç îñîáåíà íàäåæäà.
- Õ-õ-õèìàëàéöèòå èìàëè ðè-è-òóàë çà ï-ïðîãîíâàíå, àìà á-áèë ìíîãî ñòú-ñòú-ñòðàøåí.
Âñè÷êè ãî ãëåäàõà íàïðåãíàòî. Íå èñêàõà äà ñëóøàò, àëà òðÿáâàøå.
- Ð-ð-ðèòóàëúò ñå íà-à-ðè÷àë ×þ-÷þ-÷þä.
È Áèë èì ðàçêàçà êàêâî ïðåäñòàâëÿâàë òîçè ðèòóàë. Àêî ñè áëàãî÷åñòèâ õèìàëàéñêè ìîíàõ, ìîæåø äà òðúãíåø ïî ñëåäèòå íà òåëóñà. Êîãàòî ãî íàìåðèø, òîé èçïëåçâà åçèê. È òè ñå èçïëåçâàø. Ïðåïëèòàòå åçèöè, çàõàïâàòå ãè è ñå îçîâàâàòå ïðèêîâàíè î÷è ñðåùó î÷è.
- Îëåëå, ùå ñå èçäðàéôàì! - âúçêëèêíà Áåâúðëè è ñå òúðêóëíà íà åäíà ñòðàíà.
Áåí ëåêî ÿ ïîãàëè ïî ãúðáà è âåäíàãà ñå îçúðíà äà âèäè äàëè äðóãèòå íå ãî ãëåäàò. Íå ãëåäàõà; âñè÷êè ñëóøàõà êàòî õèïíîòèçèðàíè ðàçêàçà íà Áèë.
- À ïîñëå? - çàïèòà Åäè.
- À-à-àìè ì-ìîæå äà âè çâó-ó-ó÷è ñ-ñ-ñìàõíàòî, îáà÷å â ê-ê-êíèãàòà ïèøå, ÷-÷å ïî÷âàòå äà ñè ê-êàçâàòå ñìåøêè è ãà-õõà-àòàíêè.
- Êàêâî? - ñåïíà ñå Ñòàí.
Áèë êèìíà è âúðõó ëèöåòî ìó ñå èçïèñà èçðàæåíèåòî íà æóðíàëèñò, êîéòî èñêà õîðàòà äà ðàçáåðàò - áåç äà èì êàçâà íàïðàâî - ÷å òîé íå èçìèñëÿ íîâèíèòå, à ñàìî ãè ïðåäàâà.
- Ò-òî÷íî òàêà. Ï-ïúðâî òå-å-åëóñúò ê-êàçâà ñìåøêà, ïîñëå òú-òú-òè ê-êàçâàø, è òúé íà-íà-íàòàòúê, ïîðåä...
Áåâúðëè ïàê ñåäíà è îáãúðíà ñ ðúöå ñâèòèòå ñè êîëåíå.
- Íå ìè å ÿñíî êàê ñå ãîâîðè ñ ïðåõàïàí åçèê.
Ðè÷è íåçàáàâíî èçïëåçè åçèê, ñòèñíà ãî ñ ïðúñòè è ñúîáùè:
- Òàòêî ìè ðàáîòè â ñòîìàíîëàéíàðíà!
Ìàêàð ÷å ìàéòàïúò áåøå äåòèíñêè, âñè÷êè èçáóõíàõà â ñìÿõ.
- Ì-ìîæå äà ñòàâà ïî òå-õõå-ëåïàòèÿ - êàçà Áèë. - Ê-êàêòî è äà å, à-àêî ÷-÷-÷îâåêúò ïðúâ ñå ðà-õõà-àçñìåå â-âúïðåêè á-á-á-á...
- Áîëêàòà? - ïîäñêàçà Ñòàí.
Áèë êèìíà.
- ... òîãàâà òåëóñúò ã-ãî ó-ó-óáèâà è ãî è-õõè-çÿæäà. Ìèñëÿ, ÷å ìó âçèìà äóøàòà. Í-íî àêî ÷ú-÷îâåêúò ðà-ðà-ðàçñìåå ò-òåëóñà, ÷óäîâèùåòî ò-òðÿáâà äà ñè î-î-îòèäå çà ñòî ãî-ãî-ãîäèíè.
- Ïèøåøå ëè îòêúäå èäâàò ïîäîáíè òâàðè? - çàïèòà Áåí.
Áèë ïîêëàòè ãëàâà.
- Âÿðâàø ëè òèÿ â ïðèêàçêè? - çàïèòà Ñòàí ñ òàêúâ ãëàñ, ñÿêàø èñêàøå äà ìó ñå ïðèñìåå, íî íå íàìèðàøå íèòî ìîðàëíè, íèòî èíòåëåêòóàëíè ñèëè äà ãî ñòîðè.
- Ïî-î-î÷òè â-âÿðâàì - ñâè ðàìåíå Áèë. Íàêàíè ñå äà äîáàâè îùå íåùî, ïîñëå íàâåäå ãëàâà è ìëúêíà.
- Òîâà îáÿñíÿâà ìíîãî - áàâíî èçðå÷å Åäè. - Êëîóíà, ïðîêàæåíèÿ, âúðêîëàêà... - Òîé ñå îçúðíà êúì Ñòàí. - È ìúðòâèòå ìîì÷åòà, íàâÿðíî.
- Çâó÷è ìè êàòî ðàáîòà çà Ðè÷àðä Òîçèúð - çàÿâè Ðè÷è ñ Ãëàñà íà Ãîâîðèòåëÿ îò ñåäìè÷íèòå êèíîïðåãëåäè. - Ðè÷àðä Òîçèúð, ÷îâåêúò ñ õèëÿäà ñìåøêè è øåñò õèëÿäè ãàòàíêè.
- Àêî îñòàâèì íà òåá, âñè÷êè ùå çàãèíåì - ïîäìåòíà Áåí. - Áàâíî. Â ñòðàøíè ìúêè.
È âñè÷êè îòíîâî ñå ðàçñìÿõà.
- Äîáðå äå, êàêâî ùå ïðàâèì? - çàïèòà Ñòàí.
Áèë ñàìî ïîêëàòè ãëàâà... íî èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å âñåêè ìèã ìîæå äà ñå äîñåòè. Ñòàí ìàõíà ñ ðúêà è ñå èçïðàâè.
- Äàéòå äà èäåì íÿêúäå. Ñïëåñêà ìè ñå çàäíèêúò.
- Õàðåñâà ìè òóê - êàçà Áåâúðëè. - Ñåí÷åñòî è ïðîõëàäíî. - Òÿ õâúðëè ïîãëåä êúì Ñòàí. - Ñèãóðíî ùå ïðåäëîæèø íÿêîÿ äåòèíùèíà, íàïðèìåð äà çàìåðÿìå áóòèëêè íà ñìåòèùåòî.
- Àç îáè÷àì äà çàìåðÿì áóòèëêè - êàçà Ðè÷è è ñå èçïðàâè äî Ñòàí. - Ïðåñòúïåí ñúì ñè ïî äóøà. - Òîé âäèãíà ÿêà è çàêðà÷è íàñàì-íàòàì ñ êîòåøêà ñòúïêà êàòî Äæåéìñ Äèéí â "Áóíòîâíèê áåç êàóçà". Ïîñëå ñáðú÷êà óíèëî ÷åëî è ñå ïî÷åñà ïî ãúðäèòå. - Òå ìå èçìú÷âàò. Íå ìîãà äà ãè òúðïÿ. Ðîäèòåëèòå. Ó÷èëèùåòî. Îáùåñòâîòî. Âñè÷êè. Òîâà å íàòèñê, ñêúïà. Òîâà å...
- Äðúí-äðúí - âúçäúõíà Áåâúðëè.
- Èìàì ôèøåöè - îáàäè ñå Ñòàí è äðóãèòå ìèãîì çàáðàâèõà ðàçíèòå èñòîðèè çà äóõîâå è ìèçåðíàòà èìèòàöèÿ íà Ðè÷è, êîãàòî Ñòàí èçìúêíà îò äæîáà ñè ïàêåò÷å ôèøåöè "×åðíà êîòêà". Äîðè Áèë èçãëåæäàøå âïå÷àòëåí.
- Á-áîæè÷êî, Ñòú-ñòú-ñòàí, îòêúäå ã-ãè íà-õõà-àìåðè?
- Òðàìïèõ ãè ñ îíÿ äåáåëàê, äåòî ãî ñðåùàì îò âðåìå íà âðåìå â ñèíàãîãàòà. Äàäîõ ìó öÿëà êàìàðà êîìèêñè çà Ñóïåðìåí è Ìàëêèÿ Ëóëó.
- Äàé äà ãè ãðúìíåì! - âèêíà Ðè÷è, ãîòîâ äà ïðèïàäíå îò ðàäîñò. - Äàé äà ãè ãðúìíåì, Ñòàíè, è íèêîìó íÿìà äà êàæà, ÷å äâàìàòà ñ òàòêî òè ñòå ðàçïíàëè Õðèñòà, ÷åñòíà äóìà, íàâèò ëè ñè? Íàâñÿêúäå ùå ðàçïðàâÿì, ÷å èìàø ìàëúê íîñ, Ñòàíè! È ÷å íå ñè îáðÿçàí!
Ïðè òèÿ äóìè Áåâúðëè âå÷å ñå çàäàâè îò êèêîò è ïðåäè äà çàêðèå ëèöåòî ñè ñ äëàíè, íàèñòèíà èçãëåæäàøå íà ïúò äà ïðèïàäíå. Áèë ñå ðàçñìÿ, Åäè ñúùî ñå èçêèñêà, ñëåä êðàòêî êîëåáàíèå äîðè è Ñòàí èì çàïðèãëàñÿ. Çâúíêèÿò äåòñêè ñìÿõ ïîëåòÿ íàä ïëèòêèòå ðàçëèâè íà Êåíäúñêèã â òîçè ïðåäïðàçíè÷åí äåí - ëåòåí çâóê, ÿñåí è áèñòúð êàòî ñëúí÷åâèòå îòáëÿñúöè ïî âîäàòà - è íèêîé îò òÿõ íå çàáåëÿçà îðàíæåâèòå î÷è, êîèòî ãè ãëåäàõà èççàä ãúñòî ïðåïëåòåíèòå òðúíêè è êúïèíè îòëÿâî. Êúïèíàöèòå áÿõà îáëåïèëè äåñåòèíà ìåòðà îò ñòðúìíèÿ áðÿã è òî÷íî â ñðåäàòà èì ñå ñïîòàéâàøå êëàäåíåö íà ìîðëîöèòå, êàêòî áè ãî íàðåêúë Áåí. À â îòâîðà íà ñòúð÷àùàòà áåòîííà òðúáà ëúùÿõà ÷èôò ãðàìàäíè î÷è ñ äèàìåòúð öåëè äâå ïåòè.


5.

Ïðè÷èíàòà, ïîðàäè êîÿòî â ñúùèÿ òîçè ìèã Ìàéê áÿãàøå îò÷àÿíî îò Õåíðè Áàóúðñ è íåãîâàòà íå ÷àê òîëêîâà ñãîâîðíà äðóæèíà, áåøå, ÷å íà ñëåäâàùèÿ äåí ùåøå äà äîéäå ñëàâíèÿò íàöèîíàëåí ïðàçíèê. Öúðêîâíîòî ó÷èëèùå èìàøå îðêåñòúð è Ìàéê ñâèðåøå â íåãî íà òðîìáîí. Íà ×åòâúðòè þëè îðêåñòúðúò âçèìàøå ó÷àñòèå â òúðæåñòâåíèÿ ïàðàä, ñâèðåéêè "Áîåí ìàðø íà ðåïóáëèêàòà", "Íàïðåä, õðèñòèÿíñêî âîèíñòâî" è "Ïðåêðàñíàòà Àìåðèêà". Âå÷å îò ìåñåö íàñàì Ìàéê íåòúðïåëèâî î÷àêâàøå âúëíóâàùîòî ñúáèòèå. Íà ïîñëåäíàòà ðåïåòèöèÿ òðÿáâàøå äà îòèäå ïåøà, çàùîòî âåëîñèïåäúò ìó áåøå ñúñ ñêúñàíà âåðèãà. Ðåïåòèöèÿòà çàïî÷âàøå ÷àê â äâà è ïîëîâèíà, íî òîé òðúãíà îùå â åäèí - èñêàøå äà âçåìå òðîìáîíà îò ìóçèêàëíàòà çàëà â ó÷èëèùå è äà ãî èçëúñêà êàòî îãëåäàëî. Ìàêàð ÷å ìóçèêàëíèòå ìó ñïîñîáíîñòè áÿõà ãîðå-äîëó íà åäíî íèâî ñ Ãëàñîâåòå íà Ðè÷è, Ìàéê ñè îáè÷àøå èíñòðóìåíòà è ñòàíåøå ëè ìó òúæíî, ëåñíî ñè îïðàâÿøå íàñòðîåíèåòî ñ ïîëîâèí ÷àñ ñâèðåíå íà ìàðøîâå, õèìíè è ïàòðèîòè÷íè ìåëîäèè. Â äæîá÷åòî íà òþòþíåâàòà ñè ðèçà íîñåøå êóòèéêà ñ ïàñòà çà ëúñêàíå íà ìåäíè ñúäîâå, à äæîáúò íà äæèíñèòå ìó ñå èçäóâàøå îò äâà-òðè ÷èñòè ïàðöàëà. Õåíðè Áàóúðñ áå ïîñëåäíàòà ëè÷íîñò íà ñâåòà, çà êîÿòî áè ïîìèñëèë â îíçè ìèã.
Äîêàòî íàáëèæàâàøå Íèéáúëò ñòðèéò è Öúðêîâíîòî ó÷èëèùå, åäèí ïîãëåä ïðåç ðàìî áè ïðîìåíèë êîðåííî íàñòðîåíèåòî ìó, çàùîòî ïî óëèöàòà ãî ñëåäâàõà â ðàçãúíàòà âåðèãà Õåíðè, Âèêòîð, Áúëâî÷à, Ïèòúð Ãîðäúí è Ñàäëúð Ëîñà. Àêî ïúê òå áÿõà èçëåçëè îò äîìà íà Áàóúðñ ïåò ìèíóòè ïî-êúñíî, Ìàéê ùåøå äà å èç÷åçíàë îò ïîãëåä îòâúä íàãîðíèùåòî; àïîêàëèïòè÷íèÿò áîé ñ êàìúíè íÿìàøå äà ñå ñúñòîè è âñè÷êè ïîñëåäâàëè ñúáèòèÿ ùÿõà äà áúäàò ñúâñåì ðàçëè÷íè, èëè èçîáùî íÿìàøå äà ñå ñëó÷àò.
Àëà ñàìèÿò Ìàéê ùåøå äà ïîäõâúðëè ñëåä ãîäèíè õèïîòåçàòà, ÷å ìîæå áè â ñúáèòèÿòà îò îíîâà ëÿòî íèêîé íå å áèë èçöÿëî ãîñïîäàð íà ïîñòúïêèòå ñè; ÷å äîðè è äà å èìàëî ìÿñòî çà øàíñà è ñâîáîäíèÿ èçáîð, ðîëÿòà èì å áèëà òâúðäå îãðàíè÷åíà. Íà ñðåùàòà â ðåñòîðàíòà ùåøå äà èçòúêíå ðåäèöà ïîäîçðèòåëíè ñúâïàäåíèÿ, íî èìàøå ïîíå åäíî, çà êîåòî íå ïîäîçèðàøå. Ïðåç òîçè äåí áåñåäàòà â Ïóùèíàêà ñå ïðåêúñíà êîãàòî Ñòàí Þðèñ èçâàäè êóòèÿ ôèùåöè "×åðíà êîòêà" è öåëèÿò Êëóá íà Íåóäà÷íèöèòå ñå âòóðíà äà ãè ãðúìíå íà áóíèùåòî. À Âèêòîð, Áúëâî÷à è îñòàíàëèòå áÿõà äîøëè âúâ ôåðìàòà íà Áàóúðñ, çàùîòî Õåíðè èìàøå ôèøåöè, áîìáè÷êè è êàìåíàðñêè êàïñóëè Ì-80 (ñàìî ñëåä íÿêîëêî ãîäèíè âëàñòèòå ùÿõà äà îáÿâÿò èçâúí çàêîíà áåçêîíòðîëíîòî ïðèòåæàâàíå íà Ì-80). Ñìÿòàõà äà îòèäàò çàä äåïîòî è äà âçðèâÿò ñúêðîâèùàòà íà Õåíðè â ñòàðèÿ âúãëèùåí ñêëàä.
Ïðè íîðìàëíè îáñòîÿòåëñòâà âñè÷êè òå, äîðè è Áúëâî÷à, èçáÿãâàõà äà ïðèïàðâàò äî ôåðìàòà - íå ñàìî çàðàäè ñìàõíàòèÿ Áú÷ Áàóúðñ, íî è çàùîòî â êðàéíà ñìåòêà âèíàãè èì ñå íàëàãàøå äà ïîìàãàò íà Õåíðè â ïîëñêàòà ðàáîòà: ïëåâåíå, áåçêîíå÷íî ñúáèðàíå íà êàìúíè, öåïåíå íà äúðâà, ìúêíåíå íà âîäà, ïëàñòåíå íà ñåíî, áðàíå íà çåëåí÷óöèòå çà ñúîòâåòíèÿ ñåçîí - ãðàõ, öâåêëî, äîìàòè, êàðòîôè... Íå ìîæåøå äà ñå êàæå, ÷å áÿõà àëåðãè÷íè êúì òðóäà, íî è áåç òîâà ó äîìà èì ñå íàìèðàøå äîñòàòú÷íî ðàáîòà, òà íå ãîðÿõà îò æåëàíèå äà ïðåâèâàò ãúðáèíè çà øàíòàâèÿ áàùà íà Õåíðè, êîéòî ïåðäàøåøå áåç äà ãëåäà (âåäíúæ ïîäãîíè ñ ãðàìàäíà öåïåíèöà Âèêòîð Êðèñ, êîéòî áå èçòúðâàë êîøíèöà äîìàòè, äîêàòî ÿ ìúêíåøå êúì êðàÿ íà íèâàòà). Ñàì ïî ñåáå ñè ïåðäàõúò ñ áðåçîâà âúðëèíà áåøå êîôòè ðàáîòà; íî îùå ïî-êîôòè ñòàâàøå îò òîâà, ÷å ïðåç öÿëîòî âðåìå íà áîÿ Áú÷ Áàóúðñ ñè òàíàíèêàøå: "Ùå ïðåòðåïÿ âñè÷êè æúëòè ìóòðè! Ùå ïðåòðåïÿ âñè÷êè øèáàíè æúëòè ìóòðè!"
Ìàêàð è òúï, Áúëâî÷à Õúãèíñ ñå áå èçðàçèë íàé-äîáðå ïî âúïðîñà. "Ñ îòêà÷åíè íå ñå åáàâàì" - çàÿâè òîé íà Âèêòîð ïðåäè îêîëî äâå ãîäèíè. Âèêòîð ñå èçêèñêà è ïîäêðåïè ìíåíèåòî ìó.
Íî íåïðåîäîëèìèÿò çîâ íà ôèøåöèòå áå ïî-îìàåí îò ïåñåíòà íà ìîðñêà ñèðåíà.
- Çíàåø ëè êàêâî, Õåíðè - êàçà Âèêòîð, êîãàòî Õåíðè ìó ïîçâúíè â äåâåò ñóòðèíòà ñ ïîêàíà çà ïðåäñòîÿùîòî ñúáèòèå. - Äàé äà òå ÷àêàì îêîëî åäèí ÷àñà ïðè ñêëàäà çà âúãëèùà, à?
- Îòèäåø ëè òàì êúì åäèí, õè÷ íÿìà äà ìå âèäèø - îòâúðíà Õåíðè. - Çíàåø ëè êîëêî ðàáîòà ìè ñå å òðóïíàëà? Àêî îòèäåø êúì òðè, òîãàâà ùå òå ÷àêàì. È ïúðâèÿ êàìåíàðñêè êàïñóë ùå òè ãî çàâðà ïðàâî â ãàùèòå, Âèê.
Âèê ñå ïîêîëåáà, ïîñëå íåîõîòíî îáåùà äà âçåìå ó÷àñòèå â ðàáîòàòà.
Äðóãèòå ñúùî ïðèñòèãíàõà. Ñúáðàõà ñå ïåò åäðè ìîì÷åòà è êàêòî ñå áÿõà çàõâàíàëè äà ðàáîòÿò êàòî áåñíè èç ôåðìàòà, âñè÷êî ïðèêëþ÷è ìàëêî ïîäèð ïëàäíå. Êîãàòî Õåíðè ïîïèòà áàùà ñè äàëè âå÷å å ñâîáîäåí, Áàóúðñ ñòàðøè ñàìî ëåíèâî ìó ìàõíà ñ ðúêà. Áú÷ áåøå çàñåäíàë â ëþëååùèÿ ñå ñòîë íà çàäíàòà âåðàíäà ñ áóòèëêà îò ìëÿêî (ñàìî ÷å ñ äîñòà ïî-ãðåõîâíî ñúäúðæàíèå) â ñêóòà è ñ ïîðòàòèâåí ðàäèîïðèåìíèê âúðõó ïàðàïåòà. Ñúùèÿ ñëåäîáåä ùÿõà äà ïðåäàâàò áåéçáîëåí ìà÷ ìåæäó "×åðâåíèòå ÷îðàïè" è "Âàøèíãòîíñêèòå ñåíàòîðè" - ïåðñïåêòèâà, ïðåä êîÿòî âñåêè íîðìàëåí ÷îâåê áè ñå îáëÿë â ñòóäåíà ïîò. Îñâåí øèøåòî, â ñêóòà íà Áàóúðñ ëåæåøå ãîë ÿïîíñêè ìå÷ - Áú÷ òâúðäåøå, ÷å âçåë òîçè áîåí òðîôåé îò åäèí óìèðàù ÿïîíåö íà îñòðîâ Òàðàâà (âñúùíîñò ãî áå òðàìïèë íà îñòðîâ Õîíîëóëó ñðåùó øåñò áóòèëêè "Áóäâàéçåð" è òðè ñòðîøåíè ëîñòà çà óïðàâëåíèå íà ñàìîëåò). Íàïîñëåäúê ùîì ïèéíåøå, ìå÷úò ðåäîâíî èçíèêâàøå íà êîëåíåòå ìó. È òúé êàòî âñè÷êè ìîì÷åòà, âêëþ÷èòåëíî Õåíðè, áÿõà óáåäåíè, ÷å ðàíî èëè êúñíî ùå õâðúêíå íå÷èÿ ãëàâà, íàé-ðàçóìíîòî áåøå â òàêèâà ìîìåíòè äà íå ñå íàâúðòàò ìíîãî-ìíîãî íàîêîëî.
Åäâà áÿõà èçëåçëè íà ïúòÿ, êîãàòî Õåíðè çúðíà îòïðåä Ìàéê Õåíëúí.
- Íåãðîòî! - âúçêëèêíà òîé è â î÷èòå ìó ãðåéíà âúçòîðæåíèÿò ïîãëåä íà ìàëêî äåòå, ðàçìèøëÿâàùî â íàâå÷åðèåòî íà íîâîãîäèøíèòå ïðàçíèöè çà ñêîðîøíîòî ïðèñòèãàíå íà Äÿäî Êîëåäà.
- Íåãðîòî ëè? - îçàäà÷è ñå Áúëâî÷à Õúãèíñ, çàùîòî ðÿäêî áå âèæäàë ñåìåéñòâî Õåíëúí, ïîñëå è â íåãîâèòå î÷è ïðîñâåòíà ïëàìú÷å. - Äà áå! Íåãðîòî! Äàé äà ãî ñáàðàìå, Õåíðè!
Ñ ãðúìêî òðîïîëåíå Áúëâî÷à ñå âòóðíà â òðúñ. Äðóãèòå ñå êàíåõà äà ïîñëåäâàò ïðèìåðà, êîãàòî Õåíðè ñãðàá÷è äàíãàëàêà è ãî äðúïíà íàçàä. Èìàøå áîãàò îïèò îò ãîíèòáàòà íà Ìàéê Õåíëúí è çíàåøå, ÷å åäíî å äà èñêàø, äðóãî - äà ìîæåø. Ïðîêëåòèÿò íåãúð óìååøå äà áÿãà.
- Îùå íå íè âèæäà. Äàéòå çàñåãà ñàìî äà óñêîðèì êðà÷êà. Ùå ãî íàñòèãíåì ïîñòåïåííî.
Òàêà è ñòîðèõà. Îòñòðàíè íàâÿðíî ïðåäñòàâëÿâàõà çàáàâíà êàðòèíêà - ñÿêàø è ïåòèìàòà òðåíèðàõà çà îëèìïèéñêèÿ îòáîð ïî ñïîðòíî õîäåíå. Ñîëèäíîòî øêåìáå íà Ñàäëúð Ëîñà ïîäñêà÷àøå ïîä ìúðëÿâàòà òåíèñêà ñ åìáëåìàòà íà Îáùèíñêàòà ãèìíàçèÿ. Ïî çà÷åðâåíîòî ëèöå íà Áúëâî÷à ñêîðî ïðîòåêîõà âàäè÷êè ïîò. Íî ðàçñòîÿíèåòî ìåæäó ïðåñëåäâà÷èòå è Ìàéê ñå òîïåøå - äâåñòà ìåòðà, ñòî è ïåòäåñåò, ñòî... à ÷åðíîòî ìàéìóí÷å îò äæóíãëèòå âñå îùå íå ïîäîçèðàøå. ×óâàõà ãî êàê ñè ïîäñâèðêâà.
- Êàêâî ùå ìó ñòîðèø, Õåíðè? - òèõî çàïèòà Âèêòîð Êðèñ.
Ãîâîðåøå ñ íåáðåæåí èíòåðåñ, íî âñúùíîñò áåøå èçïëàøåí. Íàïîñëåäúê Õåíðè ãî òðåâîæåøå âñå ïîâå÷å è ïîâå÷å. Îõîòíî áè ñå ñúãëàñèë, àêî ñòàíåøå äóìà äà íàïåðäàøàò ÷åðíîòî õëàïå, èëè äîðè äà ãî ñúáëåêàò è äà ìó ìåòíàò äðåõèòå íà íÿêîå äúðâî, îáà÷å íå áåøå ñèãóðåí äàëè ðàáîòèòå ùå ñâúðøàò äîòàì. Òàçè ãîäèíà áÿõà èìàëè íÿêîëêî íåïðèÿòíè ñðåùè ñ äðåáîñúöèòå îò Îáùèíñêàòà ïðîãèìíàçèÿ, êîèòî Õåíðè íàðè÷àøå "ñèòíè ëàéíà". Õåíðè èìàøå íàâèêà äà âëàñòâóâà íàä ñèòíèòå ëàéíà ÷ðåç òåðîð è íàñèëèå, íî îò ìåñåö ìàðò íàñàì âñå ïî-÷åñòî ñå ñëó÷âàøå äðåáîñúöèòå äà ãî ïðåöàêàò. Â óíèâåðìàãà áÿõà ïîäãîíèëè åäèí îò òÿõ - î÷èëàðêàòà Òîçèúð - è ïî íÿêàêâî íåâåðîÿòíî ñòå÷åíèå íà îáñòîÿòåëñòâàòà ãî áÿõà èçòúðâàëè, òúêìî êîãàòî ìèñëåõà, ÷å èì å ïàäíàë áåçâúçâðàòíî â ðú÷è÷êèòå. Ïî-êúñíî, ïðåç ïîñëåäíèÿ ó÷åáåí äåí, äåáåëàêúò Õàíñêîì...
Àëà Âèêòîð íå îáè÷àøå äà ñè ñïîìíÿ çà òîâà.
Áåçïîêîåøå ãî åäíà ïðîñòè÷êà èñòèíà: Õåíðè ìîæåøå äà ÏÐÅÊÀËÈ. Âèêòîð êðàéíî ðÿäêî è êðàéíî íåîõîòíî ñè çàäàâàøå âúïðîñà êàêâî ëè ùå å òîâà ÏÐÅÊÀËßÂÀÍÅ... íî òîçè ïúò ìèñúëòà óïîðèòî èçïëóâà îò òðåâîæíîòî ìó ñúðöå.
- Ùå ãî ñïèïàìå è ùå ãî îòìúêíåì â ÿìàòà çà âúãëèùà - ïîÿñíè Õåíðè. - Ìèñëÿ äà ìó ïúõíåì ïî åäèí ôèøåê â ïàòúöèòå, ÷å äà ãî âèäèì êàê ùå òàíöóâà.
- Àìà íå îò êàìåíàðñêèòå êàïñóëè, íàëè, Õåíðè?
Àêî Õåíðè ñå êàíåøå äà âúðøè íåùî ïîäîáíî, Âèêòîð ùåøå äà çàðåæå êîìïàíèÿòà. ×èôò Ì-80 ùÿõà äà îñòàâÿò íåãðîòî áåç êðàêà, à òîâà áåøå ïîâå÷å îò ÏÐÅÊÀËÅÍÎ.
- À, òå ñà ìè ñàìî ÷åòèðè - îòâúðíà Õåíðè, áåç äà îòêúñâà ïîãëåä îò ãúðáà íà Ìàéê Õåíëúí. Âå÷å áÿõà ñêúñèëè äèñòàíöèÿòà íà ñåäåìäåñåò è ïåò ìåòðà è âñè÷êè ãîâîðåõà øåïíåøêîì. - Äà íå ìèñëèø, ÷å ùå ãè õàáÿ çà íÿêàêâà ñêàïàíà ÷åðíèëêà?
- Íå, Õåíðè. Ðàçáèðà ñå, ÷å íå.
- Ñàìî ùå ìó ïúõíåì ïî åäíà "×åðíà êîòêà" â ãóìåíêèòå - äîáàâè Õåíðè, - ïîñëå ùå ãî ñúáëå÷åì ïî ãîë ãúç è ùå ìó ìåòíåì äðåõèòå â Ïóùèíàêà. Äàíî äà íàëåòè íà îòðîâåí áðúøëÿí, äîäåòî ãè òúðñè.
- Òðÿáâà è äà ãî îâúðãàëÿìå â êþìþðà - îáàäè ñå Áúëâî÷à. Ìúòíèòå ìó î÷è ñåãà èñêðÿõà îò âúçòîðã. - Íàâèò ëè ñè, Õåíðè? Íàëè å ãîò?
- Àäñêè ãîò - íåáðåæíî êàçà Õåíðè è ãëàñúò ìó íå ñå ïîíðàâè íà Âèêòîð. - Ùå ãî îâúðãàëÿìå â êþìþðà, êàêòî ãî îâúðãàëÿõ â êàëòà òàÿ ïðîëåò. È... - Õåíðè ñå óõèëè, ðàçêðèâàéêè çúáè, êîèòî áÿõà ïî÷íàëè äà ïðîãíèâàò îùå íà äâàíàéñåòãîäèøíà âúçðàñò. - È îñâåí òîâà èìàì äà ìó êàæà íåùî. Ìèñëÿ, ÷å ïðåäíèÿ ïúò íå ìå ÷ó.
- Êàêâî, Õåíðè? - îáàäè ñå Ïèòúð.
Ïèòúð Ãîðäúí èçïèòâàøå ñàìî èíòåðåñ è ñïîðòíà âúçáóäà. Áåøå îò çàìîæíî ñåìåéñòâî; æèâååøå íà Çàïàäíèÿ áóëåâàðä è ñëåä äâå ãîäèíè ùåøå äà ïîñòúïè â ïîäãîòâèòåëíèÿ êóðñ íà êîëåæà â Ãðîòúí... èëè ïîíå òàêà ñè ìèñëåøå ïðåç îíçè þëñêè äåí. Èìàøå ïîâå÷å óì îò Âèêòîð Êðèñ, íî íå ñêèòàøå ñ êîìïàíèÿòà äîñòàòú÷íî ÷åñòî, çà äà óñåòè áàâíèÿ óïàäúê íà Õåíðè.
- Ùå ðàçáåðåø - êàçà Õåíðè. - Ñåãà ñè çàòâàðÿéòå ÷îâêèòå. Íàáëèæàâàìå.
Áÿõà ñàìî íà äâàéñåò è ïåò ìåòðà îò Ìàéê è Õåíðè òúêìî îòâàðÿøå óñòà äà äàäå çàïîâåä çà àòàêà, êîãàòî îòêúì Ñàäëúð Ëîñà äîëåòÿ ïúðâàòà åêñïëîçèÿ çà äåíÿ. Ïðåäíàòà âå÷åð Ëîñà áå èçïëþñêàë òðè ïàíèöè áîá è ïðúäíÿòà ìó îòåêíà ïî÷òè êàòî ãúðìåæ îò ëîâíà ïóøêà.
Ìàéê ñå îçúðíà. Õåíðè âèäÿ êàê î÷èòå ìó ñå ðàçøèðèõà.
- Äðúæòå ãî! - èçðåâà Õåíðè.
Çà ìèã Ìàéê çàñòèíà; ïîñëå õóêíà äà ñè ñïàñÿâà æèâîòà.

6.

Íåóäà÷íèöèòå ñå ïðîâèðàõà ïðåç áàìáóêîâèòå ãúñòàëàöè â ñëåäíèÿ ðåä: Áèë; Ðè÷è; ñëåä íåãî Áåâúðëè, ñòðîéíà è êðàñèâà â ÷èñòè äæèíñè è áÿëà áëóçêà áåç ðúêàâè, ñ äæàïàíêè íà áîñ êðàê; çàä íåÿ Áåí ñå ìú÷åøå äà íå ïóõòè ïðåêàëåíî øóìíî (ìàêàð ÷å òåìïåðàòóðàòà íàáëèæàâàøå òðèéñåò ãðàäóñà, òîé ïàê áåøå ñ åäèí îò ðàçäúðïàíèòå ñè àíöóçè); Ñòàí; è â êðàÿ íà êîëîíàòà êðà÷åøå Åäè ñ ùðúêíàë îò çàäíèÿ äæîá èíõàëàòîð.
Êàêòî ÷åñòî ìó ñå ñëó÷âàøå èç òàÿ îáëàñò íà Ïóùèíàêà, Áèë ôàíòàçèðàøå íà òåìà "ñàôàðè â äæóíãëàòà". Âèñîêèòå áåëåçíèêàâè ñòúáëà çàêðèâàõà âñè÷êî îñâåí ïúòå÷êàòà, êîÿòî ñè áÿõà ïðîïðàâèëè. Çåìÿòà áåøå ÷åðíà è ëåïêàâà, îñåÿíà ñ ìî÷óðëèâè ïåòíà, êîèòî òðÿáâàøå äà çàîáèêàëÿø èëè äà ïðåñêà÷àø, àêî íå èñêàø äà ñè íàïúëíèø îáóâêèòå ñ êàë. Ïî ëîêâè÷êèòå çàñòîÿëà âîäà òðåïòÿõà ñòðàííè äúãîöâåòíè îòáëÿñúöè. Èç âúçäóõà ñå íîñåøå ïðîòèâåí ìèðèñ íà áîêëóê è ãíèåùè ðàñòåíèÿ.
Íà ïúðâèÿ çàâîé ñëåä ïîòåãëÿíåòî îò ðå÷íèÿ áðÿã Áèë ñïðÿ è îáúðíà ãëàâà êúì Ðè÷è.
- Ò-ò-òèãúð îòïðåä, Ò-ò-òîçèúð.
Ðè÷è êèìíà, çàâúðòÿ ñå êúì Áåâúðëè è ïðîøåïíà:
- Òèãúð.
- Òèãúð - ñúîáùè òÿ íà Áåí.
- ×îâåêîÿäåö ëè? - çàïèòà Áåí, ïîëàãàéêè ãåðîè÷íè óñèëèÿ äà íå ïóõòè.
- Öåëèÿò å â êðúâ - êèìíà Áåâúðëè.
- Òèãúð-÷îâåêîÿäåö - ïðîìúðìîðè Áåí íà Ñòàí, à òîé ïðåäàäå èçâåñòèåòî íà Åäè, ÷èåòî ëè÷èöå áå ïëàìíàëî îò âúëíåíèå.
Øåñòèìàòà ïîòúíàõà â áàìáóêîâèÿ ãúñòàëàê è ëúêàòóøíàòà ÷åðíà ïúòåêà îïóñòÿ êàòî ïî âúëøåáñòâî. Òèãúðúò ìèíà ïðåä òÿõ è âñè÷êè èìàõà ÷óâñòâîòî, ÷å ãî âèæäàò: òåæúê, ìîæå áè äâåñòà êèëîãðàìà, ñ ÷åðíè èâèöè ïî êîïðèíåíàòà êîçèíà, ïîä êîÿòî èçÿùíî èãðàÿò ìîãúùè ìóñêóëè. Ñòîðè èì ñå, ÷å âèæäàò çåëåíèòå î÷è è ìóöóíàòà, îïðúñêàíà ñ êðúâòà íà ïîñëåäíèòå íåêîëöèíà ïèãìåè, êîèòî å èçÿë æèâè.
Íàä áàìáóêà ñå ðàçíåñå ìåëîäè÷íî è ïðèçðà÷íî øóìîëåíå, ñåòíå âñè÷êî çàòèõíà îòíîâî. Ìîæå áè èç âúðõàðèòå ïîëúõâàøå ëåòåí âåòðåö... èëè ïúê àôðèêàíñêè òèãúð ïðåñè÷àøå Ïóùèíàêà íà ïúò êúì Îëä êåéï.
- Îòèäå ñè - êàçà Áèë.
Òîé äúëáîêî ñè ïîå äúõ è èçëåçå íà ïúòåêàòà. Îñòàíàëèòå ãî ïîñëåäâàõà.
Åäèíñòâåíî Ðè÷è áå äîøúë âúîðúæåí - íîñåøå ñòðîøåí òàïåøíèê, îìîòàí ñ ëåéêîïëàñò.
- Òðÿáâàøå äà ìðúäíåø ìàëêî íàñòðàíè, Øåô Áèë, ùÿõ äà ãî ãðúìíà - çëîâåùî èçðå÷å òîé è ïîáóòíà î÷èëàòà ñè íàãîðå ñ äóëîòî íà ïèñòîëåòà.
- Í-íàîêîëî èìà öú-öú-öÿëî ï-ïëåìå âàòóñè - îòâúðíà Áèë. - Í-íèêàêâà ñòðå-å-åëáà. È-õõè-èñêàø ëè äà íè ï-ï-ïîãíàò?
- Î - èñêðåíî ñå ñòðåñíà Ðè÷è.
Áèë ìàõíà ñ ðúêà è îòíîâî ïîå ïî ïúòåêàòà, êîÿòî èçòúíÿâàøå ïðåäè äà èçëåçå îò áàìáóêà. Îçîâàõà ñå íà áðåãà íà Êåíäúñêèã, êúäåòî ïðåäè íÿêîëêî äíè áÿõà íàïðàâèëè áðîä. Áåí èì áåøå ïîêàçàë êàê ñòàâà. Õâúðëÿø ãîëÿì êàìúê âúâ âîäàòà, ïîñëå âçèìàø âòîðè, ñòúïâàø âúðõó ïúðâèÿ è ãî ìÿòàø ïî-íàâúòðå, ñëåä òîâà òðåòè è òúé íàòàòúê, äîêàòî ïðåñå÷åø öÿëàòà ðåêà (ïðåç òîçè ñåçîí òÿ áåøå äúëáîêà ñàìî ïåäÿ è òóê-òàì ñòúð÷àõà ïåñú÷ëèâè îñòðîâ÷åòà), áåç äà ñè íàìîêðèø êðàêàòà. Íîìåðúò ñå îêàçà áåçêðàéíî ïðîñò, åäâà ëè íå äåòèíñêè, íî áåç Áåí íèêîãà íÿìàøå äà ñå ñåòÿò. Ìíîãî ãî áèâàøå çà òàêèâà ðàáîòè, à íàé-õóáàâîòî áåøå, ÷å íå ãè êàðàøå äà ñå ÷óâñòâóâàò ãëóïàöè, äîêàòî èì îáÿñíÿâàøå.
Ñïóñíàõà ñå íàäîëó â èíäèéñêà íèøêà è çàêðà÷èõà ïî ñóõèòå çàîáëåíè êàìúíè.
- Áèë! - òðåâîæíî ïîäâèêíà Áåâúðëè.
Áåç äà ñå îáðúùà, òîé çàñòèíà íà ìÿñòî ñ ëåêî ðàçïåðåíè ðúöå. Âîäàòà ñå ïëèñêàøå è áúëáóêàøå íàîêîëî.
- Êàêâî?
- Òóê ãúìæè îò ïèðàíè. Ïðåäè äâà äíè âèäÿõ êàê èçÿäîõà öÿëà êðàâà. Ïàäíà âúòðå è ñëåä ìèíóòà îñòàíàõà ñàìî êîêàëè. Ãëåäàé äà íå ñå ïîäõëúçíåø!
- Ïðàâèëíî - êàçà Áèë. - Âíèìàâàéòå, áðàò÷åòà.
Ïåòèìàòà ïðåäïàçëèâî çàïîäñêà÷àõà îò êàìúê íà êàìúê. Áÿõà íàñðåä ðåêàòà, êîãàòî ïî áëèçêèÿ æåëåçîïúòåí íàñèï ïðîôó÷à òîâàðåí âëàê è îò èçíåíàäâàùèÿ ðåâ íà ñâèðêàòà Åäè Êàñïáðàê çàãóáè ðàâíîâåñèå. Çà ìèã íàäíèêíà â áèñòðàòà âîäà ìåæäó ñëúí÷åâèòå çàé÷åòà, êîèòî îòñêà÷àõà â î÷èòå ìó, è íàèñòèíà âèäÿ êàê äîëó ñíîâàò ïèðàíè. Òå íå áÿõà èçìèñëèöà, íå áÿõà ÷àñò îò ôàíòàçèÿòà íà Áèë çà ñàôàðè â äæóíãëàòà; íÿìàøå íèêàêâî ñúìíåíèå. Íàïîìíÿõà ãðàìàäíè çëàòíè ðèáêè ñ íåñúðàçìåðíî åäðè, ìîùíè ÷åëþñòè. Ìåæäó äåáåëèòå èì óñòíè ñòúð÷àõà îñòðè çúáè... è ñúùî êàòî çëàòíèòå ðèáêè òèÿ õèùíèöè èìàõà îðàíæåâ öâÿò. Îðàíæåâèÿ öâÿò íà ïîìïîíèòå, êîèòî ïîíÿêîãà êðàñÿò êîñòþìèòå íà öèðêîâèòå êëîóíè.
Çëîâåùî îçúáåíè, ïèðàíèòå êðúæàõà èç ïëèòêàòà âîäà.
Åäè îò÷àÿíî ðàçìàõà ðúöå. Ïàäàì, ïîìèñëè òîé. Ïàäàì è òå ùå ìå èçÿäàò æèâ...
Ïîñëå Ñòàíëè Þðèñ çäðàâî ãî ñòèñíà çà êèòêàòà è Åäè ñå óäúðæà íà êðàêà.
- Ðàçìèíà ñå - êàçà Ñòàí. - Àêî áåøå ïàäíàë, ìàéêà òè ùåøå äà âäèãíå ãîëÿì ñêàíäàë.
Íî òî÷íî ñåãà Åäè èçîáùî íå ìèñëåøå çà ìàéêà ñè. Äðóãèòå âå÷å áÿõà íà îòñðåùíèÿ áðÿã è áðîÿõà òîâàðíèòå âàãîíè. Åäè ñëèñàíî ñå âòðåí÷è â î÷èòå íà Ñòàí, ïîñëå ïàê ñâåäå ïîãëåä íàäîëó. Ïî äúíîòî ïðîáÿãà ñìà÷êàíî ïàêåò÷å îò ïúðæåíè êàðòîôêè... è íèùî äðóãî. Òîé íàäèãíà ãëàâà.
- Ñòàí, âèäÿõ...
- Êàêâî?
Åäè òðúñíà ãëàâà.
- Ìàé íèùî íÿìàøå - êàçà òîé. - Ïðîñòî ñúì ìàëêî
(íî òå áÿõà òóê äà òóê áÿõà è ùÿõà äà ìå èçÿäàò æèâ)
èçíåðâåí. Ñèãóðíî îò òèãúðà. Äà âúðâèì.
Ïî âðåìå íà äúæäîâåòå è ïðîëåòíèòå íàâîäíåíèÿ çàïàäíèÿò áðÿã íà Êåíäúñêèã - îòêúì êâàðòàëà Îëä êåéï - ñå ïðåâðúùàøå â èñòèíñêî òðåñàâèùå, íî â Äåðè íå áå âàëÿëî îò äâå ñåäìèöè è ñåãà íàïóêàíàòà ãëèíåñòà êîðà ïî ñóõèÿ áðÿã ïðèëè÷àøå íà äðóãîïëàíåòåí ïåéçàæ, îò êîéòî ñòúð÷àõà íÿêîëêî áåòîííè öèëèíäúðà, õâúðëÿùè çëîâåùè êúñè ñåíêè. Äâàéñåòèíà ìåòðà ïî-íàäîëó øèðîêà öèìåíòîâà òðúáà èçëèâàøå â ðåêàòà ñòðóéêà çëîâîííà êàôÿâà òå÷íîñò.
- Ñòðàøíè÷êî å òóê - òèõî ïðîìúðìîðè Áåí è äðóãèòå êèìíàõà.
Áèë ãè ïîâåäå ïî áðåãà êúì ãúñòèòå øóáðàöè, êúäåòî æóæàõà áðúìáàðè è ùóðöè. Îò âðåìå íà âðåìå ïîäïëàøåíà ïòèöà èçëèòàøå ñ øóìíî ïúðõàíå. Âåäíúæ ïðåç ïúòåêàòà ïðîáÿãà êàòåðè÷êà, à îêîëî ïåò ìèíóòè ïî-êúñíî, äîêàòî íàáëèæàâàõà íåðàâíèÿ íèñúê íàñèï çàä êðàÿ íà ãðàäñêîòî ñìåòèùå, ïðåä Áèë èçñêî÷è åäúð ïëúõ ñ ïàð÷å öåëîôàí â çúáèòå, óñòðåìåí ïî íÿêàêâà ñâîÿ òàéíà çàäà÷à èç òåçè ìèíèàòþðíè äåáðè.
Ñåãà òåæêèÿò ìèðèñ íà ñìåòèùåòî âèñåøå íàâñÿêúäå; ñòúëá ÷åðåí äèì ñå èçäèãàøå êúì íåáåòî. Ãúñòàëàêúò îùå íå ñâúðøâàøå, íî òóê-òàì ñðåä õðàñòèòå âçåõà äà ñå ìÿðêàò áîêëóöè. Âåäíúæ Áèë áå íàðåêúë òîâà "ñìåòèùåí ïúðõîò" è êîãàòî ãî ÷ó, Ðè÷è ñå ðàçñìÿ äî ñúëçè. "Íåïðåìåííî ñè ãî çàïèøè, Øåô Áèë - çàðú÷à òîé. - Ñòðàõîòåí ëàô."
Ñìà÷êàíè õàðòèè ñå ëþøêàõà ïî âåéêèòå êàòî ìèçåðíè õîðóãâè; ïðåç çåëåíèÿ ãúñòàëàê ëÿòíîòî ñëúíöå õâúðëÿøå îòáëÿñúöè ïî êóïèùà ñìà÷êàíè òåíåêèåíè êóòèè; îñëåïèòåëíè èñêðè òàíöóâàõà íàä íàçúáåíè ïàð÷åòà îò áèðåíè áóòèëêè. Áåâúðëè çàáåëÿçà ïëàñòìàñîâà êóêëà ñ òîëêîâà ÿðêî ðîçîâî òåëöå, ÷å èçãëåæäàøå êàòî ïîïàðåíà. Âäèãíà ÿ è âåäíàãà ÿ çàõâúðëè ñ òèõ âèê íà ïîãíóñà, êîãàòî âèäÿ ãúìæèëîòî áåëåçíèêàâè áðúìáàðè ïî ïðîãíèëèòå êðàêà ïîä ìóõëÿñàëàòà ðîêëè÷êà. Ïîñëå èçáúðñà ïðúñòè â äæèíñèòå ñè.
Èçêàòåðèõà ñå ïî íàñèïà è îòïðàâèõà ïîãëåäè êúì ñìåòèùåòî.
- Ìàìà ìó ñòàðà! - âúçêëèêíà Áèë è ïúõíà ðúöå â äæîáîâåòå, äîêàòî îñòàíàëèòå èäâàõà ïîäèð íåãî.
Äíåñ ãîðåøå ñåâåðíèÿò êðàé, íî òóê, òî÷íî ïîä òÿõ, ïàçà÷úò íà ñìåòèùåòî - ñòàð åðãåí íà èìå Àðìàíäî Ôåéçèî (ïðèÿòåëèòå ãî íàðè÷àõà Ìàíäè) è ïî-ãîëÿì áðàò íà ïðèñëóæíèêà â Îáùèíñêàòà ïðîãèìíàçèÿ - ÷îâúðêàøå äâèãàòåëÿ íà âåõòèÿ áóëäîçåð îò âðåìåòî íà Âòîðàòà ñâåòîâíà âîéíà, ñ êîéòî ñúáèðàøå áîêëóöèòå íà êóïèùà ïðåäè äà ãè ïîäïàëè. Áåøå ãîë äî êðúñòà. Îò ñåäàëêàòà ïîä áðåçåíòîâèÿ íàâåñ íà áóëäîçåðà ïîðòàòèâåí ðàäèîïðèåìíèê ïðåäàâàøå ïîäãîòîâêàòà çà áåéçáîëíèÿ ìà÷ ìåæäó "×åðâåíèòå ÷îðàïè" è "Ñåíàòîðèòå".
- Íÿìà íà÷èí äà ñëåçåì - êèìíà Áåí.
Ìàíäè Ôåéçèî íå áåøå ëîø ÷îâåê, íî âèäåøå ëè äåöà íà ñìåòèùåòî, ïðîãîíâàøå ãè íåçàáàâíî - çàðàäè ïëúõîâåòå, çàðàäè ðåäîâíî ðàçïðúñêâàíàòà îòðîâà, ñ êîÿòî ñå ìú÷åøå äà îãðàíè÷è ãúìæèëîòî îò ãðèçà÷è, çàðàäè îïàñíîñòòà îò ðàíè, òðàâìè è èçãàðÿíèÿ... íî íàé-âå÷å çàùîòî ñìÿòàøå, ÷å áóíèùåòî íå å ìÿñòî çà äåöà. "Íå ñòå ëè äîáðè äåöà?" - êðåùåøå òîé ïî õëàïåòàòà, èäâàùè äà ãúðìÿò ñ ôëîáåðêèòå ñè ïî áóòèëêè (åâåíòóàëíî ïëúõîâå è ÷àéêè), èëè ïðîñòî ïðèâëå÷åíè îò åêçîòè÷íîòî î÷àðîâàíèå íà "ñìåòèùíîòî èìàíÿðñòâî"; òóê ìîæåøå äà  íàìåðèø ñúâñåì çàïàçåíà èãðà÷êà, ñðàâíèòåëíî çäðàâ ñòîë çà áàðàêàòà, â êîÿòî ñå ñúáèðàø ñ ïðèÿòåëèòå, èëè ðàçâàëåí òåëåâèçîð ñ öÿë-öåëåíè÷úê êèíåñêîï - êàòî ìó ìåòíåø åäèí êàìúê, èçáóõâà ðàçêîøíî, ñúâñåì êàòî áîìáà. "Íå ñòå ëè äîáðè äåöà? - ðåâåøå ãðúìîãëàñíî Ìàíäè (íå òîëêîâà îò ÿä, êîëêîòî çàùîòî áåøå ãëóõ è íå íîñåøå ñëóõîâ àïàðàò). - Íå âà ëè ó÷àò ó äîìà äà ñòå äîáðè? Äîáðèòå ìîì÷åòà è ìîìè÷åòà íå îäàò ïî áîêëó÷àðíèêà! Áÿãàéòå ó ïàðêà! Áÿãàéòå ó áèëáóòåêàòà! Áÿãàéòå ó ìëàäåæêèÿ äîì äà èãðàéòå õîêåé íà ìàñà! Èñêàì äà ãëåäàì äîáðè äåöà!"
- Õè÷ - ïîòâúðäè Ðè÷è. - Ñìåòèùåòî îòïàäà.
Ïîñåäÿõà äà ãëåäàò êàê Ìàíäè ÷îâúðêà áóëäîçåðà. Òàÿõà ñìúòíà íàäåæäà, ÷å ùå ìó îìðúçíå è ùå ñè òðúãíå, íî íå èì ñå âÿðâàøå; ðàäèîòî íà ñåäàëêàòà ïîäñêàçâàøå, ÷å ñìÿòà äà ñòîè òóê äî âå÷åðòà. Íàïðàâî äà ñå ñêàïåø îò ÿä, ïîìèñëè Áèë. Â öåëèÿ ãðàä íÿìàøå ïî-õóáàâî ìÿñòî çà õâúðëÿíå íà áîìáè÷êè îò ñìåòèùåòî. Òóê ÷îâåê ìîæåøå äà çàõëóïè ôèøåöèòå ñ êîíñåðâíà êóòèÿ è äà ÿ ãëåäà êàê õâðúêâà âúâ âúçäóõà, èëè ïúê äà èì ïàëíå ôèòèëà, äà ãè ïúõíå â áèðåíà áóòèëêà è äà ñè ïëþå íà ïåòèòå. Ïîíÿêîãà áóòèëêèòå îñòàâàõà çäðàâè, íî íàé-÷åñòî ñå ïðúñêàõà.
- Åõ, äà èìàõìå êàìåíàðñêè êàïñóëè - âúçäúõíà Ðè÷è, áåç äà ïîäîçèðà êîëêî ñêîðî ìå÷òàíèÿò åêñïëîçèâ ùå ïîëåòè êúì ãëàâàòà ìó.
- Ìàìà êàçâà, ÷å ÷îâåê òðÿáâà äà ñå çàäîâîëÿâà ñ êàêâîòî èìà - èçðå÷å Åäè òîëêîâà ïîó÷èòåëíî, ÷å öÿëàòà êîìïàíèÿ ñå ðàçñìÿ.
Êîãàòî ñìåõúò çàòèõíà, âñè÷êè îòíîâî âïèõà ïîãëåäè â Áèë. Òîé ñå ïîçàìèñëè è çàÿâè:
- Çíú-çíú-çíàì ê-êúäå. Î-õõî-òòàòúê Ï-ïóùèíàêà çàä äå-å-åïîòî èìà ñòàðà ê-ê-êàðèåðà...
- Àõà! - âúçêëèêíà Ñòàí è ñêî÷è íà êðàêà. - Çíàì ÿ! Òè ñè ãåíèàëåí, Áèë!
- Ñòðàõîòíî ùå êúíòÿò òàì - ïîäêðåïè ãî Áåâúðëè.
- Àìè õàéäå äà âúðâèì - îáàäè ñå Ðè÷è.
È òå ñå óïúòèõà íàïðåä ïî äúãàòà íà íàñèïà êðàé áóíèùåòî - áÿõà øåñòèìà, äî ìàãè÷åñêîòî ÷èñëî íå èì äîñòèãàøå ñàìî îùå åäèí. Ìàíäè Ôåéçèî ñå îçúðíà è ãè âèäÿ äà êðà÷àò íà ôîíà íà ñèíüîòî íåáå êàòî èíäèàíñêî ïëåìå, òðúãíàëî äà äèðè ïëÿ÷êà. Èñêàøå äà èì âèêíå, ÷å Ïóùèíàêúò íå å ìÿñòî çà äåöà, íî âìåñòî òîâà ïîêëàòè ãëàâà è ïàê ñå çàå ñ äâèãàòåëÿ. Äîáðå ïîíå, ÷å íå ñêèòîñâàõà èç ñìåòèùåòî.


7.

Ìàéê Õåíëúí ïðîôó÷à áåç äà ñïèðà êðàé Öúðêîâíîòî ó÷èëèùå è õóêíà ïî Íèéáúëò ñòðèéò ïðàâî êúì äåïîòî. Â ó÷èëèùåòî èìàøå ïðèñëóæíèê, íî ìèñòúð Äæåíäúí áåøå ñòàð è ïî-ãëóõ îò Ìàíäè Ôåéçèî. Îñâåí òîâà ïðåç ëÿòîòî îáè÷àøå ïî öÿë äåí äà äðåìå íà õëàä äîëó â ìàçåòî êðàé ïàðíèÿ êîòåë, èçòåãíàò â êðèâèÿ ñè âåõò øåçëîíã ñ "Äåðè íþç" â ñêóòà. Ìàéê ìîæåøå äà áëúñêà ïî âðàòàòà è äà êðåùè êîëêîòî ñè èñêà, íî äîäåòî ñòàðåöúò äîéäå äà îòâîðè, Õåíðè Áàóúðñ âå÷å ùåøå äà ñè å ñâúðøèë ðàáîòàòà.
Çàòîâà Ìàéê ïðîäúëæè äà áÿãà.
Íî íå ñëåïåøêîì; ìú÷åøå ñå äà âëåçå â ðèòúì, äà îâëàäåå äèøàíåòî ñè è äà çàïàçè ñèëè çà ïî-êúñíî. Õåíðè, Áúëâî÷à è Ñàäëúð Ëîñà íå ïðåäñòàâëÿâàõà çàïëàõà; ìàêàð è ñðàâíèòåëíî îòïî÷èíàëè, òå òúð÷àõà êàòî ðàíåíè áèâîëè. Îáà÷å Âèêòîð Êðèñ è Ïèòúð Ãîðäúí áÿõà ìíîãî ïî-áúðçè. Äîêàòî ìèíàâàøå êðàé êúùàòà, êúäåòî Áèë è Ðè÷è áÿõà ñðåùíàëè êëîóíà - èëè âúðêîëàêà - Ìàéê õâúðëè ïîãëåä ïðåç ðàìî è ñ òðåâîãà îòêðè, ÷å Ïèòúð Ãîðäúí âå÷å ñúâñåì å ñòîïèë äèñòàíöèÿòà. Ïî óñòíèòå íà Ïèòúð ãðååøå ðàäîñòíà óñìèâêà - äîñòîéíà çà êîííè ñúñòåçàíèÿ, ôóòáîëåí ìà÷ èëè êîìè÷íî ïðåäñòàâëåíèå - è Ìàéê ñè ïîìèñëè: Èíòåðåñíî äàëè ùåøå äà ñå õèëè òàêà, àêî çíàåøå êàêâî ùå ìå ïðàâÿò îíèÿ êàòî èì ïàäíà... Äà íå ñè âúîáðàçÿâà, ÷å ùå ðåêàò: "Òè ãîíèø" è ùå õóêíàò îáðàòíî?
Êîãàòî îòïðåä ñå èçâèñè ïîðòàòà íà äåïîòî ñ ãðàìàäíà òàáåëà - ×ÀÑÒÍÀ ÑÎÁÑÒÂÅÍÎÑÒ ÂÕÎÄ ÇÀÁÐÀÍÅÍ ÍÀÐÓØÈÒÅËÈÒÅ ÑÅ ÏÎÄÂÅÆÄÀÒ ÏÎÄ ÎÒÃÎÂÎÐÍÎÑÒ - Ìàéê íàïðåãíà âñè÷êè ñèëè, çà äà óñêîðè êðà÷êà. Îùå íå óñåùàøå áîëêà - äèøàøå áúðçî, íî îòìåðåíî - îáà÷å çíàåøå, ÷å àêî ïîääúðæà òîçè ðèòúì, ñêîðî ùå ãðîõíå.
Ìðåæåñòàòà ïîðòà áåøå îòêðåõíàòà. Òîé îòíîâî õâúðëè ïîãëåä ïðåç ðàìî è âèäÿ, ÷å ñå å îòêúñíàë îò Ïèòúð. Âèêòîð òè÷àøå íà äåñåòèíà êðà÷êè çàä Ïèòúð, à äðóãèòå áÿõà èçîñòàíàëè ñ ÷åòèðèäåñåò-ïåòäåñåò ìåòðà. Ìàêàð è ñàìî çà ÷àñò îò ñåêóíäàòà, Ìàéê ðàçëè÷è ìðà÷íàòà ÿðîñò, èçïèñàíà ïî ëèöåòî íà Õåíðè.
Øìóãíà ñå â äåïîòî, ðÿçêî ñå çàâúðòÿ è çàõëîïíà ïîðòàòà. ×ó êàê ùðàêíà ðåçåòî. Ñëåä ìèã Ïèòúð Ãîðäúí íàëåòÿ âúðõó ìåòàëíàòà ìðåæà, à â ñëåäâàùàòà ñåêóíäà äî íåãî äîòè÷à è Âèêòîð Êðèñ. Óñìèâêàòà íà Ïèòúð áå èç÷åçíàëà; ñåãà ïî ëèöåòî ìó ñå èçïèñâàøå óíèëî, îçàäà÷åíî èçðàæåíèå. Òîé îïèïà ïîðòàòà, íî, ðàçáèðà ñå, íÿìàøå ñìèñúë äà äèðè - ðåçåòî áåøå îò âúòðåøíàòà ñòðàíà.
Ïîñëå Ïèòúð èçðå÷å íåùî íåâåðîÿòíî:
- Õàéäå áå, ìîì÷å, îòâîðè ïîðòàòà. Íå å ÷åñòíî.
- Òè êîå ñìÿòàø çà ÷åñòíî? - èçïúøêà Ìàéê. - Ïåòèìà ñðåùó åäèí ëè?
- Íå å ÷åñòíî - ïîâòîðè Ïèòúð, ñÿêàø èçîáùî íå ãî áå ÷óë.
Ìàéê ïîãëåäíà Âèêòîð, âèäÿ òðåâîãàòà â î÷èòå ìó è ñå íàêàíè äà çàãîâîðè, íî â òîâà âðåìå äîòè÷àõà îñòàíàëèòå.
- Îòâàðÿé, ìàéìóíî! - èçðåâà Õåíðè è ðàçòðúñêà ìðåæàòà ñ òàêàâà ÿðîñò, ÷å Ïèòúð ãî èçãëåäà ñòðåñíàòî. - Îòâàðÿé! Îòâàðÿé íåçàáàâíî!
- Íÿìà - òèõî îòâúðíà Ìàéê.
- Îòâàðÿé! - êðåñíà Áúëâî÷à. - Îòâàðÿé, ÷åðíèëêî øèáàíà!
Ìàéê îòñòúïè îò âðàòàòà, óñåùàéêè êàê ñúðöåòî ïîäñêà÷à â ãúðäèòå ìó. Íå ïîìíåøå äðóã ïúò äà å áèë òîëêîâà èçïëàøåí è îáúðêàí. Âðàãîâåòå ñå áÿõà ñòðóïàëè îò äðóãàòà ñòðàíà è êðåùÿõà ïðîçâèùà, êàêâèòî íå áå è ñúíóâàë: êþìþðäæèÿ, ÷åðåí äèâàê, êúïèíà, êàòðàíîñàí çàäíèê è òúé íàòàòúê. Ñúâñåì çàìàÿí, òîé åäâà ðàçëè÷è êàê Õåíðè èçâàäè íåùî îò äæîáà ñè è äðàñíà ñ íîêúò êëå÷êà óíèâåðñàëåí êèáðèò - ïîñëå íåùî êðúãëî è ÷åðâåíî ïðåëåòÿ íàä ïîðòàòà è Ìàéê èíñòèíêòèâíî ñå ñâè, êîãàòî áîìáè÷êàòà èçáóõíà îòëÿâî ñðåä îáëàê ïðàõ.
Îò ãúðìåæà âðàãîâåòå ìëúêíàõà çà ìèã - Ìàéê ãè çÿïàøå èçóìåíî ïðåç ìðåæàòà, òå ïúê çÿïàõà íåãî. Ïèòúð Ãîðäúí ÿâíî áåøå äúëáîêî ïîòðåñåí, à äîðè è Áúëâî÷à èçãëåæäàøå ñìàÿí.
Ñåãà ñå áîÿò îò íåãî, âíåçàïíî ïîìèñëè Ìàéê è ìîæå áè çà ïðúâ ïúò â ãëàâàòà ìó îòåêíà íîâ, îò÷àéâàùî âúçðàñòåí ãëàñ. Áîÿò ñå, íî òîâà íÿìà äà ãè ñïðå. Òðÿáâà äà áÿãàø, Ìèêè, èíàê ùå ñòàíå íåùî. Ìîæå áè íå âñè÷êè ãî èñêàò - Âèêòîð å ïðîòèâ, ñèãóðíî è Ïèòúð Ãîðäúí íå èñêà - íî òî ùå ñòàíå, çàùîòî Õåíðè ùå ãî íàïðàâè. Çàòîâà áÿãàé. Áÿãàé ÷àñ ïî-ñêîðî.
Òîé îòñòúïè îùå äâå-òðè êðà÷êè è â òîçè ìîìåíò Õåíðè êàçà:
- Ïñåòî òè àç ãî ïðåòðåïàõ, íåãðî.
Ìàéê ñå âöåïåíè. Èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å ñà ãî áëúñíàëè â êîðåìà ñ òîïêà çà áîóëèíã. Âòðåí÷è ñå â î÷èòå íà Õåíðè Áàóúðñ è ðàçáðà, ÷å Õåíðè ñúîáùàâà ïðîñòàòà èñòèíà: òîé áåøå óáèë ìèñòúð ×èïñ.
Çà Ìàéê òîçè ìèã íà îñúçíàâàíå òðàÿ ñÿêàø öÿëà âå÷íîñò - äîêàòî ãëåäàøå áåçóìíèòå î÷è íà Õåíðè ñðåä ïîòíîòî, èçêðèâåíî îò íåíàâèñò ëèöå, òîé çà ïðúâ ïúò ïðîóìÿ ìíîãî íåùà îò æèâîòà è íàé-íåçíà÷èòåëíîòî ñðåä òÿõ áå ôàêòúò, ÷å äîñåãà íå å è ñúíóâàë êîëêî ñìàõíàò å Õåíðè â äåéñòâèòåëíîñò. Íî íàé-âå÷å ðàçáðà, ÷å ñâåòúò íå å íèòî äîáúð, íèòî ìèëîñòèâ è òî÷íî òîâà èçòðúãíà îò ãúðëîòî ìó ÿðîñòíèÿ âèê:
- Ãàäíî, äðèñëèâî, ïîäëî êîïåëå!
Õåíðè èçïèñêà îò çëîáà, ñêî÷è íàïðåä è ñå çàêàòåðè ïî ìðåæàòà ñ ìàéìóíñêà ñðú÷íîñò è óæàñÿâàùà, ïúðâîáèòíà ñèëà. Ìàéê ïîñòîÿ îùå ìàëêî, èç÷àêâàéêè äà ðàçáåðå äàëè îíçè âúçðàñòåí ãëàñ â ãëàâàòà ìó å áèë ïðàâ - äà, ïðàâ áåøå; ñëåä åäâà äîëîâèìî êîëåáàíèå îñòàíàëèòå ñå ïðúñíàõà íàîêîëî è ñúùî àòàêóâàõà ïîðòàòà.
Ìàéê ñå çàâúðòÿ è õóêíà ñòðåìãëàâî ïðåç äåïîòî, âëà÷åéêè ïîä íîçåòå ñè êúñà, áåçôîðìåíà ñÿíêà. Òîâàðíèÿò âëàê, âèäÿí îò Íåóäà÷íèöèòå â Ïóùèíàêà, áå îòìèíàë îòäàâíà è ñåãà íàîêîëî öàðóâàøå òèøèíà, íàðóøàâàíà ñàìî îò ñîáñòâåíîòî ìó ãëóõî äèøàíå è ìóçèêàëíèÿ çâúí íà ìðåæàòà ïîä òåæåñòòà íà Õåíðè è îñòàíàëèòå.
Âäèãàéêè îáëà÷åòà ÷åðåí ïðàõ, Ìàéê äîòè÷à äî òðè êîëîâîçà è ñå âòóðíà äà ãè ïðåñå÷å. Íà âòîðèÿ ñå ïðåïúíà è ïðåç ãëåçåíà ìó ïðîáÿãà îãíåíà áîëêà. Ñòàíà è ïðîäúëæè äà òè÷à. ×ó êàê çàä ãúðáà ìó Õåíðè ñå ïðèçåìÿâà ñ ãëóõ òúòåí â ïîäíîæèåòî íà ïîðòàòà.
- Åòî ìå, íåãðî, èäâàì äà òè ñïóêàì çàäíèêà! - èçðåâà Õåíðè.
Õëàäíèÿò ðàçóì ïîäñêàçâàøå íà Ìàéê, ÷å ñåãà Ïóùèíàêúò å åäèíñòâåíîòî ìó ñïàñåíèå. Äîáåðåøå ëè ñå äîòàì, ìîæåøå äà ñå ñêðèå èç õðàñòàëàêà, â áàìáóêîâàòà ãîðè÷êà... à àêî ñòàíåøå ñúâñåì íàïå÷åíî, ìîæåøå äà ïðîëàçè â íÿêîÿ äðåíàæíà òðúáà äîêàòî çàïëàõàòà îòìèíå.
Íàâÿðíî ìîæåøå äà ãî ñòîðè... àëà èñêðÿùèÿò îãúí íà ÿðîñòòà â ãúðäèòå ìó íÿìàøå íèùî îáùî ñ ðàçóìà. Â èçâåñòíà ñòåïåí ðàçáèðàøå çàùî Õåíðè ãî òîðìîçè ïðè âñåêè óäîáåí ñëó÷àé - íî ìèñòúð ×èïñ?... Äà óáèå ìèñòúð ×èïñ. Ìîåòî ÊÓ×Å íå áåøå íåãðî, êîïåëå ïîäëî, ïîìèñëè â äâèæåíèå Ìàéê è ñëåïèÿò ãíÿâ èçáóõíà ñ íîâà ñèëà.
Ñåãà ÷óâàøå îùå åäèí ãëàñ - ãëàñà íà áàùà ñè. Íå èñêàì öÿë æèâîò äà ñå çàâèðàø â ìèøà äóïêà... âñè÷êî îïèðà äî åäíî: ïîäáèðàé êîãà äà ñè òðàåø è êîãà äà âèðíåø ãëàâà. Ñàì ðåøàâàø äàëè äà ñè öàïàø ðúöåòå ñ Õåíðè Áàóúðñ...
Ìàéê òè÷àøå ïðåç äåïîòî ïðàâî êúì çàîáëåíèòå ïîêðèâè íà ñêëàäîâèòå áàðàêè. Ìåòàëíàòà ìðåæà çàä òÿõ ãè äåëåøå îò Ïóùèíàêà. Ñàìî ïðåäè ìèíóòè òîé âúçíàìåðÿâàøå äà ñå èçêàòåðè ïðåç îãðàäàòà è äà ñêî÷è îòòàòúê. Íî ñåãà ðÿçêî çàâè íàäÿñíî, êúì êàðèåðàòà.
Äî 1935 ãîäèíà íà òîâà ìÿñòî áå èìàëî ãðàìàäíà ÿìà ñúñ çàïàñè îò âúãëèùà çà ïðåìèíàâàùèòå âëàêîâå. Ñåòíå äîéäå âðåìåòî íà åëåêòðè÷åñòâîòî è äèçåëà. Ñëåä èç÷åçâàíåòî íà âúãëèùàòà (ïî íåâåäîìè ïúòèùà çíà÷èòåëíà ÷àñò îò çàïàñèòå ïîïàäíà â ìàçåòàòà íà íÿêîè õîðà, êîèòî ñå îòîïëÿâàõà ñ âúãëèùà) åäèí ìåñòåí ïðåäïðèåìà÷ ïðåâúðíà ÿìàòà â êàðèåðà çà ÷àêúë, íî ïðåç 1955 ãîäèíà ïðåäïðèÿòèåòî ôàëèðà è êàðèåðàòà îïóñòÿ. Åäèí ñòàð êîëîâîç âñå îùå çàîáèêàëÿøå êðàé íåÿ â øèðîêà äúãà è ñå íàñî÷âàøå êúì äåïîòî, íî ðåëñèòå îòäàâíà áÿõà ðúæäÿñàëè è ìåæäó ïðîãíèëèòå òðàâåðñè èçáóÿâàõà ïëåâåëè. Ñúùèòå ïëåâåëè îáãðúùàõà è ñàìàòà êàðèåðà, âêîï÷åíè â æåñòîêà ñõâàòêà çà æèçíåíî ïðîñòðàíñòâî ñúñ çëàòíè÷åòàòà è êëþìíàëèòå ñëúí÷îãëåäè. Ñðåä áóðåíàêà è äî äíåñ ñå âàëÿõà êóïèùà ñãóðèÿ.
Äîêàòî òè÷àøå êúì òîâà ìÿñòî, Ìàéê ñìúêíà â äâèæåíèå ðèçàòà ñè. Íà ðúáà íà êàðèåðàòà ñïðÿ è ñå îçúðíà. Õåíðè ñå çàäàâàøå ïî ëèíèÿòà, ñëåäâàí îò ïðèÿòåëèòå ñè. Å, íàâÿðíî òàêà áåøå ïî-äîáðå.
Ñ öÿëàòà áúðçèíà, íà êîÿòî áå ñïîñîáåí, Ìàéê íàõâúðëÿ â ðèçàòà ñè êóï êîðàâè ñãóðèåíè áóöè. Ïîñëå ÿ ãðàáíà çà ðúêàâèòå è õóêíà êúì çàäíàòà îãðàäà. Íî âìåñòî äà ñå èçêàòåðè ïî ìðåæàòà, òîé ñïðÿ â ïîäíîæèåòî è îáúðíà ãðúá íà Ïóùèíàêà. Èçñèïà ñãóðèÿòà îò ðèçàòà ñè, íàâåäå ñå è âçå äâå ïàð÷åòà.
Õåíðè íå çàáåëÿçà ñãóðèÿòà; âèæäàøå ñàìî åäíî - ÷å íåãðîòî å çàêëåùåí ïðåä îãðàäàòà. Ñ áîåí âèê òîé ñå âòóðíà íàïðåä.
- Òîâà äà òè å çà êó÷åòî, êîïåëå! - èçêðåùÿ Ìàéê, áåç äà óñåùà, ÷å å çàïî÷íàë äà ïëà÷å.
Òîé îòìåòíà ðúêà è çàïðàòè ïúðâèÿ ñíàðÿä. Áóöàòà ñå ñòðåëíà íàïðàâî, öàïàðäîñà âðàãà ïî ÷åëîòî ñúñ çâó÷íî êúíòåíå è îòñêî÷è íàãîðå. Õåíðè ðóõíà íà êîëåíå. Äëàíèòå ìó èçëåòÿõà êúì ÷åëîòî. Êàòî ïî âúëøåáñòâî ìåæäó ïðúñòèòå ìèãîì ðóêíà êðúâ.
Äðóãèòå ðÿçêî ñïðÿõà è ïî ëèöàòà èì ñå èçïèñà åäèíîäóøíî èçóìëåíèå. Õåíðè ïðîíèçèòåëíî èçïèùÿ îò áîëêà è ñå èçïðàâè, áåç äà îòëåïâà ðúöå îò ÷åëîòî ñè. Ìàéê çàïðàòè íîâî ïàð÷å ñãóðèÿ. Õåíðè îòñêî÷è. Ïîñëå òðúãíà íàïðåä è êîãàòî Ìàéê ãî çàìåðè ñ òðåòà áóöà, Õåíðè îòäåëè ðúêà îò ðàçäðàíîòî ñè ÷åëî è íåáðåæíî îòáëúñíà ñãóðèÿòà íàñòðàíè. Õèëåøå ñå çëîâåùî.
- Î, ñåãà òå ÷àêà ãîëÿìà èçíåíàäà - èçðå÷å òîé. - Òàêàâà ãîëÿìà... Î ÁÎÆÅ!
Îïèòà ñå äà êàæå îùå íåùî, íî îò óñòàòà ìó èçëèòàõà ñàìî íå÷ëåíîðàçäåëíè áúëáóêàùè çâóöè.
Ìàéê áå èçñòðåëÿë ñëåäâàùîòî ïàð÷å ñãóðèÿ è òî áå óëó÷èëî ïðîòèâíèêà ïðàâî â ãúðëîòî. Õåíðè îòíîâî ðóõíà íà êîëåíå. Ïèòúð Ãîðäúí ãëåäàøå ñúñ çÿïíàëà óñòà. Ñàäëúð Ëîñà áúð÷åøå ÷åëî, ñÿêàø ñå ìú÷åøå äà ðåøè ñëîæíà ìàòåìàòè÷åñêà çàäà÷à.
- Êàêâî ÷àêàòå áå, ìîì÷åòà? - èçãúãíà Õåíðè. Ìåæäó ïðúñòèòå ìó øóðòåøå êðúâ. Íåóçíàâàåìèÿò ìó ãëàñ ñêúðöàøå êàòî ðúæäèâà ïàíòà. - Äðúæòå ãî! Äðúæòå ñèòíèÿ äóïåäàâåö!
Ìàéê íå èç÷àêà äà âèäè äàëè ùå ãî ïîñëóøàò èëè íå. Çàðÿçà ðèçàòà è ñå õâúðëè âúðõó îãðàäàòà. Äîêàòî ñå êàòåðåøå íàãîðå, óñåòè êàê â êðàêà ìó ñå âïèâàò æåëåçíè ïðúñòè. Ïîãëåäíà íàäîëó è âèäÿ ñãúð÷åíîòî ëèöå íà Õåíðè, èçïîöàïàíî ñ êðúâ è âúãëèùåí ïðàõ. Ìàéê îò÷àÿíî äðúïíà êðàê. Ãóìåíêàòà ìó îñòàíà ó âðàãà. Òîé ñòîâàðè áîñîòî ñè õîäèëî ïðàâî â ëèöåòî íà Õåíðè è ÷ó êàê íåùî èçõðóùÿ. Õåíðè ïàê íàäàäå ïèñúê è ñå ëþøíà íàçàä, ñòèñêàéêè òîçè ïúò ðàçêâàñåíèÿ ñè íîñ.
Çà ìèã äðóãà ðúêà - òàçè íà Áúëâî÷à Õúãèíñ - ñãðàá÷è êðà÷îëà íà Ìàéê, íî òîé óñïÿ äà ñå èçòðúãíå. Ïðåìåòíà êðàê ïðåç âúðõà íà îãðàäàòà è â òîçè ìîìåíò ãî çàñëåïè æåñòîê óäàð íàä ÷åëþñòòà. Ïî áóçàòà ìó ïëúçíà òîïëà ñòðóéêà. Îùå íåùî ãî óäàðè ïî áåäðîòî, ïî ÷åëîòî, ïî çàäíèêà. Îáñòðåëâàõà ãî ñúñ ñîáñòâåíèòå ìó áîåïðèïàñè.
Óâèñíà íà ðúöå, ïîñëå ïàäíà è ñå ïðåòúðêàëÿ äâà ïúòè. Òóê áóðåíÿñàëèÿò òåðåí ñëèçàøå êúì Ïóùèíàêà è íàâÿðíî òîâà ñïàñè çðåíèåòî íà Ìàéê, à ìîæå áè äîðè è æèâîòà ìó; Õåíðè îòíîâî ïðèñòúïè êúì îãðàäàòà è èçâåäíúæ ìåòíà íàä íåÿ åäèí îò êàìåíàðñêèòå êàïñóëè. Ðàçäàäå ñå ñòðàõîòíî ÒÐÐÐßÀÀÑ! è ñðåä òðåâàòà èçíèêíà øèðîê êðúã îãîëåíà çåìÿ.
Îãëóøåí îò åêñïëîçèÿòà, Ìàéê ñå ïðåìåòíà ïðåçãëàâà è íåóâåðåíî ñå íàäèãíà íà êðàêà. Ñåãà ñå íàìèðàøå ñðåä âèñîêèòå òðåâè â ïîêðàéíèíèòå íà Ïóùèíàêà. Èçáúðñà äÿñíàòà ñè áóçà è äëàíòà ìó ñå îáàãðè ñ êðúâ. Êðúâòà íå ãî èçïëàøè îñîáåíî; íå áå î÷àêâàë äà ñå îòúðâå íåâðåäèì.
Õåíðè ãî çàìåðè ñ ôèøåê, íî Ìàéê çàáåëÿçà òîâà è ïúðãàâî îòñêî÷è íàñòðàíè.
- Äà ìó âèäèì ñìåòêàòà! - èçðåâà Õåíðè è çàïî÷íà äà ñå êàòåðè ïî ìðåæàòà.
- Áîãà ìè, Õåíðè, íå çíàì... - îáàäè ñå Ïèòúð Ãîðäúí. Íèêîãà íå áå èçïàäàë òúé âíåçàïíî â òîëêîâà æåñòîêà ñèòóàöèÿ. Íÿêàê íå ìó èçãëåæäàøå ïðàâèëíî èçâåäíúæ äà ñå ñòèãíå äî êðúâ - ïîíå çà íåãîâèÿ îòáîð - êîãàòî ÷èñëåíîòî ïðåâúçõîäñòâî âåùàåøå ëåêà è ïðèÿòíà ïîáåäà.
- Ãëåäàé äà óçíàåø - îçúðíà ñå êúì íåãî Õåíðè îò ñðåäàòà íà ìðåæàòà. Âèñåøå òàì êàòî èçäóò îòðîâåí ïàÿê ñ ÷îâåøêà ôîðìà. Çëîêîáíèòå ìó î÷è ñå âïèâàõà â Ïèòúð; îò äâåòå èì ñòðàíè ñòðóåøå êðúâ. Ðèòíèêúò íà Ìàéê ìó áå ñòðîøèë íîñà, ìàêàð ÷å Õåíðè ùåøå äà ãî îñúçíàå åäâà ñëåä âðåìå. - Ãëåäàé äà óçíàåø, ùîòî èíàê èäâà è òâîé ðåä, øóáåëèÿ ñêàïàí.
Äðóãèòå çàïî÷íàõà äà ñå èçêà÷âàò - Ïèòúð è Âèêòîð ìàëêî íåîõîòíî, Áúëâî÷à è Ëîñà ñ ïðåäèøíèÿ áåçãðèæåí åíòóñèàçúì.
Ìàéê íå ãè äî÷àêà äà ñòèãíàò äî âúðõà. Îáúðíà ñå è õóêíà ïðåç øóáðàöèòå. Çàä ãúðáà ìó êúíòåøå ðåâúò íà Õåíðè:
- Ùå òå íàìåðÿ, íåãðî! Ùå òå íàìåðÿ!


8.

Íåóäà÷íèöèòå áÿõà ñòèãíàëè äî îòñðåùíèÿ êðàé íà êàðèåðàòà, êîÿòî äíåñ, òðè ãîäèíè ñëåä âàäåíåòî íà ïîñëåäíèÿ âàãîí ÷àêúë, íå áåøå íèùî ïîâå÷å îò ãðàìàäíà áóðåíÿñàëà ÿìà ñðåä ïîëåòî. Êîãàòî îòåêíà ïúðâàòà åêñïëîçèÿ, òå ñòîÿõà ñòðóïàíè îêîëî Ñòàí è îãëåæäàõà èçïèòàòåëíî ïàêåòà ôèøåöè. Åäè ïîäñêî÷è - âñå îùå ãî òîðìîçåøå ñïîìåíúò çà âèäåíèåòî ñ ïèðàíèòå (íå çíàåøå êàê èçãëåæäàò èñòèíñêèòå ïèðàíè, íî áåøå òâúðäî óâåðåí, ÷å íå ïðèëè÷àò íà ãðàìàäíè ÷åðâåíè ðèáêè ñ îñòðè çúáè).
- Óñïîêîé ñåáå ñè Åäè-ñàí - îáàäè ñå Ðè÷è ñ Ãëàñà íà Êèòàéñêèÿ êóëè. - Òóé íÿìà íèùî, òî äðóãè äåöà ãúðìÿë ôúøëåöè.
- Ä-äà ãî äó-ó-óõàø, Ðè-ðè-ðè÷è - ïîñúâåòâà ãî Áèë. Äðóãèòå ñå ðàçñìÿõà.
- Ñòàðàÿ ñå, Øåô Áèë - çàÿâè Ðè÷è. - Âÿðâàì, ÷å àêî ïîñòèãíà óñïåõ, íÿêîé äåí ùå çàñëóæà ëþáîâòà òè.
È ìó èçïðàòè âúçäóøíà öåëóâêà. Áèë îòâúðíà ñúñ ñðåäåí ïðúñò. Áåí è Åäè ñå õèëåõà, îïðåëè ðàìî äî ðàìî.
- Ìëàä ñúì àç, à ñòàðà òè - ïðîïÿ èçâåäíúæ Ñòàí Þðèñ, èìèòèðàéêè èçóìèòåëíî òî÷íî ãëàñà íà Ïîë Àíêà, - ñáîãîì, ìèëà è ïðîñòè...
- Àìà òîé áèë ïåâà÷! - èçïèñêà Ðè÷è ñ Ãëàñà íà Ïèêàíèíè. - Ëåëå Áîæêå, òóé ìîì÷å òóêà áèëî ïåâà÷! - È âåäíàãà äîáàâè ñ Ãëàñà íà Ãîâîðèòåëÿ îò ñåäìè÷íèòå êèíîïðåãëåäè: - Ïîäïèñâàé òóê, ìîì÷å, íà ïóíêòèðíàòà ëèíèÿ. - Ðè÷è ïðåãúðíà Ñòàí ïðåç ðàìîòî è ãî îçàðè ñ øèðîêà îáàÿòåëíà óñìèâêà. - Ùå òè ïóñíåì äúëãà êîñà, ìîì÷å. Ùå òè äàäåì êèòàð-ðà. Ùå òå...
Áèë ëåêè÷êî ãî ïëåñíà ïðåç ðúêàòà. Âñè÷êè áÿõà âúçáóäåíè äî ïðåäåë îò ïðåäñòîÿùèòå ôîéåðâåðêè.
- Èçâàäè ãè, Ñòàí - êàçà Áåâúðëè. - Àç èìàì êèáðèò.
Äîêàòî Ñòàí ïðåäïàçëèâî ðàçêúñâàøå ïàêåòà, âñè÷êè ïàê ñå ñòðóïàõà íàîêîëî. Âúðõó ÷åðíèÿ åòèêåò èìàøå êèòàéñêè éåðîãëèôè, à ïîä òÿõ áåøå îòïå÷àòàíî ïðåäóïðåæäåíèå íà àíãëèéñêè è êàòî ãî âèäÿ, Ðè÷è îòíîâî ñå ðàçêèñêà. "Íå äðúæòå â ðúêà ñëåä çàïàëâàíå íà ôèòèëà" - ãëàñåøå òåêñòúò.
- Äîáðå, ÷å ìè êàçàõà - ñúîáùè Ðè÷è. - Âñå ìè ñå ùåøå äà ïîäúðæà ôèøåöèòå êàòî ïàëíà ôèòèëà. Ìèñëåõ ñè, ÷å òúé íàé-äîáðå ñå ðåæàò íîêòè.
Ñ áàâíè, ïî÷òè òúðæåñòâåíè äâèæåíèÿ Ñòàí ñìúêíà ÷åðâåíèÿ öåëîôàí è ïîäðåäè íà äëàíòà ñè êàðòîíåíèòå òðúáè÷êè, îöâåòåíè â ñèíüî, ÷åðâåíî è çåëåíî. Ôèòèëèòå èì áÿõà îìîòàíè çàåäíî êàòî êèòàéñêà ïëèò÷èöà.
- Ñåãà ùå ðàçìîòàÿ... - çàïî÷íà Ñòàí è â òîçè ìèã îòåêíà ìíîãî ïî-ìîùíà åêñïëîçèÿ. Åõîòî áàâíî ñå çàòúðêàëÿ ïðåç Ïóùèíàêà. Íàä èçòî÷íèÿ êðàé íà áóíèùåòî ñ êðÿñúöè ëèòíàõà ÷àéêè. Òîçè ïúò òðåïíàõà âñè÷êè. Ñòàí èçòúðâà ôèøåöèòå è ñå íàâåäå äà ãè âäèãíå.
- Äèíàìèò ëè áåøå? - íåðâíî çàïèòà Áåâúðëè. Ãëåäàøå Áèë, êîéòî áå íàäèãíàë ãëàâà è ñå îçúðòàøå ñ øèðîêî ðàçòâîðåíè î÷è. Ñòîðè é ñå, ÷å íèêîãà íå ãî å âèæäàëà òîëêîâà êðàñèâ - íî â íàêëîíà íà ãëàâàòà ìó ñå äîëàâÿøå íåùî ïðåêàëåíî òðåâîæíî è íàïðåãíàòî. Ïðèëè÷àøå íà åëåí, íàäóøâàù ãîðñêè ïîæàð.
- Ìèñëÿ, ÷å áåøå Ì-80 - ñïîêîéíî ïîÿñíè Áåí. - Íà ×åòâúðòè þëè ìèíàëàòà ãîäèíà áÿõ â ïàðêà è âèäÿõ åäíè ìîì÷åòà îò ãèìíàçèÿòà. Ïúõíàõà êàìåíàðñêè êàïñóë â ñòîìàíåíà êîôà çà ñìåò. Òî÷íî òàêà èçãúðìÿ.
- Êîôàòà ïðúñíà ëè ñå, Êàìàðà? - çàïèòà Ðè÷è.
- Íå, àìà ñå èçäó îò åäíàòà ñòðàíà. Êàòî ÷å íÿêîå äæóäæå áëúñêàøå îòâúòðå ñ ÷óê. Îíèÿ èçáÿãàõà.
- Òîÿ ïúò áåøå ïî-íàáëèçî - îáàäè ñå Åäè. È òîé ãëåäàøå Áèë.
- Êàçâàéòå ñåãà, ùå ãè ãúðìèì ëè èëè íå? - çàïèòà Ñòàí. Âå÷å áå ðàçïëåë äåñåòèíà ôèøåêà, à äðóãèòå ïîäðåäè ãðèæëèâî âúðõó âîñú÷íàòà õàðòèÿ çà ïî-íàòàòúê.
- Åñòåñòâåíî - êàçà Ðè÷è.
- Ïú-ïú-ïú-ïðèáåðè ã-ãè.
Âñè÷êè ñå âòðåí÷èõà â Áèë ñ ó÷óäâàíå è ëåêà òðåâîãà - íå òîëêîâà îò äóìèòå, êîëêîòî îò ðåçêèÿ òîí.
- Ïú-ïú-ïðè-õõè-áåðè ã-ãè - ïîâòîðè Áèë è ëèöåòî ìó ñå êðèâåøå â óñèëèåòî äà èçðå÷å íåïîêîðíèòå äóìè. Îò óñòíèòå ìó õâúð÷åøå ñëþíêà. - Íå-õõå-õåùî ùå ñ-ñ-ñå ñëó-ó-ó÷è.
Åäè îáëèçà óñòíè, Ðè÷è ïîáóòíà ñ ïàëåö î÷èëàòà íàãîðå ïî ïîòíèÿ ñè íîñ, à Áåí íåâîëíî ïðèñòúïè ïî-áëèçî äî Áåâúðëè.
Ñòàí îòâîðè óñòà äà êàæå íåùî è â òîâà âðåìå äîëåòÿ íîâà, ïî-ñëàáà åêñïëîçèÿ - îùå åäèí ôèøåê.
- Êú-êàìúíè - êàçà Áèë.
- Êàêâî ðå÷å, Áèë? - çàïèòà Ñòàí.
- Êú-êú-êàìúíè. Á-á-áîåïðèïàñè.
Áèë ñå íàâåäå è âçå äà òúï÷å äæîáîâåòå ñè ñ êàìúíè. Äðóãèòå ãî ãëåäàõà òúé, ñÿêàø âíåçàïíî áå ïîëóäÿë... ïîñëå Åäè óñåòè êàê ïî ÷åëîòî ìó èçáèâà ïîò. Èçâåäíúæ ðàçáðà êàêâî å äà ñè áîëåí îò ìàëàðèÿ. Áåøå óñåòèë íåùî ïîäîáíî ïðåç îíçè äåí, êîãàòî äâàìàòà ñ Áèë ñðåùíàõà Áåí (êîãîòî âå÷å äîðè è â ìèñëèòå ñè íàðè÷àøå Êàìàðàòà); ïðåç îíçè äåí, êîãàòî Õåíðè Áàóúðñ íåõàéíî ìó ðàçêúðâàâè íîñà - ñàìî ÷å ñåãà ÷óâñòâîòî áåøå ìíîãî ïî-ñòðàøíî. Ñÿêàø ñàìî ñëåä ìèíóòè Ïóùèíàêúò ùåøå äà ñå ïðåâúðíå â Õèðîøèìà.
Áåí ñå çàå äà ñúáèðà êàìúíè, ñåòíå Ðè÷è ïîñëåäâà ïðèìåðà - ñðú÷íî è áåç äà êàæå íèòî äóìà. Î÷èëàòà ñå õëúçíàõà ïî íîñà ìó è òðîïíàõà íà êàìåíèñòàòà çåìÿ. Òîé ðàçñåÿíî ãè ñãúíà è ãè ïúõíà â ïàçâàòà ñè.
- Çàùî ãî ïðàâèø, Ðè÷è? - çàïèòà Áåâúðëè ñ èçòúíÿë, íàïðåãíàò ãëàñ.
- Íå çíàì, îáè÷ ìîÿ - îòâúðíà Ðè÷è è ïðîäúëæè äà ñúáèðà êàìúíè.
- Áåâúðëè, ùî íå âçåìåø çà ìàëêî...úúú... äà ñå ïîðàçõîäèø äî ñìåòèùåòî? - ïîäõâúðëè Áåí. Øåïèòå ìó áÿõà ïúëíè ñ êàìúíè.
- Äà òè ïèêàÿ íà ïðèêàçêàòà - ñðÿçà ãî òÿ. - Äà òè ïèêàÿ íà öÿëàòà ïðèêàçêà, Áåí Õàíñêîì.
È Áåâúðëè ñå íàâåäå çà êàìúíè.
Ñòàí çàìèñëåíî ãè ãëåäàøå êàê ñíîâàò íàñàì-íàòàì êàòî ïîëóäåëè ôåðìåðè. Ïîñëå ïëúòíî ñòèñíà óñòíè è ïî÷íà äà òðóïà áîåïðèïàñè.
Åäè óñåòè îíîâà ïîçíàòî ñòÿãàíå, êîåòî ïðåäâåùàâàøå, ÷å ñêîðî ãúðëîòî ìó ùå ñå çàäðúñòè.
Íå ñåãà, äà òå âçåìàò äÿâîëèòå, âíåçàïíî ïîìèñëè òîé. Íå ñåãà, êîãàòî ïðèÿòåëèòå ñå íóæäàÿò îò ìåí. Êàêòî êàçâà Áåâ, äà òè ïèêàÿ íà öÿëîòî ãúðëî.
Êëåêíà è ïîñåãíà çà êàìúê.


9.

Äàíãàëàêúò Õåíðè Áàóúðñ áå íàåäðÿë ïðåêàëåíî áúðçî è ïðè íîðìàëíè îáñòîÿòåëñòâà íå áåøå ñïîñîáåí íèòî íà ëîâêîñò, íèòî íà áúðçèíà - àëà ñåãà îáñòîÿòåëñòâàòà íå áÿõà íîðìàëíè. Íåèñòîâîòî áóéñòâî íà áîëêà è ÿðîñò ìó âäúõâàøå ìèìîëåòåí èçáëèê íà íå÷îâåøêà ìîù. Âñÿêàêâà ìèñúë ÷åçíåøå îò ãëàâàòà ìó; ñúçíàíèåòî ìó áå ìúòíîñèâî è ðîçîâî-÷åðâåíèêàâî êàòî ñòåïåí ïîæàð â êúñíà ëÿòíà âå÷åð. Íîñåøå ñå ñëåä Ìàéê Õåíëúí êàòî áèê ïîäèð àëåí ïëàù. Ìàéê òè÷àøå ïî íÿêàêâà îáðàñëà ïúòå÷êà êðàé êàðèåðàòà, êîÿòî ùåøå äà ãî èçâåäå äî áóíèùåòî, íî îáåçóìåëèÿò Õåíðè íÿìàøå âðåìå äà ñå çàíèìàâà ñ ïîäîáíè ãëåçîòèè - ïðîâèðàøå ñå íàïðàâî ïðåç õðàñòè è êúïèíàöè, áåç äà óñåùà ïëèòêèòå äðàñêîòèíè è óäàðèòå íà âåéêè ïî ëèöåòî, øèÿòà è ðúöåòå ìó. Ñàìî åäíî ãî âúëíóâàøå - ÷å êúäðàâàòà ãëàâà íà íåãðîòî ïîäñêà÷à âñå ïî-íàáëèçî. Â äÿñíàòà ñè ðúêà ñòèñêàøå Ì-80, â ëÿâàòà - êëå÷êà óíèâåðñàëåí êèáðèò. Ùîì íàáàðàøå ìàéìóíàòà, ùåøå äà äðàñíå êëå÷êàòà, äà ïàëíå ôèòèëà è äà íàòúï÷å êàïñóëà ïðàâî îòïðåä â ãàùèòå íà ãàäíàòà ÷åðíèëêà.
Ìàéê çíàåøå, ÷å Õåíðè ãî äîãîíâà, à è îñòàíàëèòå ñà ïî ïåòèòå ìó. Îïèòà äà óñêîðè õîä. Ñåãà áåøå èçïëàøåí äî ñìúðò è ñàìî ñ îãðîìíî óñèëèå íà âîëÿòà óñïÿâàøå äà ïðîãîíè ïàíèêàòà. Êóöàøå çëå - ïðè ïàäàíåòî íà ðåëñèòå ñè áå íàâåõíàë êðàêà ìíîãî ïî-ñåðèîçíî, îòêîëêîòî èçãëåæäàøå îòíà÷àëî. Îòçàä Õåíðè ñè ïðîáèâàøå ïúò ïðåç ãúñòàëàêà ñ òðÿñúê è ïðàùåíå è òèÿ çâóöè ïîðàæäàõà íåîïèñóåì óæàñ, êàòî ÷å ãî ãîíåøå áÿñíî êó÷å èëè ìå÷êà ñòðúâíèöà.
Ïúòåêàòà îòïðåä èç÷åçíà è Ìàéê ñå ñãðîìîëÿñà â êàðèåðàòà. Ïðåòúðêàëÿ ñå äî äúíîòî, ñêî÷è íà êðàêà è ÷àê êîãàòî äîòè÷à äî ñðåäàòà, îñúçíà, ÷å òóê èìà îùå øåñò äåöà. Ñòîÿõà â ðàçãúðíàòà âåðèãà è ëèöàòà èì èçãëåæäàõà íÿêàê ñòðàííè. Åäâà ñëåä âðåìå ùåøå äà ïðåîñìèñëè âïå÷àòëåíèÿòà ñè è äà ðàçáåðå êîå å áèëî òîëêîâà ñòðàííî - òå ñÿêàø ãî î÷àêâàõà.
- Ïîìîù - áåçñèëíî èçïúøêà Ìàéê, êóöóêàéêè íàñðåùà èì. Èíñòèíêòèâíî ñå îáúðíà êúì âèñîêîòî ÷åðâåíîêîñî ìîì÷å. - Ìîì÷åòà... ãîëåìè ìîì÷åòà...
Òî÷íî òîãàâà Õåíðè íàõúëòà â êàðèåðàòà. Âèäÿ øåñòèìàòà è ñå çàêîâà íà ìÿñòî. Çà ìîìåíò ïî ëèöåòî ìó ñå èçïèñà íåóâåðåíîñò è òîé õâúðëè ïîãëåä ïðåç ðàìî. Âèäÿ àðìèÿòà ñè è êîãàòî îòíîâî ñå îáúðíà êúì Íåóäà÷íèöèòå (ñåãà çàäúõàíèÿò Ìàéê ñòîåøå ñðåä òÿõ, ìàëêî çàä Áèë Äåíáðîó), îãîëè çúáè â ñàìîäîâîëíà óñìèâêà.
- Çíàì òå, õëàïå - êàçà òîé íà Áèë. Ïîñëå ïîãëåäíà Ðè÷è. - È òåáå òå çíàì. Êúäå ñà òè ÷åð÷åâåòàòà? - Ïðåäè Ðè÷è äà îòãîâîðè, Õåíðè çàáåëÿçà Áåí. - Áðåé, ìàìà ìó ñòàðà! ×èôóòèíúò è øêåìáåòî áèëè òóêà! Àìè îíàÿ òàì ãàäæå ëè òè å, øêåìáî?
Áåí òðåïíà êàòî ïîïàðåí.
Â òîâà âðåìå Ïèòúð Ãîðäúí èçíèêíà äî Õåíðè. Âèêòîð äîòè÷à è ñïðÿ îò äðóãàòà ìó ñòðàíà; ïîñëåäíè ïðèñòèãíàõà Áúëâî÷à è Ñàäëúð Ëîñà. Åäèíèÿò çàñòàíà äî Ïèòúð, äðóãèÿò äî Âèêòîð è äâåòå âðàæäåáíè ãðóïè ñå èçïðå÷èõà åäíà ñðåùó äðóãà â ïðàâèëíè, ïî÷òè ïàðàäíè ðåäèöè.
Òåæêî çàäúõàí, Õåíðè èçìó÷à êàòî ðàçÿðåí áèê:
- Ñ íÿêîè îò âàñ èìàì ñòàðè ñìåòêè çà ðàç÷èñòâàíå, îáà÷å ùå ãè îòëîæà çà äðóã ïúò. Èñêàì îíóé íåãðî. Ñèòíèòå ëàéíà äà ñå ïðúæäîñâàò.
- Òî÷íî òúé - ìúäðî ñå îáàäè Áúëâî÷à.
- Òîé ìè óáè êó÷åòî! - ïðåñåêëèâî èçêðåùÿ Ìàéê. - Ñàì ñè ïðèçíà!
- Èäâàé òóê âåäíàãà - çàïîâÿäà Õåíðè - è àêî ñëóøàø, ìîæå äà íå òå ïðåòðåïÿ.
Ìàéê ñå ðàçòðåïåðà, íî íå ïîìðúäíà.
Áèë èçðå÷å òèõî è ÿñíî:
- Ï-ïóùèíàêúò å íàø. Ì-ì-ìàõàéòå ñå î-îò òóê.
Õåíðè ñå îêîêîðè êàòî ïëåñíàò ñ ìîêúð ïàðöàë.
- Êîé ùå ìå èçãîíè? Òè ëè áå, ïèêëüî?
- Íú-íú-íèå - êàçà Áèë. - Ï-ïèñíà íè îò òâîèòå ëà-õõà-àéíàðñêè íîìåðà, Á-á-áàóúðñ. Âú-âú-âúí!
- Ìàìêà òè, ïåëòåê óðîäëèâ! - ðåâíà Õåíðè. Íàâåäå ãëàâà è ñå âòóðíà â àòàêà.
Áèë èìàøå øåïà êàìúíè; âñè÷êè èìàõà ïî øåïà îñâåí Ìàéê è Áåâúðëè, êîÿòî ñòèñêàøå ñàìî åäèí. Áèë ñå çàå äà îáñòðåëâà Õåíðè - áåç äà áúðçà, íî ñ âñè÷êà ñèëà è äîñòà òî÷íî. Ïúðâèÿò êàìúê íå óëó÷è; âòîðèÿò öàïàðäîñà âðàãà ïî ðàìîòî. Àêî è òðåòèÿò áå ïðîïóñíàë öåëòà, Õåíðè ùåøå äà ñòèãíå äî Áèë è äà ãî ïðîñíå íà çåìÿòà, íî êàìúêúò óëó÷è; âðÿçà ñå ïðàâî â ïðèâåäåíîòî ìó ÷åëî.
Õåíðè èçêðåùÿ îò èçíåíàäà è áîëêà, íàäèãíà ãëàâà... è ñðåùíà îùå ÷åòèðè ïîïàäåíèÿ: åäèí íåæåí äàð îò Ðè÷è Òîçèúð ãî ïåðíà ïðåç ãúðäèòå, ïîñëàíèåòî íà Åäè ðèêîøèðà îò ïëåøêàòà ìó, Ñòàí Þðèñ ãî óëó÷è ïî ïèùÿëà, à åäèíñòâåíèÿò êàìúê íà Áåâúðëè ñå âðÿçà â êîðåìà ìó.
Îùå äîêàòî ãè ãëåäàøå è íå âÿðâàøå íà î÷èòå ñè, èç âúçäóõà çàñâèñòÿõà ñíàðÿä äî ñíàðÿä. Õåíðè ñå ïðîñíà ïî ãðúá âñå ñúñ ñúùîòî èçìú÷åíî, íåäîóìÿâàùî èçðàæåíèå íà ëèöåòî.
- Õàéäå, ìîì÷åòà! - âèêíà òîé. - Ïîìîãíåòå!
- À-à-àòàêà! - ãëóõî èçðå÷å Áèë è áåç äà ñå ïèòà äàëè ùå ãî ïîñëóøàò, ïîáÿãíà íàïðåä.
Íåóäà÷íèöèòå ãî ïîñëåäâàõà, îáñòðåëâàéêè âå÷å íå ñàìî Õåíðè, íî è îñòàíàëèòå. Ãîëåìèòå ìîì÷åòà äèðåõà áîåïðèïàñè ïî çåìÿòà, íî çàãóáèòå èì ïî÷íàõà îùå ïðåäè äà ñå âúîðúæàò êàêòî òðÿáâà. Ïèòúð Ãîðäúí èçïèùÿ, êîãàòî åäèí îò êàìúíèòå íà Áåí ðàçñå÷å ñêóëàòà ìó äî êðúâ. Òîé îòñòúïè íÿêîëêî êðà÷êè, ñïðÿ, êîëåáëèâî ìåòíà åäèí-äâà êàìúêà... è ïîáÿãíà. Ñòèãàøå ìó òîëêîâà; íà Çàïàäíèÿ áóëåâàðä íÿìàøå òàêèâà ðàáîòè.
Ñ ÿðîñòåí çàìàõ Õåíðè íàãðàáè øåïà êàìúíè. Çà ùàñòèå íà Íåóäà÷íèöèòå ïîâå÷åòî îò òÿõ áÿõà äðåáíè. Íàé-åäðèÿò ïîëåòÿ ïðúâ è ðàçêúðâàâè ðúêàòà íà Áåâúðëè. Òÿ èçêðåùÿ.
Ñ äèâ ðåâ Áåí ñå þðíà êúì Õåíðè Áàóúðñ, êîéòî ñå îçúðíà è ãî âèäÿ, íî íÿìàøå âðåìå äà îòñêî÷è. Õåíðè ñòîåøå íåñòàáèëíî; Áåí áåøå ìèíàë ñåäåìäåñåòòå êèëîãðàìà è ãîíåøå ñåäåìäåñåò è ïåò; ðåçóëòàòúò ëåñíî ìîæåøå äà ñå ïðåäâèäè. Õåíðè íå ïàäíà, à îòõâúð÷à. Ïîñëå ðóõíà è ñå ïúðçóëíà ïî ãðúá. Áåí õóêíà ñëåä íåãî, ïî÷òè áåç äà óñåòè èçáóõíàëàòà òîïëà áîëêà â óõîòî ñè, êîãàòî Áúëâî÷à Õúãèíñ ãî óëó÷è ñ êàìúê êîëêîòî òîïêà çà ãîëô.
Äîêàòî Õåíðè íåìîùíî ñå íàäèãàøå íà êðàêà, Áåí íàëåòÿ è ñ âñè÷êà ñèëà ãî ðèòíà ïî ëÿâîòî áåäðî. Õåíðè ãðîõíà ïî ãðúá. Èçöúêëåíèòå ìó î÷è ñå âïèõà â ëèöåòî íà Áåí.
- Ïî ìîìè÷åòà íå ñå õâúðëÿò êàìúíè! - èçðåâà Áåí. Íå ïîìíåøå äðóã ïúò ïðåç æèâîòà ñè äà å áèë òîëêîâà âúçìóòåí. - Ïî ìîìè÷åòà...
Ïîñëå òîé çúðíà êàê â ðúêàòà íà âðàãà ïðèïëàìíà êèáðèòåíà êëå÷êà. Õåíðè äîêîñíà îãúí÷åòî ñ êúñèÿ ôèòèë íà êàìåíàðñêèÿ êàïñóë è ìåòíà ñíàðÿäà â ëèöåòî íà Áåí. Áåç èçîáùî äà ìèñëè, Áåí çàâúðòÿ ðúêà êàòî òåíèñèñò è îòáè ñ äëàí. Êàïñóëúò ïîëåòÿ îáðàòíî. Õåíðè ãî âèäÿ. Î÷èòå ìó ñå ðàçøèðèõà è òîé ñå çàïðåìÿòà ñ âèê. Ñëåä ÷àñò îò ñåêóíäàòà ìîùåí âçðèâ ïðåâúðíà ãúðáà íà ðèçàòà ìó â îáãîðåíè ïàðöàëè.
Â ñëåäâàùèÿ ìèã Áåí áå óëó÷åí îò Ñàäëúð Ëîñà. Ïàäíà íà êîëåíå è ñè ïðåõàïà åçèêà äî êðúâ. Ïðèìèãà è ñå îãëåäà ñúñ çàìúãëåíè îò áîëêà î÷è. Ëîñà òè÷àøå êúì íåãî, íî ïðåäè äà ñòèãíå äî Áåí, Áèë èçñêî÷è îòçàä è îáñèïà äàíãàëàêà ñ êàìúíè. Ëîñà ñå çàâúðòÿ ñ ðåâ.
- Ùî óäðÿø â ãðúá áå, ãàäíÿð? Êîïåëå íå÷åñòíî!
Ãîòâåøå ñå äà íàïàäíå, íî Ðè÷è çàñòàíà äî Áèë è íà ñâîé ðåä îáñòðåëÿ Ëîñà. Èçîáùî íå ñå òðîãâàøå îò ñëîâåñíèòå óïðàæíåíèÿ íà òåìà êîå å ÷åñòíî è êîå íå å; áåøå âèäÿë êàê ïåòèìàòà ïðåñëåäâàò åäíî èçïëàøåíî ìîì÷å è íå ìó ñå âÿðâàøå òîçè ïîäâèã äà ãè ïîñòàâÿ íàðåä ñ êðàë Àðòóð è Ðèöàðèòå íà Êðúãëàòà ìàñà. Åäèí îò êàìúíèòå ñöåïè ëÿâàòà âåæäà íà âðàãà. Ëîñà çàâè îò áîëêà.
Åäè è Ñòàí Þðèñ äîòè÷àõà êðàé Áèë è Ðè÷è. Áåâúðëè ãè ñëåäâàøå ñ îêúðâàâåíà ðúêà è ñâèðåïî áëåñíàëè î÷è. Ïîñèïàõà ñå êàìúíè. Áúëâî÷à Õúãèíñ èçïèùÿ, êîãàòî åäèí îò òÿõ ãî óëó÷è ïî ëàêúòÿ, òî÷íî êúäåòî "óäðÿ òîê". Òîé çàïîäñêà÷à òðîìàâî, ðàçòðèâàéêè ðúêàòà ñè. Õåíðè ñå èçïðàâè - ðèçàòà ìó âèñåøå íà ïàðöàëè, íî ïî íÿêàêâî ÷óäî êîæàòà îòäîëó áåøå íåçàñåãíàòà. Ïðåäè äà ñå çàâúðòè, Áåí ãî õàëîñà ñ êàìúê ïî òèëà è òîé îòíîâî ðóõíà íà êîëåíå.
Ïðåç òîçè äåí Âèêòîð Êðèñ íàíåñå íàé-ãîëÿìî ïîðàæåíèå íà Íåóäà÷íèöèòå - îò÷àñòè çàùîòî áåøå îòëè÷åí áåéçáîëèñò, íî íàé-âå÷å (êîëêîòî è äà å ñòðàííî) çàùîòî áåøå íàé-áåçñòðàñòíèÿò îò âñè÷êè ó÷àñòíèöè â ñõâàòêàòà. Âñå ïî-ìàëêî ìó ñå èñêàøå äà áúäå òóê. Áîÿò ñ êàìúíè áåøå îïàñíà ðàáîòà; ìîæåõà äà òè ñöåïÿò ãëàâàòà, äà òè ïîòðîøàò çúáèòå èëè äîðè äà òè èçâàäÿò îêî. Íî ùîì áåøå òóê, íÿìàøå íàêúäå äà ìúðäà. Ïîíå ùåøå äà èì ãî âúðíå òúïêàíî.
Áëàãîäàðåíèå íà õëàäíîêðúâèåòî ñè òîé ïîæåðòâóâà òðèéñåò ñåêóíäè, çà äà ñúáåðå øåïà åäðè êàìúíè. Äîêàòî Íåóäà÷íèöèòå îòíîâî îôîðìÿõà áîéíàòà ðåäèöà, Ëîñà ìåòíà ïúðâèÿ ñíàðÿä è óëó÷è Åäè ïî áðàäàòà. Åäè èçêðåùÿ è ïàäíà îêúðâàâåí. Áåí ñå íàâåäå íàä íåãî, íî òîé âå÷å ñòàâàøå ñ ïðèñâèòè îò áîëêà î÷è è êðúâòà àëåíååøå çëîâåùî ïî áëåäàòà ìó êîæà.
Âèêòîð çàìàõíà ïîâòîðíî è êàìúêúò îòñêî÷è îò ãúðäèòå íà Ðè÷è. Ðè÷è îòâúðíà íà óäàðà, íî Âèê ñå ïðèâåäå ïúðãàâî è îáñòðåëÿ ñòðàíè÷íî âîäà÷à èì. Áèë îòìåòíà ãëàâà, àëà íå áå äîñòàòú÷íî áúðç; êàìúêúò äúëáîêî ðàçäðà áóçàòà ìó.
Áèë ñå îáúðíà êúì Âèêòîð. Ïîãëåäèòå èì ñå ñðåùíàõà è Âèêòîð çúðíà â î÷èòå íà ïåëòåêà íåùî, êîåòî ãî ñìðàçè îò ñòðàõ. Íà óñòíèòå ìó èçïëóâàõà íåëåïèòå äóìè Èçâèíÿâàé! Íå èñêàõ!... ñàìî ÷å òàêîâà íåùî íå ñå êàçâà ïðåä íÿêàêúâ ñè ìàë÷óãàí. Îñâåí àêî èñêàø ñîáñòâåíèòå òè ïðèÿòåëè äà òå ïåðäàøàò äî ñòî è åäíî è îáðàòíî.
Áèë òðúãíà ñðåùó Âèêòîð è Âèêòîð çàêðà÷è íàñðåùà ìó. Ñÿêàø ïî íÿêàêúâ òåëåïàòè÷åí ñèãíàë, äâàìàòà åäíîâðåìåííî ïî÷íàõà äà ñå çàìåðÿò ñ êàìúíè, ïðîäúëæàâàéêè äà ñêúñÿâàò äèñòàíöèÿòà. Ñðàæåíèåòî íàîêîëî çàòèõíà è âñè÷êè ñå îáúðíàõà äà ãè ãëåäàò; äàæå Õåíðè èçâúðíà ãëàâà.
Âèêòîð ïðèêëÿêàøå è îòñêà÷àøå, íî Áèë íå ñè äàâàøå òðóä äà îòáÿãâà ïîïàäåíèÿòà. Êàìúíèòå ãî óäðÿõà ïî ãúðäèòå, ïî ðàìîòî, ïî êîðåìà. Åäèí ïðîôó÷à êðàé óõîòî ìó. Ñïîêîåí è íåâúçìóòèì, Áèë èçñòðåëâàøå êàìúê ïîäèð êàìúê ñ óáèéñòâåíà ñèëà. Òðåòèÿò óëó÷è ñ ïóêîò êîëÿíîòî íà âðàãà è Âèêòîð ãëóõî èçñòåíà. Áåøå îñòàíàë áåç áîåïðèïàñè. Áèë èìàøå îùå åäèí êàìúê. Êàìúêúò áåøå áÿë è ãëàäúê, îñåÿí ñ êâàðöîâè ëþñïèöè. Ïî ôîðìà è ðàçìåðè íàïîìíÿøå ïà÷å ÿéöå. Èçãëåæäàøå óæàñíî êîðàâ.
Áèë áåøå ñàìî íà ìåòúð è ïîëîâèíà îò Âèêòîð.
- Ñ-ñå-å-ãà ñ-ñå ìà-ìà-ìàõàé - êàçà òîé, - èíàê ùå òè ïú-ïú-ïðúñíà ãëà-à-âàòà. Ñ-ñ-ñåðèîçíî.
Âèêòîð ãî ïîãëåäíà â î÷èòå è ðàçáðà, ÷å êàçâà èñòèíàòà. Áåçìúëâíî ñå çàâúðòÿ è ïîå íàòàì, íàêúäåòî áå èçáÿãàë Ïèòúð Ãîðäúí.
Áúëâî÷à è Ñàäëúð Ëîñà ñå îãëåæäàõà íåóâåðåíî. Îò óñòíàòà íà Ëîñà ñå ñòè÷àøå àëåíà ñòðóéêà, à ïî ëèöåòî íà Áúëâî÷à øóðòåøå êðúâ îò ðàíà íà ãëàâàòà.
Õåíðè ðàçìúðäà óñòíè, íî íå èçäàäå íèêàêúâ çâóê.
Áèë ñå îáúðíà êúì íåãî.
- Ìú-ìú-ìàõàé ñå.
- Àìè àêî íå ñå ìàõíà?
Õåíðè ñå ìú÷åøå äà ãîâîðè ïðåäèçâèêàòåëíî, àëà Áèë âèæäàøå èñòèíàòà â î÷èòå ìó. Âðàãúò ñå áîåøå è ùåøå äà èçáÿãà. Òîâà áè òðÿáâàëî äà ìó âäúõâà ðàäîñò - äîðè âúçòîðã - íî Áèë óñåùàøå ñàìî óìîðà.
- Àêî íå ñ-ñå ìú-ìú-ìàõíåø - çàÿâè òîé, - íú-íú-íèå ùå òå ì-ìàõíåì. Ìèñëÿ, ÷å øå-õõå-åñòèìàòà ì-ìîæåì äà òå âêà-êà-êàðàìå â áîëíèöà.
- Ñåäìèíàòà - ïîïðàâè ãî Ìàéê Õåíëúí è ïðèñòúïè íàïðåä. Âúâ âñÿêà ðúêà äúðæåøå ïî åäèí êàìúê êîëêîòî áåéçáîëíà òîïêà. - Ñàìî åëà äà ñå áèåì, Áàóúðñ. Çíàåø ëè îòêîãà ìè ñå ùå?
- Àõ òè, øèáàíî ÍÅÃÐÎ! - Ãëàñúò íà Õåíðè çàòðåïåðà è ñåêíà ïðåä ïðàãà íà ðèäàíèÿòà. Òîçè ãëàñ îêîí÷àòåëíî ðàçáè áîéíèÿ äóõ íà Áúëâî÷à è Ëîñà; òå îòñòúïèõà è íåèçïîëçóâàíèòå êàìúíè ñå èçðúñèõà îò îìåêíàëèòå èì äëàíè. Áúëâî÷à õâúðëè ïîãëåä íàîêîëî, ñÿêàø ñå ïèòàøå êúäå ëè å ïîïàäíàë.
- Îìèòàéòå ñå - êàçà Áåâúðëè.
- Ìëúê, ïóòêî ñêàïàíà - ñîïíà ñå Õåíðè. - Òè...
×åòèðè êàìúêà åäíîâðåìåííî ïðîôó÷àõà èç âúçäóõà è ñå ñòîâàðèõà âúðõó íåãî. Òîé èçêðåùÿ è ïðîëàçè íàçàä ïðåç áóðåíàêà, ðàçâÿâàéêè ïàðöàëèâèòå îñòàíêè îò ðèçàòà ñè. Ïðåõâúðëè ïîãëåä îò ñóðîâèòå äåòñêî-ñòàð÷åñêè ëèöà íà õëàïåòàòà êúì ñëèñàíèòå ôèçèîíîìèè íà Áúëâî÷à è Ëîñà. Íÿìàøå äà äî÷àêà ïîìîù îò òÿõ; íèêàêâà ïîìîù. Ëîñà ñìóòåíî èçâúðíà ãëàâà.
Ðèäàåéêè è ïîäñìúð÷àéêè ñ ðàçáèòèÿ ñè íîñ, Õåíðè ñå èçïðàâè íà êðàêà.
- Ùå âè èçáèÿ âñè÷êèòå - çàêàíè ñå òîé è èçâåäíúæ õóêíà ïî ïúòåêàòà. Ñëåä ìèã èç÷åçíà ñðåä õðàñòèòå.
- Âú-âú-âúðâåòå - îáúðíà ñå Áèë êúì Áúëâî÷à. - Ì-ìàõàéòå ñå. È ï-ï-ïîâå÷å äà íå èäâàòå òó-òó-òóê. Ïó-õõó-óùèíàêúò å í-íàø.
- Ùå ñúæàëÿâàø, ÷å ñè ñå èçïðå÷èë ïðåä Õåíðè, ìàë÷óãàí - êàçà Áúëâî÷à. - Õàéäå, Ëîñ, äà ñè âúðâèì.
È òå ïîåõà êúì õðàñòèòå ñ íàâåäåíè ãëàâè, áåç äà ïîãëåæäàò íàçàä.
Ñåäìèíàòà ñòîÿõà â øèðîê ïîëóêðúã. Âñè÷êè áÿõà îêúðâàâåíè. Àïîêàëèïòè÷íèÿò áîé ñ êàìúíè áå òðàÿë ïî-ìàëêî îò ÷åòèðè ìèíóòè, íî Áèë èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å å ìèíàë ïðåç âñè÷êè ñõâàòêè íà Âòîðàòà ñâåòîâíà âîéíà - äâå ïîëóâðåìåíà è ïðîäúëæåíèå áåç íèòî åäíà ïî÷èâêà.
Òèøèíàòà áå íàðóøåíà îò ìú÷èòåëíî, ñòåíåùî õëèïàíå - Åäè Êàñïáðàê ñå ìú÷åøå äà äèøà. Áåí òðúãíà êúì íåãî, ïîñëå óñåòè êàê â ñòîìàõà ìó ïî÷âàò äà ïàðÿò è ïîäñêà÷àò òðèòå âàôëè è ÷åòèðèòå øîêîëàä÷åòà, êîèòî áå èçÿë íà èäâàíå êúì Ïóùèíàêà... è ñòðåìèòåëíî õëúòíà â õðàñòèòå, çà äà ïîâúðíå êîëêîòî ñå ìîæå ïî-òàéíî è áåçøóìíî.
Âìåñòî íåãî ñ Åäè ñå çàåõà Ðè÷è è Áåâ. Áåâúðëè ïðåãúðíà ìúðøàâîòî ìîì÷åíöå ïðåç êðúñòà, äîêàòî Ðè÷è èçìúêâàøå èíõàëàòîðà îò çàäíèÿ ìó äæîá.
- Ãúëòàé, Åäè - íàðåäè òîé è ùîì Åäè èçïúøêà çàäàâåíî, Ðè÷è íàòèñíà ñïóñúêà.
- Áëàãîäàðÿ - èçëîìîòè Åäè.
Èç÷åðâåí êàòî äîìàò, Áåí ñå èçìúêíà îò õðàñòèòå, áúðøåéêè óñòàòà ñè ñ äëàí. Áåâúðëè èçòè÷à êúì íåãî è ãî õâàíà çà ðúöåòå.
- Áëàãîäàðÿ, ÷å ñå çàñòúïè çà ìåí - âúçêëèêíà òÿ.
Áåí êèìíà è ñå âòîðà÷è â ìðúñíèòå ñè êåöîâå.
- À, íÿìà íèùî - ïðîìúðìîðè òîé.
Åäèí ïî åäèí Íåóäà÷íèöèòå ñå îáðúùàõà äà îãëåäàò Ìàéê - ìîì÷åòî ñúñ ñòðàííà, òúìíà êîæà. Ãëåäàõà ãî ñäúðæàíî, ïðåäïàçëèâî, çàìèñëåíî. Ìàéê áå ñðåùàë ïîäîáíî ëþáîïèòñòâî è ïðåäè - âñúùíîñò äàæå íå ïîìíåøå íÿêîãà äà å áèëî äðóãîÿ÷å - è èì îòâúðíà ñ êðîòúê, ñâåíëèâ ïîãëåä.
Áèë ñå çàâúðòÿ êúì Ðè÷è. Ðè÷è ñðåùíà î÷èòå ìó. È Áèë ñÿêàø ñúâñåì ÿñíî ÷ó êàê íåùî èçùðàêâà - êàê ïîñëåäíàòà ëèïñâàùà ÷àñò õëúòâà íà ìÿñòî â íÿêàêâà ìàøèíà ñ íåçíàéíî ïðåäíàçíà÷åíèå. Ïî ãðúáíàêà ìó ïëúçíàõà ëåäåíè òðúïêè. Âå÷å ñìå âñè÷êè çàåäíî, ïîìèñëè òîé è èäåÿòà áå òîëêîâà ñèëíà, òîëêîâà ïðàâèëíà, ÷å çà ìîìåíò ñå çàïèòà äàëè íå ÿ å èçðåêúë íà ãëàñ. Íî ðàçáèðà ñå, äóìèòå áÿõà èçëèøíè - âèæäàøå ñúùîòî â î÷èòå íà Ðè÷è, Áåí, Åäè, Áåâúðëè, Ñòàí.
Âå÷å ñìå âñè÷êè çàåäíî, îòíîâî ïîìèñëè òîé. Ïîìîãíè íè, Áîæå. Ñåãà ñå çàïî÷âà íàèñòèíà. Ìîëÿ òè ñå, Ãîñïîäè, ïîìîãíè íè.
- Êàê ñå êàçâàø, ìîì÷å? - çàïèòà Áåâúðëè.
- Ìàéê Õåíëúí.
- Èñêàø ëè äà ãðúìíåì íÿêîëêî ôèøåêà? - çàïèòà Ñòàí è Ìàéê ìó îòâúðíà ñ êðàñíîðå÷èâà óñìèâêà.

×ÅÒÈÐÈÍÀÄÅÑÅÒÀ ÃËÀÂÀ


ÀËÁÓÌÚÒ


1.

Îêàçâà ñå, ÷å Áèë íå å åäèíñòâåí; âñè÷êè ñè íîñÿò ïèåíå.
Áèë å äîíåñúë áúðáúí, Áåâúðëè âàäè áóòèëêà âîäêà è êóòèÿ ïîðòîêàëîâ ñîê, Ðè÷è ìúêíå øåñòîðêà áèðè, Áåí Õàíñêîì ñè å ïîäáðàë øèøå "Äèâà ïóéêà". Ìàéê ñúùî å çàðåäèë øåñò áèðè â ìàëêîòî ñëóæåáíî õëàäèëíè÷å.
Ïîñëåäåí ïðèñòèãà Åäè Êàñïáðàê ñ êàôÿâà êíèæíà êåñèÿ â ðúöåòå.
- Êàêâî ñè íîñèø, Åäè? - ïèòà Ðè÷è. - Êàïêè çà íîñ èëè ñèðîï çà êàøëèöà?
Âèíîâíî óñìèõíàò, Åäè èçâàæäà ïúðâî áóòèëêà äæèí, ïîñëå øèøå ñëèâîâ ñîê.
Âñè÷êè ìëúêâàò êàòî óäàðåíè îò ãðúì è ñðåä ãðîáîâíàòà òèøèíà ñå ðàçäàâà ãëàñúò íà Ðè÷è:
- Íÿêîé äà âèêíå õîðàòà ñ áåëè ïðåñòèëêè. Åäè Êàñïáàðê íàé-ñåòíå ñå å ïîáúðêàë.
- Àìà äæèíúò ñúñ ñëèâîâ ñîê å ìíîãî çäðàâîñëîâíî ïèòèå - îïðàâäàâà ñå Åäè... ñåòíå âñè÷êè èçáóõâàò â ëóäåøêè ñìÿõ è âåñåëèòå èì ãëàñîâå îòåêâàò èç ñìúë÷àíàòà ÷èòàëíÿ, òúòíàò è ñå ïîíàñÿò íà âúëíè ïî îñòúêëåíèÿ êîðèäîð êúì äåòñêèÿ îòäåë.
- Êúðêàé, Åäè - îêóðàæàâà ãî Áåí, áúðøåéêè ïðîñúëçåíèòå ñè î÷è. - Êúðêàé íà åêñ. Áàñ äúðæà, ÷å ñïàñÿâà îò çàïåê.
Åäè ñå óñìèõâà, íàïúëâà êàðòîíåíàòà ñè ÷àøêà ïî÷òè äîãîðå ñúñ ñëèâîâ ñîê, ïîñëå ñúñðåäîòî÷åíî îòìåðâà äâå êàïà÷êè äæèí.
- Î, Åäè, òîëêîâà òå îáè÷àì - âúçêëèêâà Áåâúðëè è Åäè ñòðåñíàòî íàäèãà ãëàâà, íî ïðîäúëæàâà äà ñå óñìèõâà. Áåâúðëè îãëåæäà ïðèÿòåëèòå ñè, êîèòî ñåäÿò îêîëî ìàñàòà. - Îáè÷àì âñè÷êè âè.
- È í-íèå òå îáè÷àìå, Á-áåâ - êàçâà Áèë.
- Äà - êèìâà Áåí. - Îáè÷àìå òå. - Î÷èòå ìó ëåêî ñå ðàçøèðÿâàò è òîé ñå ðàçñìèâà. - Ìèñëÿ, ÷å âñå îùå ñå îáè÷àìå... Çíàåòå ëè êîëêî ðÿäêî ñòàâà òàêà?
Íàñòàâà òèøèíà è Ìàéê áåç íèêàêâà èçíåíàäà çàáåëÿçâà, ÷å Ðè÷è îòíîâî íîñè î÷èëà.
- Êîíòàêòíèòå ëåùè âçåõà äà ìå äðàçíÿò è òðÿáâàøå äà ãè ñâàëÿ - ëàêîíè÷íî îòãîâàðÿ Ðè÷è íà âúïðîñà ìó. - À ñåãà íå å ëè âðåìå äà ïðåìèíåì íà ñúùåñòâåíàòà ÷àñò?
Êàêòî íÿêîãà, â êàðèåðàòà, âñè÷êè îòïðàâÿò ïîãëåäè êúì Áèë è Ìàéê ñè ìèñëè: Êîãàòî èì òðÿáâà âîäà÷, ãëåäàò Áèë; êîãàòî èì òðÿáâà íàâèãàòîð, òúðñÿò Åäè. Äà ïðåìèíåì íà ñúùåñòâåíàòà ÷àñò, êàêúâ èäèîòñêè èçðàç. Òðÿáâà ëè äà èì êàæà, ÷å è íÿêîãà, è ñåãà, óáèòèòå äåöà íå ñà áèëè æåðòâè íà ñåêñóàëíî íàïàäåíèå, äàæå íå ñà áèëè îñàêàòåíè â èñòèíñêèÿ ñìèñúë íà äóìàòà, à ðàçêúñàíè è ÷àñòè÷íî èçÿäåíè? Òðÿáâà ëè äà èì êàæà, ÷å ó äîìà ñúì ïðèãîòâèë ñåäåì ìèíüîðñêè êàñêè ñ ìîùíè ïðîæåêòîðè - åäíàòà çà íÿêîé ñè Ñòàí Þðèñ, êîéòî çàêúñíÿâà çà âåñåëáàòà, êàêòî ñå èçðàçÿâàõìå íÿêîãà? Èëè ïðîñòî äà èì çàðú÷àì äà ñå íàñïÿò õóáàâè÷êî, çàùîòî äî óòðå âå÷åðòà âñè÷êî ùå ñâúðøè è íÿêîé ùå òðÿáâà äà ñè îòèäå âåäíúæ çàâèíàãè - èëè íèå, èëè Òî.
Íî ìîæå áè íÿìà ñìèñúë äà êàçâà âñè÷êî òîâà è ïðè÷èíàòà å ÿñíà - òå âñå îùå ñå îáè÷àò. Ìíîãî íåùà ñà ñå ïðîìåíèëè çà äâàéñåò è ñåäåì ãîäèíè, àëà íÿêàêâî ÷óäî å ñúõðàíèëî îáè÷òà. È òàì å åäèíñòâåíàòà íè íàäåæäà, ìèñëè Ìàéê.
Îñòàâà èì ñàìî åäíà ñúùåñòâåíà çàäà÷à - äà äîâúðøàò ïðåõîäà, äà íàâàêñàò èçãóáåíîòî, äà ñêúðïÿò ìèíàëîòî ñ íàñòîÿùåòî, òúé ÷å ëåíòàòà íà æèçíåíèÿ èì ïúò äà îôîðìè íÿêàêâî íåäîäÿëàíî êîëåëî. Äà, ìèñëè ñè Ìàéê, òîâà å. Òàçè âå÷åð çàäà÷àòà å äà ñúòâîðèì êîëåëîòî; óòðå ùå âèäèì äàëè îùå ìîæå äà ñå âúðòè... êàêòî ïðåäè ãîäèíè, êîãàòî ïðîãîíèõìå ãîëåìèòå ìîì÷åòà îò êàðèåðàòà è Ïóùèíàêà.
- Ñïîìíè ëè ñè îñòàíàëîòî? - îáðúùà ñå Ìàéê êúì Ðè÷è.
Ðè÷è îòïèâà ãëúòêà áèðà è ïîêëàùà ãëàâà.
- Ñïîìíÿì ñè êàê íè ðàçêàçà çà ïòèöàòà... ïîìíÿ è äèìíàòà ÿìà. - Óñòíèòå ìó ñå ðàçòÿãàò â øèðîêà óñìèâêà. - Ñïîìíèõ ñè ÿìàòà òàçè âå÷åð, äîêàòî èäâàõìå íàñàì ñ Áåâè è Áåí. Ãîëÿìà ñòðàõîòèÿ áåøå, ñúùèíñêî øîó íà óæàñèòå, ìàìà ìó ñòàðà...
- Áèáèï, Ðè÷è - âåñåëî ñå îáàæäà Áåâúðëè.
- Å, òè ñè çíàåø - êàçâà òîé, ïðîäúëæàâàéêè äà ñå óñìèõâà, è ïîáóòâà î÷èëàòà ñè ñ æåñò, êîéòî ïîðàçèòåëíî íàïîìíÿ çà íÿêîãàøíèÿ Ðè÷è. Ïîñëå íàìèãà íà Ìàéê. - Áÿõìå äâàìàòà ñ òåá, íàëè, Ìèêè?
Ìàéê ñå ðàçñìèâà íîñîâî è êèìâà.
- Ìèñ Ñêààëåò! Ìèñ Ñêààëåò! - ïèñêà Ðè÷è ñ Ãëàñà íà Ïèêàíèíè. - Ìàé øà ñòàâà ìàëêî æåæêî ó äèìíàòà êúùóðêà, ìèñ Ñêààëåò!
Áèë äîáàâÿ ïðåç ñìÿõ:
- Îùå åäèí àðõèòåêòóðåí øåäüîâúð íà Áåí Õàíñêîì.
Áåí êèìâà.
- Òúêìî êîïàåõìå êúùè÷êàòà, êîãàòî òè äîòè÷à â Ïóùèíàêà ñ àëáóìà íà òàòêî ñè, Ìàéê.
- Î, Ãîñïîäè! - âúçêëèêâà Áèë è ïîäñêà÷à íà ñòîëà ñè. - È ñíèìêèòå...
Ðè÷è ìðà÷íî òðúñêà ãëàâà.
- Ñúùèÿò íîìåð, êàêòî â ñòàÿòà íà Äæîðäæè. Ñàìî ÷å òîãàâà ãî âèäÿõìå âñè÷êè.
- Ñïîìíèõ ñè êàêâî ñòàíà ñ ÷åòâúðòèÿ ñðåáúðåí äîëàð - îáàæäà ñå Áåí.
Âñè÷êè ãëàâè ñå îáðúùàò êúì íåãî.
- Äðóãèòå òðè ãè ïîäàðèõ íà åäèí ïðèÿòåë, ïðåäè äà ïîòåãëÿ íàñàì - òèõî äîáàâÿ Áåí. - Çà äåöàòà ìó. Ñïîìíÿõ ñè, ÷å å èìàëî è ÷åòâúðòè, íî íå çíàåõ êàêâî å ñòàíàëî ñ íåãî. Ñåãà çíàì. - Òîé ïîãëåæäà Áèë. - Íàïðàâèõìå ñðåáúðíî òîï÷å, íàëè? Òè, àç è Ðè÷è. Îòíà÷àëî èñêàõìå äà îòëååì ñðåáúðåí êóðøóì...
- Òè áåøå ñèãóðåí, ÷å ìîæåø äà ãî íàïðàâèø - ïîòâúðæäàâà Ðè÷è. - Îáà÷å íàêðàÿ...
- Íå ï-ï-ïîñìÿõìå - áàâíî êèìâà Áèë. Ñïîìåíúò ïðîñòî è ëåêî õëúòâà íà ñòàðîòî ñè ìÿñòî è òîé ÷óâà îíîâà ïîçíàòî òèõî ùðàêâàíå. Íàáëèæàâàìå, ìèñëè Áèë.
- Âúðíàõìå ñå íà Íèéáúëò ñòðèéò - êàçâà Ðè÷è. - Âñè÷êè çàåäíî.
- Òè ìè ñïàñè æèâîòà, Øåô Áèë - ïîäõâúðëÿ âíåçàïíî Áåí è Áèë ïîêëàùà ãëàâà. - Ñïàñè ãî - íàñòîÿâà Áåí è òîçè ïúò Áèë íå âúçðàçÿâà. Ïîäîçèðà, ÷å ìîæå äà ãî å ñòîðèë, ìàêàð ÷å îùå íå ñè ñïîìíÿ êàê... è íàèñòèíà ëè å áèë òîé? Ïèòà ñå äàëè íå å áèëà Áåâúðëè... àëà ñïîìåíúò íå èäâà. Çàñåãà.
- Èçâèíåòå ìå çà ñåêóíäà - êàçâà Ìàéê. - Èìàì øåñò áèðè â ñëóæåáíàòà ñòàÿ.
- Âçåìè åäíà îò ìîèòå - ïðåäëàãà Ðè÷è.
- Ãîðä Õåíëúí íå âêóñâà áèðà íà áÿë ÷îâåê - îòâðúùà Ìàéê. - Îñîáåíî ïúê òâîé áèðà, Ìðúñíà óñòà.
- Áèáèï, Ìèêè - òúðæåñòâåíî îáÿâÿâà Ðè÷è è Ìàéê ïîòåãëÿ çà áèðèòå, èçïðîâîäåí îò òîïëèòå âúëíè íà çàäðóæíèÿ ñìÿõ.
Òîé âêëþ÷âà ñâåòëèíèòå â ìèçåðíàòà ñëóæåáíà ñòàè÷êà ñ ïðîäúíåíè êðåñëà è îòäàâíà íåìèò ïîä. Íà òàáëîòî çà îáÿâè âèñÿò ñòàðè èçâåñòèÿ, ñïðàâêè çà ðàáîòíèòå ñìåíè è íÿêîëêî ïîæúëòåëè êàðèêàòóðè ñ ïîäâèòè úãúë÷åòà. Ìàéê îòâàðÿ ìàëêèÿ õëàäèëíèê è óñåùà êàê ëåäåíî, áÿëî ïîòðåñåíèå ãî ïðîíèçâà äî ìîçúêà íà êîñòèòå - ñúùî êàêòî òå ïðîíèçâàò ìðàçîâèòèòå ôåâðóàðñêè äíè, êîãàòî àïðèë ñÿêàø íèêîãà íÿìà äà íàñòúïè. Ïðåä î÷èòå ìó èçðèãâà ãúìæèëî îò îðàíæåâè è ñèíè áàëîíè, äåñåòêè áàëîíè, ñúâñåì êàòî íà íîâîãîäèøåí êàðíàâàë è ïðåç ñòðàõà ìó ïðåëèòà íåñâúðçàíà ìèñúë: Ñåãà íè ëèïñâà ñàìî íÿêîé ïîäïèéíàë âåñåëÿê äà ïîäõâàíå êîëåäíà ïåñåí. Áàëîíèòå ïðåëèòàò êðàé ëèöåòî ìó è ñå èçäèãàò êúì òàâàíà. Ìàéê ñå íàïúâà äà èçêðåùè, àëà íå ìîæå, çàùîòî âèæäà êàêâî èìà çàä áàëîíèòå, êàêâî ìó å ïúõíàëî Òî â õëàäèëíèêà êðàé áèðèòå, êàòî çà ñðåäíîùíà çàêóñêà, ñëåä êàòî æàëêèòå ìó ïðèÿòåëè ðàçêàæàò æàëêèòå ñè èñòîðèè è ñå âúðíàò â õîòåëñêèòå ñè ëåãëà ñðåä òîçè ðîäåí ãðàä, êîéòî âå÷å íå èì å ðîäåí.
Ìàéê ïðàâè êðà÷êà íàçàä è äëàíèòå ìó ïîëèòàò êúì ëèöåòî, çà äà çàêðèÿò âèäåíèåòî. Ïðåïúâà ñå â åäíî îò êðåñëàòà, åäâà íå ïîëèòà íàçàä è òðÿáâà äà îòäðúïíå ðúöå. Âèäåíèåòî íå å èç÷åçíàëî; êðàé øåñòòå áóòèëêè ñâåòúë "Áóäâàéçåð" âñå òúé ñòúð÷è îòðÿçàíàòà ãëàâà íà Ñòàí Þðèñ - íå íà ìúæà, à íà åäèíàéñåòãîäèøíîòî ìîì÷å. Óñòàòà ìó å îòâîðåíà â áåççâó÷åí âèê, íî Ìàéê íå âèæäà íèòî çúáè, íèòî åçèê, çàùîòî óñòàòà å íàòúïêàíà ñ ïåðà. Ïåðàòà ñà ñâåòëîêàôÿâè è íåîïèñóåìî ãðàìàäíè. Ìàéê îòëè÷íî çíàå íà êîÿ ïòèöà ïðèíàäëåæàò. Î, äà. È îùå êàê. Âèæäàë ÿ å ïðåç ìàé 1958 ãîäèíà, ñåòíå âñè÷êè ñà ÿ âèäåëè â íà÷àëîòî íà àâãóñò, à ìíîãî ãîäèíè ïî-êúñíî Ìàéê å óçíàë îò óìèðàùèÿ ñè áàùà, ÷å è Óèë Õåíëúí å âèäÿë ñúùàòà ïòèöà ñëåä áÿãñòâîòî îò ïîæàðà â "×åðíîòî ïåòíî". Êðúâòà îò ðàçêúñàíàòà øèÿ íà Ñòàí å ïðîêàïàëà íàäîëó è âúðõó äúíîòî íà õëàäèëíèêà çàñúõâà òúìíà ëîêâè÷êà. Áåçìèëîñòíèòå ëú÷è íà âúòðåøíàòà ëàìïè÷êà õâúðëÿò ïî íåÿ ðóáèíåíè îòáëÿñúöè.
- Úõ... úõ... úõ... - óñïÿâà äà èçïúøêà Ìàéê, àëà íÿìà ñèëè äà èçðå÷å êàêâîòî è äà áèëî.
Ïîñëå ãëàâàòà îòâàðÿ î÷è è òîâà ñà ëúñêàâèòå ñðåáðèñòè î÷è íà Ïåíèóàéç Êëîóíà. Î÷èòå ñå èçâúðòàò êúì Ìàéê è óñòíèòå çàïî÷âàò äà ñå ãúð÷àò îêîëî òàïàòà îò ïåðà. Ãëàâàòà ñå ìú÷è äà ïðîãîâîðè, ìîæå áè èñêà äà èçðå÷å íÿêàêâî ïðîðî÷åñòâî êàòî îðàêóë îò äðåâíîãðúöêà òðàãåäèÿ.
Ðåêîõ ñè, ÷å ùå òðÿáâà äà íàìèíà, Ìàéê, çàùîòî áåç ìåí íå ìîæåòå äà ïîáåäèòå. Íå ìîæåòå - è ñè ãî çíàåòå, íàëè? Ìîæå áè ùÿõòå äà èìàòå øàíñ, àêî áÿõ ñå ÿâèë â ïúëåí êîìïëåêò, íî ìîÿò ñòîïðîöåíòîâî àìåðèêàíñêè ìîçúê ïðîñòî íå èçäúðæà íàòîâàðâàíåòî, íàëè ñè ÷àò, ìîé ÷îðàï? Ñåãà øåñòèìàòà ìîæåòå ñàìî åäíî - äà ñè ïîáúáðèòå çà ñòàðèòå âðåìåíà è äà ÷àêàòå ñìúðòòà. Çàòóé ñè ðåêîõ äà íàìèíà, ÷å äà âè ïîñúâåòâà íÿêîé ñ ãëàâà íà ðàìåíåòå. Ñ ãëàâà íà ðàìåíåòå, ÷àò ëè ñè, Ìàéê? ×àò ëè ñè, ïðèÿòåë? ×àò ëè ñè, øèáàíà ÷åðíà ìàéìóíî?
Òè íå ñè èñòèíñêè! - êðåùè Ìàéê, íî îò óñòàòà ìó íå èçëèòà íèòî çâóê; îíåìÿë å êàòî òåëåâèçîð ñúñ çàâúðòÿíî äîêðàé êîï÷å.
Íåâåðîÿòíî, óæàñíî - àëà ãëàâàòà ìó íàìèãà.
Èñòèíñêè ñúì, íå ñå è ñúìíÿâàé. Îò èñòèíñêè ïî-èñòèíñêè. È òè îòëè÷íî çíàåø çà êàêâî ãîâîðÿ, Ìèêè. Îíîâà, êîåòî çàìèñëÿòå øåñòèìàòà, å êàòî äà èçëåòèø ñ ðåàêòèâåí ñàìîëåò áåç êîëåñíèê. Íÿìà ñìèñúë äà èçëèòàø, àêî íå ìîæåø äà êàöíåø, íàëè? Êàêòî âïðî÷åì íÿìà ñìèñúë äà ñëèçàø, àêî íå ìîæåø ïîñëå äà ñå èçêà÷èø. Êîëêîòî è äà ñå íàïúâàòå, íÿìà äà èçìèñëèòå âåðíèòå ãàòàíêè è ñìåøêè. Êîëêîòî è äà ñå íàïúâàòå, íÿìà äà ìå ðàçñìååòå, Ìèêè. Âñè÷êè ñòå çàáðàâèëè êàê äà ïðåîáðúùàòå ïèñúêà ñ ãëàâàòà íàäîëó. Áèáèï, Ìèêè, êàêâî ùå ðå÷åø? Ïîìíèø ëè ïòèöàòà? Íèùî è íèêàêâî âðàá÷å, àìà - åõ-õààà! - ãîëÿìà ñèìïàòÿãà, íàëè? Ãðàìàäíà êàòî õàìáàð, êàòî îíèÿ òúïè ÷óäîâèùà îò ÿïîíñêèòå ôèëìè, äåòî òîëêîâà ìíîãî òå ïëàøåõà. Çàâèíàãè ñà îòìèíàëè äíèòå, êîãàòî çíàåøå êàê äà ïðîïúäèø òàÿ ïòèöà îò ïðàãà ñè. Ïîâÿðâàé, Ìèêè. Àêî òè èìàø ãëàâà íà ðàìåíåòå, îùå ñåãà ùå èçáÿãàø îò òàçè ñòàÿ, îò òîçè ãðàä. Äíåñ òè å ïàäíàë â ðúöåòå ïúòåâîäèòåë çà âåëèêèÿ äðóì íà æèâîòà è áúðçàé äà òðúãíåø, ïðåäè äà ñè ãî èçãóáèë, äîáðè ìè ÷îâå÷å.
Ãëàâàòà ñå çàõëóïâà ïî î÷è (ïåðàòà â óñòàòà é ñå ñìà÷êâàò ñ óæàñÿâàùî ãëóõî øóìîëåíå) è èçïàäà îò õëàäèëíèêà. Ðóõâà íà ïîäà è ñå òúðêóëâà êúì Ìàéê êàòî ÷óäîâèùíà òîïêà çà áîóëèíã, ðàçêðèâàéêè òó ñïëúñòåíàòà îò êðúâ êîñà, òó óõèëåíîòî ëèöå; çàä íåÿ îñòàâà ëåïêàâà êúðâàâà äèðÿ, îñåÿíà ñ ïåðóøèíêè, à óñòàòà ïðîäúëæàâà äà äúâ÷å ìúõíàòàòà çàïóøàëêà.
Áèáèï, Ìèêè! - êðåùè òÿ, äîêàòî îáåçóìåëèÿò Ìàéê îòñòúïâà îò íåÿ, ïðîòåãíàë íàïðåä ðúöå ñ ðàçïåðåíè äëàíè. Áèáèï, áèáèï, áèáèï, äà åáà òâîéòà ìàìèöà!
Èçâåäíúæ ñå ðàçäàâà çâó÷åí ïóêîò - êàòî èçëèòàíå íà ïëàñòìàñîâà òàïà îò áóòèëêà åâòèíî øàìïàíñêî. Ãëàâàòà èç÷åçâà. (Èñòèíñêà å, ìèñëè ñè ïðèìðåëèÿò îò óæàñ Ìàéê; â òîÿ ïóêîò ïîíå íÿìàøå íèùî ñâðúõåñòåñòâåíî; òîâà å çâóêúò íà âúçäóõà, íàõëóâàù âúâ âíåçàïíî îïðàçíåíî ïðîñòðàíñòâî... èñòèíñêà, Áîæå ìîé, èñòèíñêà.) Ñèòíè êúðâàâè ïðúñêè ëèòâàò íàãîðå è ïîðúñâàò ïîäà. Îáà÷å ùå ìèíå è áåç ÷èñòåíå; êîãàòî ïðèñòèãíå óòðå, Êåðúë íÿìà äà âèäè íèùî, òà äîðè è äà ãàçè äî êðúñòà â áàëîíè äîêàòî îòèâà êúì êîòëîíà, çà äà ñâàðè óòðèííîòî êàôå. Êîëêî óäîáíî. Îò ãúðëîòî íà Ìàéê èçëèòà òðåïåðëèâ ñìÿõ.
Òîé ïîãëåæäà íàãîðå - äà, áàëîíèòå ñà îùå òóê. Íà ñèíèòå ïèøå: ÍÅÃÐÈ Â ÄÅÐÈ - ×ÈÊ-×ÈÐÈÊ. Îðàíæåâèòå èçâåñòÿâàò: ÍÅÓÄÀ×ÍÈÖÈÒÅ ÏÐÎÄÚËÆÀÂÀÒ ÄÀ ÃÓÁßÒ, ÍÎ ÑÒÀÍËÈ ÞÐÈÑ ÂÇÅ ÅÄÍÀ ÃËÀÂÀ ÏÐÅÄÍÈÍÀ.
Íÿìà ñìèñúë äà èçëèòàø, àêî íå ìîæåø äà êàöíåø, å êàçàëà ãîâîðåùàòà ãëàâà, íÿìà ñìèñúë äà ñëèçàø, àêî íå ìîæåø ïîñëå äà ñå èçêà÷èø. È òîé ñå ñåùà çà ìèíüîðñêèòå êàñêè ó äîìà. Ïðàâà ëè å ãëàâàòà? Èçâåäíúæ Ìàéê ñè ïðèïîìíÿ êàê çà ïðúâ îòèäå â Ïóùèíàêà ñëåä áîÿ ñ êàìúíè. Áåøå íà 6 þëè, äâà äíè ñëåä ó÷àñòèåòî ìó â ïðàçíè÷íèÿ ïàðàä... äâà äíè ñëåä êàòî çà ïðúâ ïúò áå âèäÿë ñàìèÿ Ïåíèóàéç Êëîóíà. Èìåííî ñëåä îíçè äåí â Ïóùèíàêà, ñëåä êàòî èçñëóøà òåõíèòå èñòîðèè è íåîõîòíî ðàçêàçà ñâîÿòà, Ìàéê ñå ïðèáðà ó äîìà è ïîïèòà òàòêî ñè äàëè ìîæå äà ðàçãëåäà àëáóìà.
Çàùî áå îòèøúë â Ïóùèíàêà èìåííî íà 6 þëè? Äàëè çíàåøå, ÷å ùå ãè íàìåðè òàì? Íàâÿðíî çíàåøå - è íå ñàìî, ÷å ùå ñà òàì, íî è òî÷íî êúäå ùå áúäàò. Ñïîìíÿ ñè, ÷å òå ðàçãîâàðÿõà çà ñòðîåæ íà íÿêàêâà êúùè÷êà, àëà îùå òîãàâà ìó ñå ñòîðè, ÷å ñà ïîäõâàíàëè òàçè òåìà ñàìî çàùîòî èìà îùå íåùî, çà êîåòî íå æåëàÿò äà ìèñëÿò.
Ìàéê å âèðíàë ãëàâà êúì áàëîíèòå, íî íå ãè âèæäà. Ìú÷è ñå äà ñè ñïîìíè êàê ñòàíà âñè÷êî ïðåç îíçè ãîðåù, ìíîãî ãîðåù äåí. Èçâåäíúæ ìó ñå ñòðóâà áåçêðàéíî âàæíî äà ñè ñïîìíè äî íàé-ìàëêà ïîäðîáíîñò êàêâî òî÷íî å ñòàíàëî è êàê ñå å ÷óâñòâóâàë.
Çàùîòî òúêìî òîãàâà ñå çàïî÷íà. Äî îíçè äåí äðóãèòå áÿõà îáìèñëÿëè êàê ìîæå äà ñå óáèå Òî, íî íÿìàõà òëàñúê, íÿìàõà ïëàí. Êîãàòî äîéäå Ìàéê, êðúãúò ñå çàòâîðè, êîëåëîòî ñå òúðêóëíà. Ïî-êúñíî ïðåç îíçè äåí Áèë, Ðè÷è è Áåí îòèäîõà â áèáëèîòåêàòà è ñå çàåõà ñúñ ñåðèîçíè ïðîó÷âàíèÿ íà èäåÿòà, êîÿòî Áèë áå ïîäõâúðëèë ïðåäè äåí, ñåäìèöà èëè ìåñåö. È âñè÷êî çàïî÷íà äà...
- Ìàéê? - ïîäâèêâà Ðè÷è îòêúì êàòàëîæíèÿ îòäåë, êúäåòî ñà ñå ñúáðàëè âñè÷êè. - Êàêâî ñòàâà, áå ÷îâåê, óìðÿ ëè?
Ïî÷òè, ìèñëè ñè Ìàéê, îãëåæäàéêè áàëîíèòå, êðúâòà, ïåðàòà â õëàäèëíèêà. Ïîñëå îòâðúùà:
- Ìàé òðÿáâà äà äîéäåòå, ìîì÷åòà.
×óâà øóìà íà èçìåñòåíè ñòîëîâå è ãëóõî ìúðìîðåíå; ÷óâà ãëàñà íà Ðè÷è: "Áîæè÷êî, ñåãà ïúê êàêâî?", à ñ íÿêàêúâ äðóã ñëóõ, ñëóõà íà ïàìåòòà, ÷óâà êàê Ðè÷è ãîâîðè ñúâñåì äðóãî, è èçâåäíúæ ñè ñïîìíÿ îíîâà, êîåòî å òúðñèë; äîðè íåùî ïîâå÷å - ðàçáèðà çàùî ñïîìåíúò å òúé íåóëîâèì. Êîãàòî ïðåç îíçè äåí èçëåçå íà ïîëÿíêàòà ñðåä íàé-äúëáîêèòå, íàé-ìðà÷íèòå è íàé-ãúñòèòå äåáðè íà Ïóùèíàêà, ðåàêöèÿòà íà äðóãèòå áåøå... íèêàêâà. Íÿìàøå èçíåíàäà, íÿìàøå âúïðîñè êàê ãè å íàìåðèë, âñè÷êî ñè áåøå ñúâñåì íîðìàëíî. Ñïîìíÿ ñè, ÷å Áåí äúâ÷åøå øîêîëàäîâà áèñêâèòà, Áåâúðëè è Ðè÷è ïóøåõà öèãàðè, Áèë ëåæåøå ïî ãðúá ñ ðúöå ïîä ãëàâàòà è ãëåäàøå íåáåòî, à Åäè è Ñòàí îãëåæäàõà íåäîâåð÷èâî íÿêîëêî âðúâ÷èöè, î÷åðòàâàùè íà çåìÿòà êâàäðàò ñúñ ñòðàíà îêîëî ìåòúð è ïîëîâèíà.
Íÿìàøå èçíåíàäà, íÿìàøå âúïðîñè, âñè÷êî ñè áåøå ñúâñåì íîðìàëíî. Ñÿêàø áåç äà çíàÿò ãî áÿõà ÷àêàëè äà ïðèñòèãíå. È ñ äðóãèÿ ñëóõ, ñëóõà íà ïàìåòòà, Ìàéê ÷óâà Ðè÷è äà ïèñêà ñ òúíêèÿ Ãëàñ íà Ïèêàíèíè ñúùî êàòî òàçè âå÷åð: "Ëåëå Áîæêå, ìèñ Êëîóäè, åé ãî


2.

ïàê îíóé ÷åðíî äå÷óðëèãî! Ëåëå-ìàëå, êâî øà ñòàâà ñ òîÿ íàø ïóñòè Ïóùèíàê! Ãëåé ãî òóé ìúðëÿâî äå÷óðëèãî, Øåô Áèë!
Áèë äàæå íå ãè ïîãëåäíà; ïðîäúëæàâàøå äà ñå âçèðà ìå÷òàòåëíî â òëúñòèòå ëåòíè îáëàöè, ïëàâàùè èç íåáåòî. Òúêìî îáñúæäàøå íàé-âíèìàòåëíî åäèí èçâúíðåäíî âàæåí âúïðîñ. Àëà Ðè÷è íå ñå îáèäè îò ëèïñàòà íà âíèìàíèå è ïðîäúëæè íåâúçìóòèìî:
- Êàò ãà ãëåäàì òóé ìúðëÿâî äå÷óðëèãî è ìè ïðèçëÿâà, òà ìàé øà ìè òðÿáâà îùå åäíî ìåíòîâ ñèðîï! Øà ñè ãî ïèâàì íà âåðàíäàòà, äåêà å ïî-õëàäíè÷êî...
- Áèáèï, Ðè÷è - èçìó÷à Áåí ñ ïúëíà óñòà è Áåâúðëè ñå ðàçñìÿ.
- Çäðàñòè - íåóâåðåíî êàçà Ìàéê. Ñúðöåòî ìó áèåøå ìàëêî óñêîðåíî, íî òîé áå ðåøèë òâúðäî äà ñòîðè êàêâîòî ñå ïîëàãà. Äúëæåøå èì áëàãîäàðíîñò, à òàòêî ìó êàçâàøå, ÷å ÷îâåê âèíàãè òðÿáâà äà ñè ïëàùà äúëãîâåòå - è òî ÷àñ ïî-ñêîðî, ïðåäè äà ñå íàòðóïàò ëèõâè.
Ñòàí ñå îãëåäà.
- Çäðàñòè - îòâúðíà òîé è ïàê ñå ïðèâåäå íàä êàíàïåíèÿ êâàäðàò ñðåä ïîëÿíàòà. - Áåí, ñèãóðåí ëè ñè, ÷å ùå ñòàíå?
- Ùå ñòàíå - êàçà Áåí. - Çäðàñòè, Ìàéê.
- Èñêàø ëè öèãàðà? - çàïèòà Áåâúðëè. - Èìàì îùå äâå.
- Íå, áëàãîäàðÿ. - Ìàéê ñè ïîå äúõ è áàâíî èçðå÷å: - Èñêàì îùå âåäíúæ äà áëàãîäàðÿ íà âñè÷êè âè çàäåòî ìè ïîìîãíàõòå. Îíèÿ ìîì÷åòà ñå êàíåõà äà ìå ñìàæàò îò áîé. Ñúæàëÿâàì, ÷å è âèå ïîñòðàäàõòå.
Áèë íåõàéíî ìàõíà ñ ðúêà.
- Íú-íú-íèùî ïî-î-îäîáíî. Ò-òå è áåç ò-òóé íè ãî-õõî-îíÿò öÿëà ã-ãîäèíà. - Òîé ñåäíà è ñå âòðåí÷è â Ìàéê ñ âíåçàïåí èíòåðåñ. - Ì-ìîæå ëè äà òå ïè-è-èòàì í-íåùî?
- Äàäåíî - ðå÷å Ìàéê è íåñðú÷íî ñåäíà íà òðåâàòà. Âå÷å íåâåäíúæ áå ÷óâàë ïîäîáíè óâåðòþðè. Ñåãà Äåíáðîó ùåøå äà ãî ïîïèòà êàêâî å äà ñè íåãúð.
Íî âìåñòî òîâà Áèë êàçà:
- Í-íàëè ïîìíèø ê-êàê Ëú-ëú-ëàðñåí õâàíà î-î-îíàÿ ò-òîïêà íà ñ-ñâåòîâíîòî ïúðâåíñòâî ïðåäè äâå ãî-î-îäèíè. Ê-êàê ìèñëèø, êú-õõú-ñìåò ëè áåøå?
Ðè÷è ñìóêíà äúëáîêî äèìà è ñå çàêàøëÿ. Áåâúðëè äîáðîäóøíî ãî õàëîñà ïî ãúðáà.
- Îùå ñè íîâàê, Ðè÷è, ùå ñâèêíåø.
- Ìèñëÿ, ÷å ùå ñå ñðóòè, Áåí - áîÿçëèâî êàçà Åäè, îãëåæäàéêè çàãðàäåíèÿ êâàäðàò. - Íå ìè ñå ùå äà èäà â ãðîáà ìëàä è çåëåí.
- Íÿìà äà èäåø â ãðîáà - óñïîêîè ãî Áåí. - À ïúê àêî ñòàíå íåùî, äðúæ çäðàâî èíõàëàòîðà è äèøàé äîêàòî äîéäàò äà íè èçðîâÿò.
Êîé çíàå çàùî, òèÿ äóìè íåâåðîÿòíî ðàçâåñåëèõà Ñòàí. Òîé ñå ïîäïðÿ íà ëàêòè, îòìåòíà ëèöå êúì íåáåòî è ñïðÿ äà ñå ñìåå ÷àê êîãàòî Åäè ãî ðèòíà ïî ïèùÿëà.
- Êúñìåò - êàçà íàé-ñåòíå Ìàéê. - Ìèñëÿ, ÷å ñ âèñîêèòå òîïêè å ïîâå÷å êúñìåò, îòêîëêîòî ìàéñòîðëúê.
- È àç ò-òúé ìè-è-èñëÿ - êèìíà Áèë.
Ìàéê çà÷àêà ñëåäâàùèÿ âúïðîñ, íî Áèë èçãëåæäàøå íàïúëíî äîâîëåí îò îòãîâîðà. Òîé îòíîâî ñå èçëåãíà ñ ðúöå ïîä ãëàâàòà è ïðîäúëæè äà èçñëåäâà îòìèíàâàùèòå îáëàöè.
- Êàêâî ñòå íàìèñëèëè, ìîì÷åòà? - çàïèòà Ìàéê, îãëåæäàéêè îïúíàòèòå êàíàï÷åòà.
- À, òîâà å ïîðåäíàòà ãåíèàëíà èäåÿ íà Êàìàðàòà - îáÿñíè Ðè÷è. - Ìèíàëèÿ ïúò íàâîäíè Ïóùèíàêà è áåøå ñòðàøíî ãîò, àìà òîÿ ïúò âå÷å å âúðõà. Îáÿâÿâàìå Ìåñåö íà ñîáñòâåíîðú÷íî èçêîïàíèòå êúùè÷êè. À ïúê äðóãèÿ ìåñåö...
- Í-íå ñå çà-õõà-àêà÷àé ñ Áú-áú-áåí - ñêàñòðè ãî Áèë, áåç äà îòêúñâà ïîãëåä îò íåáåòî. - Ùå ñòà-à-àíå.
- Áîæè÷êî, Áèë, àç ñàìî íà ìàéòàï.
- Ï-ïîíÿêîãà ïðå-å-åêàëÿâàø ñ ìú-ìú-ìàéòàïèòå, Ð-ðè÷è.
Ðè÷è áåçìúëâíî ïðèå óïðåêà.
- Íèùî íå ðàçáèðàì - êàçà Ìàéê.
- Àìè òî å ñúâñåì ïðîñòî - êàçà Áåí. - Ìîì÷åòàòà èñêàõà äà ñè ïîñòðîèì êúùè÷êà íà äúðâî è íàèñòèíà ìîæåì äà ãî íàïðàâèì, îáà÷å õîðàòà èìàò ëîøèÿ íàâèê äà ñè òðîøàò êîêàëèòå, êàòî ïàäàò îòâèñîêî...
- Òàëàñúì÷î... Òàëàñúì÷î... äàé ìè êîêàë÷å íàçàåì... - ðå÷å Ñòàí è ïàê ñå ðàçñìÿ, à äðóãèòå ãî ãëåäàõà îçàäà÷åíî. Íå áåøå îñîáåíî íàäàðåí ñ ÷óâñòâî çà õóìîð è êîãàòî îïèòàøå äà ñå ïîøåãóâà, èçëèçàøå íåùî ñúâñåì øàøàâî.
- Òè çàïî÷âà äà îòêà÷àñâà, ñåíüîððð - çàÿâè Ðè÷è. - Àç ìèñëè, ÷å òóé ñòàâà ùîòî áèëî ãîëÿìà æåãà è òå ïîëàçèëè õëåáàðà÷êèòå.
- Êàêòî è äà å - ïðîäúëæè Áåí, - ñìÿòàìå äà èçêîïàåì òîÿ êâàäðàò ìåòúð è ïîëîâèíà íà ìåòúð è ïîëîâèíà, äåòî ñúì ãî î÷åðòàë. Ñèãóðíî íÿìà äà ñòèãíåì ìíîãî äúëáîêî. Ïîäïî÷âåíèòå âîäè ñà äîñòà áëèçî äî ïîâúðõíîñòòà. Ïîñëå ùå óêðåïèì ñòåíèòå, çà äà íå ñå ñðóòÿò.
Ïðè òèÿ äóìè Áåí ìíîãîçíà÷èòåëíî ïîãëåäíà Åäè, íî òîâà ÿâíî íå ðàçñåÿ ñòðàõîâåòå ìó.
- À ïîñëå? - çàèíòåðåñóâà ñå Ìàéê.
- Ùå ñëîæèì òàâàí.
- Ú?
- Ùå ïîêðèåì ÿìàòà ñ äúñêè. Ìîæåì äà ñëîæèì ëþê èëè íåùî ïîäîáíî, äàæå ìîæåì äà ñè íàïðàâèì ïðîçîðöè, àêî èñêàìå...
- Òðÿáâàò íè ïú-ïú-ïàíòè - îáàäè ñå Áèë, áåç äà îòêúñâà ïîãëåä îò îáëàöèòå.
- Ìîæåì äà êóïèì îò ìàãàçèíà íà Ðåéíîëäñ - êàçà Áåí.
- Í-íàëè èìàòå äæî-õõî-îáíè ï-ïàðè.
- Àç èìàì ïåò äîëàðà - ñúîáùè Áåâúðëè. - Òèÿ äíè íàãëåæäàõ äåöàòà íà ñúñåäêàòà.
Ðè÷è íåçàáàâíî ïðîëàçè íà ÷åòèðè êðàêà êúì íåÿ.
- Îáè÷àì òå, Áåâè - ïðîâèêíà ñå òîé, êàòî ÿ ãëåäàøå ñ êó÷åøêà ïðåäàíîñò. - Èñêàø ëè äà ñå îìúæèø çà ìåí? Ùå æèâååì â áóíãàëî ñ ÷àìîâà ëàìïåðèÿ...
- Â êàêâî? - çàïèòà òÿ.
Áåí ãè ñëåäåøå ñ ïîãëåä è ïî ëèöåòî ìó ñå èçïèñâàøå ñòðàííà ñìåñ îò òðåâîãà, âåñåëèå è ðàçìèñúë.
- ×àíãàëî ñ ëóìîâà áàìïåðèÿ - ïîÿñíè Ðè÷è. - Ïåò äîëàðà íè ñòèãàò, ñêúïà, íàëè ùå ñìå ñàìî òðèìàòà ñ äåòåíöåòî...
Áåâúðëè ñå ðàçñìÿ, èç÷åðâè ñå è îòñòúïè íàñòðàíè.
- Ùå ï-ïîäåëèì ðà-à-àçõîäèòå - êàçà Áèë. - Íàëè çàòîâà ñìå êëóá.
- Ñëåä êàòî ïîêðèåì ÿìàòà ñ äúñêè - ïðîäúëæè Áåí, - ùå ãè íàìàæåì ñ îíîâà ñïåöèàëíî ëåïèëî - íàðè÷à ñå Ñ-200 - è ùå âúðíåì ÷èìîâåòå íà ìÿñòî. Ùå ïîñèïåì è áîðîâè èãëè÷êè. Ìîæåì äà ñè ñåäèì äîëó, à íÿêîé - íàïðèìåð Õåíðè Áàóúðñ - äà ìèíå ïðàâî íàä ãëàâèòå íè, áåç èçîáùî äà ðàçáåðå, ÷å ñìå òàì.
- Ñàì ëè ãî èçìèñëè? - âúçêëèêíà Ìàéê. - Ëåëå, òè ñè ãîëÿìà ðàáîòà!
Áåí ñå óñìèõíà. Ñåãà áå íåãîâ ðåä äà ñå èç÷åðâè.
Èçâåäíúæ Áèë ñå íàäèãíà è ïîãëåäíà Ìàéê.
- È-è-èñêàø ëè äà ï-ïîìîãíåø?
- Àìè... äà - êàçà Ìàéê. - Ñèãóðíî ùå å âåñåëî.
Äðóãèòå ñå ñïîãëåäàõà - Ìàéê íå ñàìî âèäÿ, íî è óñåòè òîçè ïîãëåä. Ñåãà ñìå ñåäìèíà, ïîìèñëè òîé è ïîòðåïåðà, áåç ñàì äà çíàå çàùî.
- Êîãà ùå çàïî÷íåòå?
- Ñú-ñú-ñêîðî - êàçà Áèë è Ìàéê ðàçáðà - ðàçáðà - ÷å íå ñòàâà äóìà ñàìî çà ïîäçåìíàòà êúùè÷êà. Áåí ñúùî ðàçáðà. Êàêòî è Ðè÷è, Áåâúðëè è Åäè. Ñòàí âå÷å íå ñå óñìèõâàøå. - Çà-à-ïî÷âàìå ïú-ïú-ïðîåêòà ñ-ñúâñåì ñêî-õõî-îðî.
Ñåòíå íàñòàíà òèøèíà è Ìàéê èçâåäíúæ óñåòè äâå íåùà - ÷å òå èñêàò äà êàæàò íåùî, äà ñïîäåëÿò íåùî ñ íåãî... è ÷å íå å ñúâñåì ñèãóðåí äàëè èñêà äà ãî ÷óå. Áåí äðàñêàøå áåçöåëíî ñ êëå÷èöà èç ïðàõà è ïðîâèñíàëàòà êîñà çàêðèâàøå ëèöåòî ìó. Ðè÷è õàïåøå èçãðèçàíèòå ñè íîêòè. Ñàìî Áèë ãëåäàøå ïðàâî â ëèöåòî íà Ìàéê.
- Ñòàíàëî ëè å íåùî - òðåâîæíî çàïèòà Ìàéê.
Áèë èçðå÷å ñúâñåì áàâíî:
- Í-íèå ñìå êëó-õõó-óá. Àêî è-è-èñêàø, ì-ìîæåø äà âëåçåø â êëóáà, î-î-îáà÷å ùå òðÿáâà äà ï-ïàçèø òà-à-àéíèòå.
- Íàïðèìåð òàÿ çà êúùè÷êàòà? - çàïèòà Ìàéê îùå ïî-òðåâîæíî. - Àìè òî ñå ðàçáèðà îò...
- Èìàìå è äðóãà òàéíà, ìîì÷å - êàçà Ðè÷è, âñå òúé áåç äà ãî ïîãëåæäà. - Øåô Áèë ñìÿòà, ÷å òîâà ëÿòî ùå èìàìå ìíîãî ïî-âàæíà çàäà÷à îò ðàçíèòå ìó òàì êúùè÷êè.
- È å ïðàâ - äîáàâè Áåí.
Âíåçàïíî ñå ðàçäàäå ñâèñòåíå è õëèïàíå. Ìàéê ïîäñêî÷è. Íî òîâà áåøå ñàìî èíõàëàòîðúò íà Åäè. Äðåáíîòî ìîì÷åíöå ïîãëåäíà èçâèíèòåëíî Ìàéê, âäèãíà ðàìåíå è êèìíà.
- Äîáðå äå - êàçà íàé-ñåòíå Ìàéê, - íå ìå êàðàéòå äà ÷àêàì. Ðàçïðàâÿéòå.
Áèë îãëåæäàøå äðóãèòå.
- Í-íÿêîé äà íå ã-ãî èñêà â êëó-ó-óáà?
Îòíîâî íàñòàíà ìúë÷àíèå, íî òîçè ïúò Áèë òúðïåëèâî èç÷àêà. Íàêðàÿ Áåâúðëè âúçäúõíà è âäèãíà î÷è êúì Ìàéê.
- Óáèòèòå äåöà - êàçà òÿ. - Çíàåì êîé ãè óáèâà. Íå å ÷îâåê.


3.

Ðàçêàçàõà ìó åäèí ïî åäèí: çà êëîóíà âúðõó ëåäà, çà ïðîêàæåíèÿ ïîä âåðàíäàòà, çà êðúâòà è ãëàñîâåòå îò ìèâêàòà, çà ìúðòâèòå ìîì÷åòà âúâ Âîäîíàïîðíàòà êóëà. Ðè÷è ðàçïðàâè êàêâî ñå áå ñëó÷èëî, êîãàòî äâàìàòà ñ Áèë ñå âúðíàõà íà Íèéáúëò ñòðèéò, à íàêðàÿ Áèë ðàçêàçà çà îæèâÿëàòà ó÷èëèùíà ñíèìêà è çà ôîòîãðàôèÿòà, â êîÿòî áå ïúõíàë ïðúñòè. Çàâúðøè ñ òîâà, ÷å ÷óäîâèùåòî å óáèëî áðàò ìó Äæîðäæè è ÷å Êëóáúò íà Íåóäà÷íèöèòå ñè å ïîñòàâèë çà öåë äà ãî óíèùîæè... êàêâîòî è äà ïðåäñòàâëÿâà.
Âå÷åðòà, äîêàòî ñå ïðèáèðàøå êúì êúùè, Ìàéê ùåøå äà ñè ïîìèñëè, ÷å áè òðÿáâàëî äà ãè èçñëóøà ñ íåäîâåðèå, ïðåðàñòâàùî â óæàñ, à ñåòíå äà ñè ïëþå íà ïåòèòå è äà õóêíå áåç äà ñå îáðúùà, òâúðäî óáåäåí, ÷å òèÿ áåëè äå÷óðëèãà íå îáè÷àò íåãðèòå è ñè ïðàâÿò æåñòîê ìàéòàï ñ íåãî, èëè ïúê ÷å å ïîïàäíàë ñðåä øåñòèìà ñúâñåì îòêà÷åíè, êîèòî ñà ïðèõâàíàëè ëóäîñòòà åäèí îò äðóã, êàêòî ñòàâà â ó÷èëèùå ïðåç ãðèïíèòå ñåçîíè.
Íî Ìàéê íå èçáÿãà, çàùîòî âúïðåêè óæàñà óñåùàøå íÿêàêâî ñòðàííî îáëåê÷åíèå. À çàåäíî ñ íåãî èäâàøå îùå íåùî, ïî-ïðîñòè÷êî è ïúðâè÷íî - ÷óâñòâîòî, ÷å ñè å ó äîìà. Ñåãà ñìå ñåäìèíà, îòíîâî ïîìèñëè òîé, êîãàòî Áèë ïðèâúðøè ðàçêàçà ñè.
Îòâîðè óñòà, áåç ñàì äà çíàå êàêâî ùå êàæå.
- Àç âèäÿõ êëîóíà - èçëåòÿ îò óñòàòà ìó.
- Êàêâî? - çàïèòàõà åäíîâðåìåííî Ðè÷è è Ñòàí, à Áåâúðëè âðúòíà ãëàâà òîëêîâà ðÿçêî, ÷å äúëãàòà é êîñà ïðåõâðúêíà îò ëÿâîòî ðàìî íà äÿñíîòî.
- Âèäÿõ ãî íà ×åòâúðòè - áàâíî ïðîäúëæè Ìàéê, îáúðíàò êúì Áèë. Îñòðèÿò, ñúñðåäîòî÷åí ïîãëåä íà Áèë ñå âïèâàøå â î÷èòå ìó, çàïîâÿäâàøå äà ïðîäúëæè. - Äà, íà ×åòâúðòè þëè...
Òîé ìëúêíà çà ìèã è ñè ïîìèñëè: Íî ãî ïîçíàõ. Ïîçíàõ ãî, çàùîòî íå ãî âèæäàõ çà ïðúâ ïúò. È íå çà ïðúâ ïúò âèæäàõ íåùî... íåùî íåðåäíî.
Ïîñëå ñè ïðèïîìíè ïòèöàòà - çà ïðúâ ïúò îò ìàé ìåñåö íàñàì ñè ïîçâîëÿâàøå èñòèíñêè äà ìèñëè çà íåÿ (àêî íå ñå áðîÿò êîøìàðèòå). Ïî îíîâà âðåìå ñå áîåøå, ÷å ïîëóäÿâà. Ñåãà çíàåøå, ÷å íå å òàêà è óñåùàøå îáëåê÷åíèå... àëà ñ îáëåê÷åíèåòî èäâàøå è ñòðàõúò. Òîé îáëèçà óñòíè.
- Ïðîäúëæàâàé - íåòúðïåëèâî ãî ïîäêàíè Áåâ. - Ïî-áúðçî.
- Àìè, àç áÿõ íà ïàðàäà. È...
- Âèäÿõ òå - îáàäè ñå Åäè. - Ñâèðåøå íà ñàêñîôîí.
- Âñúùíîñò áåøå òðîìáîí - óòî÷íè Ìàéê. - Ñâèðÿ â îðêåñòúðà íà Öúðêîâíîòî ó÷èëèùå. Êàêòî è äà å, òîãàâà âèäÿõ êëîóíà. Ñòîåøå íà òðîéíîòî êðúñòîâèùå â öåíòúðà è ðàçäàâàøå áàëîíè íà äåöàòà. Èçãëåæäàøå òî÷íî êàêòî ðàçïðàâÿò Áåí è Áèë. Ñðåáðèñò êîñòþì, îðàíæåâè êîï÷åòà, áÿëî ëèöå è øèðîêà ÷åðâåíà óñìèâêà. Íå çíàì äàëè áåøå ÷åðâèëî èëè ãðèì, îáà÷å ìè ïðèëè÷àøå íà êðúâ.
Ñåãà äðóãèòå êèìàõà ðàçâúëíóâàíî, íî Áèë ñàìî ïðîäúëæàâàøå äà ñå âãëåæäà â ëèöåòî íà Ìàéê.
- Î-î-îðàíæåâè ê-êè÷óðè? - çàïèòà òîé è íåâîëíî ðàçïåðè ïðúñòè êðàé óøèòå ñè.
Ìàéê êèìíà.
- Êàòî ãî âèäÿõ òàêà... ñòàíà ìè ñòðàøíî. Äîêàòî ãëåäàõ, òîé ñå çàâúðòÿ è ìè ìàõíà ñ ðúêà, ñÿêàø óñåùàøå ìèñëèòå ìè, èëè ÷óâñòâàòà, íàðå÷åòå ãî êàêòî ùåòå. È òîâà... ìàé ìå óïëàøè îùå ïîâå÷å. Òîãàâà íå çíàåõ çàùî, îáà÷å çà åäíà-äâå ñåêóíäè òîëêîâà ñå ñòðåñíàõ, ÷å ñïðÿõ äà ñâèðÿ íà òðîìáîíà. Óñòàòà ìè ïðåñúõíà è èìàõ ÷óâñòâîòî...
Òîé ñå îçúðíà êúì Áåâúðëè. Òîëêîâà ÿñíî ñè ñïîìíÿøå êàê ñëúíöåòî èçâåäíúæ èçáóõíà â íåïîíîñèìè, îñëåïèòåëíè áëÿñúöè ïî ëúñêàâàòà ìåä íà òðîìáîíà è õðîìèðàíèòå ÷àñòè íà êîëèòå, êàê ìóçèêàòà ñòàíà ïðåêàëåíî ãðúìêà, à íåáåòî ïðåêàëåíî ñèíüî. Êëîóíúò âäèãíà ðúêà â áÿëà ðúêàâèöà (ñ äðóãàòà ñòèñêàøå âðúâ÷èöèòå íà ãðîçä áàëîíè) è áàâíî ÿ ðàçìàõà, à êúðâàâàòà ìó óñìèâêà áåøå ïðåêàëåíî øèðîêà è àëåíà êàòî îáúðíàò íàîïàêè ïèñúê íà óæàñ. Ñïîìíÿøå ñè êàê ïî òåñòèñèòå ìó ïîëàçèõà òðúïêè, êàê âúòðåøíîñòèòå ìó èçâåäíúæ ïëàìíàõà è ñå ðàçïóñíàõà, ñÿêàø ñàìî ñëåä ìèã ùåøå äà íàïúëíè ãàùèòå ñ ãîðåùà ðÿäêà ñòðóÿ. Íî íå ìîæåøå äà ãî êàæå ïðåä Áåâúðëè. Òàêèâà íåùà íå ñå ãîâîðÿò ïðåä ìîìè÷å - äîðè ïðåä ìúæêî ìîìè÷å, êîåòî íå îáðúùà âíèìàíèå íà äóìè÷êè êàòî "êîïåëå" è "ìàéíàòà ìó".
- ... ñòàíà ìè ñòðàøíî - äîâúðøè òîé.
Óñåùàøå, ÷å äóìàòà å ïðåêàëåíî ñëàáà, íî íå çíàåøå êàê äà ðàçêàæå îñòàíàëîòî. Àëà âñè÷êè êèìàõà ñ ðàçáèðàíå è â äóøàòà ìó ñå íàäèãíà âúëíà íà íåîïèñóåìî îáëåê÷åíèå. Ïîãëåäúò íà îíçè êëîóí, øèðîêàòà ÷åðâåíà óñìèâêà, áàâíîòî ïîëþøâàíå íà áÿëàòà ðúêàâèöà... òîâà áåøå íÿêàê ïî-ñòðàøíî, îòêîëêîòî äà ãî ïðåñëåäâà öÿëàòà áàíäà íà Õåíðè Áàóúðñ. Ìíîãî ïî-ñòðàøíî.
- Ïîñëå îòìèíàõìå - ïðîäúëæè Ìàéê. - Èçêà÷èõìå ñå ïî Ãîðíàòà ìèëÿ. È òàì îòíîâî ãî âèäÿõ äà ðàçäàâà áàëîíè íà äåöàòà. Ñàìî ÷å ïîâå÷åòî íå ãè èñêàõà. Íÿêîè äðåáîñúöè ïëà÷åõà. Íÿìàõ ïðåäñòàâà êàê å ñòèãíàë äîòàì òîëêîâà áúðçî. Ïîìèñëèõ ñè, ÷å òðÿáâà äà ñà äâàìà, íàëè ðàçáèðàòå, ñ åäíàêâè êîñòþìè. Åêèï. Íî ïîñëå êëîóíúò ïàê ìè ìàõíà ñ ðúêà è àç ðàçáðàõ, ÷å å òîé. Ñúùèÿò ÷îâåê.
- Íå å ÷îâåê - êàçà Ðè÷è è Áåâúðëè ïîòðåïåðà. Áèë ÿ ïðåãúðíà çà ìèã è òÿ ãî èçãëåäà ñ áëàãîäàðíîñò.
- Ìàõíà ñ ðúêà... è ïîñëå ìè íàìèãíà. Êàòî ÷å ñè èìàõìå òàéíà. Èëè êàòî... ìîæå áè êàòî äà óñåùàøå, ÷å ñúì ãî ïîçíàë.
Áèë îòäðúïíà ðúêà îò ðàìîòî íà Áåâúðëè.
- Ï-ïî-ïî-õîî-çíàë ñè ãî?
- Ìèñëÿ, ÷å äà - ïîòâúðäè Ìàéê. - Ùå òðÿáâà äà ïðîâåðÿ íåùî, ïðåäè äà êàæà ñúñ ñèãóðíîñò. Òàòêî èìà ñíèìêè... Ñúáèðà ãè... Ñëóøàéòå, ìîì÷åòà, âèå íàëè ÷åñòî èãðàåòå òóê?
- Åñòåñòâåíî - êàçà Áåí. - Çàòîâà ñè ñòðîèì êúùè÷êà.
Ìàéê êèìíà.
- Ùå ïðîâåðÿ äàëè ñúì ïðàâ. Àêî å òúé, ìîãà äà äîíåñà ñíèìêèòå.
- Ñòà-à-àðè ñ-ñíèìêè ëè?
- Äà.
- Èìà ëè î-î-îùå í-íåùî? - çàïèòà Áèë.
Ìàéê îòâîðè óñòà è ïàê ÿ çàòâîðè. Îãëåäà ãè íåóâåðåíî, ïîñëå êàçà:
- Ùå ìå ñìåòíåòå çà ëóä. Èëè çà ëúæåö.
- Ò-òè ìè-ìè-ìèñëèø ëè íè ç-çà ëó-õõó-óäè?
Ìàéê ïîêëàòè ãëàâà.
- Õà íà áàñ - êàçà Åäè. - Äîñòà ðàáîòè íå ñà ìè íàðåä, îáà÷å íÿìàì áðúìáàðè â êóôàëíèöàòà. Ïîíå òúé ìèñëÿ.
- Íå - êàçà Ìàéê. - Íå âè ñìÿòàì çà ëóäè.
- Å, ò-òîãàâà è í-íèå íÿìà äà òå ñ-ñ-ñìåòíåì çà ëú-ëú-ëú... çà øàíòàâ - óâåðè ãî Áèë.
Ìàéê ïàê ãè îãëåäà åäèí ïî åäèí, èçêàøëÿ ñå è êàçà:
- Âèäÿõ åäíà ïòèöà. Ïðåäè äâà-òðè ìåñåöà. Ïòèöà.
Ñòàí Þðèñ ãî ïîãëåäíà ñ èíòåðåñ.
- Êàêâà ïòèöà?
Òîçè ïúò Ìàéê îòãîâîðè ìíîãî ïî íåîõîòíî:
- Áåøå íåùî êàòî âðàá÷å, àìà ìàëêî ïðèëè÷àøå è íà ÷åðâåíîøèéêà. Èìàøå îðàíæåâè ãúðäè.
- È êàêâî òîëêîâà? - çàïèòà Áåí. - Â Äåðè èìà ñóìà òè ïòèöè.
Íî ãî îáçåìàøå òðåâîãà è êàòî ïîãëåäíà Ñòàí, Áåí ðàçáðà, ÷å òîé ñè ñïîìíÿ êàêâî áå ñðåùíàë âúâ Âîäîíàïîðíàòà êóëà è êàê ïî íÿêàêúâ íåçíàåí íà÷èí ñå áå ñïàñèë, êðåùåéêè èìåíàòà íà ïòèöè. Àëà ñàìî ñëåä ìèã òàÿ ìèñúë îòëåòÿ, çàùîòî Ìàéê ïðîäúëæàâàøå ðàçêàçà ñè.
- Áåøå ïî-ãîëÿìà îò êàìèîí - êàçà òîé.
Îãëåäà èçóìåíèòå, ñòðåñíàòè ëèöà íà ñëóøàòåëèòå. Î÷àêâàøå ñìÿõ, íî âñè÷êè ìúë÷àõà. Ñòàí ñå áå âòðåùèë êàòî óäàðåí ñ òóõëà. Ëèöåòî ìó áåøå òîëêîâà áëåäî, ÷å íàïîìíÿøå öâåòà íà ñóìðà÷åí íîåìâðèéñêè äåí.
- Èñòèíà å, êúëíà ñå - êàçà Ìàéê. - Áåøå ãèãàíòñêà ïòèöà, êàòî îíèÿ ïðàèñòîðè÷åñêè ÷óäîâèùà îò ôèëìèòå íà óæàñà.
- Äà, êàòî â "Ãèãàíòñêèÿò íîêúò" - îáàäè ñå Ðè÷è. Ñïîìíè ñè, ÷å îíàÿ ïòèöà ìó èçãëåæäàøå äîñòà ôàëøèâà, íî êîãàòî âçå äà îïóñòîøàâà Íþ Éîðê, òîé òîëêîâà ñå ðàçâúëíóâà, ÷å ñè ðàçñèïà ïóêàíêèòå îò áàëêîíà íà "Àëàäèí". Àêî ôèëìúò íå áåøå ïðèâúðøèë, Ôîêñè Ôîêñóúðò ñèãóðíî ùåøå äà ãî èçõâúðëè îò ñàëîíà. Å, âñÿêî çëî çà äîáðî, êàêòî îáè÷àøå äà êàçâà Øåô Áèë.
- Ñàìî ÷å íå èçãëåæäàøå ïðàèñòîðè÷åñêà - êàçà Ìàéê. - È íå ïðèëè÷àøå íà îíóé ÷óäîâèùå, äåòî ãî ðàçïðàâÿò â ðàçíèòå ïðèêàçêè, ãðúöêè ëè áÿõà, ðèìñêè ëè...
- Ï-ïòèöàòà Ð-ð-ðóõ? - ïîäñêàçà Áèë.
- Äà, ìàé òàêà é âèêàõà. Íå áåøå è êàòî íåÿ. Ïðîñòî èçãëåæäàøå íåùî ñðåäíî ìåæäó âðàá÷å è ÷åðâåíîøèéêà. - Ìàéê ñå èçñìÿ ñìóòåíî. - Äâåòå íàé-÷åñòî ñðåùàíè ïòèöè.
- Ê-ê-êúäå... - çàïî÷íà Áèë.
- Ðàçêàæè íè - ïðîñòè÷êî èçðå÷å Áåâúðëè.
Ìàéê ïîìúë÷à çà ìîìåíò, êîëêîòî äà ïîäðåäè ìèñëèòå ñè, ïîñëå çàïî÷íà äà ðàçêàçâà. È äîêàòî ãîâîðåøå, äîêàòî ãëåäàøå êàê ëèöàòà èì ñå èçïúëâàò ñ òðåâîãà è ñòðàõ, íî áåç ñëåäà îò íåäîâåðèå è ïðèñìåõ, òîé óñåòè, ÷å îò äóøàòà ìó ñå îòðîíâà íåîïèñóåì òîâàð. Ñúùî êàòî Áåí ñ ìóìèÿòà, Åäè ñ ïðîêàæåíèÿ èëè Ñòàí ñ óäàâåíèòå ìîì÷åòà, òîé áå âèäÿë íåùî, êîåòî áè ïîäëóäèëî íÿêîé âúçðàñòåí - íå ñàìî çàðàäè óæàñà, íî è çàðàäè çàøåìåòÿâàùàòà ñèëà íà ÷óäîâèùíàòà íåðåàëíîñò, êîÿòî íå ìîæå äà áúäå îáÿñíåíà. Èëè ïúê âúçðàñòíèÿò, ëèøåí îò ðàçóìíî îáÿñíåíèå, ïðîñòî íå áè îáúðíàë âíèìàíèå íà ñúáèòèåòî. Ìàéê áå ÷åë, ÷å ëèöåòî íà ïðîðîê Èëèÿ ïî÷åðíÿëî îò ñâåòëèíàòà íà Áîæèÿòà ñëàâà; íî â Áèáëèÿòà ïèøåøå, ÷å ïî îíîâà âðåìå Èëèÿ áèë âå÷å ñòàð è òîâà íàâÿðíî èìàøå çíà÷åíèå. À íå ñå ëè ðàçêàçâàøå è çà åäèí äðóã áèáëåéñêè ãåðîé, ïî÷òè õëàïàê, êîéòî íàïðàâî ñå ïðåáîðèë ñ àíãåëà?
Áåøå âèäÿë óæàñà è ñëåä òîâà áå ïðîäúëæèë äà æèâåå; áå âãðàäèë ñïîìåíà â ìèðîãëåäà ñè. Âñå îùå áåøå ìëàä è èìàøå áåçêðàéíî øèðîêè ïðåäñòàâè çà ñâåòà. Íî âúïðåêè âñè÷êî ñïîìåíúò çà îíçè äåí ñå çúáåøå â íàé-ìðà÷íèòå êúò÷åòà íà äóøàòà ìó è ãî êàðàøå íàñúí äà áÿãà îòíîâî è îòíîâî îò ÷óäîâèùíàòà ïòèöà, êîÿòî õâúðëÿ íàä íåãî îãðîìíàòà ñè ñÿíêà. Åäíè îò òåçè êîøìàðè îñòàâàõà â ïàìåòòà ìó, äðóãè ñÿêàø èç÷åçâàõà, íî âñúùíîñò âñè÷êè ñè áÿõà òóê - ìðà÷íè ñåíêè, íàäàðåíè ñúñ ñâîé ñîáñòâåí æèâîò.
Êîëêî ìàëêî áå çàáðàâèë è êîëêî íåïîñèëíè òðåâîãè áå èçïèòàë (äîêàòî êðà÷åøå ïðåç áàíàëíîòî åæåäíåâèå: äà ïîìàãà âúâ ôåðìàòà, äà õîäè íà ó÷èëèùå, äà êàðà âåëîñèïåä, äà òè÷à äî ìàãàçèíà, äà ñÿäà âå÷åð ïðåä òåëåâèçîðà, ÷àêàéêè "Àìåðèêàíñêè ïîäèóì" ñ íîâèòå íåãúðñêè ñúñòàâè) - íàâÿðíî âñè÷êî òîâà ìîæåøå äà ñå èçìåðè ñàìî ñ îáëåê÷åíèåòî, êîåòî èçïèòà îò âúçìîæíîñòòà äà ñïîäåëè ñòðàõîâåòå ñè. Â õîäà íà ðàçêàçà òîé áàâíî îñúçíà, ÷å çà ïðúâ ïúò å ïîçâîëèë íà ñïîìåíà äà èçïëóâà èçöÿëî. Çà ïðúâ ïúò îò îíîâà ðàííî óòðî êðàé Êàíàëà, êîãàòî áå âèäÿë ñòðàííèòå áðàçäè... è êðúâòà.


4.

Ìàéê èì ðàçêàçà êàê áå ñðåùíàë ïòèöàòà â ñòàðàòà ñòîìàíîëåÿðíà è êàê ñå áå ñïàñèë â ïàäíàëèÿ êîìèí. Ïî-êúñíî ñúùèÿ äåí òðèìà îò Íåóäà÷íèöèòå - Áåí, Ðè÷è è Áèë - òðúãíàõà êúì Îáùèíñêàòà áèáëèîòåêà. Áåí è Ðè÷è ñå îçúðòàõà íåïðåñòàííî, î÷àêâàéêè âñåêè ìèã îòíÿêúäå äà èçíèêíå áàíäàòà íà Õåíðè Áàóúðñ, íî Áèë ñàìî ñå âçèðàøå çàìèñëåíî â òðîòîàðà. Îêîëî ÷àñ ñëåä êàòî èì ðàçêàçà çà êëîóíà, Ìàéê çàÿâè, ÷å áàùà ìó ãî ÷àêàë äà ñå ïðèáåðå êúì ÷åòèðè, ùåëè äà áåðàò ãðàõ. Áåâúðëè êàçà, ÷å òðÿáâàëî äà îòñêî÷è äî ìàãàçèíèòå è ïîñëå äà ñãîòâè âå÷åðÿ çà òàòêî ñè. Åäè è Ñòàí ñúùî èìàõà ðàáîòà. Íî ïðåäè äà ñå ðàçäåëÿò, òå íàïðàâèõà ïúðâàòà êîïêà íà îíîâà, êîåòî ùåøå äà ñòàíå - àêî Áåí íå ãðåøåøå - òÿõíà ïîäçåìíà êúùè÷êà. Çà Áèë (à íàâÿðíî è çà âñè÷êè îñòàíàëè) ïúðâàòà êîïêà íîñåøå äúëáîê ñèìâîëè÷åí ñìèñúë. Áÿõà çàïî÷íàëè. Êàêâîòî è äà ñå î÷àêâàøå îò òÿõ êàòî ãðóïà, êàòî öÿëî, áÿõà ãî çàïî÷íàëè.
Áåí ãî ïîïèòà äàëè âÿðâà íà Ìàéê. Òúêìî îòìèíàâàõà ñãðàäàòà íà Îáùèíñêèÿ ñúâåò è îòïðåä ñå èçäèãàøå áèáëèîòåêàòà - äúëãî êàìåííî çäàíèå ñðåä óþòíàòà ñÿíêà íà âåêîâíè áðÿñòîâå, âñå îùå íåçàñåãíàòè îò ïàãóáíàòà áîëåñò, êîÿòî ñëåä ãîäèíè ùåøå äà ãè óíèùîæè.
- Äà - îòâúðíà Áèë. - Ì-ìèñëÿ, ÷å êàçâà è-õõè-èñòèíàòà. Á-áåçóìíà, íî èñòèíà. Àìè òè, Ðú-ðú-ðè÷è?
Ðè÷è êèìíà.
- Òúé å. Íå èñêàì äà âÿðâàì, íàëè ìå ðàçáèðàø, îáà÷å ìàé íÿìà íàêúäå. Ïîìíèòå ëè êàêâî ðå÷å çà åçèêà íà ïòèöàòà?
Áèë è Áåí êèìíàõà. Ïîêðèò ñ îðàíæåâè òîï÷åòà.
- Òàì å öÿëàòà ðàáîòà - êàçà Ðè÷è. - Êàòî â êîìèêñèòå. Êàòî Ëåêñ Ëóòúð, Äæîêåðà èëè íÿêîé äðóã çëîäåé. Âèíàãè ñè îñòàâÿ áåëåãà.
Áèë êèìíà çàìèñëåíî. Íàèñòèíà áåøå êàòî çëîäåé îò êîìèêñèòå. Äàëè çàùîòî ãî âèæäàõà òàêà? Çàùîòî ìèñëåõà òàêà? Äà, íàâÿðíî. Äåòñêè ðàáîòè, íî òàçè òâàð ñÿêàø ñå õðàíåøå òúêìî ñ òîâà - ñ äåòñêè ðàáîòè.
Ïðåñÿêîõà óëèöàòà è òðúãíàõà ïî òðîòîàðà ïðåä áèáëèîòåêàòà.
- Ïè-è-èòàõ Ñòú-ñòú-ñòàí äàëè å ÷ó-÷ó-÷óâàë çà ï-ïîäîáíà ïòèöà - êàçà Áèë. - Í-íå çà-õõà-äúëæèòåëíî ÷àê ò-ò-òîëêîâà ãî-î-ëÿìà, ï-ï-ïðîñòî...
- Èñòèíñêà? - ïîäñêàçà Ðè÷è.
Áèë êèìíà.
- Ò-òîé ðú-ðú-ðå÷å, ÷å ì-ìîæå äà èìà â Þ-õõó-óæíà Àìåðèêà èëè À-à-àôðèêà, îáà÷å í-í-íå è òó-òó-òóêà.
- Çíà÷è íå âÿðâà? - çàïèòà Áåí.
- Âú-âú-âÿðâà - ïîêëàòè ãëàâà Áèë. È ïîñëå ðàçêàçà êàêâî áå ïîäõâúðëèë Ñòàí, äîêàòî äâàìàòà îòèâàõà äà ìó ïðèáåðàò êîëåëîòî. Ñïîðåä Ñòàí íèêîé íå áè ìîãúë äà âèäè îíàÿ ïòèöà ïðåäè ðàçêàçà íà Ìàéê. Âñè÷êî äðóãî - äà, ñàìî íå è ïòèöàòà, çàùîòî òÿ áèëà ëè÷íîòî ÷óäîâèùå íà Ìàéê Õåíëúí. Íî ñåãà... å, ñåãà ïòèöàòà ñòàâàëà ñîáñòâåíîñò íà öåëèÿ Êëóá, íàëè òàêà? Âñåêè îò òÿõ ìîæåë äà ÿ âèäè. Íå íåïðåìåííî ñúùàòà - çà Áèë, íàïðèìåð, ìîæåëà äà å êàòî ãàðâàí, çà Ðè÷è êàòî ÿñòðåá, çà Áåâúðëè êàòî çëàòåí îðåë è êîé çíàå îùå êàêâî - íî ñåãà Òî ìîæåëî äà áúäå ïòèöà çà âñè÷êè òÿõ. Áèë áå îòâúðíàë, ÷å àêî å âÿðíî, çíà÷è ñåãà âñè÷êè ìîãàò äà âèäÿò ïðîêàæåíèÿ, ìóìèÿòà, è åâåíòóàëíî ìúðòâèòå ìîì÷åòà.
"À òîâà îçíà÷àâà, ÷å àêî ùå ïðàâèì íåùî, òðÿáâà äà ïîáúðçàìå - áå äîáàâèë Ñòàí. - Òî çíàå..."
"Êõà-à-êâî? - òðåâîæíî áå çàïèòàë Áèë. - Âñè-õõè-è÷êî, ê-êîåòî çíàåì ëè?"
"Àêî áåøå òàêà, îòäàâíà äà íè å âèäÿëî ñìåòêàòà, ìîé ÷îâåê - áå îòâúðíàë Ñòàí. - Îáà÷å Òî çíàå, ÷å íèå çíàåì çà íåãî, áàñ äúðæà. Ìèñëÿ, ÷å Òî ùå îïèòà äà íè óáèå. Îùå ëè äúðæèø íà îíîâà, çà êîåòî ãîâîðèõìå â÷åðà?"
"Äà."
"Æàëêî, ÷å íå ìîãà äà äîéäà."
"Áú-áú-áåí è Ðè-è-è÷è ùå ä-äîéäàò. Áåí å ìíîãî ó-õõó-óìåí, à è Ð-ð-ðè÷è ñú-ñú-ñúùî, ê-êîãàòî íå ñå á-áúçèêà."
Äîêàòî íàáëèæàâàõà âõîäà íà áèáëèîòåêàòà, Ðè÷è çàïèòà Áèë êàêâî òî÷íî ñìÿòà äà ïðàâè. Áèë èì ðàçêàçà áàâíî, çà äà íå çàåêâà ïðåêàëåíî. Èäåÿòà ìó ñå âúðòåøå èç ãëàâàòà îò äâå ñåäìèöè íàñàì, àëà ñå áå ïðîÿñíèëà åäâà ñëåä ðàçêàçà íà Ìàéê.
Êàêâî ïðàâèø, àêî èñêàø äà ñå îòúðâåø îò ïòèöà?
Ëåñíà ðàáîòà - ãðàáâàø ïóøêàòà è ÿ ïðàùàø ïî äÿâîëèòå.
Êàêâî ïðàâèø, àêî èñêàø äà ñå îòúðâåø îò ÷óäîâèùå?
Ëåñíà ðàáîòà (ñïîðåä ôèëìèòå) - òåãëèø ìó åäèí ñðåáúðåí êóðøóì è ãî ïðàùàø ïî äÿâîëèòå.
Áåí è Ðè÷è ãî èçñëóøàõà ïî÷òèòåëíî. Ïîñëå Ðè÷è çàïèòà:
- Êàê ñìÿòàø äà íàìåðèø ñðåáúðåí êóðøóì, Øåô Áèë? Ïî êàòàëîã ëè ùå ãî ïîðú÷àø?
- Ìíî-õõî-îãî ñ-ñ-ñìåøíî. Ùå ò-ò-òðÿáâà äà ñ-ñè ãî íà-à-ïðàâèì.
- Êàê?
- Ñèãóðíî òî÷íî çàòîâà îòèâàìå â áèáëèîòåêàòà - êàçà Áåí. - Òàì ùå îòêðèåì.
Ðè÷è êèìíà è ñè íàìåñòè î÷èëàòà. Áèë çàáåëÿçà, ÷å çàä äåáåëèòå ñòúêëà î÷èòå ìó ñà óìíè, çàìèñëåíè... è ïúëíè ñúñ ñúìíåíèå. Ñúìíåíèåòî íå ãî ðàçòðåâîæè, òîé ñàìèÿò íå áåøå ÷àê òîëêîâà óâåðåí. Çàñåãà ìó ñòèãàøå, ÷å â î÷èòå íà Ðè÷è íÿìàøå è ñëåäà îò ïîäèãðàâêà.
- Çà òàòêîâèÿ ñè Âàëòåð ëè ìèñëèø? - çàïèòà Ðè÷è. - Îíçè, äåòî ãî íîñèõìå íà Íèéáúëò ñòðèéò.
- Äà - êàçà Áèë.
- Äîðè è äà ìîæåì äà îòëååì ñðåáúðíè êóðøóìè, îòêúäå ùå íàìåðèì ñðåáðî?
- Òîâà å ìîÿ ãðèæà - òèõî êàçà Áåí.
- Àìè... äîáðå - ñúãëàñè ñå Ðè÷è. - Îñòàâÿìå òîÿ âúïðîñ íà Êàìàðàòà. È ïîñëå êàêâî? Ïàê íà Íèéáúëò ñòðèéò ëè?
Áèë êèìíà.
- Ï-ïàê íà Íè-íè-íèéáúëò ñòðèéò. È ùå ìó ïú-ïú-ïðúñíåì ñêàïàíàòà ò-ò-òèêâà.
Òðèìàòà ïîñòîÿõà, âïèëè ñåðèîçíè ïîãëåäè åäèí â äðóã, ñåòíå âëÿçîõà â áèáëèîòåêàòà.

5.

- Áðåõ, äà ãî âçåìàò ìúòíèòå, ïàê äîâòàñà ÷åðíèÿò ìîì÷óðëÿê! - ïðîâèêíà ñå Ðè÷è ñ Ãëàñà íà Èðëàíäñêîòî ÷åíãå.
Áåøå îòìèíàëà åäíà ñåäìèöà; íàáëèæàâàøå ñðåäàòà íà þëè è ðàáîòàòà ïî êúùè÷êàòà îòèâàøå êúì êðàÿ ñè.
- Äîáðî òè óòðî, ìèñòúð Î'Õåíëúí, ñúð! Óáàâ, àìà óáàâ äåí ñå çàäàâà, öÿë äåí êàðòîôè äà ñàäèø, äåòî âèêàøå ñòàðàòà ìè ìàé÷èöà...
- Äîêîëêîòî çíàì, "äîáðî óòðî" ñå êàçâà äî ïëàäíå, Ðè÷è - óòî÷íè èçíèêíàëèÿò îò ÿìàòà Áåí, - à ïúê âå÷å å äâà ñëåäîáåä.
Äâàìàòà ñ Ðè÷è óêðåïâàõà äúñêè ïî ñòåíèòå íà èçêîïà. Ãîðåùèÿò äåí è òåæêàòà ðàáîòà áÿõà çàñòàâèëè Áåí äà ñâàëè àíöóãà. Ïîäãèçíàëàòà îò ïîò òåíèñêà ëåïíåøå ïî ãúðäèòå è êîðåìà ìó. Ñÿêàø íå äàâàøå ïåò ïàðè çà âúíøíèÿ ñè âèä, íî Ìàéê áåøå ñèãóðåí, ÷å ñàìî äà ñå çàäàäå Áåâúðëè, Áåí òóòàêñè ùå íàõëóçè ðàçäúðïàíèÿ àíöóã.
- Íå ñòàâàé áóêâîÿäåö, ïî÷âàø äà ïðèëè÷àø íà Ñòàí Ìúæàãàòà - çàÿâè Ðè÷è. Ïðåäè ïåò ìèíóòè áå íàïóñíàë èçêîïà, òâúðäåéêè, ÷å å âðåìå äà ïàëíàò ïî öèãàðà.
"Ìèñëåõ, ÷å íÿìàø öèãàðè" - áå êàçàë Áåí.
"Íÿìàì - áå îòâúðíàë Ðè÷è, - íî âúïðîñúò å ïðèíöèïåí."
Ìàéê íîñåøå ïîä ìèøíèöà àëáóìà íà áàùà ñè.
- Êúäå ñà äðóãèòå? - çàïèòà òîé.
Áåøå îñòàâèë êîëåëîòî ñè ïîä ìîñòà ïðè Ñèëâúð è çíàåøå, ÷å Áèë òðÿáâà äà å íåéäå íàîêîëî.
- Áèë è Åäè îòñêî÷èõà ïðåäè ïîëîâèí ÷àñ äî áóíèùåòî äà ðåêâèçèðàò îùå äúñêè - îáÿñíè Ðè÷è. - Ñòàíè è Áåâ ñà â ìàãàçèíà íà Ðåéíîëäñ çà ïàíòè. Íå çíàì êàêâî êðîè Êàìàðàòà, àìà ñàì âèæäàø, ÷å èìà äîëíè çàìèñëè - õà-õà, äîëíè çàìèñëè, ÷àòêàø ëè? - è òîêó-âèæ îïëåñêàë ðàáîòàòà. Òðÿáâà íÿêîé äà ãî íàãëåæäà, ðàçáèðàø. Ìåæäó äðóãîòî, àêî îùå èñêàø äà âëåçåø â êëóáà, äúëæèø íè äâàéñåò è òðè öåíòà. Çà ïàíòèòå.
Ìàéê ïðåõâúðëè àëáóìà ïîä ëÿâàòà ìèøíèöà è áðúêíà â äæîáà ñè. Âíèìàòåëíî îòáðîè èñêàíàòà ñóìà (îñòàâÿéêè â ëè÷íàòà ñè õàçíà áîãàòñòâîòî îò ïåò öåíòà) è ïîäàäå ïàðèòå íà Ðè÷è. Ïîñëå ïðèñòúïè êúì ÿìàòà è íàäíèêíà.
Ñàìî ÷å îòâúòðå âå÷å íå ïðèëè÷àøå íà ÿìà. Ñòåíèòå áÿõà ãðèæëèâî èçðàâíåíè è óêðåïåíè ñ äúñêè. Îòíà÷àëî ðàçíîêàëèáðåíèòå äúñêè íå ñè ïàñâàõà, íî Áåí, Áèë è Ñòàí áÿõà õâúðëèëè ìíîãî òðóä, çà äà ãè èçðàâíÿò ñ èíñòðóìåíòè îò ðàáîòèëíèöàòà íà Äçàê Äåíáðîó (ïðè êîåòî Áèë ïåäàíòè÷íî äúðæåøå èíñòðóìåíòèòå äà ñå âðúùàò âñÿêà âå÷åð è òî÷íî â ñúùîòî ñúñòîÿíèå, â êîåòî ñà âçåòè). Áåí è Áåâúðëè áÿõà ãè óêðåïèëè ñ íàïðå÷íè ëåòâè. Åäè âñå îùå ñå ñòðÿñêàøå ìàëêî îò ÿìàòà, íî òîâà ñè ìó áåøå â êðúâòà. Îòñòðàíè áÿõà ïîäðåäåíè ãðèæëèâî êâàäðàòíèòå ÷èìîâå, êîèòî ïî-êúñíî ùÿõà äà çàåìàò ìÿñòî âúðõó êàïàêà.
- Âèå ìàé ñè ðàçáèðàòå îò ðàáîòàòà - êàçà Ìàéê.
- Åñòåñòâåíî - êèìíà Áåí è ïîñî÷è àëáóìà. - Êàêâî íîñèø?
- Òàòêîâèÿ àëáóì çà Äåðè. Òîé ñúáèðà ñòàðè ñíèìêè è èçðåçêè çà ãðàäà. Òîâà ìó å õîáè. Ïðåäè äâà äíè ãî ïðåãëåäàõ... íàëè âè áÿõ êàçàë, ÷å êëîóíúò ìè ñå ñòðóâà ïîçíàò îòíÿêúäå. È íàèñòèíà ñúì ãî âèæäàë. Òóê, â àëáóìà. Çàòîâà ãî äîíåñîõ. - Ñðàìóâàøå ñå äà ïðèçíàå, ÷å íå áå ïîñìÿë äà ïîèñêà ðàçðåøåíèå îò òàòêî ñè. Òúé êàòî ñå áîåøå, ÷å ïîäîáíà ìîëáà ìîæå äà ïðåäèçâèêà íåóäîáíè âúïðîñè, òîé îòìúêíà àëáóìà êàòî êðàäåö, äîêàòî áàùà ìó ñàäåøå êàðòîôè íà çàïàäíàòà íèâà, à ìàéêà ìó ïðîñòèðàøå ïðàíå â çàäíèÿ äâîð. - Ìèñëåõ ñè, ÷å è âèå òðÿáâà äà õâúðëèòå åäíî îêî.
- Äîáðå äå, äàé äà âèäèì - êàçà Ðè÷è.
- Íåêà íàé-íàïðåä äà ñå ñúáåðåì âñè÷êè. Òàêà ùå å ïî-äîáðå.
- Îêåé. - ×åñòíî êàçàíî, Ðè÷è íå ãîðåøå îò íåòúðïåíèå äà ãëåäà ñòàðè ñíèìêè îò Äåðè. Ñëó÷êàòà â ñòàÿòà íà Äæîðäæè ãî áå îòâðàòèëà îò âñÿêàêúâ ðîä àëáóìè. - Ùå íè ïîìîãíåø ëè äà äîâúðøèì óêðåïâàíåòî?
- Äàäåíî.
Ìàéê âíèìàòåëíî îñòàâè àëáóìà íà òàòêî ñè ïî-äàëå÷å îò ÿìàòà, çà äà íå ãî èçöàïàò ñ ïðúñò, ïîñëå âçå ëîïàòàòà íà Áåí.
- Êîïàé òóê - ïîñî÷è Áåí. - Êàòî ñòèãíåø íà ïåäÿ è ïîëîâèíà, ñëàãàì âúòðå äúñêàòà è ÿ ïðèòèñêàì êúì ñòåíàòà, à òè âðúùàø ïðúñòòà îáðàòíî.
- Ìúäúð ïëàí, ìîé ÷îâåê - îäîáðè Ðè÷è è ïðîâåñè êðàêà ïðåç ðúáà íà èçêîïà.
- Àìè òè çàùî íå ðàáîòèø? - çàïèòà Ìàéê.
- Ìíîãî ñúì áîëåí, ìîé ÷îâåê - ðàäîñòíî èçâåñòè Ðè÷è. - Èìàì êîêàëè â êðàêàòà.
- Êàê âúðâÿò ïðîó÷âàíèÿòà, äåòî ãè ïðàâèòå ñ Áèë?
Ìàéê ñìúêíà ðèçàòà ñè è ïî÷íà äà êîïàå. Áåøå ãîðåù äåí, æåãàòà òåãíåøå äîðè è â Ïóùèíàêà. Èç õðàñòàëàêà ùóðöèòå æóæàõà êàòî ÷àñîâíèöè, êîèòî ëåíèâî îòìåðâàò õîäà íà ëÿòîòî.
- Å... âúðâÿò ãîðå-äîëó - îòâúðíà Ðè÷è è ñòðåëíà ïîãëåä êúì Áåí, ñÿêàø èñêàøå äà ãî ïðåäóïðåäè çà íåùî. - Òúé ìè ñå ñòðóâà.
- Çàùî íå ïóñíåø ðàäèîòî, Ðè÷è? - çàïèòà Áåí.
Òîé ñëîæè åäíà äúñêà â èçêîïàíàòà îò Ìàéê äóïêà è ÿ ïðèòèñíà êúì ñòåíàòà. Êàêòî âèíàãè, òðàíçèñòîðúò âèñåøå ïîä íàé-äåáåëèÿ êëîí íà ñúñåäíèÿ õðàñò.
- Áàòåðèèòå ñå ñêàïàõà - êàçà Ðè÷è. - Àêî íå ñè çàáðàâèë, ñâèõòå ìè ïîñëåäíèòå äâàéñåò è ïåò öåíòà çà íÿêàêâè ñè ïàíòè. Æåñòîêî, Êàìàðà, ìíîãî æåñòîêî. Ïúê è òóê äîëó ñå õâàùà ñàìî åäíà ñòàíöèÿ, äåòî âñå ïóñêà øêåìáåñò ðîê.
- Ú? - íàäèãíà ãëàâà Ìàéê.
- Êàìàðàòà ìèñëè, ÷å Òîìè Ñàíäñ è Ïàò Áóí ïåÿò ðîêåíäðîë - îáÿñíè Ðè÷è. - Êàêâî äà ãî ïðàâèø, çàâàëèÿòà, õàáåð ñè íÿìà îò òèÿ ðàáîòè. Åëâèñ ïåå ðîêåíäðîë. Úðíè Äîó ïåå ðîêåíäðîë. Êàðë Ïúðêèíñ ïåå ðîêåíäðîë. Áîáè Äàðèí. Áúäè Õîëè. "Î-îó Ïåãè... ìîÿ Ïåãè Ñþ-ó-ó-ó..."
- Ìîëÿ òå, Ðè÷è! - âúçêëèêíà Áåí.
- Îñâåí òîâà - äîáàâè Ìàéê, êàòî ñå ïîäïðÿ íà ëîïàòàòà, - ðîêåíäðîë ïåÿò Ôåòñ Äîìèíî, ×úê Áåðè, Ëèòúë Ðè÷àðä, Øåï è "Ëàéìëàéòñ", Ëàâúðí Áåéêúð, Ôðàíêè Ëàéìúí è "Òèíåéäæúðñ", Õàíê Áîëàðä è "Ìèäíàéòúðñ", "Êîñòúðñ", "Àéñëè áðàäúðñ", "Êðåñòñ", "Êîðäñ", Ñòèê Ìàêãèé...
Äâàìàòà ãî çÿïíàõà òîëêîâà èçóìåíî, ÷å Ìàéê ñå ðàçñìÿ.
- Ïîäèð Ëèòúë Ðè÷àðä èçòúðâàõ íèøêàòà - êàçà Ðè÷è.
Òîé îáè÷àøå Ëèòúë Ðè÷àðä, íî â òàéíàòà ìó êëàñàöèÿ ïðåç òîâà ëÿòî íà ïúðâî ìÿñòî ñòîåøå Äæåðè Ëè Ëóèñ. Íàñêîðî ìàéêà ìó áå âëÿçëà â õîëà òúêìî êîãàòî ïî òåëåâèçèÿòà âúðâåøå "Àìåðèêàíñêè ïîäèóì". Äæåðè Ëè ñå áåøå ìåòíàë âúðõó ïèàíîòî è ñâèðåøå ñ ãëàâàòà íàäîëó, à äúëãèòå êè÷óðè êîñà ïðîâèñâàõà ïðåä ëèöåòî ìó. Ïååøå "Ïîâåðèòåëíî îò ãèìíàçèÿòà". Çà ìîìåíò Ðè÷è ïîìèñëè, ÷å ìàéêà ìó ùå ïðèïàäíå. Íå ïðèïàäíà, íî áå òîëêîâà ïîòðåñåíà, ÷å íà âå÷åðÿ ïðåäëîæè äà ïðàòÿò Ðè÷è çà öÿëî ëÿòî â íÿêîé îò îíèÿ âîåíèçèðàíè ìëàäåæêè ëàãåðè.
Ðè÷è òðúñíà êîñà ïðåä î÷èòå ñè è çàïÿ:
- Åëà â øêîëîòî, áåéáè, òàì âñè÷êè êîòêè äðóñàò ðîê...
Áåí ñãðàá÷è îãðîìíèÿ ñè òúðáóõ, ëþøíà ñå èç ÿìàòà è ñå ïðåñòîðè, ÷å äðàéôà. Ìàéê äåìîíñòðàòèâíî ñè çàïóøè íîñà, íî ñå ñìååøå äî ñúëçè.
- Êàêâî èìà? - çàïèòà Ðè÷è. - Ñåðèîçíî, êàêâî âè ñòàâà áå, ìîì÷åòà? Òîÿ ïúò áåøå äîáðå! ×åñòíà äóìà, íàèñòèíà áåøå äîáðå!
- Ëåëå, áðàòêî - åäâà èçïúøêà ïðåç ñìÿõ Ìàéê. - Áåçöåííî áåøå. ×åñòíà äóìà, áåçöåííî.
- Íåãðèòå íÿìàò âêóñ - çàÿâè Ðè÷è. - Ìèñëÿ, ÷å è â Áèáëèÿòà ãî ïèøåøå.
- Îëåëå ìàìî! - ïðåâèâàøå ñå îò ñìÿõ Ìàéê.
Êîãàòî Ðè÷è çàïèòà ñ èñêðåíî íåäîóìåíèå êàêâî îçíà÷àâà òîâà, Ìàéê òåæêî ðóõíà äîëó, ñòèñíà ñå çà êîðåìà è ñ áóåí êèêîò ñå çàïðåìÿòà íàñàì-íàòàì.
- Ñèãóðíî ìèñëèø, ÷å òè çàâèæäàì - êàçà Ðè÷è. - Ñèãóðíî ìèñëèø, ÷å èñêàì äà ñúì íåãúð.
Òóê âå÷å Áåí íå èçäúðæà è ãðîõíà äî Ìàéê. Öÿëîòî ìó òÿëî ñå òðåñåøå îò ñìÿõ. Î÷èòå ìó áÿõà ãîòîâè äà èçõâðúêíàò.
- Ñòèãà, Ðè÷è - èçïúøêà òîé. - Ùå ñå íàäðèñêàì. Ùå ó-ó-óìðà, àêî íå ñ-ñïðåø...
- Íå èñêàì äà ñúì íåãúð - îòñå÷å Ðè÷è. - Õè÷ íå ìè òðÿáâà äà æèâåÿ â Áîñòúí, äà õîäÿ ñ ðîçîâè ïàíòàëîíè è äà êóïóâàì ïèöà íà ðåçåíè. Èñêàì äà ñúì åâðåèí êàòî Ñòàí. Èñêàì äà ñè èìàì çàëîæíà êúùà è äà ïðîäàâàì íà õîðàòà àâòîìàòè÷íè íîæîâå, ïëàñòìàñîâè ôúøêèè è âåõòè êèòàðè.
Áåí è Ìàéê âå÷å ïèùÿõà îò ñìÿõ. Çâóöèòå ñå íîñåõà íàä çåëåíèòå ãúñòàëàöè íà äúëáîêàòà íèçèíà ñúñ ñòðàííîòî èìå Ïóùèíàêà è åõîòî êàðàøå ïòèöèòå äà èçëèòàò, à êàòåðè÷êèòå äà çàñòèâàò èçïëàøåíî ïî êëîíèòå. Ñìåõúò áåøå ìëàä, ïðîíèçèòåëåí, áóåí, æèçíåí, èñêðåí, ñâîáîäåí. Ïî÷òè âñÿêî æèâî ñúùåñòâî, äî êîåòî äîñòèãàøå, ðåàãèðà ïî ñâîåìó, àëà ñúùåñòâîòî, êîåòî ñå èçñèïà îò åäíà øèðîêà áåòîííà òðúáà íàä ãîðíîòî òå÷åíèå íà Êåíäúñêèã, íå áåøå æèâî. Â÷åðà ñëåäîáåä áå íàëåòÿëà âíåçàïíà ãðúìîòåâè÷íà áóðÿ (êúùè÷êàòà íå áå ïîñòðàäàëà - îòêàêòî çàïî÷íàõà èçêîïíèòå ðàáîòè, Áåí âñÿêà âå÷åð ãðèæëèâî ïîêðèâàøå ÿìàòà ñ ïàðöàëèâî ïàð÷å íàñìîëåí áðåçåíò, êîåòî Åäè áå îòìúêíàë èççàä "Áàðà÷êàòà íà Óîëè"; óæàñíî ìèðèøåøå íà áîÿ, íî âúðøåøå ðàáîòà) è èç äðåíàæèòå ïîä Äåðè äâà-òðè ÷àñà áÿõà áóøóâàëè ìúòíè ïîòîöè. Èìåííî òîçè ïîðîé èçõâúðëè ïîä ñëúí÷åâèòå ëú÷è óæàñÿâàùèÿ òîâàð - çà ðàäîñò íà ïúë÷èùàòà ëàêîìè ìóõè.
Òîâà áå òðóïúò íà åäíî äåâåòãîäèøíî ìîì÷å íà èìå Äæèìè Êúëúì. Îò ëèöåòî ìó áå îñòàíàë ñàìî íîñúò. Âñè÷êî äðóãî ïðåäñòàâëÿâàøå áåçôîðìåíà, íàêúëöàíà êàøà. Îäðàíîòî êúðâàâî ìåñî áåøå îñåÿíî ñ äúëáîêè ÷åðíè äóïêè, êîèòî íàâÿðíî ñàìî Ñòàí Þðèñ áè ðàçïîçíàë - ñëåäè îò ÷îâêà. Îò ãðàìàäíà ÷îâêà.
Òúíêè ñòðóéêè âîäà ïðîáÿãâàõà ïî êàëíèòå ïàìó÷íè ïàíòàëîíêè íà Äæèìè Êúëúì. Áåëèòå ìó ðúöå ñå ëþøêàõà èç ïîòîêà êàòî ìúðòâè ðèáè. Òå ñúùî áÿõà èçêúëâàíè, íî íå ÷àê òîëêîâà. Ïúñòðàòà ìó ðèçà ñå èçäóâàøå è ñïàäàøå, ïàê ñå èçäóâàøå è ïàê ñïàäàøå êàòî íÿêàêúâ óæàñåí ìåõóð.
Íàòîâàðåíè ñ äúñêè, êîèòî áÿõà îòìúêíàëè îò áóíèùåòî, Áèë è Åäè ïðåñÿêîõà Êåíäúñêèã ïî êàìúíèòå ñàìî íà ÷åòèðèäåñåò ìåòðà îò òðóïà. ×óõà ñìåõà íà Ðè÷è, Áåí è Ìàéê, íåâîëíî ñå óñìèõíàõà è èçòè÷àõà ïîêðàé ñêðèòèòå îñòàíêè íà Äæèìè Êúëúì, çà äà ðàçáåðàò êàêâà å òàÿ âåñåëáà.


6.

Ñìåõúò âñå îùå íå áå çàãëúõíàë, êîãàòî íà ïîëÿíêàòà èçíèêíàõà Áèë è Åäè, çàäúõàíè è ïîòíè ïîä òåæêèÿ òîâàð. Äàæå ëèöåòî íà Åäè - îáèêíîâåíî áÿëî êàòî ñèðåíå - áåøå ïîðóìåíÿëî. Äâàìàòà èçñèïàõà íîâèòå äúñêè ïðè ïî÷òè èç÷åðïàíèòå ðåçåðâè. Áåí ñå èçìúêíà îò ÿìàòà äà îãëåäà ìàòåðèàëà.
- Áèâà ñè ãè! - âúçêëèêíà òîé. - Åõà! Ñòðàõîòíî!
Áèë ñå ïðîñíà íà çåìÿòà.
- Ñåãà ì-ìîæå ëè äà ï-ïðåäàì Áîãó äó-ó-óõ, èëè ä-äà ïî-î-î÷àêàì ì-ìàëêî?
- Ïî÷àêàé ìàëêî - ðàçñåÿíî êàçà Áåí.
Òîé ñúùî ñè áåøå äîíåñúë èíñòðóìåíòè è ñåãà ãðèæëèâî ïðîâåðÿâàøå âñÿêà äúñêà - òóê èçòðúãâàøå íÿêîé ãâîçäåé, òàì ðàçâèâàøå ñòàð âèíò. Îòõâúðëè åäíà, çàùîòî ñå îêàçà ñöåïåíà. Äðóãà èçäàâàøå ïðè ïî÷óêâàíå ãëóõ, íåÿñåí çâóê è Áåí ñúùî ÿ ìåòíà íàñòðàíè. Ñåäíàë íà êóï÷èíêà ïðúñò, Åäè ãî íàáëþäàâàøå âíèìàòåëíî. Èçìúêíà èíõàëàòîðà îò çàäíèÿ ñè äæîá è íàëàïà ïðúñêàëêàòà, äîêàòî Áåí âàäåøå ñ òåñëàòà îùå åäèí ðúæäèâ ïèðîí. Ïèðîíúò èçñêúðöà íåäîâîëíî êàòî íàñòúïåíà ãàäèíêà.
- Àêî ñå îäðàñêàø íà ðúæäèâ ïèðîí, ìîæåø äà õâàíåø òåòàíóñ - ñúîáùè Åäè.
- Òúé ëè? - îáàäè ñå Ðè÷è. - Êàêâî å òîâà öåïåíîñò? Çâó÷è ìè êàòî æåíñêà áîëåñò.
- Òèêâåíèê - çàÿâè Åäè. - Íå å öåïåíîñò, à òåòàíóñ è îçíà÷àâà ñõâàíàòà ÷åëþñò. Èìà åäíè ñïåöèàëíè ìèêðîáè, äåòî æèâåÿò â ðúæäàòà, ðàçáèðàø ëè, è àêî ñå îäðàñêàø, ìîãàò äà ïðîíèêíàò â òåá è... úúú... äà òè ïðååáàò íåðâèòå.
Åäè ñúâñåì ñå èç÷åðâè è ïàê íàëàïà èíõàëàòîðà.
- Ñõâàíàòà ÷åëþñò, Áîæè÷êî - âïå÷àòëè ñå Ðè÷è. - Ìàé íå å íà äîáðî.
- È îùå êàê! Ïúðâî ÷åëþñòèòå òè ñå ñòÿãàò òîëêîâà, ÷å äàæå íå ìîæåø äà ÿäåø. Òðÿáâà äà òè ïðîáèÿò äóïêà â áóçàòà è äà òå õðàíÿò ïðåç òðúáè÷êà.
- Îëåëå, áðàòêî - ðå÷å Ìàéê è ïîäàäå ãëàâà îò èçêîïà. Ðàçøèðåíèòå î÷è èçãëåæäàõà íåâåðîÿòíî áåëè ñðåä êàôÿâîòî ìó ëèöå. - Ñèãóðíî ëè å?
- Ìàìà ìè êàçà - îòâúðíà Åäè. - Ïîñëå òè ñå ñõâàùà ãúðëîòî è óìèðàø îò ãëàä, ùîòî íå ìîæåø äà ïðåãëúùàø.
Óæàñÿâàùàòà êàðòèíà áå ïîñðåùíàòà ñ âñåîáùî ìúë÷àíèå.
- Íÿìà ëå÷åíèå - ïîä÷åðòà Åäè.
Ìúë÷àíèå.
- Çàòîâà - ðÿçêî äîáàâè Åäè - âèíàãè ñå ïàçÿ îò ðúæäèâè ïèðîíè è òåì ïîäîáíè ãàäîñòè. Âåäíúæ ìè áèõà èíæåêöèÿ ïðîòèâ òåòàíóñ, çíàåòå ëè êàê áîëè?
- Àìè òîãàâà çàùî õîäèø ñ Áèë íà áóíèùåòî çà òèÿ áîêëóöè? - çàïèòà Ðè÷è.
Áèë íàäíè÷àøå â ÿìàòà. Åäè ñå îçúðíà êúì íåãî è â ïîãëåäà ìó èìàøå òîëêîâà îáè÷ è ïðåêëîíåíèå, ÷å âúïðîñúò ïîâå÷å íå ñå íóæäàåøå îò îòãîâîð, íî âñå ïàê òîé òèõî èçðå÷å:
- Íÿêîè ðàáîòè òðÿáâà äà ñå âúðøàò âúïðåêè ðèñêà. Òîâà å ïúðâîòî âàæíî íåùî, êîåòî óçíàõ ñàì, áåç ìàìà.
Îòíîâî íàñòàíà òèøèíà, íî â íåÿ âå÷å íÿìàøå òðåâîãà. Ïîñëå Áåí ïðîäúëæè äà âàäè ïèðîíè, à ñëåä ìàëêî è Ìàéê èçëåçå äà ìó ïîìàãà.
Ëåêèÿò âåòðåö ïîëþøâàøå òðàíçèñòîðà, ëèøåí îò ïðàâî íà ãëàñ äî ñëåäâàùèÿ ùåäúð æåñò íà ìèñòúð Òîçèúð (èëè äîêàòî Ðè÷è óñïååøå äà îêîñè íå÷èÿ ëèâàäà). Áèë ñè ìèñëåøå êîëêî å ñòðàííî - ñòðàííî è íÿêàê ñúâúðøåíî - ÷å ñà óñïåëè äà ñå ñúáåðàò âñè÷êè òóê â òîçè ëåòåí äåí. Íÿêîè îò ïîçíàòèòå ìó õëàïåòà ãîñòóâàõà ïðè ðîäíèíè. Äðóãè áÿõà çàìèíàëè ñ ðîäèòåëèòå ñè çà Äèñíèëåíä â Êàëèôîðíèÿ èëè çà Êåéï Êîä, à åäíî ïðèÿòåë÷å äàæå áå ïîòåãëèëî êúì íÿêàêâî áåçêðàéíî äàëå÷íî ìÿñòî ñúñ ñòðàííîòî, àëà è íÿêàê ìíîãîçíà÷èòåëíî íàçâàíèå Ãåñòààä. Äðóãè äåöà ñå áÿõà ïðúñíàëè ïî ëàãåðèòå - áëàãîòâîðèòåëíè, ñêàóòñêè, èëè äîðè îíèÿ ïðåñêúïè ëàãåðè, êúäåòî ñå ó÷èø äà ïëóâàø, äà èãðàåø ãîëô è äà êàçâàø "Âåëèêîëåïíî!" âìåñòî "Ìàìêà òè!", êîãàòî íà òåíèñêîðòà ïðîòèâíèêúò òå èçíåíàäâà ñ óáèéñòâåí ñåðâèñ; èìàøå è äåöà, ÷èèòî ðîäèòåëè ïðîñòî ãè áÿõà îòâåëè ÍßÊÚÄÅ. Áèë íå ñå ó÷óäâàøå. Ïîçíàâàøå íÿêîè äåöà, êîèòî èñêàõà äà èçáÿãàò ÍßÊÚÄÅ, çàùîòî ñå áîÿõà îò ñòðàøèëèùåòî, áðîäåùî èç Äåðè ïðåç òîâà äúëãî ëÿòî. Íî ïîäîçèðàøå, ÷å èçïëàøåíèòå ðîäèòåëè ñà ìíîãî ïîâå÷å. Õîðà, êîèòî ñìÿòàõà äà ïðåêàðàò öÿëîòî ëÿòî â Äåðè, èçâåäíúæ ðåøàâàõà äà
(Ãåñòààä? Â Øâåöèÿ ëè áåøå? Àðæåíòèíà? Èñïàíèÿ?)
çàìèíàò ÍßÊÚÄÅ. Òîâà äîíÿêúäå íàïîìíÿøå ãîëåìèÿ ñòðàõ îò äåòñêè ïàðàëè÷ ïðåç 1956 ãîäèíà, êîãàòî ÷åòèðè äåöà ñå çàðàçèõà â îáùèíñêèÿ áàñåéí "Î'Áðàéúí". È òîãàâà âúçðàñòíèòå - çà Áèë òàÿ äóìà ñå ïîêðèâàøå ïëúòíî ñ äóìàòà "ðîäèòåëè" - áÿõà ðåøèëè, ÷å ÍßÊÚÄÅ ùå å ïî-äîáðå. Ïî-áåçîïàñíî. Âñåêè, êîéòî ìîæåøå äà ñè ãî ïîçâîëè, èçáÿãà îò ãðàäà. Áèë ðàçáèðàøå òîâà ÍßÊÚÄÅ è ìîæåøå äà ìå÷òàå íàä âúëøåáíèÿ çâóê íà ñòðàííîòî èìå Ãåñòààä, àëà è íàé-ïðèêàçíîòî âúëøåáñòâî ïîìðúêâàøå ïðåä áëÿñúêà íà æåëàíèåòî; Ãåñòààä áåøå ÍßÊÚÄÅ; Äåðè áåøå æåëàíèå.
È íèêîé îò íàñ íå çàìèíà ÍßÊÚÄÅ, ïîìèñëè òîé, ãëåäàéêè êàê Áåí è Ìàéê èçñêóáâàò êðèâè ïèðîíè îò âåõòèòå äúñêè, êàê Åäè ëåíèâî ñå îòïðàâÿ êúì õðàñòèòå äà ïóñíå åäíà âîäà (òðÿáâà äà ãî ïðàâèø ïðè ïúðâà âúçìîæíîñò, çà äà èçáÿãâàø ïðåòîâàðâàíåòî íà ìåõóðà, áå êàçàë âåäíúæ Åäè, îáà÷å òðÿáâà è äà ñå ïàçèø îò îòðîâíèÿ áðúøëÿí, èíàê çíàåø ëè êàê ùå òè ñå ïîäóå ïèøêàòà). Âñè÷êè ñìå òóê, â Äåðè. Çà íàñ íÿìà ðîäíèíè, íÿìà ëàãåð, íÿìà ïúòóâàíå, íÿìà ÍßÊÚÄÅ. Âñè÷êè ñìå òóê. Ãîòîâè çà ïðîâåðêà.
- Òàì èìàøå è åäíà âðàòà - ñúîáùè Åäè, çàêîï÷àâàéêè öèïà ñè â äâèæåíèå.
- Èçòðúñêà ëè ãî, Åäñ? - îáàäè ñå Ðè÷è. - Äàíî äà ñè ãî èçòðúñêàë, ùîòî àêî íå ñè, ìîæå äà õâàíåø ðàê. Ìàìà ìè êàçà.
Ïî ëèöåòî íà Åäè ñå èçïèñà èçíåíàäà è ëåêà òðåâîãà, ïðåäè äà çàáåëåæè, ÷å Ðè÷è ñå õèëè. Èçïåïåëè ãî (èëè ïîíå ñå îïèòà) ñ ïðåçðèòåëíèÿ ïîãëåä íà âúçðàñòåí, êîéòî òúðïåëèâî ñëóøà áåáåøêè ãëóïîñòè, ïîñëå ïðîäúëæè:
- Áåøå ìíîãî ãîëÿìà, òà íÿìàøå êàê äà ÿ äîíåñåì. Îáà÷å Áèë êàçà, ÷å àêî èäåì âñè÷êè çàåäíî, ùå ñå ñïðàâèì.
- Åñòåñòâåíî, íèêîãà íå ìîæåø ñúâñåì äà ãî èçòðúñêàø - íå ìèðÿñâàøå Ðè÷è. - Çíàåø ëè êàêâî ìè êàçà åäèí óìåí ÷îâåê, Åäñ?
- Íå - îòâúðíà Åäè - è íå èñêàì ïîâå÷å äà ìè âèêàø Åäñ, Ðè÷è. Ñåðèîçíî òè êàçâàì. ×óâàë ëè ñè íÿêîãà äà ðåêà: "Äàé ìàëêî äúâêà, Äèê"? Å, ùîì àç íå òè âèêàì Äèê, îòêúäå íàêúäå...
- Òîçè óìåí ÷îâåê ìè êàçà ñëåäíîòî: "Êàêòî äà äðóñàòå, êàêòî äà äðàùèòå, êàïêàòà ïàê ùå îòèäå âúâ ãàùèòå". Çàòîâà èìà òîëêîç ìíîãî ðàê ïî ñâåòà, îáè÷íè ìè Åäè.
- Ïî ñâåòà èìà òîëêîç ìíîãî ðàê, ùîòî ãàëôîíè êàòî òåá è Áåâúðëè Ìàðø ïóøàò öèãàðè - çàÿâè Åäè.
- Áåâúðëè íå å ãàëôîí - çàêàíèòåëíî ñå îáàäè Áåí. - Âíèìàâàé êàêâè ãè ïëåùèø, Ìðúñíà óñòà.
- Áèáèï, ì-ìîì÷åòà - ðàçñåÿíî ñå íàìåñè Áèë. - Êàòî ñòàíà äóìà çà Á-á-áåâúðëè, òÿ å ìíîãî ñè-õõè-èëíà. Ùå íè ï-ï-ïîìîãíå çà âðà-à-òàòà.
Áåí ñå çàèíòåðåñóâà êàêâî ïðåäñòàâëÿâà òàçè âðàòà.
- Ìúõ-ìúõ-õàãîíîâà, ì-ìèñëÿ.
- Íÿêîé å èçõâúðëèë ìàõàãîíîâà âðàòà? - ñìàÿ ñå Áåí, íî â ãëàñà ìó íå çâó÷åøå ñúìíåíèå.
- Õîðàòà èçõâúðëÿò âñè÷êî - êàçà Ìàéê. - Áóíèùå ëè? Ïðèçëÿâà ìè êàòî èäà òàì. ×åñòíî âè êàçâàì, íàïðàâî ìè ïðèçëÿâà.
- Àõà - êèìíà Áåí. - Ñóìà òè íåùî å ìîæåëî äà ñå îïðàâè áåç íèêàêúâ òðóä. À â Êèòàé è Þæíà Àìåðèêà ñèðîìàñèòå íèùè÷êî ñè íÿìàò. Òúé êàçâà ìîÿòà ìàéêà.
- Àêî èñêàø äà çíàåø, ñëúí÷åâî ìîì÷å, è â Ìåéí å ïúëíî ñúñ ñèðîìàñè - ìðà÷íî äîáàâè Ðè÷è.
- Ê-ê-êàêâî å òîâà? - ïîñî÷è Áèë êúì àëáóìà.
Ìàéê ìó îáÿñíè è êàçà, ÷å ùå ðàçãëåäàò ñíèìêàòà íà êëîóíà, êîãàòî Ñòàí è Áåâúðëè ñå âúðíàò ñ ïàíòèòå.
Áèë è Ðè÷è ñå ñïîãëåäàõà.
- Êàêâî âè òðåâîæè? - çàïèòà Ìàéê. - Îíóé, äåòî å ñòàíàëî â ñòàÿòà íà áðàò òè ëè, Áèë?
- À-àõà - ïîòâúðäè Áèë è ìëúêíà.
Ðåäóâàõà ñå äà ðàáîòÿò â èçêîïà, äîêàòî Ñòàí è Áåâúðëè ïðèñòèãíàõà ñ äâå èçäóòè êíèæíè òîðáè÷êè. Ìàéê ïîäõâàíà ðàçêàçà, à Áåí ñåäíà ïî òóðñêè è ñå çàå äà èçðÿçâà â äâå îò äúëãèòå äúñêè ïðîçîð÷åòà, êîèòî äà ñå îòâàðÿò è çàòâàðÿò íà ïàíòè. Ìîæå áè ñàìî Áèë çàáåëÿçâàøå êîëêî áúðçî è ñðú÷íî ñå äâèæàò ïðúñòèòå ìó; êîëêî ñà èçêóñíè è òî÷íè - êàòî ïðúñòè íà õèðóðã. Âúçõèùàâàõà ãî.
- Òàòêî êàçâà, ÷å íÿêîè ñíèìêè ñà îòïðåäè ñòî ãîäèíè - îáÿñíÿâàøå Ìàéê, ïðåãúðíàë àëáóìà â ñêóòà ñè. - Êóïóâà ãè îò âåõòîøàðñêè ìàãàçèíè èëè êîãàòî íÿêîé ðå÷å äà ñè ðàçïðîäàâà âåõòîðèèòå îò òàâàíà. Ïîíÿêîãà ïðàâè òðàìïà ñ äðóãè êîëåêöèîíåðè. Èìà è ñòåðåîñíèìêè - äâå ñúâñåì åäíàêâè íà äúëãî êàðòîí÷å, îáà÷å ùîì ãè ïîãëåäíåø ïðåç íåùî êàòî áèíîêúë, ñòàâà åäíà êàðòèíêà, ñàìî ÷å îáåìíà. Êàòî îíèÿ ôèëìè - "Âîñú÷íèÿò äîì" èëè "×óäîâèùåòî îò ×åðíàòà ëàãóíà".
- Çàùî ñà ìó ïðèòðÿáâàëè òèÿ âåõòîðèè? - çàïèòà Áåâúðëè. Áåøå ñ íàé-îáèêíîâåíè äæèíñè, íî âúðõó äîëíèòå äåñåòèíà ñàíòèìåòðà îò øåâîâåòå áå çàøèëà èâèöè øàðåíà áàñìà è êðà÷îëèòå èçãëåæäàõà ìíîãî âåñåëî - êàòî óíèôîðìà íà íÿêàêúâ ñìàõíàò ìîðÿê.
- Äà - ïîäêðåïè ÿ Åäè. - Â Äåðè âèíàãè å áèëî àäñêè ñêó÷íî.
- Àìè... íå çíàì òî÷íî, íî ìèñëÿ, ÷å ãî ïðàâè, çàùîòî íå å ðîäåí òóê - ñìóòåíî îòâúðíà Ìàéê. - Êàòî ÷å... äå äà çíàì... êàòî ÷å âñè÷êî ìó å íîâî è èíòåðåñíî, èëè íàïðèìåð êàòî äà å âëÿçúë â êèíîòî íàñðåä ôèëìà...
- ß-à-àñíà ðàáîòà, âñåêè èñêà ä-äà âèäè íà-à-÷àëîòî - îáàäè ñå Áèë.
- Äà - êàçà Ìàéê. - Â Äåðè èñòîðèÿòà íàïðàâî ñå âàëÿ ïî óëèöèòå. È íà ìåí ìè õàðåñâà. Ìèñëÿ, ÷å åäíà ÷àñò å ñâúðçàíà ñ îíàÿ òâàð - ñ Òî, êàêòî ãî íàðè÷àòå.
Òîé ïîãëåäíà êúì Áèë è Áèë çàìèñëåíî êèìíà.
- Ñëåä ïàðàäà íà ×åòâúðòè þëè ïðåãëåäàõ àëáóìà, çàùîòî çíàåõ, ÷å âå÷å ñúì âèæäàë íÿêúäå îíçè êëîóí. Çíàåõ ñè. È ãëåäàéòå òóê.
Òîé îòâîðè àëáóìà, ïðåëèñòè ñòðàíèöèòå è ãî ïîäàäå íà Áåí, êîéòî ñåäåøå îòäÿñíî.
- Í-í-íå ï-ïèïàé ñú-ñú-ñòðàíèöèòå! - ïðîâèêíà ñå Áèë è â ãëàñà ìó çâó÷åøå òàêîâà íàïðåæåíèå, ÷å âñè÷êè òðåïíàõà. Ðè÷è çàáåëÿçà, ÷å òîé å ñâèë íà þìðóê ðúêàòà, êîÿòî áå ïîñòðàäàëà îò àëáóìà íà Äæîðäæ. Þìðóê, ãîòîâ äà çàùèòàâà.
- Áèë å ïðàâ - íàìåñè ñå Ðè÷è. Ïîêîðíèÿò, ñúâúðøåíî íåòèïè÷åí çà íåãî ãëàñ èì ïîäåéñòâóâà îùå ïî-óáåäèòåëíî. - Âíèìàâàéòå. Âÿðíî êàçâàøå Ñòàí. Ùîì íèå ãî âèäÿõìå, çíà÷è âå÷å è âèå ìîæåòå äà ãî âèäèòå.
- Äà ãî óñåòèòå - çëîâåùî óòî÷íè Áèë.
Àëáóìúò òðúãíà îò ðúêà íà ðúêà è âñè÷êè ãî äúðæàõà áîÿçëèâî, çà ðúáîâåòå, ñÿêàø áåøå ñòàð äèíàìèòåí çàðÿä, ïî êîéòî èçáèâàò ïåðëåíè êàïêè íèòðîãëèöåðèí.
Êîãàòî àëáóìúò ñå âúðíà îáðàòíî, Ìàéê îòâîðè íà åäíà îò ïúðâèòå ñòðàíèöè.
- Òàòêî êàçâà, ÷å íÿìà íà÷èí äà ñå äàòèðà òî÷íî, íî òàçè òðÿáâà äà å îò ïúðâàòà ïîëîâèíà íà îñåìíàéñåòè âåê. Âåäíúæ òîé ïîïðàâè âåðèæíèÿ òðèîí íà åäèí ÷îâåê ñðåùó êàøîí ñòàðè êíèãè è êàðòè÷êè. Òàçè å îò òàì. Ñïîðåä íåãî ñåãà ñòðóâàëà ÷åòèðèéñåò äîëàðà, ÷å è ïîâå÷å.
Ñòàðèííàòà ãðàâþðà èìàøå ðàçìåðèòå íà ãîëÿìà ïîùåíñêà êàðòè÷êà. Êîãàòî ñòèãíà äî Áèë, òîé ñ îáëåê÷åíèå çàáåëÿçà, ÷å áàùàòà íà Ìàéê å èçïîëçóâàë åäèí îò îíèÿ êîëåêöèîíåðñêè àëáóìè, â êîèòî ñíèìêèòå ñà çàùèòåíè ñ íàéëîíîâî ïîêðèòèå. Ãëåäàøå êàòî õèïíîòèçèðàí è ïðåç ãëàâàòà ìó ìèíà: Åòî. Ñåãà ãî âèæäàì - òîâà å Òî. Íàèñòèíà ãî âèæäàì. Åòî ëèöåòî íà âðàãà.
Íà ãðàâþðàòà áåøå èçîáðàçåí ñìåøíèê, êîéòî æîíãëèðà ñ ãðàìàäíè êåãëè íàñðåä êàëíà óëè÷êà. Îò äâåòå ñòðàíè èìàøå íÿêîëêî êúùè è äúñ÷åíè áàðàêè - Áèë ïðåäïîëîæè, ÷å ñà ìàãàçèíè èëè ôàêòîðèè, êàêòî ãè íàðè÷àëè ïî îíîâà âðåìå. Ìÿñòîòî èçîáùî íÿìàøå äà ïðèëè÷à íà Äåðè, àêî íå áåøå Êàíàëúò. Íî Êàíàëúò ñå âèæäàøå îòëè÷íî è áåøå îãðàäåí ïî äâàòà áðÿãà ñ ðàâåí êàëäàðúì. Ïî-íàçàä Áèë ðàçëè÷è âïðÿã ìóëåòà, òåãëåùè øëåï.
Îêîëî ñìåøíèêà ñå áÿõà ñòúëïèëè ïåò-øåñò äåöà. Åäíîòî íîñåøå ñòàðîìîäíà ñëàìåíà øàïêà. Äðóãî ñòèñêàøå ïðú÷êà è îáðú÷ îò áú÷âà. Ïðú÷êàòà íå áåøå êàòî îíèÿ, ñòðóãîâàíè, ãëàäêè è ëàêèðàíè, êîèòî äíåñ ìîæåø äà ñè êóïèø îò óíèâåðìàãà; áåøå îòêúñíàòà íàïðàâî îò äúðâîòî. Ëè÷àõà ñè ãîëèòå ÷åïîâå òàì, êúäåòî ïî-äðåáíèòå âåéêè ñà áèëè îêàñòðåíè ñ íîæ èëè áðàäâè÷êà. Íå å ïðîèçâåäåíà â Òàéâàí èëè Êîðåÿ, ïîìèñëè Áèë, ãëåäàéêè êàòî îìàãüîñàí - òîâà ìîì÷å áè ìîãúë äà áúäå ñàìèÿò òîé, àêî ñå áå ðîäèë íÿêîëêî ïîêîëåíèÿ ïî-ðàíî.
Ëèöåòî íà ñìåøíèêà ñå ðàçòÿãàøå â øèðîêà óñìèâêà. Íå íîñåøå ãðèì èëè ìàñêà (ñàìî ÷å çà Áèë öÿëîòî ìó ëèöå ïðèëè÷àøå íà ìàñêà), íî áåøå ñúâúðøåíî ïëåøèâ, àêî íå ñå áðîÿò äâà ðèæàâè êè÷óðà, ùðúêíàëè êàòî ðîãà íàä óøèòå ìó, è Áèë áåç çàòðóäíåíèå ðàçïîçíà îíçè êëîóí. Ïðåäè ïîâå÷å îò äâåñòà ãîäèíè, ïîìèñëè òîé è óñåòè êàê â äóøàòà ìó ñå íàäèãà áåçóìåí ïðèëèâ îò óæàñ, ãíÿâ è âúëíåíèå. Äâàäåñåò è ñåäåì ãîäèíè ïî-êúñíî, äîêàòî ñåäåøå â Îáùèíñêàòà áèáëèîòåêà è ñè ïðèïîìíÿøå ïúðâèÿ ïîãëåä â àëáóìà íà Óèë Õåíëúí, ùåøå äà îñúçíàå, ÷å å èçïèòâàë îíîâà, êîåòî íàâÿðíî èçïèòâà îïèòåí ëîâåö, êîãàòî ñðåùà ïúðâàòà ïðÿñíà ñëåäà íà ñòàð òèãúð-÷îâåêîÿäåö. Ïðåäè äâåñòà ãîäèíè... òîëêîâà îòäàâíà è åäèí Ãîñïîä çíàå êîëêî ïî-îòäàâíà. Òîâà ãî íàêàðà äà ñå çàïèòà îòêîãà âñúùíîñò ñå å çàñåëèë Ïåíèóàéç â Äåðè... íî íÿìàøå íèêàêâî æåëàíèå äà ðàçñúæäàâà ïî âúïðîñà.
- Äàé, Áèë! - íàñòîÿ Ðè÷è, íî Áèë çàäúðæà àëáóìà îùå ìàëêî. Âãëåæäàøå ñå ñúñðåäîòî÷åíî, òâúðäî óâåðåí, ÷å ãðàâþðàòà ùå ñå ðàçäâèæè: êåãëèòå (àêî íàèñòèíà áÿõà êåãëè) ùå çàïîäñêà÷àò íàãîðå-íàäîëó â ðúöåòå íà ñìåøíèêà, äåöàòà ùå ïî÷íàò äà ñå ñìåÿò è ðúêîïëÿñêàò (íî ìîæå áè íå âñè÷êè; ìîæå áè íÿêîé ùå ïîáÿãíàò ñ ïèñúöè), ìóëåøêèÿò âïðÿã ùå èçòåãëè øëåïà èçâúí ðàìêèòå íà êàðòèíàòà.
Ãðàâþðàòà íå ïîìðúäíà è òîé ïîäàäå àëáóìà íà Ðè÷è.
Ñëåä êàòî àëáóìúò ñå âúðíà ïðè Ìàéê, òîé íåòúðïåëèâî ïðåëèñòè îùå íÿêîëêî ñòðàíèöè.
- Åòî. Òàÿ å îò 1856, ÷åòèðè ãîäèíè ïðåäè Ëèíêúëí äà ñòàíå ïðåçèäåíò.
Çàïî÷íà íîâà îáèêîëêà. Òîçè ïúò êàðòèíêàòà áåøå öâåòíà - íåùî êàòî êàðèêàòóðà - è íà íåÿ òúëïà ïèÿíèöè ñòîåøå ïðåä êðú÷ìàòà, à äåáåë ïîëèòèê ñ îãðîìíè ìóñòàöè èì äúðæåøå ðå÷ îò äúñêà, ïîäïðÿíà âúðõó äúðâåíè ìàãàðåòà. Â åäíàòà ñè ðúêà ñòèñêàøå ïåíåñòà õàëáà. Äúñêàòà çàáåëåæèìî ñå îãúâàøå ïîä òåæåñòòà ìó. Îòñòðàíè íÿêîëêî æåíè ñ áîíåòà ãëåäàõà ïðåçðèòåëíî òàçè ïðîÿâà íà ñêóäîóìèå è íåâúçäúðæàíîñò. Òåêñòúò îòäîëó ãëàñåøå: ÎÒ ÏÎËÈÒÈÊÀÒÀ Â ÄÅÐÈ ÑÅ ÎÆÀÄÍßÂÀ, ÊÀÇÂÀ ÑÅÍÀÒÎÐ ÃÀÐÍÚÐ!
- Òàòêî êàçâà, ÷å òàêèâà êàðòèíêè áèëè ñòðàøíî ïîïóëÿðíè äâàéñåòèíà ãîäèíè ïðåäè Ãðàæäàíñêàòà âîéíà - îáÿñíè Ìàéê. - Íàðè÷àëè ãè "ñìåõîðèíêè" è ñè ãè ïðàùàëè ïî ïîùàòà. Ñèãóðíî ñà áèëè íåùî êàòî äíåøíèòå ìàéòàïè â ñïèñàíèå "Ìàä".
- Ñú-ñú-ñàòèðà - óòî÷íè Áèë.
- Àõà - êèìíà Ìàéê. - Îáà÷å âèæòå òóê, â äîëíîòî úãúë÷å.
Êàðòèíêàòà íàïîìíÿøå êàðèêàòóðèòå îò "Ìàä" â îùå åäíî îòíîøåíèå - èìàøå áåçáðîé ïîäðîáíîñòè è äîïúëíèòåëíè çàêà÷êè, ñúâñåì êàòî â ãðàìàäíèòå ãðàôèêè íà Ìîðò Äðúêúð. Íÿêàêúâ óõèëåí øèøêî èçëèâàøå õàëáà áèðà â ãúðëîòî íà ïåòíèñòî êó÷å. Åäíà æåíà áå ïëüîñíàëà ïî çàäíèê ñðåä êàëíà ëîêâà. Äâå óëè÷íè õëàïåòà ïúõàõà êëå÷êè ñåðåí êèáðèò â îáóâêèòå íà çàìîæåí áèçíåñìåí, à ìàëêî ìîìè÷åíöå ñå áå çàêà÷èëî ñ êîëåíå çà êëîíà íà áëèçêèÿ áðÿñò è ãàùè÷êèòå ìó ñå ïîäàâàõà èçïîä ïðîâèñíàëàòà ðîêëè÷êà. Íî âúïðåêè îáúðêâàùàòà ïëåòåíèöà îò äåòàéëè áåøå èçëèøíî Ìàéê äà èì ñî÷è êëîóíà. Îáëå÷åí â ïúñòðàòà óíèôîðìà íà âîåíåí áàðàáàí÷èê, òîé ðàçèãðàâàøå ïðåä íåêîëöèíà ïèÿíè ñåêà÷è ñòàðàòà èãðà ñ òðèòå ìèäè. Íàìèãàøå íà åäèí îò òÿõ, êîéòî (àêî ñå ñúäè ïî ñìàÿíî çÿïíàëàòà óñòà) òîêó-ùî áå èçáðàë ïðàçíàòà ìèäà. Áàðàáàí÷èêúò-êëîóí ïîñÿãàøå äà âçåìå ìîíåòà îò ðúêàòà ìó.
- Ïàê òîé - ïðîìúëâè Áåí. - Êîëêî... ñòî ãîäèíè ïî-êúñíî ëè?
- Ãîðå-äîëó - ïîòâúðäè Ìàéê. - À åòî åäíà îò 1891.
Òîçè ïúò áåøå èçðåçêà îò ïúðâàòà ñòðàíèöà íà "Äåðè íþç". ÓÐÀ! - âúçòîðæåíî ñúîáùàâàøå îãðîìíî çàãëàâèå - ÑÒÎÌÀÍÎËÅßÐÍÀÒÀ ÏÎ×ÂÀ ÐÀÁÎÒÀ! È ìàëêî ïî-äîëó: "Îáùèíàòà óñòðîéâà òúðæåñòâåí ïèêíèê". Ãðàâþðàòà èçîáðàçÿâàøå öåðåìîíèÿòà ïî ïðåðÿçâàíå íà ëåíòàòà ïðåä ñòîìàíîëåÿðíàòà íà Êè÷úíúð; ìàêàð äà íå áåøå ÷àê òîëêîâà èçïèïàíà, ñòèëúò íàïîìíÿøå ãðàâþðèòå íà Êúðèúð è Àéâèñ, êîèòî ìàéêàòà íà Áèë áå çàêà÷èëà â ñòîëîâàòà. Íÿêàêúâ äæåíòúëìåí ñ ôðàê è öèëèíäúð áåøå ðàçòâîðèë øèðîêî íîæèöè ïðåä ëåíòàòà, à íàîêîëî ñå òðóïàõà ïîíå ïåòñòîòèí çÿïà÷è. Îòëÿâî êëîóíúò - òåõíèÿò êëîóí - ñå ïðåìÿòàøå ïðåä ãðóïà äåöà. Õóäîæíèêúò ãî áå óëîâèë ñ ãëàâàòà íàäîëó è èçðèñóâàíàòà óñìèâêà ñå ïðåâðúùàøå â ïèñúê.
Áèë ïîáúðçà äà ïîäàäå àëáóìà íà Ðè÷è.
Ïîä ñëåäâàùàòà ñíèìêà áåøå èçïèñàíî ñ ïî÷åðêà íà Óèë Õåíëúí: 1933 - îòìÿíà íà Ñóõèÿ ðåæèì â Äåðè. È ìàêàð ÷å ìîì÷åòàòà íå çíàåõà ïî÷òè íèùè÷êî çà Ñóõèÿ ðåæèì è îòìÿíàòà ìó, ñíèìêàòà ãîâîðåøå êðàñíîðå÷èâî. Èçîáðàçÿâàøå "Áàðà÷êàòà íà Óîëè" ñðåä Äÿâîëñêèÿ äåêàð. Çàâåäåíèåòî áåøå ïðåòúïêàíî áóêâàëíî äî òàâàíà îò ìúæå ñ ëåêè ëåòíè ðèçè, ñëàìåíè øàïêè, äúðâàðñêè ðèçè, òåíèñêè, ñòðîãè áàíêåðñêè êîñòþìè. Âñè÷êè ïîáåäîíîñíî ðàçìàõâàõà ÷àøè è áóòèëêè. Íà âèòðèíàòà èìàøå äâå ãîëåìè òàáåëè. ×ÅÑÒÈÒÎ ÇÀÂÐÚÙÀÍÅ ÍÀ ÄÆÎÍ Å×ÅÌÈ×ÅÍÎÒÎ ÇÚÐÍÎ! - ãëàñåøå åäíàòà. Äðóãàòà îáÿâÿâàøå: ÄÎÂÅ×ÅÐÀ ÁÅÇÏËÀÒÍÀ ÁÈÐÀ. Îáëå÷åí êàòî íàé-ãîëåìèÿ äåíäè íà ñâåòà (áåëè îáóâêè, ãåòðè, ðàèðàíè ãàíãñòåðñêè ïàíòàëîíè), êëîóíúò áå ïîëîæèë êðàê âúðõó ñòúïåíêàòà íà àâòîìîáèë Ðåî è ïèåøå øàìïàíñêî îò äàìñêà îáóâêà ñ âèñîêî òîê÷å.
- 1945 - êàçà Ìàéê.
Îòíîâî "Äåðè íþç". Îãðîìíî çàãëàâèå: ßÏÎÍÈß ÊÀÏÈÒÓËÈÐÀ - ÑÂÚÐØÈ ÑÅ! ÑËÀÂÀ ÁÎÃÓ, ÑÂÚÐØÈ ÑÅ! Ïàðàäíî øåñòâèå îò òàíöóâàùè õîðà ñå âèåøå ïî Ãëàâíàòà óëèöà êúì Ãîðíàòà ìèëÿ. À íà âòîðè ïëàí ñå ìÿðêàøå êëîóí â ñðåáðèñò êîñòþì ñ îðàíæåâè êîï÷åòà, çàñòèíàë â òî÷êîâèÿ ðàñòåð íà âåñòíèêàðñêàòà ñíèìêà - è ñÿêàø ñàìîòî ìó ïðèñúñòâèå èñêàøå äà ïîäñêàæå (ïîíå íà Áèë), ÷å íèùî íå ñå å ñâúðøèëî, ÷å íèêîé íå å êàïèòóëèðàë, ÷å ìúäðèòå îùå ìúäðóâàò, à ëóäèòå îùå ëóäóâàò... è íàé-âå÷å, ÷å âñè÷êî å çàãóáåíî âåäíúæ çàâèíàãè.
Áèë èçòðúïíà îò ñóõ, âëåäåíÿâàù ñòðàõ.
Èçâåäíúæ òî÷èöèòå íà ðàñòåðà èç÷åçíàõà è ñíèìêàòà ñå ðàçäâèæè.
- Òîâà å... - çàïî÷íà Ìàéê.
- Ã-ã-ãëåäàéòå - ïðåêúñíà ãî Áèë. Äóìàòà ñå îòðîíè îò óñòíèòå ìó êàòî ïîëóðàçòîïåíî ëåäåíî êóá÷å. -Ãú-ãú-ãëåäàéòå âñè-õõè-è÷êè!
Äðóãèòå ñå ñòðóïàõà íàîêîëî.
- Áîæå ìîé! - ïðîøåïíà ïîðàçåíàòà Áåâúðëè.
- Òîâà å ÒÎ! - ïî÷òè èçêðåùÿ Ðè÷è, áëúñêàéêè ðàçâúëíóâàíî ñ þìðóê ïî ãúðáà íà Áèë. Îçúðíà ñå êúì ïðåáëåäíåëèÿ, íàïðåãíàò Åäè, èççàä êîãîòî ñå ïîäàâàøå âêàìåíåíîòî ëèöå íà Ñòàí. - Òîâà âèäÿõìå â ñòàÿòà íà Äæîðäæ. Òî÷íî òîâà âè...
- Øøøøò - îáàäè ñå Áåí. - Ñëóøàéòå. - Òîé ïî÷òè èçðèäà: - ×óâàò ñå... Ãîñïîäè, âñè÷êî ñå ÷óâà îòâúòðå.
È ñðåä áåçìúëâèåòî, íàðóøàâàíî ñàìî îò ìåêèÿ øåïîò íà ëåòíèÿ âåòðåö, ñåäìèíàòà îñúçíàõà, ÷å íàèñòèíà âñè÷êî ñå ÷óâà. Îðêåñòúðúò ñâèðåøå âîåíåí ìàðø, èçòúíÿë è çàòèõíàë îò ðàçñòîÿíèåòî... èëè îò âðåìåòî... èëè îò íåùî äðóãî. Âúçòîðæåíèòå êðÿñúöè íà òúëïàòà ñÿêàø äîëèòàõà îò çëå íàñòðîåíî ðàäèî. Êúì òÿõ ñå ïðèìåñâàøå ãëóõ, åäâà äîëîâèì ïóêîò, êàòî ÷å íÿêîé ñè ðàçòÿãàøå ñòàâèòå íà ïðúñòèòå.
- Ôèøåöè - ïðîøåïíà Áåâúðëè è ðàçòúðêà î÷èòå ñè ñ òðåïåðåùè ðúöå. - Òîâà ñà ôèøåöè, íàëè?
Íèêîé íå îòãîâîðè. Ìîì÷åòàòà ãëåäàõà ñíèìêàòà ñ îãðîìíè, øèðîêî ðàçòâîðåíè î÷è.
Ïàðàäúò ëúêàòóøåøå íàñðåùà, íî òî÷íî ïðåäè äà ñòèãíàò íàé-îòïðåä - òàì, êúäåòî ñÿêàø áè òðÿáâàëî äà íàïóñíàò ôîòîãðàôèÿòà è äà èçëÿçàò íà áÿë ñâÿò òðèíàéñåò ãîäèíè ïî-êúñíî - õîðàòà èç÷åçâàõà â íÿêàêâî íåçíàéíî èçìåðåíèå. Íàé-îòïðåä áîéöèòå îò Ïúðâàòà ñâåòîâíà âîéíà ñ óäèâèòåëíî ñúñòàðåíè ëèöà ïîä âåõòèòå ïëîñêè êàñêè íîñåõà ïëàêàò ÂÅÒÅÐÀÍÈÒÅ ÎÒ ÄÅÐÈ ÏÎÇÄÐÀÂßÂÀÒ ÍÀØÈÒÅ ÕÐÀÁÐÈ ÌÎÌ×ÅÒÀ, ñëåä òÿõ ñå çàäàâàõà ñêàóòèòå, èíäóñòðèàëöèòå-èäåàëèñòè, ìèëîñúðäíèòå ñåñòðè, îðêåñòúðúò íà õðèñòèÿíñêîòî äðóæåñòâî, ñåòíå èäâàõà ñàìèòå âåòåðàíè îò Âòîðàòà ñâåòîâíà âîéíà, ñëåäâàíè îò ãèìíàçèàëíèÿ îðêåñòúð. Òúëïàòà ñå ëþøêàøå íàñàì-íàòàì. Îò ãîðíèòå ïðîçîðöè íà äåëîâèòå ñãðàäè êðàé óëèöàòà õâúð÷àõà êîíôåòè è ñåðïàíòèíè. Êëîóíúò òàíöóâàøå ïî òðîòîàðà, ïðåìÿòàøå ñå, êîçèðóâàøå, öåëåøå ñå ñ íåâèäèìà ïóøêà. È Áèë çàáåëÿçà çà ïðúâ ïúò, ÷å õîðàòà ñå èçâðúùàò îò íåãî - íî íå êàòî äà ãî âèæäàõà; ïî-ñêîðî ñÿêàø áÿõà óñåòèëè ñòóäåí ïîëúõ èëè íåïðèÿòíà ìèðèçìà.
Âèæäàõà ãî ñàìî äåöàòà - è ðàçòðåïåðàíè ñå äúðïàõà íàñòðàíè.
Áåí ïðîòåãíà ðúêà êúì ñíèìêàòà êàêòî áå ñòîðèë Áèë â ñòàÿòà íà Äæîðäæ.
- Íú-íú-íú-ÍÅ! - èçêðåùÿ Áèë.
- Ìèñëÿ, ÷å íÿìà ñòðàøíî, Øåô Áèë - êàçà Áåí. - Ãëåäàé. - È òîé ïîëîæè äëàí âúðõó íàéëîíîâîòî ïîêðèòèå, ïîñëå ÿ îòäðúïíà. - Íî àêî íå áåøå íàéëîíúò...
Áåâúðëè èçïèùÿ. Êîãàòî Áåí îòäðúïíà ðúêà, êëîóíúò ïðåêðàòè íîìåðàòà ñè. Âòóðíà ñå íàïðåä, à øèðîêàòà ìó êúðâàâà óñòà ñå õèëåøå è áðúùîëåâåøå íåùî íåÿñíî ïðåç êèêîòà. Ñ èçêðèâåíî ëèöå Áèë ñå îòìåòíà íàçàä, àëà âñå ïàê óäúðæà àëáóìà - áåøå óáåäåí, ÷å êëîóíúò ùå èç÷åçíå ñúùî êàòî íà÷àëîòî íà øåñòâèåòî ñ îðêåñòúðà, ñêàóòèòå è îòêðèòèÿ Êàäèëàê, âîçåù Ìèñ Äåðè 1945.
Íî êëîóíúò íå èç÷åçíà â îíîâà èçìåðåíèå, êîåòî ñÿêàø ñëàãàøå ãðàíèöà íà ìèíàëîòî. Ñ óæàñÿâàùà, õèùíà ïúðãàâèíà Òî ñå ìåòíà âúðõó åäèí óëè÷åí ñòúëá, ñòúð÷àù íàé-îòïðåä íà ñíèìêàòà. Èçêàòåðè ñå ëîâêî êàòî ìàéìóíà - è èçâåäíúæ ïðèòèñíà ëèöå êúì çäðàâèÿ ïðîçðà÷åí íàéëîí, ñ êîéòî Óèë Õåíëúí áå ïîêðèë ñòðàíèöèòå íà àëáóìà. Áåâúðëè èçêðåùÿ îòíîâî è òîçè ïúò ñ íåéíèÿ ãëàñ ñå ñëÿ òúíè÷êèÿò, íåìîùåí ïèñúê íà Åäè. Íàéëîíúò ñå èçäó - ïî-êúñíî âñè÷êè ùÿõà äà ïîòâúðäÿò òîâà. Áèë âèäÿ êàê ÷åðâåíèÿò òîï÷åñò íîñ íà êëîóíà ñå ñïëåñêà âúðõó ïðîçðà÷íîòî ïðåïÿòñòâèå.
- Âñè÷êè âè ùå èçáèÿ! - êðåùåøå êëîóíúò ïðåç ñìÿõ. - Ñàìî îïèòàéòå äà ìå ñïðåòå è ùå èçáèÿ âñè÷êè âè! Ïúðâî ùå âè ïîáúðêàì è ïîñëå ùå âè èçáèÿ! Íå ìîæåòå äà ìå ñïðåòå! Àç ñúì Äæèíäæèôèëîâèÿò ÷îâåê! Àç ñúì Ìëàäèÿò âúðêîëàê!
È çà ìèã Òî íàèñòèíà ñå ïðåâúðíà â Ìëàäèÿ âúðêîëàê - íàä æàáîòî íà ñðåáðèñòèÿ êîñòþì èçíèêíà ïîñðåáðåíàòà îò ëóíàòà âúë÷à ìóöóíà, îãîëèëà íàñðåùà èì õèùíè áåëè çúáè.
- Íå ìîæåòå äà ìå ñïðåòå, àç ñúì ïðîêàæåíèÿò!
È åòî ÷å ïðîêàæåíèÿò ñå âòðåí÷è íàñðåùà èì ñ î÷èòå íà îæèâÿë ìúðòâåö, èçöúêëåíè ñðåä ïðîãíèëèòå ÿçâè íà ñòðàøíîòî, ðàçëîæåíî ëèöå.
- Íå ìîæåòå äà ìå ñïðåòå, àç ñúì ìóìèÿòà!
Ëèöåòî íà ïðîêàæåíèÿ âíåçàïíî ñå ñáðú÷êà, ïðîðÿçàíî îò ñóõè, ïðàøíè ïóêíàòèíè. Îò êîæàòà ìó ñå ëþùåõà ïðàñòàðè, ïîëóèçòëåëè ïðåâðúçêè. Áåí ïðåáëåäíÿ êàòî èçâàðà, ïðèòèñíà áóçàòà ñè ñ äëàí è èçâúðíà ãëàâà.
- Íå ìîæåòå äà ìå ñïðåòå, àç ñúì ìúðòâèòå ìîì÷åòà!
- Íå! - èçêðåùÿ Ñòàí Þðèñ. Î÷èòå ìó áÿõà èçõâðúêíàëè íàä äúãè îò íàïðåãíàòà, ñáðú÷êàíà ïëúò - øîêîâà ïëúò, ìèíà ïðåç óìà íà Áèë è äâàíàéñåò ãîäèíè ïî-êúñíî òîé ùåøå äà èçïîëçóâà òàçè äóìà â åäèí ðîìàí, áåç äà ïîäîçèðà îòêúäå å äîøëà; ïðîñòî ùåøå äà èçïèøå ïîäõîäÿùàòà äóìà íà ïîäõîäÿùîòî ìÿñòî, êàêòî ïðàâÿò âñè÷êè ïèñàòåëè, è ùåøå äà ÿ ñìåòíå çà íàé-îáèêíîâåí äàð îò îíîâà ïðîñòðàíñòâî
(ñòðàíñòâî)
îòêúäåòî ïîíÿêîãà èçïëóâàò îðèãèíàëíèòå èçðàçè.
Ñòàí èçòðúãíà àëáóìà îò ðúöåòå ìó è ÿðîñòíî çàõëîïíà êîðèöèòå. Îò÷àÿíî ãî ñòèñêàøå ñ äëàíè è ïî ðúöåòå ìó òðåïòÿõà îáòåãíàòè ñóõîæèëèÿ. Îãëåäà ïðèÿòåëèòå ñè ñ ïî÷òè îáåçóìåëè î÷è.
- Íå - áúðçî èçðå÷å òîé. - Íå, íå, íå.
Âíåçàïíî Áèë îñúçíà, ÷å ñå ïëàøè íå òîëêîâà îò êëîóíà, êîëêîòî îò óïîðèòàòà ñúïðîòèâà íà Ñòàí; ðàçáðà, ÷å Òî ñå íàäÿâà òúêìî íà òàêàâà ðåàêöèÿ, çàùîòî...
Çàùîòî ìîæå áè Òî ñå áîè îò íàñ... èçïèòâà èñòèíñêè ñòðàõ çà ïðúâ ïúò â ñâîÿ äúëúã, ìíîãî äúëúã æèâîò.
Ñãðàá÷è ðàìåíåòå íà Ñòàí è ãî ðàçòðúñêà ñ âñè÷êà ñèëà. Ñòàí èçòðàêà ñúñ çúáè è èçòúðâà àëáóìà. Ìàéê ãî âäèãíà è ïîáúðçà äà ãî îñòàâè íàñòðàíè - ñëåä âèäÿíîòî åäâà ñìååøå äà äîêîñíå êîðèöèòå. Íî âñå ïàê àëáóìúò áåøå íà áàùà ìó è íÿêàêâà ñìúòíà èíòóèöèÿ ìó ïîäñêàçâàøå, ÷å Óèë Õåíëúí íèêîãà íÿìà äà âèäè îíîâà, êîåòî çúðíàõà ïðåäè ìàëêî.
- Íå - òèõî èçðå÷å Ñòàí.
- Äà - êàçà Áèë.
- Íå - ïîâòîðè Ñòàí.
- Äà. Íèå âñè-è-è÷êè...
- Íå.
- ... ã-ãî âè-õõè-èäÿõìå, Ñòàí - äîâúðøè Áèë è ñå îãëåäà êúì îñòàíàëèòå.
- Äà - ïîòâúðäè Áåí.
- Äà - êàçà Ðè÷è.
- Äà - êèìíà Ìàéê. - Î, Áîæå ìîé, äà.
- Äà - êàçà Áåâ.
- Äà - åäâà èçïúõòÿ Åäè ïðåç çàäðúñòåíîòî ñè ãúðëî.
Áèë ñå îáúðíà è î÷èòå ìó ïîâåëÿâàõà íà Ñòàí äà ãî ïîãëåäíå.
- Í-íå ìó ïî-õõî-çâîëÿâàé ä-äà òå ïî-î-îäëúæå, ÷îâå÷å. È ò-òè ãî â-â-âèäÿ.
- Íå èñêàõ! - ïðîïëàêà Ñòàí. Ïî ÷åëîòî ìó ñå ñòè÷àõà ñòðóéêè ëúñêàâà, ìàçíà ïîò.
- Îáà÷å ã-ãî âè-âè-âèäÿ.
Ñòàí ãè îãëåæäàøå åäèí ïî åäèí. Çàðîâè ïðúñòè â êúñî ïîäñòðèãàíàòà ñè êîñà è îò ãúðäèòå ìó ñå îòðîíè äúëáîêà, òðåïåðåùà âúçäèøêà. Î÷èòå ìó êàòî ÷å ñå èçáèñòðèõà ñëåä îíàÿ ïðèèæäàùà ëóäîñò, êîÿòî áå ñòðåñíàëà Áèë.
- Äà - êàçà òîé. - Äà. Äîáðå äå. Äà. Òîâà ëè èñêàø? Äà.
È Áèë ñè ïîìèñëè: Âñå îùå ñìå çàåäíî. Òî íå óñïÿ äà íè ñïðå. Âñå îùå ìîæåì äà ãî óáèåì. Âñå îùå ìîæåì... àêî ñìå õðàáðè.
Çàâúðòÿ ñå êúì îñòàíàëèòå è âúâ âñè÷êè î÷è çúðíà ÷àñòèöà îò èñòåðèÿòà íà Ñòàí. Íå ÷àê òîëêîâà áåçóìíà... íî âñå ïàê ðåàëíà.
- À-à-àõà - êàçà òîé è ñå óñìèõíà íà Ñòàí. Ñëåä êðàòêî êîëåáàíèå Ñòàí îòâúðíà íà óñìèâêàòà è óæàñåíîòî ìó ëèöå ñå ïîîòïóñíà. - Òî÷íî òîâà è-õõè-èñêàõ, ø-ø-øóáå òàêîâà.
- Áèáèï, òúï÷î - îòâúðíà Ñòàí è âñè÷êè ñå ðàçñìÿõà. Ñìåõúò áåøå ïèñêëèâ, èñòåðè÷åí, íî Áèë ðåøè, ÷å å ïî-äîáðå òàêà, îòêîëêîòî èçîáùî äà íå ñå ñìåÿò.
- Õú-õú-õàéäå - ïîäêàíè ãè òîé, çàùîòî âñå íÿêîé òðÿáâàøå äà êàæå íåùî. - Äàéòå äà ä-ä-äîâúðøèì êúùè÷êàòà. Êàêâî ùå ðå-õõå-å÷åòå?
Âèäÿ â î÷èòå èì îáëåê÷åíèå è áëàãîäàðíîñò... íî òàçè áëàãîäàðíîñò íå ìó ïîìàãàøå äà ñå ñïàñè îò ñîáñòâåíèÿ ñè óæàñ. Íåùî ïîâå÷å - ÷àñò îò òÿõíàòà ïðèçíàòåëíîñò ãî êàðàøå äà ãè íåíàâèæäà. Íèìà íÿìàøå ïðàâîòî íà ñòðàõ, íèìà òðÿáâàøå âå÷íî äà êðèå èñòèíñêèòå ñè ÷óâñòâà, çà äà íå ðàçðóøè êðåõêàòà âðúçêà, êîÿòî ãè ñëèâàøå â åäíî öÿëî? À îò äðóãà ñòðàíà... íå áåøå ïî÷òåíî äîðè äà ñè ìèñëè ïîäîáíî íåùî, íàëè òàêà? Çàùîòî â èçâåñòåí ñìèñúë òîé ãè èçïîëçóâàøå - èçïîëçóâàøå ïðèÿòåëèòå ñè, ðèñêóâàøå æèâîòà èì - ñàìî è ñàìî äà îòìúñòè çà ìúðòâèÿ ñè áðàò. È íèìà âñè÷êî ñâúðøâàøå äîòóê? Íå, çàùîòî Äæîðäæ áåøå ìúðòúâ, à àêî èçîáùî èìàøå íà÷èí äà îòìúñòè, Áèë ïîäîçèðàøå, ÷å òîâà íåïðåìåííî ùå ñòàíå çà ñìåòêà íà æèâèòå. È â êàêâî ãî ïðåâðúùàøå âñè÷êî òîâà? Â ñèòåí äðèñëèâ åãîèñò, êîéòî ðàçìàõâà òåíåêèåí ìå÷ è ñå ïðàâè íà êðàë Àðòóð.
Î, Ãîñïîäè, ìèñëåíî èçñòåíà òîé, àêî âúçðàñòíèòå òðÿáâà âå÷íî äà ìèñëÿò çà ïîäîáíè íåùà, èçîáùî íå èñêàì äà ïîðàñíà.
Ðåøåíèåòî ìó áåøå íåïîêëàòèìî, íî è ãîð÷èâî.
Ãîð÷èâî.

ÏÅÒÍÀÄÅÑÅÒÀ ÃËÀÂÀ


ÄÈÌÍÀÒÀ ßÌÀ


1.

Ðè÷è Òîçèúð ïîáóòâà î÷èëàòà ñè íàãîðå (æåñòúò âå÷å å ñòàíàë ñúâñåì ïðèâè÷åí, ìàêàð ÷å îò äâàäåñåò ãîäèíè íàñàì íîñè êîíòàêòíè ëåùè) è ñ ëåêî ó÷óäâàíå ñè ìèñëè, ÷å àòìîñôåðàòà â çàëàòà èçâåäíúæ ñå å ïðîìåíèëà ñëåä êàòî Ìàéê ñè ïðèïîìíè çà ïòèöàòà â ñòîìàíîëåÿðíàòà è çàãîâîðè çà îæèâÿëàòà ñíèìêà â áàùèíèÿ ìó àëáóì.
Ðè÷è óñåùà êàê èç çàëàòà ïðèèæäà íÿêàêâà ëóäåøêà, îïèÿíÿâàùà åíåðãèÿ. Ïðåç ïîñëåäíèòå ãîäèíè ìó ñå å ñëó÷âàëî äåñåòèíà ïúòè äà îïèòà äåéñòâèåòî íà êîêàèíà - íàé-÷åñòî íà ñáèðêè â íå÷èÿ ÷óæäà êúùà; çà åäèí èçâåñòåí äèñêîâîäåù áè áèëî èñòèíñêî áåçóìèå äà äúðæè íàðêîòèöè â äîìà ñè - è ñåãàøíîòî ÷óâñòâî å ïîäîáíî, íî íå ñúâñåì. Óñåùà ãî íÿêàê ïî-÷èñòî, ïî-âúçâèøåíî. Ñòðóâà ìó ñå, ÷å ãî ïîçíàâà îò äåòñòâîòî, êîãàòî òî èäâàøå âñåêè äåí è èçãëåæäàøå ñúâñåì åñòåñòâåíî. Àêî â îíèÿ äàëå÷íè âðåìåíà áè ìó õðóìíàëî äà ñå çàìèñëè íàä òîçè áåçäúíåí èçâîð íà åíåðãèÿ (íå ïîìíè íÿêîãà äà ìó å èäâàëà ïîäîáíà ìèñúë), íàâÿðíî ïðîñòî áè ðåøèë, ÷å òÿ å íàé-íîðìàëåí æèòåéñêè ôàêò è ÷å íèêîãà íÿìà äà ãî íàïóñíå - ñúùî êàòî öâåòà íà î÷èòå ìó èëè êàòî ãðîçíèòå êðèâè ïàëöè íà êðàêàòà.
Àëà íå å òàêà. Åíåðãèÿòà, êîÿòî òúé áåçãðèæíî ïðàõîñâàø â äåòñòâîòî è êîÿòî òîãàâà èçãëåæäà íåèç÷åðïàåìà... ìåæäó îñåìíàäåñåòàòà è äâàäåñåò è ÷åòâúðòàòà òè ãîäèíà òàçè åíåðãèÿ îòëèòà íàíÿêúäå, à âìåñòî íåÿ èäâà íåùî ìíîãî ïî-òúïî, íåùî ôàëøèâî êàòî êîêàèíîâàòà âúçáóäà: ìîæå áè öåëåíàñî÷åíîñò, èëè èäåàëè, èëè íÿêîÿ äðóãà ãëóïîñò îò ðå÷íèêà íà ìëàäîöèòå â Òúðãîâñêàòà êàìàðà. Âñè÷êî ñòàâà íåçàáåëÿçàíî, áåç ãðúì è òðÿñúê. È Ðè÷è ñè ìèñëè, ÷å ìîæå áè òîâà å íàé-ñòðàøíîòî. ×å íå íàïóñêàø äåòñòâîòî èçâåäíúæ, ñ îãëóøèòåëåí âçðèâ êàòî íÿêîé îò îíèÿ êëîóíñêè áàëîíè ñ èäèîòñêèòå íàäïèñè. Õëàïåòî â äóøàòà òè ïðîñòî èçòè÷à íàâúí êàòî âúçäóõ îò ñïóêàíà ãóìà. È åòî ÷å åäèí äåí çàñòàâàø ïðåä îãëåäàëîòî, à îòñðåùà òå ãëåäà âúçðàñòåí ìúæ. Ìîæåø ïàê äà íîñèø äæèíñè, ìîæåø äà õîäèø ïî êîíöåðòèòå íà Ñïðèíãñòèéí è Ñèãúð, ìîæåø äà ñè áîÿäèñâàø êîñàòà, íî îíîâà ëèöå â îãëåäàëîòî ùå ñè îñòàíå ëèöå íà âúçðàñòåí ìúæ. Ìîæå áè âñè÷êî å ñòàíàëî äîêàòî ñè ñïàë, ñÿêàø å ìèíàëà Ôåÿòà íà çúáêèòå.
Íå, ìèñëè ñè òîé. Íå Ôåÿòà íà çúáêèòå, à Ôåÿòà íà ñòàðîñòòà.
Òàçè íåëåïà, åêñòðàâàãàíòíà êàðòèíà ãî êàðà äà ñå ðàçñìåå íà ãëàñ è êîãàòî Áåâúðëè ãî ïîãëåæäà ó÷óäåíî, òîé ìàõâà ñ ðúêà.
- Íÿìà íèùî, ìàëêàòà. Ìèñëÿ ñè ðàçíè ðàáîòè.
Àëà äíåñ îíàçè åíåðãèÿ ñå çàâðúùà. Íå èçöÿëî - ïîíå çàñåãà - íî âñå ïàê ñå çàâðúùà. È íå ñàìî ó íåãî; óñåùà ÿ êàê èçïúëâà öÿëàòà çàëà. Ìàéê èçãëåæäà äîáðå - çà ïðúâ ïúò îòêàêòî ñå ñúáðàõà íà îíçè îòâðàòèòåëåí îáÿä â òúðãîâñêàòà çîíà. Êîãàòî äíåñ Ðè÷è âèäÿ Ìàéê äà ñåäè äî Áåí è Åäè âúâ ôîàéåòî íà ðåñòîðàíòà, ïðåç ãëàâàòà ìó ìèíà: Åòî åäèí ÷îâåê, êîéòî áàâíî ïîëóäÿâà è ìîæå áè ñå ãîòâè çà ñàìîóáèéñòâî. Íî ñåãà îíîâà èçðàæåíèå å èç÷åçíàëî. Íå ïðîñòî çàáðàâåíî, à íàèñòèíà èç÷åçíàëî. Ðè÷è ñåäè òî÷íî îòñðåùà è ãëåäà êàê ïîñëåäíèòå îñòàòúöè îò áåçóìèå íàïóñêàò ëèöåòî íà Ìàéê, äîêàòî òîé îòíîâî ïðåæèâÿâà ñðåùàòà ñ ïòèöàòà è ðàçòâàðÿíåòî íà àëáóìà. Â Ìàéê å íàõëóëà åíåðãèÿ. È ñúùîòî ñòàâà ñ âñè÷êè òÿõ. Óñåùà ñå ïî ëèöàòà, ïî ãëàñîâåòå, ïî æåñòîâåòå.
Åäè ñè íàëèâà îùå ìàëêî äæèí ñúñ ñëèâîâ ñîê. Áèë ãàâðúòâà ÷àøà áúðáúí, à Ìàéê îòâàðÿ íîâà áèðà. Áåâúðëè õâúðëÿ ïîãëåä êúì áàëîíèòå, êîèòî Áèë å çàâúðçàë çà ìèêðîôèëìîâèÿ ïðîåêòîð, è áúðçà äà íàäèãíå ÷àøàòà. Âñè÷êè ïèÿò ñúñ çàâèäåí åíòóñèàçúì, íî íèêîé íå å ïèÿí. Ðè÷è íå çíàå îòêúäå èäâà òîçè ïðèëèâ íà åíåðãèÿ, àëà òâúðäî ðàçáèðà, ÷å íå å îò áóòèëêèòå.
ÍÅÃÐÈ Â ÄÅÐÈ - ×ÈÊ-×ÈÐÈÊ - ñèí áàëîí.
ÍÅÓÄÀ×ÍÈÖÈÒÅ ÏÐÎÄÚËÆÀÂÀÒ ÄÀ ÃÓÁßÒ, ÍÎ ÑÒÀÍËÈ ÞÐÈÑ ÂÇÅ ÅÄÍÀ ÃËÀÂÀ ÏÐÅÄÍÈÍÀ - îðàíæåâ áàëîí.
Ãîñïîäè, ìèñëè Ðè÷è, äîêàòî ñè îòâàðÿ íîâà áèðà, íå ñòèãà, ÷å Òî ìîæå äà ñå ïðåâðúùà â êîåòî ñè èñêà ÷óäîâèùå, äà ãî âçåìàò ìúòíèòå; íå ñòèãà, ÷å ñå õðàíè ñúñ ñòðàõîâåòå íè. Îòãîðå íà âñè÷êî Òî ñå îêàçâà è öàð íà ðåêëàìíîòî ñëîâî.
Åäè ïðúâ íàðóøàâà ìúë÷àíèåòî:
- Êàê ìèñëèòå, äàëè çíàå êàêâî ïðàâèì ñåãà?
- Òî å èäâàëî òóê, íàëè? - îòãîâàðÿ Áåí.
- Ïèòàì ñå äàëè òîâà èìà çíà÷åíèå - âúçðàçÿâà Åäè.
Áèë êèìâà.
- Òîâà ñà ñàìî êàðòèíêè. Íå ñúì ñèãóðåí äàëè òèÿ îáðàçè îçíà÷àâàò, ÷å Òî ìîæå äà íè âèäè èëè äà ðàçáåðå êàêâî ñìå çàìèñëèëè. Íàïðèìåð ïî òåëåâèçèÿòà âèæäàìå ãîâîðèòåëÿ, îáà÷å òîé íå íè âèæäà.
- Îíåçè áàëîíè íå ñà ñàìî îáðàçè - íàìåñâà ñå Áåâúðëè è ñî÷è ñ ïàëåö ïðåç ðàìî. - Ðåàëíè ñà.
- Íå ñè ïðàâà - êàçâà Ðè÷è è âñè÷êè èçâðúùàò ãëàâè êúì íåãî. - Âñè÷êè îáðàçè ñà ðåàëíè. Ìíîãî ÿñíî. Òå...
È èçâåäíúæ íåùî íîâî õëúòâà ñ ùðàêàíå â ñòàðîòî ãíåçäî - õëúòâà ñ òàêàâà ñèëà, ÷å òîé íåâîëíî ïðèòèñêà óøèòå ñè ñ äëàíè. Î÷èòå ìó ñå ðàçøèðÿâàò çàä äåáåëèòå ñòúêëà.
- Áîæå ìîé! - âúçêëèêâà Ðè÷è.
Ïðåãúâà ñå, ïèïíåøêîì äèðè îïîðà â ðúáà íà ìàñàòà, ñåòíå òÿëîòî ìó îìåêâà è òîé ðóõâà íà ñòîëà. Ïîñÿãà çà áèðàòà, ñúáàðÿ êóòèÿòà, âäèãà ÿ è îòïèâà êîëêîòî å îñòàíàëî. Ïîãëåæäà êúì Ìàéê, à âñè÷êè îñòàíàëè ãëåäàò íåãî ñ òðåâîãà è íåäîóìåíèå.
- Ïàðëèâàòà áîëêà! - êðåùè òîé. - Áîëêàòà â î÷èòå ìè! Ìàéê! Áîëêàòà â î÷èòå ìè...
Ìàéê êèìâà è ëåêî ñå óñìèõâà.
- Ð-ðè÷è? - îáàæäà ñå Áèë. - Êàêâî è-õõè-èìà?
Íî Ðè÷è ïî÷òè íå ãî ÷óâà. Ñïîìåíúò íàõëóâà â äóøàòà ìó êàòî íåóäúðæèì ïðèëèâ, îáëèâà ãî òó ñ ãîðåùè, òó ñúñ ñòóäåíè âúëíè è òîé èçâåäíúæ ðàçáèðà çàùî ïàìåòòà ñå çàâðúùà êàïêà ïî êàïêà. Àêî âñè÷êî äîéäå åäíîâðåìåííî, ïñèõîëîãè÷åñêèÿò åôåêò áè áèë êàòî èçñòðåë ñ ëîâíà ïóøêà íà ñàíòèìåòúð îò óõîòî ìó. Íè÷èÿ ãëàâà íå áè èçäúðæàëà ïîäîáíà êàíîíàäà.
- Íèå âèäÿõìå êàê å äîøëî Òî! - îáðúùà ñå òîé êúì Ìàéê. - Âèäÿõìå èäâàíåòî ìó, íàëè? Òè è àç... èëè... ñàìî àç ëè áÿõ? - Ðè÷è ïîñÿãà ïðåç ìàñàòà è ñãðàá÷âà ðúêàòà íà Ìàéê. - È òè ëè âèäÿ, Ìàéê, èëè áÿõ ñàìî àç? Âèäÿ ëè ãî? Ãîðñêèÿ ïîæàð? Êðàòåðà?
- Âèäÿõ ãî - òèõî êàçâà Ìàéê è ñòèñêà ðúêàòà ìó.
Çà ìèã Ðè÷è çàòâàðÿ î÷è è ñè ìèñëè, ÷å íèêîãà äî äíåñ íå å èçïèòâàë òîëêîâà ìîùíà è òîïëà âúëíà íà îáëåê÷åíèå - äîðè è îíçè ïúò, êîãàòî òðÿáâàøå äà ëåòè îò Ëîñ Àíäæèëèñ çà Ñàí Ôðàíöèñêî, à ñàìîëåòúò èçëåçå îò ïèñòàòà è ñïðÿ ñðåä òðåâàòà. Íÿìàøå óáèòè, íÿìàøå ðàíåíè. Íÿêîëêî ÷àíòè ñå èçðúñèõà îò áàãàæíèöèòå è òîëêîç. Ðè÷è ñå ñïóñíà ïî æúëòàòà ïúðçàëêà ïîä àâàðèéíèÿ èçõîä è ïîìîãíà íà åäíà æåíà äà ñå îòäàëå÷è îò ñàìîëåòà. Òÿ ñè áåøå íàâåõíàëà ãëåçåíà íà íÿêàêâà êúðòè÷èíà. Ñìååøå ñå è ïîâòàðÿøå: "Íå ìîãà äà ïîâÿðâàì, ÷å ñúì æèâà, íå ìîãà äà ïîâÿðâàì, ïðîñòî íå ìîãà äà ïîâÿðâàì." Ðè÷è ÿ âëà÷åøå ïðåç ðàìî ñ åäíàòà ðúêà, ñ äðóãàòà ìàõàøå íà ïîæàðíèêàðèòå, êîèòî òðåñêàâî ïîäêàíâàõà ïúòíèöèòå äà èçëèçàò. Ïî íÿêîå âðåìå íå èçäúðæà è ðå÷å: "Äîáðå äå, íå ñè æèâà, óìðÿëà ñè, îëåêíà ëè òè ñåãà?" È äâàìàòà ñå ðàçñìÿõà êàòî ëóäè îò îáëåê÷åíèå... íî äíåøíîòî îáëåê÷åíèå å ìíîãî ïî-ñèëíî.
- Êàêâî ãîâîðèòå, ìîì÷åòà? - ïèòà Åäè, ïðåõâúðëÿéêè ïîãëåä òó êúì åäèíèÿ, òó êúì äðóãèÿ.
Ðè÷è ïîãëåæäà Ìàéê, íî òîé ïîêëàùà ãëàâà.
- Òâîé ðåä å, Ðè÷è. Ñòèãà ìè òîëêîâà çà òàÿ âå÷åð.
- Âèå íå çíàåòå èëè ìîæå áè íå ñè ñïîìíÿòå, çàùîòî èçëÿçîõòå ïðåäè íàñ - êàçâà Ðè÷è. - Íèå ñ Ìàéê áÿõìå ïîñëåäíèòå èíäèàíöè â äèìíàòà ÿìà.
- Äèìíàòà ÿìà - òèõî ïðîøåïâà Áèë. Î÷èòå ìó ñà ñèíè è óíåñåíè.
- Ïàðåíåòî â î÷èòå ìè - êàçâà Ðè÷è, - ïîä êîíòàêòíèòå ëåùè. Çà ïðúâ ïúò ãî óñåòèõ êîãàòî Ìàéê ìè ñå îáàäè â Êàëèôîðíèÿ. Òîãàâà íå çíàåõ êàêâî å, íî ñåãà çíàì. Ïóøåê. Ïóøåê îòïðåäè äâàéñåò è ñåäåì ãîäèíè. - Òîé ïîãëåæäà Ìàéê. - Ñèãóðíî ùå êàæåø, ÷å å ïñèõîëîãè÷åñêî ÿâëåíèå? Ïñèõîñîìàòè÷íî? Íåùî îò ïîäñúçíàíèåòî?
- Íå áèõ êàçàë òàêà - ñïîêîéíî îòâðúùà Ìàéê. - Áèõ êàçàë, ÷å îíîâà, êîåòî óñåùàø, å ñúùî òîëêîâà ðåàëíî, êîëêîòî òåçè áàëîíè, èëè ãëàâàòà â ìîÿ õëàäèëíèê, èëè ñðåùàòà íà Åäè ñ òðóïà íà Òîíè Òðàêúð. Ðàçïðàâÿé, Ðè÷è.
È Ðè÷è ïîäõâàùà:
- Áåøå ÷åòèðè ïåò-äíè ñëåä êàòî Ìàéê äîíåñå òàòêîâèÿ ñè àëáóì â Ïóùèíàêà. Òðÿáâà äà å áèëî ïðåç âòîðàòà ïîëîâèíà íà þëè. Êúùè÷êàòà áåøå ãîòîâà. Íî... îíçè íîìåð ñ äèìíàòà ÿìà áåøå òâîÿ èäåÿ, Êàìàðà. Òè ãî èçäèðè â íÿêàêâà êíèæêà.
Ëåêî óñìèõíàò, Áåí êèìâà.
Ðè÷è ñè ìèñëè: Îíçè äåí áåøå îáëà÷åí. Áåçâåòðåí. Îòäàëå÷å äîëèòàõà ãðúìîòåâèöè. Ñúâñåì êàòî äðóãèÿ äåí, îêîëî ìåñåö ïî-êúñíî, êîãàòî çàñòàíàõìå â êðúã ñðåä ïîòîêà è Ñòàí íè íàðÿçà äëàíèòå ñúñ ñòðîøåíà áóòèëêà îò Êîêà Êîëà. Âúçäóõúò ïðîñòî âèñåøå íåïîäâèæíî, ñÿêàø ÷àêàøå íåùî äà ñå ñëó÷è è ïîñëå Áèë êàçà, ÷å èìåííî çàòîâà âúòðå òîëêîâà áúðçî ñòàíà íåïîíîñèìî - çàùîòî íÿìàøå âÿòúð.
17 þëè. Äà, òî÷íî òàêà, äåíÿò íà äèìíàòà ÿìà. 17 þëè 1958, ïî÷òè ìåñåö ñëåä êàòî çàïî÷íà âàêàíöèÿòà è â Ïóùèíàêà ñå ñáðà áúäåùîòî ÿäðî íà Íåóäà÷íèöèòå - Áèë, Åäè è Áåí. Èçâàäåòå ìè ïðîãíîçàòà çà âðåìåòî ïðåç îíçè äåí ïðåäè äâàéñåò è ñåäåì ãîäèíè, ìèñëè Ðè÷è, è áåç äà ÿ ÷åòà ùå âè êàæà êàêâà å. Ôîêóñ íà Ðè÷è Òîçèúð, Âåëèêèÿò Òåëåïàò: "Ãîðåùî, âëàæíî, íà ìåñòà ãðúìîòåâè÷íè áóðè. Àêî ùå âëèçàòå â äèìíà ÿìà, ïàçåòå ñå îò âèäåíèÿ..."
Ïðåäè äâà äíè áåøå îòêðèò òðóïúò íà Äæèìè Êúëúì; íà ñëåäâàùèÿ äåí ìèñòúð Íåë îòíîâî ìèíà ïðåç Ïóùèíàêà è ñåäíà äà ñè ïî÷èíå ïðàâî âúðõó êúùè÷êàòà, àëà íå çàáåëÿçà íèùî, çàùîòî âå÷å ÿ áÿõà ïîêðèëè è Áåí ëè÷íî ðúêîâîäåøå íàìåñòâàíåòî íà ÷èìîâåòå. ×îâåê ìîæåøå äà îòêðèå íåùî ïîäîçðèòåëíî ñàìî àêî çàñòàíåøå íà ÷åòèðè êðàêà è çàáèåøå íîñ â çåìÿòà. Ñúùî êàòî áåíòà, íîâîòî òâîðåíèå íà Áåí èìàøå ôàíòàñòè÷åí óñïåõ, îáà÷å òîçè ïúò ìèñòúð Íåë èçîáùî íå óçíà çà íåãî.
Ðàçïèòà ãè ïîäðîáíî, îôèöèàëíî, êàòî çàïèñâàøå îòãîâîðèòå â ÷åðíîòî ñè òåôòåð÷å, íî òå íÿìàõà êîé çíàå êàêâî çà êàçâàíå - ïîíå ùî ñå îòíàñÿ äî Äæèìè Êúëúì - è ìèñòúð Íåë ñè çàìèíà ñëåä íîâî íàïîìíÿíå, ÷å íå áèâà äà èãðàÿò â Ïóùèíàêà ñàìè... íèêîãà. Íàâÿðíî ïðîñòî áè èì êàçàë äà ñå ïðúæäîñâàò, àêî â ïîëèöåéñêîòî óïðàâëåíèå âÿðâàõà èñêðåíî, ÷å Äæèìè Êúëúì (èëè íÿêîå äðóãî äåòå) å áèë óáèò â Ïóùèíàêà. Íî ïîëèöàèòå îòëè÷íî ðàçáèðàõà, ÷å îñòàíêèòå ïðîñòî îòèâàò íàòàì ïîðàäè äúæäîâåòå è íàâîäíåíèÿòà â äðåíàæíàòà ñèñòåìà.
Äà, ìèñòúð Íåë äîéäå íà 16-òè - ãîðåù è âëàæåí, íî ñëúí÷åâ äåí. Íà 17-òè áåøå îáëà÷íî.
- Åé, Ðè÷è, ùå ðàçêàçâàø ëè èëè íå? - ïèòà Áåâ. Î÷èòå é áëåñòÿò è òÿ ëåêî ñå óñìèõâà ñ ïóõêàâèòå ñè, áëåäîðîçîâè óñòíè.
- Òúêìî ñå ÷óäÿ îòêúäå äà çàïî÷íà - êàçâà Ðè÷è.
Ñâàëÿ î÷èëàòà ñè, èçáúðñâà ãè â ðèçàòà è âíåçàïíî ñå ñåùà îòêúäå äà çàïî÷íå - îò ìèãà â êîéòî çåìÿòà ñå ðàçòâîðè ïðåä íåãî è Áèë. Ðàçáèðà ñå, òîé çíàåøå çà êúùè÷êàòà - ñúùî êàòî Áèë è âñè÷êè îñòàíàëè - íî âúïðåêè âñè÷êî ïî ãúðáà ìó ïîëàçèõà òðúïêè, êîãàòî ñðåä ïîëÿíàòà íåî÷àêâàíî çåéíà ìðà÷åí ïðîöåï.
Ñïîìíÿ ñè êàê Áèë ãî îòêàðà ñúñ Ñèëâúð äî îáè÷àéíîòî ìÿñòî íà Êàíçàñ ñòðèéò è äâàìàòà ñìúêíàõà êîëåëîòî ïîä ìîñòà. Ñïîìíÿ ñè êàê òðúãíàõà ïî ïúòåêàòà è íà ìåñòà òðÿáâàøå äà ñå ïðîâèðàò ñ ðàìîòî íàïðåä ïðåç áóéíèòå õðàñòàëàöè - âå÷å íàáëèæàâàøå ñðåäàòà íà ëÿòîòî, à ïðåç îíàçè ãîäèíà çåëåíèíàòà â Ïóùèíàêà áåøå íåâåðîÿòíî ïèùíà. Ñïîìíÿ ñè êàê ðàçìàõâàõà ðúöå ïî êîìàðèòå, êîèòî ïðåëèòàõà ñ ïîäëóäÿâàùî áðúì÷åíå êðàé óøèòå èì; ñïîìíÿ ñè äàæå êàê Áèë êàçà (î, êîëêî ÿñíî ãî ÷óâà, ñÿêàø å áèëî íå â÷åðà, à äíåñ, òîêó-ùî):
- Ç-ç-çàäðúæ çà ñ-ñ-ñ-


2.

åêóíäà, Ðú-ðè÷è. Èìàø åäèí ñòðà-à-àõîòåí íà âú-âú-âðàòà.
- Î, Ãîñïîäè - èçïúøêà Ðè÷è. Íåíàâèæäàøå êîìàðèòå. Äðåáíè ëåòÿùè âàìïèðè, òîâà áÿõà âñúùíîñò ïðîêëåòèòå ãàäèíêè. - Óáèé ãî, Øåô Áèë.
Áèë ãî çàøëåâè ïî âðàòà.
- Îó!
- Ãëå-õõå-åäàé!
Áèë ïðîòåãíà äëàí ïðåä ëèöåòî íà Ðè÷è. Îêîëî ðàçìàçàíèÿ êîìàð òúìíååøå áåçôîðìåíî êúðâàâî ïåòúíöå. Ìîÿòà êðúâ, ïîìèñëè Ðè÷è, ùå ÿ ñìó÷åòå, à, òâàðè ãàäíè!
È îò óñòàòà ìó èçëåòÿ íå÷ëåíîðàçäåëíî âúçêëèöàíèå íà ïîãíóñà.
- Í-íå áî-î-îé ñå - êàçà Áèë. - Ò-òîÿ ñêàïàíÿê â-âå÷å íÿìà äà òà-òà-òàíöóâà.
Òå ïðîäúëæèõà íàïðåä, ðàçïúæäàéêè ñ ðúöå êîìàðèòå è îáëàöèòå ñèòíè ìóøèöè, ïðèâëå÷åíè îò íåùî â àðîìàòà íà òÿõíàòà ïîò - ìíîãî ãîäèíè ïî-êúñíî òîâà íåùî ùåøå äà áúäå íàðå÷åíî "ôåðîìîíè".
- Áèë, êîãà ùå ðàçêàæåø íà äðóãèòå çà ñðåáúðíèòå êóðøóìè? - çàïèòà Ðè÷è äîêàòî íàáëèæàâàõà ïîëÿíêàòà. Â ñëó÷àÿ "äðóãèòå" îçíà÷àâàøå Áåâ, Åäè, Ìàéê è Ñòàí - íî Ðè÷è ïîäîçèðàøå, ÷å Ñòàí âå÷å èìà äîñòà ÿñíà ïðåäñòàâà êàêâî èçäèðâàò â Îáùèíñêàòà áèáëèîòåêà. Ñòàí áåøå óìåí - ïðåêàëåíî óìåí, à ìíîãî õóáàâî íå å íà äîáðî, ìèñëåøå ñè ïîíÿêîãà Ðè÷è. Îíçè äåí, êîãàòî Ìàéê äîíåñå â Ïóùèíàêà òàòêîâèÿ ñè àëáóì, Ñòàí åäâà íå îòêà÷è. Âñúùíîñò Ðè÷è áåøå ïî÷òè óâåðåí, ÷å ïîâå÷å íÿìà äà ãî âèäÿò è Êëóáúò íà Íåóäà÷íèöèòå ùå ñå ïðåâúðíå â ñåêñòåò (Ðè÷è ìíîãî îáè÷àøå òàçè äóìà è âèíàãè íàòúðòâàøå íà ïúðâàòà ñðè÷êà). Íî íà ñëåäâàùèÿ äåí Ñòàí ïðèñòèãíà êàêòî âèíàãè è îò òîãàâà Ðè÷è âçå äà ãî óâàæàâà îùå ïîâå÷å. - Äíåñ ëè ùå èì êàæåø?
- Í-íå äú-äú-äíåñ - îòâúðíà Áèë.
- Íå òè ñå âÿðâà äà ñòàíå, íàëè?
Áèë ñâè ðàìåíå è Ðè÷è, êîéòî íàâÿðíî ðàçáèðàøå Áèë Äåíáðîó êàêòî íèêîé äðóã (ïî-äîáðå ùåøå äà ãî ðàçáèðà åäèíñòâåíî  Îäðà Ôèëèïñ, íî äîòîãàâà èìàøå îùå ìíîãî ãîäèíè), óñåòè êàêâî áè êàçàë Áèë, àêî ìîæåøå äà ñå îòúðâå îò òîâàðà íà çàåêâàíåòî: ÷å õëàïåòà, êîèòî îòëèâàò ñðåáúðíè êóðøóìè, ñå ñðåùàò ñàìî â äåòñêèòå êíèæêè è êîìèêñè. Ñ äðóãè äóìè - ùóðîòèè. Îïàñíè ùóðîòèè. Äà, ìîæåõà äà îïèòàò. Äà, Áåí Õàíñêîì ìîæåøå è äà óñïåå. Äà, íà êèíî áè ñòàíàëî êàêòî òðÿáâà. Íî...
- Å?
- Èìàì è-õõè-äåÿ - êàçà Áèë. - Ïî-ïðîñòà. Íî ñàìî àêî Áå-áå-áåâúðëè...
- Êàêâî Áåâúðëè?
- Íèùî.
È Áèë ïðåêðàòè ðàçãîâîðà.
Èçëÿçîõà íà ïîëÿíêàòà. Àêî ÷îâåê ñå âãëåäàøå ïî-âíèìàòåëíî, áè ìó ñå ñòîðèëî, ÷å òðåâàòà èçãëåæäà ïîñìà÷êàíà - íÿêàê îâåõòÿëà. Äîðè áè ìîãúë äà ñè ïîìèñëè, ÷å èìà íåùî èçêóñòâåíî - åäâà ëè íå íàðî÷íî òúðñåíî - â øàðêàòà îò ñóõè ëèñòà è áîðîâè èãëè÷êè ïî ÷èìîâåòå. Áèë ñå íàâåäå, âäèãíà õàðòèéêà îò øîêîëàäîâ äåñåðò "Ðèíã Äèíã" - ëè÷åøå, ÷å Áåí å ìèíàâàë îòòóê - è ðàçñåÿíî ÿ ïúõíà â äæîáà ñè.
Ìîì÷åòàòà ïðèñòúïèõà êúì ñðåäàòà íà ïîëÿíêàòà... è èçâåäíúæ îòïðåä ñ ðúæäèâî ñêúðöàíå ñå íàäèãíà ïàð÷å çåìÿ ñ ðàçìåðè äåñåò íà òðèéñåò ñàíòèìåòðà. Îò ìðàêà íà ÷åðíèÿ îòâîð íàäíè÷àõà íå÷èè î÷è è çà ìèã Ðè÷è ïîòðåïåðà. Íî òîâà áÿõà î÷èòå íà Åäè Êàñïáðàê... è èìåííî Åäè, êîãîòî ñëåä ñåäìèöà ùÿõà äà ïîñåùàâàò â áîëíèöàòà, èçðå÷å ñ ãëóõ ãëàñ:
- Êîé ëè ïðàâè òðîï-òðîï-òðîï ïî ìîÿ ìîñò?
Äîëó ñå ðàçêèñêàõà, ïðîñâåòíà ëú÷úò íà ôåíåð÷å.
Ðè÷è ïðèêëåêíà, çàñóêà íåâèäèì ìóñòàê è îáÿâè ñ Ãëàñà íà Ïàí÷î Âàíèëÿ:
- Ñåëñêè äîáðîâîëöè îò ëà ïîëèöèà ïðèñòèãíàëè òóê, ñåíüîððð.
- Òúé ëè? - îáàäè ñå èçïîä çåìÿòà Áåâúðëè. - Ðàçáîéíèöè, äîáðîâîëöè, âñè÷êè ñòå îò åäèí äîë äðåíêè.
- Äðåíêè? - âúçòîðæåíî ñå ïðîâèêíà Ðè÷è. - Íå òè ùåì ñìðàäëèâèòå äðåíêè!
- Âúðâè ïî äÿâîëèòå, Ïàí÷î! - îòâúðíà Åäè è çàõëîïíà ïðîçîð÷åòî. Îòäîëó ïàê äîëåòÿ ïðèãëóøåí ñìÿõ.
- Èçëåçòå ñ âäèãíàòè ðúöå! - çàïîâÿäà Áèë ñ ïëúòåí, âúçðàñòåí ãëàñ è çàêðà÷è íàïðåä-íàçàä ïî ÷èìîâåòå íàä êúùè÷êàòà. Çàáåëÿçà, ÷å çåìÿòà ïîääàâà ïîä òåæåñòòà ìó, íî ñàìî åäâà-åäâà; áÿõà ñâúðøèëè äîáðà ðàáîòà. - Íÿìàòå íèêàêúâ øàíñ! - èçðåâà òîé è â òîçè ìèã ñå âèæäàøå êàòî áåçñòðàøíèÿ Äæî Ôðàéäè îò ðàäèîïèåñèòå. - Èçëèçàéòå, ãàäîâå! Èíàê ùå âëåçåì ñúñ ÑÒÐÅËÁÀ!
È çà äà ïîä÷åðòàå çàïëàõàòà, òîé ïîäñêî÷è íà ìÿñòî. Îòäîëó ñå ðàçäàäîõà ïèñúöè è ñìÿõ. Áèë ñå óñìèõâàøå, áåç äà óñåùà çàìèñëåíèÿ ïîãëåä íà Ðè÷è - â òîçè êðàòúê ìèã Ðè÷è ãî íàáëþäàâàøå òúé, êàêòî âúçðàñòåí ãëåäà äåòå.
Òîé íå çíàå, ÷å ïîíÿêîãà íå çàåêâà, ïîìèñëè Ðè÷è.
- Ïóñíè ãè, Áåí, ïðåäè äà ñà ïðîäúíèëè ïîêðèâà - êàçà Áåâ.
Ñëåä ìàëêî âðàòè÷êàòà ñå îòâîðè êàòî ëþê íà ïîäâîäíèöà. Áåí ïîäàäå ãëàâà. Áåøå èç÷åðâåí äî óøè. Ðè÷è âåäíàãà ñå äîñåòè, ÷å å ñåäÿë äî Áåâúðëè.
Äâàìàòà ñå ñïóñíàõà äîëó è Áåí çàòâîðè êàïàêà. Ñåãà âñè÷êè ñåäÿõà ñúñ ñâèòè êîëåíå êðàé äúñ÷åíèòå ñòåíè è ôåíåð÷åòî íà Áåí åäâà îñâåòÿâàøå ëèöàòà èì.
- Å, ê-êàêâî ñòà-à-àâà? - çàïèòà Áèë.
- Íèùî îñîáåíî - êàçà Áåí. Íàèñòèíà ñåäåøå äî Áåâúðëè è çà÷åðâåíîòî ìó ëèöå èçãëåæäàøå íåâåðîÿòíî ùàñòëèâî. - Ïðîñòî...
- Êàæè èì, Áåí - ïðåêúñíà ãî Åäè. - Êàæè èì âñè÷êî! Äà âèäèì êàêâî ìèñëÿò!
- Íÿìà äà òè ñå îòðàçè äîáðå íà àñòìàòà - îáàäè ñå Ñòàí ñ ïîä÷åðòàíî ïðàêòè÷åí è òðåçâ ãëàñ, ñÿêàø èñêàøå äà äîáàâè: "âñå íÿêîé òðÿáâà äà å ðàçóìåí â òàçè êîìïàíèÿ".
Ïðåãúðíàë êîëåíåòå ñè ñ ðúöå, Ðè÷è ñåäåøå ìåæäó Ìàéê è Áåí. Òóê äîëó öàðóâàøå ïðåêðàñíà, òàéíñòâåíà ïðîõëàäà. Ñëåäåéêè êàê ñâåòëèÿò ëú÷ ïðåñêà÷à îò ëèöå íà ëèöå, òîé çàáðàâè çà ìîìåíò îíîâà, êîåòî ãî áå ïîðàçèëî ñàìî ïðåäè ìèíóòà.
- Çà êàêâî ñòàâà äóìà? - çàïèòà òîé.
- À, Áåí íè ðàçïðàâÿøå çà íÿêàêâà èíäèàíñêà öåðåìîíèÿ - îáÿñíè Áåâ. - Îáà÷å Ñòàí å ïðàâ, íÿìà äà òè ñå îòðàçè äîáðå íà àñòìàòà, Åäè.
- Ìîæå ïúê íèùî äà íå ìè ñòàíå - âúçðàçè Åäè. Ðè÷è ñ óâàæåíèå çàáåëÿçà, ÷å â ãëàñà ìó ïî÷òè íå ñå äîëàâÿ òðåâîãà. - Îáèêíîâåíî èìàì ïðèñòúïè ñàìî êîãàòî ñúì íåðâåí. Êàêòî è äà å, áèõ èñêàë äà îïèòàì.
- Ê-êàêâî äà î-î-îïèòàø? - çàïèòà Áèë.
- Öåðåìîíèÿòà íà Äèìíàòà ÿìà.
- Ê-ê-êàêâî å òîâà?
Ôåíåð÷åòî ïîäñêî÷è íàãîðå è Ðè÷è íàäèãíà î÷è. Äîêàòî Áåí îáÿñíÿâàøå, ëú÷úò òàíöóâàøå áåçöåëíî ïî äúñ÷åíèÿ ïîêðèâ íà êúùè÷êàòà. Îò âðåìå íà âðåìå îñâåòÿâàøå îëþùåíàòà è íàùúðáåíà ìàõàãîíîâà âðàòà, êîÿòî ñåäìèíàòà áÿõà äîìúêíàëè îò ñìåòèùåòî ïðåäè òðè äíè - åäèí äåí ïðåäè äà ñå ðàç÷óå çà óáèéñòâîòî íà Äæèìè Êúëúì. Ðè÷è ñè ñïîìíÿøå çà Äæèìè Êúëúì, ÷å áåøå êðîòêî ìîì÷åíöå, ñúùî íîñåøå î÷èëà è â äúæäîâíèòå äíè îáè÷àøå äà èãðàå íà äóìè. Âå÷å íÿìà äà èãðàå íà äóìè, ïîìèñëè òîé è ïîòðúïíà. Â ïîëóìðàêà íèêîé íå çàáåëÿçà òîâà, íî Ìàéê Õåíëúí, êîéòî ñåäåøå ïëúòíî äî íåãî, ëþáîïèòíî èçâúðíà ãëàâà.
- Àìè... ìèíàëàòà ñåäìèöà âçåõ îò áèáëèîòåêàòà åäíà êíèãà - ãîâîðåøå Áåí. - Êàçâà ñå "Ïðèçðàöè îò Âåëèêèòå ðàâíèíè" è âúòðå ïèøå êàêâè èíäèàíñêè ïëåìåíà ñà æèâåëè èç çàïàäíèòå îáëàñòè ïðåäè ñòî è ïåòäåñåò ãîäèíè. Ìíîãî ïëåìåíà: ïàéîòè, ïîóíè, êàéîâè, îòîåçè è êîìàí÷è. Ñòðàøíî õóáàâà êíèãà. Òîëêîâà ìè ñå ùå íÿêîé ïúò äà îòèäà òàì, êúäåòî ñà æèâÿëè. Àéîâà, Íåáðàñêà, Êîëîðàäî, Þòà...
- Îñòàâè òîâà è ðàçêàçâàé çà Öåðåìîíèÿòà íà Äèìíàòà ÿìà - ñðú÷êà ãî ñ ëàêúò Áåâúðëè.
- Åé-ñåãà - êèìíà òîé. - Âåäíàãà.
È Ðè÷è ñè ïîìèñëè, ÷å Áåí áè îòãîâîðèë ñúùîòî, àêî Áåâúðëè ãî ñðú÷êàøå ñ ëàêúò è çàïîâÿäàøå: "Õàéäå, Áåí, ãîòîâ ëè ñè äà èçïèåø îòðîâàòà?"
- Ðàçáèðàòå ëè, âñè÷êè îíèÿ èíäèàíöè ñà èìàëè åäíà ñïåöèàëíà öåðåìîíèÿ è íàøàòà êúùè÷êà ìè íàïîìíè çà íåÿ. Êîãàòî òðÿáâàëî äà âçåìàò âàæíî ðåøåíèå - äàëè äà ïîòåãëÿò ñëåä ñòàäàòà áèçîíè, êúäå äà íàìåðÿò ïðÿñíà âîäà, äàëè äà ñå áèÿò ñ âðàãîâåòå èëè äà îòñòúïÿò - òå èçêîïàâàëè äúëáîêà ÿìà è ÿ ïîêðèâàëè ñ êëîíè, îñòàâÿéêè ñàìî åäèí ìàëúê îòâîð íàé-îòãîðå.
- Äú-äú-äèìíàòà ÿìà - îáàäè ñå Áèë.
- Òâîÿòà ñúîáðàçèòåëíîñò âèíàãè ìå å ñìàéâàëà, Øåô Áèë - ïîäìåòíà Ðè÷è ñúñ ñúâúðøåíî ñåðèîçåí ãëàñ. - Ùî íå âçåìåø äà ñå âêëþ÷èø â òåëåâèçèîííîòî ñúñòåçàíèå "Äâàéñåò è åäíî"? Ñèãóðíî ùå ïîáúðêàø è ñàìèÿ ×àðëè Âàí Äîðúí.
Áèë ñå ïðåñòîðè, ÷å çàìàõâà. Ðè÷è îòñêî÷è è ÿêî ñè öàïàðäîñà ãëàâàòà â åäíà äúñêà.
- Îó!
- Õàê òè å! - çàÿâè Áèë.
- Ñåãà âå÷å àç ðåøàâàë äà òè ñâåòè ìàñëîòî, ñêàïàí ãðèíãî - çàêàíè ñå Ðè÷è. Íå òè ùåì ñìðàäëèâèòå...
- Ïðåñòàíåòå, ìîì÷åòà! - ñêàñòðè ãè Áåâúðëè. - Òîâà å èíòåðåñíî.
È òÿ õâúðëè íà Áåí òîëêîâà òîïúë ïîãëåä, ÷å Ðè÷è î÷àêâàøå âñåêè ìèã îò óøèòå íà Êàìàðàòà äà èçáóõíàò îáëà÷åòà ïàðà.
- Äîáðå, Á-á-áåí - êàçà Áèë. - Ïðî-õõî-äúëæàâàé.
- Äàäåíî - åäâà èçãðà÷è Áåí. Òîé ñå èçêàøëÿ è ïðîäúëæè ìàëêî ïî-ñïîêîéíî: - Ñëåä êàòî ïðèãîòâÿëè ÿìàòà, èíäèàíöèòå çàïàëâàëè îãúí íà äúíîòî. Ñëàãàëè âëàæíè ñú÷êè, çà äà ñå âäèãà ìíîãî äèì. Ïîñëå âñè÷êè âîèíè ñëèçàëè äîëó è ñÿäàëè êðàé îãúíÿ. ßìàòà ñå èçïúëâàëà ñ ïóøåê. Â êíèãàòà ïèøåøå, ÷å òîâà áèëî íå ñàìî ðåëèãèîçíà öåðåìîíèÿ, íî è åäèí âèä ñúñòåçàíèå, íàëè ìå ðàçáèðàòå? Ñëåä îêîëî ïîëîâèí äåí ïîâå÷åòî èíäèàíöè èçëèçàëè íàâúí, çàùîòî âå÷å íå èçäúðæàëè íà ïóøåêà. Îñòàâàëè ñàìî äâàìà-òðèìà. È ñå ñìÿòà, ÷å òðÿáâàëî äà èì äîéäàò âèäåíèÿ.
- Äà áå, òî è àç ùå èìàì âèäåíèÿ, àêî ãúëòàì ïóøèëêàòà ïåò-øåñò ÷àñà íàðåä - ïîäõâúðëè Ìàéê è âñè÷êè ñå ðàçñìÿõà.
- Âèäåíèÿòà òðÿáâàëî äà ïîäñêàæàò íà ïëåìåòî êàê äà ïîñòúïè - êàçà Áåí. - È íå çíàì äàëè å âÿðíî èëè íå, îáà÷å â êíèãàòà ïèøåøå, ÷å íàé-÷åñòî âèäåíèÿòà íå ëúæåëè.
Íàñòàíà òèøèíà è Ðè÷è ïîãëåäíà êúì Áèë. Óñåùàøå, ÷å âñè÷êè ñà âïèëè î÷è â Áèë è ìó ñå ñòîðè - îòíîâî - ÷å ðàçêàçúò íà Áåí çà äèìíàòà ÿìà å íåùî ïîâå÷å îò îáèêíîâåí õèìè÷åñêè îïèò èëè ôîêóñ, çà êîéòî ïðî÷èòàø â íÿêîÿ êíèãà è ðåøàâàø äà ãî èçïðîáâàø. Çíàåøå òîâà, è äðóãèòå ãî çíàåõà. À ìîæå áè íàé-äîáðå çíàåøå Áåí. Îò òÿõ ñå î÷àêâàøå äà ãî ñòîðÿò.
Ñìÿòà ñå, ÷å òðÿáâàëî äà èì äîéäàò âèäåíèÿ... Íàé-÷åñòî âèäåíèÿòà íå ëúæåëè.
Ðè÷è ïîìèñëè: Áàñ äúðæà, àêî ãî ïèòàìå, Êàìàðàòà ùå íè êàæå, ÷å êíèãàòà áóêâàëíî ìó ñå å ïúõíàëà â ðúöåòå. Ñÿêàø íåùî å èñêàëî òîé äà ïðî÷åòå òî÷íî òàçè êíèãà, à ïîñëå äà íè ðàçêàæå çà äèìíàòà ÿìà. Çàùîòî è òóê èìà ïëåìå, íàëè? Äà. Íèå. À è ìàé íàèñòèíà íè òðÿáâà äà óçíàåì êàêâî ïðåäñòîè òåïúðâà.
Òàçè ìèñúë ïîðîäè äðóãà: Äàëè âñè÷êî òîâà å òðÿáâàëî äà ñå ñëó÷è? Äàëè òî÷íî òîâà ñå å î÷àêâàëî äà ñòàíå, îòêàêòî íà Áåí ìó õðóìíà äà ïîñòðîèì êúùè÷êà ïîä çåìÿòà, à íå íà äúðâî? Äîêúäå ñìå ñòèãíàëè ñúñ ñîáñòâåíèòå ñè ìîçúöè è îòêúäå íÿêîé äðóã çàïî÷âà äà ìèñëè âìåñòî íàñ?
Íàâÿðíî â èçâåñòåí ñìèñúë òàçè èäåÿ áè òðÿáâàëî äà ãî óñïîêîÿâà. Ïðèÿòíî å äà ñè âúîáðàçÿâàø, ÷å íåùî ïî-ãîëÿìî, íåùî ïî-óìíî ñå íàãúðáâà ñ öÿëîòî ìèñëåíå âìåñòî òåá - êàêòî âúçðàñòíèòå ïîåìàò ãðèæàòà çà òâîÿòà ïðåõðàíà, êóïóâàò òè äðåõè, ðàçïðåäåëÿò òè âðåìåòî... à Ðè÷è áå óáåäåí, ÷å çàãàäú÷íàòà ñèëà, êîÿòî ãè îáåäèíè, êîÿòî èçïîëçóâàøå Áåí êàòî âåñòîíîñåö íà ïîñëàíèåòî çà äèìíàòà ÿìà - òàçè ñèëà íÿìà íèùî îáùî ñ äðóãàòà, êîÿòî óáèâà äåöà. Òîâà áå íÿêàêâà ïðîòèâîñèëà, íåùî âðàæäåáíî íà äðóãîòî... íà...
(äîáðå äå, êàæè ñè ãî íàïðàâî)
íà Òî. È âñå ïàê íèêàê íå ìó ñå íðàâåøå ìèñúëòà, ÷å íå âëàäåå ñîáñòâåíèòå ñè ïîñòúïêè, ÷å ãî ïîäòèêâàò, ÷å ãî óïðàâëÿâàò.
Âñè÷êè ãëåäàõà Áèë; âñè÷êè ÷àêàõà äà ÷óÿò êàêâî ùå êàæå.
- Çú-çú-íàåòå ëè - ðå÷å òîé, - çâó÷è ìú-ìíîãî ã-ã-ãîò.
Áåâúðëè âúçäúõíà, Ñòàí ñå ðàçìúðäà òðåâîæíî... è íèùî ïîâå÷å.
- Ìú-ìú-ìíîãî ã-ãîò - ïîâòîðè Áèë, ñâåë ïîãëåä êúì äëàíèòå ñè... è ìîæå áè âñè÷êî áå ñàìî èãðà íà âúîáðàæåíèåòî èëè íà òðåïåðåùîòî ôåíåð÷å â ðúêàòà íà Áåí, àëà Ðè÷è èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å âúïðåêè øèðîêàòà óñìèâêà Áèë å ïðåáëåäíÿë îò ñòðàõ. - Ìîæå è äà íè ò-òðÿáâà âè-âèäåíèå, òà äà ðåøèì ê-êàê ùå ñå ñ-ñ-ñïðàâèì ñ íàøèÿ ïðî-ïðî-õõîáëåì.
À àêî íÿêîé èìà âèäåíèå, ïîìèñëè Ðè÷è, òîâà ùå å Áèë. Íî ãðåøåøå.
- Êîé çíàå - êàçà Áåí, - òîêó-âèæ ñå îêàçàëî, ÷å òîÿ íîìåð ñòàâà ñàìî ïðè èíäèàíöèòå, à çà íàñ å íèùî è ïîëîâèíà.
- Äà áå, ñèãóðíî âñè÷êè ùå ïðèïàäíåì îò ïóøåêà è ùå èçìðåì äîëó - ìðà÷íî äîïúëíè Ñòàí. - Íàïðàâî íèùî è òðè ÷åòâúðòè.
- Íå èñêàø ëè äà ãî ïðàâèì, Ñòàí? - çàïèòà Åäè.
- Ìàé âñå ïàê èñêàì - êàçà Ñòàí è âúçäúõíà. - Çíàåòå ëè, ïîêðàé âàñ è àç âçåõ äà ñå ïîáúðêâàì. - Òîé ïîãëåäíà Áèë. - Êîãà?
- Àìè ï-ïî-äîáðî âðå-õõå-åìå îò äíåñ è-õõè-èìà ëè?
Âñè÷êè ìëúêíàõà ñòðåñíàòî è ñå óìèñëèõà. Ïîñëå Ðè÷è ñå èçïðàâè, áóòíà êàïàêà è îòâúí íàõëó ìåêàòà ñâåòëèíà íà áåçâåòðåíèÿ ëåòåí äåí.
- Íîñÿ ñè áðàäâè÷êàòà - êàçà Áåí, äîêàòî ñå èçìúêâàøå ïîäèð íåãî. - Êîé ùå ìè ïîìîãíå äà íàñå÷åì âëàæíè ñú÷êè?
Â êðàéíà ñìåòêà âñè÷êè òðúãíàõà äà ìó ïîìàãàò.


3.

Ïîäãîòîâêàòà èì îòíå îêîëî ÷àñ. Íàñÿêîõà ÷åòèðè-ïåò íàðú÷à çåëåíè êëîíè è Áåí ãè îêàñòðè îò ëèñòàòà è ñèòíèòå âåéêè.
- Ñòðàõîòíî ùå äèìÿò - çàÿâè òîé. - Äàæå ñå ÷óäÿ êàê ùå ãè ïîäïàëèì.
Áåâúðëè è Ðè÷è îòñêî÷èõà äî áðåãà íà Êåíäúñêèã è äîìúêíàõà öÿë òîâàð åäðè êàìúíè â ÿêåòî íà Åäè (ìàéêà ìó ãî êàðàøå äà ñè íîñè ÿêå è â íàé-ãîëåìèòå æåãè - âèíàãè ìîæå äà çàâàëè, òâúðäåøå ìèñèñ Êàñïáðàê, íî àêî èìàø ÿêå, íÿìà äà ñå íàìîêðèø). Äîêàòî ñå âðúùàõà ñ êàìúíèòå êúì êúùè÷êàòà, Ðè÷è ïîäõâúðëè:
- Òàÿ ðàáîòà íå å çà òåá, Áåâ. Òè ñè ìîìè÷å. Áåí êàçà, ÷å â ÿìàòà ñëèçàëè ñàìî âîèíèòå, íå è æåíèòå èì.
Áåâúðëè ñïðÿ è ãî îãëåäà åäíîâðåìåííî âåñåëî è ñúðäèòî. Íàä ÷åëîòî é áå íàäâèñíàëà íåïîêîðíà êúäðèöà; òÿ èçïúíà äîëíàòà ñè óñòíà è äóõíà êè÷óðà íàãîðå.
- Ìîãà äà òå ïðåáîðÿ ïî âñÿêî âðåìå, Ðè÷è. Ñàì çíàåø.
- Òóé õè÷ íå å âàæíî, ìèñ Ñêààëåò! - îïóëè ñå Ðè÷è íàñðåùà é. - Æåíñêî ñè, çíà÷è, è êàêòî ùåø ãà âúðòè, ïàê æåíñêî øà îñòàâàø! Íå ìÿçàø íà åíäèõÿíåö è òóé òî!
- Òîãàâà ùå ñúì èíäèàíêà - êàçà Áåâúðëè. - À ñåãà ùå ãè íîñèì ëè òèÿ êàìúíè íàãîðå, èëè èñêàø äà òè ìåòíà íÿêîëêî ïî äðèñëèâèÿ ÷åðåï?
- Îëåëå Áîæêå, ìèñ Ñêààëåò, òóé öúðíî ìîì÷å íèêîãèø íå å äðèñêàëî ïðåç ÷åðåïà! - èçïèùÿ Ðè÷è.
Áåâúðëè ñå çàäúõà îò ñìÿõ, èçòúðâà êðàÿ íà ÿêåòî è êàìúíèòå ñå ðàçñèïàõà. Äîêàòî ãè ñúáèðàõà, òÿ ãúë÷åøå Ðè÷è, à òîé ñå æàëâàøå ñ ðàçíè Ãëàñîâå è ñè ìèñëåøå êîëêî å êðàñèâà.
Âñúùíîñò Ðè÷è íå áåøå ñåðèîçåí, êîãàòî ïðåäëîæè äà ÿ èçêëþ÷àò îò öåðåìîíèÿòà çàùîòî å ìîìè÷å, íî ñå îêàçà, ÷å Áèë Äåíáðîó èìà òî÷íî òîâà íàìåðåíèå.
Èç÷åðâåíà îò ãíÿâ, òÿ çàñòàíà ñðåùó íåãî ñ ðúöå íà êðúñòà.
- Òèÿ ïðèêàçêè äà ñè ãè íàòúï÷åø â çàäíèêà, Ïåëòåê! Êàê òúé ùå ìå èçêëþ÷âàø, íå ñúì ëè âå÷å îò êëóáà?
Áèë îáÿñíè òúðïåëèâî:
- Í-íå å òàêà, Á-á-áåâ, ñàìà çíà-õõà-àåø. Íÿêîé òðÿáâà äà î-î-îñòàíå ãîðå.
- Çàùî?
Áèë ñå îïèòà äà îòãîâîðè, íî äóìèòå îòíîâî çàñåäíàõà íà ãúðëîòî ìó. Òîé ñå îçúðíà êúì Åäè çà ïîìîù.
- Ñòàí âå÷å ãî êàçà - òèõî ïîÿñíè Åäè. - Çàðàäè ïóøåêà. Áèë ñìÿòà, ÷å ìîæå íàèñòèíà äà ñòàíå òàêà - âñè÷êè äà ïðèïàäíåì äîëó. Òîãàâà ùå óìðåì. Áèë êàçâà, ÷å îò òîâà çàãèâàò íàé-ìíîãî õîðà ïðè ïîæàðèòå. Íå èçãàðÿò. Çàäóøàâàò ñå îò äèìà. È àêî...
Áåâúðëè ñå çàâúðòÿ êúì Åäè.
- Äîáðå äå. Çíà÷è òîé èñêà çà âñåêè ñëó÷àé íÿêîé äà îñòàíå ãîðå?
Åäè ïå÷àëíî êèìíà.
- Çàùî íå îñòàâè òåáå? Íàëè òè èìàø àñòìà?
Åäè ìúë÷åøå. Òÿ ïàê ñå îáúðíà êúì Áèë. Äðóãèòå ñòîÿõà íàîêîëî ñ ðúöå â äæîáîâåòå è ñúçåðöàâàõà âðúõ÷åòàòà íà ãóìåíêèòå ñè.
- Çàùîòî ñúì ìîìè÷å, òàêà ëè? Òàì å öÿëàòà ðàáîòà, íàëè?
- Áå-áå-áå-áå...
- Ìîæåø è äà íå ãîâîðèø - îòñå÷å òÿ. - Ñàìî äàé çíàê ñ ãëàâà. Ãëàâàòà òè íå çàåêâà, íàëè? Çàùîòî ñúì ìîìè÷å - òîâà ëè å?
Áèë íåîõîòíî íàâåäå ãëàâà.
Îùå åäíà-äâå ñåêóíäè òÿ ãî ãëåäà ñ ðàçòðåïåðàíè óñòíè è Ðè÷è î÷àêâàøå äà çàïëà÷å. Íî âìåñòî òîâà Áåâúðëè èçáóõíà.
- Êàòî å òàêà, ìàéíàòà òè! - Òÿ çàâúðòÿ ãëàâà êúì äðóãèòå è òå ñå ñâèõà îò äîêîñâàíåòî íà íåéíèÿ îãíåí, åäâà ëè íå ðàäèîàêòèâåí ïîãëåä. - È íà âñè÷êè âàñ ìàéíàòà âè, àêî ìèñëèòå ñúùîòî. - Òÿ ïàê ñå îáúðíà êúì Áèë è ãî îáñèïà ñ êàíîíàäà îò áúðçè, îòñå÷åíè äóìè. - Òîâà å íåùî ïîâå÷å îò íÿêàêâà ïîñðàíà äåòèíñêà èãðà êàòî ãîíåíèöà, ïðåñòðåëêà èëè êðèåíèöà è òè îòëè÷íî ãî çíàåø, Áèë. Îò íàñ ñå î÷àêâà äà ãî ñòîðèì. Òîâà å âêëþ÷åíî â èãðàòà. È íÿìàø ïðàâî äà ìå èçãîíèø ñàìî çàùîòî ñúì ìîìè÷å. Ðàçáðà ëè? Ãëåäàé ïî-áúðçî äà ðàçáåðåø, èíàê ñè òðúãâàì îùå ñåãà. À òðúãíà ëè ñè, âå÷å íÿìà äà ñå âúðíà. Íèêîãà. Ðàçáðà ëè?
Òÿ ìëúêíà. Áèë ÿ ãëåäàøå. Òîé êàòî ÷å ñè áå âúçâúðíàë ñïîêîéñòâèåòî, íî Ðè÷è èçâåäíúæ èçïèòà ñòðàõ. Óñåùàøå, ÷å ñåãà å ïîä çàïëàõà ñàìèÿò èì øàíñ äà ïîáåäÿò, äà îòêðèÿò ïúòÿ êúì îíîâà, êîåòî áå óáèëî Äæîðäæ Äåíáðîó è äðóãèòå äåöà, äà ñòèãíàò äî íåãî è äà ãî óíèùîæàò. Ñåäåì, ïîìèñëè Ðè÷è. Òîâà å ìàãè÷åñêî ÷èñëî. Òðÿáâà äà áúäåì ñåäìèíà. Òàêà ñå ïîëàãà.
Íåéäå â äàëå÷èíàòà çàïÿ ïòèöà; ìëúêíà; îòíîâî çàïÿ.
- Äî-î-îáðå - êàçà Áèë è Ðè÷è âúçäúõíà îò îáëåê÷åíèå. - Îáà÷å íú-íú-íÿêîé ò-òðÿáâà äà îñòàíå ãî-õõî-îðå. Ê-êîé èñêà?
Ðè÷è áåøå óâåðåí, ÷å èëè Åäè, èëè Ñòàí ùå ïîåìå òîâà çàäúëæåíèå, íî Åäè íå êàçà íèùî. Ñòàí ñòîåøå áëåä, ìúë÷àëèâ è çàìèñëåí. Ìàéê áåøå çàñòèíàë íåïîäâèæíî ñ ïàëöè ïîä êîëàíà êàòî Ñòèâ Ìàêêóèí â "Òúðñè ñå æèâ èëè ìúðòúâ" è ñàìî âúðòåøå î÷è íàñàì-íàòàì.
- Õà-à-àéäå äå - ïîäêàíè ãè Áèë è Ðè÷è îñúçíà, ÷å âå÷å íÿìà ìÿñòî çà øåãè è èãðè÷êè; ñòðàñòíàòà ðå÷ íà Áåâ è ñåðèîçíîòî, ñúñòàðåíî ëèöå íà Áèë ïðåâðúùàõà âñè÷êî â æåñòîêà ðåàëíîñò. Ïðåäñòîåøå èì ÷àñò îò çàäà÷àòà - ìîæå áè ñúùî òúé îïàñíà, êàêòî íåîòäàâíàøíàòà åêñïåäèöèÿ äî êúùàòà íà Íèéáúëò ñòðèéò 29. Çíàåõà ãî... è íèêîé íå îòñòúïâàøå. Âíåçàïíî ãî èçïúëíè ãîðäîñò, îãðîìíà ãîðäîñò, ÷å å åäèí îò òÿõ. Ñëåä òîëêîâà ãîäèíè ïðåíåáðåæåíèå îò âñè÷êè ñòðàíè, äíåñ ãî ïðèåìàõà ñåðèîçíî. Íàé-ñåòíå ãî ïðèåìàõà ñåðèîçíî. Íå çíàåøå äàëè âñå îùå ñà íåóäà÷íèöè èëè íå, íî çíàåøå ïîíå åäíî - ÷å ñà çàåäíî. Áÿõà ïðèÿòåëè. Ñòðàõîòíè ïðèÿòåëè. Ðè÷è ñâàëè î÷èëàòà è åíåðãè÷íî ãè èçáúðñà ñ êðàé÷åòî íà ðèçàòà ñè.
- Çíàì êàê ùå ãî íàïðàâèì - êàçà Áåâ è èçâàäè îò äæîáà ñè ïëîñêî êàðòîíåíî êèáðèò÷å. Îòïðåä áÿõà îòïå÷àòàíè (òîëêîâà ñèòíî, ÷å ÷îâåê òðÿáâàøå äà ãè ãëåäà ñ ëóïà) ñíèìêèòå íà òàçãîäèøíèòå êàíäèäàòêè çà òèòëàòà Ìèñ "Ðåéíãîëä". Áåâúðëè äðàñíà åäíà êëå÷êà è âåäíàãà äóõíà ïëàìú÷åòî. Ñëåä òîâà îòêúñíà îùå øåñò è ïðèáàâè êúì òÿõ èçãîðÿëàòà. Îáúðíà ãðúá íà ìîì÷åòàòà è êîãàòî îòíîâî ñå çàâúðòÿ, îò þìðóêà é ñòúð÷àõà áåëèòå êðàé÷åòà íà ñåäåì êàðòîíåíè êëå÷êè. - Êîéòî èçòåãëè èçãîðÿëàòà êëå÷êà, îñòàâà ãîðå äà íè èçìúêâà, àêî âçåìåì äà ïðèïàäàìå.
Áèë ÿ èçãëåäà çàìèñëåíî.
- Ò-òàêà ëè ã-ã-ãî è-õõè-èñêàø?
Òÿ ìó ñå óñìèõíà è öÿëîòî é ëèöå ãðåéíà êàòî ïðîëåòíî óòðî.
- Äà, ãëóï÷î ãëóïàâ, òàêà ãî èñêàì. À òè?
- Î-õõî-áè÷àì òå, Áåâ - êàçà òîé è ïî áóçèòå é ñÿêàø ïëúçíà îãíåíà âúëíà.
Áèë êàòî ÷å íå çàáåëÿçà òîâà. Îãëåäà âíèìàòåëíî êëå÷êèòå â þìðóêà íà Áåâ è ñëåä ìàëêî èçòåãëè åäíà. Ñèíÿòà ôîñôîðíà ãëàâè÷êà áåøå öÿëà. Áåâúðëè ñå çàâúðòÿ è ïðîòåãíà îñòàíàëèòå øåñò êúì Áåí.
- È àç òå îáè÷àì - äðåçãàâî èçðå÷å Áåí. Ëèöåòî ìó áå ïðèäîáèëî öâåòà íà çðÿëà ñëèâà; äèøàøå òåæêî, ñÿêàø âñåêè ìèã ùåøå äà ãî ïîâàëè ñúðäå÷åí óäàð. Íî íèêîé íå ñå ðàçñìÿ. Íåéäå èç äåáðèòå íà Ïóùèíàêà îòíîâî çàïÿ ïòèöà. Ïðåç ãëàâàòà íà Ðè÷è ìèíà íåëåïàòà ìèñúë: Ñòàí ñèãóðíî çíàå êàêâà å.
- Áëàãîäàðÿ òè - óñìèõíà ñå Áåâ è Áåí èçòåãëè êëå÷êà. Ãëàâè÷êàòà áåøå öÿëà.
Áåâúðëè ïðîòåãíà ðúêà êúì Åäè. Ïî óñòíèòå íà Åäè çàòðåïåðà ïëàõà óñìèâêà - íåâåðîÿòíî ìèëà è ïî÷òè ñúðöåðàçäèðàòåëíî óÿçâèìà.
- È àç òå îáè÷àì, Áåâ - êàçà òîé è äðúïíà êëå÷êàòà áåç äà ãëåäà. Ãëàâè÷êàòà áåøå çäðàâà.
Áåâúðëè ïðåäëîæè îñòàâàùèòå ÷åòèðè êëå÷êè íà Ðè÷è.
- Àç ìíîãî øà òà îáè÷à, ìèñ Ñêààëåò! - ïðîâèêíà ñå òîé è çàìëÿñêà ñ óñòíè. Áåâúðëè ñàìî ñå ïîóñìèõíà êðîòêî è Ðè÷è èçâåäíúæ ñå çàñðàìè. - Îáè÷àì òå, Áåâ - êàçà òîé è ÿ ïîãàëè ïî êîñàòà. - Ñòðàõîòíà ñè.
- Áëàãîäàðÿ òè - îòâúðíà òÿ.
Ðè÷è èçòåãëè êëå÷êà è ÿ îãëåäà, òâúðäî óáåäåí, ÷å å èçáðàë èçãîðÿëàòà. Íî ãðåøåøå.
Áåâ ñå îáúðíà êúì Ñòàí.
- Îáè÷àì òå - êàçà Ñòàí è äðúïíà êëå÷êà îò þìðóêà é. Íå áåøå èçãîðÿëàòà.
- Ñåãà ñìå ñàìî òè è àç - êàçà òÿ è ïðîòåãíà íà Ìàéê ïîñëåäíèòå äâå.
Ìàéê ïðèñòúïè íàïðåä.
- Íå òå ïîçíàâàì äîñòàòú÷íî, çà äà òå îáè÷àì - êàçà òîé, - àëà òå îáè÷àì âúïðåêè âñè÷êî. Êàòî âçåìåø äà ñå êàðàø, ñèãóðíî è ìàéêà ìè ìîæåø äà ñòðåñíåø.
Âñè÷êè ñå ðàçñìÿõà è Ìàéê èçòåãëè êëå÷êà. Ãëàâè÷êàòà îòíîâî áåøå çäðàâà.
- È-õõè-çãëåæäà, ÷å âñå ïàê ñ-ñ-ñè òè, Áåâ - êàçà Áèë.
Ñ ãðèìàñà íà îòâðàùåíèå - òîëêîâà øóì çà íèùî - Áåâúðëè ðàçòâîðè äëàí.
Ãëàâè÷êàòà íà ïîñëåäíàòà êëå÷êà áåøå ñèíÿ è öÿëà.
- Ï-ïî-õõî-îäìåíèëà ñ-ñè ÿ! - âúçêëèêíà Áèë.
- Íå. Íå ñúì. - Â ãëàñà é íÿìàøå íèòî ãíÿâ, íèòî ïðîòåñò - òîâà áè èçãëåæäàëî ïîäîçðèòåëíî - à ñàìî âúðõîâíî èçóìëåíèå. - Áîãà ìè, íå ñúì.
È òÿ èì ïîêàçà äëàíòà ñè. Âñè÷êè âèäÿõà áëåäà ñëåäà îò âúãëåí÷åòî íà èçãîðÿëàòà êëå÷êà.
- Áèë, êúëíà ñå â ìàéêà ñè.
Áèë ÿ îãëåäà ìúë÷àëèâî è êèìíà. Êàòî ïî íåãëàñíî ñïîðàçóìåíèå îñòàíàëèòå ìó ïîäàäîõà êëå÷êèòå. Ñåäåì íà áðîé, âñè÷êèòå ñúñ çäðàâè ãëàâè÷êè. Ñòàí è Åäè ïîëàçèõà ïî çåìÿòà, íî íå îòêðèõà èçãîðÿëà êëå÷êà.
- Íå ñúì - ïîâòîðè Áåâ, áåç äà ñå îáðúùà êúì êîãîòî è äà áèëî.
- È êàêâî ùå ïðàâèì ñåãà? - çàïèòà Ðè÷è.
- Ñëè-õõè-èçàìå âñè÷êè - êàçà Áèë. - Çàùîòî ò-òîâà ñå î-õõî-î÷àêâà îò íàñ.
- Àìè àêî ïðèïàäíåì? - çàïèòà Åäè.
Áèë îòíîâî ïîãëåäíà êúì Áåâúðëè.
- Àêî Á-áåâ ê-êàçâà è-õõè-èñòèíàòà, à ò-òÿ íå ëú-ú-úæå, çíà÷è íÿìà äà ïðè-ïðè-ïðèïàäíåì.
- Îòêúäå çíàåø? - çàïèòà Ñòàí.
- Ïú-ïú-ïðîñòî çíàì.
Ïòèöàòà ïàê çàïÿ.

4.

Íàé-íàïðåä ñëÿçîõà Áåí è Ðè÷è, à äðóãèòå èì ïîäàäîõà êàìúíèòå åäèí ïî åäèí. Ðè÷è ãè ïðåõâúðëÿøå íà Áåí, êîéòî îôîðìè êàìåííî êðúã÷å ñðåä óòúïêàíèÿ ãëèíåñò ïîä.
- Äîáðå - êàçà òîé. - Ñòèãà òîëêîâà.
Îñòàíàëèòå ñëÿçîõà, âñåêè ñ íàðú÷ îò çåëåíèòå êëîíè, êîèòî áÿõà íàñåêëè ñ áðàäâè÷êàòà íà Áåí. Áèë áåøå ïîñëåäåí. Òîé çàòâîðè êàïàêà è îòêðåõíà òÿñíîòî ïðîçîð÷å.
- Ã-ãî-î-òîâî. Ò-òîâà ùå íè å î-õõîò-äóøíèêúò. Èìàìå ëè ï-ï-ïîäïàëêè?
- Àêî èñêàø, âçåìè òîâà - ïðåäëîæè Ìàéê è èçìúêíà îò äæîáà ñè îðúôàíà êíèæêà ñ êîìèêñè. - Âå÷å ÿ èç÷åòîõ.
Ñ áàâíè, ñúñðåäîòî÷åíè äâèæåíèÿ Áèë íàêúñà ñòðàíèöèòå åäíà ïî åäíà. Íàñÿäàëè êðàé ñòåíèòå ðàìî äî ðàìî è êîëÿíî äî êîëÿíî, äðóãèòå ãî ãëåäàõà ìúë÷àëèâî. Â çåìëÿíêàòà ñå ñãúñòÿâàøå íàïðåãíàòà òèøèíà.
Áèë íàòðóïà âúðõó õàðòèÿòà òúíêè êëîí÷åòà è ñå îçúðíà êúì Áåâúðëè.
- Í-íàëè èìàø ê-êè-õõè-èáðèò?
Òÿ äðàñíà êëå÷êàòà è â ïîëóìðàêà çàèãðà æúëòà ñâåòëèíêà.
- Òèÿ ïðîêëåòè êëîíè ñèãóðíî èçîáùî íÿìà äà ïðèõâàíàò - èçðå÷å Áåâúðëè ñ ëåêî ïîòðåïâàù ãëàñ, äîêàòî äîêîñâàøå õàðòèÿòà ñ ïëàìú÷åòî îòòóê-îòòàì. Êîãàòî êëå÷êàòà äîãîðÿ äî ïðúñòèòå é, òÿ ÿ ìåòíà ñðåä ñú÷êèòå.
Íàä îãíèùåòî ñ ïðàùåíå èçáëèêíàõà æúëòè ïëàìúöè, ÷èÿòî ñâåòëèíà î÷åðòà êîíòðàñòíî âñÿêà ïîäðîáíîñò ïî äåòñêèòå ëèöà. Â òîçè ìèã Ðè÷è ïîâÿðâà íàïúëíî íà ðàçêàçà çà èíäèàíöèòå è ñè ïîìèñëè, ÷å íàâÿðíî òî÷íî òàêà å ñòàâàëî â îíèÿ äðåâíè âðåìåíà, êîãàòî äóìàòà "áÿë ÷îâåê" âñå îùå å áèëà ñàìî íåëåïà ìúëâà çà õðàáðèòå ïëåìåíà, êîèòî âúðâåëè ïîäèð áèçîíîâèòå ñòàäà, à ñòàäàòà áèëè òîëêîâà ãðàìàäíè, ÷å ïîêðèâàëè ðàâíèíàòà îò õîðèçîíò äî õîðèçîíò è òðîïîòúò èì îòåêâàë êàòî çåìåòðåñåíèå. Ïðåäñòàâÿøå ñè òåçè êàéîâè, ïîóíè èëè îùå íÿêàêâè èíäèàíöè - òå ñåäÿò â äèìíàòà ÿìà êîëÿíî äî êîëÿíî è ðàìî äî ðàìî, ãëåäàò êàê ïëàìúöèòå ïîäñêà÷àò è ñå âïèâàò â çåëåíîòî äúðâî êàòî âúçïàëåíè ÿçâè, ñëóøàò òèõîòî ðàâíîìåðíî ñúñêàíå íà êàïåùèÿ ñîê è î÷àêâàò äà äîéäå âèäåíèåòî.
Äà. Ñåäíàë òóê äîëó, Ðè÷è ìîæåøå äà ïîâÿðâà íà âñè÷êî òîâà... à ãëåäàéêè ñ êîëêî ìðà÷íè ëèöà ñå âçèðàò ïðèÿòåëèòå ìó â äîãàðÿùèòå ñòðàíèöè îò êîìèêñà, òîé ðàçáèðàøå, ÷å è òå âÿðâàò.
Êëîíèòå ïðèïëàìâàõà. Êúùè÷êàòà çàïî÷íà äà ñå èçïúëâà ñ äèì. Åäíà ÷àñò èçëèòàøå ïðåç îòäóøíèêà è ñå ñáèðàøå íà ïàìó÷íîáåëè îáëà÷åòà êàòî äèìíè ñèãíàëè â èíäèàíñêè ôèëì ñ Ðàíäîëô Ñêîò è Îäè Ìúðôè. Íî âúçäóõúò íàâúí áåøå íåïîäâèæåí è ëèïñàòà íà òå÷åíèå çàäúðæàøå ïîâå÷åòî ïóøåê äîëó. Î÷èòå ñúëçÿõà, ãúðëàòà òðúïíåõà îò ëþòèâèÿ ìó äîïèð. Ðè÷è ÷ó êàê Åäè ñå èçêàøëÿ äâà ïúòè - ñóõ çâóê, êàòî ïðàùåíå íà âåõòè äúñêè - è ïàê ìëúêíà. Íå òðÿáâàøå äà å òóê, ïîìèñëè òîé... íî î÷åâèäíî íåùî äðóãî ðåøàâàøå âìåñòî òÿõ.
Áèë ìåòíà îùå íàðú÷ çåëåíè ñú÷êè âúðõó òëååùèÿ îãúí è çàïèòà ñ èçòúíÿë, ïî÷òè íåóçíàâàåì ãëàñ:
- Íÿêîé ä-äà èìà âèõ-âèõ-èäåíèÿ?
- Áúëíóâàì êàê ùå ñå èçìúêíà îòòóê - îòâúðíà Ñòàí Þðèñ.
Áåâúðëè ñå èçñìÿ, íî ñìåõúò é âåäíàãà ïðåìèíà â çàäàâåíà êàøëèöà.
Ðè÷è îòìåòíà ãëàâà äî ñòåíàòà è ñå çàãëåäà â îòäóøíèêà - ïðàâîúãúëíè÷å îò áëåäà ìàòîâà ñâåòëèíà. Çàìèñëè ñå çà ñòàòóÿòà íà Ïîë Áúíèúí ïðåç îíçè ìàðòåíñêè äåí... íî îíîâà áåøå ñàìî ìèðàæ, õàëþöèíàöèÿ,
(âèäåíèå)
- Óìèðàì îò ïóøåêà - îáàäè ñå Áåí. - Îóóó!
- Èçëèçàé òîãàâà - ïðîìúðìîðè Ðè÷è, áåç äà îòêúñâà î÷è îò ïðîöåïà.
Èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å çàïî÷âà äà îâëàäÿâà ïîëîæåíèåòî. Ñÿêàø áå îëåêíàë ñ ïåò-øåñò êèëîãðàìà. È... äÿâîë äà ãî âçåìå, áåøå ãîòîâ äà ñå çàêúëíå, ÷å êúùè÷êàòà å ñòàíàëà ïî-ãîëÿìà. Äà, íÿìàøå ãðåøêà. Ïðåäè ìàëêî øèøêàâèÿò êðàê íà Áåí Õàíñêîì ãî ïðèòèñêàøå îòëÿâî, à îòäÿñíî â ðúêàòà ìó ñå âïèâàøå êîñòåëèâèÿò ëàêúò íà Áèë Äåíáðîó. Ñåãà íå äîêîñâàøå íèòî åäèíèÿ, íèòî äðóãèÿ. Ëåíèâî çàâúðòÿ ãëàâà, çà äà ïðîâåðè äàëè óñåùàíèÿòà ìó ñà âåðíè è ñå îêàçà òî÷íî òàêà. Íàëÿâî äî Áåí èìàøå öÿëà êðà÷êà. Îòäÿñíî Áèë ñåäåøå îùå ïî-äàëå÷å.
- Êúùóðêàòà íè ðàñòå, ïðèÿòåëè è ñúñåäè - èçðå÷å òîé.
Ïîå ñè äúëáîêî âúçäóõ è âåäíàãà ãî ðàçòúðñè íåóäúðæèìà êàøëèöà. Äúëáîêî â ãúðäèòå ìó ñå âïè îñòðà áîëêà - òàêà áîëè, êîãàòî ñè áîëåí îò ãðèï. Êàøëèöàòà ñÿêàø íèêîãà íÿìàøå äà ïðåñòàíå è òîé ñè ïîìèñëè, ÷å ïðîñòî ùå ïðîäúëæè äà ñå ïðåâèâà äîêàòî äðóãèòå ãî èçìúêíàò íàâúí. Àêî îùå ìîãàò, ìèíà ìó òðåâîæíà ìèñúë, íî òÿ áåøå ïðåêàëåíî ñìúòíà, çà äà ãî èçïëàøè.
Ïîñëå Áèë ãî õàëîñà ñ þìðóê ïî ãúðáà è êàøëèöàòà çàòèõíà.
- Íå çíàåø, ÷å ïîíÿêîãà íå ãî ïðàâèø - êàçà ìó Ðè÷è. Âìåñòî äà ãëåäà Áèë, îòíîâî áå âèðíàë ãëàâà êúì îòäóøíèêà. Êîëêî ÿðêà èçãëåæäàøå ñâåòëèíàòà! Êîãàòî çàòâîðè î÷è, ïðàâîúãúëíèÿò îòâîð ïðîäúëæè äà ñå ðåå èç ìðàêà, ñàìî ÷å âå÷å íå áÿë, à ÿðêîçåëåí.
- Êúõ-êúõ-êàêâî íå ï-ï-ïðàâÿ? - çàïèòà Áèë.
- Íå çàåêâàø. - Ðè÷è ïîìúë÷à. Óñåùàøå, ÷å íÿêúäå íàáëèçî êàøëÿò, íî íå ìîæåøå äà ðàçáåðå êîé å. - Òè áè òðÿáâàëî äà ñå çàíèìàâàø ñ Ãëàñîâåòå âìåñòî ìåíå, Øåô Áèë. Òè...
Êàøëèöàòà ñå çàñèëâàøå. Íåíàäåéíî â êúùè÷êàòà íàõëó ïîòîê îò òîëêîâà áëÿñêàâà ñâåòëèíà, ÷å Ðè÷è òðÿáâàøå äà ïðåìðåæè êëåïà÷è. Åäâà-åäâà ðàçëè÷è êàê Ñòàí Þðèñ äðàïà äà ñå èçìúêíå íàâúí.
- Ñúæàëÿâàì - èçïúøêà Ñòàí ìåæäó äâà ïðèñòúïà íà áîëåçíåíà êàøëèöà. - Ñúæàëÿâàì, íå ìîãà...
- Íÿìà íèùî - ÷ó Ðè÷è ñîáñòâåíèÿ ñè ãëàñ. - Õè÷ íå òè òðÿáâàò òèÿ ñìðàäëèâè äðåíêè...
Èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å ãëàñúò äîëèòà îò íå÷èå ÷óæäî òÿëî.
Ñëåä ìèã êàïàêúò ñå çàõëîïíà, íî îòâúí áå íàõëóë ìàëêî ñâåæ âúçäóõ è ãëàâàòà ìó ñå èçáèñòðè. Ïðåäè Áåí äà ñå ïðåõâúðëè íà îñâîáîäåíîòî îò Ñòàí ìÿñòî, Ðè÷è îòíîâî óñåòè äîïèðà íà íåãîâèÿ êðàê. Îòêúäå ëè ìó áå õðóìíàëà ãëóïàâàòà ìèñúë, ÷å êúùè÷êàòà ðàñòå?
Ìàéê Õåíëúí ìåòíà îùå ñú÷êè âúðõó äèìÿùèÿ îãúí. Ðè÷è ïðîäúëæàâàøå äà ñå âçèðà â îòâîðà è äèøàøå áàâíî, êàòî ñå ìú÷åøå äà íå ïîåìà âúçäóõà íàäúëáîêî. Âå÷å íå óñåùàøå õîäà íà âðåìåòî, ñàìî ñìúòíî äîëàâÿøå, ÷å â êúùè÷êàòà ñòàâà ãîðåùî è çàäóøíî.
Çàâúðòÿ ãëàâà è îãëåäà ïðèÿòåëèòå ñè. Òå ïî÷òè íå ñå âèæäàõà, çàáóëåíè â ïóøåêà è çàñòèíàëàòà áÿëà ñâåòëèíà íà ëåòíèÿ äåí. Ïðåãðúùàéêè ñâèòèòå ñè êîëåíå, Áåâ áå îòìåòíàëà ãëàâà êúì äúñêèòå è îò çàòâîðåíèòå é î÷è ñå ñòè÷àõà ñúëçè. Áèë ñåäåøå ñ êðúñòîñàíè êðàêà, îòïóñíàë áðàäè÷êà ïðåä ãúðäèòå ñè. Áåí...
Íî èçâåäíúæ Áåí ñå îçîâà ïðàâ è îòíîâî íàäèãíà êàïàêà.
- È Áåí ñè îòèâà - ïîäìåòíà Ìàéê. Ñåäåøå ïî èíäèàíñêè òî÷íî ñðåùó Ðè÷è è î÷èòå ìó áÿõà ÷åðâåíè êàòî íà íåâåñòóëêà.
Îòíîâî ãè ëúõíà îòíîñèòåëíà ïðîõëàäà. Ïðåç êàïàêà èçáëèêíà äèì è âúçäóõúò ñå ïîîñâåæè. Áåí êàøëÿøå è ïîâðúùàøå íà ñóõî. Ñ ïîìîùòà íà Ñòàí òîé ñå èçìúêíà íàãîðå è ïðåäè íÿêîé îò äâàìàòà äà çàõëîïíå êàïàêà, Åäè ìú÷èòåëíî ñå èçïðàâè íà êðàêà - ëèöåòî ìó áåøå ìúðòâåøêè áëåäî, ñàìî îêîëî î÷èòå è ïîä ñêóëèòå òúìíååõà ïóðïóðíè ïåòíà. Çàáúðçàíè, íåìîùíè ñïàçìè ðàçòúðñâàõà õëúòíàëèòå ìó ãúðäè. Ïî÷òè áåç äà âèæäà, òîé ïîñåãíà êúì ðúáà íà ñïàñèòåëíèÿ êàïàê è ùåøå äà ïàäíå, àêî Áåí è Ñòàí íå ãî áÿõà ñãðàá÷èëè çà ðúöåòå.
- Ñúæàëÿâàì - èçïúøêà Åäè ñ òúíè÷úê, ñêúðöàù øåïîò, ñåòíå äâàìàòà ãî èçäúðïàõà íàãîðå. Êàïàêúò ñå çàõëîïíà ñ òðÿñúê.
Çàäúëãî íàñòàíà òèøèíà. Äèìúò ïðèèæäàøå, ïðåâðúùàøå ñå â ãúñòà, íåïîäâèæíà ìúãëà. Ïðèëè÷à ìè íà ãðàõîâà ñóïà, Óîòñúí, ïîìèñëè Ðè÷è è çà ìèã ñè ïðåäñòàâè, ÷å å Øåðëîê Õîëìñ (ñàìî â ÷åðíî-áÿëî è ñ ôèçèîíîìèÿòà íà àðòèñòà Áàçèë Ðàòáîóí), êðà÷åù åíåðãè÷íî ïî Áåéêúð ñòðèéò; Ìîðèàðòè äåáíåøå íåéäå íàáëèçî, êàðåòàòà ÷àêàøå è òåïúðâà çàïî÷âàøå ãîëÿìàòà èãðà.
Ìèñúëòà èçãëåæäàøå ïîðàçèòåëíî ÿñíà, ïîðàçèòåëíî ïëúòíà. Òÿ ñÿêàø èìàøå ñîáñòâåíà òåæåñò, êàòî ÷å íå áåøå îò îíèÿ äðåáíè ìå÷òè, êîèòî ãî ñïîõîæäàõà ÷àñ ïî ÷àñ (òîé å â îòáîðà íà "Áîñîêñ" è ñå ãîòâè äà îòáèâà òîïêàòà, áàçèòå ñà çàðåäåíè, è åòî, õâúðëÿíå, òîïêàòà å îòáèòà, îòëèòà, ÈÇ×ÅÇÂÀ! Áÿãàé, Òîçèúð... è ðåêîðäúò íà Áåéá å íàäìèíàò!), à íåùî ïî÷òè ðåàëíî.
Ñ ïîñëåäíèòå îöåëåëè èñêðèöè îò ìàéòàï÷èéñêèÿ ñè äóõ òîé ïîìèñëè, ÷å àêî îò öÿëàòà ðàáîòà ïå÷åëè ñàìî íÿêàêâî âèäåíèå íà Áàçèë Ðàòáîóí â ðîëÿòà íà Øåðëîê Õîëìñ, òî ÿâíî ñëóõîâåòå îêîëî âèäåíèÿòà ñà ñèëíî ïðåóâåëè÷åíè.
Íî, ðàçáèðà ñå, òàì íå äåáíå Ìîðèàðòè. Òàì äåáíå Òî... íÿêàêâî Òî... è Òî å ðåàëíî. Òî...
Ñåòíå êàïàêúò ïàê ñå îòìåòíà è Áåâúðëè îïèòà äà ñå èçìúêíå, êàøëÿéêè ñóõî ñ äëàí ïðåä óñòàòà. Áåí ñòèñíà åäíàòà é ðúêà, Ñòàí ÿ ïîäõâàíà ïîä ìèøíèöà îò äðóãàòà ñòðàíà. Îò÷àñòè ñ òÿõíà ïîìîù, îò÷àñòè ñúñ ñîáñòâåíè òðåñêàâè óñèëèÿ, òÿ ïðîëàçè íàãîðå è èç÷åçíà.
- Íú-íú-íàèñòèíà ñ-ñòàâà ïî-ãî-õõî-îëÿìà - êàçà Áèë.
Ðè÷è ñå îçúðíà. Âèäÿ êàìåííèÿ êðúã è òëååùèÿ îãúí, íàä êîéòî ñå èçäèãàõà îáëàöè äèì. Îòñðåùà Ìàéê ñåäåøå ñ êðúñòîñàíè êðàêà êàòî íÿêàêúâ òîòåì, èçäÿëàí îò ìàõàãîíîâî äúðâî, è ãëåäàøå ïðåç ïëàìúöèòå ñ âúçïàëåíè î÷è. Ñàìî ÷å äî Ìàéê èìàøå ïîíå äâàäåñåò ìåòðà, à Áèë áåøå îùå ïî-äàëå÷å îòäÿñíî íà Ðè÷è. Ïîäçåìíàòà êúùè÷êà áå ïðèäîáèëà ðàçìåðèòå íà áàëíà çàëà.
- Íÿìà çíà÷åíèå - îòâúðíà Ìàéê. - Ùå ñå ñëó÷è ñúâñåì ñêîðî. Íåùî ùå ñå ñëó÷è.
- Ä-ä-äà - êèìíà Áèë. - Ñ-ñàìî ÷å àç... àç... àç...
Òîé ñå ðàçêàøëÿ. Îïèòà äà îâëàäåå êàøëèöàòà, íî òÿ ñå âëîøàâàøå, ñóõèòå ñïàçìè ãðîìîëÿõà â ãúðäèòå ìó. Ðè÷è ñìúòíî âèäÿ êàê Áèë ñúñ çàëèòàíå ñå èçïðàâÿ íà êðàêà, ëþøâà ñå êúì êàïàêà è íàïúâà íàãîðå.
- Ó-õõó-ñïå-ïå-ïå...
Ñëåä ìèã òîé èç÷åçíà, èçäúðïàí îò äðóãèòå.
- Ìàé îñòàíàõìå ñàìî íèå äâàìàòà, Ìèêè - êàçà Ðè÷è è ñå ðàçêàøëÿ íà ñâîé ðåä. Ãëàâàòà ìó òúòíåøå - ïëþùåøå - êàòî êðàòóíà ñ êðúâ. Çàä î÷èëàòà ìó ñå ñòè÷àõà âàäè÷êè ñúëçè.
Íåéäå îòäàëå÷å äîëåòÿ ãëàñúò íà Ìàéê:
- Àêî òðÿáâà, èçëèçàé, Ðè÷è. Íå ïðàâè ãëóïîñòè. Ùå âçåìåø äà ïóêíåø.
Òîé íàäèãíà ðúêà è îòðèöàòåëíî
(íå òè ùåì ñìðàäëèâèòå äðåíêè)
ÿ ðàçìàõà êúì Ìàéê. Ìàëêî ïî ìàëêî âçå äà ñå ñïðàâÿ ñ êàøëèöàòà. Ìàéê áåøå ïðàâ; íåùî ùåøå äà ñå ñëó÷è, è òî ñêîðî. Èñêàøå äà å òóê, êîãàòî ñå ñëó÷è.
Òîé îòìåòíà ãëàâà è ïàê ñå çàãëåäà â îòäóøíèêà. Ñëåä ïðèñòúïà íà êàøëèöà ìó ñå âèåøå ñâÿò è èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å ñå ðåå íà âúçäóøíà âúçãëàâíèöà. Íî áåøå ïðèÿòíî. Äèøàøå åäâà-åäâà è ñè ìèñëåøå: Íÿêîé äåí ùå ñòàíà ðîê-çâåçäà. Äà, òî÷íî òàêà. Ùå áúäà çíàìåíèò. Ùå ïðàâÿ çàïèñè, àëáóìè è ôèëìè. Ùå èìàì ÷åðíî ñïîðòíî ñàêî, áåëè îáóâêè è æúëò Êàäèëàê. À êàòî ñå âúðíà â Äåðè, âñè÷êè ùå ñå ñïóêàò îò çàâèñò, äàæå è Áàóúðñ. Íîñÿ î÷èëà, àìà ìàéíàòà ìó, êàêâî ïúê òîëêîç? Áúäè Õîëè å ñ î÷èëà. Ùå ñâèðÿ äî ïîñèíÿâàíå è ùå ñå äðóñàì äî ïðèïàäúê. Ùå áúäà íàé-ïúðâàòà ðîê-çâåçäà îò Ìåéí. Ùå...
Ìèñúëòà ñå çàðåÿ íàíÿêúäå. Íÿìàøå çíà÷åíèå. Èçâåäíúæ îòêðè, ÷å âå÷å ìîæå äà äèøà è ïî-äúëáîêî. Äðîáîâåòå ìó ñå áÿõà ïðèñïîñîáèëè. Äàëè ïúê íå áåøå ðîäîì îò Âåíåðà?
Ìàéê ìåòíà íÿêîëêî ñú÷êè â îãúíÿ. Çà äà íå îñòàíå ïî-íàçàä, Ðè÷è äîáàâè îùå íàðú÷ êëîíè.
- Êàê ñè, Ðè÷? - çàïèòà Ìàéê.
Ðè÷è ñå óñìèõíà.
- Ïî-äîáðå. Ïî÷òè îòëè÷íî. Àìè òè?
Ìàéê êèìíà è ñúùî ñå óñìèõíà.
- Âåëèêîëåïíî. Èäâàò ëè òè ñòðàííè ìèñëè?
- Àõà. Ïðåäè ìèíóòêà ñè âúîáðàçèõ, ÷å ñúì Øåðëîê Õîëìñ. Ïîñëå ïîìèñëèõ, ÷å ìîãà äà òàíöóâàì êàòî "Äîâúëñ". Çíàåø ëè, î÷èòå òè ñà òîëêîâà ÷åðâåíè, ÷å àêî ñå âèäèø, ñàì íÿìà äà ñå ïîçíàåø.
- È òâîèòå. ×èôò äúðòè íåâåñòóëêè â êîêîøàðíèêà, òîâà ñìå íèå.
- Òúé ëè?
- Òúé.
- Çíà÷è, âèêàø, âñè÷êî å íàðåä?
- Íàðåä å. Àìè òè ÷àòíà ëè ìàéòàïà?
- ×àòíàõ ãî, Ìàéê.
- À, äîáðå òîãàâà.
Äâàìàòà ñå óõèëèõà åäèí ñðåùó äðóã, ïîñëå Ðè÷è ïàê îáëåãíà ãëàâà íà ñòåíàòà è ñå çàãëåäà êúì îòäóøíèêà. Íå ñëåä äúëãî óñåòè, ÷å çàïî÷âà äà ñå ðåå íåéäå íàäàëå÷å. Íå... íå íàäàëå÷å. Íàãîðå. Ðååøå ñå íàãîðå. Êàòî
(ðååì òóê äîëó âñè÷êè ñå ðååì)
áàëîí.
- Ä-äî-õõî-îáðå ëè ñòå, ìî-ìî-ìîì÷åòà?
Ãëàñúò íà Áèë äîëèòàøå ïðåç îòäóøíèêà. Äîëèòàøå îò Âåíåðà. Ðàçòðåâîæåí. Ðè÷è óñåòè êàê îòíîâî õëúòâà â òÿëîòî ñè ñ ãëóõ òúòåí.
- Äîáðå ñìå - ÷ó îòäàëå÷å ñîáñòâåíèÿ ñè ðàçäðàçíåí ãëàñ. - Äîáðå ñìå, êàçàõìå, äîáðå ñìå, êðîòóâàé, Áèë, îñòàâè íè äà ÷àòíåì ìàéòàïà, òîåñò äà ñõâàíåì ñúâåòà, íàëè ìå ðàçáèðàø, âå÷å ñõâàùàìå
(ñâåòà)
ñúâåòà.
Êúùè÷êàòà áå ñòàíàëà îùå ïî-ãîëÿìà è ñåãà ïîäúò áåøå ïîêðèò ñ ëúñêàâ ïàðêåò. Ïóøåêúò ñå ïðåâðúùàøå â íåïðîãëåäíà ìúãëà, ïðåç êîÿòî åäâà ïðîçèðàøå îãúíÿò. Òîçè ïîä! Âñåáëàãè Èñóñå, åëà íè íà ïîìîù! Áåøå îãðîìåí, êàòî ïîä íà áàëíà çàëà â ìóçèêàëíà êîìåäèÿ íà "Ìåòðî Ãîëäóèí Ìàéåð". Îòñðåùà ãî ãëåäàøå Ìàéê - åäâà ðàçëè÷èì ñèëóåò â ìúãëàòà.
Èäâàø ëè, Ìèêè?
Òóê ñúì, äî òåá, Ðè÷è.
Îùå ëè òè å íàðåä âñè÷êî?
Àõà... ñàìî äðúæ ìè ðúêàòà... ìîæåø ëè äà ÿ õâàíåø?
Ìèñëÿ, ÷å äà.
Ðè÷è ïðîòåãíà ðúêà è óñåòè êàê ñèëíèòå êàôÿâè ïðúñòè îáãðúùàò êèòêàòà ìó, ìàêàð ÷å Ìàéê áåøå â äðóãèÿ êðàé íà íåîáÿòíàòà çàëà. Î, êîëêî õóáàâî, êîëêî ïðèÿòíî áåøå äîêîñâàíåòî, êîëêî ÷óäåñíî áå äà îòêðèå æåëàíèå â óòåõàòà, äà îòêðèå óòåõà â æåëàíèåòî, äà îòêðèå ñúùèíà â ïóøåêà è ïóøåê â ñúùèíàòà...
Êèëíà ãëàâà íàçàä è ñå çàãëåäà â îòäóøíèêà - òîëêîâà áÿë è ìúíè÷úê. Ñåãà áåøå ìíîãî ïî-âèñîêî. Íà êèëîìåòðè îò ïîäà. Âåíåðèàíñêè ïðîçîðåö.
Åòî, ñëó÷âàøå ñå. Ðè÷è ïî÷âàøå äà ñå ðåå. Õàéäå òîãàâà, ïîìèñëè òîé, äîêàòî èçëèòàøå âñå ïî-áúðçî è ïî-áúðçî íàãîðå ïðåç ïóøåêà, ïðåç ìúãëàòà, ïðåç ìàðàíÿòà èëè êîé çíàå îùå êàêâî.


5.

Âå÷å íå áÿõà âúòðå.
Äâàìàòà ñòîÿõà åäèí äî äðóã ñðåä Ïóùèíàêà è çäðà÷úò ïðèèæäàøå.
Çíàåøå, ÷å òîâà å Ïóùèíàêúò, íî âñè÷êî èçãëåæäàøå íÿêàê ðàçëè÷íî. Ëèñòàêúò áåøå ïî-ïèùåí, ïî-ãúñò, íàñèòåí ñ äèâè àðîìàòè. Òóê-òàì ñå ìÿðêàõà íåâèæäàíè ðàñòåíèÿ è Ðè÷è îñúçíà, ÷å íÿêîè îò òÿõ ñà ãèãàíòñêè ïàïðàòè, à íå äúðâåòà, êàêòî áå ïîìèñëèë îòíà÷àëî. Íåéäå íàáëèçî áó÷åøå ðåêà, íî òîçè çâóê áåøå ìíîãî ïî-ñèëåí, îòêîëêîòî ìîæåøå äà ñå î÷àêâà - ðåêàòà íå áúëáóêàøå ëåíèâî êàòî Êåíäúñêèã, à ñå íîñåøå ñ ãðîõîò, êàêòî íàâÿðíî Êîëîðàäî ðèâúð âëà÷è ìúòíèòå ñè âîäè ïî äúíîòî íà Ãðàíä êàíüîí.
È áåøå ãîðåùî. Íå ùå è äóìà, â Ìåéí ïðåç ëÿòîòî ñúùî íàñòàâàõà æåãè, ïîíÿêîãà âëàãàòà íå îñòàâÿøå ÷îâåê äà ìèãíå ïî öÿëà íîù â ëåïêàâîòî ëåãëî, íî ÷àê òàêàâà ãîðåùèíà è âëàãà íå áå âèæäàë ïðåç öåëèÿ ñè æèâîò. Íèñêà, ëåïêàâà è ãúñòà ìúãëà èçïúëâàøå äîë÷èíêèòå è ïúëçåøå êðàé êðàêàòà íà ìîì÷åòàòà. Èç íåÿ ñå íîñåøå íåÿñåí òðúï÷èâ ìèðèñ, êàòî îò ãîðÿùè ñóðîâè äúðâà.
Äâàìàòà ñ Ìàéê ìúë÷àëèâî ñå çàïðîâèðàõà ïðåç ñòðàííàòà ðàñòèòåëíîñò êúì øóìà íà òå÷àùà âîäà. Äåáåëè, æèëàâè ëèàíè ïðîâèñâàõà ìåæäó äúðâåòàòà êàòî ðàçäúðïàíè õàìàöè, à âåäíúæ Ðè÷è ÷ó êàê íåùî ñ òðÿñúê ñè ïðîáèâà ïúò ïðåç ãúñòàëàêà. Àêî ñå ñúäåøå ïî-çâóêà, òðÿáâà äà áåøå ïî-åäðî îò åëåí.
Ñïðÿ êîëêîòî äà ñå îãëåäà è çàâúðòÿ ãëàâà êúì õîðèçîíòà. Çíàåøå êúäå áè òðÿáâàëî äà ñòúð÷è ìàñèâíèÿò áÿë ñèëóåò íà Âîäîíàïîðíàòà êóëà, íî ñåãà îò íåÿ íÿìàøå è ñëåäà. Íÿìàøå ãî æåëåçîïúòíèÿ íàñèï, îòèâàù êúì äåïîòî â êðàÿ íà Íèéáúëò ñòðèéò, èç÷åçíàë áå è êâàðòàëúò Îëä êåéï - ñåãà íà íåãîâî ìÿñòî íàä áîðîâèòå è ïàïðàòîâè äåáðè ñòúð÷àõà ñàìî íèñêè õúëì÷åòà è êàíàðè îò ÷åðâåí ïÿñú÷íèê.
Â íåáåòî îòåêíà ïëþùåíå. Ìîì÷åòàòà áîÿçëèâî ïðèêëåêíàõà è íàä ãëàâèòå èì ïðåëåòÿ ÿòî ïðèëåïè. Ðè÷è íèêîãà íå áå âèæäàë òîëêîâà ãðàìàäíè ïðèëåïè è çà ìèã ãî îáçå óæàñ, êàêúâòî íå áå èçïèòàë äîðè êîãàòî Áèë ñå ìú÷åøå äà ïîäêàðà Ñèëâúð, à çàä ãúðáà èì òðîïîëÿõà êðà÷êèòå íà âúðêîëàêà. Ìåñòíîñòòà áåøå óæàñÿâàùî ÷óæäà è íåïîäâèæíà, íî íàé-ñòðàøíîòî áå, ÷å èçãëåæäàøå íÿêàê ïîçíàòà.
Íå áèâà äà ñå áîèø, êàçà ñè òîé. Ïîìíè, ÷å òîâà å ñàìî ñúí, èëè âèäåíèå, íàðå÷è ãî êàêòî ùåø. Âñúùíîñò äâàìàòà ñ Ìèêè ñìå â êúùè÷êàòà è ãúëòàìå ïóøèëêàòà. Ñêîðî íà Øåô Áèë ùå ìó ñå âðúòíå ÷èâèÿòà çàäåòî íå îòãîâàðÿìå è äâàìàòà ñ Áåí ùå ñëÿçàò äà íè èçìúêíàò. Êàêòî ñå êàçâà, âñè÷êî å ñàìî âÿòúð è ìúãëà.
Àëà ñ î÷èòå ñè âèæäàøå, ÷å ïðåç ðàçäðàíîòî êðèëî íà åäèí îò ïðèëåïèòå ïðîçèðàò áëåäè ñëúí÷åâè ëú÷è; êîãàòî ìèíàõà ïîä åäíà îò ãèãàíòñêèòå ïàïðàòè, òîé çúðíà êàê ïî øèðîêàòà çåëåíà âåéêà ïúëçè òëúñòà æúëòà ãúñåíèöà, âëà÷åéêè ïîäèðå ñè äúëãà ñÿíêà. Ïî èçäóòîòî é òÿëî ïîäñêà÷àõà è ñå ãúð÷åõà äðåáíè ÷åðíè ÷åðâåé÷åòà. Àêî òîâà áå ñúí, òðÿáâàøå äà ïðèçíàå, ÷å çà ïðúâ ïúò ñúíóâà òîëêîâà ÿñíî.
Ïðîäúëæèõà êúì ðîìîíà íà âîäàòà è ãàçåéêè äî êîëåíå â ãúñòàòà ìúãëà, Ðè÷è íå ìîæåøå äà ðàçáåðå äàëè äîêîñâà çåìÿòà ñ íîçå èëè íå. Ñêîðî èçëÿçîõà íà ìÿñòî, êúäåòî ìúãëàòà è çåìÿòà ñâúðøâàõà åäíîâðåìåííî. Îòíà÷àëî Ðè÷è íå ïîâÿðâà íà î÷èòå ñè. Òîâà íå ìîæåøå äà å Êåíäúñêèã - è âñå ïàê áåøå. Ïåíåñòèòå ñòðóè ëåòÿõà ïî òÿñíî êîðèòî, ïðîðÿçàíî â ñúùàòà òðîøëèâà ñêàëà, à íà îòñðåùíèÿ ñòðúìåí áðÿã åïîõèòå áÿõà çàñòèíàëè åäíà âúðõó äðóãà â êàìåííè ïëàñòîâå - ÷åðâåíè, îðàíæåâè, ïàê ÷åðâåíè. Ïðåç òàêàâà ðåêà íå ìîæåø äà ìèíåø ïî êàìúíèòå, òðÿáâà äà ñè ïîñòðîèø âúæåí ìîñò, à ïàäíåø ëè âúòðå, âúëíèòå âåäíàãà ùå òå ïîìåòàò. Ðåêàòà ðåâåøå ñúñ ñëÿïà, áåçóìíà ÿðîñò è äîêàòî Ðè÷è ãëåäàøå ñúñ çÿïíàëà óñòà, åäíà ðîçîâî-ñðåáðèñòà ðèáà èçëåòÿ íàãîðå â èçóìèòåëíî âèñîêà äúãà, çà äà ëàïíå íÿêîÿ îò ìóøèöèòå, êîèòî ñå ñëèâàõà â òðåïòÿùè îáëà÷åòà íàä âîäíàòà ïîâúðõíîñò. Ñëåä ìèã òÿ ïëÿñíà äîëó, îùå ïðåäè Ðè÷è äà îñúçíàå íåéíîòî ïðèñúñòâèå è äà ñè äàäå ñìåòêà, ÷å íèêîãà íå å âèæäàë ïîäîáíà ðèáà - äîðè è íà êàðòèíêà.
Íàä ãëàâèòå èì ñ äðåçãàâè êðÿñúöè ïðåëèòàõà ïòè÷è ÿòà. Íå áÿõà äåñåòêè èëè äàæå ñòîòèöè; çà ìîìåíò íåáåòî ïðîñòî ïî÷åðíÿ îò òÿõ è ñëúíöåòî ñÿêàø ñå ñêðè çàä îáëàê. Îùå íÿêàêâî ñúùåñòâî çàïðàùÿ èç õðàñòèòå; ïîñëåäâàõà ãî è äðóãè. Ñ ðàçòóïòÿíî äî áîëêà ñúðöå Ðè÷è ñå çàâúðòÿ è çúðíà êàê íÿêàêâà ñòðàííà àíòèëîïà ñå ñòðåëíà íàáëèçî, óñòðåìåíà íà þãîèçòîê.
Íåùî ùå ñå ñëó÷è. È òå óñåùàò.
Ïòèöèòå âñå ìèíàâàõà è ìèíàâàõà - íàâÿðíî èçëèòàõà ìàñîâî íåéäå íà þã îò òóê. Íîâ çâÿð çàòðîïîëè èç õðàñòàëàêà... è îùå åäèí. Ñåòíå íàñòàíà òèøèíà, íàðóøàâàíà ñàìî îò ìîíîòîííèÿ ðåâ íà Êåíäúñêèã. Â òèøèíàòà òåãíåøå, íàçðÿâàøå íÿêàêâî òðåïåòíî î÷àêâàíå è òîâà ðàçòðåâîæè Ðè÷è. Óñåòè êàê ñå ðàçäâèæâàò íàñòðúõâàùèòå êîñúì÷åòà ïî âðàòà ìó è ñëåïåøêîì ïîäèðè ðúêàòà íà Ìàéê.
Çíàåø ëè êúäå ñìå? - èçêðåùÿ òîé. ×àòíà ëè òî÷íàòà äóìà?
Áîæè÷êî, äà! - èçðåâà â îòãîâîð Ìàéê. ×àòíàõ ÿ! Òîâà å îòäàâíà, Ðè÷è! Îòäàâíà!
Ðè÷è êèìíà. Äà, îòäàâíà - êàêòî â ïðèêàçêèòå: èìàëî åäíî âðåìå, ìíîãî, ìíîãî îòäàâíà, êîãàòî âñè÷êè æèâååõìå èç ãîðèòå è íÿìàõìå äðóã äîì. Ñòîÿõà ñðåä Ïóùèíàêà - òàêúâ, êàêúâòî å áèë ïðåäè Áîã çíàå êîëêî õèëÿäè ãîäèíè. Íàìèðàõà ñå â íÿêàêâî íåâúîáðàçèìî ìèíàëî, îùå ïðåäè ëåäíèêîâàòà åïîõà, êîãàòî Íîâà Àíãëèÿ å áèëà òðîïè÷åñêà ñòðàíà êàòî Þæíà Àìåðèêà äíåñ... àêî èçîáùî ìîæåøå äà ñå ãîâîðè çà äíåñ. Òîé ïàê ñå îçúðíà íåðâíî, î÷àêâàéêè åäâà ëè íå äà âèäè êàê ÷óäîâèùåí áðîíòîçàâúð èçäèãà ãðîçíàòà ñè ãëàâà íà ôîíà íà íåáåòî è ñâåæäà î÷è êúì òÿõ, à îãðîìíàòà ìó ïàñò å ïúëíà ñ êàë è ìîêðè èçñêóáíàòè âîäîðàñëè... èëè êàê ïðåç õðàñòàëàöèòå ñå ïðîêðàäâà ñàáëåçúá òèãúð.
Íî íàîêîëî òåãíåøå ñàìî îíàÿ òèøèíà, êîÿòî ñå âúçöàðÿâà áðîåíè ìèíóòè ïðåäè äà âðúõëåòè ñòðàõîâèòà áóðÿ, äîêàòî â íåáåòî îëîâíèòå îáëàöè ïúëçÿò âñå ïî-íàãîðå è ïî-íàãîðå, ñëúí÷åâèòå ëú÷è ïðèäîáèâàò ñòðàíåí, áîëíàâ ïóðïóðíî-æúëòåíèêàâ îòòåíúê, âÿòúðúò ñòèõâà è èç âúçäóõà ïëúçâà òåæúê ìèðèñ êàòî îò ïðåçàðåäåí àêóìóëàòîð.
Íèå ñìå â ìèíàëîòî, ìîæå áè ïðåäè ìèëèîí ãîäèíè, èëè äåñåò, èëè îñåìäåñåò ìèëèîíà, âñå åäíî, òóê ñìå è íåùî ùå ñå ñëó÷è, íå çíàì êàêâî, íî ùå ñå ñëó÷è è ìå å ñòðàõ, èñêàì äà ñâúðøè, èñêàì äà ñå âúðíà è ìîëÿ òå, Áèë, ìîëÿ òå, èçìúêíè íè íàâúí, íèå ñÿêàø ñìå ïðîïàäíàëè â íÿêàêúâ ôèëì, ìîëÿ òå, ìîëÿ òå, ïîìîãíè...
Ðúêàòà íà Ìàéê ãî ñòèñíà îùå ïî-ñèëíî è òîé îñúçíà, ÷å òèøèíàòà âå÷å íå å ïúëíà. Óñåùàøå ãëóõî ðàâíîìåðíî áðúì÷åíå - äà, íå ÷óâàøå, à ãî óñåùàøå êàê ïðèòèñêà ïëúòíàòà öèïà íà òúïàí÷åòàòà ìó, êàê ðàçòúðñâà ñèòíèòå êîñòèöè, êîèòî ïîðàæäàò ÷óâñòâîòî çà çâóê. Øóìúò ïîñòåïåííî ñå çàñèëâàøå. Òîé íÿìàøå òîí; ïðîñòî ñúùåñòâóâàøå -
(ñëîâî â íà÷àëîòî áå ñëîâî â íà÷àëîòî áå)
áåçôîðìåí, áåçäóøåí çâóê. Áåç äà ãëåäà, Ðè÷è ïîñåãíà êúì áëèçêîòî äúðâî, äîêîñíà ãî è êîãàòî äëàíòà ìó îáãúðíà èçâèâêàòà íà ñòâîëà, òîé óñåòè ïëåíåíàòà âúòðå âèáðàöèÿ. Ñúùåâðåìåííî îñúçíà, ÷å ÿ äîëàâÿ è ñ êðàêàòà ñè êàòî ðàâíîìåðåí, òðúïíåù ãúäåë, êîéòî ïúëçåøå íàãîðå ïðåç ãëåçåíèòå è ïðàñöèòå êúì êîëåíåòå, ïðåâðúùàéêè ñóõîæèëèÿòà â êàìåðòîíè.
Çàñèëâàøå ñå. Îùå. È îùå.
Äîëèòàøå îò íåáåòî. Ðè÷è íå èñêàøå äà ãëåäà, àëà íÿìàøå ñèëè äà ñå óäúðæè è âúïðåêè âîëÿòà ñè âäèãíà ãëàâà. Ñëúíöåòî áåøå êàòî íàæåæåíà ìîíåòà, ïðîãàðÿùà â íàäâèñíàëèòå îáëàöè ìàëêî êðúã÷å, îáêðúæåíî îò âîäíèñò îðåîë. Ïîä íåãî ëåæåøå â ïúëíî áåçìúëâèå áóéíàòà çåëåíèíà íà Ïóùèíàêà. È Ðè÷è ïîìèñëè, ÷å ðàçáèðà íàêúäå ãè âîäè âèäåíèåòî: ùÿõà äà âèäÿò ïðèñòèãàíåòî íà Òî.
Òðúïêàòà ïðèäîáè ãëàñ - ãðúìîâåí òúòåí, êîéòî ïðåðàñíà â áóéñòâî îò îãëóøèòåëíè òðÿñúöè. Ðè÷è ïðèòèñíà óøèòå ñè ñ äëàíè è çàêðåùÿ, àëà íå ÷óâàøå ñîáñòâåíèÿ ñè âèê. Äî íåãî Ìàéê ñúùî êðåùåøå è Ðè÷è âèäÿ, ÷å îò íîñà ìó ñå ñòè÷à òúíêà ñòðóéêà êðúâ.
Ñðåä îáëàöèòå íà çàïàä ëóìíà ïóðïóðíî çàðåâî. Òî ñå íîñåøå êúì òÿõ, ïðåðàñòâàøå îò àðòåðèÿ â ïîòî÷å, â ðåêà îò çëîêîáåí öâÿò; ñåòíå íåùî ïëàìòÿùî, ïàäàùî, ïðîäðà îáëà÷íàòà çàâåñà è â ñúùèÿ ìèã íàëåòÿ âèõúð. Ãîðåù âèõúð, èçïúëíåí ñ ëþò, çàäóøëèâ äèì. Íåùîòî â íåáåòî áåøå îãðîìíî; ãîðåøå ñ áîëåçíåíà, îñëåïèòåëíà ñèëà êàòî ïëàìíàëà ãëàâè÷êà íà íÿêàêâà òèòàíè÷íà êèáðèòåíà êëå÷êà. Îò íåãî ñå ðàçáÿãâàõà ñèíèòå êàìøèöè íà åëåêòðè÷åñêè ìúëíèè, ïîâëåêëè ïî äèðèòå ñè ãðúìîòåâèöè.
Êîñìè÷åñêè êîðàá! - èçêðåùÿ Ðè÷è, äîêàòî ïàäàøå íà êîëåíå è çàêðèâàøå î÷èòå ñè ñ äëàíè. Áîæå ìîé, òîâà å êîñìè÷åñêè êîðàá! Íî ìèñëåøå - è ïî-êúñíî ùåøå äà ãî êàæå íà äðóãèòå, äîêîëêîòî ìó ñòèãàõà äóìèòå - ÷å âñúùíîñò íå å êîñìè÷åñêè êîðàá, ìàêàð íàâÿðíî äà áå ìèíàëî ïðåç ïðîñòðàíñòâîòî, èäâàéêè íàñàì. Íåçíàéíîòî íåùî, êîåòî ðóõíà â îíçè äðåâåí äåí, áå äîøëî îòäàëå÷å, ìíîãî ïî-äàëå÷å îò íàé-äàëå÷íàòà çâåçäà è ãàëàêòèêà - è àêî â ïúðâèÿ ìèã Ðè÷è ïîìèñëè çà êîñìè÷åñêè êîðàá, ïðè÷èíàòà áå ñàìî åäíà: ÷å â ðàçñúäúêà ìó íÿìàøå äðóãî íàçâàíèå çà îíîâà, êîåòî âèæäàøå ñ î÷èòå ñè.
Ïîñëå îòåêíà åêñïëîçèÿ - ãðîõîò, ïîñëåäâàí îò òúòíåùà âúëíà, êîÿòî ïîâàëè äâåòå ìîì÷åòà. Òîçè ïúò Ìàéê ñå ïðåñåãíà è ñãðàá÷è ðúêàòà íà Ðè÷è. Íîâà åêñïëîçèÿ. Ðè÷è îòâîðè î÷è è âèäÿ êàê ñðåä îãíåíî çàðåâî â íåáåòî ñå èçäèãà äèìåí ñòúëá.
Òî! - èçêðåùÿ òîé êúì Ìàéê, îáåçóìÿë îò óæàñ. Íèêîãà ïðåç æèâîòà ñè íå áå ñðåùàë è íÿìàøå âå÷å äà ñðåùíå òîëêîâà äúëáîêî, çàøåìåòÿâàùî ÷óâñòâî. Òî! Òî! Òî!
Ìàéê äðúïíà ðúêàòà ìó, íàêàðà ãî äà ñå èçïðàâè è äâàìàòà õóêíàõà ïî âèñîêèÿ áðÿã íà ìëàäèÿ Êåíäúñêèã, áåç äà çàáåëÿçâàò, ÷å ñòúïâàò íà ñàíòèìåòðè îò ñêàëíèÿ ðúá. Âåäíúæ Ìàéê ñå ïðåïúíà è ïàäíà íà êîëåíå. Ìàëêî ïî-êúñíî Ðè÷è íà ñâîé ðåä ñå ïðîñíà äîëó è óñåòè îñòðà áîëêà â áðàäè÷êàòà, à ïàíòàëîíúò ìó ñå ðàçäðà ñ ïðàùåíå. Âðúõëèòàùèÿò âèõúð íîñåøå ìèðèñà íà ãîðñêè ïîæàð. Ïóøåêúò ñòàâàøå âñå ïî-ãúñò è Ðè÷è ñìúòíî îñúçíà, ÷å äâàìàòà ñ Ìàéê íå ñà åäèíñòâåíèòå áåãúëöè. Æèâîòíèòå ïðåïóñêàõà íàîêîëî, áÿãàéêè îò äèìà, îò ïîæàðà, îò îãíåíàòà ñìúðò. Ìîæå áè áÿãàõà îò Òî. Îò íîâèÿ îáèòàòåë íà òîçè ñâÿò.
Ðè÷è ñå çàêàøëÿ. ×óâàøå äî ñåáå ñè êàøëèöàòà íà Ìàéê. Ïóøåêúò ñå ñãúñòÿâàøå, ïîãëúùàøå çåëåíèòå, ñèâèòå, ÷åðâåíèòå áàãðè íà äåíÿ. Ìàéê ïàäíà îòíîâî è Ðè÷è èçïóñíà ðúêàòà ìó. Çàîïèïâà ñëåïåøêîì, àëà âå÷å íå ìîæåøå äà ÿ îòêðèå.
Ìàéê! - ïàíè÷åñêè èçêðåùÿ òîé ïðåç êàøëèöàòà. Ìàéê, êúäå ñè? Ìàéê! ÌÀÉÊ!
Íî Ìàéê áå èç÷åçíàë; íÿìàøå ãî íèêúäå.
ðè÷è! ðè÷è! ðè÷è!
(!!ÏËßÀÀÀÑ!!)
- ðè÷è! ðè÷è! ðè÷è, äîáðå


6.

ëè ñè?
Êëåïêèòå ìó çàïúðõàõà, îòâîðèõà ñå è òîé âèäÿ, ÷å êîëåíè÷èëàòà äî íåãî Áåâúðëè áúðøå óñòàòà ìó ñ êúðïè÷êà. Äðóãèòå - Áèë, Åäè, Ñòàí è Áåí - ñòîÿõà çàä íåÿ ñúñ ñåðèîçíè, èçïëàøåíè ëèöà. Ëÿâàòà ìó áóçà áåøå èçòðúïíàëà îò áîëêà. Òîé ñå ïîìú÷è äà êàæå íåùî íà Áåâúðëè, íî óñïÿ ñàìî äà èçãðà÷è. Îïèòà äà ñå èçêàøëÿ è åäâà íå ïîâúðíà. Èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å ãúðëîòî è äðîáîâåòå ìó ñà òàïèöèðàíè ñ ïóøåê.
Íàé-ñåòíå íàìåðè ñèëè äà èçïúøêà:
- Òè ëè ìå çàøëåâè, Áåâúðëè?
- Äðóãî íå ìè èäâàøå íà óì - îòâúðíà òÿ.
- Ïëÿàààñ - ïðîìúðìîðè Ðè÷è.
- Ìèñëåõ, ÷å âå÷å íÿìà äà ñå ñâåñòèø, òîâà å - êàçà Áåâ è èçâåäíúæ ñå ðàçïëàêà.
Ðè÷è íåëîâêî ÿ ïîòóïà ïî ðàìîòî, à Áèë ÿ ïîãàëè ïî âðàòà. Òÿ âåäíàãà ñå çàâúðòÿ è çäðàâî ñòèñíà ðúêàòà ìó.
Ðè÷è ñ óñèëèå ñå íàäèãíà è ñåäíà. Ñâåòúò ñå ðàçëþëÿ. Êîãàòî âúëíèòå îòìèíàõà, òîé âèäÿ Ìàéê äà ñåäè, ïîäïðÿí íà åäíî äúðâî. Ëèöåòî ìó áåøå çàìàÿíî è ïåïåëÿâî.
- Äðàéôàõ ëè? - îáúðíà ñå Ðè÷è êúì Áåâ.
Òÿ êèìíà, ïðîäúëæàâàéêè äà ïëà÷å.
- Ñèãóð ñúì òè îïëåñêàë ôóñòàòà, ñêúïà? - çàïèòà òîé ñ ïðîäðàí, òðåïåðåù Ãëàñ íà Èðëàíäñêî ÷åíãå.
Áåâ ñå ðàçñìÿ ïðåç ñúëçè è ïîêëàòè ãëàâà.
- Îáúðíàõ òå íà åäíà ñòðàíà. Ñòðàõ... ñòðà-à-àõ ìå á-áåøå, ÷å ùå ñå çà-çà-çàäàâèø.
È òÿ îòíîâî ñå ðàçðèäà.
- Íú-íú-íå å ÷-÷-÷åñòíî - çàÿâè Áèë, áåç äà èçïóñêà ðúêàòà é. - Â òú-òú-òàÿ òàéôà àç ñúì ïå-ïå-ïåëòåêúò.
- Äîáðå ãî ðå÷å, Øåô Áèë - êàçà Ðè÷è. Îïèòà äà ñå èçïðàâè è âåäíàãà òóïíà äîëó. Ñâåòúò ïðîäúëæàâàøå äà ñå ëþøêà. Ðè÷è ñå ðàçêàøëÿ è ïîáúðçà äà èçâèå ãëàâà, çàùîòî óñåòè, ÷å ñàìî ñëåä ìèã ùå ïîâúðíå. Îò ãúðëîòî ìó áëèêíàõà ñòðóéêè ëåïêàâà ñëþíêà è çåëåíèêàâà ïÿíà. Òîé çàòâîðè î÷è è èçïúøêà: - Íÿêîé äà èñêà çàêóñêà?
- Ñòèãà ñ òèÿ ëàéíàðñêè íîìåðà! - âúçìóòåíî ñå ïðîâèêíà Áåí, íî íå ìîæà äà óäúðæè ñìåõà ñè.
- À, êàòî ãî ãëåäàì, ìàé íå å ëàéíà, àìè ÷èñò áúëâî÷ - îòâúðíà Ðè÷è, ìàêàð ÷å âñúùíîñò íå ãëåäàøå íèùî, çàùîòî î÷èòå ìó áÿõà ïëúòíî çàòâîðåíè. - Ëàéíàòà îáèêíîâåíî èçëèçàò îò äðóãèÿ êðàé, ïîíå ïðè ìåíå å òàêà. À ïúê çà òåáå íå çíàì, Êàìàðà.
Êîãàòî íàé-ñåòíå îòâîðè î÷è, òîé âèäÿ, ÷å ëåæè íà äâàäåñåòèíà ìåòðà îò êúùè÷êàòà. Êàïàöèòå íà ïðîçîð÷åòî è âðàòàòà áÿõà øèðîêî ðàçòâîðåíè. Îòâúòðå èçëèòàõà èçòúíÿâàùè îáëàöè äèì.
Òîçè ïúò Ðè÷è óñïÿ äà ñå èçïðàâè íà êðàêà. Çà ìîìåíò ìó ñå ñòîðè, ÷å ïàê ùå ïîâúðíå, èëè ùå ïðèïàäíå, à ìîæå áè è äâåòå.
- Ïëÿàààñ - ïðîìúðìîðè òîé, ãëåäàéêè êàê ñâåòúò òðåïòè è ñå ëþøêà ïðåä î÷èòå ìó.
Êîãàòî øåìåòúò îòìèíà, Ðè÷è ïðèñòúïè êúì äúðâîòî. Î÷èòå íà Ìàéê âñå îùå áÿõà êúðâàâî÷åðâåíè, à ãîëÿìîòî ìîêðî ïåòíî íà êðà÷îëà ìó ïîäñêàçâàøå, ÷å è òîé íåîòäàâíà ñå å ðàçäåëèë ñúñ çàêóñêàòà ñè.
- Áèâà ñè òå, íèùî, ÷å ñè áÿëî ìîì÷å - èçêðÿêà Ìàéê è íåìîùíî ãî ïåðíà ñ þìðóê ïî ðàìîòî.
Ðè÷è îòêðè, ÷å íÿìà äóìè - íåùî, êîåòî ñå ñëó÷âàøå èçêëþ÷èòåëíî ðÿäêî.
Áèë ñå ïðèáëèæè êúì òÿõ. Îñòàíàëèòå äîéäîõà ñëåä íåãî.
- Òè ëè íè èçìúêíà? - çàïèòà Ðè÷è.
- À-à-àç è Á-áåí. Êðå-õõå-åùÿõòå. È ä-ä-äâàìàòà. Î-î-îáà÷å...
Òîé ñå îçúðíà êúì Áåí.
- Òðÿáâà äà å áèëî îò ïóøåêà, Øåô Áèë - êàçà Áåí, íî ãëàñúò ìó çâó÷åøå íåóâåðåíî.
Ðè÷è ãëóõî èçðå÷å:
- Äà íå å áèëî îíîâà, çà êîåòî ñè ìèñëÿ?
Áèë ñâè ðàìåíå.
- Ê-ê-êîå, Ðè-ðè÷è?
- Îòíà÷àëî íå ñìå áèëè òàì, íàëè? - îòâúðíà ìó Ìàéê. - Ñëåçëè ñòå, çàùîòî ñòå ÷óëè êàê êðåùèì, íî îòíà÷àëî íå ñìå áèëè òàì.
- Áåøå ìíîãî çàäèìåíî - êàçà Áåí. - Òî è áåçäðóãî ñè áåøå ñòðàøíè÷êî äà âè ÷óâàìå êàê ïèùèòå. Ñàìî ÷å ïèñúöèòå... çâó÷àõà íÿêàê... òàêîâà...
- Çú-çú-çâó÷àõà ê-êàòî î-îòäàëå÷å - äîáàâè Áèë.
È çàåêâàéêè óæàñíî, òîé èì ðàçêàçà êàê äâàìàòà ñ Áåí ñëåçëè äîëó, íî íå âèäåëè íèòî Ìàéê, íèòî Ðè÷è. Ïî÷íàëè ïàíè÷åñêè äà ñå ëóòàò èç çàäèìåíàòà çåìëÿíêà, îáçåòè îò ñòðàõ, ÷å àêî íå äåéñòâóâàò áúðçî, ïðèÿòåëèòå èì ìîæå äà óìðàò îò çàäóøàâàíå. Íàé-ñåòíå Áèë íàïèïàë íå÷èÿ ðúêà - ðúêàòà íà Ðè÷è. Äðúïíàë "ñúñ ñòðà-õõà-àøíà  ñ-ñèëà" è ïîëóìúðòâèÿò Ðè÷è èçõâðúêíàë îò ïóøåêà. Êîãàòî ñå çàâúðòÿë, âèäÿë, ÷å Áåí å íàãðàáèë çäðàâî Ìàéê è äâàìàòà êàøëÿò. Ïîñëå Áåí ìåòíàë Ìàéê íàãîðå.
Áåí ãî èçñëóøà è êèìíà.
- Çíàåòå ëè, àç âñå îïèïâàõ è îïèïâàõ. Âñúùíîñò íèùî íå ïðàâåõ, ñàìî ïðîòÿãàõ ðúêà íàñàì-íàòàì, âñå åäíî, ÷å ñå çäðàâèñâàì. Ïî íÿêîå âðåìå òè ÿ ñãðàá÷è, Ìàéê. È äîáðå, ÷å óñïÿ òîãàâà. Ìèñëÿ, ÷å âå÷å ñúâñåì áåøå âçåë-äàë.
- Àêî âè ñëóøà, ÷îâåê ùå ñè ðå÷å, ÷å êúùè÷êàòà å êîé çíàå êîëêî ãðàìàäíà - êàçà Ðè÷è. - Êàê ñòå ñå ëóòàëè èç äèìà è ïðî÷èå. Àìè ÷å òÿ íÿìà è äâà íà äâà.
Íàñòàíà òèøèíà è âñè÷êè îòïðàâèõà ïîãëåäè êúì Áèë, êîéòî ñå âúñåøå çàìèñëåíî.
- Íà-à-èñòèíà á-áåøå ïî-ãîëÿìà - êàçà òîé íàêðàÿ. - Íàëè, Áú-áú-áåí?
Áåí âäèãíà ðàìåíå.
- Å, äà, îïðåäåëåíî èçãëåæäàøå ïî-ãîëÿìà. Îñâåí àêî å áèëî îò ïóøåêà.
- Íå áåøå îò ïóøåêà - âúçðàçè Ðè÷è. - Ñïîìíÿì ñè êàê òî÷íî ïðåäè äà ñå ñëó÷è - ïðåäè äà èçëåçåì - ïîìèñëèõ, ÷å å ãðàìàäíà êàòî áàëíà çàëà âúâ ôèëìèòå. Êàòî â íÿêîÿ ìóçèêàëíà êîìåäèÿ. "Ñåäåì ãîäåíèöè çà ñåäìèíà áðàòÿ", íåùî îò òîçè ñîðò. Ìàéê ñåäåøå äî îòñðåùíàòà ñòåíà è åäâà ãî ðàçëè÷àâàõ.
- Ïðåäè äà èçëåçåòå? - ñìàÿíî ïîâòîðè Áåâúðëè.
- Àìè... âñúùíîñò... òàêîâà...
Òÿ ñå âêîï÷è â ðúêàòà ìó.
- Çíà÷è å ñòàíàëî, íàëè? Íàèñòèíà å ñòàíàëî! Èìàëè ñòå âèäåíèå, ñúâñåì êàòî â êíèãàòà íà Áåí. - Ëèöåòî é ñèÿåøå. - Íàèñòèíà å ñòàíàëî!
Ðè÷è ñâåäå î÷è êúì ïðîäðàíèòå ñè äæèíñè, ïðåç êîèòî íàäçúðòàõà îæóëåíè äî êðúâ êîëåíå, ïîñëå ïîãëåäíà Ìàéê. Åäèíèÿò êðà÷îë íà êàäèôåíèòå ìó ïàíòàëîíè áåøå ðàçêúñàí.
- Àêî å áèëî âèäåíèå, ïîâå÷å íå èñêàì è äà ÷óÿ çà òàêèâà ðàáîòè - êàçà òîé. - Íå çíàì êàêâî ùå ðå÷å íàøèÿò ìóðãàâ ïðèÿòåë, îáà÷å ïî ìîèòå ãàùè íÿìàøå íèêàêâè äóïêè. Ñúâñåì íîâè÷êè áÿõà, äÿâîë äà ãî âçåìå. Êàêâî êîíñêî ìå ÷àêà ó äîìà...
- Êàêâî ñòàíà? - îáàäèõà ñå åäíîâðåìåííî Áåí è Åäè.
Ðè÷è è Ìàéê ñå ñïîãëåäàõà, ïîñëå Ðè÷è çàïèòà:
- Äà òè ñå íàìèðà öèãàðà, Áåâè?
Íàìèðàõà é ñå äâå, óâèòè â ïàðöàë÷å. Ðè÷è ëàïíà åäíàòà è êîãàòî Áåâ ìó ïîäíåñå îãúí÷å, òîé ñå ðàçêàøëÿ òîëêîâà çëå, ÷å òðÿáâàøå äà é âúðíå öèãàðàòà.
- Íå ìîãà. Èçâèíÿâàé.
- Áÿõìå â ìèíàëîòî - êàçà Ìàéê.
- Äðúí-äðúí! - çàÿâè Ðè÷è. - Íå áåøå ïðîñòî ìèíàëîòî. Áåøå îòäàâíà.
- Äà, òî÷íî òàêà. Áÿõìå â Ïóùèíàêà, îáà÷å Êåíäñêèã òå÷åøå ñúñ ñòî êèëîìåòðà â ÷àñ. È áåøå äúëáîê. À ïúê íàîêîëî åäíè äåáðè - ìàìàòà ñè òðàêà. Èçâèíÿâàé, Áåâè, àìà òàêà ñè áåøå. È â ðåêàòà èìàøå ðèáà. Ìèñëÿ, ÷å áåøå ñüîìãà.
- Òú-òú-òàòêî ê-êàçâà, ÷å â Ê-êåíäúñêèã ìíîãî î-õõî-òäàâíà íÿìà í-íèêàêâà ðè-ðè-ðèáà. Ç-çàðàäè ê-êà-à-íàëèçàöèÿòà.
- Äà, ìíîãî îòäàâíà áåøå - êàçà Ðè÷è è ïëúçíà íàîêîëî íåóâåðåí ïîãëåä. - Òðÿáâà äà å áèëî ïîíå ïðåäè ìèëèîí ãîäèíè.
Âñè÷êè ìëúêíàõà êàòî óäàðåíè îò ãðúì. Íàé-ñåòíå Áåâ íàðóøè ìúë÷àíèåòî:
- Íî êàêâî ñòàíà?
Ðè÷è óñåùàøå êàê äóìèòå ñå âúðòÿò íà åçèêà ìó, íî òðÿáâàøå äà ãè èçêàðâà íàñèëà. Èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å ïàê ùå ïîâúðíå.
- Âèäÿõìå êàê å ïðèñòèãíàëî Òî. Ìèñëÿ, ÷å òîâà áåøå.
- Áîæå ìîé - ïðîøåïíà Ñòàí. - Î, Áîæå ìîé.
Ðàçäàäå ñå õðèïòåíå è ñúñêàíå - Åäè òúðñåøå ïîìîù îò èíõàëàòîðà.
- Òî äîéäå îò íåáåòî - êàçà Ìàéê. - È âå÷å íèêîãà ïðåç æèâîòà ñè íå èñêàì äà âèäÿ òàêàâà ãëåäêà. Áåøå òîëêîâà íàæåæåíî, ÷å ïðîñòî íå ìîæåõ äà ãî ãëåäàì. Íàîêîëî ìó òðåùÿõà ñâåòêàâèöè. À òúòåíúò... - Òîé òðúñíà ãëàâà è ïîãëåäíà êúì Ðè÷è. - Áåøå êàòî êðàÿ íà ñâåòà. Êîãàòî ïàäíà, êðàé íåãî ïëàìíà ãîðñêè ïîæàð. Òîâà âèäÿõìå.
- Êîñìè÷åñêè êîðàá ëè áåøå? - çàïèòà Áåí.
- Äà - êàçà Ðè÷è.
- Íå - êàçà Ìàéê.
Äâàìàòà ñå ñïîãëåäàõà.
- Å, ìàé âñå ïàê áåøå - ñúãëàñè ñå Ìàéê è â ñúùîòî âðåìå Ðè÷è êàçà:
- Íå, çíàåòå ëè, â äåéñòâèòåëíîñò íå áåøå êîñìè÷åñêè êîðàá, à...
Ïàê ìëúêíàõà, à äðóãèòå ãè ãëåäàõà îáúðêàíî.
- Ðàçïðàâÿé òè - êàçà Ðè÷è. - Ìèñëÿ, ÷å ãîâîðèì çà åäíî è ñúùî, íî òå íå íè ðàçáèðàò.
Ìàéê ñå èçêàøëÿ â øåïà è âäèãíà êúì äðóãèòå ïî÷òè âèíîâåí ïîãëåä.
- Ïðîñòî íå çíàì êàê äà âè îáÿñíÿ.
- Î-î-îïèòàé - íàñòîÿ Áèë.
- Òî äîéäå îò íåáåòî - ïîâòîðè Ìàéê, - îáà÷å íå áåøå êîñìè÷åñêè êîðàá â èñòèíñêèÿ ñìèñúë íà äóìàòà. Íå áåøå è ìåòåîð. Ïî-ñêîðî áåøå êàòî... àìè... êàòî áèáëåéñêèÿ êèâîò, â êîéòî áèë Áîæèÿò äóõ... ñàìî ÷å íå áåøå îò Áîãà. Îùå ùîì ãî óñåòèõ, ùîì ãî âèäÿõ êàê èäâà, ðàçáðàõ, ÷å Òî çàìèñëÿ çëî, ÷å Òî ñàìîòî å çëî.
Ìàéê ìëúêíà è îãëåäà ïðèÿòåëèòå ñè.
Ðè÷è êèìíà.
- Òî èäâàøå... îò äðóãàäå. Òîâà óñåòèõ. Îò äðóãàäå.
- Êàêâî äðóãàäå, Ðè÷è? - çàïèòà Åäè.
- Íåéäå èçâúí âñè÷êî - êàçà Ðè÷è. - À êîãàòî ïàäíà... èçäúëáà àäñêà ÿìà, òàêàâà ÿìà íå ñòå è ñúíóâàëè. Íàïðàâè åäèí îãðîìåí õúëì íà êàéìà. Ïðèçåìè ñå òî÷íî òàì, êúäåòî äíåñ å öåíòúðúò íà Äåðè. - Òîé ñå îçúðíà. - Ñõâàùàòå ëè?
Áåâúðëè èçòúðâà íåäîïóøåíàòà öèãàðà è ÿ ñìà÷êà ñ êðàê.
Ìàéê äîáàâè:
- Òî âèíàãè å áèëî òóê, îùå îòêðàé âðåìå... îùå ïðåäè äà å èìàëî õîðà êúäåòî è äà áèëî... èëè íàé-ìíîãî â Àôðèêà øåïà ïúðâîáèòíè õîðà äà ñà æèâåëè èç ïåùåðèòå è ïî äúðâåòàòà. Äíåñ êðàòåðúò å èç÷åçíàë, à ëåäíèöèòå ñèãóðíî ñà ðàçøèðèëè äîëèíàòà, èçìåíèëè ñà ðåëåôà, çàïúëíèëè ñà êðàòåðà... íî Òî å áèëî òóê, ìîæå áè å äðåìåëî è ÷àêàëî ëåäúò äà ñå ñòîïè, ÷àêàëî õîðàòà äà äîéäàò.
- Çàòîâà Òî èçïîëçóâà äðåíàæèòå è êàíàëèòå - âìåòíà Ðè÷è. - Çà íåãî ñèãóðíî ñà ñúùèíñêè ìàãèñòðàëè.
- Íå âèäÿõòå ëè êàê èçãëåæäà? - âíåçàïíî çàïèòà Ñòàí Þðèñ ñ ëåêî äðåçãàâ ãëàñ.
Äâàìàòà ïîêëàòèõà ãëàâè.
- Ìîæåì ëè äà ãî ïîáåäèì? - çàïèòà ñðåä ìúë÷àíèåòî Åäè. - Òàêîâà ÷óäîâèùå...
Íèêîé íå îòãîâîðè.

ØÅÑÒÍÀÄÅÑÅÒÀ ÃËÀÂÀ


Ñ×ÓÏÅÍÀÒÀ ÐÚÊÀ ÍÀ ÅÄÈ


1.

Êîãàòî Ðè÷è ïðèâúðøâà ðàçêàçà ñè, âñè÷êè çàäðóæíî êèìàò. Åäè êèìà çàåäíî ñ òÿõ, ïðèïîìíÿ ñè çàåäíî ñ òÿõ, è èçâåäíúæ îñòðà áîëêà ïðîíèçâà ëÿâàòà ìó ðúêà. Ïðîíèçâà ëè? Íå. Íàïðàâî ÿ ðàçäèðà - ñÿêàø íÿêîé ñå ìú÷è äà íàòî÷è ðúæäèâ òðèîí âúðõó îãîëåíàòà êîñò. Òîé ïðèñâèâà ëèöå, áúðêà â äæîáà íà ñïîðòíîòî ñè ÿêå, îïèïâà íÿêîëêî øèøåíöà è áåçïîãðåøíî âàäè òóáè÷êà Åêñåäðèí. Ïðåãëúùà äâå òàáëåòêè ñ ìàëêî äæèí è ñëèâîâ ñîê. Ïðåç öåëèÿ äåí áîëêàòà òó ñå å çàñèëâàëà, òó å çàòèõâàëà. Îòíà÷àëî ÿ å ñìåòíàë çà íÿêîé îò ëåêèòå ðåâìàòè÷íè ïðèñòúïè êîèòî ãî ñïîõîæäàò ïðåäè âðåìåòî äà ñå ðàçâàëè. Íî êúì ñðåäàòà íà ðàçêàçà â ãëàâàòà ìó ïðåùðàêâà îùå åäèí ñïîìåí è Åäè ðàçáèðà îòêúäå èäâà áîëêàòà. Âå÷å íå áðîäèì ïî Áóëåâàðäà íà ñïîìåíèòå, ìèñëè ñè òîé, öÿëàòà ðàáîòà âñå ïîâå÷å çàïðèëè÷âà íà ñêîðîñòíà ìàãèñòðàëà.
Ïðåäè ïåò ãîäèíè, ïî âðåìå íà êîíòðîëåí ìåäèöèíñêè ïðåãëåä (Åäè ìèíàâà íà êîíòðîëåí ïðåãëåä âñåêè øåñò ñåäìèöè), ëåêàðÿò íåáðåæíî ïîäõâúðëè: "Òóê èìàø ñòàðî ñ÷óïâàíå, Åä... Äà íå ñè ïàäíàë îò íÿêîå äúðâî êàòî ìàëúê?"
"Íåùî ïîäîáíî" - êèìíà Åäè, áåç äà ñïîìåíàâà íà äîêòîð Ðîáèíñ, ÷å ìàéêà ìó áè ñå ãúòíàëà îò ìîçú÷åí êðúâîèçëèâ, àêî áåøå âèäÿëà èëè äîðè ñàìî ÷óëà, ÷å íåéíèÿò Åäè ñå êàòåðè ïî äúðâåòàòà. Îòêðîâåíî êàçàíî, òîé ïðîñòî íå ïîìíåøå êàê ñè å ñ÷óïèë ðúêàòà. À è òàÿ ñòàðà èñòîðèÿ ìó ñå ñòðóâàøå ìàëîâàæíà (àëà ñåãà ñè ìèñëè, ÷å ñàìàòà ëèïñà íà èíòåðåñ å áèëà òâúðäå ñòðàííà - òà íàëè òîé îáðúùà âíèìàíèå íà âñÿêà êèõàâèöà, ñòðÿñêà ñå îò íàé-ëåêàòà ïðîìÿíà â öâåòà íà èçïðàæíåíèÿòà ñè). Â êðàÿ íà êðàèùàòà, ñòàâàøå äóìà ñàìî çà íÿêàêâî ñòàðî ñ÷óïâàíå, äðåáíà íåïðèÿòíîñò îò äàëå÷íîòî ìèíàëî, îò äåòñòâîòî, çà êîåòî ïî÷òè íå ñè ñïîìíÿøå è íå æåëàåøå äà ñè ñïîìíÿ. Ïîíàáîëÿâàøå ãî, àêî ìó ñå ñëó÷åøå â äúæäîâåí äåí äúëãî äà ñåäè çàä âîëàíà. Åäèí-äâà àñïèðèíà ïðîïúæäàõà áîëêàòà. Äðåáîëèÿ.
Íî ñåãà íå å ïðîñòî äðåáíà íåïðèÿòíîñò; ñÿêàø íÿêàêúâ áåçóìåö ñêðèáóöà ñ ðúæäèâèÿ òðèîí ïî êîñòòà ìó êàòî öèãóëàð è òîé ñè ñïîìíÿ, ÷å òî÷íî òàêà áåøå â áîëíèöàòà ïðåç ïúðâèòå òðè-÷åòèðè äíè ñëåä íåùàñòèåòî, îñîáåíî êúñíî ïðèâå÷åð. Ëåæåøå èçïúíàò è ïîòåí îò ëÿòíàòà æåãà, ÷àêàøå ñåñòðàòà äà ìó äîíåñå õàï÷å, à ñúëçèòå òèõè÷êî ñå ñòè÷àõà ïî áóçèòå êúì óøèòå ìó è òîé ñè ìèñëåøå: Âñå åäíî, ÷å íÿêàêúâ ñìàõíàò ñè òî÷è êîñàòà òàì.
Àêî òîâà å Áóëåâàðäúò íà ñïîìåíèòå, ìèñëè ñåãà Åäè, ïî-äîáðå èçîáùî äà ãè íÿìà; ïðåäïî÷èòàì äà ãè ïðåìàõíà ñ åäíà ñîëèäíà ìîçú÷íà êëèçìà â ïðàâîòî ÷åðâî íà ïàìåòòà.
Áåç ñàì äà çíàå, ÷å ùå çàãîâîðè, òîé êàçâà:
- Õåíðè Áàóúðñ ìè ñ÷óïè ðúêàòà. Ïîìíèòå ëè?
Ìàéê êèìâà.
- Áåøå òî÷íî ïðåäè èç÷åçâàíåòî íà Ïàòðèê Õîêñòåòúð. Íå ñè ñïîìíÿì äàòàòà.
- Àç ñè ÿ ñïîìíÿì - ãëóõî èçðè÷à Åäè. - Áåøå íà 20 þëè. Õîêñòåòúð ñå âîäè èç÷åçíàë îò... êîãà? Îò 23-òè ëè?
- Äâàéñåò è âòîðè - ïîïðàâÿ ãî Áåâúðëè Ðîãúí, ìàêàð ÷å íå êàçâà çàùî å òîëêîâà ñèãóðíà â äàòàòà: çàùîòî å âèäÿëà êàê Òî ãðàáíà Õîêñòåòúð. Íå èì êàçâà è çàùî îùå òîãàâà å âÿðâàëà, êàêòî âÿðâà è äíåñ, ÷å Ïàòðèê Õîêñòåòúð áåøå ëóä, ìîæå áè äàæå ïî-ëóä îò Õåíðè Áàóúðñ. Ùå èì êàæå, íî ñåãà å ðåä íà Åäè. Òÿ ùå ãîâîðè ñëåä íåãî, à ïîñëå íàâÿðíî Áåí ùå ðàçêàæå çà êóëìèíàöèÿòà íà îíèÿ þëñêè ñúáèòèÿ... çà ñðåáúðíèÿ êóðøóì, êîéòî íå ïîñìÿõà äà îòëåÿò. Åäâà ëè íÿêîãà å èìàëî ïî-êîøìàðåí äíåâåí ðåä, ìèñëè òÿ... íî áåçóìíîòî, âåñåëî îïèÿíåíèå íå îòñòúïâà. Îòêîãà íå ñå å ÷óâñòâóâàëà òîëêîâà ìëàäà? Åäâà ñå óäúðæà íà åäíî ìÿñòî.
- Äâàäåñåòè þëè... - òèõî ìúðìîðè Åäè, òúðêàëÿéêè èíõàëàòîðà íàïðåä-íàçàä ïî ìàñàòà. - Òðè èëè ÷åòèðè äíè ñëåä îíàÿ èñòîðèÿ ñ äèìíàòà ÿìà. Ìúêíàõ ãèïñà äî êðàÿ íà ëÿòîòî, ïîìíèòå ëè?
Ðè÷è ñå ïëåñâà ïî ÷åëîòî ñ îíçè òèïè÷åí æåñò, êîéòî âñè÷êè ïîìíÿò îò íÿêîãàøíèòå âðåìåíà è Áèë ñè ìèñëè ñúñ ñòðàííà ñìåñ îò âåñåëèå è òðåâîãà, ÷å çà ìîìåíò Ðè÷è å çàïðèëè÷àë íà Óìíîòî áîáúð÷å.
- Äà áå, òî÷íî òàêà! Êîãàòî îòèäîõìå íà Íèéáúëò ñòðèéò, òè áåøå ãèïñèðàí, íàëè? È ïî-êúñíî... â òúìíîòî...
Ðè÷è èçâåäíúæ ñå çàïúâà è îçàäà÷åíî òðúñêà ãëàâà.
- Êàêâî, Ð-ðè÷è? - ïèòà Áèë.
- Òîâà îùå íå ñè ãî ñïîìíÿì - ñïîäåëÿ Ðè÷è. - À òè?
Áèë áàâíî ïîêëàùà ãëàâà.
- Ïðåç îíçè äåí è Õîêñòåòúð áåøå ñ òÿõ - êàçâà Åäè. - Òîãàâà çà ïîñëåäåí ïúò ãî âèäÿõ æèâ. Ìîæå áè å çàåë ìÿñòîòî íà Ïèòúð Ãîðäúí. Ñèãóðíî Áàóúðñ íå å èñêàë Ïèòúð äà ìó ñå ìÿðêà ïðåä î÷èòå ñëåä áîÿ ñ êàìúíè.
- Âñè÷êè óìðÿõà, íàëè? - òèõî ïèòà Áåâúðëè. - Ñëåä Äæèìè Êúëúì åäèíñòâåíèòå çàãèíàëè áÿõà îò ïðèÿòåëèòå íà Õåíðè Áàóúðñ... èëè îò áèâøèòå ìó ïðèÿòåëè.
- Âñè÷êè îñâåí Áàóúðñ - ïîòâúðæäàâà Ìàéê è ñå îçúðòà êúì áàëîíèòå íàä ìèêðîôèëìîâèÿ àïàðàò. - À òîé å â "Äæóíèïúð õèë". ×àñòíà ïñèõèàòðè÷íà ëå÷åáíèöà â Îãúñòà.
- Ê-ê-êàê òè ñ÷óïèõà ðúêàòà, Å-å-åäè? - îáàæäà ñå Áèë.
- Çàåêâàø âñå ïî-çëå, Øåô Áèë - òåæêî èçðè÷à Åäè è äîâúðøâà ïèòèåòî ñè íà åäèí äúõ.
- Îñòàâè ò-òîâà ñåãà - êàçâà Áèë. - Ðà-ðà-ðàçïðàâÿé.
- Ðàçêàæè íè - ïîäêðåïÿ ãî Áåâúðëè è ëåêè÷êî äîêîñâà ðúêàòà íà Åäè. Áîëêàòà ïàê ïðèïëàìâà.
- Äîáðå - ñúãëàñÿâà ñå Åäè. Íàëèâà ñè íîâî ïèòèå, îãëåæäà ãî çàìèñëåíî è êàçâà: - Äâà äíè ñëåä êàòî ñå ïðèáðàõ îò áîëíèöàòà, âèå äîéäîõòå ó íàñ äà ìè ïîêàæåòå ñðåáúðíèòå òîï÷åòà. Ïîìíèø ëè, Áèë?
Áèë êèìâà.
Åäè ïîãëåæäà Áåâúðëè.
- Áèë òå çàïèòà äàëè ñè ãîòîâà äà ãè èçñòðåëÿø, àêî ñå ñòèãíå äîòàì... çàùîòî èìàøå íàé-òî÷íî îêî. À òè ìàé êàçà, ÷å íå èñêàø... ÷å îò ñòðàõ íèùî íÿìà äà ìîæåø äà íàïðàâèø. È ïîñëå íè êàçà îùå íåùî, íî íå ïîìíÿ êàêâî. Êàòî ÷å áåøå... - Åäè èçïëåçâà åçèê è äîêîñâà âðúõ÷åòî ìó, ñÿêàø íåùî å çàëåïíàëî òàì. Ðè÷è è Áåí ñå óõèëâàò åäíîâðåìåííî. - Íå áåøå ëè íåùî çà Õîêñòåòúð?
- Äà - ïîòâúðæäàâà Áåâúðëè. - Ùå ðàçêàæà êîãàòî ñâúðøèø. Çàïî÷âàé.
- Ñëåä êàòî ñè òðúãíàõòå, ìàéêà ìè âëåçå â ñòàÿòà è èìàõìå ñòðàøåí ñêàíäàë. Òÿ íå èñêàøå âå÷å äà äðóæà ñ âàñ. È ñèãóðíî ùåøå äà ìå çàñòàâè - èìàøå ñè íà÷èíè äà îáðàáîòè ÷îâåêà, çíàåòå...
Áèë îòíîâî êèìâà. Ñïîìíÿ ñè ìèñèñ Êàñïáðàê, ÷óäîâèùíî äåáåëà æåíà ñúñ ñòðàííî, øèçîôðåíè÷íî ëèöå, êîåòî ìîæåøå äà èçãëåæäà åäíîâðåìåííî çàñòèíàëî, ÿðîñòíî, íåùàñòíî è èçïëàøåíî.
- Äà, ñèãóðíî ùåøå äà ìå çàñòàâè - ïîâòàðÿ Åäè. - Íî ïðåç îíçè äåí, êîãàòî Áàóúðñ ìè ñ÷óïè ðúêàòà, ñòàíà è îùå íåùî. Íåùî, êîåòî íàèñòèíà ìå ðàçòúðñè.
Òîé òúíè÷êî ñå ðàçñìèâà è ìèñëè: Äà, ðàçòúðñè ìå è îùå êàê... Ñàìî òîâà ëè ìîæåø äà êàæåø? Èìà ëè ñìèñúë äà ãîâîðèø, ùîì íå ìîæåø äà îáÿñíèø íà õîðàòà êàêâî èçïèòâàø â äåéñòâèòåëíîñò? Àêî áåøå â êíèãà èëè íà êèíî, îíîâà, êîåòî îòêðèõ, êîãàòî Áàóúðñ ìè ñ÷óïè ðúêàòà, ùåøå äà ïðîìåíè æèâîòà ìè âåäíúæ çàâèíàãè è ñåòíå âñè÷êî ùåøå äà ïðîäúëæè äðóãîÿ÷å... â êíèãà èëè íà êèíî òî áè ìå îñâîáîäèëî îò îêîâèòå. Â êíèãà èëè íà êèíî íå áèõ äúðæàë öÿë êóôàð ñ ëåêàðñòâà â õîòåëñêàòà ñòàÿ, íå áèõ ñå îæåíèë çà Ìàéðà, íå áèõ ñòèñêàë ñåãà òîÿ øèáàí èíõàëàòîð. Â êíèãà èëè íà êèíî. Çàùîòî...
Èçâåäíúæ ïðåä î÷èòå íà âñè÷êè èíõàëàòîðúò ñå òúðêóëâà êàòî æèâ ïî äúëãàòà ìàñà. Ïðè âñÿêî ïðåâúðòàíå èçäàâà ñóõî ïîòðàêâàíå - ìàëêî êàòî çâóê íà ìàðàêàñ, ìàëêî êàòî çàð÷åòà... è ìàëêî êàòî ñìÿõ. Êîãàòî äîñòèãà êðàÿ ìåæäó Ðè÷è è Áåí, èíõàëàòîðúò ñå ïðåìÿòà âúâ âúçäóõà è ïàäà íà ïîäà. Ðè÷è ñòðåñíàòî ïîñÿãà íàïðåä, íî ðúêàòà ìó çàñòèâà îò ðåçêèÿ âèê íà Áèë:
- Íå ãî ï-ï-ïèïàé!
- Áàëîíèòå! - âúçêëèêâà Áåí è âñè÷êè èçâðúùàò ãëàâè.
Âúðõó äâàòà áàëîíà, ïðèâúðçàíè çà ìèêðîôèëìîâèÿ àïàðàò, ñåãà å èçïèñàíî: ÎÒ ËÅÊÀÐÑÒÂÎÒÎ ÏÐÎÒÈÂ ÀÑÒÌÀ ÑÅ ÕÂÀÙÀ ÐÀÊ! Ïîä ïðåäóïðåæäåíèåòî ñà èçðèñóâàíè óõèëåíè ÷åðåïè.
Áàëîíèòå ñå ïðúñêàò ñ òðÿñúê.
Åäè ãëåäà ñ ïðåñúõíàëà óñòà è ïîçíàòîòî ÷óâñòâî íà çàäóõ ñòÿãà ãúðäèòå ìó êàòî æåëåçåí îáðú÷.
Áèë ñå îáðúùà êúì íåãî.
- Ê-êîé òè ãî êàçà è ê-ê-êàê òî÷íî?
Åäè îáëèçâà óñòíè. Èñêà äà âäèãíå èíõàëàòîðà, íî íå ñìåå. Êîé çíàå êàêâî èìà âúòðå ñåãà.
Ìèñëè ñè êîëêî ãîðåùî áåøå íà îíçè 20 þëè, êàê ïîëó÷è îò ìàéêà ñè ãîòîâ ÷åê ñ íåïîïúëíåíà ñóìà è åäèí äîëàð â áðîé - çà äæîáíè ïàðè.
- Ìèñòúð Êèéí - êàçâà òîé è äîðè çà ñàìèÿ íåãî ãëàñúò å äàëå÷åí è íåìîùåí. - Ìèñòúð Êèéí áåøå.
- Íå áèõ ðåêúë, ÷å å îò íàé-äîáðîäóøíèòå õîðà â Äåðè - îáàæäà ñå Ìàéê, íî óíåñåíèÿò â ìèñëè Åäè ïî÷òè íå ãî ÷óâà.
Äà, ïðåç îíçè äåí áåøå ãîðåùî, íî â àïòåêàòà íà Ñåíòúð ñòðèéò öàðåøå ïðîõëàäà, äúðâåíèòå ïåðêè íà âåíòèëàòîðà ñå âúðòÿõà ëåíèâî ïîä òàâàíà è íàîêîëî ñå ðàçíàñÿõà óòåøèòåëíèòå àðîìàòè íà ïðàõ÷åòà è ñèðîïè. Òóê ñå ïðîäàâàøå çäðàâå - òîâà áåøå íåãëàñíîòî, íî î÷åâèäíî óáåæäåíèå íà ìàéêà ìó, à â òîçè êúñåí ëåòåí ïðåäèîáåä Åäè íå ìîæåøå äîðè äà äîïóñíå, ÷å ìàéêà ìó å ñïîñîáíà äà ñãðåøè â êàêâîòî è äà áèëî.
Å, ìèñòúð Êèéí áúðçè÷êî ñëîæè êðàé íà òàÿ çàáëóäà, ìèñëè ñè òîé â îïèÿíÿâàùàòà âúçáóäà íà ãíåâà.
Ñïîìíÿ ñè êàê ñïðÿ çà ìàëêî êðàé ñòîéêàòà çà êîìèêñè è ðàçñåÿíî ÿ çàâúðòÿ, çà äà âèäè äàëè íÿìà íåùî íîâî çà Áàòìàí, çà Ñóïåðìîì÷åòàòà èëè çà ëè÷íèÿ ìó ëþáèìåö, Ïëàñòìàñîâèÿ ÷îâåê. Áåøå ïðåäàë ñïèñúêà è ÷åêà (ìàéêà ìó ãî ïðàùàøå â àïòåêàòà êàêòî äðóãè ìàéêè ïðàùàò äåöàòà ñè äî áàêàëíèöàòà) íà ìèñòúð Êèéí; àïòåêàðÿò ùåøå äà èçïúëíè ïîðú÷êàòà è äà âïèøå ñóìàòà â ÷åêà, ïîñëå ùåøå äà äàäå íà Åäè ðàçïèñêà, çà äà çíàå ìàéêà ìó ñ êîëêî å íàìàëÿë áàíêîâèÿò é áàëàíñ. Ôàñóëñêà ðàáîòà. Òðè ëåêàðñòâà çà ìàéêà ìó ïëþñ øèøå "Ãåðèòîë", çàùîòî, êàêòî âåäíúæ ìó áå êàçàëà çàãàäú÷íî, "Â íåãî èìà ìíîãî æåëÿçî, Åäè, à íà æåíèòå èì òðÿáâà ïîâå÷å æåëÿçî, îòêîëêîòî íà ìúæåòå." Îñâåí òîâà âèòàìèíè çà Åäè, "Äåòñêèÿò åëèêñèð íà äîêòîð Ñóåò"... è ðàçáèðà ñå, ëåêàðñòâîòî ïðîòèâ àñòìà.
Ñ äâå äóìè - êàêòî âèíàãè. Ïîñëå ùåøå äà îòñêî÷è ñ äîëàðà äî ñóïåðà íà Êîñòåëî àâåíþ çà äâå øîêîëàä÷åòà è áóòèëêà Ïåïñè. Ùåøå äà èçÿäå øîêîëàäà, äà èçïèå Ïåïñèòî è äà ïîäðúíêâà ñ ðåñòîòî â äæîáà ñè ïî ïúòÿ êúì äîìà. Íî òîçè äåí íå áåøå îáèêíîâåí; Åäè ùåøå äà ãî çàâúðøè â áîëíèöàòà è òîâà â íèêàêúâ ñëó÷àé íå ìîæå äà ñå ñìåòíå çà îáèêíîâåíî, àëà ñòðàííèòå ñúáèòèÿ çàïî÷íàõà ìíîãî ïî-ðàíî - êîãàòî ìèñòúð Êèéí ãî ïîâèêà. Çàùîòî âìåñòî äà ìó ïîäàäå ðàçïèñêàòà è áÿëàòà êíèæíà êåñèÿ ñ ëåêàðñòâà (ñúñ çàðúêà íåïðåìåííî äà ïúõíå ðàçïèñêàòà â äæîáà ñè, çà äà íå ÿ çàãóáè), ìèñòúð Êèéí ãî îãëåäà çàìèñëåíî è êàçà:
- Åëà


2.

çà ìàëêî îòçàä â êàíöåëàðèÿòà, Åäè. Èñêàì äà ïîãîâîðèì.
Îòíà÷àëî Åäè íå óñïÿ äà ðåàãèðà è íÿêîëêî ñåêóíäè ñàìî ìèãàøå ñòðåñíàòî íàñðåùà ìó. Çàïèòà ñå äàëè ìèñòúð Êèéí íå ãî ïîäîçèðà â íÿêîÿ äðåáíà êðàæáà. Êðàé âðàòàòà èìàøå íàäïèñ è ïðè âñÿêî èäâàíå â àïòåêàòà íà Ñåíòúð ñòðèéò Åäè ãî ÷åòåøå íàé-âíèìàòåëíî. Áåøå èçïèñàí ñ òîëêîâà åäðè è èçîáëè÷èòåëíè ÷åðíè áóêâè, ÷å íàâÿðíî äàæå è Ðè÷è Òîçèúð áè ãî ïðî÷åë áåç î÷èëà: ÊÐÀÆÁÀÒÀ Â ÌÀÃÀÇÈÍ ÍÅ Å "ÌÀÉÒÀÏ", "ÄÐÅÁÎËÈß" ÈËÈ "ÞÍÀ×ÅÑÒÂÎ"! ÂÑßÊÀ ÊÐÀÆÁÀ Å ÏÐÅÑÒÚÏËÅÍÈÅ È ÍÈÅ ÙÅ ÑÅ ÏÎÃÐÈÆÈÌ ÄÀ ÁÚÄÅ ÍÀÊÀÇÀÍÀ ÏÎ ÇÀÊÎÍ!
Åäè íèêîãà íå áå çàäèãàë íåùî îò ìàãàçèí, íî íàäïèñúò âèíàãè ãî êàðàøå äà ñå ÷óâñòâóâà âèíîâåí - ñÿêàø ìèñòúð Êèéí çíàåøå çà íåãî íåùî, êîåòî òîé ñàì íå ïîäîçèðà.
À â ñëåäâàùèÿ ìèã ìèñòúð Êèéí ãî îáúðêà îêîí÷àòåëíî ñ äóìèòå:
- Êàêâî ùå ðå÷åø çà åäèí ñëàäîëåäîâ ñèðîï?
- Àìè...
- Î, çà ñìåòêà íà çàâåäåíèåòî. Ïî òîâà âðåìå íà äåíÿ âèíàãè ñè ñèïâàì åäèí ñëàäîëåä â çàäíàòà ñòàè÷êà. Ìíîãî ïîëåçíî íåùî, ñòèãà äà íÿìàø íàäíîðìåíè êèëîãðàìè, îáà÷å íèå è äâàìàòà íå ñìå îò íàé-ïúëíèòå. Âèæ, òâîÿò ïðèÿòåë Õàíñêîì, òîé òðÿáâà äà âíèìàâà ñ òåãëîòî. Êàêúâ äà å ñèðîïúò, Åäè?
- Ìàìà ìè êàçà äà ñå ïðèáèðàì ó äîìà âåäíàãà ùîì...
- Êàòî òå ãëåäàì, ìàé ñè ïàäàø ïî øîêîëàäà. Çíà÷è øîêîëàäîâ, ñúãëàñåí ëè ñè?
Î÷èòå íà ìèñòúð Êèéí èñêðÿõà, íî òèÿ èñêðèöè áÿõà ñóõè è áåçæèçíåíè êàòî ñëúí÷åâè îòáëÿñúöè ïî ëþñïè ñëþäà ñðåä ïóñòèíÿòà. Ïîíå òàêà ñè ïîìèñëè Åäè, ãîðåù ïî÷èòàòåë íà óåñòúðíè îò Ìàêñ Áðàíä è Àð÷è Äæîñëèí.
- Äîáðå - ïðåäàäå ñå òîé.
Òðåâîæåøå ãî íåùî â åíåðãè÷íèÿ æåñò, ñ êîéòî ìèñòúð Êèéí ïîáóòíà çëàòíèòå ðàìêè íà î÷èëàòà íàãîðå ïî êîñòåëèâèÿ ñè íîñ. Òðåâîæåøå ãî ÷óâñòâîòî çà íåðâíî è ñïîòàåíî çëîðàäñòâî, êîåòî äîëàâÿøå ó àïòåêàðÿ. Íå èñêàøå äà âëèçà â êàíöåëàðèÿòà íà ìèñòúð Êèéí. Íå ñòàâàøå âúïðîñ çà ñëàäîëåäà. Õè÷ äàæå. Åäè íå çíàåøå çà êàêâî ñòàâà âúïðîñ, íî ïîäîçèðàøå, ÷å íÿìà äà å òâúðäå âåñåëî.
Ìîæå áè ùå ìè êàæå, ÷å ñúì áîëåí îò ðàê èëè íåùî ïîäîáíî, îò÷àÿíî ïîìèñëè Åäè. Îíçè, äåòñêèÿò ðàê. Ëåâêåìèÿ. Ìèëè Èñóñå!
ß íå ñòàâàé ãëóïàê, îòâúðíà ñè òîé ñàì, êàòî ñå ìú÷åøå äóìèòå äà ïðîçâó÷àò â ãëàâàòà ìó ñ ãëàñà íà Áèë Ïåëòåêà. Áèë áå çàåë ìÿñòîòî íà âåëèê ãåðîé â æèâîòà íà Åäè, èçìåñòâàéêè äîñêîðîøíèÿ ìó êóìèð - Äæîê Ìàõîíè â ðîëÿòà íà Âîëíèÿ åçäà÷ îò ñúáîòíèÿ òåëåâèçèîíåí ñåðèàë. Ìàêàð ÷å íå ìîæåøå äà âúðæå äâå äóìè íàêðúñò, Øåô Áèë âèíàãè èçãëåæäàøå íà âèñîòà. Äÿâîë äà ãî âçåìå, òîÿ òèï íå å äîêòîð, à íàé-îáèêíîâåí àïòåêàð.
È âñå ïàê íå ìîæåøå äà ñå îòúðâå îò òðåâîãàòà.
Ìèñòúð Êèéí îòêðåõíà âðàòè÷êàòà â òåçãÿõà è ïîìàìè ìîì÷åòî ñ ïðúñò. Åäè íåîõîòíî ïðèñòúïè íàïðåä.
Ïîìîùíè÷êàòà Ðóáè ñåäåøå çàä êàñàòà è ÷åòåøå ôèëìîâî ñïèñàíèå.
- Áè ëè ïðèãîòâèëà äâà ñëàäîëåäîâè ñèðîïà, Ðóáè? - ïîäâèêíà é ìèñòúð Êèéí. - Åäèíèÿò øîêîëàäîâ, äðóãèÿò ìîêà.
- Äàäåíî - ðå÷å Ðóáè, îòìåòíà ñè ñòðàíèöàòà ñ õàðòèéêà îò äúâêà è ñòàíà.
- Äîíåñè ãè â êàíöåëàðèÿòà.
- Äàäåíî.
- Åëà, ñèíêî. Íÿìà äà òå èçÿì.
È ìèñòúð Êèéí íàìèãíà íà ìîì÷åòî, ñ êîåòî îêîí÷àòåëíî ãî øàøàðäèñà.
Åäè íèêîãà íå áå ïîïàäàë çàä òåçãÿõà è ñåãà ñ èíòåðåñ îãëåäà áåçáðîéíèòå øèøåòà, ñòúêëåíèöè è áóðêàí÷åòà. Àêî èìàøå âðåìå, áè ïîñïðÿë äà îãëåäà àïòåêàðñêîòî õàâàí÷å, âåçíèòå è êðúãëèòå ñòúêëåíè ñúäèíè, ïúëíè ñ õàï÷åòà. Íî ìèñòúð Êèéí ãî èçáóòà â êàíöåëàðèÿòà è ãðèæëèâî çàòâîðè âðàòàòà. Êîãàòî áðàâàòà ùðàêíà, Åäè óñåòè êàê ãúðäèòå ìó ïî÷âàò äà ñå ñòÿãàò è ñå ïîìú÷è äà ïðîãîíè ïðèñòúïà. Â ïàêåòà ñ ëåêàðñòâà ñèãóðíî èìàøå íîâ èíõàëàòîð è ùîì èçëåçåøå îòòóê, âåäíàãà ùåøå äà ñå îñâåæè ñ åäíî ñîëèäíî ïðúñêàíå â ãúðëîòî.
Âúðõó áþðîòî èìàøå öåëóâêè ñ ëàêðèöà â ïðîçðà÷åí áóðêàí. Ìèñòúð Êèéí âçå åäíà è ïðîòåãíà ðúêà êúì Åäè.
- Íå, áëàãîäàðÿ - ó÷òèâî êàçà Åäè.
Ìèñòúð Êèéí ñåäíà íà êàíöåëàðñêèÿ ñòîë çàä áþðîòî è ëàïíà öåëóâêàòà. Ïîñëå îòâîðè ÷åêìåäæåòî è èçâàäè íåùî. Îñòàâè ïðåäìåòà äî áóðêàíà ñ öåëóâêèòå è ñåãà Åäè óñåòè êàê ãî îáçåìà èñòèíñêà òðåâîãà. Òîâà áåøå èíõàëàòîð. Ìèñòúð Êèéí ñå îáëåãíà íàçàä è îòìåòíà ãëàâà ïî÷òè äî êàëåíäàðà íà ñòåíàòà. Íà êàëåíäàðà áÿõà èçðèñóâàíè õàï÷åòà, à îòäîëó ïèøåøå: ÑÊÓÈÁÁ. È...
... è â åäèí êîøìàðåí ìèã, äîêàòî ìèñòúð Êèéí îòâàðÿøå óñòà äà çàãîâîðè, Åäè ñè ñïîìíè êàêâî áå ñòàíàëî â ìàãàçèíà çà îáóâêè, êîãàòî áåøå ñúâñåì ìàëêî õëàïå è ìàéêà ìó çàêðåùÿ äà íå ñè ïúõà êðàêà â ðåíòãåíîâèÿ àïàðàò. Â òîçè êîøìàðåí ìèã òîé î÷àêâàøå ìèñòúð Êèéí äà êàæå: "Åäè, äåâåòäåñåò íà ñòî îò ëåêàðèòå ñìÿòàò, ÷å ëåêàðñòâîòî ïðîòèâ àñòìà ïðåäèçâèêâà ðàê, ñúùî êàòî îíèÿ ðåíòãåíîâè àïàðàòè â ìàãàçèíèòå çà îáóâêè. Ñèãóðíî âå÷å ñè áîëåí. Ïðîñòî ñìÿòàì, ÷å òðÿáâà äà çíàåø."
Íî îíîâà, êîåòî èçðå÷å â äåéñòâèòåëíîñò ìèñòúð Êèéí, áå òîëêîâà íåâåðîÿòíî, ÷å Åäè íå íàìåðè äóìè çà îòãîâîð; ìîæåøå ñàìî äà ñå ñâèâà êàòî ñìà÷êàíà áóáîëå÷êà íà êîðàâèÿ äúðâåí ñòîë ïðåä áþðîòî.
- Òîâà íå ìîæå äà ïðîäúëæàâà ïîâå÷å.
Åäè îòâîðè óñòà è ïàê ÿ çàòâîðè.
- Íà êîëêî ãîäèíè ñè, Åäè? Åäèíàéñåò, íàëè?
- Äà, ñúð - áåçñèëíî îòâúðíà Åäè. Äèøàíåòî ìó íàèñòèíà èçòúíÿâàøå. Îùå íå ñâèñòåøå êàòî ÷àéíèê (â òàêèâà ñëó÷àè Ðè÷è ñå ïðîâèêâàøå: Åé, ìàõíåòå Åäè îò êîòëîíà! Ñêîðî ùå êèïíå!), íî è òîâà ìîæåøå äà ñå ñëó÷è âñåêè ìîìåíò. Âãëåäà ñå ñ êîïíåæ â èíõàëàòîðà íà áþðîòî è òúé êàòî ñÿêàø òðÿáâàøå äà ñå êàæå îùå íåùî, òîé äîáàâè: - Ïðåç íîåìâðè íàâúðøâàì äâàíàéñåò.
Ìèñòúð Êèéí êèìíà, ïîñëå ñå ïðèâåäå íàïðåä êàòî àïòåêàð îò òåëåâèçèîííà ðåêëàìà è ïðåïëåòå ïðúñòè. Î÷èëàòà ìó çàáëåñòÿõà ïîä ÿðêàòà ñâåòëèíà íà ëóìèíåñöåíòíèòå ëàìïè.
- Çíàåø ëè êàêâî å ïëàöåáî, Åäè?
Åäè òðåâîæíî ñå ïîìú÷è äà îòãàòíå.
- Îíîâà íåùî íà êðàâàòà, îò êîåòî äîÿò ìëÿêî, íàëè?
Ìèñòúð Êèéí ñå ðàçòúðñè îò ñìÿõ.
- Íå - êàçà òîé è Åäè ñå èç÷åðâè äî êîðåí÷åòàòà íà êîñàòà. ×óâàøå êàê â äèøàíåòî ìó ñå ïðîêðàäâà òèõî ñúñêàíå. - Ïëàöåáîòî...
Íå óñïÿ äà äîâúðøè, çàùîòî íà âðàòàòà ñå ïî÷óêà. Áåç äà ÷àêà îòãîâîð, Ðóáè âíåñå äâå ñòàðîìîäíè ÷àøè ñúñ ñëàäîëåäîâ ñèðîï.
- Øîêîëàäîâèÿò ñèãóðíî å çà òåáå - óñìèõíà ñå òÿ íà Åäè.
Òîé ñå ïîìú÷è äà îòâúðíå íà óñìèâêàòà, íî èíòåðåñúò êúì ñëàäîëåäà áå ñïàäíàë äî íàé-íèñêàòà ñè òî÷êà â öåëèÿ ìó æèâîò. Èçïèòâàøå íåÿñåí è â ñúùîòî âðåìå òî÷íî îïðåäåëåí ñòðàõ; òî÷íî òàêà ñå áîåøå êîãàòî ñåäåøå ñàìî ïî ãàùåòà â êàáèíåòà íà äîêòîð Õàíäîð è ÷àêàøå ëåêàðÿò äà âëåçå, à â òîâà âðåìå îòâúí ìàéêà ìó çàåìàøå ñ òóëîâèùåòî ñè ïîëîâèíàòà êàíàïå è äúðæåøå ïëúòíî ïðåä î÷èòå ñè äåáåëà êíèãà (îáèêíîâåíî "Ñèëàòà íà ïîëîæèòåëíîòî ìèñëåíå" îò Íîðìàí Âèíñúíò Ïèéë èëè "Íàðîäíîòî ëå÷åíèå âúâ Âúðìîíò" îò äîêòîð Äæàðâèñ). Ãîë è áåççàùèòåí, òîé ñå ÷óâñòâóâàøå ïðèòèñíàò ìåæäó òÿõ.
Äîêàòî Ðóáè èçëèçàøå, Åäè îòïè îò ñèðîïà, íî ïî÷òè íå óñåòè âêóñà.
Ìèñòúð Êèéí èç÷àêà âðàòàòà äà ñå çàòâîðè è â î÷èòå ìó îòíîâî ïðîáëåñíà ñóõàòà ñëþäåíà óñìèâêà.
- Óñïîêîé ñå, Åäè. Íå õàïÿ è íÿìà äà òè ñòîðÿ íèùî ëîøî.
Åäè êèìíà çàùîòî ìèñòúð Êèéí áåøå âúçðàñòåí, à ñ âúçðàñòíèòå òðÿáâà äà ñå ñúãëàñÿâàø íà âñÿêà öåíà (òàêà êàçâàøå ìàéêà ìó), íî ñè ìèñëåøå: Î, ÷óâàë ñúì ãè âå÷å òèÿ ïðèêàçêè. Òàêà ãîâîðåøå ëåêàðÿò, êîãàòî îòâàðÿøå ñòåðèëèçàòîðà è â íîçäðèòå íà Åäè íàõëóâàøå ïàðëèâèÿò, îñòúð ìèðèñ íà ñïèðò. Òîâà áåøå ìèðèñúò íà èíæåêöèè, ìèðèñúò íà èçìàìà è äâåòå íåùà ñå ñâåæäàõà äî åäíî è ñúùî: ùîì êàçâàò, ÷å ñàìî ùå òå áîöíàò è èçîáùî íÿìà äà óñåòèø, çíà÷è ùå áîëè óæàñíî.
Íåîõîòíî îïèòà äà îòïèå îùå ãëúò÷èöà îò ñèðîïà, íî âåäíàãà ñå îòêàçà; è áåç òîâà ñâèòîòî ìó ãúðëî åäâà óñïÿâàøå äà ïîåìå âúçäóõ. Çàãëåäà ñå â èíõàëàòîðà âúðõó áþðîòî íà ìèñòúð Êèéí, àëà íå ïîñìÿ äà ãî ïîèñêà. Ìèíà ìó áåçóìíà ìèñúë: ìîæå áè ìèñòúð Êèéí çíàåøå òîâà, ìîæå áè ìèñòúð Êèéí
(ãî èçìú÷âàøå)
ñå øåãóâàøå. Ñàìî ÷å èäåÿòà áåøå àäñêè òúïà, íàëè? Âúçðàñòåí ÷îâåê - è òî ðàáîòåù â çäðàâíî çàâåäåíèå - íå áè ñå øåãóâàë òàêà ñ ìàëêî äåòå, íàëè? Íå, â íèêàêúâ ñëó÷àé. Íå áèâàøå äàæå äà ìèñëè òàêîâà íåùî, çàùîòî àêî ñè ïîçâîëåøå äà ãî ïîìèñëè, òîâà ùåøå äà ïîâëå÷å ñòðàõîâèòà ïðåîöåíêà íà öÿëàòà ìó ïðåäñòàâà çà ñâåòà.
Íî åòî, ÷å èíõàëàòîðúò áåøå òóê, åòî ãî, òúé áëèçî è ñúùåâðåìåííî òúé äàëå÷å - êàòî ãëúòêà âîäà äîñàìè ðúêàòà íà íåùàñòíèê, êîéòî óìèðà îò æàæäà ñðåä ïóñòèíÿòà. Åòî ãî òóê, ñðåä áþðîòî, ïðåä óñìèõíàòèòå ñëþäåñòè î÷è íà ìèñòúð Êèéí.
Ñåãà Åäè îò÷àÿíî êîïíååøå ñàìî çà åäíî - äà áúäå â Ïóùèíàêà ñðåä ïðèÿòåëèòå ñè. Ìèñúëòà çà ÷óäîâèùå, çà íÿêàêâî ãðàìàäíî ÷óäîâèùå, êîåòî ñå ñïîòàéâà ïîä ãðàäà, êúäåòî å ðîäåí è èçðàñíàë, êîåòî ïúëçè îò ìÿñòî íà ìÿñòî ïî êàíàëèòå è äðåíàæèòå - òàçè ìèñúë áåøå óæàñíà, îùå ïî-óæàñíî áåøå äà ìèñëè êàê ùå ñå áîðè ñ òîâà ÷óäîâèùå, êàê ùå ñå ìú÷è äà ãî óáèå... è âñå ïàê ñåãàøíîòî ïîëîæåíèå íàäõâúðëÿøå äîðè òèÿ ñòðàõîâå. Êàê äà ñå áîðèø, êîãàòî âúçðàñòíèÿò òè êàçâà, ÷å íÿìà äà áîëè, à çíàåø, ÷å ëúæå? Êàê äà ñå áîðèø, êîãàòî âúçðàñòíèÿò òè çàäàâà ñòðàííè âúïðîñè è èçðè÷à íåÿñíè çëîâåùè ôðàçè, íàïðèìåð: Òîâà íå ìîæå äà ïðîäúëæàâà ïîâå÷å? È ïî÷òè íåáðåæíî, ñ íÿêàêúâ ñòðàíè÷åí ñêîê íà ìèñúëòà, Åäè îòêðè ãîëåìèòå èñòèíè íà äåòñòâîòî. Èñòèíñêèòå ÷óäîâèùà ñà âúçðàñòíèòå, êàçà ñè òîé. Ìèñúëòà íå áåøå êîé çíàå êàêâî îòêðèòèå, íå áåøå îò îíèÿ, êîèòî ïðèñòèãàò ñ îðåîëà íà ïðîçðåíèåòî, ñðåä òúðæåñòâåíèÿ ãðúì íà áàðàáàíè è òðúáè. Òÿ ïðîñòî ïðîáëÿñíà è îòìèíà, ïî÷òè çàäóøåíà îò ïî-ñèëíàòà, íåóäúðæèìà ìèñúë: Èñêàì äà ñè âçåìà èíõàëàòîðà è äà ñå ìàõíà îòòóê.
- Óñïîêîé ñå - ïîâòîðè ìèñòúð Êèéí. - Ïîâå÷åòî òè íåïðèÿòíîñòè, Åäè, èäâàò îòòàì, ÷å ïðåç öÿëîòî âðåìå ñè òîëêîâà òðåâîæåí è íàïðåãíàò. Åòî, äà âçåìåì íàïðèìåð àñòìàòà. Ïîãëåäíè.
Ìèñòúð Êèéí îòâîðè ÷åêìåäæåòî, ïîòúðøóâà âúòðå è èçìúêíà áàëîí. Íàäó ãî, íàïðÿãàéêè ñ âñå ñèëà õëúòíàëèòå ñè ãúðäè (âðàòîâðúçêàòà ìó ïîäñêà÷àøå êàòî ëîäêà ñðåä ìîðñêè âúëíè). Íà áàëîíà áåøå èçïèñàíî: ÀÏÒÅÊÀ ÑÅÍÒÚÐ ÑÒÐÈÉÒ. ÌÅÄÈÊÀÌÅÍÒÈ, ÑÀÍÈÒÀÐÍÈ ÏÎÒÐÅÁÈ, ÄÐÅÁÍÈ ÑÒÎÊÈ. Ìèñòúð Êèéí ñòèñíà ãóìåíàòà øèéêà è ïðîòåãíà áàëîíà êúì Åäè.
- Ïðåäñòàâè ñè çà ìèã, ÷å òîâà å áÿë äðîá. Òâîÿò áÿë äðîá. Ðàçáèðà ñå, âñúùíîñò òðÿáâàøå äà íàäóÿ äâà, îáà÷å ñàìî òîçè ìè å îñòàíàë îò êîëåäíàòà ðàçïðîäàæáà...
- Ìèñòúð Êèéí, ìîæå ëè äà ñè âçåìà èíõàëàòîðà? - çàïèòà Åäè.
Â ãëàâàòà ìó íàõëóâàøå òúïà, ïóëñèðàùà áîëêà. Óñåùàøå êàê ãúðëîòî ìó ñå çàäðúñòâà. Ïóëñúò ìó ñå óñêîðÿâàøå, ïî ÷åëîòî ìó èçáèâàõà êàïêè ïîò. Øîêîëàäîâèÿò ñèðîï ñòîåøå çàáðàâåí âúðõó áþðîòî è âèøíàòà áàâíî ïîòúâàøå â ñëîÿ ðàçáèòà ñìåòàíà.
- Ñëåä ìàëêî - êàçà ìèñòúð Êèéí. - Ñëóøàé âíèìàòåëíî, Åäè. Èñêàì äà òè ïîìîãíà. Âðåìå å íÿêîé äà ãî ñòîðè. Ùîì íà Ðúñ Õàíäîð íå ìó ñòèñêà, ùå òðÿáâà àç äà ñå çàåìà ñ òàÿ ðàáîòà. Äðîáúò òè å êàòî òîçè áàëîí, ñàìî ÷å îêîëî íåãî èìà ñëîé ìóñêóëè; òèÿ ìóñêóëè ñà êàòî ðúöåòå íà ÷îâåê, êîéòî ðàáîòè ñ êîâàøêè ìåõ, ðàçáèðàø ëè? Êîãàòî ÷îâåêúò å çäðàâ, ìóñêóëèòå ëåñíî ðàçïóñêàò è ñâèâàò äðîáà. Íî àêî ïðèòåæàòåëÿò íà òîçè íîðìàëåí áÿë äðîá å íàïðåãíàò è íåðâåí ïðåç öÿëîòî âðåìå, ìóñêóëèòå çàïî÷âàò äà ïðå÷àò íà äðîáà âìåñòî äà ìó ïîìàãàò. Âèæ!
Ìèñòúð Êèéí îáãúðíà áàëîíà ñ êðèâè, ìúðøàâè, ëóíè÷àâè ïðúñòè. Ñòèñíà. Áàëîíúò ñå èçäó îò äâåòå ñòðàíè íà þìðóêà ìó è Åäè ïðèñâè î÷è, ãîòîâ äà ÷óå ãðúì. Óñåòè êàê äèøàíåòî ìó ñïèðà îêîí÷àòåëíî. Îïðÿ ãúðäè â ðúáà íà áþðîòî è ñå ïðåñåãíà çà èíõàëàòîðà. Ðàìîòî ìó çàêà÷è òåæêàòà ÷àøà. Òÿ ñå ïðåêàòóðè è èçáóõíà íà ïîäà êàòî áîìáà.
Åäè åäâà äî÷ó òðÿñúêà. Äðàñêàéêè ñ ïðúñòè ïî áþðîòî, òîé äîêîïà èíõàëàòîðà, íàëàïà ïðúñêàëêàòà è äðúïíà ñïóñúêà. Ñ íåïîñèëíà ìúêà ñè ïîå äúõ, à èç ãëàâàòà ìó êàêòî âèíàãè â ïîäîáíè ìîìåíòè ïîäñêà÷àõà òðåñêàâè, îáúðêàíè ìèñëè: Ìîëÿ òè ñå ìàìî çàäóøàâàì ñå íå ìîãà äà ÄÈØÀÌ ìèëè Áîæå ìèëè Èñóñå äîáðèèâñåáëàãè íå ìîãà äà ÄÈØÀÌ ìîëÿ òå íå èñêàì äà óìðà íå èñêàì äà óìðà ìîëÿ òå...
Ñåòíå ïðúñêèòå îò èíõàëàòîðà ïîëåïíàõà ïî ñòåãíàòîòî ìó ãúðëî è òîé îòíîâî ìîæåøå äà äèøà.
- Èçâèíÿâàéòå - ïðîïëàêà Åäè. - Èçâèíÿâàéòå çà ÷àøàòà... Ùå ïî÷èñòÿ è ùå ñè ïëàòÿ... ñàìî íå êàçâàéòå íà ìàìà, ìîëÿ âè, íàëè íÿìà äà êàæåòå? Èçâèíÿâàéòå, ìèñòúð Êèéí, íå ìîæåõ äà äèøàì...
Íà âðàòàòà îòíîâî ñå ïî÷óêà è Ðóáè íàäíèêíà â êàíöåëàðèÿòà.
- Íàðåä ëè å âñè...
- Ñúâñåì íàðåä - ðÿçêî îòâúðíà ìèñòúð Êèéí. - Îñòàâè íè íà ìèðà.
- Äîáðå äå, ñú-æà-ëÿ-âàì! - êàçà Ðóáè, ïîñëå âðúòíà î÷è êúì òàâàíà è çàòâîðè âðàòàòà.
Äúõúò íà Åäè ïàê ïî÷âàøå äà ñâèñòè èç ãúðëîòî. Òîé ïîáúðçà äà ñè ïðúñíå ëåêàðñòâî è ïîäõâàíà îáúðêàíèòå èçâèíåíèÿ îòòàì, êúäåòî ãî áÿõà ïðåêúñíàëè. Ìëúêíà åäâà êîãàòî çàáåëÿçà, ÷å ìèñòúð Êèéí ãî ãëåäà âñå ñúñ ñúùàòà ñòðàííà ñóõà óñìèâêà. Áàëîíúò ëåæåøå íà áþðîòî. Â ãëàâàòà íà Åäè èçïëóâà íîâà ìèñúë è òîé ñå îïèòà äà ÿ ïðîãîíè, àëà íå óñïÿ. Ìèñòúð Êèéí èçãëåæäàøå òúé, ñÿêàø ñòðàäàíèÿòà íà ìîì÷åòî ìó ñå ñòðóâàõà ïî-ñëàäêè îò ïî÷òè äîâúðøåíèÿ ñëàäîëåä.
- Íå ñå òðåâîæè - êàçà àïòåêàðÿò. - Ðóáè ùå ïî÷èñòè ñëåä ìàëêî, à àêî èñêàø äà çíàåø, âñúùíîñò ñå ðàäâàì, ÷å ñ÷óïè ÷àøàòà. Çàùîòî îáåùàâàì äà íå êàæà íà ìàéêà òè, àêî è òè îáåùàåø äà íå é êàçâàø çà íàøèÿ ðàçãîâîð.
- Î, ÷åñòíà äóìà - îõîòíî ñå ñúãëàñè Åäè.
- Äîáðå - êèìíà ìèñòúð Êèéí. - Ðàçáðàõìå ñå. È ñåãà òè å ìíîãî ïî-äîáðå, íàëè?
Åäè êèìíà.
- Çàùî?
- Çàùî ëè? Àìè... çàùîòî ñè âçåõ ëåêàðñòâîòî.
È Åäè âïè â ìèñòúð Êèéí ñúùèÿ òðåâîæåí ïîãëåä, ñ êîéòî ñëåäåøå â ó÷èëèùå ðåàêöèÿòà íà ìèñèñ Êåéñè, êîãàòî íå çíàåøå äàëè å îòãîâîðèë ïðàâèëíî.
- Ñàìî ÷å íå ñè âçåë íèêàêâî ëåêàðñòâî - çàÿâè àïòåêàðÿò. - Òîâà áåøå ïëàöåáî. Ïëàöåáîòî, Åäè, å íåùî, êîåòî ïðèëè÷à íà ëåêàðñòâî è èìà âêóñ íà ëåêàðñòâî, îáà÷å íå å ëåêàðñòâî. Ïëàöåáîòî íå å ëåêàðñòâî, çàùîòî â íåãî íÿìà àêòèâíè ñúñòàâêè. È àêî âñå ïàê ãî íàðè÷àìå ëåêàðñòâî, òî å íåùî ñúâñåì îñîáåíî. Ëåêàðñòâî çà ãëàâàòà. - Ìèñòúð Êèéí ñå óñìèõíà. - Ðàçáðà ëè ìå, Åäè? Ëåêàðñòâî çà ãëàâàòà.
Åäè ðàçáèðàøå îòëè÷íî; ìèñòúð Êèéí ìó êàçâàøå, ÷å å ëóä. Íàïðåãíà èçòðúïíàëèòå ñè óñòíè è èçðå÷å:
- Íå, íå âè ðàçáèðàì.
- Íåêà äà òè ðàçêàæà åäíà èñòîðèÿ - êàçà ìèñòúð Êèéí. Ïðåç 1954 ãîäèíà â óíèâåðñèòåòà "Äåïîë" áèëè ïðîâåäåíè ìåäèöèíñêè èçñëåäâàíèÿ âúðõó áîëíè îò ÿçâà. Ñòî ïàöèåíòè ïîëó÷àâàëè òàáëåòêè. Êàçâàëè èì, ÷å òàáëåòêèòå ùå èçëåêóâàò ÿçâàòà, íî â äåéñòâèòåëíîñò ïîëîâèíàòà îò òÿõ ïîëó÷àâàëè ïëàöåáî... èëè ïî-òî÷íî êàçàíî ñìåñ îò íèøåñòå è çàõàð â åäíàêâà ðîçîâà îáâèâêà. - Îò óñòíèòå íà ìèñòúð Êèéí èçëåòÿ ñòðàíåí äðåçãàâ êèêîò, ñÿêàø îïèñâàøå íå åêñïåðèìåíò, à õëàïàøêà ëóäîðèÿ. - Äåâåòäåñåò è òðèìà ïàöèåíòè çàÿâèëè, ÷å ñëåä ëå÷åíèåòî ñå ÷óâñòâóâàò ìíîãî ïî-äîáðå, à ïðåãëåäèòå ïîêàçàëè ðåàëíî ïîäîáðåíèå ó îñåìäåñåò è åäèí îò òÿõ. Êàêúâ èçâîä ùå ñè íàïðàâèø îò åêñïåðèìåíòà, Åäè?
- Íå çíàì - ãëóõî îòâúðíà Åäè.
Ìèñòúð Êèéí òúðæåñòâåíî ñå ïî÷óêà ïî ñëåïîî÷èåòî.
- Ïîâå÷åòî áîëåñòè çàïî÷âàò åòî òóê, òàêà ìèñëÿ àç. Ìíîãî îòäàâíà ñúì â çàíàÿòà è çíàåõ çà ïëàöåáîòî äúëãè ãîäèíè ïðåäè åêñïåðèìåíòà íà îíèÿ äîêòîðè â "Äåïîë". Ñòàðöèòå ÷åñòî èäâàò ïðè ëåêàðÿ ñ óáåæäåíèåòî, ÷å ñòðàäàò îò ñúðäå÷íà áîëåñò, ðàê, äèàáåò èëè äÿâîë çíàå êàêâî. Íî â ìíîãî ñëó÷àè íÿìà íèùî ïîäîáíî. Íå èì å äîáðå çàùîòî ñà ñòàðè è òîëêîç. Íî êàêâî äà ïðàâè ëåêàðÿò? Äà èì êàæå, ÷å ñà êàòî âåõòè áóäèëíèöè ñ èçíîñåíè ïðóæèíè? Õà! Äðóã ïúò! Ëåêàðÿò ñè äúðæè íà õîíîðàðà.
Ñåãà êúì óñìèâêàòà íà ìèñòúð Êèéí ñå ïðèìåñâàøå ïðåçðåíèå. Åäè ïðîñòî ñåäåøå è ÷àêàøå âñè÷êî äà ñâúðøè, äà ñâúðøè, äà ñâúðøè. À äóìèòå êúíòÿõà â óøèòå ìó: Íå ñè âçåë íèêàêâî ëåêàðñòâî.
- Ëåêàðèòå ñè òðàÿò è àç ñúùî ñè òðàÿ. Êàêâî òîëêîâà? Âëèçà ïîíÿêîãà ñòàðåö ñ ðåöåïòà, à íà íåÿ ïèøå ÷èñòî è ïðîñòî: Ïëàöåáî, èëè ïúê 1500 ìã "Ñèíüî íåáå", êàêòî ãî íàðè÷àøå ñòàðèÿò äîêòîð Ïèúðñúí. - Ìèñòúð Êèéí ñå èçêèñêà è îòïè îò ñèðîïà. - Å, èìà ëè íåùî ëîøî? - çàïèòà òîé è ñëåä êðàòêî ìúë÷àíèå ñè îòãîâîðè ñàì: - Íå, ðàçáèðà ñå! Íÿìà íèùî ëîøî! Ïîíå... â ïîâå÷åòî ñëó÷àè. Ïëàöåáîòî å áëàãîäàò çà ñòàðèòå õîðà. Èìà è äðóãè ñëó÷àè - òåæêè ôîðìè íà ðàê, áåçíàäåæäíè ñúðäå÷íè áîëåñòè, õîðà ñ óæàñíè íåäúçè, êîèòî âñå îùå íå ðàçáèðàìå, ïîíÿêîãà äàæå ó íåâðúñòíè äåöà êàòî òåá, Åäè! Â ïîäîáíè ñëó÷àè èìà ëè íåùî ëîøî, àêî ïëàöåáîòî óñïîêîÿâà ïàöèåíòà? Âèæäàø ëè íåùî ëîøî â òîâà, Åäè?
- Íå, ñúð - êàçà Åäè è ñå îçúðíà êúì ãðàìàäíîòî ïåòíî îò øîêîëàäîâ ñëàäîëåä, ñèðîï, ñìåòàíà è íàòðîøåíî ñòúêëî. Ìåæäó öÿëàòà òàçè êàøà ïèÿíàòà âèøíà ñå ÷åðâåíååøå çàïëàøèòåëíî êàòî êúðâàâà ñëåäà ñðåä ñöåíàòà íà íÿêàêâî óæàñíî ïðåñòúïëåíèå. Îò ãëåäêàòà ãúðäèòå ìó îòíîâî ñå ñâèõà.
- Çíà÷è ñìå ñè ëèêà-ïðèëèêà! Ìèñëèì åäíî è ñúùî! Ïðåäè ïåò ãîäèíè, êîãàòî Âúðíúí Ìåéòëàíä ñòðàäàøå îò ðàê íà õðàíîïðîâîäà - ìíîãî ìú÷èòåëíà áîëåñò - è äîêòîðèòå âå÷å ñå ÷óäåõà êàêâî äà ìó äàâàò ñðåùó áîëêèòå, àç ãî ïîñåòèõ â áîëíèöàòà ñ êóòèéêà îáèêíîâåíè çàõàðíè òàáëåòêè. Òîé ìè áåøå ìíîãî áëèçúê ïðèÿòåë, ðàçáèðàø ëè? È ðåêîõ: "Âúðí, òîâà ñà ìíîãî ñïåöèàëíè áîëêîóñïîêîÿâàùè õàï÷åòà, îùå ãè èçïðîáâàò ëàáîðàòîðíî. Äîêòîðúò íå çíàå, ÷å òè ãè äàâàì, òúé ÷å çà Áîãà, âíèìàâàé äà íå ìå èçäàäåø. Ìîæå è äà íå ïîäåéñòâóâàò, íî ìèñëÿ, ÷å ùå òè ïîìîãíàò. Âçèìàé íå ïîâå÷å îò åäíî íà äåí è òî ñàìî àêî áîëêàòà ñòàíå íåïîíîñèìà." Òîé ìè áëàãîäàðè ñúñ ñúëçè íà î÷è. Ñúñ ñúëçè íà î÷è, Åäè! È õàï÷åòàòà ìó ïîìîãíàõà! Äà! Áÿõà îò íàé-îáèêíîâåíà çàõàð, íî ïðèòúïÿâàõà áîëêèòå ìó... çàùîòî èñòèíñêàòà áîëêà å òóê.
Ìèñòúð Êèéí ïàê ñå ïî÷óêà ïî ñëåïîî÷èåòî.
- È ìîåòî ëåêàðñòâî ïîìàãà - êàçà Åäè.
- Çíàì, ÷å ïîìàãà - îòâúðíà ìèñòúð Êèéí è ñå óñìèõíà ñ ïðîòèâíàòà ñíèçõîäèòåëíîñò íà âúçðàñòåí. - Îáëåê÷àâà ãúðäèòå òè, çàùîòî âúçäåéñòâóâà íà ãëàâàòà. ÕèäðÎêñ, Åäè, å íàé-îáèêíîâåíà âîäà ñ ìúíè÷êî êàìôîð, çà äà èìà âêóñ íà ëåêàðñòâî.
- Íå! - âúçêëèêíà Åäè. Ãúðëîòî ìó îòíîâî çàïî÷âàøå äà õúõðè.
Ìèñòúð Êèéí ïèéíà îò ñèðîïà, îáðà ñ ëúæè÷êà ðàçòîïåíèÿ ñëàäîëåä è ïåäàíòè÷íî èçáúðñà óñòíè ñ íîñíàòà ñè êúðïè÷êà, äîêàòî Åäè ñè ïðúñêàøå ïîðåäíàòà ïîðöèÿ ëåêàðñòâî.
- À ñåãà èñêàì äà ñè âúðâÿ - êàçà ìîì÷åòî.
- Îñòàâè ìå äà äîâúðøà.
- Íå! Èñêàì äà ñè âúðâÿ! Íàëè ñè ïîëó÷èõòå ïàðèòå, ïóñíåòå ìå äà ñè âúðâÿ!
- Ïúðâî ùå äîâúðøà - èçðå÷å ìèñòúð Êèéí òîëêîâà çàïëàøèòåëíî, ÷å Åäè ñå ñãúð÷è íà ñòîëà. Ïîíÿêîãà âúçðàñòíèòå ñòàâàõà óæàñíî ãíóñíè â ñâîÿòà íåîãðàíè÷åíà âëàñò. Óæàñíî ãíóñíè.
- ×àñò îò ïðîáëåìà å òàì, ÷å òâîÿò äîêòîð Ðúñ Õàíäîð íÿìà êàï÷èöà âîëÿ. Äðóãàòà ÷àñò ñå êðèå â òâúðäîòî óáåæäåíèå íà ìàéêà òè, ÷å ñè áîëåí. À òè, Åäè, ïîïàäàø ìåæäó òèÿ äâà êàìúêà.
- Íå ñúì ëóä - åäâà ÷óòî ïîøóøíà Åäè.
Ñòîëúò íà ìèñòúð Êèéí çàñêðèáóöà êàòî íÿêàêúâ ÷óäîâèùåí ùóðåö.
- Êàêâî?
- Êàçàõ, ÷å íå ñúì ëóä! - êðåñíà Åäè. È âåäíàãà ïî æàëíîòî ìó ëèöå ïëúçíà ãúñòà ðóìåíèíà.
Ìèñòúð Êèéí ñå óñìèõíà. Ìèñëè êàêòî ñè ùåø, ãîâîðåøå òàçè óñìèâêà. Ìèñëè êàêòî ñè ùåø, îáà÷å àç çíàì íàé-äîáðå.
- Ìú÷à ñå äà îáÿñíÿ ñàìî åäíî, Åäè - ÷å íå ñè áîëåí òåëåñíî. Äðîáîâåòå òè íÿìàò àñòìà; òÿ å â óìà òè.
- Èñêàòå äà êàæåòå, ÷å ñúì ëóä.
Ìèñòúð Êèéí ñå ïðèâåäå íàïðåä è ãî îãëåäà âíèìàòåëíî íàä ñïëåòåíèòå ñè ïðúñòè.
- Íå çíàì - òèõî êàçà òîé. - Ëóä ëè ñè?
- Òîâà å ëúæà! - èçêðåùÿ Åäè è ñàì íå ïîâÿðâà, ÷å îò êðåõêèòå ìó ãúðäè ìîæå äà èçëåòè òîëêîâà ìîùåí ãëàñ. Ìèñëåøå ñè êàê áè ðåàãèðàë Áèë íà òîëêîâà ïîðàçèòåëíè îáâèíåíèÿ. Áèë ùåøå äà èçìèñëè êàêâî äà îòãîâîðè, íèùî ÷å ïåëòå÷åøå. Òîé óìååøå äà áúäå õðàáúð. - Âñè÷êî å åäíà ãîëÿìà ëúæà! Àç èìàì àñòìà, íàèñòèíà èìàì!
- Äà - êàçà ìèñòúð Êèéí è ñóõàòà óñìèâêà ñå ïðåâúðíà â áåçóìíà ìúðòâåøêà ãðèìàñà. - Íî êîé òå å ðàçáîëÿë, Åäè?
Âñè÷êî â ìîçúêà íà Åäè âðåøå è êèïåøå. Î, ÷óâñòâóâàøå ñå áîëåí, ñòðàøíî áîëåí.
- Ïðåç 1954 ãîäèíà - ãîäèíàòà íà åêñïåðèìåíòà â "Äåïîë", íå å ëè ñòðàííî? - äîêòîð Õàíäîð çàïî÷íà äà òè ïðåäïèñâà ÕèäðÎêñ. Òîâà å ñúêðàòåíî îò õèäðîãåíèóì è îêñèãåíèóì, òîåñò âîäîðîä è êèñëîðîä - äâåòå ñúñòàâêè íà âîäàòà. Âå÷å ÷åòèðè ãîäèíè ïîìàãàì íà òàÿ èçìàìà, íî ñìÿòàì äà ñëîæà êðàé. Ëåêàðñòâîòî ïðîòèâ àñòìà äåéñòâóâà íå íà òÿëîòî, à íà óìà òè. Àñòìàòà ñå ïîðàæäà îò íåðâíè ñïàçìè íà äèàôðàãìàòà ïî çàïîâåä íà òâîåòî ñúçíàíèå... èëè íà ìàéêà òè. Íå ñè áîëåí.
Íàñòàíà çëîâåùà òèøèíà.
Åäè ñåäåøå íà ñòîëà è â ãëàâàòà ìó áóøóâàøå óðàãàí. Çà ìèã äîïóñíà âúçìîæíîñòòà ìèñòúð Êèéí äà êàçâà èñòèíàòà, íî òàçè ïðåäñòàâà âëà÷åøå ïîäèð ñåáå ñè èçâîäè, êîèòî íå ìîæåøå äà ïîíåñå. È âñå ïàê... çàùî ùå ãî ëúæå ìèñòúð Êèéí, îñîáåíî ïúê ïî òîëêîâà âàæåí âúïðîñ?
Ìèñòúð Êèéí ñåäåøå íåïîäâèæíî è íà óñòíèòå ìó ãðååøå ñúùàòà ñóõà, áåçñúðäå÷íà, ïóñòèííà óñìèâêà.
Àç èìàì àñòìà, íàèñòèíà èìàì. Åäâà íå óìðÿõ ïðåç îíçè äåí, êîãàòî äâàìàòà ñ Áèë ñå ìú÷åõìå äà ïîñòðîèì áåíò â Ïóùèíàêà è Õåíðè Áàóúðñ ìè ñìà÷êà íîñà. Òðÿáâà ëè äà ïîâÿðâàì, ÷å óìúò ìè ïðîñòî... ïðîñòî ñè å èçìèñëÿë âñè÷êî?
Íî çàùî ùå ìå ëúæå? (Åäâà ñëåä äâàäåñåò è ñåäåì ãîäèíè Åäè ùåøå äà ñè çàäàäå â áèáëèîòåêàòà ìíîãî ïî-ñòðàøíèÿ âúïðîñ: Çàùî ùå ìè êàçâà èñòèíàòà?)
Êàòî ïðåç ïàìóê ÷ó ãëàñà íà ìèñòúð Êèéí:
- Îòäàâíà òå íàáëþäàâàì, Åäè. Ðàçêàçâàì òè òîâà íå ñàìî çàùîòî âå÷å ñè äîñòàòú÷íî ãîëÿì, çà äà ðàçáåðåø, íî è çàùîòî çàáåëÿçàõ, ÷å íàé-ñåòíå èìàø ïðèÿòåëè. Òå ñà äîáðè ïðèÿòåëè, íàëè?
- Äà - êàçà Åäè.
Ìèñòúð Êèéí êèëíà ñòîëà ñè íàçàä (îòíîâî ñå ðàçäàäå ïðîòèâíîòî ñêðèáóöàíå) è çàòâîðè åäíî îêî - ìîæå áè ñè âúîáðàçÿâàøå, ÷å òîâà å íàìèãàíå.
- Îáçàëàãàì ñå, ÷å ìàéêà òè íå ãè õàðåñâà, íàëè?
- Ìíîãî ñè ãè îáè÷à - âúçðàçè Åäè, ìèñëåéêè êîëêî îáèäíè íåùà áå êàçàëà çà Ðè÷è Òîçèúð (Òîé èìà ðàçâàëåíè çúáè... óñåòèõ ìó ëîøèÿ äúõ, Åäè... ìèñëÿ, ÷å ïóøè), ïðåçðèòåëíàòà é çàáåëåæêà äà íå óñëóæâà ñ ïàðè íà Ñòàí Þðèñ, çàùîòî å åâðåèí, ÿâíàòà é íåïðèÿçúí êúì Áèë Äåíáðîó è "îíîâà òëúñòî ìîì÷å". Òîé ïîêëàòè ãëàâà è ïîâòîðè: - Ìíîãî ñè ãè îáè÷à.
- Òúé ëè? - çàïèòà ìèñòúð Êèéí, ïðîäúëæàâàéêè äà ñå óñìèõâà. - Å, ìîæå äà å ïðàâà, ìîæå è äà ãðåøè, íî ïîíå ñåãà ñè èìàø ïðèÿòåëè. Ñèãóðíî òðÿáâà äà ïîãîâîðèø ñ òÿõ çà ïðîáëåìèòå ñè. Òàçè... òàçè äóøåâíà áîëåñò. Ïèòàé ãè êàêâî ìèñëÿò çà íåÿ.
Åäè íå îòãîâîðè. Âå÷å íå èñêàøå äà ïðèêàçâà ñ ìèñòúð Êèéí; íàé-ðàçóìíîòî áåøå äà ñè ìúë÷è. À îñâåí òîâà ñå áîåøå, ÷å àêî íå èçëåçå îòòóê, ñêîðî ùå ñå ðàçïëà÷å.
- Å, äîáðå - êàçà ìèñòúð Êèéí è ñòàíà îò ñòîëà. - Ìèñëÿ, ÷å èç÷åðïàõìå òåìàòà, Åäè. Èçâèíÿâàé, àêî ñúì òå ðàçòðåâîæèë. Ïðîñòî ñè èçïúëíÿâàõ äúëãà òúé, êàêòî ãî ðàçáèðàì. Àç...
Íî îùå ïðåäè ìèñòúð Êèéí äà äîâúðøè, Åäè ãðàáíà èíõàëàòîðà, ïúõíà ïîä ìèøíèöà êíèæíàòà òîðáà ñ ëåêàðñòâà è õóêíà íàâúí. Ñ åäèíèÿ êðàê ñå ïîäõëúçíà âúðõó ñëàäîëåäåíîòî ïåòíî íà ïîäà è åäâà íå ïàäíà. À ñåòíå âå÷å òè÷àøå êúì èçõîäà, ñïàñÿâàøå ñå îò àïòåêàòà, áÿãàøå êàòî ëóä âúïðåêè íîâèÿ ïðèñòúï íà çàäóõ. Çÿïíàëà îò ïî÷óäà, Ðóáè ãî ãëåäàøå íàä ðàçãúðíàòîòî ñïèñàíèå.
Ñòîðè ìó ñå, ÷å óñåòè êàê ìèñòúð Êèéí èçëèçà íà ïðàãà íà êàíöåëàðèÿòà è ãëåäà ïîçîðíîòî ìó îòñòúïëåíèå îòâúä òåçãÿõà. Ãëåäà ãî è ñòîè íåïîäâèæíî - ìúðøàâ, ñïðåòíàò è óñìèõíàò. Ñ îíàÿ ñóõà, ïóñòèííà óñìèâêà.
Ñïðÿ ñå åäâà êðàé êðúñòîâèùåòî íà Êàíçàñ è Ñåíòúð Ñòðèéò ñ Ãëàâíàòà óëèöà. Äîêàòî ñåäåøå íà íèñêàòà êàìåííà îãðàäêà êðàé àâòîáóñíàòà ñïèðêà, òîé èçâàäè èíõàëàòîðà è ñè ïðúñíà îùå ìàëêî ëåêàðñòâî - ïîçíàòèÿò ìåäèöèíñêè âêóñ âå÷å ëåïíåøå ïî öÿëîòî ìó ãúðëî
(íàé-îáèêíîâåíà âîäà ñ ìúíè÷êî êàìôîð)
è èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å àêî îùå âåäíúæ ñè ïðúñíå îò íåãî, ùå äðàéôà äî ïðèïàäúê.
Ïúõíà èíõàëàòîðà â äæîáà ñè è ñå çàãëåäà êàê àâòîáóñèòå ñíîâàò ïî Ãëàâíàòà óëèöà è Ãîðíàòà ìèëÿ. Ìú÷åøå ñå äà íå ìèñëè. Æàðêîòî ñëúíöå íàïè÷àøå òèëà ìó. Õðîìèðàíèòå ÷àñòè íà âñÿêà ìèíàâàùà êîëà õâúðëÿõà â î÷èòå ìó îñëåïèòåëíè ñòðåëè÷êè è â ãëàâàòà ìó îòíîâî âçå äà ïðèèæäà òúïà áîëêà. Âúïðåêè âñè÷êî íå ìîæåøå äà ñå ñúðäè íà ìèñòúð Êèéí, íî ïúê çà ñìåòêà íà òîâà áåøå òîëêîâà ëåñíî äà îïëàêâà áåäíèÿ Åäè Êàñïáðàê. Èñêðåíî ñú÷óâñòâóâàøå íà êëåòíèêà. Çíàåøå, ÷å Áèë Äåíáðîó íèêîãà íå ñè õàáè âðåìåòî çà òîëêîâà ãëóïàâè òåðçàíèÿ, íî ïðîñòî íå ìîæåøå äà ïðîãîíè íåùàñòíèòå ìèñëè.
Ñåãà êîïíååøå äà ïîñòúïè òî÷íî êàêòî áå êàçàë ìèñòúð Êèéí - äà îòèäå â Ïóùèíàêà è äà ðàçêàæå íà ïðèÿòåëèòå ñè âñè÷êî, çà äà ïîëó÷è îò òÿõ ìíåíèå è ñúâåò. Íî íå ìîæåøå. Ìàéêà ìó ùåøå äà ãî ÷àêà
(òâîåòî ñúçíàíèå... èëè ìàéêà òè)
è àêî íå ñå ïðèáåðåøå ñêîðî ñ ëåêàðñòâàòà,
(òâúðäîòî óáåæäåíèå íà ìàéêà òè, ÷å ñè áîëåí)
ùåøå äà ñè èìà íåïðèÿòíîñòè. Òÿ ùåøå äà ðåøè, ÷å å ñêèòîñâàë ñ Áèë, Ðè÷è èëè "åâðåé÷åòî", êàêòî íàðè÷àøå Ñòàí (ñïîðåä íåÿ äà ñå ãîâîðè òàêà íå áåøå ïðåäðàçñúäúê, à äîáëåñòíà "èãðà ñ îòêðèòè êàðòè"). È äîêàòî ñòîåøå íà úãúëà, îïèòâàéêè îò÷àÿíî äà âíåñå ìàëêî ÿñíîòà â îáúðêàíèòå ñè ìèñëè, Åäè çíàåøå êàêâî áè êàçàëà, àêî ìîæåøå äà ðàçáåðå, ÷å îòãîðå íà âñè÷êî ñèíúò é äðóæè ñ íåãúð è ñ ìîìè÷å - ãîëÿìî ìîìè÷å, ñ èñòèíñêè öèöè.
Áàâíî çàêðà÷è êúì Ãîðíàòà ìèëÿ è ñå çàïèòà ñúñ ñòðàõ êàê ëè ùå èçêàòåðè ñòðúìíèÿ ñêëîí â òàÿ ãîðåùèíà. Æåãàòà áåøå íåâåðîÿòíà - íàïðàâî ÿéöà äà ïúðæèø íà òðîòîàðà. Çà ïðúâ ïúò ìó ñå ïðèèñêà âàêàíöèÿòà âå÷å äà å ñâúðøèëà, òà äà ñè èìà ãðèæè è çàíèìàíèÿ ñ íîâèÿ êëàñ, ñ íàâèöèòå è ÷óäàòîñòèòå íà íîâèÿ ó÷èòåë.
Êúì ñðåäàòà íà õúëìà, íåäàëå÷å îò ìÿñòîòî, êúäåòî ñëåä äâàäåñåò è ñåäåì ãîäèíè Áèë ùåøå äà îòêðèå Ñèëâúð, Åäè ñïðÿ è èçìúêíà èíõàëàòîðà îò äæîáà ñè. ÕèäðÎêñ àåðîçîë, ïèøåøå íà åòèêåòà. Äà ñå ïðèëàãà ïðè íåîáõîäèìîñò.
È â ìîçúêà ìó ïðåùðàêà îùå íåùî. Áåøå åäâà åäèíàéñåòãîäèøíî õëàïå, èìàøå æúëòî îêîëî ÷îâêàòà (êàêòî êàçâàøå ìàéêà ìó, êîãàòî é õðóìíåøå äà "èãðàå ñ îòêðèòè êàðòè"), íî äîðè åäíî ìàëêî ìîì÷å ðàçáèðàøå îòëè÷íî, ÷å íå ìîæå òîêó-òúé äà ðàçäàâàø èñòèíñêè ëåêàðñòâà è äà ïèøåø íà åòèêåòà: Äà ñå ïðèëàãà ïðè íåîáõîäèìîñò. Àêî ëåêàðñòâîòî áåøå èñòèíñêî, íÿêîé òúïàê çà íóëà âðåìå ùåøå äà ñå âêàðà â ãðîáà, êàòî âçåìå äà ãî ïðèëàãà "ïðè íåîáõîäèìîñò" çà ùÿëî è íåùÿëî. Ñèãóðíî ÷îâåê ìîæåøå äà ñå ñàìîóáèå è ñ íàé-îáèêíîâåí àñïèðèí, ñòèãà ñàìî äà ñå ïîñòàðàå.
Òîé ñå âòðåí÷è â èíõàëàòîðà, áåç äà óñåùà êîëêî ëþáîïèòíî ãî îãëåäà íÿêàêâà âúçðàñòíà äàìà, ñëèçàùà êúì Ãëàâíàòà óëèöà ñ ïàçàðñêà êîøíèöà â ðúêà. ×óâñòâóâàøå ñå ïðåäàäåí îò âñè÷êè. È çà ìèã åäâà íå çàïîêèòè ïëàñòìàñîâîòî øèøåíöå â êàíàâêàòà... èëè îùå ïî-äîáðå, ïîìèñëè òîé, â êàíàëèçàöèîííàòà ðåøåòêà. Àìè äà! Çàùî íå? Íåêà Òî äà ñè ãî èìà òàì äîëó, â ìîêðèòå øàõòè è òðúáè. Íà òè ïëà-öåå-áî, ãàäíÿð ìíîãîëèê! Òîé èçáóõíà â áåçóìåí ñìÿõ è áåøå ñàìî íà êîñúì îò õðàáðàòà ïîñòúïêà. Íî â êðàéíà ñìåòêà íàâèêúò ïðîñòî ñå îêàçà ïî-ñèëåí. Åäè ïðèáðà èíõàëàòîðà â äåñíèÿ äæîá íà äæèíñèòå ñè è ïðîäúëæè íàãîðå, ïî÷òè áåç äà ÷óå êëàêñîíà è òåæêîòî äèçåëîâî áó÷åíå íà ìèíàâàùèÿ àâòîáóñ çà Áàñè ïàðê. Îùå íå ïîäîçèðàøå êîëêî ñêîðî ùå óçíàå êàêâî å äà èçïèòàø áîëêà - èñòèíñêà áîëêà.


3.

Êîãàòî ñëåä äâàéñåò è ïåò ìèíóòè èçëåçå îò ñóïåðà íà Êîñòåëî àâåíþ ñ Ïåïñè â åäíàòà ðúêà è äâå øîêîëàä÷åòà "Ïåéäåé" â äðóãàòà, Åäè áå íåïðèÿòíî èçíåíàäàí äà âèäè Õåíðè Áàóúðñ, Âèêòîð Êðèñ, Ñàäëúð Ëîñà è Ïàòðèê Õîêñòåòúð êîëåíè÷èëè íà ÷àêúëåñòàòà ïëîùàäêà âëÿâî îò ìàãàçèíà. Çà ìèã ïîìèñëè, ÷å ãîòâÿò íÿêàêâà ïàêîñò, ïîñëå ðàçáðà, ÷å áðîÿò äæîáíèòå ñè ïàðè âúðõó áåéçáîëíàòà ôëàíåëêà íà Âèêòîð. Îòñòðàíè ñå âàëÿõà íà áåçðåäíà êàìàðà ó÷åáíèöèòå çà ëÿòíàòà çàíèìàëíÿ.
Ïðè äðóãè îáñòîÿòåëñòâà Åäè òèõè÷êî áè õëúòíàë îáðàòíî â ñóïåðà è áè ïîìîëèë ìèñòúð Ãåäðî äà ãî ïóñíå ïðåç çàäíàòà âðàòà, àëà òîçè äåí íå áåøå êàòî äðóãèòå. Åäè çàìðúçíà íà ìÿñòî, õâàíàë ñ åäíà ðúêà ìðåæåñòàòà âðàòà, âúðõó êîÿòî áÿõà çàëåïåíè ðåêëàìè íà öèãàðè (ÓÈÍÑÒÚÍ ÈÌÀ ÂÊÓÑ ×ÓÄÅÑÅÍ, Ñ ÍÅÃÎ ÂÑÅÊÈ ÄÅÍ Å ÏÅÑÅÍ; ÄÂÀÄÅÑÅÒ È ÅÄÈÍ ÑÎÐÒÀ ×ÓÄÅÑÅÍ ÒÞÒÞÍ ÇÀ ÄÂÀÄÅÑÅÒ ÂÅËÈÊÎËÅÏÍÈ ÖÈÃÀÐÈ; óñìèõíàòèÿò ïèêîëî, êîéòî ïîäâèêâà: ÒÚÐÑÈ ÑÅ ÔÈËÈÏ ÌÎÐÈÑ), à ñ äðóãàòà ïðèòèñíàë êúì ãúðäèòå ñè äâåòå êàôÿâè êåñèè îò ìàãàçèíà è áÿëàòà êíèæíà òîðáà ñ ëåêàðñòâàòà.
Âèêòîð Êðèñ ãî âèäÿ è ñðú÷êà ñ ëàêúò Õåíðè. Õåíðè íàäèãíà ãëàâà; Ïàòðèê Õîêñòåòúð ñúùî. Ëîñà, ÷èèòî ðåîòàíè çàãðÿâàõà ïî-áàâíî, ïðîäúëæè äà áðîè öåíòîâåòå îùå îêîëî ïåò ñåêóíäè, ïðåäè âíåçàïíîòî ìúë÷àíèå äà ìó ïîäñêàæå, ÷å èìà íåùî íåðåäíî.
Õåíðè ñå èçïðàâè, èçòóïâàéêè ñèòíè êàìú÷åòà îò êîëåíåòå íà ðàáîòíèÿ ñè ãàùèðèçîí. Áèíòîâàíèÿò ìó íîñ áåøå ïðèñòåãíàò ñ äúñ÷èöè è ãëàñúò ìó çâó÷åøå ãëóõî êàòî êîðàáíà ñèðåíà â ìúãëà.
- Áðåé, ãðúì äà ìå óäàðè! - âúçêëèêíà òîé. - Òîÿ ìàé áåøå îò êàìåíàðèòå. Åé, ïåäàë, äå òè ïðèÿòåëèòå? Âúòðå ëè ñà?
Åäè òúïî ïîêëàòè ãëàâà, ïðåäè äà îñúçíàå, ÷å äîïóñêà îùå åäíà ãðåøêà.
Óñìèâêàòà íà Õåíðè ñå ðàçòåãíà äî óøèòå.
- À, äîáðå. Íÿìàì íèùî ïðîòèâ äà âè ïðåáèÿ åäèí ïî åäèí. Èäâàé òóê, íåùàñòíèêî.
Âèêòîð ñå èçïðàâè äî Õåíðè; Ïàòðèê Õîêñòåòúð ñòîåøå ìàëêî ïî-íàçàä è ïî ëèöåòî ìó èãðàåøå îíàÿ óíåñåíà ìðúñíèøêà óñìèâêà, êîÿòî Åäè áå âèæäàë â ó÷èëèùå. Ëîñà âñå îùå ñå ÷óäåøå äàëè äà ñòàíå.
- Õàéäå áå, íåùàñòíèê - ïðîäúëæàâàøå Õåíðè. - Åëà äà íè ðàçêàæåø êàê ñå õâúðëÿò êàìúíè. Íå òè ëè å êåô, à?
Åäâà ñåãà, êîãàòî áå ñòàíàëî êúñíî, Åäè ðåøè, ÷å íàé-ðàçóìíîòî ùå å äà ïîòúðñè óáåæèùå â ìàãàçèíà. Âúòðå èìàøå âúçðàñòåí. Íî äîêàòî îòñòúïâàøå íàòàì, Õåíðè ñå õâúðëè íàïðåä è ãî ñãðàá÷è çà ðúêàòà. Äðúïíà ñ âñå ñèëà è óñìèâêàòà ìó ñå ïðåâúðíà â õèùíà ãðèìàñà. Ïðúñòèòå íà Åäè ñå îòêúñíàõà îò âðàòàòà. Òîé ïîëåòÿ íàäîëó ïî ñòúïàëàòà è ùåøå äà ñå ñòðîïîëè âúðõó ÷àêúëà, àêî Âèêòîð íå ãî áå ïîäõâàíàë ãðóáî ïîä ìèøíèöèòå. Ïîñëå Âèêòîð ãî áëúñíà íàñòðàíè. Åäè ñå çàâúðòÿ êàòî ïóìïàë, íî âñå ïàê ñå çàäúðæà íà êðàêà. Ñåãà ÷åòèðèìàòà õóëèãàíè ñòîÿõà íà îêîëî òðè ìåòðà îò íåãî. Õåíðè áåøå ìàëêî ïðåä äðóãèòå è ïàê ñå óñìèõâàøå. Êîñàòà ïî òèëà ìó ñòúð÷åøå êàòî ëèçíàòà îò êðàâà.
Ìàëêî ïî-íàçàä è îòëÿâî íà Õåíðè ñòîåøå Ïàòðèê Õîêñòåòúð - ïðîòèâíî è íÿêàê çëîâåùî õëàïå. Äî äíåñ Åäè íå ãî áå âèæäàë äà ñå ñúáèðà ñ êîãîòî è äà áèëî. Áåøå âúçïúëåí è êîðåìúò ìó âèíàãè ëåêî ïðîâèñâàøå íàä êîæåíèÿ êîëàí ñ ìàñèâíà ìåäíà êàòàðàìà. Ëèöåòî ìó áåøå êðúãëî è áëåäî êàòî ñìåòàíà. Íàïîñëåäúê áå õâàíàë ìàëêî òåí - íàé-âå÷å ïî îëþùåíèÿ íîñ è îò÷àñòè ïî äâåòå áóçè. Â ó÷èëèùå Ïàòðèê îáè÷àøå äà òðåïå ìóõè ñúñ çåëåíàòà ñè ïëàñòìàñîâà ëèíèéêà è äà ãè ñúáèðà â êóòèÿ çà ìîëèâè. Ïîíÿêîãà ïðåç ìåæäó÷àñèÿòà ïîêàçâàøå òàçè ãíóñíà êîëåêöèÿ íà íÿêîé íîâ ó÷åíèê è â òàêèâà ìîìåíòè ìåñåñòèòå ìó óñòíè ñå óñìèõâàõà, íî ñèâîçåëåíèòå î÷è ñè îñòàâàõà ñåðèîçíè è óíåñåíè. Êàêâîòî è äà ìó êàæåøå íîâîòî ìîì÷å, ïðè äåìîíñòðàöèÿòà íà ìúðòâèòå ìóõè òîé íå îáåëâàøå íèòî äóìà. À ñåãà ëèöåòî ìó èìàøå òî÷íî ñúùîòî èçðàæåíèå.
- Êàê ñè, êàìåíàð÷å? - çàïèòà Õåíðè, ïðèñòúïâàéêè íàïðåä. - Íîñèø ëè ñè êàìúíè?
- Îñòàâè ìå íà ìèðà - èçðå÷å Åäè ñ òðåïåðåù ãëàñ.
- "Îñòàâè ìå íà ìèðà" - ïîäèãðàâàòåëíî èçïèñóêà Õåíðè è ðàçìàõà ðúöå â æåñò íà óæàñ. Âèêòîð ñå èçõèëè. - Êàêâî ùå ìè íàïðàâèø, àêî íå òå îñòàâÿ, êàìåíàð÷å? À?
Ðúêàòà ìó ñâåòêàâè÷íî ñå ñòðåëíà íàïðåä è èçïëþùÿ êàòî òîïîâåí èçñòðåë âúðõó ëÿâàòà áóçà íà æåðòâàòà. Ãëàâàòà íà Åäè îòõâðúêíà íàçàä. Îò ëÿâîòî ìó îêî áëèêíàõà ñúëçè.
- Ïðèÿòåëèòå ìè ñà âúòðå - êàçà Åäè.
- "Ïðèÿòåëèòå ìè ñà âúòðå" - èçöâúð÷à Ïàòðèê Õîêñòåòúð, çàîáèêàëÿéêè îò äÿñíàòà ìó ñòðàíà. - Îîîîî! Îîîîî! Îîîîî!
Åäè èñêàøå äà ñå çàâúðòè êúì íåãî, íî ðúêàòà íà Õåíðè îòíîâî ïðîöåïè âúçäóõà è ïîäïàëè äðóãàòà ìó áóçà.
Íå ïëà÷è, êàçà ñè òîé, òå èñêàò òî÷íî òîâà, íî íåäåé äà ïëà÷åø, íåäåé, Åäè, Áèë íå áè ãî ñòîðèë, íå áè ñå ðàçïëàêàë, çàòîâà è òè íåäåé äà...
Âèêòîð ïðåêðà÷è íàïðåä è ãðóáî ñòîâàðè ðàçïåðåíà äëàí ñðåä ãúðäèòå ìó. Åäè çàëèòíà è ñå ïðåìåòíà ïî ãðúá ïðåç Ïàòðèê, êîéòî íåçàáåëÿçàíî áå êëåêíàë îòçàä. Òåæêî ðóõíà âúðõó ÷àêúëà è ñèòíèòå êàìú÷åòà îäðàõà ðúöåòå ìó. Âúçäóõúò èçëåòÿ îò ãúðäèòå ìó ñ ãëóõî Óóóô!
Ñàìî ñëåä ìèã Õåíðè Áàóúðñ ñåäåøå âúðõó êîðåìà íà Åäè è ïðèòèñêàøå ðúöåòå ìó ñ êîëåíå.
- Èìàø ëè êàìúíè, ìîé ÷îâåê? - ÿðîñòíî ðåâíà Õåíðè è áåçóìíèÿò áëÿñúê â î÷èòå ìó èçïëàøè Åäè ïîâå÷å îò áîëêàòà â ðúöåòå è ñåêíàëèÿ äúõ. Õåíðè áåøå ñìàõíàò. Ïàòðèê ñå êèñêàøå íåéäå íàáëèçî. - Èñêàø ëè äà ìÿòàø êàìúíè? À? Àç ùå òè äàì êàìúíè! Íà òè! Íà òè êàìúíè!
Õåíðè çàãðåáà øåïà ÷àêúë è ãî çàïðàòè â ëèöåòî íà Åäè. Ïîñëå ðàçòúðêà êàìú÷åòàòà ñ äëàíè, ðàçäèðàéêè áóçèòå, óñòíèòå, êëåïà÷èòå. Åäè îòâîðè óñòà è çàêðåùÿ.
- Èñêàø ëè îùå êàìúíè? Àç ùå òè äàì êàìúíè! Íà òè, êàìåíàð÷å! Êàìúíè ëè èñêàø? Äîáðå! Äîáðå! Äîáðå!
×àêúëúò íàõëóâàøå â óñòàòà ìó, æóëåøå âåíöèòå, ñêúðöàøå ïî çúáèòå. Åäè óñåòè êàê ïî ïëîìáèòå ìó èçáóõâàò èñêðè. Îòíîâî èçêðåùÿ è èçïëþ ÷àêúëà.
- Èñêàø ëè îùå êàìúíè? Íàâèò ëè ñè? Êàêâî ùå ðå÷åø çà îùå ìàëêî? Êàêâî ùå ðå÷åø...
- Ïðåñòàíè! Åé, òè òàì! Ìàëêèÿ! Ïðåñòàíè äà ãî áèåø! Âåäíàãà! ×óâàø ëè? Ïðåñòàíè äà ãî áèåø!
Ñ ïðåìðåæåíè îò ñúëçè î÷è Åäè âèäÿ êàê íå÷èÿ åäðà ðúêà ñòðåìèòåëíî ñãðàá÷è Õåíðè çà ÿêàòà íà ðèçàòà è äÿñíàòà ïðåçðàìêà íà ãàùèðèçîíà. Ïîñëå ðúêàòà ñ ðÿçêî äðúïâàíå îòìåòíà ïîáîéíèêà íàçàä. Õåíðè òóïíà íà ÷àêúëà è áàâíî ñå èçïðàâè. Åäè ñòàíà îùå ïî-áàâíî. Ìú÷åøå ñå äà èçäðàïà íà êðàêà, íî äðàïàëîòî ìó ÿâíî íå áåøå â ðåä. Çàäúõâàøå ñå è ïëþåøå îêúðâàâåíè êàìú÷åòà.
Ïðåä òÿõ ñòîåøå ãíåâíèÿò ìèñòúð Ãåäðî ñ äúëãà áÿëà ïðåñòèëêà. Íå ëè÷åøå äà ãî å ñòðàõ, ìàêàð ÷å Õåíðè ñòúð÷åøå ïåò-øåñò ñàíòèìåòðà íàä íåãî è íàâÿðíî áåøå äâàéñåòèíà êèëîãðàìà ïî-òåæúê. Íå ñå áîåøå, çàùîòî òîé áåøå âúçðàñòåí, à Õåíðè - õëàïå. Ñàìî ÷å òîçè ïúò íîìåðúò ìîæå è äà íå ìèíå, ïîìèñëè Åäè. Ìèñòúð Ãåäðî íå ðàçáèðàøå. Íå ðàçáèðàøå, ÷å Õåíðè å ñìàõíàò.
- Äà ñå ìàõàòå îòòóê - íàðåäè ìèñòúð Ãåäðî, ïîñëå ïðèñòúïè íàïðåä è çàñòàíà ãúðäè ñðåùó ãúðäè ñ ïðåãúðáåíèÿ, íàâúñåí Õåíðè. - Äà ñå ìàõàòå è ïîâå÷å äà íå ñúì âè âèäÿë íàîêîëî. Òóê õóëèãàíè íÿìà äà òúðïÿ. È íå ùà äà ãëåäàì êàê ñå áèåòå ÷åòèðèìà ñðåùó åäèí. Êàêâî ùå ñè ðåêàò ìàéêèòå âè?
Òîé ñòðåëíà îñòàíàëèòå ñ êèïíàë îò ÿðîñò ïîãëåä. Ëîñà è Âèêòîð ñå âòðåí÷èõà âúâ âðúõ÷åòàòà íà ãóìåíêèòå ñè. Ïàòðèê áåçìåòåæíî ñå âçèðàøå ïðåç ïðîäàâà÷à ñ ìå÷òàòåëíè, ñèâîçåëåíè î÷è. Ìèñòúð Ãåäðî îòíîâî ñå çàâúðòÿ êúì Õåíðè è åäâà óñïÿ äà èçðå÷å: "Ãðàáâàéòå ñè âåëîñèïåäèòå è...", ïðåäè äàíãàëàêúò äà ãî áëúñíå ñ âñè÷êà ñèëà.
Äîêàòî ìèñòúð Ãåäðî çàëèòàøå íàçàä, ðàçõâúðëÿéêè ÷àêúëà ñ ïîäìåòêèòå ñè, ïî ëèöåòî ìó ñå èçïèñà ñìàéâàíå, êîåòî ïðè äðóãè îáñòîÿòåëñòâà áè áèëî íàïðàâî ñìåøíî. Òîé ñå áëúñíà â ñòúïàëàòà ïðåä ìàãàçèíà è òåæêî òóïíà ïî çàäíèê.
- Àìà òè...
Ñÿíêàòà íà Õåíðè ïëúçíà ïî íåãî.
- Âëèçàé âúòðå.
- Òè... ïðîìúðìîðè ìèñòúð Ãåäðî è òîçè ïúò ìëúêíà ñàì. Åäè ðàçáðà, ÷å íàé-ñåòíå å âèäÿë áëÿñúêà â î÷èòå íà Õåíðè. Ïðîäàâà÷úò âåäíàãà ñêî÷è íà êðàêà. Õóêíà ïî ñòúïàëàòà ñ ðàçâÿíà ïðåñòèëêà, êàòî íà ïðåäïîñëåäíîòî ñå ïðåïúíà è çà ìîìåíò ïàäíà íà êîëÿíî. Ñëåä ìèã ñå èçïðàâè, íî ìàêàð è ìèìîëåòíî, ïðåïúâàíåòî îòíå ïîñëåäíèòå îñòàòúöè îò àâòîðèòåòà ìó íà âúçðàñòåí.
Ïðåä âðàòàòà ìèñòúð Ãåäðî ñå çàâúðòÿ è êðåñíà:
- Ùå ïîâèêàì ÷åíãåòàòà!
Õåíðè ñå ïðåñòîðè, ÷å õóêâà êúì íåãî è ìèñòúð Ãåäðî ïîäñêî÷è. Åäè ðàçáðà, ÷å òîâà å êðàÿò. Íåâåðîÿòíî, íåìèñëèìî - íî òóê íÿìàøå çàêðèëà çà íåãî. Òðÿáâàøå äà áÿãà.
Äîêàòî Õåíðè ñòîåøå ïðåä ñòúïàëàòà è ÿðîñòíî ãëåäàøå ìèñòúð Ãåäðî, à îñòàíàëèòå çÿïàõà, ïîðàçåíè (è äîñòà èçïëàøåíè, àêî íå ñå áðîè Ïàòðèê Õîêñòåòúð) îò òîçè âíåçàïåí áóíò ñðåùó âëàñòòà íà âúçðàñòíèòå, Åäè ðåøè äà èçïîëçóâà óäîáíèÿ ñëó÷àé. Çàâúðòÿ ñå íà ïåòè è õóêíà ïî óëèöàòà.
Âå÷å áå ïðîáÿãàë ïîëîâèíàòà ïúò äî ïðåñå÷êàòà, êîãàòî Õåíðè èçâúðíà ãëàâà è î÷èòå ìó ïëàìíàõà.
- Äðúæòå ãî!
Íàïóê íà àñòìàòà, òîçè äåí Åäè áÿãàøå ïðåâúçõîäíî. Íà ìåñòà ïðåëèòàøå ïî ïåòäåñåò ìåòðà, áåç ñàì äà çíàå äàëè ãóìåíêèòå ìó äîêîñâàò òðîòîàðà èëè íå. Çà èçâåñòíî âðåìå äîðè õðàíåøå íåëåïàòà èëþçèÿ, ÷å ùå óñïåå äà ãè íàäáÿãà.
Íî òî÷íî ïðåäè äà ñå äîáåðå äî åâåíòóàëíàòà áåçîïàñíîñò íà Êàíçàñ ñòðèéò, îò åäèí âõîä ïðàâî ïðåä êðàêàòà ìó èçñêî÷è ìàë÷óãàí íà âåëîñèïåä÷å ñ òðè êîëåëà. Åäè ñå ïîìú÷è äà ñâúðíå íàñòðàíè, àëà êàêòî òè÷àøå ïðåçãëàâà, íàâÿðíî áè áèëî ïî-ðàçóìíî äà ïðåñêî÷è õëàïåòî (òî âïðî÷åì ñå êàçâàøå Ðè÷àðä Êàóúí; ñëåä âðåìå ùåøå äà ïîðàñíå, äà ñå îæåíè è íåãîâèÿò ñèí íà èìå Ôðåäåðèê Êàóúí ùåøå äà áúäå óäàâåí â òîàëåòíàòà ÷èíèÿ, ðàçêúñàí è ÷àñòè÷íî èçÿäåí îò òâàð, êîÿòî èçïëóâà íàä êàíàëà êàòî ÷åðåí äèì, à ñåòíå ïðèäîáè íåîïèñóåìà ôîðìà), èëè ïîíå äà îïèòà.
Êðàêúò íà Åäè çàêà÷è òÿñíàòà ïîëè÷êà ìåæäó çàäíèòå êîëåëà, âúðõó êîÿòî ïîíÿêîãà ñòúïâàò íàé-íåïðîêîïñàíèòå ìàë÷óãàíè è ñè âúîáðàçÿâàò, ÷å êàðàò ñúñòåçàòåëíà êîëà. Ðè÷àðä Êàóúí, ÷èéòî ñèí ùåøå äà ñòàíå æåðòâà íà Òî ñëåä äâàäåñåò è ñåäåì ãîäèíè, ñàìî ñå ëþøíà ëåêî íà ñåäàëêàòà. Åäè, îáà÷å, õâðúêíà âúâ âúçäóõà. Óäàðè òðîòîàðà ñ ðàìî, îòñêî÷è, ïàê ïàäíà è ñå ïúðçàëÿ îùå òðè ìåòðà, ðàçäèðàéêè êîæàòà ïî êîëåíåòå è ëàêòèòå ñè. Äîêàòî ñå ìú÷åøå äà ñòàíå, Õåíðè Áàóúðñ íàëåòÿ êàòî ñíàðÿä è ãî ïðîñíà äîëó. Íîñúò íà Åäè ñå ñïëåñêà âúðõó öèìåíòà. Áëèêíà êðúâ.
Õåíðè áúðçî ñå ïðåâúðòÿ ïðåç ðàìî êàòî ïàðàøóòèñò è ñêî÷è íà êðàêà. Ñãðàá÷è Åäè çà âðàòà è äÿñíàòà êèòêà. Îò ïðåâúðçàíèÿ ìó íîñ èçëèòàøå ñúñ ñóìòåíå ãîðåù, âëàæåí äúõ.
- Êàìúíè ëè èñêàø, êàìåíàð÷å? Äàäåíî! Ëàéíî ãàäíî! - È Õåíðè èçâè ðúêàòà ìó çàä ãúðáà. Åäè èçîõêà. - Çà êàìåíàð÷å êàìúíè òðÿáâàò, íàëè, êàìåíàð÷å?
Õåíðè òëàñíà ðúêàòà ìó îùå ïî-íàãîðå. Åäè èçïèùÿ. Ñìúòíî ÷óâàøå çàä ãúðáà ñè òðîïîòà íà íàáëèæàâàùàòà áàíäà. Ìàë÷óãàíúò ñ êîëåëîòî áåøå íàäóë ãàéäàòà. Äîáðå äîøúë â êëóáà, ïðèÿòåë, ïîìèñëè Åäè è âúïðåêè áîëêàòà, âúïðåêè ñúëçèòå è ñòðàõà, îò óñòàòà ìó èçëåòÿ îãëóøèòåëåí ñìÿõ, êîéòî áè ñòîðèë ÷åñò è íà íàé-ãðúìîãëàñíîòî ìàãàðå.
- Äà íå ñè ìèñëèø, ÷å å ñìåøíî? - çàïèòà Õåíðè. Âìåñòî ãíÿâ â ãëàñà ìó èçâåäíúæ ïðîçâó÷à èçóìëåíèå. - Äà íå ñè ìèñëèø, ÷å å ñìåøíî?
À äàëè â ãëàñà ìó íå ñå äîëàâÿøå è ñòðàõ? Ñëåä ìíîãî ãîäèíè Åäè ùåøå äà ìèñëè: Äà, ñòðàõ, â ãëàñà ìó çâó÷åøå ñòðàõ.
Åäè èçâúðòÿ ðúêà ìåæäó ÿêèòå ïðúñòè íà Õåíðè. Áåøå ìîêúð îò ïîò è ïî÷òè óñïÿ äà ñå èçòðúãíå. Ìîæå áè çàòîâà Õåíðè îïúíà êèòêàòà ìó îùå ïî-ãðóáî. Åäè ÷ó â ðúêàòà ñè ãëóõ ïóêîò - ñ òàêúâ çâóê ñå ïðåêúðøâà áîðîâ êëîí ïîä òåæåñòòà íà ïîëåïíàëèÿ ñíÿã. Îò ñ÷óïåíàòà êîñò èçáóõíà ñèâà è íåîáÿòíà áîëêà. Òîé èçêðåùÿ, íî âèêúò èçãëåæäàøå íÿêàê äàëå÷åí. Öâåòîâåòå ÷åçíåõà îò ñâåòà. Êîãàòî Õåíðè ïóñíà ðúêàòà ìó è ãî áëúñíà íàïðåä, òîé ñÿêàø áàâíî çàïëóâà íàäîëó êúì òðîòîàðà. Ïúòóâàíåòî äî ïðîòðèòèòå ïëî÷êè áå äúëãî, ìíîãî äúëãî. Äîêàòî ñå ðååøå íàòàì, òîé óñïÿ äà îãëåäà ïîäðîáíî âñÿêà ïóêíàòèíà. Óñïÿ äà ñå âúçõèòè íà ñëúí÷åâèÿ áëÿñúê ïî ëþñïèöèòå ñëþäà â öèìåíòà. Óñïÿ äà çàáåëåæè ïîëóèçòðèòèòå îñòàíêè îò ðåøåòêà çà äàìà, íàäðàñêàíà íÿêîãà âúðõó òðîòîàðà ñ ðîçîâ òåáåøèð. Ïîñëå î÷åðòàíèÿòà é ñå ðàçëÿõà çà ìèã è òÿ çàïðèëè÷à íà íåùî äðóãî. Íà êîñòåíóðêà.
Íàâÿðíî ùåøå äà çàãóáè ñúçíàíèå, íî â òîçè ìîìåíò ïàäíà âúðõó ñ÷óïåíàòà ðúêà è íîâàòà áîëêà áå îñòðà, ÿðêà, îãíåíà, ñòðàõîâèòà. Óñåòè êàê ðúáîâåòå íà ñ÷óïåíàòà êîñò çàñòúðãàõà åäèí â äðóã. Ñòèñíà çúáè è îò ïðåõàïàíèÿ ìó åçèê îòíîâî áëèêíà êðúâ. Ïðåâúðòÿ ñå ïî ãðúá è âèäÿ íàä ñåáå ñè Õåíðè, Âèêòîð, Ëîñà è Ïàòðèê. Èçãëåæäàõà íåâåðîÿòíî âèñîêè, íåâåðîÿòíî äàëå÷íè, êàòî ãðîáàðè íàä çåéíàëà ÿìà.
- Õàðåñà ëè òè, êàìåíàð÷å? - çàïèòà Õåíðè è ãëàñúò ìó äîëèòàøå ãëóõî ïðåç îáëàöè îò áîëêà. - Õàðåñà ëè òè ïðèêëþ÷åíèåòî? Õàðåñà ëè äæàáóëàòà?
Ïàòðèê Õîêñòåòúð ñå èçêèñêà.
- Áàùà òè å ëóä - ÷ó Åäè ñîáñòâåíèÿ ñè ãëàñ, - è òè ñúùî.
Óñìèâêàòà íà Õåíðè èç÷åçíà êàòî çàëè÷åíà îò ïëåñíèöà. Òîé íàäèãíà êðàê çà ðèòíèê... è â òîçè ìîìåíò ïîëèöåéñêà ñèðåíà ïðîðÿçà ïîêîÿ íà æàðêîòî ïëàäíå. Õåíðè çàìðúçíà. Âèêòîð è Ëîñà ñå îçúðíàõà ñòðåñíàòî.
- Õåíðè, ìàé ùå å ïî-äîáðå äà ñå ïðúæäîñâàìå - êàçà Ëîñà.
- Âèå êàêòî ùåòå, îáà÷å àç èç÷åçâàì - çàÿâè Âèêòîð.
Êîëêî äàëå÷íè áÿõà ãëàñîâåòå èì! Ñÿêàø ñå ðååõà êàòî áàëîíèòå íà êëîóíà.
Âèêòîð èçòè÷à êúì áèáëèîòåêàòà è ñâúðíà â ïàðêà Ìàêêàðúí. Õåíðè ïîñòîÿ îùå ìàëêî, ìîæå áè ñ íàäåæäàòà, ÷å ïîëèöåéñêàòà êîëà îòèâà ïî äðóãà çàäà÷à è ùå ãî îñòàâè äà ñè ñâúðøè ðàáîòàòà. Íî ñèðåíàòà íàáëèæàâàøå.
- Ãîëÿì êúñìåò âàäèø, ñêàïàíÿê - èçñúñêà òîé.
È äâàìàòà ñ Ëîñà õóêíàõà ïîäèð Âèêòîð.
Ïàòðèê Õîêñòåòúð îñòàíà ïîñëåäåí.
- Åòî òè íåùî â äîáàâêà - ïðîøåïíà òîé ñ ãëóõ, äðåçãàâ ãëàñ. Ïîñëå øóìíî ïîäñìðúêíà è èçñòðåëÿ ãðàìàäíà çåëåíèêàâà õðà÷êà â ïîòíîòî, êúðâàâî ëèöå íà Åäè. Ïëÿñ. - Íå áúðçàé äà ÿ ÿäåø, àêî íÿìàø àïåòèò. - Ïàòðèê ñå óõèëè ãíóñíî è çëîâåùî. - Îñòàâè ñè ìàëêî è çà ïîñëå.
Ïîñëå áàâíî ìó îáúðíà ãðúá è ñå îòäàëå÷è.
Åäè îïèòà äà èçáúðøå õðà÷êàòà ñúñ çäðàâàòà ñè ðúêà, íî áîëêàòà èçáóõâàøå è îò íàé-ëåêîòî äâèæåíèå.
Êîãàòî òðúãâàøå çà àïòåêàòà, ìàé íå ñè è ñúíóâàë, ÷å ùå ñå îçîâåø íà Êîñòåëî àâåíþ ñúñ ñòðîøåíà ðúêà è ñîïîëèòå íà Ïàòðèê Õîêñòåòúð ïî ôèçèîíîìèÿòà, íàëè? Äàæå íå óñïÿ äà ñè èçïèåø Ïåïñèòî. Êîëêî èçíåíàäè êðèå æèâîòúò, à?
Íåâåðîÿòíî, íî ôàêò - Åäè îòíîâî ñå ðàçñìÿ. Ñìåõúò çâó÷åøå íåìîùíî è ñ÷óïåíàòà ðúêà îòíîâî ãî çàáîëÿ, àëà âúïðåêè âñè÷êî ìó ñòàíà äîáðå. È îùå íåùî: àñòìàòà áå èç÷åçíàëà. Äèøàøå íîðìàëíî, ïîíå çàñåãà. Äîáðå, ÷å áåøå òàêà. Èíàê, êàêòî è äà ñå ìú÷åøå, íå áè óñïÿë äà äîêîïà èíõàëàòîðà.
Ñèðåíàòà âèåøå ëè âèåøå íåéäå ñúâñåì íàáëèçî. Åäè çàòâîðè î÷è è çúðíà ïîä êëåïà÷èòå ñè ÷åðâåíà ìúãëà. Ïîñëå ÷åðâåíîòî ñå ïðåâúðíà â ÷åðíî, êîãàòî âúðõó ëèöåòî ìó ïàäíà íå÷èÿ ñÿíêà. Áåøå ìàë÷óãàíúò ñ êîëåëîòî.
- Äîáðå ëè ñè? - çàïèòà õëàïåòî.
- Äîáðå ëè òè èçãëåæäàì? - îòâúðíà Åäè.
- Íå, èçãëåæäàø óæàñíî - çàÿâè ìàë÷óãàíúò, ïîñëå çàâúðòÿ ïåäàëèòå è ñå îòäàëå÷è, ïååéêè "Ôåðìà â äîëèíàòà".
Åäè ñå ðàçêèêîòè. Åòî è ïîëèöåéñêàòà êîëà; ÷ó êàê èçñêúðöàõà ñïèðà÷êèòå. Ñìúòíî ñå íàäÿâàøå âúòðå äà å ìèñòúð Íåë, ìàêàð äà çíàåøå, ÷å òîé íå å îò àâòîìîáèëíèòå ïàòðóëè.
Çàùî ñå êèêîòèø, çà Áîãà?
Íå çíàåøå íèòî çàùî ñå êèêîòè, íèòî çàùî âúïðåêè áîëêàòà èçïèòâà òîëêîâà ñèëíî îáëåê÷åíèå. Äàëè çàùîòî çíàåøå, ÷å å æèâ, ÷å íàé-ëîøîòî å îòìèíàëî ñàìî ñúñ ñ÷óïåíà ðúêà è âñå ùå èìà êàêâî äà çàêúðïÿò äîêòîðèòå? Ðåøè, ÷å å òàêà, íî äâàäåñåò è ñåäåì ãîäèíè ïî-êúñíî, ñåäíàë â Îáùèíñêàòà áèáëèîòåêà ñ ÷àøà äæèí êðàé åäíàòà ðúêà è èíõàëàòîð äî äðóãàòà, ùåøå äà êàæå, ÷å íàâÿðíî å èìàëî íåùî ïîâå÷å; áåøå âå÷å äîñòàòú÷íî ãîëÿì, çà äà óñåòè òîâà "ïîâå÷å", àëà âñå îùå òâúðäå ìàëúê, çà äà ãî ðàçáåðå ÿñíî.
Ìèñëÿ, ÷å çà ïðúâ ïúò â æèâîòà ñè èçïèòâàõ èñòèíñêà áîëêà, ùåøå äà êàæå òîé íà îñòàíàëèòå. Èçîáùî íå áåøå îíîâà, êîåòî ñè ïðåäñòàâÿõ. Íå ìå óíèùîæè êàòî ëè÷íîñò. Ìèñëÿ... ìèñëÿ, ÷å ìè äàäå îñíîâà çà ñðàâíåíèå - ÷ðåç íåÿ îòêðèõ, ÷å ÷îâåê ìîæå äà ñúùåñòâóâà è â áîëêàòà, äàæå âúïðåêè áîëêàòà.
Åäè áåçñèëíî èçâúðòÿ ãëàâà íàäÿñíî è çúðíà ãðàìàäíè ÷åðíè ãóìè "Ôàéúðñòîóí", ëúñêàâè õðîìèðàíè äæàíòè è ïóëñèðàùà ñèíÿ ëàìïà. Ïîñëå ÷ó ãëàñà íà ìèñòúð Íåë - ÷èñòî èðëàíäñêè, íåâåðîÿòíî èðëàíäñêè, äàæå íå ãëàñ íà ìèñòúð Íåë, à ïî-ñêîðî Ãëàñ íà Èðëàíäñêî ÷åíãå â èíòåðïðåòàöèÿ íà Ðè÷è... íî ìîæå áè ñàìî ìó ñå ñòðóâàøå òàêà, çàùîòî ãëàñúò èäâàøå îòäàëå÷å:
- Éåñóñå ìèëè, òóé å ìîì÷åòî íà Êàñïáðàê!
Ïîñëå Åäè ñå çàðåÿ â ïóñòîòàòà.

4.

È îñòàíà â ïóñòîòàòà çàäúëãî, ñ åäíî åäèíñòâåíî èçêëþ÷åíèå.
Êðàòêîòî ïðîÿñíåíèå ãî çàâàðè â ëèíåéêàòà. Âèäÿ îòñðåùà ìèñòúð Íåë äà îòïèâà îò êàôÿâîòî øèøåíöå, äúðæåéêè â äðóãàòà ñè ðúêà êíèæêà ñúñ çàãëàâèå "Àç ùå òå ñúäÿ". Ìîìè÷åòî íà êîðèöàòà èìàøå íåâåðîÿòíî ãðàìàäíè ãúðäè. Åäè ïëúçíà î÷è êðàé ìèñòúð Íåë è ïîãëåäíà êúì êàáèíàòà. Øîôüîðúò ñå îçúðíà ñ øèðîêà çëîðàäà óñìèâêà è êîæàòà íà ëèöåòî ìó ñå áåëååøå îò äåáåë ñëîé ìàçåí ãðèì è òàëê, à î÷èòå ìó ëúùÿõà êàòî íîâè÷êè ìîíåòè. Áåøå Ïåíèóàéç.
- Ìèñòúð Íåë - èçïúøêà Åäè.
Ìèñòúð Íåë íàäèãíà ãëàâà è ñå óñìèõíà.
- Êàê ñè, ìîéòî ìîì÷å?
- ...øîôüîðúò... øîôüîðúò...
- Äà, åé-ñåãèíêà ùå ïðèñòèãíåì - êèìíà ìèñòúð Íåë è ìó ïîäàäå êàôÿâîòî øèøåíöå. - Ñìóêíè ñè îò òóé íåùè÷êî. Çàâ÷àñ ùå ñå ñúïèêÿñàø.
Åäè îòïè íåùî ñ âêóñ íà òå÷åí îãúí. Ðàçêàøëÿ ñå è ðúêàòà ãî çàáîëÿ. Ïàê ñå îçúðíà êúì êàáèíàòà. Øîôüîðúò áåøå íàé-îáèêíîâåí ÷îâåê ñ êúñî ïîäñòðèãàíà êîñà. Îò êëîóíà íÿìàøå è ñëåäà.
Îòíîâî ïîòúíà â íèùîòî.
Ìíîãî ïî-êúñíî ñå îçîâà â ñïåøíîòî îòäåëåíèå è åäíà ìåäèöèíñêà ñåñòðà áúðøåøå ñ õëàäíà ìàðëÿ êðúâòà, ìðúñîòèÿòà, õðà÷êèòå è ÷àêúëà ïî ëèöåòî ìó. Ìàëêî áîëåøå, íî áåøå ÷óäåñíî. ×ó êàê ìàéêà ìó áóøóâà îòâúí è ñå ïîìú÷è äà êàæå íà ñåñòðàòà, ÷å íå áèâà äà ÿ ïóñêàò òóê, íî êîëêîòî è äà ñå íàïúâàøå, îò óñòàòà ìó íå èçëåçå íèòî äóìà.
- ... àêî óìèðà, òðÿáâà äà çíàì! - ÿðîñòíî ðåâåøå ìàéêà ìó. - ×óâàòå ëè? Èìàì ïðàâî äà çíàì, èìàì ïðàâî äà ãî âèäÿ! Ìîãà äà âè äàì ïîä ñúä, òúé äà çíàåòå! Ïîçíàâàì àäâîêàòè, ìíîãî àäâîêàòè! Íÿêîè îò íàé-äîáðèòå ìè ïðèÿòåëè ñà àäâîêàòè!
- Íå ñå ìú÷è äà ãîâîðèø - êàçà ñåñòðàòà íà Åäè. Áåøå ìëàäà è òîé óñåùàøå êàê ãúðäèòå é äîêîñâàò çäðàâàòà ìó ðúêà. Çà ìîìåíò ìó õðóìíà áåçóìíàòà ìèñúë, ÷å òîâà å Áåâúðëè Ìàðø, ïîñëå íèùîòî ïàê ãî ïîãúëíà.
Êîãàòî ñå ñâåñòè, ìàéêà ìó íàèñòèíà áåøå â ñòàÿòà è äúðäîðåøå êàòî êàðòå÷íèöà ñðåùó äîêòîð Õàíäîð. Ñîíÿ Êàñïáðàê áåøå îãðîìíà æåíà. Êðàêàòà é, ñòåãíàòè â ëàñòè÷íè ìåäèöèíñêè ÷îðàïè, áÿõà äåáåëè êàòî äúíåðè, íî âúïðåêè òëúñòèíàòà èìàõà óäèâèòåëíî ãëàäêà êîæà. Ïî ïðåáëåäíÿëîòî é ëèöå òðåñêàâî ïëàìòÿõà äâå ïåòíà îò ðóæ.
- Ìàìî... - áåçñèëíî èçïúøêà Åäè - ... äîáðå... äîáðå ñúì...
- Íå ñè, íå ñè - ïðîïëàêà ìèñèñ Êàñïáðàê. Êúðøåøå ðúöå è Åäè ÷ó êàê ñêúðöàò è ïóêàò ñòàâèòå íà ïðúñòèòå é. Îòíîâî âçå äà ñå çàäóøàâà, âèæäàéêè â êàêâî ñúñòîÿíèå å èçïàäíàëà, êàêâà áîëêà é å ïðè÷èíèë ñ ïîñëåäíàòà ñè ïàêîñò. Èñêàøå äà é êàæå, ÷å òðÿáâà äà ñå îòïóñíå, èíàê ìîæå äà ÿ ñïîëåòè ñúðäå÷åí óäàð... àëà íå ìîæåøå. Ãúðëîòî ìó áåøå ïðåñúõíàëî. - Íå ñè äîáðå, òè ñè ïîä çàïëàõà, ìíîãî ñåðèîçíà çàïëàõà, íî íåïðåìåííî ùå ñå îïðàâèø, îáåùàâàì òè, Åäè, íåïðåìåííî ùå ñå îïðàâèø, äîðè àêî òðÿáâà äà äîâåäà âñè÷êè ñïåöèàëèñòè îò îáëàñòòà, î, Åäè... Åäè... áåäíàòà òè ðú÷èöà...
Òÿ èçáóõíà â çâó÷íè ðèäàíèÿ. Åäè âèäÿ, ÷å ñåñòðàòà, êîÿòî áå èçáúðñàëà ëèöåòî ìó, ÿ ãëåäà ñ íåïðèÿçúí.
Ïðåç öÿëîòî âðåìå íà ìîíîëîãà äîêòîð Õàíäîð ïåëòå÷åøå òèõî:
- Ñîíÿ... ìîëÿ òå, Ñîíÿ... Ñîíÿ...?
Òîé áåøå êîñòåëèâ, õèëàâ ÷îâå÷åö ñ òúíè÷úê, ðÿäúê ìóñòàê, êîéòî îòãîðå íà âñè÷êî íå áåøå ïîäñòðèãàí êàêòî òðÿáâà è îò ëÿâàòà ñòðàíà ñòúð÷åøå ïîâå÷å, îòêîëêîòî îò äÿñíàòà. Èçãëåæäàøå íåðâåí. Åäè ñè ñïîìíè êàêâî áå êàçàë òàçè ñóòðèí ìèñòúð Êèéí è ìó ñòàíà æàë çà äîêòîð Õàíäîð.
Íàé-ñåòíå Ðúñ Õàíäîð ñúáðà öÿëàòà ñè âîëÿ è èçáúáðè:
- Àêî íå ìîæåø äà ñå îâëàäååø, ùå òðÿáâà äà èçëåçåø, Ñîíÿ.
Òÿ ñå çàâúðòÿ è äîêòîðúò îòñêî÷è íàçàä.
- Íÿìà äà ñòîðÿ ïîäîáíî íåùî! Äà íå ñè ïîñìÿë äà ãîâîðèø òàêà! Ìîÿò ñèí ëåæè òóê â ñòðàøíè ìúêè! Ìîÿò ñèí å íà ñìúðòíî ëîæå!
È â òîçè ìèã âñè÷êè òðåïíàõà îò òèõèÿ, íî ÿñåí ãëàñ íà Åäè.
- Èñêàì äà èçëåçåø, ìàìî. Àêî ñå êàíÿò äà âúðøàò íåùî, îò êîåòî ùå ìå çàáîëè, à ìèñëÿ, ÷å òî÷íî òîâà ñìÿòàò äà íàïðàâÿò, íàâúí ùå òè å ïî-äîáðå.
Òÿ ñå çàâúðòÿ êúì íåãî ñ èçóìëåíèå... è áîëêà. Êàòî âèäÿ ñòðàäàë÷åñêîòî é èçðàæåíèå, ãúðäèòå ìó áåçìèëîñòíî ñå ñâèõà.
- Â íèêàêúâ ñëó÷àé íÿìà äà èçëÿçà - êðåñíà òÿ. - Êàêâè óæàñíè äóìè ãîâîðèø, Åäè! Òè áúëíóâàø! Òè íå ðàçáèðàø êàêâî êàçâàø, òîâà å åäèíñòâåíîòî îáÿñíåíèå!
- Íå çíàì êàêâî å îáÿñíåíèåòî è íå ìå èíòåðåñóâà - çàÿâè ñåñòðàòà. - Çíàì ñàìî, ÷å ñòîèì è íèùî íå âúðøèì, à òðÿáâà ÷àñ ïî-ñêîðî äà íàìåñòèì ðúêàòà íà ñèíà âè.
- Äà íå áè äà íàìåêâàòå... - Ãëàñúò íà Ñîíÿ ñå èçâèñè êúì òúíêàòà, ïèñêëèâà íîòêà, êîÿòî çâó÷åøå ñàìî â íàé-îò÷àÿíè ñëó÷àè.
- Ìîëÿ òå, Ñîíÿ - êàçà äîêòîð Õàíäîð. - Äàé äà íå ñïîðèì òóê. Íåêà ïîìîãíåì íà Åäè.
Ñîíÿ ñå îòäðúïíà, íî ïëàìòÿùèÿò é ïîãëåä - ñòðúâíèÿò ïîãëåä íà ìå÷êà, ÷èåòî ìå÷å å â îïàñíîñò - îáåùàâàøå íà ñåñòðàòà, ÷å òåïúðâà ùå èìà íåïðèÿòíîñòè. Ìîæå áè äàæå ñúäåáåí ïðîöåñ. Ïîñëå âëàãàòà â î÷èòå é çàãàñè ïëàìúöèòå, èëè ïîíå ãè ïðèêðè. Òÿ õâàíà çäðàâàòà ðúêà íà Åäè è ñòèñíà òîëêîâà ñèëíî, ÷å ìîì÷åòî ñå ñìðúùè îò áîëêà.
- Çëå ñè, íî ñêîðî ùå îçäðàâååø. Ñêîðî ùå îçäðàâååø, îáåùàâàì òè.
- Íåïðåìåííî, ìàìî - èçõúõðè Åäè. - Ìîæå ëè äà ìè ïîäàäåø èíõàëàòîðà?
- Ðàçáèðà ñå. - Ñîíÿ Êàñïáðàê ïîáåäîíîñíî ñå îçúðíà êúì ñåñòðàòà, ñÿêàø òîêó-ùî áå äîêàçàëà êîëêî íåëåïè è ïðåñòúïíè îáâèíåíèÿ å òðÿáâàëî äà èçòúðïè. - Ìîÿò ñèí å áîëåí îò àñòìà. Ìíîãî òåæêà áîëåñò, íî òîé ñå ñïðàâÿ ÷óäåñíî.
- Äîáðå - áåçèçðàçíî îòâúðíà ñåñòðàòà.
Ìàéêà ìó ïîäíåñå èíõàëàòîðà êúì ëèöåòî íà Åäè è òîé âäúõíà îò ëåêàðñòâîòî. Ñëåä ìèã äîêòîð Õàíäîð ñå çàå äà îïèïâà ñ÷óïåíàòà ðúêà. Äîêîñâàøå ÿ åäâà-åäâà, àëà âñå ïàê áîëêàòà áåøå ÷óäîâèùíà. Åäè óñåòè êàê â ãúðëîòî ìó ñå íàäèãà ïèñúê è çàñêúðöà ñúñ çúáè, çà äà ãî ñïðå. Áîåøå ñå, ÷å àêî èçïèùè, ìàéêà ìó ïàê ùå ñå ðàçâèêà. Ïî ÷åëîòî ìó èçáèõà åäðè, áèñòðè êàïêè ïîò.
- Èçìú÷âàø ãî - êàçà ìèñèñ Êàñïáðàê. - Çíàì, ÷å ãî èçìú÷âàø! Íå áèâà! Ïðåñòàíè! Íå áèâà äà ãî èçìú÷âàø! Òîé å ìíîãî êðåõúê, íå ìîæå äà èçäúðæè ïîäîáíà áîëêà!
Åäè âèäÿ êàê ñåñòðàòà âïè ÿðîñòåí ïîãëåä â óìîðåíèòå, áîÿçëèâè î÷è íà äîêòîð Õàíäîð. Âèäÿ áåçìúëâíèÿ ðàçãîâîð ìåæäó äâàìàòà: Èçïúäåòå òàçè æåíà, äîêòîðå, êàçâàøå ñåñòðàòà. À òîé ñâåäå ãëàâà: Íå ìîãà. Íå ñìåÿ.
Áîëêàòà íîñåøå íÿêàêâî íåîáÿòíî ïðîÿñíåíèå (íî, èñêðåíî êàçàíî, Åäè íå áè æåëàë ÷åñòî äà ñðåùà òàêîâà ïðîÿñíåíèå - òâúðäå ñêúïî ñå ïëàùàøå çà íåãî) è â ìèãà íà òîçè íÿì ðàçãîâîð òîé ïðèå âñè÷êî, êîåòî áå ÷óë îò ìèñòúð Êèéí. ÕèäðÎêñúò â èíõàëàòîðà íå áåøå íèùî äðóãî îñâåí âîäà ñ àðîìàò íà êàìôîð. Àñòìàòà íå áåøå â äðîáîâåòå, ãúðäèòå èëè ãúðëîòî, à â ãëàâàòà ìó. Òúé èëè èíà÷å, òðÿáâàøå çàíàïðåä äà æèâåå ñ èñòèíàòà.
Òîé ïîãëåäíà ìàéêà ñè è ñðåä áîëêàòà ÿ âèäÿ ñ êðèñòàëíà ÿñíîòà: âñÿêî öâåòå ïî ïúñòðàòà ðîêëÿ, òúìíèòå ïåòíà îò ïîò ïîä ìèøíèöèòå, ìîêðèòå ïîäïëúíêè íà ðàìåíåòå, äðàñêîòèíèòå ïî îáóâêèòå. Âèäÿ êîëêî ñà äðåáíè î÷èòå é ñðåä ïîäïóõíàëàòà ïëúò è â ãëàâàòà ìó ñå çàðîäè ñòðàøíà ìèñúë: òèÿ î÷è áÿõà åäâà ëè íå õèùíè - êàòî î÷èòå íà ïðîêàæåíèÿ, êîéòî áå èçïúëçÿë îò ìàçåòî íà Íèéáúëò ñòðèéò 29. Åòî ìå, âñè÷êî å íàðåä... Áÿãñòâîòî íÿìà äà òè ïîìîãíå, Åäè...
Äîêòîð Õàíäîð âíèìàòåëíî îáõâàíà ñ ïðúñòè ñ÷óïåíàòà ðúêà è ñòèñíà. Èçáóõíà áîëêà.
Åäè ïîòúíà â ïóñòîòàòà.


5.

Äàäîõà ìó äà ïèå íåùî è äîêòîð Õàíäîð íàìåñòè êîñòòà. ×ó ãî êàê îáÿñíÿâà íà íà ìàéêà ìó, ÷å ñ÷óïâàíåòî å ïðàâèëíî è íÿìà îïàñíîñò, â äåòñòâîòî âñè÷êî çàðàñòâà áúðçî.
- Ïðè íàñ ÷åñòî èäâàò õëàïåòà ñ òàêèâà ñ÷óïâàíèÿ - êàçà ëåêàðÿò. - Îáèêíîâåíî ñòàâà ñëåä ïàäàíå îò äúðâî.
Åäè ÷ó ÿðîñòíèÿ îòãîâîð íà ìàéêà ñè:
- Åäè íå ñå êàòåðè ïî äúðâåòà! À ñåãà èñêàì èñòèíàòà! Ìíîãî ëè å çëå?
Ïîñëå ñåñòðàòà ìó äàäå õàï÷å. Îòíîâî óñåòè êàê ãúðäèòå é äîêîñâàò ðàìîòî ìó è èçïèòà äúëáîêà áëàãîäàðíîñò çà òîçè ìåê, óòåøèòåëåí äîïèð. Äîðè ïðåç ìúãëàòà ðàçëè÷àâàøå ÿðîñòòà íà ñåñòðàòà è ìó ñå ñòîðè, ÷å êàçâà: Òÿ íå å ïðîêàæåíèÿò, ìîëÿ âè, íå ìèñëåòå òàêà, òÿ ìå ÿäå ñàìî çàùîòî ìå îáè÷à, íî ìîæå áè äóìèòå íå óñïÿõà äà íàïóñíàò ãúðëîòî ìó, çàùîòî ãíåâíîòî ëèöå íà ìëàäàòà æåíà íå ñå ïðîìåíè.
Ñìúòíî îñúçíà, ÷å ãî êàðàò ñ êîëè÷êà ïî íÿêàêúâ äúëúã êîðèäîð, à íåéäå îòçàä çàãëúõâàøå ãíåâíèÿò ìàé÷èí ãëàñ:
- ×àñîâå çà ñâèæäàíå ëè? Íèêàêâè ÷àñîâå çà ñâèæäàíå íå ïðèçíàâàì, òîé å ìîé ñèí!
×åçíåõà. Ðàäâàøå ñå, ÷å òÿëîòî ìó ÷åçíå, ÷å ìàéêà ìó ÷åçíå. Áîëêàòà ñè îòèâàøå, à çàåäíî ñ íåÿ è ïðîÿñíåíèåòî. Íå èñêàøå äà ìèñëè. Èñêàøå äà ñå ðåå. Óñåùàøå íåïîñèëíà òåæåñò â äÿñíàòà ñè ðúêà. Çàïèòà ñå äàëè âå÷å ñà ÿ ãèïñèðàëè. Íÿìàøå ñèëè äà íàäèãíå ãëàâà è äà ïîãëåäíå. Ïðåç ìúãëàòà îò áîëíè÷íèòå ñòàè äîëèòàøå ìóçèêà, ïàöèåíòè â áåëè õàëàòè áðîäåõà êàòî ïðèçðàöè ïî øèðîêèòå êîðèäîðè è áåøå ãîðåùî... óæàñíî ãîðåùî. Êîãàòî ãî âêàðàõà â ñòàÿòà, òîé çúðíà êàê ñâèðåïîòî îðàíæåâî ñëúíöå çàëÿçâà ñðåä îáëàöè îò êèïíàëà êðúâ è ñè ïîìèñëè íåñâúðçàíî: Êàòî ãðàìàäåí êëîóíñêè ïîìïîí.
- Õàéäå, Åäè, âå÷å ìîæåø äà õîäèø - èçðå÷å íå÷èé ãëàñ è òîé îòêðè, ÷å íàèñòèíà ìîæå äà õîäè. Âìúêíàõà ãî ìåæäó øóìîëÿùè ïðîõëàäíè ÷àðøàôè. Ãëàñúò îáÿñíÿâàøå, ÷å ïðåç íîùòà ìîæå äà ãî áîëè, íî òðÿáâà äà òúðïè è äà ïîâèêà äåæóðíàòà ñåñòðà ñàìî àêî ìó ñòàíå ìíîãî çëå. Åäè ïîìîëè çà ÷àøà âîäà. Ïîäíåñîõà ìó ÿ ñúñ ñëàìêà - îò îíèÿ, äåòî ñå ïðåãúâàò êàòî àêîðäåîí. Áåøå ñòóäåíà è ìíîãî âêóñíà. Èçïè ÿ äî äúíî.
Ïðåç íîùòà ãî çàáîëÿ, ìíîãî ãî çàáîëÿ. Ëåæåøå áóäåí è äúðæåøå ëÿâàòà ñè ðúêà âúðõó áóòîíà íà çâúíåöà, íî íå íàòèñêàøå. Çàä ïðîçîðöèòå áóøóâàøå áóðÿ è êîãàòî ïðîáëåñíà ñèíêàâîáÿëà ìúëíèÿ, òîé èçâúðíà ãëàâà, çàùîòî ñå áîåøå, ÷å â åëåêòðè÷åñêîòî ñèÿíèå ìîæå äà âèäè íà ôîíà íà íåáåòî íÿêàêâî ÷óäîâèùíî, óõèëåíî ëèöå.
Íàé-ñåòíå çàñïà îòíîâî è â ñúíÿ ñè âèäÿ êàê Áèë, Áåí, Ðè÷è, Ñòàí, Ìàéê è Áåâ - íåãîâèòå ïðèÿòåëè - ïðèñòèãàò ñ âåëîñèïåäèòå ñè ïðåä áîëíèöàòà (Áèë âîçåøå Ðè÷è âúðõó áàãàæíèêà íà Ñèëâúð). Ó÷óäè ãî, ÷å Áåâúðëè å îáëÿêëà ðîêëÿ - ÷óäåñíà çåëåíà ðîêëÿ ñ îíçè öâÿò, êîéòî èìàò òðîïè÷åñêèòå îñòðîâè íà ñíèìêèòå â "Íåøúíúë äæèîãðàôèê". Íå ñè ñïîìíÿøå äà ÿ å âèæäàë ñ ðîêëÿ äîñåãà; ïîìíåøå ÿ ñàìî ñ äæèíñè, êúñè ïàíòàëîíè è îíîâà, êîåòî ìîìè÷åòàòà íàðè÷àò "øêîëñêè ïàðöàëè" - áëóçè ñ îâàëíè ÿêè÷êè è êàôÿâè ïëèñèðàíè ïîëè äî ñðåäàòà íà ïðàñåöà, çà äà íå ñå âèæäàò îæóëåíèòå êîëåíå.
Â ñúíÿ òå ïðèñòèãíàõà ïî âðåìåòî çà ñâèæäàíå, îêîëî äâà ñëåäîáåä, è ìàéêà ìó, êîÿòî òúðïåëèâî ÷àêàøå â êîðèäîðà, ñå ðàçâèêà òîëêîâà ÿðîñòíî, ÷å âñè÷êè ïîñåòèòåëè îáúðíàõà ãëàâè êúì íåÿ.
Àêî ñè ìèñëèòå äà âëåçåòå âúòðå, äúëáîêî ñå çàáëóæäàâàòå! - èçêðåùÿ ìàéêà ìó è ìîìåíòàëíî êëîóíúò, êîéòî ïðåç öÿëîòî âðåìå áå ñåäÿë â ÷àêàëíÿòà (ñàìî ÷å äîñåãà áåøå â íàé-äàëå÷íèÿ úãúë è çàêðèâàøå ëèöåòî ñè ñ îðúôàíî ñïèñàíèå "Ëóê"), ñêî÷è è äåìîíñòðàòèâíî çàïëÿñêà ñ øèðîêèòå áåëè ðúêàâèöè. Ïîñëå ñå âïóñíà â áóåí òàíö - òó ñå ïðåìÿòàøå íà ðúöå, òó ïðàâåøå âåëèêîëåïíî çàäíî ñàëòî, à â òîâà âðåìå ìèñèñ Êàñïáðàê æåñòîêî ãúë÷åøå Íåóäà÷íèöèòå è òå åäèí ïî åäèí ñå ñâèâàõà çàä Áèë, êîéòî ñòîåøå ñ ïðåáëåäíÿëî, íî ñïîêîéíî íà âèä ëèöå, ïúõíàë ðúöå â äæîáîâåòå íà äæèíñèòå (ìîæå áè çà äà ñêðèå îò âñè÷êè, äîðè îò ñåáå ñè, ÷å òðåïåðÿò). Íèêîé íå âèæäàøå êëîóíà... ñàìî åäíî áåáå, êîåòî äî òîçè ìîìåíò ñïåøå ñïîêîéíî â ðúöåòå íà ìàéêà ñè, èçâåäíúæ ñå ñúáóäè è çàðåâà îò÷àÿíî.
Äîñòàòú÷íî áåäè ìó ïðè÷èíèõòå! - êðåùåøå ìàéêàòà íà Åäè. Çíàì êîè ñà áèëè îíèÿ ìîì÷åòà! Öÿëîòî ó÷èëèùå ãè çíàå, äàæå ïîëèöèÿòà ãè çíàå! È àêî èìàò íåùî ïðîòèâ âàñ, òîâà íå å ïðè÷èíà äà ñå çàÿæäàò ñ íåãî. Êàçàõ ìó è òîé å ñúãëàñåí. Èñêà äà âè êàæà äà ñè âúðâèòå, âå÷å íå âè å ïðèÿòåë, âå÷å íå æåëàå äà âè âèæäà. Íå ìó òðÿáâà âàøåòî "ïðèÿòåëñòâî"! Íå èñêà äà âèäè íèêîãî îò âàñ! Çíàåõ ñè, ÷å ùå ñòàíå íåùî ëîøî è åòî íà! Ìîÿò Åäè â áîëíèöàòà! Òîëêîâà êðåõêî äåòå...
Êëîóíúò ñå ïðåìÿòàøå, ñêà÷àøå, ïðàâåøå øïàãàòè, çàñòàâàøå íà åäíà ðúêà. Ñåãà óñìèâêàòà ìó áåøå èñòèíñêà è ñïÿùèÿò Åäè îñúçíà, ÷å ÷óäîâèùåòî èñêà òúêìî òîâà - äà âáèå êëèí ìåæäó òÿõ, äà ãè ðàçäåëè è òàêà äà ïîãóáè âñÿêà íàäåæäà çà äðóæíà ñúïðîòèâà. Â ïðèñòúï íà ãíóñåí âúçòîðã êëîóíúò íàïðàâè äâîéíî ñàëòî è ïîäèãðàâàòåëíî ìëÿñíà ìàéêà ìó ïî áóçàòà.
Òú-òú-òèÿ ì-ìîì÷åòà äåòî ã-ãî íà-íà-íàïðàâèõà... - îïèòà ñå äà îáÿñíè Áèë.
Íå ñìåé äà ñïîðèø! - èçêðåùÿ ìèñèñ Êàñïáðàê. Íå ñìåé äà ñïîðèø ñ ìåí! Òîé íå èñêà äà âè âèæäà, êàçàõ âå÷å! Íå èñêà...
Ïîñëå íÿêàêúâ ñàíèòàð äîòè÷à â ÷àêàëíÿòà è êàçà íà ìèñèñ Êàñïáðàê, ÷å àêî íå ïàçè òèøèíà, ùå òðÿáâà äà íàïóñíå áîëíèöàòà. Êëîóíúò âçå äà èçáëåäíÿâà, äà ÷åçíå è â ñúùîòî âðåìå ñå ïðåîáðàçÿâàøå. Åäè âèäÿ ïðîêàæåíèÿ, ìóìèÿòà, ïòèöàòà, âúðêîëàêà; âèäÿ âàìïèð, ÷èÿòî óñòà áåøå ïúëíà ñ íîæ÷åòà çà áðúñíåíå "Æèëåò", áåçóìíî ðàçêðèâåíè íàñàì-íàòàì êàòî îãëåäàëà â ïàíàèðäæèéñêè ëàáèðèíò; âèäÿ Ôðàíêåíùàéí, ×óäîâèùåòî îò ×åðíàòà ëàãóíà è íåùî ìåñåñòî, ïèõòèåñòî, êîåòî ñå îòâàðÿøå è çàòâàðÿøå êàòî óñòà; âèäÿ îùå äåñåòêè, ñòîòèöè óæàñè. Íî òî÷íî ïðåäè êëîóíúò äà èç÷åçíå, Åäè âèäÿ íàé-óæàñíîòî: ëèöåòî íà ìàìà.
Íå! - ïîìú÷è ñå äà èçêðåùè òîé. Íå! Íå! Íå å òÿ! Íå å ìàìà!
Íî íèêîé íå ñå îáðúùàøå; íèêîé íå ÷óâàøå. È â êðàòêèòå ìèãîâå íà ãàñíåùèÿ ñúí Åäè îñúçíà ñ õëàäåí, ëåïêàâ óæàñ, ÷å õîðàòà íå ìîãàò äà ãî ÷óÿò. Òîé áåøå ìúðòúâ. Òî ãî áå óáèëî. Ñåãà áåøå ïðèçðàê.


6.

Ãîð÷èâî-ñëàäêèÿò òðèóìô íà Ñîíÿ Êàñïáðàê îò ïîáåäàòà íàä "ïðèÿòåëèòå" íà Åäè ñå èçïàðè îùå ùîì ïðèñòúïè â áîëíè÷íàòà ñòàÿ ðàíî ñëåäîáåä íà ñëåäâàùèÿ äåí, 21 þëè. Ñàìà íå çíàåøå çàùî òúðæåñòâîòî é ïîâåõâà òàêà, çàìåíåíî îò ÷óâñòâî íà íåîïðåäåëåí ñòðàõ; òðåâîæåøå ÿ íåùî â áëåäîòî ëèöå íà ñèíà é - âìåñòî äà ñå êðèâè îò áîëêà è óæàñ, òî áå çàñòèíàëî â èçðàæåíèå, êàêâîòî íå ïîìíåøå äà å âèæäàëà äî äíåñ. Áåøå ñòàíàëî íÿêàê îñòðî. Îñòðî, íàïðåãíàòî è ðåøèòåëíî.
Çà ðàçëèêà îò ñúíÿ, íåéíèÿò ñáëúñúê ñ ïðèÿòåëèòå íà Åäè íå áå ñòàíàë â ÷àêàëíÿòà. Òÿ îò ñàìîòî íà÷àëî çíàåøå, ÷å ùå äîéäàò - òèÿ "ïðèÿòåëè", êîèòî ñèãóðíî ó÷åõà Åäè äà ïóøè öèãàðè âúïðåêè àñòìàòà; òèÿ "ïðèÿòåëè", êîèòî ìó îêàçâàõà òúé íåçäðàâî âëèÿíèå, ÷å îò ñóòðèí äî âå÷åð ãîâîðåøå ñàìî çà òÿõ; òèÿ "ïðèÿòåëè", êîèòî ãî âêàðàõà â áîëíèöàòà ñúñ ñ÷óïåíà ðúêà. Ïðåäè âðåìå áå ãîâîðèëà çà òîâà íà ñúñåäêàòà ìèñèñ Âàí Ïðåò. "Äîøúë å ìîìåíòúò - ìðà÷íî çàÿâè ìèñèñ Êàñïáðàê, - äà èãðàåì ñ îòêðèòè êàðòè." Íî îíçè ïúò ìèñèñ Âàí Ïðåò, êîÿòî ñè èìàøå óæàñíè íåïðèÿòíîñòè ñ êîæàòà è îõîòíî, åäâà ëè íå ïðåäàíî ïîäêðåïÿøå âñÿêà äóìà íà Ñîíÿ Êàñïáðàê, âíåçàïíî ïðîÿâè íàõàëñòâîòî äà âúçðàçè.
À ïúê àç ìèñëåõ, ÷å áè òðÿáâàëî äà ñå ðàäâàòå çàäåòî ñè å íàìåðèë ïðèÿòåëè, êàçà ìèñèñ Âàí Ïðåò, äîêàòî ñè ïðîñòèðàõà çàåäíî ïðàíåòî â ïðîõëàäíîòî ðàííî óòðî, ïðåäè äà ïîòåãëÿò çà ðàáîòà - áåøå ïðåç ïúðâàòà ñåäìèöà íà þëè. Îñâåí òîâà ñ äðóãèòå äåöà ùå å â áåçîïàñíîñò, ìèñèñ Êàñïáðàê, íå ìèñëèòå ëè? Òîëêîâà óæàñèè ñòàâàò èç ãðàäà, çíàåòå, òîëêîâà íåâèííè äóøèöè çàãèíàõà...
Âìåñòî îòãîâîð ìèñèñ Êàñïáðàê ñàìî èçñóìòÿ ÿäíî (÷åñòíî êàçàíî, òîãàâà ïðîñòî íå óñïÿ äà èçìèñëè ïîäõîäÿùà ðåïëèêà, ìàêàð ÷å ïî-êúñíî é õðóìíàõà äåñåòêè - íÿêîè îò òÿõ èçâúíðåäíî ÿçâèòåëíè), à êîãàòî ñúùàòà âå÷åð ìèñèñ Âàí Ïðåò äîñòà òðåâîæíî ÿ çàïèòà ïî òåëåôîíà äàëè ùå õîäÿò çàåäíî äà èãðàÿò Áèíãî êàêòî âèíàãè, òÿ õëàäíî îòâúðíà, ÷å òàçè âå÷åð ïðåäïî÷èòà äà ñè îòìîðè íîçåòå ó äîìà.
Å, äàíî ñåãà ìèñèñ Âàí Ïðåò äà å äîâîëíà, ìèñëåøå ñè òÿ. Äàíî ìèñèñ Âàí Ïðåò äà å ðàçáðàëà, ÷å â Äåðè èìà è äðóãè îïàñíîñòè îñâåí ñåêñóàëíèÿ ìàíèàê, äåòî óáèâà íåâðúñòíè äå÷èöà. Åòî ãî ñèíà é - íà ñìúðòíî ëîæå â Îáùèíñêàòà áîëíèöà, ìîæå áè âå÷å íèêîãà íÿìà äà ñè ñëóæè ñ äÿñíàòà ðúêà, ñòàâàëè ñà òàêèâà íåùà, èëè ïúê, ïàçè Áîæå, êîñòèöè îò ñ÷óïåíîòî äà ñòèãíàò ïî êðúâîíîñíàòà ñèñòåìà äî ñúðöåòî, äà ãî ïðîíèæàò è äà óáèÿò ãîðêîòî äåòå, î íå, Ãîñïîä íå áè ïîçâîëèë äà ñòàíå òàêà, íî òÿ áå ÷óâàëà çà òàêèâà ñëó÷àè, à òîâà çíà÷åøå, ÷å Ãîñïîä ìîæå è äà ïîçâîëè. Ïîíÿêîãà.
Çàòîâà çàñòàíà íà ñÿíêà ïðåä øèðîêèÿ áîëíè÷åí ïîðòàë. Áåøå óâåðåíà, ÷å òå ùå ñå ïîÿâÿò è ÿ èçïúëâàøå õëàäíà ðåøèìîñò äà ñëîæè âåäíúæ çàâèíàãè êðàé íà òàêà íàðå÷åíàòà èì "äðóæáà" - íà òàÿ ñáèðùèíà, êîÿòî âîäè äî ñòðîøåíè ðúöå è ñâúðøâà íà ñìúðòíîòî ëîæå.
Êàêòî áå î÷àêâàëà, òå ïðèñòèãíàõà è ìèñèñ Êàñïáðàê ñ óæàñ âèäÿ, ÷å åäèíèÿò å íåãúð. Íå, íÿìàøå íèùî ïðîòèâ íåãðèòå; ñìÿòàøå, ÷å òå èìàò ïúëíîòî ïðàâî äà ñÿäàò â àâòîáóñèòå êúäåòî ñè èñêàò, äà âëèçàò âúâ âñÿêà çàêóñâàëíÿ è äà íå ñå ñâèðàò íà îòäåëíè ðåäîâå â êèíàòà, ñòèãà äà íå äîñàæäàò íà áåëèòå
(æåíè)
õîðà, àëà îò äðóãà ñòðàíà òâúðäî âÿðâàøå â íåùî, êîåòî íàðè÷àøå Òåîðèÿ íà ïòèöèòå: êîñîâåòå ëåòÿò ñ êîñîâå, à íå ñ ÷åðâåíîøèéêè. Ãàðãèòå êàöàò ïðè ãàðãè; íå ñå ìåøàò ñúñ ñîéêè èëè ÷ó÷óëèãè. Âñåêèìó ñâîåòî, áå íåéíèÿò äåâèç è êîãàòî âèäÿ êàê Ìàéê Õåíëúí ñè êàðà êîëåëîòî ñðåä äðóãèòå, ñÿêàø òàì ìó å ìÿñòîòî, ãíåâúò è óæàñúò ïðèïëàìíàõà îùå ïî-ñèëíî, çà äà óêðåïÿò íåéíîòî ðåøåíèå. Íèêîãà íå ñè ìè êàçâàë, ÷å åäèí îò "ïðèÿòåëèòå" òè å íåãúð, ïîìèñëè òÿ óêîðèçíåíî, ñÿêàø Åäè áåøå íàáëèçî è ìîæåøå äà ÿ ÷óå.
Äâàäåñåò ìèíóòè ïî-êúñíî, äîêàòî âëèçàøå â áîëíè÷íàòà ñòàÿ, êúäåòî ëåæåøå ñèíúò é ñ îãðîìåí ãèïñ ïðåä ãúðäèòå (ñúðöåòî é ñå êúñàøå îò ãëåäêàòà), òÿ ñè ïîìèñëè, ÷å áå ñâúðøèëà ÷óäåñíà ðàáîòà - îòïðàòè ãè çà íóëà âðåìå áàðàáàð ñ íåãðîòî (íå ÷å èìàøå íåùî ïðîòèâ íåãðèòå). Åäèíñòâåíî õëàïåòî íà Äåíáðîó, äåòî çàåêâàøå òîëêîâà îòâðàòèòåëíî, ïðîÿâè íàãëîñòòà äà âúçðàçè. Íåïîçíàòàòà õëàïà÷êà, êîÿòî ãè ïðèäðóæàâàøå, ñòðåëíà Ñîíÿ ñ äúëáîêî ïîðî÷íèòå ñè çåëåíè î÷è - òðÿáâà äà å îò áîðäåèòå ïî Äîëíà ãëàâíà, èëè îò îùå ïî-ëîøî ìÿñòî, ðåøè ìèñèñ Êàñïáðàê, - íî ñå îêàçà äîñòàòú÷íî áëàãîðàçóìíà äà ïðåìúë÷è. Ñàìî äà áå ãúêíàëà, Ñîíÿ ùåøå äà é êàæå êàêâî ìèñëè çà ïîâëåêàíèòå, äåòî õîéêàò â ìúæêè êîìïàíèè. Çà òàêèâà ìîìè÷åòà ñè èìàøå íàçâàíèå è òÿ íå æåëàåøå ñèíúò é äà îáùóâà ïî êàêúâòî è äà áèëî íà÷èí ñ îñîáè îò òîÿ ñîðò.
Äðóãèòå ñàìî ïðèñòúïâàõà îò êðàê íà êðàê è ñå âçèðàõà â çåìÿòà. Òî÷íî òîâà áå î÷àêâàëà. Êîãàòî èì êàçà êàêâîòî èìàøå çà êàçâàíå, òå ñè ÿõíàõà âåëîñèïåäèòå è ñå îòäàëå÷èõà. Õëàïåòî íà Äåíáðîó âîçåøå ñèíà íà Òîçèúð âúðõó áàãàæíèêà íà íÿêàêâà ãðàìàäíî, óæàñíî íåñòàáèëíî êîëåëî è ïîòðåñåíàòà ìèñèñ Êàñïáðàê ñå çàïèòà êîëêî ëè ïúòè íåéíèÿò Åäè å ïðåäïðèåìàë ïîäîáíî áåçóìèå ñ ðèñê çà ðúöåòå, êðàêàòà, âðàòà è æèâîòà ñè.
Íàïðàâèõ ãî çàðàäè òåá, Åäè, ïîìèñëè òÿ, äîêàòî âëèçàøå â áîëíèöàòà ñ ãîðäî âäèãíàòà ãëàâà. Çíàì, ÷å îòíà÷àëî ìîæå äà ñå îáèäèø ìàëêî; òîâà å íîðìàëíî. Íî ðîäèòåëèòå ðàçáèðàò ïî-äîáðå êîå å ïîëåçíî çà äåöàòà èì; Áîã å ñúçäàë ðîäèòåëèòå íàé-âå÷å çà äà óïúòâàò, äà âúçïèòàâàò... è äà çàêðèëÿò. Ñëåä ïúðâîíà÷àëíàòà îáèäà òîé ùåøå äà ÿ ðàçáåðå. È àêî ñåãà ÿ èçïúëâàøå äúëáîêî îáëåê÷åíèå, òî áå çàðàäè Åäè, åñòåñòâåíî, à íå çàðàäè ñàìàòà íåÿ. Îáëåê÷åíèåòî å íåùî ñúâñåì íîðìàëíî, êîãàòî ñïàñÿâàø äåòåòî ñè îò ëîøà êîìïàíèÿ.
Àëà îáëåê÷åíèåòî áå ïîìðà÷åíî îò íîâà òðåâîãà, êîãàòî ìèñèñ Êàñïáðàê âèäÿ ëèöåòî íà ñèíà ñè. Ïðîòèâíî íà íåéíèòå î÷àêâàíèÿ, Åäè íå ñïåøå. Âìåñòî òåæêèÿ íàðêîòè÷åí ñúí, îò êîéòî ùåøå äà ñå ïðîáóäè îáúðêàí, çàòúïÿë è ïñèõîëîãè÷åñêè óÿçâèì, òÿ ñðåùíà áóäíè, ïðîíèöàòåëíè î÷è, íÿìàùè íèùî îáùî ñ ïîçíàòèÿ áîÿçëèâ, íåóâåðåí âçîð. Ñúùî êàòî Áåí Õàíñêîì (ìàêàð ÷å Ñîíÿ íå çíàåøå òîâà), Åäè áåøå îò îíèÿ ìîì÷åòà, êîèòî ñòðåëâàò ñ áúðç ïîãëåä ëèöåòî íà âúçðàñòíèÿ, ñÿêàø çà äà ïðåäóãàäÿò êàêâè åìîöèè íàçðÿâàò òàì, è îùå ïî-áúðçî èçâðúùàò ãëàâà íàñòðàíè. Íî ñåãà òîé ÿ ãëåäàøå âòðåí÷åíî (ñèãóðíî å îò ëåêàðñòâàòà, êàçà ñè òÿ, äà, òî÷íî òàêà; ùå òðÿáâà äà ïèòàì äîêòîð Õàíäîð êàêâè ëåêàðñòâà ìó äàâàò) è íå Åäè, à òÿ èçïèòà æåëàíèåòî äà èçâúðíå î÷è. Ñÿêàø ìå å î÷àêâàë, ïîìèñëè ìèñèñ Êàñïáðàê è òàçè ìèñúë áè òðÿáâàëî äà ÿ çàðàäâà - ìîì÷å, êîåòî î÷àêâà ìàéêà ñè, íàâÿðíî å ñðåä íàé-ïðåêðàñíèòå Áîæèè ñúçäàíèÿ...
- Òè ñè ïðîãîíèëà ïðèÿòåëèòå ìè.
Äóìèòå ïðîçâó÷àõà óâåðåíî è òâúðäî, áåç êàï÷èöà êîëåáàíèå. Ñîíÿ òðåïíà ïî÷òè êàòî óëè÷åíà â íåùî ëîøî; ïúðâàòà ìèñúë â ãëàâàòà é áåøå ïîä÷åðòàíî âèíîâíà - Îòêúäå çíàå? Òîé íå ìîæå äà çíàå! - è òÿ âåäíàãà èçïèòà ãíÿâ êúì ñåáå ñè (è êúì íåãî) çàðàäè òîâà ÷óâñòâî. Óñìèõíà ñå.
- Êàê ñìå äíåñ, Åäè?
Òîâà áåøå âåðíèÿò îòãîâîð. Íÿêîé - íÿêîé òúï ñàíèòàð, èëè ìîæå áè äîðè â÷åðàøíàòà íåêàäúðíà è ñâàäëèâà ñåñòðà - áåøå ðàçíåñúë êëþêàòà. Íÿêîé.
- Êàê ñìå? - ïîâòîðè òÿ, ñëåä êàòî íå ïîëó÷è îòãîâîð. Ìèñëåøå, ÷å ìîæå äà íå å ÷óë. Íèêîãà íå áå ÷åëà â ìåäèöèíñêèòå êíèãè çà ñëóõîâè óâðåæäàíèÿ ïðè ñ÷óïâàíå íà ðúêà, íî ïðåäïîëàãàøå, ÷å å âúçìîæíî. Âñè÷êî áåøå âúçìîæíî.
Åäè ïðîäúëæàâàøå äà ìúë÷è.
Òÿ ïðåêðà÷è â ñòàÿòà, íåíàâèæäàéêè êîëåáëèâîòî, åäâà ëè íå ñòðàõëèâî ÷óâñòâî â äóøàòà ñè. Íå ìîæåøå äà ãî ïðèåìå, çàùîòî íèêîãà íå áå èçïèòâàëà êîëåáàíèå, à îùå ïî-ìàëêî ñòðàõ ïðåä Åäè. Èçïèòâàøå è ãíÿâ, àëà òîé áåøå åäâà äîëîâèì, íåîôîðìåí. Êàêâî ïðàâî èìàøå òîâà äåòå äà é âíóøàâà ïîäîáíè ÷óâñòâà ñëåä âñè÷êî, êîåòî áå ñòîðèëà çà íåãî, ñëåä âñè÷êèòå é ñàìîæåðòâè?
- Ãîâîðèõ ñ äîêòîð Õàíäîð è òîé ìå óâåðè, ÷å ñêîðî ùå îçäðàâååø - ðÿçêî èçðå÷å Ñîíÿ, ñÿäàéêè äî ëåãëîòî íà äúðâåíèÿ ñòîë ñ âèñîêà îáëåãàëêà. - Ðàçáèðà ñå, îùå ïðè ïúðâèòå ïðèçíàöè íà íåùî íåðåäíî ùå ïîòúðñèì ñïåöèàëèñò îò Ïîðòëàíä. Îò Áîñòúí, àêî ñå íàëîæè.
Òÿ ñå óñìèõíà êàòî áëàãîñêëîííà âëàäåòåëêà. Åäè íå îòâúðíà íà óñìèâêàòà. È ïðîäúëæàâàøå äà ìúë÷è.
- Åäè, ÷óâàø ëè ìå?
- Òè ñè ïðîãîíèëà ïðèÿòåëèòå ìè - ïîâòîðè òîé.
Íÿìàøå ñìèñúë äà êðèå.
- Äà - îòãîâîðè òÿ è ìëúêíà.
Ìúë÷åøå è ãî ãëåäàøå. Íåêà íå ñè ìèñëè, ÷å ñàìî òîé çíàå òàÿ èãðà.
Íî ñåòíå ñå ñëó÷è íåùî ñòðàííî, äàæå óæàñíî. Î÷èòå íà Åäè ñÿêàø... ñÿêàø ðàñòÿõà. Ñèâèòå òî÷èöè â òÿõ ñå ðàçäâèæèõà êàòî ïðèèæäàùè áóðåíîñíè îáëàöè. Èçâåäíúæ òÿ îñúçíà, ÷å òîâà íå å "êàïðèç", "ïðèùÿâêà" èëè íåùî ïîäîáíî. Åäè áåøå èçïàäíàë â ÿðîñò... è Ñîíÿ âíåçàïíî èçòðúïíà îò ñòðàõ, çàùîòî äîëàâÿøå, ÷å â ñòàÿòà èìà íåùî ïîâå÷å îò íåéíèÿ ñèí. Íàâåäå î÷è, íåñðú÷íî îòâîðè ÷àíòàòà ñè è çàòúðøóâà çà êíèæíà êúðïè÷êà.
- Äà, ïðîãîíèõ ãè - êàçà òÿ è îòêðè, ÷å ãëàñúò é âñå îùå å ñèëåí è òâúðä... ñòèãà äà íå ãëåäà êúì ìîì÷åòî. - Ïîñòðàäàë ñè òåæêî, Åäè. Â ìîìåíòà íå òè òðÿáâàò íèêàêâè ïîñåòèòåëè îñâåí ìàìà, à îíèÿ èçîáùî íå òè òðÿáâàò. Àêî íå áÿõà òå, ñåãà ùåøå äà ãëåäàø òåëåâèçèÿ ó äîìà, èëè äà ñè ñòðîèø ñúñòåçàòåëíà êîëà îò ñàíäúöè â ãàðàæà.
Ìå÷òàòà íà Åäè áåøå äà ïîñòðîè êîëà îò ñàíäúöè è äà ñå ñúñòåçàâà ñ íåÿ â Áàíãîð. Àêî ñïå÷åëåøå òàì, ùÿõà äà ãî íàãðàäÿò ñ ïúòóâàíå äî Àêðîí, ùàòà Îõàéî, çà Íàöèîíàëíîòî ñàíäú÷åíî íàäáÿãâàíå. Ñîíÿ îõîòíî ìó ðàçðåøàâàøå òîâà, ñòèãà äà áåøå óâåðåíà, ÷å ïîñòðîÿâàíåòî íà êîëàòà (îò êàñåòêè çà ïîðòîêàëè è êîëåëà îò áåáåøêè êîëè÷êè) ùå ñè îñòàíå ìå÷òà è íèùî ïîâå÷å. Â íèêàêúâ ñëó÷àé íå áè ìó ïîçâîëèëà äà ðèñêóâà æèâîòà ñè âúðõó òîëêîâà îïàñíà ìàøèíàðèÿ - íèòî â Äåðè, íèòî â Áàíãîð, à îùå ïî-ìàëêî â Àêðîí, êîåòî áè îçíà÷àâàëî (êàêòî áå óçíàëà îò Åäè) äåòåòî äà ëåòè ñúñ ñàìîëåò, à ïîñëå äà ïðåäïðèåìå ñàìîóáèéñòâåíî ñïóñêàíå ïî íÿêàêúâ áàèð ñúñ ñàíäúê áåç ñïèðà÷êè. Íî êàêòî îáè÷àøå äà êàçâà íåéíàòà ìàéêà, ìúë÷àíèåòî å çëàòî (âïðî÷åì, ìàéêà é ÷åñòî ïîâòàðÿøå è äðóãî: "Êàæè ñè èñòèíàòà, òà äà ïîñðàìèø äÿâîëà", íî êàêòî ïîâå÷åòî õîðà, Ñîíÿ ïðîÿâÿâàøå óäèâèòåëíà ñåëåêòèâíîñò â ïîäáîðà íà ïîãîâîðêèòå).
- Òå íå ñà ìè ñ÷óïèëè ðúêàòà - èçðå÷å Åäè ñúñ ñúùèÿ áåçèðàçåí ãëàñ. - Êàçàõ ãî ñíîùè íà äîêòîð Õàíäîð, êàçàõ è òàçè ñóòðèí íà ìèñòúð Íåë. Õåíðè Áàóúðñ ìè ñ÷óïè ðúêàòà. Ñ íåãî èìàøå è äðóãè ìîì÷åòà, íî Õåíðè ãî íàïðàâè. Àêî áÿõ ñ ïðèÿòåëè, òîâà íèêîãà íÿìàøå äà ñå ñëó÷è. Ñòàíà òàêà, çàùîòî áÿõ ñàì.
Ñîíÿ ñè ñïîìíè çàáåëåæêàòà íà ìèñèñ Âàí Ïðåò, ÷å çà äåòåòî å ïî-áåçîïàñíî äà èìà ïðèÿòåëè, è ÿðîñòòà ñå çàâúðíà êàòî ñâèðåï òèãúð. Òÿ ðÿçêî âèðíà ãëàâà.
- Òîâà íÿìà íèêàêâî çíà÷åíèå è òè îòëè÷íî ãî çíàåø! Êàêâî ñè ìèñëèø, Åäè? Ìàéêà òè äà íå å â÷åðàøíà? Òîâà ëè ñè ìèñëèø? Ìíîãî äîáðå çíàì çàùî Áàóúðñ òè å ñ÷óïèë ðúêàòà. Îíçè òúï èðëàíäåö íàìèíà è ïðè ìåí. Ðúêàòà òè å ñ÷óïåíà çàùîòî òâîèòå "ïðèÿòåëè" ñà ñå çàêà÷àëè ñ îíîâà ãîëÿìî ìîì÷å. Ìèñëèø ëè, ÷å ùåøå äà ñòàíå íåùî ïîäîáíî, àêî ìå áåøå ïîñëóøàë è ñå ïàçåøå îò òÿõ?
- Íå... ìèñëÿ, ÷å ìîæåøå äà ñòàíå íåùî ìíîãî ïî-ëîøî - êàçà Åäè.
- Åäè, òè íå ãîâîðèø ñåðèîçíî.
- Ñåðèîçíî ãîâîðÿ - êàçà Åäè è òÿ óñåòè êàê ñèëàòà ñå ñúáèðà íà âúëíè îêîëî íåãî, èçëú÷âà ñå îò íåãî. - Áèë è äðóãèòå ìè ïðèÿòåëè ùå ñå âúðíàò, ìàìî. Çíàì òîâà. È êîãàòî ñå âúðíàò, òè íÿìà äà ãè ñïðåø. Íÿìà äà èì êàæåø íèòî äóìà. Òå ñà ìîè ïðèÿòåëè è òè íÿìà äà ìè ãè îòíåìåø ñàìî çàùîòî ñå áîèø, ÷å ùå îñòàíåø ñàìà.
Òÿ ñå âòðåí÷è íàñðåùà ìó, ñëèñàíà è óæàñåíà. Ñúëçè áëèêíàõà îò î÷èòå é è ñå çàñòè÷àõà íàäîëó, ïðîðÿçâàéêè ïîòî÷åòà â ñóõàòà ïóäðà ïî áóçèòå.
- Çíà÷è òàêà ãîâîðèø ñ ìàéêà ñè âå÷å - ïðîïëàêà òÿ. - Ìîæå áè òâîèòå "ïðèÿòåëè" ðàçãîâàðÿò òàêà ñ ðîäèòåëèòå ñè. Ñèãóðíî îò òÿõ ñè ñå íàó÷èë.
Ñúñ ñúëçèòå ñå ÷óâñòâóâàøå â áåçîïàñíîñò. Êîãàòî çàïî÷íåøå äà ïëà÷å, Åäè ñúùî ñå ðàçïëàêâàøå. Ïîäëî îðúæèå, áè êàçàë íÿêîé, íî íèìà èìà äîáðè è ëîøè îðúæèÿ, êîãàòî çàùèòàâàø äåòåòî ñè? Ñîíÿ ìèñëåøå, ÷å íå.
Ïðîñúëçåíà, òÿ íàäèãíà ãëàâà è ñå ïî÷óâñòâóâà åäíîâðåìåííî ïå÷àëíà, îãðàáåíà, èçìàìåíà... è ñèãóðíà. Åäè íÿìàøå äà óñòîè ïðåä ïîäîáåí ïîòîï îò ñúëçè è ñêðúá. Ñòóäåíèÿò, ïðåöåíÿâàù ïîãëåä ùåøå äà èç÷åçíå. Ìîæå áè ùåøå äà ñå ïîçàäúõà ìàëêî, è êàêòî âèíàãè òîâà ùåøå äà áúäå çíàê, ÷å áîðáàòà å ñâúðøèëà, ÷å å ïîñòèãíàëà îùå åäíà ïîáåäà... çàðàäè íåãî, ðàçáèðà ñå. Âèíàãè çàðàäè íåãî.
Áå òîëêîâà ïîðàçåíà, êîãàòî îòêðè íà ëèöåòî ìó ñúùîòî èçðàæåíèå - âñúùíîñò òî äàæå ñå áå çàñèëèëî - ÷å ãëàñúò é ñåêíà íàñðåä ðèäàíèÿòà. Ïîä òîâà èçðàæåíèå èìàøå ñêðúá, àëà è òÿ áåøå óæàñÿâàùà, çàùîòî èçãëåæäàøå êàòî ñêðúá íà âúçðàñòåí, à îò ñàìàòà ìèñúë, ÷å Åäè ìîæå äà ïîðàñíå, ïàíèêàòà âèíàãè ïî÷âàøå äà ïúðõà â ãëàâàòà é êàòî ïîäïëàøåíà ïòèöà. Òî÷íî òàêà ñå ÷óâñòâóâàøå â ðåäêèòå ñëó÷àè, êîãàòî ñè çàäàâàøå âúïðîñà êàêâî ëè ÿ ÷àêà, àêî Åäè íå ïîæåëàå äà ó÷è â ìåñòíèÿ Áèçíåñêîëåæ, èëè Ìåéíñêèÿ óíèâåðñèòåò â Îðîíî, èëè êîëåæà "Õþñúí" â Áàíãîð, òà äà ñå ïðèáèðà ó äîìà âñÿêà âå÷åð, êàêâî ëè ùå ñòàíå, àêî ñè íàìåðè ìîìè÷å, àêî ñå âëþáè, àêî ïîèñêà äà ñå îæåíè. Êúäå å ìîåòî ìÿñòî ñðåä âñè÷êî òîâà? - êðåùåøå ñòðåñíàòàòà ïòèöà, êîãàòî ÿ íàëÿãàõà òèÿ ñòðàííè, åäâà ëè íå êîøìàðíè ìèñëè. Êúäå ùå å ìîåòî ìÿñòî â ïîäîáåí æèâîò? Àç òå îáè÷àì, Åäè! Àç òå îáè÷àì! Ãðèæà ñå çà òåá è òå îáè÷àì! Òè íå óìååø äà ãîòâèø, äà ïåðåø, äà ñè ñìåíÿø ÷àðøàôèòå. È íå òè òðÿáâà! Àç óìåÿ âñè÷êî òîâà âìåñòî òåá! Óìåÿ, çàùîòî òå îáè÷àì!
Òîé ñÿêàø ïðî÷åòå ìèñëèòå é.
- Îáè÷àì òå, ìàìî. Íî îáè÷àì è ïðèÿòåëèòå ñè. Ìèñëÿ... ìèñëÿ, ÷å ñàìà ñå êàðàø äà ïëà÷åø.
- Åäè, òîëêîâà áîëêà ìè ïðè÷èíÿâàø - ïðîøåïíà òÿ è íîâè ñúëçè ðàçìèõà, óäâîèõà, óòðîèõà áëåäîòî ìó ëèöå â î÷èòå é.
Çà ðàçëèêà îò ïðåäèøíèòå, òèÿ ñúëçè íå áÿõà íàðî÷íî òúðñåíè. Òÿ áåøå õðàáðà ïî ñâîåìó - áå ïðåæèâÿëà ñìúðòòà íà ñúïðóãà ñè áåç äà ðóõíå, áå ñè íàìåðèëà ðàáîòà ïî âðåìåòî íà äåïðåñèÿòà, êîãàòî íàîêîëî áðîäåõà òúëïè áåçðàáîòíè, áå îòãëåäàëà ñèíà ñè, áå ñå ñðàæàâàëà çà íåãî, êîãàòî ñå íàëàãàøå. Òîâà áÿõà ïúðâèòå èñêðåíè, íåïðèòâîðíè ñúëçè, êîèòî ïðîðîíâàøå îò ãîäèíè íàñàì - ìîæå áè îòêàêòî ïåòãîäèøíèÿò Åäè ñå ðàçáîëÿ îò áðîíõèò è òÿ áåøå ñèãóðíà, ÷å äåòåòî é ùå óìðå íà ñòðàäàë÷åñêîòî ëîæå - ïëàìíàëî îò òðåñêà, êàøëÿùî, îñòàíàëî áåç äúõ. Ñåãà ïëà÷åøå çàðàäè òîâà óæàñÿâàùî âúçðàñòíî è íÿêàê ÷óæäî èçðàæåíèå íà ëèöåòî ìó. Áîåøå ñå çà íåãî, íî â èçâåñòíà ñòåïåí ñå áîåøå è îò íåãî, îò íåâèäèìèÿ îðåîë, êîéòî ãî îáãðúùàøå... è ñÿêàø èçèñêâàøå íåùî îò íåÿ.
- Íå ìå êàðàé äà èçáèðàì ìåæäó òåá è ïðèÿòåëèòå ñè, ìàìî - êàçà Åäè. Ãëàñúò ìó áåøå íåðàâåí, íàïðåãíàò, íî âñå ïàê óâåðåí. - Íå å ÷åñòíî.
- Òå ñà ëîøè ïðèÿòåëè, Åäè! - íåèñòîâî âèêíà òÿ. - Çíàì ãî, óñåùàì ãî ñ öÿëîòî ñè ñúðöå, òå íå òè íîñÿò íèùî îñâåí áîëêà è ñêðúá!
È íàé-óæàñíîòî áå, ÷å íàèñòèíà ãî óñåùàøå; íÿêàêâà ÷àñò îò ñúçíàíèåòî é áå äîëîâèëà òîâà â î÷èòå íà Áèë Äåíáðîó, äîêàòî õëàïåòî ñòîåøå ïðåä íåÿ ñ ðúöå â äæîáîâåòå è ðèæàòà ìó êîñà ïëàìòåøå ïîä ëÿòíîòî ñëúíöå. Ïîãëåäúò ìó áå òúé ñåðèîçåí, òúé ñòðàíåí è äàëå÷åí... êàòî ñåãàøíèÿ ïîãëåä íà Åäè.
È íå ñå ëè ðååøå îêîëî íåãî ñúùèÿò îðåîë, êîéòî ñåãà îáãðúùàøå Åäè? Ñúùèÿò, ñàìî ÷å îùå ïî-ñèëåí? Äà, òàêà é ñå ñòðóâàøå.
- Ìàìî...
Ñîíÿ ñòàíà òîëêîâà ðÿçêî, ÷å åäâà íå ïðåêàòóðè ñòîëà.
- Ùå äîéäà äîâå÷åðà - êàçà òÿ. - Øîêúò, íåùàñòèåòî, áîëêàòà... îòòàì èäâàò âñè÷êèòå òèÿ ïðèêàçêè. Çíàì ãî. Òè... òè... - Òÿ ñå çàïúíà è ñðåä õàîñà íà îáúðêàíèòå ìèñëè îòêðè ïúðâîíà÷àëíèÿ ñè òåêñò. - Òè ïðåæèâÿ óæàñíî ïðåìåæäèå, íî ùå ñå îïðàâèø. È ùå ðàçáåðåø, ÷å ñúì ïðàâà, Åäè. Òå ñà ëîøè ïðèÿòåëè. Íå ñà îò íàøàòà ÷åðãà. Íå ñà çà òåá. Îáìèñëè âñè÷êî è ñå çàïèòàé äàëè ìàìà íÿêîãà òè å äàâàëà ëîø ñúâåò. Îáìèñëè âñè÷êî è... è...
Àç áÿãàì! - ïîìèñëè òÿ, ðàçòúðñâàíà îò áîëíàâî, ìú÷èòåëíî îò÷àÿíèå. Áÿãàì îò ñîáñòâåíèÿ ñè ñèí. Î, Ãîñïîäè, ìîëÿ Òå, íå ïîçâîëÿâàé òîâà äà ñå ñëó÷è!
- Ìàìî.
Çà ìèã òÿ áå ãîòîâà äà ïîáåãíå, çàùîòî ñåãà òîé ÿ ïëàøåøå, î äà, âå÷å íå áåøå ñàìî íåéíèÿò Åäè; óñåùàøå â íåãî è äðóãèòå, íåãîâèòå "ïðèÿòåëè", àëà èìàøå îùå íåùî - íåùî ïîâå÷å äàæå îò òÿõ è Ñîíÿ ñå áîåøå, ÷å òî ìîæå âíåçàïíî äà èçíèêíå ïðåä íåÿ. Íåèçâåñòíàòà ñèëà ñÿêàø ñå âêîï÷âàøå â íåãî ñúùî êàòî òðåñêàòà ïî îíîâà ñòðàøíî è äàëå÷íî âðåìå, êîãàòî áåøå íà ïåò ãîäèíêè è åäâà íå óìðÿ îò áðîíõèò.
Òÿ ñïðÿ ñ ðúêà âúðõó äðúæêàòà íà âðàòàòà. Íå èñêàøå äà ÷óå îíîâà, êîåòî ùåøå äà ïîñëåäâà... à êîãàòî âñå ïàê ãî ÷ó, òî áå òîëêîâà íåî÷àêâàíî, ÷å îòíà÷àëî íå óñïÿ äà ãî îñúçíàå. Ñåòíå ðàçáèðàíåòî ðóõíà âúðõó íåÿ êàòî áåòîíåí áëîê è çà ìîìåíò òÿ ñå èçïëàøè, ÷å ùå ïðèïàäíå.
Åäè êàçà:
- Ìèñòúð Êèéí ðå÷å, ÷å ìîåòî ëåêàðñòâî å îáèêíîâåíà âîäà.
Òÿ ãî ñòðåëíà ñ ïëàìòÿù ïîãëåä.
- Êàêâî? Êàêâî?
- Íàé-îáèêíîâåíà âîäà. Ñ íÿêàêâà äîáàâêà, çà äà èìà âêóñ íà ëåêàðñòâî. Êàçâà, ÷å ñå íàðè÷àëî ïëà-öåå-áî.
- Òîâà å ëúæà! Íàé-áåçñðàìíà ëúæà! Îòêúäå íàêúäå ùå òå ëúæå òàêà? Íèùî äå, â Äåðè èìà è äðóãè àïòåêè. Ñèãóðíî...
- Èìàõ âðåìå äà ãî îáìèñëÿ - èçðå÷å Åäè òèõî è áåçìèëîñòíî, áåç äà ÿ èçïóñêà îò ïîãëåä, - è ìèñëÿ, ÷å áåøå èñòèíà.
- Åäè, êàçâàì òè, ÷å íå å!
Ïàíèêàòà îòíîâî ïúðõàøå â ãëàâàòà é.
- Ìèñëÿ - ïðîäúëæàâàøå Åäè, - ÷å òðÿáâà äà å âÿðíî, èíà÷å íà øèøåíöåòî ùåøå äà èìà íÿêàêâî ïðåäóïðåæäåíèå, ÷å àêî ïðåêàëÿâàø ñ ëåêàðñòâîòî, ìîæå äà óìðåø, èëè ïîíå äà ñå ðàçáîëååø. Äîðè...
- Åäè, íå èñêàì äà òå ñëóøàì! - èçâèêà òÿ è ïðèòèñíà óøèòå ñè ñ äëàíè. - Òè ñè... òè ñè... òè ïðîñòî íå ñè íà ñåáå ñè, òîâà å!
- Äîðè äà å îò îíèÿ ëåêàðñòâà, äåòî ãè ïðîäàâàò áåç ðåöåïòà, ïàê èì ñëàãàò ñïåöèàëíè èíñòðóêöèè - ïðîäúëæè òîé, áåç äà ïîâèøàâà ãëàñ. Ñèâèòå ìó î÷è ñå âïèâàõà â íåÿ è òÿ ñÿêàø íÿìàøå ñèëè äà ïîìðúäíå, äà íàâåäå ãëàâà. - Äîðè äà å íåùî òîëêîâà ïðîñòî êàòî ñèðîïà çà êàøëèöà... èëè òâîÿ "Ãåðèòîë".
Åäè ïîìúë÷à. Òÿ îòäðúïíà ðúöå îò óøèòå ñè; âå÷å íå ìîæåøå äà ãè óäúðæè. Áÿõà ñòàíàëè òîëêîâà òåæêè. 
- È ìè ñå ñòðóâà... ÷å òè òðÿáâà äà ñè çíàåëà, ìàìî.
- Åäè! - ïî÷òè èçïëàêà òÿ.
- Çàùîòî - ïðîäúëæàâàøå òîé íàâúñåí è ñúñðåäîòî÷åí, ñÿêàø èçîáùî íå ÿ ÷óâàøå, - âúçðàñòíèòå áè òðÿáâàëî äà çíàÿò êàêâè ëåêàðñòâà äàâàò íà äåöàòà ñè. Àìè ÷å àç ïîñÿãàì êúì èíõàëàòîðà ïî ïåò-øåñò ïúòè íà äåí. À òè íå áè ìè ðàçðåøèëà, àêî ñè ìèñëåøå, ÷å ìîæå äà... äà ìè íàâðåäè. Çàùîòî òâîÿòà ðàáîòà å äà ìå çàêðèëÿø. Çíàì, ÷å å òàêà, òè âèíàãè ãî êàçâàø. È òúé... çíàåëà ëè ñè, ìàìî? Çíàåëà ëè ñè, ÷å å îáèêíîâåíà âîäà?
Òÿ ìúë÷åøå. Óñòíèòå é òðåïåðåõà. Èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å òðåïåðè öÿëîòî é ëèöå. Âå÷å íå ïëà÷åøå. Áåøå ïðåêàëåíî èçïëàøåíà, çà äà ïëà÷å.
- Çàùîòî àêî ñè çíàåëà - ãîâîðåøå íàâúñåíèÿò Åäè, - àêî ñè çíàåëà, àç ïúê áèõ èñêàë äà çíàì çàùî. Íå ñúì ìàëúê, ñúîáðàçÿâàì òîâà-îíîâà, íî íå ðàçáèðàì çàùî ìàéêà ìè ùå èñêà äà âÿðâàì, ÷å âîäàòà å ëåêàðñòâî... èëè ÷å èìàì àñòìà òóê - òîé ñå ïîòóïà ïî ãúðäèòå, - êîãàòî ìèñòúð Êèéí êàçâà, ÷å å ñàìî òóê - è òîé ïîñî÷è ãëàâàòà ñè.
Â òîçè ìèã òÿ ñè ïîìèñëè, ÷å ìîæå äà îáÿñíè âñè÷êî. Ùåøå äà ãî îáÿñíè ñïîêîéíî è ëîãè÷íî. Êàê ñå áîåøå, ÷å Åäè ùå óìðå, êîãàòî áåøå íà ïåò ãîäèíêè, è êàê íÿìàøå äà ãî ïðåæèâåå, ñëåä êàòî áå çàãóáèëà Ôðàíê ñàìî ïðåäè äâå ãîäèíè. Êàê áå îñúçíàëà, ÷å ìîæåø äà çàùèòèø äåòåòî ñè ñàìî ñ áäèòåëíîñò è îáè÷, ÷å òðÿáâà äà ãî îòãëåæäàø êàòî ãðàäèíêà, êîÿòî ñå íóæäàå îò ïîëèâàíå, ïëåâåíå è ïîíÿêîãà - äà! - îò ïîäêàñòðÿíå è èçêîðåíÿâàíå, êîëêîòî è äà òå áîëè. Ùåøå äà ìó êàæå, ÷å ïîíÿêîãà çà äåòåòî - îñîáåíî çà êðåõêî äåòå êàòî Åäè - å ïî-äîáðå äà ñè ìèñëè, ÷å å áîëíî, îòêîëêîòî íàèñòèíà äà ñå ðàçáîëåå. À íàêðàÿ ùåøå äà ìó ðàçêàæå çà óáèéñòâåíàòà ãëóïîñò íà äîêòîðèòå è çà ÷óäîäåéíàòà ñèëà íà îáè÷òà; ùåøå äà ìó êàæå êîëêî èñêðåíî çíàå, ÷å òîé èìà àñòìà è íÿìà çíà÷åíèå íèòî êàêâî äðúíêàò äîêòîðèòå, íèòî êàêâè ëåêàðñòâà ìó ïðåäïèñâàò. Ùåøå äà ìó êàæå, ÷å ìîæåø äà ñå ëåêóâàø è áåç äà äèðèø ïîìîù îò õàâàí÷åòî íà íÿêàêúâ çëîáåí àïòåêàð. Åäè, ùåøå äà êàæå òÿ, òî å ëåêàðñòâî, çàùîòî ìàé÷èíàòà îáè÷ ãî ïðàâè ëåêàðñòâî è àç ìîãà âå÷íî äà ïðîäúëæàâàì òîâà ÷óäî, ñòèãà ñàìî äà ìè ïîçâîëèø. Òî ñå êðèå â ñèëàòà, êîÿòî Ãîñïîä äàâà íà âñÿêà ëþáÿùà, ãðèæîâíà ìàéêà. Ìîëÿ òå, Åäè, ìîëÿ òå, ìîÿ åäíè÷êà îáè÷, òðÿáâà äà ìè ïîâÿðâàø.
Íî â êðàéíà ñìåòêà íå êàçà íèùî. Ñòðàõúò áå ïðåêàëåíî ñèëåí.
- À ìîæå áè èçîáùî íÿìà ñìèñúë äà ãîâîðèì çà òîâà - ïðîäúëæàâàøå Åäè. - Ìèñòúð Êèéí ìîæå äà ñå å ïîøåãóâàë. Ïîíÿêîãà âúçðàñòíèòå... íàëè ãè çíàåø, îáè÷àò äà ñå øåãóâàò ñ äåöàòà. Çàùîòî äåöàòà ñà ãîòîâè äà âÿðâàò íà âñè÷êî. Íå å õóáàâî äà ëúæåø äåöàòà, äîðè íà øåãà, íî ïîíÿêîãà âúçðàñòíèòå ãî ïðàâÿò.
- Äà - òðåñêàâî êèìíà Ñîíÿ Êàñïáðàê. - Òå îáè÷àò äà ñå øåãóâàò è ïîíÿêîãà ñà ãëóïàâè... çëè... è... è...
- Çàòîâà ùå ÷àêàì ñâèæäàíå ñ Áèë è ïðèÿòåëèòå - êàçà Åäè, - è ùå ïðîäúëæàâàì äà ñè âçèìàì ëåêàðñòâîòî ïðîòèâ àñòìà. Òàêà ùå å íàé-äîáðå, íå ìèñëèø ëè?
Åäâà ñåãà Ñîíÿ îñúçíà êîëêî óìåëî - êîëêî æåñòîêî - å õâàíàòà â êàïàíà. Òîâà áåøå ïî÷òè øàíòàæ, íî êàêúâ èçáîð é îñòàâàøå? Èñêàøå äà ãî ïîïèòà êàê ìîæå äà áúäå òîëêîâà ïðåñìåòëèâ, òîëêîâà êîâàðåí. Îòâîðè óñòà... è ïîáúðçà äà ñòèñíå óñòíè. Â ñåãàøíîòî ñè ñúñòîÿíèå Åäè ìîæåøå è äà îòãîâîðè.
Íî åäíî íåùî çíàåøå ñúñ ñèãóðíîñò. Äà. Åäíî áåøå ñèãóðíî - âå÷å íèêîãà, íèêîãà, íèêîãà ïðåç æèâîòà ñè íÿìàøå äà ñòúïè â àïòåêàòà íà îíçè êëþêàð ìèñòúð Êèéí.
Óäèâèòåëíî ïëàõèÿò ãëàñ íà Åäè ïðåêúñíà ìèñëèòå é:
- Ìàìî?
Îçúðíà ñå, âèäÿ â ëåãëîòî ñâîÿ Åäè, ñàìî Åäè è ñ ðàäîñò ñå õâúðëè êúì íåãî.
- Ùå ìå ïðåãúðíåø ëè, ìàìî?
Òÿ ãî ïðåãúðíà, ñàìî ÷å ïðåäïàçëèâî, çà äà íå ìó ïðè÷èíè áîëêà (èëè äà ðàçìåñòè íÿêîÿ îò÷óïåíà êîñòèöà, êîÿòî äà ñå âïóñíå â çëîêîáíî ïúòåøåñòâèå ïî êðúâîíîñíàòà ñèñòåìà è äà ïðîíèæå ñúðöåòî ìó - òà êîÿ ìàéêà áè èñêàëà äà óáèå ñèíà ñè îò îáè÷?), è Åäè ñå ïðèòèñíà êúì íåÿ.


7.

Ùî ñå îòíàñÿ äî Åäè, òîé åäâà äî÷àêà èçëèçàíåòî íà ìàéêà ñè. Ïðåç öÿëîòî âðåìå íà ñòðàøíèÿ ðàçãîâîð áå óñåùàë êàê äúõúò ìó ñå òðóïà, òðóïà, òðóïà â ãúðäèòå è ãúðëîòî - çàñòîÿë, íåïîäâèæåí, ñïàðåí, áëóäêàâ, îòðîâåí.
Èçäúðæà äîêàòî âðàòàòà ùðàêíà çàä ãúðáà é, ñåòíå èçõúõðè è ðóõíà â ëåãëîòî çàäúõàí è ïðèìðÿë. Ïðîêèñíàëèÿò âúçäóõ ðú÷êàøå íàãîðå-íàäîëó èç ãúðëîòî ìó êàòî ãîðåù ðúæåí. Áåç äà îáðúùà âíèìàíèå íà áîëêàòà â ðúêàòà, òîé ãðàáíà èíõàëàòîðà. Ëàïíà ïðúñêàëêàòà è èçñòðåëÿ â ãúðëîòî ñè îáëàê ëåêàðñòâî. Äîêàòî âäèøâàøå ìèðèñà íà êàìôîð, ïðåç ãëàâàòà ìó ìèíà: Íå ìå èíòåðåñóâà äàëè å ïëà-öåå-áî èëè íå, ùîì ïîìàãà, äóìèòå íÿìàò çíà÷åíèå.
Îòïóñíà ñå íà âúçãëàâíèöàòà ñúñ çàòâîðåíè î÷è, äèøàéêè ñïîêîéíî çà ïðúâ ïúò îòêàêòî áå âëÿçëà ìàéêà ìó. Áîåøå ñå, óæàñíî ñå áîåøå. Äóìèòå ìó, ïîñòúïêèòå ìó - âñè÷êî áå íåãîâî è âñå ïàê èçãëåæäàøå ñúâñåì ÷óæäî. Íåùî äåéñòâóâàøå â íåãî, äåéñòâóâàøå ÷ðåç íåãî - íÿêàêâà ñèëà... è ìàéêà ìó ñúùî ÿ áå óñåòèëà. Áå äîëîâèë òîâà â î÷èòå é, â ðàçòðåïåðàíèòå é óñòíè. Ñèëàòà íå èçãëåæäàøå çëà, àëà íåéíàòà êîëîñàëíà ìîù ãî ïëàøåøå. Áåøå êàòî äà ñå êà÷èø íà íÿêîÿ îïàñíà âúðòåëåæêà â ëóíàïàðêà è èçâåäíúæ äà îòêðèåø, ÷å êàêâîòî è äà ïðàâèø, íÿìà íà÷èí äà ñëåçåø ïðåäè äà å ñïðÿëà.
Íÿìà âðúùàíå, ïîìèñëè Åäè, óñåùàéêè ãîðåùàòà, äðàçíåùà òåæåñò íà ãèïñà îêîëî ñ÷óïåíàòà ñè ðúêà. Íèêîé íå ùå ñå ïðèáåðå ó äîìà, ïðåäè äà ñòèãíåì äî êðàÿ. Íî òîëêîâà ìå å ñòðàõ, Ãîñïîäè, òîëêîâà ìå å ñòðàõ. È òîé ðàçáðà, ÷å èñòèíñêàòà ïðè÷èíà äà ñå áîðè çà ñâîèòå ïðèÿòåëè å íåùî, êîåòî íèêîãà íå áè èçðåêúë ïðåä ìàéêà ñè: Ñàì íå áèõ èçäúðæàë òîâà.
Ïîïëàêà ìàëêî, à ïîñëå ñå óíåñå â íåñïîêîéíà äðÿìêà. Ñúíóâà ìðàê, ñðåä êîéòî áåçêîíå÷íî òúòíàò çàãàäú÷íè ìàøèíè - äâèãàòåëè íà ïîäçåìíè ïîìïè.


8.

Ñúùàòà âå÷åð íåáåòî îòíîâî ñå âúñåøå çàñòðàøèòåëíî, êîãàòî Áèë è äðóãèòå Íåóäà÷íèöè ïðèñòèãíàõà â áîëíèöàòà. Åäè íå ñå ó÷óäè, êàòî ãè âèäÿ äà âëèçàò åäèí ñëåä äðóã â ñòàÿòà ìó. Çíàåøå, ÷å ùå äîéäàò.
Öåëèÿò äåí áåøå ãîðåù - ïî êúñíî âñè÷êè ùÿõà åäèíîäóøíî äà òâúðäÿò, ÷å òðåòàòà þëñêà ñåäìèöà å áèëà íàé-ãîðåùîòî âðåìå íà åäíî èçêëþ÷èòåëíî æàðêî ëÿòî - è îêîëî ÷åòèðè ÷àñà ñëåäîáåä â íåáåòî çàïî÷íàõà äà ñå òðóïàò êîëîñàëíè ïóðïóðíî-÷åðíè îáëàöè, íàáúáíàëè îò äúæä è ñâåòêàâèöè. Õîðàòà ñíîâÿõà ïî ðàáîòà çàáúðçàíî è ìàëêî òðåâîæíî, õâúðëÿéêè ÷àñ ïî ÷àñ ïîãëåäè êúì íåáîñâîäà. Ïîâå÷åòî ñìÿòàõà, ÷å ïðèâå÷åð ùå çàâàëè êàòî èç âåäðî è äúæäúò ùå îòìèå ÷àñò îò íàòåãíàëàòà èç âúçäóõà âëàãà. Îêîëî øåñò ÷àñà ïàðêîâåòå è èãðèùàòà íà Äåðè, è áåç òîâà îáåçëþäåíè îò ëåòíèÿ ïåðèîä, èçâåäíúæ îïóñòÿõà íàïúëíî. Âñå îùå íå âàëåøå è îáëà÷íèòå ãðàìàäè âèñÿõà íåïîäâèæíî, áåç äà õâúðëÿò ñÿíêà â ñòðàííî ïðåæúëòÿëàòà ñâåòëèíà íà êúñíèÿ äåí. Íåéäå òåæêî òúòíåõà ãðúìîòåâèöè - è çàåäíî ñ äðåçãàâèÿ ëàé íà íÿêàêâî êó÷å è òèõîòî áó÷åíå íà êîëè ïî Ãëàâíàòà óëèöà òîâà áÿõà åäèíñòâåíèòå çâóöè, ïðîíèêâàùè â ñòàÿòà íà Åäè ïðåäè äà ïðèñòèãíàò Íåóäà÷íèöèòå.
Áèë áåøå ïðúâ, ñëåä íåãî Ðè÷è. Ïîñëå âëÿçîõà Áåâúðëè è Ñòàí, ñïîäèðåíè îò Ìàéê. Áåí âëåçå ïîñëåäåí. Áåøå ñúñ ñíåæíîáÿëî ïîëî è ÿâíî ñå ÷óâñòâóâàøå àäñêè íåóäîáíî.
Ïðèñòúïèõà êúì ëåãëîòî ìó áàâíî è òúðæåñòâåíî. Äàæå Ðè÷è íå ñå óñìèõâàøå.
Ëèöàòà èì, ïîìèñëè ñìàÿíî Åäè. Áîæå ìèëè, ëèöàòà èì!
Âèæäàøå â òÿõ îíîâà, êîåòî ìàéêà ìó áå îòêðèëà ó íåãî ïðåäè íÿêîëêî ÷àñà - ñòðàííîòî ñú÷åòàíèå íà ñèëà è áåçïîìîùíîñò. Â æúëòàòà ñâåòëèíà íà ïðèèæäàùàòà áóðÿ ëèöàòà èì èçãëåæäàõà ïðèçðà÷íè, ñåí÷åñòè, äàëå÷íè.
Ïðåìèíàâàìå, ïîìèñëè Åäè. Ïðåìèíàâàìå â íåùî íîâî - ñåãà ñìå íà ãðàíèöàòà. Íî êàêâî íè ÷àêà îòâúä? Êúäå îòèâàìå? Êúäå?
- Çäðà-à-âåé, Å-å-åäè - êàçà Áèë. - Ê-ê-êàê ñè?
- Îêåé, Øåô Áèë - îòâúðíà Åäè è îïèòà äà ñå óñìèõíå.
- Â÷åðà ìàé ñè èìàë ñòðàõîòåí äåí - îáàäè ñå Ìàéê.
Äàëå÷åí òúòåí ñÿêàø ïîäêðåïè äóìèòå ìó. Â ñòàÿòà íå áå âêëþ÷åíî íèòî îñâåòëåíèåòî, íèòî íîùíàòà ëàìïà è âñè÷êè ñÿêàø òúíåõà è îòíîâî èçïëóâàõà îò áåçæèçíåíîòî çàðåâî íà ãàñíåùèÿ äåí. Åäè ñè ïðåäñòàâè êàê òàÿ ìúðòâåøêà ñâåòëèíà ïðèõëóïâà ñåãà öåëèÿ ãðàä, êàê âèñè íåïîäâèæíî íàä ïàðêà Ìàêêàðúí, êàê âìúêâà áåçðåäíè, ïàðöàëèâè ëú÷è â Ìîñòà íà öåëóâêèòå ïðåç íàäóï÷åíèÿ ïîêðèâ, êàê ïðåâðúùà â îïóøåíî ñòúêëî ïëèòêîòî è øèðîêî ðóñëî íà Êåíäúñêèã èç Ïóùèíàêà; ïðåäñòàâè ñè êàê áóðåíîñíèòå îáëàöè ëàçÿò è ëàçÿò íàä êèëíàòèòå ëþëêè è êàòåðóøêè â çàäíèÿ äâîð íà ïðîãèìíàçèÿòà; ïðåäñòàâè çëîêîáíàòà æúëòà ñâåòëèíà è áåçìúëâèåòî, êàòî ÷å öåëèÿò ãðàä å çàñïàë... èëè ìúðòúâ.
- Äà - êàçà òîé. - Ãîëÿì äåí áåøå.
- Âäðó-õõó-óãèäåí â-âå÷åðòà ì-ìîèòå õîðà îòèâàò íà êè-êè-êèíî - êàçà Áèë. - Ç-çà íî-î-îâèòå ô-ôèëìè. Ò-òîãàâà ùå ãè íà-à-ïðàâèì. Ñðú-ñðú-ñðú...
- Ñðåáúðíèòå òîï÷åòà - äîâúðøè Ðè÷è.
- Ìèñëåõ, ÷å...
- Òàêà ùå å ïî-äîáðå - êàçà Áåí. - Âñå îùå ìèñëÿ, ÷å ìîæåì äà îòëååì êóðøóìè, îáà÷å ñàìî ñ ìèñëåíå ðàáîòà íå ñå âúðøè. Àêî áÿõìå âúçðàñòíè...
- Î, äà, àêî áÿõìå âúçðàñòíè, ñâåòúò ùåøå äà å ðîçîâ - ïðåêúñíà ãî Áåâúðëè. - Âúçðàñòíèòå ìîãàò äà èçðàáîòÿò êàêâîòî ñè èñêàò, íàëè? Âúçðàñòíèòå ìîãàò äà ïðàâÿò êàêâîòî ñè èñêàò è âñå èçëèçà ïðàâèëíî. - Òÿ ñå èçñìÿ ñèïêàâî è íåðâíî. - Áèë èñêà àç äà ñòðåëÿì ñðåùó Òî. Ïðåäñòàâÿø ëè ñè, Åäè? Ñåãà ùå ìè âèêàø Áåâúðëè Ïîðàçÿâàùàòà ðúêà.
- Íå çíàì çà êàêâî ãîâîðèø - êàçà Åäè, íî ìèñëåøå, ÷å ðàçáèðà, èëè ïîíå îò÷àñòè ñè èçÿñíÿâà íåùàòà.
Áåí îáÿñíè. Ùå ñòîïÿò åäèí îò ñðåáúðíèòå äîëàðè è ùå íàïðàâÿò äâå ñðåáúðíè òîï÷åòà, ãîðå-äîëó êîëêîòî ñà÷ìè îò ëàãåð. Ïîñëå, àêî íà Íèéáúëò ñòðèéò 29 íàèñòèíà æèâåå âúðêîëàê, Áåâúðëè ùå ìó âêàðà â ÷åðåïà ñðåáúðíî òîï÷å ñ ïðàøêàòà íà Áèë. Ñáîãîì íà âúðêîëàêà. À àêî å âÿðíà èäåÿòà çà åäíî ñúùåñòâî ñ ìíîãî ëèöà - ñáîãîì íà Òî.
Ïî ëèöåòî íà Åäè íàâÿðíî ñå áå èçïèñàëî ñòðàííî èçðàæåíèå, çàùîòî Ðè÷è ñå ðàçñìÿ è êèìíà.
- Çíàì êàê ñå ÷óâñòâóâàø, ìîé ÷îâåê. Êîãàòî Áèë âçå äà ìè äðúíêà, ÷å ùå å ïî-äîáðå äà âçåìåì ïðàøêàòà âìåñòî ïèùîâà íà òàòêî ìó, ðåøèõ, ÷å âå÷å ìó õëîïà è ïîñëåäíàòà çäðàâà äúñêà. Îáà÷å äíåñ ñëåäîáåä... - Òîé ñå ðàçêàøëÿ. Áåç ìàëêî äà äîáàâè: "ñëåä êàòî ìàéêà òè íè äóõíà ïîä îïàøêèòå", íî ïîäîáåí èçðàç áå ÿâíî íåóìåñòåí. - Äíåñ ñëåäîáåä îòñêî÷èõìå äî ñìåòèùåòî. Áèë ñè íîñåøå ïðàøêàòà. Ãëåäàé. - Ðè÷è èçìúêíà îò çàäíèÿ ñè äæîá ñïëåñêàíà êîíñåðâíà êóòèÿ, êîÿòî íÿêîãà áå ñúäúðæàëà àíàíàñîâ êîìïîò. Â ñðåäàòà çååøå íàçúáåí îòâîð ñ äèàìåòúð îêîëî ïåò ñàíòèìåòðà. - Áåâúðëè ãî íàïðàâè ñ êàìúê îò äâàéñåò êðà÷êè. Ïîâå÷å ìè ìÿçà íà äóïêà îò êóðøóì 38-ìè êàëèáúð. Ìúðñèíè äå Óñòàöèî áå óáåäåí. À êîãàòî Ìúðñèíè äå Óñòàöèî å óáåäåí, çíà÷è âÿðâà áåçïðåäåëíî.
- Äà äóï÷èø êîíñåðâè å åäíî - êàçà Áåâúðëè. - Àêî å íåùî äðóãî... íåùî æèâî... Áè òðÿáâàëî Áèë äà ãî ñòîðè. Íàèñòèíà.
- Í-íå - âúçðàçè Áèë. - Âñè-õõè-è÷êè î-îïèòàõìå. Í-íàëè âèäÿ ê-ê-êàêâî ñòàíà?
- Êàêâî ñòàíà? - çàïèòà Åäè.
Áèë îáÿñíè áàâíî è êîëåáëèâî, à Áåâúðëè ãëåäàøå ïðåç ïðîçîðåöà è õàïåøå ïîáåëåëèòå ñè óñòíè. Ñàìà íå ìîæåøå äà ñè îáÿñíè çàùî, íî èçïèòâàøå íåùî ïîâå÷å îò ñòðàõ - äúëáîêî ñå ïðèòåñíÿâàøå îò îíîâà, êîåòî áå ñòàíàëî äíåñ. Òàçè âå÷åð, äîêàòî èäâàõà êúì áîëíèöàòà, òÿ îòíîâî ñå âïóñíà â ÿðîñòåí ñïîð, êàòî ñå ìú÷åøå äà èì âíóøè, ÷å âñå ïàê òðÿáâà äà îïèòàò ñðåáúðíèòå êóðøóìè... íå çàùîòî áå ïî-óáåäåíà îò Áèë è Ðè÷è, ÷å êóðøóìèòå ùå ïîìîãíàò â îïàñíèÿ ìèã, à çàùîòî - àêî íåùî ñå ñëó÷åøå â îíàçè êúùà - îðúæèåòî ùåøå äà áúäå â ðúöåòå
(íà Áèë)
íà íÿêîé äðóã.
Íî ôàêòèòå ñè îñòàâàõà ôàêòè. È øåñòèìàòà áÿõà èçïðîáâàëè ñ ïðàøêàòà ïî äåñåò èçñòðåëà ñðåùó êîíñåðâíè êóòèè, ïîäðåäåíè íà äâàäåñåò ìåòðà ðàçñòîÿíèå. Ðè÷è óëó÷è ñàìî åäíà ìèøåíà (à è òî áåøå ñòðàíè÷åí óäàð), Áåí äâå, Áèë ÷åòèðè, Ìàéê ïåò.
Áåâúðëè ñòðåëÿøå ïî÷òè íåáðåæíî, ñÿêàø èçîáùî áåç äà ñå öåëè, íî ïîðàçè äåâåò îò äåñåòòå êóòèè ïðàâî â ñðåäàòà. Äåñåòàòà ñå êàòóðíà, êîãàòî êàìúêúò ÿ ÷óêíà ïî ðúáà.
- Îáà÷å î-õõîò-íà÷àëî ò-òðÿáâà äà ïðèãîòâèì áú-áú-áîåïðèïàñèòå.
- Âäðóãèäåí çíà÷è? - êèìíà Åäè. - Äîòîãàâà òðÿáâà äà ìå èçïèøàò.
Ìàéêà ìó ùåøå äà ïðîòåñòèðà... íî íå ïðåêàëåíî. Íå è ñëåä äíåøíèÿ ñëåäîáåä.
- Áîëè ëè òå ðúêàòà? - çàïèòà Áåâúðëè. Áåøå ñ ðîçîâà ðîêëÿ (íå ðîêëÿòà îò ñúíÿ; íî ìîæå áè íàèñòèíà áå äîøëà ñúñ çåëåíà ðîêëÿ äíåñ, êîãàòî ìàìà ãè ïðîïúäè), âúðõó êîÿòî áå ïðèøèëà ïúñòðè öâåò÷åòà. 

ÑÅÄÅÌÍÀÄÅÑÅÒÀ ÃËÀÂÀ


ÎÙÅ ÅÄÈÍ ÎÒ ÈÇ×ÅÇÍÀËÈÒÅ:

ÑÌÚÐÒÒÀ ÍÀ ÏÀÒÐÈÊ ÕÎÊÑÒÅÒÚÐ


1.

Êîãàòî ïðèâúðøâà, Åäè ñè íàëèâà íîâî ïèòèå ñ ëåêî òðåïåðåùà ðúêà. Ïîãëåæäà êúì Áåâúðëè è êàçâà:
- Òè ãî âèäÿ, íàëè? Âèäÿ êàê Òî ãðàáíà Ïàòðèê Õîêñòåòúð íà äðóãèÿ äåí ñëåä êàòî ïîäïèñàõòå ãèïñà ìè.
Äðóãèòå ñå ïðèâåæäàò íàïðåä.
Áåâúðëè îòìÿòà ãëàâà è êîñèòå ñå ðàçïèëÿâàò ïî ãúðáà é êàòî ïëàìòÿù îáëàê. Íà òåõíèÿ ôîí ëèöåòî èçãëåæäà ïîðàçèòåëíî áëåäî. Ñ íåñèãóðíè ïðúñòè òÿ èçìúêâà îò ïàêåòà íîâà öèãàðà - ïîñëåäíàòà - è ùðàêâà çàïàëêàòà. Ñëåä ìèã Áèë ÿ õâàùà çà êèòêàòà è íàñî÷âà ïëàìú÷åòî íàòàì, êúäåòî òðÿáâà äà áúäå. Áåâúðëè ìó õâúðëÿ ïðèçíàòåëåí ïîãëåä è èçäèøâà îáëà÷å ñèâî-ñèíêàâ äèì.
- Äà - êàçâà òÿ. - Âèäÿõ êàê ñå ñëó÷è.
Ðàçòúðñâà ÿ òðúïêà.
- Òîé áåøå ëó-õõó-óä - êàçâà Áèë è ñè ìèñëè: Ñàìèÿò ôàêò, ÷å â ðàçãàðà íà ëÿòîòî Õåíðè ðàçðåøè íà ñìàõíàò êàòî Ïàòðèê Õîêñòåòúð äà ñå âëà÷è ñ êîìïàíèÿòà ìó... òîâà ïîäñêàçâà ìíîãî íåùà, íàëè? Èëè ÷å Õåíðè ãóáåøå ÷àñò îò ñâîÿ ÷àð, îò ñâîÿòà ïðèâëåêàòåëíîñò, èëè ÷å ñîáñòâåíîòî ìó áåçóìèå áå ñòèãíàëî âå÷å äîòàì, ÷å Õîêñòåòúð ìó ñå ñòðóâàøå íîðìàëåí. È åäíîòî, è äðóãîòî âîäè äî ñúùèÿ èçâîä - Õåíðè ñòðåìãëàâî çàòúâàøå â ñâîåòî... êàêâî? èçðàæäàíå? Òîâà ëè å òî÷íàòà äóìà? Äà, ñåãà, êîãàòî çíàì êàêâî ìó ñå ñëó÷è è äîêúäå ãî äîâåäå âñè÷êî, ìèñëÿ, ÷å äóìàòà å òî÷íà.
Èìà è îùå íåùî â ïîäêðåïà íà òàçè èäåÿ, ìèñëè Áèë, íî çàñåãà ñè ãî ñïîìíÿ ñúâñåì ñìúòíî. Çàåäíî ñ Ðè÷è è Áåâúðëè áÿõà îòñêî÷èëè äî ãàðàæà íà áðàòÿ Òðàêúð - áåøå â íà÷àëîòî íà àâãóñò è ëåòíèòå çàíèìàíèÿ, êîèòî òîëêîâà äúëãî ãè ñïàñÿâàõà îò Õåíðè, ñêîðî ùÿõà äà ñâúðøàò - è íå áå ëè äîøúë òîãàâà ïðè òÿõ Âèêòîð Êðèñ? Íå áåøå ëè ìíîãî èçïëàøåí? Äà, òî÷íî òàêà. Òîãàâà ñúáèòèÿòà âå÷å ñòðåìãëàâî ïðåïóñêàõà êúì êðàÿ è äíåñ Áèë ñè ìèñëè, ÷å âñÿêî õëàïå â Äåðè ãî óñåùàøå - íî íàé-âå÷å Íåóäà÷íèöèòå è áàíäàòà íà Õåíðè. Àëà òîâà áåøå ïî-êúñíî.
- Î, äà, ñúâúðøåíî ñè ïðàâ - ãëóõî èçðè÷à Áåâúðëè. - Ïàòðèê Õîêñòåòúð áåøå ëóä. Â ó÷èëèùå íèòî åäíî ìîìè÷å íå èñêàøå äà ñåäè äî íåãî. Ñåäèø ñè, ðåøàâàø çàäà÷à ïî ìàòåìàòèêà èëè ïèøåø ñú÷èíåíèå, è èçâåäíúæ óñåùàø ðúêàòà ìó... ëåêà êàòî ïåðöå, íî ãîðåùà è ïîòíà. Ìåñåñòà. - Òÿ ïðåãëúùà è âñè÷êè ÷óâàò êàê ãúðëîòî é òèõî ïðåùðàêâà. Ãëåäàò ÿ çàìèñëåíî è ñåðèîçíî. - Óñåùàø ÿ âúðõó áåäðîòî èëè âúðõó ãúðäèòå ñè. Íå ÷å èìàõìå êîé çíàå êàêâè ãúðäè ïî îíîâà âðåìå. Íî Ïàòðèê ìàé íå áåøå ìíîãî ïðèäèð÷èâ. Óñåùàø òîçè... òîçè äîïèð, îòñêà÷àø îò íåãî, ïîñëå ñå îáðúùàø è åòî ãî Ïàòðèê - õèëè ñå íàñðåùà òè ñ äåáåëè, ïðîâèñíàëè óñòíè. Èìàøå êóòèÿ çà ìîëèâè...
- Ïúëíà ñ ìóõè - âíåçàïíî ñå îáàæäà Ðè÷è. - Òî÷íî òàêà. Òðåïåøå ãè ñ îíàÿ çåëåíà ëèíèéêà è ïîñëå ãè ñúáèðàøå â êóòèÿòà. Îùå ïîìíÿ êàêâà áåøå - ÷åðâåíà ñ áÿëî ïëàñòìàñîâî êàïà÷å, êîåòî ñå ïëúçãàøå ïî æëåáîâå.
Åäè êèìà.
- Îòñêà÷àø, à òîé ñå õèëè è ïîíÿêîãà îòâàðÿ êóòèÿòà, çà äà âèäèø ìúðòâèòå ìóõè - ïðîäúëæàâà Áåâúðëè. - È íàé-ëîøîòî... íàé-óæàñíîòî... áåøå îíàÿ íåãîâà áåçìúëâíà óñìèâêà. Ìèñèñ Äúãëàñ çíàåøå. Ãðåòà Áàóè ðàçíàñÿøå êëþêè çà Ïàòðèê, Ñàëè Ìþëåð ñúùî äðúíêàøå îò âðåìå íà âðåìå. Íî... ìèñëÿ, ÷å ìèñèñ Äúãëàñ ñå áîåøå îò íåãî.
Áåí å êèëíàë ñòîëà íàçàä è êðúñòîñâà ðúöå çàä òèëà ñè. Áåâúðëè îùå íå ìîæå äà ïîâÿðâà, ÷å å òîëêîâà ñòðîåí.
- Ïðàâà ñè, íÿìà ñúìíåíèå - êàçâà òîé.
- Êõà-à-êâî ñòàíà ñ íå-íå-íåãî, Áåâúðëè? - ïèòà Áèë.
Òÿ îòíîâî ïðåãëúùà, îïèòâàéêè äà ñå ïðåáîðè ñ êîøìàðíàòà ìîù íà âèäÿíîòî ïðåç îíçè äàëå÷åí äåí, êîãàòî íàâëåçå â Ïóùèíàêà ñ ïðåìåòíàòè ïðåç ðàìî ëåòíè êúíêè è ñ ïàðåùà áîëêà â æåñòîêî îæóëåíîòî êîëÿíî ñëåä íåîòäàâíàøíîòî ñè ïàäàíå íà Ñåéíò Êðèñïèí ëåéí - îùå åäíà îò ìàëêèòå óëè÷êè, êîèòî ñâúðøâàõà âíåçàïíî òàì, êúäåòî òåðåíúò ðÿçêî ñå ñïóñêàøå (ñïóñêà ñå è äî äíåñ) êúì Ïóùèíàêà. Ñïîìíÿ ñè (î, òèÿ ñïîìåíè, êîãàòî èäâàò, òå ñà òúé ÿñíè è ìîãúùè), ÷å áåøå ñ äæèíñîâè øîðòè - ïðåêàëåíî êúñè, òðÿáâà äà ñå ïðèçíàå, åäâà é çàêðèâàõà ãàùè÷êèòå. Ïðåç îíàçè ãîäèíà - ïî-òî÷íî ïðåç ïîñëåäíèòå øåñò ìåñåöà - áå çàïî÷íàëà âñå ïî-ÿñíî äà óñåùà êàê òÿëîòî é ñå çàêðúãëÿ â íîâè, æåíñòâåíè î÷åðòàíèÿ. Ðàçáèðà ñå, åäíà îò ïðè÷èíèòå çà òîâà ïîâèøåíî âíèìàíèå áå îãëåäàëîòî, íî íå ñàìî òî; ãëàâíîòî áå, ÷å íàïîñëåäúê áàùà é èçãëåæäàøå ïî-íåðâåí, ïî-ñêëîíåí äà ðàçäàâà ïëåñíèöè è äàæå þìðóöè. Áå ñòàíàë íåñïîêîåí êàòî çâÿð â êëåòêà è êîãàòî îáùóâàøå ñ íåãî, òÿ èçïèòâàøå ðàñòÿùà òðåâîãà è íåóâåðåíîñò. Ìåæäó òÿõ ñÿêàø òåãíåøå íÿêàêúâ ìèðèñ - ìèðèñ, êîéòî èç÷åçâàøå, êîãàòî áåøå ñàìè÷êà â àïàðòàìåíòà; ìèðèñ, êîéòî íèêîãà íå áå èçíèêâàë ïîìåæäó èì - äî îíîâà ëÿòî. À êîãàòî ìàìà íå áåøå ó äîìà, ñòàâàøå îùå ïî-ëîøî. Àêî íàèñòèíà èìàøå ìèðèñ, òî íàâÿðíî áàùà é ñúùî óñåùàøå, çàùîòî â ðàçãàðà íà æåãèòå Áåâúðëè âçå äà ãî âèæäà âñå ïî-ðÿäêî - îò÷àñòè çàðàäè ëåòíèòå ñúñòåçàíèÿ ïî áîóëèíã, îò÷àñòè çàùîòî ïîìàãàøå íà Äæî Òàìúðëè äà ñè ïîïðàâè êîëàòà... íî äíåñ òÿ ïîäîçèðà, ÷å å áèëî îò÷àñòè è çàðàäè îíçè ìèðèñ, êîéòî ñúçäàâàõà ïîìåæäó ñè, íå èñêàõà äà ãî ñúçäàâàò, íî íÿìàõà ñèëè äà ãî ñïðàò, êàêòî ÷îâåê íå ìîæå äà ñïðå ïîòòà ïðåç þëè.
Â ãëàâàòà é îòíîâî íàõëóâà âèäåíèå - ñòîòèöè, õèëÿäè ïòèöè êàöàò ïî ïîêðèâèòå íà êúùèòå, ïî òåëåôîííèòå æèöè, ïî òåëåâèçèîííèòå àíòåíè.
- È îòðîâåí áðúøëÿí - èçðè÷à òÿ.
- Ê-ê-êàêâî? - ïèòà Áèë.
- Íåùî, ñâúðçàíî ñ îòðîâåí áðúøëÿí - áàâíî ïîâòàðÿ òÿ, îáúðíàòà êúì íåãî. - Ñàìî ÷å íÿìàøå îòðîâåí áðúøëÿí. Ïðîñòî òàêà ñå ÷óâñòâóâàõ. Ìàéê...?
- Íå ñå íàïðÿãàé - êàçâà Ìàéê. - Ùå ñè ñïîìíèø. Ðàçêàæè íè êàêâîòî ìîæåø, Áåâ.
Ñïîìíÿì ñè ñèíèòå øîðòè, èñêà äà êàæå òÿ, êîëêî áÿõà èçáåëåëè, êîëêî ìè ñòÿãàõà îêîëî áåäðàòà è äóïåòî. Â åäèíèÿ äæîá èìàõ ïîëîâèí ïàêåò "Ëúêè Ñòðàéê", â äðóãèÿ áåøå ïðàøêàòà...
- Ïîìíèø ëè ïðàøêàòà? - ïèòà òÿ Ðè÷è è âñè÷êè çàäðóæíî êèìâàò. - Áèë ìè ÿ äàäå. Íå èñêàõ, íî ïîñëå... òîé... - Òÿ ñå óñìèõâà ïå÷àëíî êúì Áèë. - Íà Øåô Áèë ïðîñòî íå ìîæåøå äà ñå îòêàæå, òîâà å. Çàòîâà ÿ íîñåõ ïðåç îíçè äåí è çàòîâà áÿõ èçëÿçëà ñàìà. Çà òðåíèðîâêè. Âñå îùå íå âÿðâàõ, ÷å ùå èìàì êóðàæà äà ñòðåëÿì, êîãàòî íàñòàíå âðåìå. Ñàìî ÷å... îùå ñúùèÿ äåí ïðèáÿãíàõ êúì ïðàøêàòà. Íÿìàõ èçõîä. Óáèõ åäíî îò òÿõ... åäíà ÷àñòèöà îò Òî. Áåøå óæàñíî. Äîðè è äíåñ ìè å òðóäíî äà ìèñëÿ çà òîâà. À äðóãî îò òÿõ óñïÿ äà ñå äîáåðå äî ìåí. Âèæòå.
Òÿ íàâèâà ðúêàâà ñè íàãîðå è âñè÷êè âèæäàò âúðõó íàé-çàîáëåíàòà ÷àñò íà ðúêàòà ãîëÿì íàçúáåí áåëåã. Ñÿêàø íàæåæåí êðúãúë ïðåäìåò ñ ðàçìåðèòå íà õàâàíñêà ïóðà å áèë ïðèòèñíàò âúðõó êîæàòà. Áåëåãúò å ëåêî õëúòíàë è Ìàéê Õåíëúí èçòðúïâà îò ãëåäêàòà. Äîñåãà ñàìî å ïîäîçèðàë çà òàçè ÷àñò îò èñòîðèÿòà, êàêòî è çà íåæåëàíàòà èíòèìíà áåñåäà íà Åäè ñ ìèñòúð Êèéí, íî íèêîãà íå å ÷óâàë ðàçêàç çà íåÿ.
- Çà åäíî áåøå ïðàâ, Ðè÷è - êàçâà Áåâúðëè. - Îíàÿ ïðàøêà áåøå ñúùèíñêè óáèåö. Óæàñíî ìå ïëàøåøå, íî â ñúùîòî âðåìå íÿêàê ñè ÿ îáè÷àõ.
Ðè÷è èçáóõâà â ñìÿõ è ÿ ïëåñâà ïî ãúðáà.
- Ïî äÿâîëèòå, àìè ÷å àç îùå òîãàâà ãî çíàåõ, ôóñòî ãëóïàâà.
- Íàèñòèíà ëè?
- Äà, íàèñòèíà - êàçâà òîé. - Ëè÷åøå òè ïî î÷èòå, Áåâè.
- Ðàçáèðàòå ëè, ïðàøêàòà ïðèëè÷àøå íà èãðà÷êà, íî áåøå èñòèíñêà. Ñ íåÿ ìîæåõ äà ïðîáèâàì êîíñåðâíè êóòèè.
- À ïðåç îíçè äåí ñè ïðîáèëà è íåùî äðóãî - ïîäõâúðëÿ Áåí.
Òÿ êèìâà.
- Ïî Ïàòðèê ëè ñè...
- Íå, Áîæå ìîé, íå! - âúçêëèêâà Áåâúðëè. - Áåøå äðóãîòî... ÷àêàéòå. - Òÿ ñìà÷êâà öèãàðàòà, îòïèâà ìàëêî âîäêà è ïîëàãà óñèëèÿ äà ñå îâëàäåå. Íàé-ñåòíå óñïÿâà. Èëè ìîæå áè... íå. Íî óñåùà, ÷å òàçè âå÷åð íÿìà äà ñå óñïîêîè äîêðàé. - Áÿõ èçëÿçëà äà êàðàì ëåòíè êúíêè, îáà÷å ïàäíàõ è ñè îæóëèõ êîëÿíîòî. Òîãàâà ðåøèõ äà ïîòðåíèðàì â Ïóùèíàêà. Ïúðâî îòñêî÷èõ äî êúùè÷êàòà äà âèäÿ äàëè íå ñòå òàì. Íÿìàøå âè. Êúùè÷êàòà áåøå ïðàçíà è âñå òúé ìèðèøåøå íà ïóøåê. Ïîìíèòå ëè êîëêî äúëãî íå ìîæàõìå äà ïðîâåòðèì?
Äðóãèòå ñå óñìèõâàò è êèìàò.
- Âñúùíîñò òàêà è íå óñïÿõìå äà ïðîâåòðèì äîêðàé, íàëè? - îáàæäà ñå Áåí.
- Òîãàâà ïîòåãëèõ êúì áóíèùåòî - êàçâà Áåâúðëè, - çàùîòî òàì áÿõìå ïðîâåëè... êâàëèôèêàöèèòå, ñèãóðíî òúé áèõòå ãè íàðåêëè, è çíàåõ, ÷å ùå íàìåðÿ ïî êàêâî äà ñòðåëÿì. Ìîæå áè äàæå ïî ïëúõîâå. - Òÿ ìëúêâà çà ìàëêî. Ïî ÷åëîòî é ñà èçáèëè ñèòíè êàï÷èöè ïîò. Íàé-ñåòíå ïðîäúëæàâà: - Ïðàâî äà ñè êàæà, òî÷íî òîâà èñêàõ. Äà ñòðåëÿì ïî æèâà ìèøåíà. Íå ïî ÷àéêà - çíàåõ, ÷å íå ìîãà äà óáèÿ ÷àéêà - à ïî ïëúõ... Èñêàõ äà ðàçáåðà äàëè ùå ìîãà... Çà ùàñòèå èäâàõ îò Êàíçàñ ñòðèéò, à íå îòêúì Îëä êåéï, çàùîòî êðàé æåëåçîïúòíèÿ íàñèï òåðåíúò å îòêðèò. Îíèÿ ùÿõà äà ìå âèäÿò è Áîã çíàå êàêâî ùåøå äà ñå ñëó÷è.
- Ê-êîè ùÿõà äà òå âè-õõè-èäÿò?
- Îíèÿ - êàçâà Áåâúðëè. - Õåíðè Áàóúðñ, Âèêòîð Êðèñ, Áúëâî÷à Õúãèíñ è Ïàòðèê Õîêñòåòúð. Òå áÿõà íà áóíèùåòî è...
Çà âñåîáùî èçóìëåíèå òÿ èçâåäíúæ ïî÷âà äà ñå êèñêà êàòî ìàëêî ìîìè÷åíöå è ïî áóçèòå é ïëúçâàò ïóðïóðíè ïåòíà. Êèêîòè ñå äî ñúëçè.
- Äÿâîë äà ãî âçåìå, êàêâî ñòàâà, Áåâ? - ïèòà Ðè÷è. - Êàæè ìàéòàïà, òà äà ñå ïîñìååì è íèå.
- Î, ãîëÿì ìàéòàï áåøå - êàçâà òÿ. - Ãîëÿì ìàéòàï, îáà÷å ñèãóðíî ùÿõà äà ìå óáèÿò, àêî çíàåõà, ÷å ñúì ãè âèäÿëà.
- Ñåãà ñè ñïîìíÿì! - ïðîâèêâà ñå Áåí è ñúùî çàïî÷âà äà ñå ñìåå. - Ñïîìíÿì ñè êàê íè ðàçêàçà!
Ïðåç áåçóìíèÿ êèêîò Áåâúðëè åäâà èçãîâàðÿ:
- Áÿõà áåç ãàùè è ñè ïàëåõà ïðúäíèòå.
Âñè÷êè ìëúêâàò êàòî óäàðåíè îò ãðúì, ñåòíå äðóæåí ñìÿõ îãëàñÿ áèáëèîòåêàòà.
Äîêàòî ìèñëè ñ êàêâè äóìè äà èì ðàçêàæå çà ñìúðòòà íà Ïàòðèê Õîêñòåòúð, Áåâúðëè íàé-íàïðåä ñå ñåùà, ÷å ïðèáëèæàâàíåòî äî ãðàäñêîòî ñìåòèùå îòêúì Êàíçàñ ñòðèéò áåøå êàòî íàâëèçàíå â íÿêàêúâ ñâîåîáðàçåí àñòåðîèäåí ïîÿñ. Îò Êàíçàñ ñòðèéò äî ñìåòèùåòî ìèíàâàøå óòúïêàí ÷åðåí ïúò (âñúùíîñò ïðîäúëæåíèå íà åäíà îò ãðàäñêèòå óëèöè; äàæå ñè èìàøå íàçâàíèå - Îëä ëàéì ñòðèéò), åäèíñòâåíèÿò èñòèíñêè ïúò ïðåç Ïóùèíàêà, ïî êîéòî ìèíàâàõà áîêëóê÷èéñêèòå êàìèîíè. Áåâúðëè ìèíà ñúâñåì áëèçî äî Îëä ëàéì ñòðèéò, íî íå òðúãíà ïî íåÿ - êàêòî âñè÷êè äðóãè îò Êëóáà, áå ñòàíàëà îùå ïî-ïðåäïàçëèâà ñëåä çëîïîëóêàòà íà Åäè. Îñîáåíî êîãàòî áåøå ñàìà.
Ïðîâèðàøå ñå ïðåç áóéíèòå õðàñòàëàöè, çàîáèêàëÿøå ÷åðâåíèêàâèòå ìàçíè ëèñòà íà îòðîâíèÿ áðúøëÿí, óñåùàøå îòêúì ñìåòèùåòî äúõ íà ïóøåê è ãíèëî, ÷óâàøå êðÿñúöèòå íà ÷àéêèòå. Îò âðåìå íà âðåìå ïðåç ïðîáèâèòå â ëèñòàêà îòëÿâî ñå ìÿðêàøå Îëä ëàéì ñòðèéò.
Äðóãèòå ÿ ãëåäàò è ÷àêàò. Òÿ ïîñÿãà êúì ïàêåòà öèãàðè è îòêðèâà, ÷å å ïðàçåí. Ðè÷è áåçìúëâíî é ïîäõâúðëÿ îò ñâîèòå.
Òÿ çàïàëâà öèãàðàòà, îãëåæäà ïðèÿòåëèòå ñè è êàçâà:
- Äîêàòî âúðâÿõ êúì ñìåòèùåòî îò ñòðàíàòà íà Êàíçàñ ñòðèéò, èìàõ ÷óâñòâîòî, ÷å íàâëèçàì


2.

â íÿêàêúâ íåëåï àñòåðîèäåí ïîÿñ. Áîêëóêîèäåí ïîÿñ. Îòíà÷àëî íÿìàøå íèùî îñâåí õðàñòàëàöè, âïèëè êîðåíè â ãúáåñòàòà ïî÷âà, ñåòíå ñå ìÿðâàøå ïúðâèÿò áîêëóêîèä - ìîæå áè ðúæäèâà êóòèÿ îò ñîñ çà ñïàãåòè "Ïðèíö" èëè ïðàçíî øèøå, èç êîåòî ãúìæàò áóáîëå÷êè, ïðèâëå÷åíè êúì ñëàäêèòå ëåïêàâè îñòàòúöè îò áåçàëêîõîëíî ïèòèå èëè áðåçîâ ñîê. Ìÿðêàõà ñå ñëúí÷åâè îòáëÿñúöè ïî ïàð÷å ñòàíèîë, çàêà÷åíî çà íÿêîé êëîí. Åòî âåõòà ïðóæèíà îò ëåãëî (ìîæåø äà ÿ âèäèø, à ìîæåø è äà ñå ïðåïúíåø â íåÿ, àêî íå âíèìàâàø), åòî ñòàð îãëîçãàí êîêàë, çàõâúðëåí îò íÿêîå êó÷å.
Ñàìîòî áóíèùå íå áåøå ÷àê òîëêîâà íåïðèÿòíî - Áåâúðëè äàæå ãî ñìÿòàøå çà èíòåðåñíî â ìíîãî îòíîøåíèÿ. Ãðîçíîòî (è íÿêàê çëîâåùîòî) áåøå, ÷å òî óìååøå äà ñå ðàçøèðÿâà. Äà ñúçäàâà òîçè áîêëóêîèäåí ïîÿñ.
Âå÷å íàáëèæàâàøå; äúðâåòàòà - ïðåäèìíî åëè - ñòàâàõà ïî-âèñîêè, à õðàñòèòå îðåäÿâàõà. ×àéêèòå êðåùÿõà è ïèñêàõà ñ îñòðè, ñâàäëèâè ãëàñîâå. Èç âúçäóõà ïëúçâàøå òåæêèÿò ìèðèñ íà èçãîðÿëî.
Îòäÿñíî ñå ïîÿâè ðúæäèâ õëàäèëíèê "Àìàíà", êèëíàò â ïîäíîæèåòî íà âèñîê ñìúð÷. Áåâúðëè õâúðëè ïîãëåä êúì íåãî è ïðåç ãëàâàòà é ìèíà ñìúòåí ñïîìåí êàê â òðåòè êëàñ åäèí ïîëèöàé áåøå äîøúë äà ðàçêàæå íà äåöàòà êîëêî îïàñíè ìîãàò äà áúäàò èçõâúðëåíèòå õëàäèëíèöè. Íÿêîå õëàïå ìîæå äà ñå âìúêíå âúòðå íà èãðà - íàïðèìåð ïî âðåìå íà êðèåíèöà - è äà óìðå îò çàäóøàâàíå. Ìàêàð ÷å êîìó ëè áè õðóìíàëî äà ñå ïúõà â íÿêàêúâ ñêàïàí ñòàð...
Òÿ ïîäñêî÷è óïëàøåíî, çàùîòî ñúâñåì íàáëèçî ñå ðàçäàäå êðÿñúê, ïîñëåäâàí îò ñìÿõ. Ïî óñòíèòå é ïëúçíà óñìèâêà. Åòî êúäå áèëè. Èçëåçëè ñà îò êúùè÷êàòà çàðàäè ìèðèñà íà ïóøåê è ñà äîøëè íàñàì. Íàâÿðíî çàìåðÿò øèøåòàòà ñ êàìúíè èëè ïðîñòî òúðñÿò íåùî èíòåðåñíî ñðåä áîêëóêà.
Áåâúðëè óñêîðè êðà÷êà, ïî÷òè çàáðàâèëà îæóëåíîòî ñè êîëÿíî. Ñåãà æàäóâàøå äà ãè âèäè, äà âèäè íåãî, ñ êîãîòî òîëêîâà ñè ïðèëè÷àõà ïî ðèæàâàòà êîñà, äà âèäè äàëè ùå é ñå óñìèõíå ñ îíàÿ íåãîâà âãëúáåíà è íÿêàê ñòðàííî îáàÿòåëíà óñìèâêà. Çíàåøå, ÷å å ïðåêàëåíî ìàëêà, çà äà îáè÷à ìîì÷å, íà òàçè âúçðàñò é ñå ïîëàãàõà ñàìî "äåòèíñêè óâëå÷åíèÿ", íî âúïðåêè âñè÷êî îáè÷àøå Áèë. È äîêàòî êðà÷åøå çàáúðçàíî íàòàì, ëåòíèòå êúíêè òåæêî ñå ïîëþøâàõà íà ðàìîòî, à ïðàøêàòà â äæîáà ìåêî îòìåðâàøå ðèòúìà âúðõó ëÿâîòî é áåäðî.
Ñàìî ìèã ïðåäè äà ñå ñáëúñêà ñ òÿõ, Áåâúðëè îñúçíà, ÷å òîâà íå ñà íåéíèòå ïðèÿòåëè, à áàíäàòà íà Áàóúðñ.
Áåøå èçëÿçëà îò ïðèêðèòèåòî íà õðàñòèòå è âèæäàøå êàê íà ñåäåìäåñåò ìåòðà îòïðåä ñå èçâèñÿâà ñòðúìíèÿò êðàé íà áóíèùåòî - èñêðÿùà ëàâèíà îò áîêëóöè, ñòðóïàíè ïî ñêëîíà íà íÿêîãàøíàòà êàðèåðà. Îòëÿâî ñòúð÷åøå áóëäîçåðúò íà Ìàíäè Ôåéçèî. Ïî-íàáëèçî, ïðàâî ñðåùó íåÿ, èìàøå õàîòè÷íà ãðóïè÷êà ñòàðè êîëè. Â êðàÿ íà âñåêè ìåñåö ãè ïðåñîâàõà è æåëåçàòà ïîòåãëÿõà êúì ìåòàëóðãè÷íèÿ çàâîä â Ïîðòëàíä, íî ñåãà ñå áÿõà ñúáðàëè äåñåòèíà-ïåòíàéñåò î÷óêàíè òàðàòàéêè - íÿêîè ïîäïðåíè âúðõó ãîëèòå ñè äæàíòè, äðóãè ïðåêàòóðåíè íà åäíà ñòðàíà, à äâå ëåæàõà ïðîñíàòè ïî ãðúá êàòî ìúðòâè êó÷åòà. Ñòîÿõà â äâå ðåäèöè è Áåâúðëè êðà÷åøå ïî áîêëó÷àâèÿ ïðîõîä ìåæäó òÿõ êàòî íåâåñòà îò íÿêàêâî íåëåïî ïúíêàðñêî áúäåùå, ðàçìèøëÿâàéêè íåáðåæíî äàëè ùå ìîæå äà ñòðîøè ñ ïðàøêàòà íÿêîå ïðåäíî ñòúêëî. Åäèíèÿò äæîá íà ñèíèòå é äæèíñè áåøå ïúëåí ñúñ ñà÷ìè îò ëàãåðè - áîåïðèïàñè çà òðåíèðîâêàòà.
Ñìåõúò è ãëàñîâåòå äîëèòàõà îò êðàÿ íà ñìåòèùåòî âëÿâî, çàä ðàçíåáèòåíèòå êîëè. Áåâúðëè çàîáèêîëè ïîñëåäíèÿ àâòîìîáèë - Ñòóäåáåéêúð ñ îòêúñíàòà ïðåäíèöà. Ïðèâåòñòâåíèÿò âèê çàñòèíà íà óñòíèòå é. Âäèãíàòàòà çà ïîçäðàâ ðúêà íå ñå îòïóñíà, à ñÿêàø ïîñúðíà.
Ïúðâàòà é ìèñúë áå ïúëíà ñ ïîòðåñàâàù ñðàì: Áîæå ìîé, çàùî âñè÷êè ñà ãîëè?
Â ñëåäâàùèÿ ìèã òÿ ñ óæàñ ðàçáðà êîè ñà. Çàñòèíà ïðåä Ñòóäåáåéêúðà, ïðèêîâàâàéêè êúì çåìÿòà êúñàòà ñè ñÿíêà ñ ïîäìåòêèòå íà ãóìåíêèòå. Â òîçè ìèã áåøå íàïúëíî îòêðèòà; àêî íÿêîé îò ÷åòèðèìàòà íàêëÿêàëè â êðúã ñå áå îçúðíàë, íåïðåìåííî ùåøå äà ÿ âèäè - ñòðîéíî, äúëãîêðàêî ìîìè÷åíöå ñ ïðåìåòíàòè ïðåç ðàìî ëåòíè êúíêè, ñ êðúâ ïî îæóëåíîòî êîëÿíî, ñ ïëàìíàëè áóçè è çÿïíàëà îò ñìàéâàíå óñòà.
Ïðåäè äà ñå õâúðëè çàä Ñòóäåáåéêúðà, òÿ çàáåëÿçà, ÷å âñúùíîñò íå ñà ñúâñåì ãîëè; áÿõà ïî ðèçè, à äæèíñèòå è äîëíèòå ãàùè áÿõà ñàìî ñìúêíàòè íàä îáóâêèòå èì, ñÿêàø ñå êàíåõà çà äâåòå íóëè (â ïîòðåñåíèåòî ìèñúëòà íà Áåâúðëè àâòîìàòè÷íî ïðèáåãíà äî áëàãîïðèëè÷íèÿ èçðàç, êîéòî áå íàó÷èëà îùå êàòî äåòå), ñàìî ÷å êîé å ÷óâàë ÷åòèðè ìîì÷åòà äà õîäÿò åäíîâðåìåííî äî äâåòå íóëè?
Ùîì ñå óêðè, ïúðâàòà é ìèñúë áå äà ïîáåãíå - è òî ÷àñ ïî-ñêîðî. Ñúðöåòî é áëúñêàøå ñ âñè÷êà ñèëà, ìóñêóëèòå é íàòÿãàõà îò àäðåíàëèí. Îçúðíà ñå è çàáåëÿçà îíîâà, íà êîåòî íå áå îáúðíàëà âíèìàíèå äîêàòî èäâàøå íàñàì, óáåäåíà, ÷å ãëàñîâåòå ñà íà íåéíèòå ïðèÿòåëè. Îòëÿâî ðàçáèòèòå êîëè ñòîÿõà ñúâñåì íàðÿäêî - íå âðàòà äî âðàòà, êàêòî ùåøå äà å ñëåä ñåäìèöà, ìàëêî ïðåäè ïðåñàòà äà ãè ïðåâúðíå â ãðóáè áóöè îò ëúñêàâ ìåòàë. Ïðåäè äà ñå îçîâå òóê, íåêîëêîêðàòíî áå ìèíàâàëà ïðåç îòêðèòî ïðîñòðàíñòâî; àêî îïèòàøå äà îòñòúïè, ïàê ùåøå äà ñå èçëîæè íà ïîãëåäèòå èì è òîçè ïúò ìîæåøå äà ÿ âèäÿò.
À îñâåí òîâà ÿ èçïúëâàøå íÿêàêâî ñðàìíî ëþáîïèòñòâî: êàêâî òîëêîâà ìîæåõà äà âúðøàò?
Áîÿçëèâî íàäíèêíà èççàä Ñòóäåáåéêúðà.
Õåíðè è Âèêòîð Êðèñ áÿõà îáúðíàòè ãîðå-äîëó êúì íåÿ. Ïàòðèê Õîêñòåòúð êëå÷åøå îòëÿâî íà Õåíðè. Áúëâî÷à Õúãèíñ áåøå ñ ãðúá êúì êîëèòå. Òÿ çàáåëÿçà, ÷å Áúëâî÷à èìà èçâúíðåäíî åäúð, èçâúíðåäíî êîñìàò çàäíèê è èñòåðè÷íèÿò êèêîò âíåçàïíî çàáúëáóêà â ãúðëîòî é êàòî ìåõóð÷åòà îò ãëúòêà äæèíäæèôèëîâî ïèâî. Ïðèòèñíà óñòàòà ñè ñ äâå ðúöå è ïàê ñå îòäðúïíà çàä Ñòóäåáåéêúðà, ïîëàãàéêè îò÷àÿíè óñèëèÿ äà çàãëóøè ñìåõà.
Òðÿáâà äà áÿãàø îòòóê, Áåâúðëè. Àêî òå ñïèïàò...
Áåç äà ñâàëÿ äëàíè îò óñòàòà ñè, òÿ ñå îçúðíà ìåæäó ðàçáèòèòå êîëè. Ïðîõîäúò áåøå øèðîê îêîëî òðè ìåòðà, îáñèïàí ñ èñêðÿùà ìîçàéêà îò êúñ÷åòà àâòîìîáèëíî ñòúêëî, êîíñåðâíè êóòèè è òëúñòè áóðåíè. Ñàìî äà äðúííåøå íåùî, îíèÿ ìîæåõà äà ÷óÿò... îñîáåíî àêî çàãóáåõà ÷àñò îò æèâèÿ èíòåðåñ êúì ñòðàííîòî ñè çàíèìàíèå. Êðúâòà é çàñòèíà êàòî ñè ïîìèñëè êîëêî íåáðåæíî áå äîøëà íàñàì. À îñâåí òîâà...
Êàêâî òîëêîâà ìîãàò äà âúðøàò?
Ïàê íàäçúðíà è òîçè ïúò ðàçëè÷è ïîâå÷å ïîäðîáíîñòè. Êðàé ÷åòèðèìàòà ñå âàëÿõà íàêóï òåòðàäêè è êíèãè - ó÷åáíèöè. Çíà÷è èäâàõà îò ëÿòíàòà çàíèìàëíÿ, êîÿòî ïîâå÷åòî õëàïåòà íàðè÷àõà "ó÷èëèùå çà òúïàöè" èëè "óæêèìñêî ó÷èëèùå". È òúé êàòî Õåíðè è Âèêòîð áÿõà òî÷íî íàñðåùà, òÿ ìîæåøå äà èì âèäè îíèÿ ðàáîòè. Çà ïðúâ ïúò ïðåç æèâîòà ñè âèæäàøå îíàÿ ðàáîòà, àêî íå ñå áðîÿò ñíèìêèòå â åäíà ìðúñíà êíèæêà, êîÿòî Áðåíäà Àðîóñìèò é ïîêàçà ìèíàëàòà ãîäèíà, à íà òÿõ íå ñå ðàçëè÷àâàøå êîé çíàå êàêâî. Ñåãà Áåâ çàáåëÿçà, ÷å îíàÿ ðàáîòà ïðèëè÷à íà òðúáè÷êà, óâèñíàëà ìåæäó êðàêàòà. Íåùîòî íà Õåíðè áåøå ìàëêî è ãîëî, íî îíîâà íà Âèêòîð èçãëåæäàøå äîñòà åäðî è òî÷íî íàä íåãî òúìíååøå îáëà÷å îò êîñìè.
Áèë èìà ñúùîòî, ïîìèñëè òÿ è èçâåäíúæ ñÿêàø ñå èç÷åðâè ñ öÿëîòî òÿëî - îò áóéíèÿ ïðèëèâ íà êðúâ âñè÷êî íàîêîëî ñå çàâúðòÿ, êàòî ÷å áåøå ãîòîâà äà ïðèïàäíå, à â ñòîìàõà é ñå âïèõà áîëåçíåíè òðúïêè. Â òîçè ìèã èçïèòâàøå ïî÷òè ñúùîòî, êîåòî áå èçïèòàë Áåí Õàíñêîì ïðåç ïîñëåäíèÿ ó÷èëèùåí äåí, êîãàòî âèäÿ êàê áëåñòè ïîçëàòåíàòà ãðèâíè÷êà âúðõó ãëåçåíà é... ñàìî ÷å êúì ñåãàøíîòî ÷óâñòâî ñå ïðèìåñâàøå íåïîñèëåí óæàñ.
Îòíîâî ñå îçúðíà íàçàä. Ñåãà ïúòåêàòà êúì ñïàñèòåëíîòî óêðèòèå íà Ïóùèíàêà é ñå ñòðóâàøå ìíîãî ïî-äúëãà. Íå ñìååøå äà ïîìðúäíå. Àêî çíàåõà, ÷å èì å âèäÿëà îíèÿ ðàáîòè, ñèãóðíî ùÿõà äà ÿ ïðåáèÿò. Ìîæå áè äî ñìúðò.
Èçâåäíúæ òÿ òðåïíà, êîãàòî Áúëâî÷à Õúãèíñ èçðåâà, à Õåíðè ñå ðàçâèêà:
- Öÿë ìåòúð! Áåç ìàéòàï, Áúëâî÷! Áåøå öÿë ìåòúð! Íàëè, Âèê?
Âèê ïîòâúðäè è âñè÷êè ñå ðàçõèëèõà ãúðëåíî êàòî òðîëîâå.
Áåâúðëè ñúáðà êóðàæ äà íàäçúðíå èççàä ðàçáèòèÿ Ñòóäåáåéêúð.
Ïàòðèê Õîêñòåòúð ñå áå íàäèãíàë è ñòîåøå ïîëóêëåêíàë, ñ ëèöå ïî÷òè ïîä íîñà íà Áàóúðñ. Õåíðè äúðæåøå íÿêàêúâ ëúñêàâ, ñðåáðèñò ïðåäìåò. Ñëåä êðàòêî êîëåáàíèå Áåâúðëè ðàçáðà êàêâî å - çàïàëêà.
- Íàëè ðå÷å, ÷å òè èäâàëî? - êàçà Õåíðè.
- Äà, èäâà - ïîòâúðäè Ïàòðèê. - Ùå òè êàæà êîãà. Ãîòâè ñå!... Ãîòâè ñå, èäâà! Ãîòâè... ñåãà!
Õåíðè ùðàêíà çàïàëêàòà. Â ñúùèÿ ìèã ñå ðàçäàäå õàðàêòåðíîòî ïðàùåíå íà ñîëèäíà ïðúäíÿ. Òîçè çâóê íå ìîæåøå äà ñå ñáúðêà ñ íèùî äðóãî; Áåâúðëè ÷åñòî ãî áå ÷óâàëà ó äîìà, îñîáåíî ñëåä ïúðæåíèÿ áîá â ñúáîòà âå÷åð. Áàùà é ñòðàõîòíî ñè ïàäàøå ïî áîáà. Íî êîãàòî Ïàòðèê ïðúäíà è Õåíðè ùðàêíà çàïàëêàòà, òÿ âèäÿ íåùî, îò êîåòî ÷åëþñòòà é ïðîâèñíà. Íàä äóïåòî íà Ïàòðèê ñÿêàø èçðèãíà ñèíêàâ îãíåí ôîíòàí. Èçãëåæäàøå äîñóù êàòî ïëàìúêà íà ãàçîâà ãîðåëêà.
Ìîì÷åòàòà ïàê ñå ðàçõèëèõà êàòî òðîëîâå è Áåâúðëè îòñêî÷è çàä êîëàòà, çàãëóøàâàéêè ñ äëàíè ëóäåøêèÿ ñè êèêîò. Ñìååøå ñå, íî íå îò âåñåëèå. Äà, áåøå íÿêàê ñìàõíàòî è çàáàâíî, àëà ñìåõúò ñå ïîðàæäàøå íàé-âå÷å îò äúëáîêî îòâðàùåíèå è ñâîåîáðàçåí óæàñ. Ñìååøå ñå çàùîòî íå ïîçíàâàøå äðóã íà÷èí çà ïðåîäîëÿâàíå íà âèäÿíîòî. ×óâñòâîòî áå ñâúðçàíî ñ ôàêòà, ÷å å âèäÿëà îíèÿ ðàáîòè íà ìîì÷åòàòà, àëà íå ñâúðøâàøå äîòàì, òîâà äàæå íå áåøå íàé-ãëàâíîòî. Â êðàÿ íà êðàèùàòà, òÿ îòäàâíà çíàåøå, ÷å âñÿêî ìîì÷å ñè èìà îíàÿ ðàáîòà, êàêòî è âñÿêî ìîìè÷å èìà ïî-äðóãà ðàáîòà; ñåãà äîãàäêèòå ïðîñòî ñå ïîòâúðæäàâàõà íà ïðàêòèêà. Íî îíîâà, êîåòî âúðøåõà, é ñå ñòðóâàøå òîëêîâà ñòðàííî, òîëêîâà íåëåïî è â ñúùîòî âðåìå èçïúëíåíî ñ òîëêîâà óáèéñòâåíà äèâàùèíà, ÷å âúïðåêè ïðèñòúïà íà ñìÿõ òÿ îò÷àÿíî ñå áîðåøå äà çàïàçè ñàìîîáëàäàíèå.
Ïðåñòàíè, ïîìèñëè òÿ, ñÿêàø òîâà áåøå òúðñåíèÿò îòãîâîð, ïðåñòàíè, ùå òå ÷óÿò, âåäíàãà ïðåñòàíè, Áåâè!
Íî íÿìàøå ñèëè äà ïðåñòàíå. Óñïÿ ñàìî äà èçêëþ÷è îò ñìåõà ãëàñíèòå ñè ñòðóíè, òúé ÷å â øåïèòå é èçëèòàøå òèõî, çàäàâåíî ïúøêàíå. Áóçèòå é ñå èç÷åðâèõà êàòî çèìíè ÿáúëêè, îò î÷èòå é êàïåõà ñúëçè.
- Ìàìà ìó ñòàðà, ìíîãî áîëè! - ðåâíà Âèêòîð.
- ×åòèðè ìåòðà! - èçêðåùÿ Õåíðè. - Ïðåä Áîãà ñå êúëíà, Âèê, ÷åòèðè øèáàíè ìåòðà! Êúëíà ñå â ìàéêà ñè!
- Íå ìè äðåìå, àêî ùå äà ñà áèëè è äåñåò øèáàíè ìåòðà! - çàÿâè Âèêòîð. - Ïîäïàëè ìè çàäíèêà!
Îòíîâî ïðîãúðìÿ ãúðëåí ñìÿõ; ïðîäúëæàâàéêè äà ñå êèñêà çàäàâåíî çàä ðàçáèòàòà êîëà, Áåâúðëè ñè ñïîìíè åäèí òåëåâèçèîíåí ôèëì ñ Äæîí Õîë. Áåøå çà íÿêàêâî ïëåìå â äæóíãëèòå, äåòî èìà òàåí ðèòóàë è êîéòî ãî âèäè, áèâà ïðèíåñåí â æåðòâà íà áîãîâåòå ïðåä ãðàìàäåí êàìåíåí èäîë. Âìåñòî äà ÿ óñìèðè, òàçè ìèñúë ñàìî çàñèëè èñòåðè÷íèÿ ïðèñòúï íà êèêîò. Ñìåõúò é ñå ïðåâðúùàøå â ïîðåäèöà îò áåççâó÷íè ïèñúöè. Êîðåìúò ÿ áîëåøå íåïîíîñèìî. Ïî ëèöåòî é ñòðóÿõà ñúëçè.


3.

Àêî â òîçè ãîðåù þëñêè ñëåäîáåä Õåíðè, Âèêòîð, Áúëâî÷à è Ïàòðèê Õîêñòåòúð ñå áÿõà îçîâàëè íà ñìåòèùåòî, óâëå÷åíè äà ñè ïàëÿò ïðúäíèòå, ïðè÷èíàòà çà òîâà ñå íàðè÷àøå Ðåíà Äåéâúíïîðò.
Õåíðè ïîçíàâàøå ðåçóëòàòà îò êîíñóìàöèÿòà íà çíà÷èòåëíè êîëè÷åñòâà çðÿë ôàñóë. Íàâÿðíî òîçè ðåçóëòàò ñå èçðàçÿâàøå íàé-äîáðå â åäíà äåòñêà ïåñíè÷êà, êîÿòî áå óñâîèë îùå íà áàùèíîòî êîëÿíî: Áîá, áîá, áîá, ìóçèêàëåí ïëîä! Êàòî ãî ÿäåø, ìíîãî òè å ãîò! Êàòî òè å ãîò, ïðàâèø ïúð-ïúð-ïúð! Õàéäå, ëàïàé îùå, ìíîãî å äîáúð!
Ðåíà Äåéâúíïîðò íàâåñòÿâàøå áàùà ìó âå÷å îñåì ãîäèíè. Áåøå ÷åòèðèäåñåòãîäèøíà, äåáåëà è íå÷èñòîïëúòíà. Õåíðè ïðåäïîëàãàøå, ÷å ïîíÿêîãà áàùà ìó ÿ ÷óêà, ìàêàð ÷å íå ìîæåøå äà ñè ïðåäñòàâè îòêúäå íàìèðà êóðàæà äà ñå öàïà ñ òàêàâà ïîâëåêàíà.
Ôàñóëúò áåøå íàé-ãîëÿìàòà ãîðäîñò íà Ðåíà; íàêèñâàøå ãî â ñúáîòà âå÷åð è ïðåç öåëèÿ íåäåëåí äåí ãî âàðåøå íà áàâåí îãúí. Õåíðè íÿìàøå íèùî ïðîòèâ - âàæíîòî áåøå äà èìà ñ êàêâî äà ñè íàòúï÷å êîðåìà - íî çà îñåì ãîäèíè âñÿêî ÿñòèå ïî÷âà äà ñè ãóáè ÷àðà.
À Ðåíà íå ñå çàäîâîëÿâàøå äà ñãîòâè íÿêîÿ è äðóãà ïîðöèÿ; âàðåøå ôàñóëà â ïðîìèøëåíè êîëè÷åñòâà. Êîãàòî ïðèñòèãàøå â ñúáîòà âå÷åð ñ ðàçäðúíêàíàòà ñè çåëåíà êîëà (ïîä îãëåäàëîòî êàòî íàé-íåâðúñòíèÿò îáåñíèê â ñâåòà ñå ïîäìÿòàøå ãîëà ãóìåíà êóêëà), íà ñåäàëêàòà äî íåÿ äèìåøå ïåòäåñåòëèòðîâ ñòîìàíåí âàðåë, ïúëåí äîãîðå ñ áîá. Òðèìàòà ñÿäàõà äà âå÷åðÿò (íà ìàñàòà Ðåíà íåóìîðíî õâàëåøå ãîòâàðñêèòå ñè óìåíèÿ, ñìàõíàòèÿò Áú÷ Áàóúðñ ãëóõî ñóìòåøå è îáèðàøå ñîñà îò ÷èíèÿòà ñè ñúñ çàëúê õëÿá èëè é êàçâàøå äà ñè çàòâàðÿ ÷îâêàòà, àêî ïî ðàäèîòî ïðåäàâàõà áåéçáîë, à Õåíðè ìúë÷àëèâî äúâ÷åøå, çÿïàøå ïðåç ïðîçîðåöà è ñè ìèñëåøå çà íåùî ñâîå - òúêìî íàä ïàíèöà ñúáîòåí ôàñóë áå ñúçðÿë ïëàíúò ìó äà îòðîâè êó÷åòî íà Ìàéê Õåíëúí). Íà ñëåäâàùàòà âå÷åð Áú÷ ïàê çàòîïëÿøå áîáà. Âúâ âòîðíèê è ñðÿäà Õåíðè ñè íîñåøå ôàñóëà â ó÷èëèùå. Êúì ÷åòâúðòúê èëè ïåòúê âå÷å íå ìîæåõà äà ãî ãëåäàò. Âúïðåêè îòâîðåíèòå ïðîçîðöè è äâåòå ñïàëíè âîíÿõà íà çàñòîÿëè ïðúäíè. Áú÷ ñèïâàøå îñòàíàëèÿ áîá â ïîìèÿòà è ãî îòíàñÿøå íà äâåòå ïðàñåòà Áèï è Áîï. Â ñúáîòà Ðåíà çàäúëæèòåëíî äîâòàñâàøå ñ îùå åäèí äèìÿù âàðåë è öÿëàòà èñòîðèÿ çàïî÷âàøå îòíîâî.
Òàçè ñóòðèí Õåíðè áå çàäåëèë îãðîìíî êîëè÷åñòâî ñòóäåí ôàñóë è ïî ïëàäíå ÷åòèðèìàòà ñå íàòúïêàõà ÿêî â ïàðêà, ïîä ñÿíêàòà íà åäèí ñòàð áðÿñò. ßäîõà äî ïðúñâàíå.
Ïàòðèê ïðúâ ïîäõâúðëè èäåÿòà äà îòèäàò íà ñìåòèùåòî, êúäåòî ùåøå äà å ñúâñåì ñïîêîéíî â òîçè äåëíè÷åí ëåòåí ñëåäîáåä. Îùå äîêàòî áÿõà íà ïúò, áîáúò óñïåøíî çàïî÷íà ïîçíàòîòî ñè äåéñòâèå.


4.

Ìàëêî ïî ìàëêî Áåâúðëè ñå îâëàäÿ. Çíàåøå, ÷å òðÿáâà äà ñå èçìúêâà; âúïðåêè ðèñêîâåòå, îòñòúïëåíèåòî áåøå äàëå÷ ïî-áåçîïàñíî îò ñòîåíåòî òóê. Òå áÿõà óâëå÷åíè â çàíèìàíèåòî ñè è äîðè äà ñå ñëó÷åøå íàé-ëîøîòî, ùåøå äà èìà çíà÷èòåëíà ïðåäíèíà (à â äúíîòî íà ñúçíàíèåòî ñè áå ðåøèëà, ÷å àêî íàé-ñòðàøíîòî ñå ïðåâúðíå â óæàñíî, íÿêîëêî èçñòðåëà ñ ïðàøêàòà ìîãàò äà âðàçóìÿò ïðîòèâíèêà).
Êàíåøå ñå äà ïðîïúëçè íàçàä, êîãàòî Âèêòîð êàçà:
- Òðÿáâà äà ñå ïðèáèðàì, Õåíðè. Áàùà ìè èñêà äíåñ ñëåäîáåä äà ñúì íà íèâàòà, ùå áåðåì öàðåâèöà.
- Ìàéíàòà ìó - ðå÷å Õåíðè. - Íÿìà äà óìðå áåç òåá.
- Äà, àìà è áåç òóé å ïîáåñíÿë. Çàðàäè èñòîðèÿòà îò îíçè äåí.
- Äà ìó ãî íà÷óêàì, êàòî íå ðàçáèðà îò ìàéòàï.
Áåâúðëè ñå âñëóøà ïî-âíèìàòåëíî, çàùîòî ïîäîçèðàøå, ÷å ðàçãîâàðÿò çà ñ÷óïåíàòà ðúêà íà Åäè.
- Íå, òðÿáâà äà ñå ïðèáèðàì.
- Ìàé ãî áîëè çàäíèêúò - ïîäìåòíà Ïàòðèê.
- ß ñè çàòâàðÿé óñòàòà, ñêàïàíÿê - ñðÿçà ãî Âèêòîð. - ×å àêî âçåìà àç äà òè ÿ çàòâîðÿ...
- È àç òðÿáâà äà ñè âúðâÿ - îáàäè ñå Áúëâî÷à.
- Öàðåâèöà ëè ùå áåðåø ñ áàùà ñè? - ÿäíî çàïèòà Õåíðè. Â íåãîâèòå ïðåäñòàâè òîâà íàâÿðíî ìèíàâàøå çà øåãà; áàùàòà íà Áúëâî÷à áåøå ïî÷èíàë.
- Íå. Îáà÷å ñè íàìåðèõ ðàáîòà, ðàçíàñÿì ñïèñàíèå "Ñåäìè÷åí êóïóâà÷". Äî äîâå÷åðà òðÿáâà äà ñâúðøà.
- Êàêúâ å òîÿ ëàéíàðñêè êóïóâà÷? - çàïèòà Õåíðè, âå÷å íå ñàìî ñúðäèò, íî è ðàçòðåâîæåí.
- Òîâà å ðàáîòà - òúðïåëèâî îáÿñíè Áúëâî÷à. - Ïðèïå÷åëâàì ïàðè.
Õåíðè èçñóìòÿ ïðåçðèòåëíî è Áåâúðëè ïàê ñå îñìåëè äà íàäíèêíå èççàä êîëàòà. Âèêòîð è Áúëâî÷à çàêîï÷àâàõà êîëàíèòå ñè. Õåíðè è Ïàòðèê ïðîäúëæàâàõà äà êëå÷àò ñúñ ñìúêíàòè ãàùè. Çàïàëêàòà áëåñòåøå ìåæäó ïðúñòèòå íà Õåíðè.
- Îáà÷å òåáå íå òå å øóáå, íàëè? - çàïèòà Õåíðè.
- Õè÷ äàæå - êàçà Ïàòðèê.
- Íå ñè ëè çàåò ñ öàðåâèöà èëè íÿêàêâà äðóãà ïóòêèíñêà ðàáîòà?
- Õè÷ äàæå - ïîâòîðè Ïàòðèê.
- Àìè... - íåóâåðåíî ðå÷å Áúëâî÷à, - äîâèæäàíå, Õåíðè.
- Äîáðå äå - îòâúðíà Õåíðè è ïëþ êðàé ãðóáèòå ñåëñêè îáóâêè íà Áúëâî÷à.
Âèê è Áúëâî÷à ïîåõà êúì äâåòå ðåäèöè ñìà÷êàíè êîëè... êúì Ñòóäåáåéêúðà, çàä êîéòî ñå êðèåøå Áåâúðëè. Îòíà÷àëî òÿ íÿìàøå ñèëè äà ñòîðè äðóãî, îñâåí äà ñå ñâèå, âöåïåíåíà êàòî èçïëàøåí çàåê. Ïîñëå òèõî ïðèñòúïè íàëÿâî îò Ñòóäåáåéêúðà è ñå âìúêíà â ïðîöåïà ìåæäó íåãî è íÿêàêúâ î÷óêàí Ôîðä áåç âðàòè. Çà ìîìåíò ñïðÿ òàì è ñå îçúðíà, ÷óâàéêè íàáëèæàâàùèòå èì ñòúïêè. Óñòàòà é áå ïðåñúõíàëà êàòî ïàìóê, ïî ãúðáà é ñå ñòè÷àõà ïàðåùè ñòðóéêè ïîò; ÷àñò îò ñúçíàíèåòî é òúïî ñå ïèòàøå êàê ëè ùå èçãëåæäà â ãèïñ êàòî Åäè ñ ïîäïèñèòå íà âñè÷êè Íåóäà÷íèöè. Ïîñëå ñå õâúðëè â êàáèíàòà íà Ôîðäà. Ñãóøè ñå äîëó, êàòî ñå ìú÷åøå äà ïîòúíå â ìðúñíîòî êèëèì÷å íà ïîäà. Âúòðå áåøå íåïîíîñèìî ãîðåùî è òåãíåøå òîëêîâà ïëúòåí ìèðèñ íà ïðàõ, ïðîãíèëà òàïèöåðèÿ è ìèøè èçïðàæíåíèÿ, ÷å ñàìî ñ îò÷àÿíè óñèëèÿ ñå óäúðæà äà íå êèõíå. ×ó êàê Áúëâî÷à è Âèêòîð ìèíàõà ñúâñåì íàáëèçî, óâëå÷åíè â òèõ ðàçãîâîð. Ñòúïêèòå èì áàâíî çàòèõíàõà.
Áåâúðëè òèõè÷êî êèõíà â øåïè, ïîñëå îùå âåäíúæ è îùå âåäíúæ.
Íàâÿðíî âå÷å ìîæåøå âíèìàòåëíî äà ñå îòòåãëè. Íàé-äîáðèÿò ìàðøðóò áåøå ïîêðàé âîëàíà, ïîñëå ïðåç çàäíàòà ñåäàëêà è íàâúí. Ìèñëåøå, ÷å ùå ìîæå äà ãî íàïðàâè, íî çàñåãà áå îñòàíàëà áåç êóðàæ ñëåä ïîòðåñåíèåòî îò ðèñêà äà áúäå ðàçêðèòà. Â êàáèíàòà íà Ôîðäà ñå ÷óâñòâóâàøå ïî-ñèãóðíà. À ìîæå áè ïîäèð Âèêòîð è Áúëâî÷à ñêîðî ùÿõà äà ñè òðúãíàò è äðóãèòå äâàìà. Òîãàâà ùåøå äà ñå âúðíå ïðè êúùè÷êàòà. Âå÷å íÿìàøå íàñòðîåíèå çà òðåíèðîâêè.
À îñâåí òîâà é ñå ïèøêàøå.
Õàéäå äå, ïîìèñëè òÿ. Õàéäå, ïî-ñêîðî ñå ìàõàéòå, ïîáúðçàéòå, ÌÎËß ÂÈ!
Ñëåä ìàëêî ÷ó Ïàòðèê äà êðåùè åäíîâðåìåííî îò ñìÿõ è áîëêà.
- Äâà ìåòðà! - èçðåâà Õåíðè. - Ìàìà ìó ñòàðà, ñúùèíñêà áåíçèíîâà ëàìïà! Áîãà ìè!
Íàñòàíà òèøèíà. Ïî ãúðáà é ñå ñòè÷àøå ïîò. Ñëúíöåòî ÿ íàïè÷àøå èçîòçàä ïðåç íàïóêàíîòî ñòúêëî íà Ôîðäà. Áîëåçíåíàòà òåæåñò â ìåõóðà é ñå çàñèëâàøå.
Õåíðè ðåâíà òîëêîâà ãðúìêî, ÷å Áåâúðëè, êîÿòî áå âçåëà äà çàäðÿìâà âúïðåêè íåóäîáíàòà ïîçà, åäâà íå èçïèùÿ.
- Äÿâîë äà òå âçåìå, Õîêñòåòúð! Îïúðëè ìè çàäíèêà! Êàêâî ïðàâèø ñ òàÿ çàïàëêà?
- Òðè ìåòðà - èçêèñêà ñå Ïàòðèê (ñàìèÿò ìó ãëàñ íàêàðà Áåâúðëè äà èçòðúïíå îò ïîãíóñà, êàòî ÷å áå âèäÿëà ÷åðâåé â ñàëàòàòà ñè). - Òðè ìåòðà è íèòî ñàíòèìåòúð ïî-ìàëêî, Õåíðè. ßðêîñèí. Òðè ìåòðà è íèòî ñàíòèìåòúð ïî-ìàëêî. Áîãà ìè!
- Äàé ìè ÿ - èçðúìæà Õåíðè.
Õàéäå áå, ïðîñòàöè, õàéäå, âúðâåòå, ìàõàéòå ñå!
Ñëåä ìàëêî Ïàòðèê çàãîâîðè îòíîâî ñ ãëóõ, åäâà äîëîâèì ãëàñ. Àêî â æàðêèÿ ñëåäîáåä áå ïîëúõíàë è íàé-ñëàá âåòðåö, Áåâúðëè íàâÿðíî íÿìàøå äà ÷óå íèùî.
- Äàé äà òè ïîêàæà íåùî - êàçà Ïàòðèê.
- Êàêâî? - çàïèòà Õåíðè.
- Íåùî. - Ïàòðèê ïîìúë÷à. - Õóáàâî å.
- Êàêâî? - ïîâòîðè Õåíðè.
Ïîñëå íàñòàíà òèøèíà.
Íå èñêàì äà ãëåäàì, íå èñêàì äà âèæäàì êàêâî ïðàâÿò ñåãà, îñâåí òîâà ìîæå äà ìå çàáåëåæàò, äàæå ñèãóðíî ùå ìå çàáåëåæàò, çàùîòî çà äíåñ âå÷å ñè èç÷åðïà âñè÷êèÿ êúñìåò, ìîìè÷åíöå. Òúé ÷å êðîòóâàé òóê è íåäåé äà íàäíè÷àø...
Íî ëþáîïèòñòâîòî áåøå ïî-ñèëíî îò çäðàâèÿ ðàçóì. Â òîâà ìúë÷àíèå èìàøå íåùî ñòðàííî è ìàëêî çëîâåùî. Òÿ íàäèãíà ãëàâà ñàíòèìåòúð ïî ñàíòèìåòúð, äîêàòî óñïÿ äà íàäíèêíå ïðåç ïðàøíîòî íàïóêàíî ñòúêëî íà Ôîðäà. Íÿìàøå îïàñíîñò äà ÿ çàáåëåæàò; äâåòå ìîì÷åòà áÿõà èçöÿëî ïîãúëíàòè îò îíîâà, êîåòî âúðøåøå Ïàòðèê. Áåâúðëè íå ðàçáèðàøå êàêâî âèæäà, íî çíàåøå, ÷å å ìðúñíî... ïúê è êàêâî äðóãî äà î÷àêâà îò Ïàòðèê, êîéòî áåøå òîëêîâà ñìàõíàò.
Ïàòðèê áå ïúõíàë åäíàòà ñè ðúêà ìåæäó áåäðàòà íà Õåíðè, à äðóãàòà - ìåæäó ñâîèòå. Ñ åäíàòà ðúêà ëåêî ãàëåøå îíîâà íà Õåíðè; ñ äðóãàòà òúðêàøå ñâîåòî. Âñúùíîñò íå ãî òúðêàøå - íÿêàê ãî... èçñòèñêâàøå, èçòåãëÿøå ãî, ïîñëå ãî ïóñêàøå äà îòñêî÷è íàçàä.
Àìà êàêâî ïðàâè? - ñëèñàíî ñå çàïèòà Áåâúðëè.
Íå çíàåøå ñúñ ñèãóðíîñò, íî òîâà ÿ ïëàøåøå. Íå ïîìíåøå äà å èçïèòâàëà òàêúâ ñòðàõ îòêàêòî êðúâòà áëèêíà ïðåç êàíàëà íà ìèâêàòà è îïðúñêà öÿëàòà áàíÿ. Îò äúíîòî íà äóøàòà é íÿêàêúâ ñòðåñíàò ãëàñ êðåùåøå, ÷å àêî ðàçáåðàò êàêâî å âèäÿëà, äâàìàòà íå ñàìî ùå ÿ ñìàæàò îò áîé, à ñèãóðíî ùå ÿ óáèÿò.
È âñå ïàê íå ìîæåøå äà îòêúñíå î÷è îò òÿõ.
Âèäÿ, ÷å íåùîòî íà Ïàòðèê å ñòàíàëî ìàëêî ïî-äúëãî, îáà÷å ïðîäúëæàâà äà âèñè ìåæäó êðàêàòà ìó êàòî óìðÿëà çìèÿ. Íî îíîâà íà Õåíðè áå ïîðàñíàëî íåâåðîÿòíî. Ñòúð÷åøå âäúðâåíî íàãîðå, ïî÷òè äîêîñâàéêè ïúïà ìó. Ðúêàòà íà Ïàòðèê ñå ïëúçãàøå íàãîðå-íàäîëó, íàãîðå-íàäîëó, òó ñïèðàøå, çà äà ñòèñíå ìàëêî ïî-ñèëíî, òó ãúäåëè÷êàøå ñòðàííàòà, òåæêà òîðáè÷êà ïîä îíàÿ ðàáîòà íà Õåíðè.
Òîâà ñà ìó òîïêèòå, ïîìèñëè Áåâúðëè. Çíà÷è ìîì÷åòàòà òðÿáâà äà ãè ìúêíàò ïðåç öÿëîòî âðåìå? Áîæè÷êî, íà òÿõíî ìÿñòî áèõ îòêà÷èëà! À ïîñëå íÿêàêâà äðóãà ÷àñò îò ñúçíàíèåòî é ïðîøåïíà: È Áèë ãè èìà. Íåâîëíî ñè ïðåäñòàâè êàê ãè äîêîñâà, êàê ãè ïîåìà â øåïà, êàê îïèïâà ìåêàòà ïëúò... è îòíîâî ñå èç÷åðâè äî êðúâ, óñåùàéêè ìîùíèÿ ïðèëèâ íà ïðåäèøíàòà ãîðåùà âúëíà.
Õåíðè ãëåäàøå ðúêàòà íà Ïàòðèê êàòî õèïíîòèçèðàí. Íà êàìåíèñòèÿ ñèïåé äî íåãî çàáðàâåíàòà çàïàëêà ëúùåøå ïîä ñëåäîáåäíîòî ñëúíöå.
- Èñêàø ëè äà ãî ëàïíà? - çàïèòà Ïàòðèê è ñå óñìèõíà ñ äåáåëèòå ñè, ìåñåñòè óñòíè.
Õåíðè ñÿêàø ñå ñòðåñíà îò ñúí.
- Ú?
- Àêî èñêàø, ùå ãî ëàïíà. Íÿìàì íèùî ïðî...
Õåíðè çàìàõíà ñ ïîëóñâèò þìðóê. Ïàòðèê ñå ïðîñíà íà çåìÿòà. Ãëàâàòà ìó ãëóõî èçêúíòÿ âúðõó ÷àêúëà. Áåâúðëè ìèãîì ïðèêëåêíà, ñòèñíàëà çúáè, çà äà çàãëóøè òèõèÿ, æàëåí ñòîí, à ñúðöåòî é ÿðîñòíî áëúñêàøå â ãúðäèòå. Ñëåä êàòî ïîâàëè Ïàòðèê, Õåíðè ñå áå çàâúðòÿë è ïîãëåäèòå èì ñÿêàø ñå ñðåùíàõà çà ìèã, ïðåäè òÿ äà ñå ñâèå íà òîïêà êðàé èçêúðòåíèÿ âîëàí.
Ìîëÿ Òè ñå, Áîæå, òîé ãëåäàøå ñðåùó ñëúíöåòî. Ìîëÿ Òè ñå, Áîæå, ñúæàëÿâàì, ÷å íàäíè÷àõ. Ìîëÿ Òè ñå, Áîæå.
Íàñòàíà íåïîíîñèìà, ìú÷èòåëíà òèøèíà. Áÿëàòà é áëóçà ëåïíåøå îò ïîò. Ïî çàãîðåëèòå é ðúöå èñêðÿõà áèñåðíè êàïêè ïîò. Ïèêî÷íèÿò é ìåõóð òðúïíåøå áîëåçíåíî. Óñåùàøå, ÷å ñúâñåì ñêîðî ùå ïîäìîêðè ãàùè÷êèòå. Î÷àêâàøå âñåêè ìèã ïðåç èçêúðòåíàòà âðàòà íà Ôîðäà äà íàäíèêíå ÿðîñòíîòî, áåçóìíî ëèöå íà Õåíðè. Áåøå ñèãóðíà â òîâà - êàê ìîæåøå äà íå ÿ çàáåëåæè? Ùåøå äà ÿ èçìúêíå íàâúí è äà ÿ ïðåáèå. Ùåøå...
Íåíàäåéíî é õðóìíà åäíà îùå ïî-ñòðàøíà ìèñúë è òÿ ïîäíîâè áîëåçíåíèòå óñèëèÿ äà çàïàçè ãàùè÷êèòå ñè ñóõè. Àìè àêî Õåíðè é ñòîðè íåùî ñ îíîâà? Àìè àêî ïîèñêà äà é ãî âêàðà íÿêúäå? Òÿ èçâåäíúæ ðàçáðà êúäå òðÿáâà äà ñå âêàðà; çíàíèåòî ñÿêàø èçíèêíà â ñúçíàíèåòî é íàãîòîâî. Ïîìèñëè, ÷å ñèãóðíî ùå ïîëóäåå, àêî Õåíðè îïèòà äà é âêàðà îíîâà.
Íå, Ãîñïîäè, íå, ìîëÿ Òå, íåêà íå ìå å âèäÿë, íÿìà äà ìó ïîçâîëèø, íàëè?
Ïîñëå Õåíðè çàãîâîðè è òÿ îñúçíà ñ íàðàñòâàù óæàñ, ÷å ãëàñúò çâó÷è íåéäå ñúâñåì íàáëèçî.
- Íå ìè ìèíàâàò òèÿ ïåäàëñêè íîìåðà.
Îòäàëå÷å äîëåòÿ ãëàñúò íà Ïàòðèê:
- Õàðåñà òè.
- Íå ìè õàðåñà! - èçêðåùÿ Õåíðè. - Ñàìî äà êàæåø íà íÿêîãî, ùå òå óáèÿ, ïåäåðàñò ñêàïàí!
- Áåøå ñå íàäúðâèë - êàçà Ïàòðèê. Ïî ãëàñà ìó ëè÷åøå, ÷å ñå óñìèõâà. Âúïðåêè öåëèÿ ñè ñòðàõ îò Õåíðè Áàóúðñ, Áåâúðëè íå ñå ó÷óäè. Ïàòðèê áåøå ëóä, ìîæå áè ïî-ëóä è îò Õåíðè, à êîãàòî ÷îâåê å òîëêîâà ëóä, âå÷å íèùî íå ãî ïëàøè. - Âèäÿõ òå.
Ïî ÷àêúëà çàõðóùÿõà ñòúïêè - âñå ïî-áëèçî è ïî-áëèçî. Èçöúêëåíà îò ñòðàõ, Áåâúðëè íàäèãíà î÷è. Ïðåç ïðàøíîòî ñòúêëî çúðíà òèëà íà Õåíðè. Â ìîìåíòà òîé ãëåäàøå êúì Ïàòðèê, íî àêî ñå îáúðíåøå...
- Àêî êàæåø íà íÿêîãî, àç ïúê ùå êàæà, ÷å ãî äóõàø - çàêàíè ñå Õåíðè. - Ïîñëå ùå òå óáèÿ.
- Íå ìå ïëàøèø, Õåíðè - èçêèñêà ñå Ïàòðèê. - Îáà÷å àêî ìè äàäåø åäèí äîëàð, ìîæå è äà íå êàæà.
Õåíðè íåñïîêîéíî ïðèñòúïè îò êðàê íà êðàê. Ëåêî ñå èçâúðòÿ; ñåãà Áåâúðëè âèæäàøå íå ñàìî òèëà, íî è ÷àñò îò ïðîôèëà ìó. Ìîëÿ Òå, Áîæå, ìîëÿ Òå, òðåñêàâî ìèñëåøå òÿ, à òðúïêèòå â ïðåïúëíåíèÿ é ìåõóð ñå çàñèëâàõà.
- Àêî êàæåø - ãëóõî è çàïëàøèòåëíî èçðå÷å Õåíðè, - àç ùå êàæà êàêâî ïðàâèø ñ êîòêèòå. È ñ êó÷åòàòà. Ùå èì êàæà çà õëàäèëíèêà. Çíàåø ëè êàêâî ùå ñòàíå, Õîêñòåòúð? Ùå äîéäàò è ùå òå ïðèáåðàò â íàé-øèáàíàòà ëóäíèöà.
Ïàòðèê ìúë÷åøå.
Õåíðè ïî÷óêà ñ ïðúñòè ïî ïðåäíèÿ êàïàê íà Ôîðäà, â êîéòî ñå êðèåøå Áåâúðëè.
- ×ó ëè ìå?
- ×óõ òå. - Ñåãà ãëàñúò íà Ïàòðèê çâó÷åøå óíèëî. Óíèëî è ìàëêî ñòðåñíàòî. Ïîñëå òîé èçáóõíà. - Õàðåñà òè! Áåøå ñå íàäúðâèë! Ïî-íàäúðâåíà ïàòêà íå ñúì âèæäàë!
- Äà äå, ñèãóðíî äîñòà ñè ãè âèæäàë, äóïåäàâåö øèáàí. Ñàìî äà íå çàáðàâèø êàêâî òè ðåêîõ çà õëàäèëíèêà. Çà òâîÿ õëàäèëíèê. È àêî ïàê òå âèäÿ äà ñå íàâúðòàø íàñàì, ùå òè ñïðàñêàì òèêâàòà.
Ïàòðèê ïðîäúëæàâàøå äà ìúë÷è.
Õåíðè ñè òðúãíà. Áåâúðëè èçâúðíà ãëàâà è ãî âèäÿ äà ìèíàâà îòëÿâî íà Ôîðäà. Àêî áåøå ïîãëåäíàë ïîíå ìúíè÷êî íàñòðàíè, ùåøå äà ÿ âèäè. Íî òîé íå ïîãëåäíà. Ñëåä ìèã òÿ ãî ÷ó êàê ñå îòäàëå÷àâà ïî äèðèòå íà Âèêòîð è Áúëâî÷à.
Îñòàâàøå ñàìî Ïàòðèê.
Áåâúðëè òúðïåëèâî çà÷àêà, íî íèùî íå ñå ñëó÷è. Ìèíàõà ïåò áåçêðàéíè ìèíóòè. Âå÷å òðÿáâàøå äà ñå èçïèøêà íà âñÿêà öåíà. Ùåøå äà èçäúðæè îùå íå ïîâå÷å îò äâå-òðè ìèíóòè. À íàé-ìíîãî ÿ òðåâîæåøå òîâà, ÷å íå çíàåøå ñúñ ñèãóðíîñò êúäå å Ïàòðèê.
Òÿ îòíîâî íàäíèêíà ïðåç ñòúêëîòî è ãî âèäÿ äà ñåäè íà ñúùîòî ìÿñòî. Õåíðè ñè áåøå çàáðàâèë çàïàëêàòà. Ïàòðèê áå ïðèáðàë ó÷åáíèöèòå â áðåçåíòîâà òîðáà è ÿ áå ïðåìåòíàë ïðåç âðàòà ñè êàòî ïúðâîëàê, íî ãàùèòå ìó îùå âèñÿõà îêîëî ãëåçåíèòå. Èãðàåøå ñè ñúñ çàïàëêàòà. Ùðàêâàøå êîëåëöåòî è îòâúòðå áëèêâàøå ïëàìú÷å, ïî÷òè íåâèäèìî â ÿðêèÿ ëåòåí äåí. Ïîñëå çàòâàðÿøå êàïà÷åòî è ïîäõâàùàøå îòíîâî. Áåøå êàòî õèïíîòèçèðàí. Óñòíèòå ìó ñå ïîäóâàõà è îò úãúë÷åòî èì ñëèçàøå êúì áðàäàòà àëåíà âàäè÷êà. Òîé ñÿêàø íå îáðúùàøå âíèìàíèå íà òîâà è Áåâúðëè ïàê èçòðúïíà îò ïîãíóñà. Ïàòðèê íàèñòèíà áåøå ëóä; íèêîãà ïðåç æèâîòà ñè íå áå èñêàëà òîëêîâà îò÷àÿíî äà èçáÿãà îò íÿêîãî.
Ñ áàâíè, èçâúíðåäíî ïðåäïàçëèâè äâèæåíèÿ, òÿ îòñòúïè íàçàä è ñå ïðîìúêíà ïîä èçêðèâåíèÿ âîëàí. Ñòúïè íà çåìÿòà è ïðîïúëçÿ çàä Ôîðäà. Ïîñëå áúðçî ïîáÿãíà íàòàì, îòêúäåòî áå äîøëà. Êîãàòî íàâëåçå ñðåä áîðîâåòå çàä ñòàðèòå êîëè, òÿ ñå îçúðíà ïðåç ðàìî. Íå âèäÿ íèêîãî. Ñìåòèùåòî äðåìåøå íà ïðèïåê. Òÿ ñ îáëåê÷åíèå óñåòè êàê íàïðåæåíèåòî îòïóñêà æåëåçíèòå ñè îáðú÷è îêîëî ãúðäèòå è ñòîìàõà é, îñòàâÿéêè ñàìî íåïîíîñèìîòî æåëàíèå äà ñå èçïèøêà.
Èçòè÷à îùå ìàëêî ïî ïúòåêàòà è ñêî÷è â õðàñòèòå îòäÿñíî. Ïðåäè âåéêèòå äà ñå çàòâîðÿò çàä ãúðáà é, òÿ âå÷å áå ñìúêíàëà øîðòèòå. Ñ áúðç ïîãëåä ñå óâåðè, ÷å íàîêîëî íÿìà îòðîâåí áðúøëÿí, ïîñëå êëåêíà, êàòî ñå ïðèäúðæàøå çà æèëàâîòî ñòúáëî íà íÿêàêúâ õðàñò.
Äîêàòî âäèãàøå øîðòèòå ñè, Áåâúðëè ÷ó êàê ïî ïúòåêàòà îòêúì áóíèùåòî ñå çàäàâàò ñòúïêè. Ïðåç õðàñòèòå âèäÿ ñàìî ÷àñò îò äæèíñè è èçáåëÿëà ó÷åíè÷åñêà ðèçà. Áåøå Ïàòðèê. Òÿ ñå ïðèâåäå, î÷àêâàéêè òîé äà îòìèíå êúì Êàíçàñ ñòðèéò. Ñåãà áåøå ìíîãî ïî-ñïîêîéíà. Èìàøå äîáðî óêðèòèå, íå é ñå ïèøêàøå, à Ïàòðèê ñå áå çàðåÿë â ñâîÿ ñìàõíàò âúòðåøåí ìèð. Ùåøå äà ãî èç÷àêà ìàëêî, ïîñëå ùåøå äà ñå âúðíå êúì êúùè÷êàòà.
Íî Ïàòðèê íå îòìèíà. Ñïðÿ íà ïúòåêàòà ïî÷òè òî÷íî ñðåùó íåÿ è ñå âòîðà÷è â ðúæäèâèÿ õëàäèëíèê.
Áåâúðëè ìîæåøå äà ãî íàáëþäàâà ïðåç åäíà åñòåñòâåíà ïðîëóêà â õðàñòèòå, ïî÷òè áåç ðèñê äà áúäå îòêðèòà. Ñëåä êàòî ñå áå îáëåê÷èëà, òÿ îòêðè, ÷å îòíîâî ÿ îáçåìà ëþáîïèòñòâî - à äîðè è äà ÿ âèäåøå Ïàòðèê, áåøå óâåðåíà, ÷å ëåñíî ùå ìó èçáÿãà. Ìàêàð è íå ÷àê òîëêîâà äåáåë êîëêîòî Áåí, òîé áåøå îòïóñíàò. Çà âñåêè ñëó÷àé Áåâúðëè èçìúêíà ïðàøêàòà è ïðåõâúðëè äåñåòèíà ñòîìàíåíè òîï÷åòà â äæîá÷åòî íà èçáåëÿëàòà ñè áëóçà. Ëóä èëè íå, äîðè Ïàòðèê Õîêñòåòúð íàáúðçî ùåøå äà çàãóáè âñÿêàêâè ìåðàöè ñëåä åäíà ñà÷ìà ïî êîëÿíîòî.
Ñåãà òÿ ñè ñïîìíÿøå çà õëàäèëíèêà. Èç ñìåòèùåòî ñå âàëÿõà ñóìà òè ñòàðè õëàäèëíèöè, íî èçâåäíúæ é õðóìíà, ÷å íå å âèæäàëà äðóã òàêúâ - Ìàíäè Ôåéçèî îáåçîïàñÿâàøå âñè÷êè îñòàíàëè êàòî èçòðúãâàøå ñ êëåùè áðàâèòå èì èëè íàïðàâî ñìúêâàøå âðàòè÷êèòå.
Ïàòðèê çàïî÷íà äà òàíàíèêà è äà ñå ëþøêà íàïðåä-íàçàä ïðåä âåõòèÿ ðúæäèâ õëàäèëíèê. Ïî ãúðáà íà Áåâúðëè ïëúçíàõà íîâè òðúïêè. Òîé íàïîìíÿøå íÿêàêúâ òèï îò ôèëì íà óæàñèòå, êîéòî ñå ìú÷è äà ïðèçîâå ìúðòâåö îò ãðîáà.
Êàêâî ñè å íàóìèë?
Íî àêî çíàåøå êàêâî ñè å íàóìèë è êàêâî ùå ñå ñëó÷è, êîãàòî Ïàòðèê ïðèâúðøè òàéíèÿ ñè ðèòóàë è îòâîðè ðúæäèâàòà âðàòà íà èçõâúðëåíèÿ õëàäèëíèê... àêî çíàåøå âñè÷êî òîâà, òÿ ùåøå äà ïîáåãíå ñ âñè÷êà ñèëà îùå ñåãà.

5.

Íèêîé - äîðè è Ìàéê Õåíëúí - íÿìàøå íè íàé-ìàëêà ïðåäñòàâà êîëêî ëóä áåøå â äåéñòâèòåëíîñò Ïàòðèê Õîêñòåòúð. Òîé áåøå äâàíàéñåòãîäèøåí è áàùà ìó òúðãóâàøå ñ áîè. Ìàéêà ìó áåøå ðåâíîñòíà êàòîëè÷êà è ùåøå äà óìðå îò ðàê íà ãúðäàòà ïðåç 1962, ÷åòèðè ãîäèíè ñëåä êàòî Ïàòðèê áå ïîãúëíàò îò îò ìðà÷íîòî ñúçäàíèå, îáèòàâàùî ïîäçåìèÿòà íà Äåðè. Ìàêàð ÷å ñïîðåä òåñòîâåòå çà èíòåëèãåíòíîñò ñå íàðåæäàøå â äîëíàòà ãðàíèöà íà íîðìàëíîòî, Ïàòðèê âå÷å áå ïîâòàðÿë äâà êëàñà - ïúðâè è òðåòè. Òàçè ãîäèíà õîäåøå íà ëÿòíî ó÷èëèùå, çà äà íå îñòàíå â ïåòè. Ó÷èòåëèòå ãî ñìÿòàõà çà íåìàðëèâ (íåêîëöèíà îò òÿõ áÿõà çàïèñâàëè òîâà ìíåíèå â øåñòòå îñêúäíè ðåäà íà áåëåæíèêà, îòäåëåíè çà ÁÅËÅÆÊÈ ÍÀ Ó×ÈÒÅËß) è íÿêàê çàïëàøèòåëåí (òîâà íå çàïèñâàõà - ÷óâñòâîòî áå òîëêîâà ñìúòíî è ðàçëÿòî, ÷å íå ìîæåøå äà ñå èçðàçè â øåñòäåñåò, êàìî ëè â øåñò ðåäà). Àêî áåøå ðîäåí äåñåò ãîäèíè ïî-êúñíî, ó÷èëèùíèÿò ïñèõîëîã áè ìîãúë äà ãî íàñî÷è êúì äåòñêè ïñèõèàòúð, êîéòî íà ñâîé ðåä íàâÿðíî áè îñúçíàë (èëè íå áè îñúçíàë; Ïàòðèê áåøå äàëå÷ ïî-õèòúð, îòêîëêîòî ïîäñêàçâàõà ìèçåðíèòå ðåçóëòàòè îò òåñòîâåòå) êàêâè óæàñÿâàùè áåçäíè ñå êðèÿò çàä êðúãëîòî áëåäî ëèöå.
Òîé áåøå ñîöèîïàò, à ïðåç îíçè ãîðåù þëè íà 1958 ãîäèíà ìîæå áè îêîí÷àòåëíî ñå ïðåâðúùàøå â ïñèõîïàò. Íå ñè ñïîìíÿøå íÿêîãà äà å âÿðâàë, ÷å äðóãèòå õîðà - èëè êàêâèòî è äà áèëî æèâè òâàðè - ñà "èñòèíñêè". Ñìÿòàøå ñåáå ñè çà ðåàëíî ñúùåñòâî, ìîæå áè åäèíñòâåíî â öÿëàòà âñåëåíà, íî äàëå÷ íå áå óáåäåí, ÷å òîâà ãî ïðàâè "èñòèíñêè". Íå èçïèòâàøå ïúëíîöåííè ÷óâñòâà çà áîëêà è ñòðàäàíèå (òèïè÷åí ïðèìåð áå íåãîâîòî áåçðàçëè÷èå êúì óäàðà íà Õåíðè). Íî ìàêàð äà ñ÷èòàøå ðåàëíîñòòà çà ñúâúðøåíî áåçñìèñëåíî ïîíÿòèå, Ïàòðèê îòëè÷íî ðàçáèðàøå äóìàòà "ïðàâèëà". Âñè÷êèòå ìó ó÷èòåëêè ãî ñìÿòàõà çà íå ñúâñåì íîðìàëíî äåòå (êàêòî ìèñèñ Óèìñ â òðåòè êëàñ, òàêà è ìèñèñ Äúãëàñ â ïåòè çíàåøå çà êóòèÿòà ñ óìðåëè ìóõè; è äâåòå îñúçíàâàõà êàêâî ìîæå äà çíà÷è òîâà, îáà÷å âñÿêà îò òÿõ ñè èìàøå ãðèæè è ïðîáëåìè ñ ïîíå îùå äâàäåñåòèíà ó÷åíèöè), íî íèêîãà íå ãî áÿõà óëè÷àâàëè â ñåðèîçíè íàðóøåíèÿ íà äèñöèïëèíàòà. Íà êîíòðîëíèòå ìó ñå ñëó÷âàøå äà ïðåäàâà ëèñòà ïðàçåí - èëè óêðàñåí ñ ãîëÿìà, ãðèæëèâî èçïèñàíà âúïðîñèòåëíà - è ìèñèñ Äúãëàñ áå îòêðèëà, ÷å òðÿáâà äà ãî äúðæè íàñòðàíè îò ìîìè÷åòàòà, çàùîòî èìàøå òâúðäå ïàëàâè ïðúñòè, íî èíà÷å áåøå êðîòúê, òîëêîâà êðîòúê, ÷å ïîíÿêîãà çàïðèëè÷âàøå íà ãðàìàäíà áóöà ãëèíà, îôîðìåíà â ãðóáî ïîäîáèå íà ìîì÷å. Ëåñíî èì áå äà íå îáðúùàò âíèìàíèå íà òîçè êðîòè÷úê Ïàòðèê, êîãàòî ñè èìàõà êóïèùà íåïðèÿòíîñòè ñ ìîì÷åòà êàòî Õåíðè Áàóúðñ è Âèêòîð Êðèñ - áðóòàëíè, èçáóõëèâè áóíòàðè, êîèòî îáèðàõà äæîáíèòå ïàðè íà äåöàòà èëè ïðè ïðúâ óäîáåí ñëó÷àé ñ ðàäîñò óíèùîæàâàõà ó÷èëèùíàòà ñîáñòâåíîñò - è ìîìè÷åòà êàòî ïå÷àëíî èçâåñòíàòà ñúèìåííèöà íà Åëèçàáåò Òåéëúð, êîÿòî áåøå åïèëåïòè÷êà, îñêúäíèòå é ìîçú÷íè êëåòêè ðàáîòåõà ñàìî îò âðåìå íà âðåìå è ó÷èòåëêèòå ïîëàãàõà ãîëåìè óñèëèÿ äà ÿ óáåäÿò, ÷å íå áèâà äà ñå ñúáëè÷à â ìåæäó÷àñèåòî, çà äà ïîêàæå íîâèòå ñè ãàùè÷êè. Ñ äðóãè äóìè, Îáùèíñêàòà ïðîãèìíàçèÿ áåøå òèïè÷åí ïðîäóêò íà îáðàçîâàòåëíèÿ êàðíàâàë - öèðê ñ òîëêîâà ìíîãî àðåíè, ÷å ñàìèÿò Ïåíèóàéç áè ìèíàë íåçàáåëÿçàíî. Ðàçáèðà ñå, íèòî åäèí îò ó÷èòåëèòå íà Ïàòðèê (êàêòî, âïðî÷åì, è ðîäèòåëèòå ìó) íå ïîäîçèðàøå, ÷å íà ïåòãîäèøíà âúçðàñò òîé å óáèë áðàò÷åòî ñè Åéâúðè.
Ïàòðèê íå áå äîâîëåí, êîãàòî ìàéêà ìó ñå çàâúðíà îò áîëíèöàòà ñ Åéâúðè. Íÿìàøå íèùî ïðîòèâ (ïîíå òàêà ñè êàçà îòíà÷àëî) ðîäèòåëèòå ìó äà ñè èìàò äâå, ïåò èëè ïåòäåñåò õëàïåòà, ñòèãà òèÿ õëàïåòà äà íå çàñÿãàò ëè÷íèÿ ìó æèâîò. Íî îòêðè, ÷å Åéâúðè ãî çàñÿãà òâúðäå ñåðèîçíî. Ïî÷íàõà äà ãî õðàíÿò ïî-êúñíî. Íîùåì áåáåòî ïëà÷åøå è ìó ïðå÷åøå äà ñïè. Ðîäèòåëèòå ìó ñÿêàø ïî öÿë äåí âèñÿõà íàä ëþëêàòà è ÷åñòî ñå îêàçâàøå íåâúçìîæíî äà ïðèâëå÷å âíèìàíèåòî èì. Ïàòðèê èçïèòà åäèí îò ìàëêîòî ïðèñòúïè íà ñòðàõ â ñâîÿ æèâîò. Õðóìíà ìó, ÷å ñëåä êàòî íåãî, Ïàòðèê, ãî áÿõà äîíåñëè îò áîëíèöàòà è áåøå "èñòèíñêè", òî è Åéâúðè ìîæåøå äà å "èñòèíñêè". Ñëåä âðåìå Åéâúðè ùåøå äà ïîðàñíå, äà ïðîõîäè è äà ïðîãîâîðè, à òîâà ñòèãàøå, çà äà íîñè íà òàòêî îò âåðàíäàòà íîâèÿ áðîé íà "Äåðè íþç" è äà ïîäàâà íà ìàìà òàâè÷êèòå çà êåéê. Òîêó-âèæ òîãàâà èì õðóìíàëî äà ñå îòúðâàò îò Ïàòðèê. Íå ñå áîåøå, ÷å ùå îáè÷àò Åéâúðè ïîâå÷å (ìàêàð äà ñìÿòàøå, ÷å íàèñòèíà å òàêà è íàâÿðíî èìàøå ïðàâî). Èíòåðåñóâàøå ãî: à) ÷å îòêàêòî ïðèñòèãíà Åéâúðè, ïðàâèëàòà ñå íàðóøàâàò è ïðîìåíÿò; á) ÷å Åéâúðè ìîæå äà ñå îêàæå "èñòèíñêè"; è â) ÷å ìîæå äà ñå îòúðâàò îò íåãî â ïîëçà íà Åéâúðè.
Åäèí äåí Ïàòðèê âëåçå â ñòàÿòà íà Åéâúðè îêîëî äâà è ïîëîâèíà ñëåäîáåä, ìàëêî ñëåä êàòî ó÷èëèùíèÿò àâòîáóñ ãî äîêàðà îò çàáàâà÷íèöàòà. Áåøå ïðåç ÿíóàðè. Íàâúí çàïî÷âàøå äà ïðåõâúð÷à ñíÿã. Îòêúì ïàðêà Ìàêêàðúí íàëèòàøå áóðåí âÿòúð è ãðîìîëåøå ïî çàëåäåíèòå ñòúêëà íà ãîðíèÿ åòàæ. Ìàéêà ìó äðåìåøå â ñïàëíÿòà; Åéâúðè áå ïëàêàë öÿëà íîù. Áàùà ìó áåøå íà ðàáîòà. Åéâúðè ñïåøå ïî êîðåì, ñ èçâúðíàòà íàñòðàíè ãëàâè÷êà.
Áåç íèêàêâî èçðàæåíèå âúðõó êðúãëàòà ñè ôèçèîíîìèÿ, Ïàòðèê èçâúðòÿ ãëàâàòà íà áåáåòî è ïðèòèñíà ëèöåòî ìó êúì âúçãëàâíèöàòà. Åéâúðè èçñóìòÿ è âúðíà ãëàâà â ïðåäèøíîòî ïîëîæåíèå. Ïàòðèê ãî ãëåäàøå è ðàçìèøëÿâàøå, à ñíåãúò ïî æúëòèòå ìó áîòóøêè áàâíî ñå òîïåøå è ìîêðåøå ïîäà. Ìèíàõà ìîæå áè ïåò ìèíóòè (Ïàòðèê íå ñå îòëè÷àâàøå ñ îñîáåíî ïúðãàâà ìèñúë), ïîñëå òîé ïàê çàâúðòÿ ãëàâàòà íà Åéâúðè êúì âúçãëàâíèöàòà è ÿ çàäúðæà òàì. Áåáåòî ñå ñå çàäúðïà ïîä ðúêàòà ìó, îïèòà äà ñå áîðè. Íî äâèæåíèÿòà ìó áÿõà ñëàáè. Ïàòðèê ãî ïóñíà. Åéâúðè ïàê èçâè ãëàâà íàñòðàíè, ïðîïëàêà íîñîâî è ïðîäúëæè äà ñïè. Áóðíèòå ïîðèâè íà âÿòúðà ðàçòúðñâàõà ïðîçîðöèòå. Ïàòðèê çà÷àêà äà âèäè äàëè òèõîòî ïðîïëàêâàíå ùå ñúáóäè ìàéêà ìó. Íå ÿ ñúáóäè.
Ñåãà ãî îáëèâàøå âúðõîâíà âúçáóäà. Ñÿêàø çà ïðúâ ïúò ñâåòúò ñå î÷åðòàâàøå ïðåä íåãî ñúâúðøåíî îò÷åòëèâî. Åìîöèîíàëíèòå ìó ñïîñîáíîñòè áÿõà äúëáîêî äåôåêòíè è â òèÿ êðàòêè ìèãîâå òîé ñå ïî÷óâñòâóâà êàòî àáñîëþòåí äàëòîíèñò, êîìóòî ñà èíæåêòèðàëè ëåêàðñòâî, äàðÿâàùî çà áðîåíè ìèíóòè ñïîñîáíîñòòà äà ñå ðàçëè÷àâàò öâåòîâåòå... èëè êàòî íàðêîìàí, êîéòî èçïèòâà íîðìàëíè óñåùàíèÿ ñàìî â êðàòêèÿ îòðÿçúê îò âðåìå ïðåäè äðîãàòà äà èçñòðåëÿ ìîçúêà ìó êúì áåçêðàÿ. Ñáëúñêâàøå ñå ñ íåùî íîâî. Íå áå ïîäîçèðàë, ÷å òî ñúùåñòâóâà.
Ñúâñåì ëåêè÷êî èçâúðòÿ ëèöåòî íà Åéâúðè êúì âúçãëàâíèöàòà. Òîçè ïúò íå ãî ïóñíà, êîãàòî îïèòà äà ñå èçòðúãíå. Íàïðîòèâ, ïðèòèñíà ëèöåòî ìó îùå ïî-íàäîëó. Ñåãà áåáåòî íàäàâàøå óïîðèò ïðèãëóøåí ðåâ è Ïàòðèê ðàçáðà, ÷å å áóäíî. Ìèíà ìó ñìúòíàòà ìèñúë, ÷å àêî ïðåñòàíå, Åéâúðè ìîæå äà ñå îïëà÷å íà ìàìà. Ïðîäúëæè äà íàòèñêà. Áåáåòî ñå äúðïàøå. Ïàòðèê íàòèñêàøå. Áåáåòî ïðúäíà. Äâèæåíèÿòà ìó îòñëàáâàõà. Ïàòðèê íàòèñêàøå óïîðèòî. Íàé-ñåòíå Åéâúðè ñå îòïóñíà íåïîäâèæíî. Ïàòðèê ãî äúðæà îùå ïåò ìèíóòè, óñåùàéêè êàê âúçáóäàòà ïðåëèâà ïðåç âúðõà è áàâíî çàïî÷âà äà ãàñíå; åôåêòúò îò èíæåêöèÿòà ñå ðàçñåéâàøå è ñâåòúò ïàê ñòàâàøå ñèâ, íàðêîòè÷íèÿò òðàíñ ïîòúâàøå â ïîçíàòàòà ïîëóäðÿìêà.
Ïàòðèê ñëåçå äîëó è ñåäíà äà ïîõàïíå êóðàáèéêè ñ ÷àøà ìëÿêî. Ïîëîâèí ÷àñ ïî-êúñíî ìàéêà ìó âëåçå â êóõíÿòà è êàçà, ÷å äàæå íå ãî å ÷óëà äà ñå ïðèáèðà, áèëà òîëêîâà óìîðåíà (âå÷å íÿìà äà ñè óìîðåíà, ìàìî, ïîìèñëè Ïàòðèê, íå ñå áîé, àç îïðàâèõ íåùàòà). Òÿ ñåäíà äî íåãî, âçå ñè îò êóðàáèéêèòå è ïîïèòà êàê å áèëî â çàáàâà÷íèöàòà. Ïàòðèê êàçà, ÷å å áèëî ìíîãî äîáðå, ïîñëå é ïîêàçà êàðòèíêàòà ñè - êúùà è äúðâî. Ëèñòúò áåøå ïîêðèò ñ áåçñìèñëåíè êðèâè äðàñêóëêè â ÷åðíî è êàôÿâî. Ìàéêà ìó êàçà, ÷å å ìíîãî êðàñèâî. Ïàòðèê íîñåøå âñåêè äåí åäíè è ñúùè ÷åðíî-êàôÿâè äðàñêóëêè. Âåäíúæ êàçâàøå, ÷å å íàðèñóâàë ïóéêà, äðóã ïúò ãè íàðè÷àøå êîëåäíà åëõà èëè ìîì÷å. Ìàéêà ìó âèíàãè êàçâàøå, ÷å ñà ìíîãî êðàñèâè... íî ïîíÿêîãà òðåâîãàòà ïîòðåïâàøå äúëáîêî â äóøàòà é - òîëêîâà äúëáîêî, ÷å òÿ ñàìàòà åäâà ÿ óñåùàøå. Èìàøå íåùî ïëàøåùî â ìðà÷íàòà íåèçìåííîñò íà øèðîêèòå ÷åðíî-êàôÿâè êðèâîëèöè.
Òÿ îòêðè ñìúðòòà íà Åéâúðè åäâà îêîëî ïåò ÷àñà; äîòîãàâà ïðîñòî áå ïðåäïîëàãàëà, ÷å áåáåòî ñïè ìàëêî ïî-äúëãî îò äðóã ïúò. Ìåæäóâðåìåííî Ïàòðèê ñåäíà ïðåä ñåäåìèí÷îâèÿ òåëåâèçîð äà ãëåäà "Ðèöàð Çàéî" è ïðîäúëæè äà ãëåäà ïðåç öÿëîòî âðåìå íà ïîñëåäâàëàòà ïàíèêà. Áåøå çàïî÷íàëà ïîðåäíàòà ñåðèÿ íà "Æåëåçíè ïòèöè", êîãàòî äîòúð÷à ñúñåäêàòà ìèñèñ Õåíëè (ìàéêà ìó ñ ïèñúöè äúðæåøå ìúðòâîòî áåáåøêî òåëöå íà îòâîðåíàòà êóõíåíñêà âðàòà, âÿðâàéêè ñëÿïî, ÷å õëàäíèÿò âúçäóõ ìîæå äà ãî ñúæèâè; íà Ïàòðèê ìó ñòàíà ñòóäåíî è òîé îòèäå äà ñè âçåìå ïóëîâåð îò ãàðäåðîáà). Êîãàòî ìèñòúð Õîêñòåòúð ñå âúðíà îò ðàáîòà, ïî òåëåâèçèÿòà äàâàõà ëþáèìèÿ ñåðèàë íà Áåí Õàíñêîì, "Ïúòåí ïàòðóë". Äîêàòî ïðèñòèãíå äîêòîðúò, âå÷å áå çàïî÷íàë "Ôàíòàñòè÷åí òåàòúð" ñ Òðóìàí Áðàäëè â ãëàâíàòà ðîëÿ. "Êîé çíàå êîëêî ëè ñòðàííè òàéíè êðèå âñåëåíàòà?" - ðàçñúæäàâàøå Òðóìàí Áðàäëè, äîêàòî îáåçóìÿëàòà ìàéêà êðåùåøå è ñå ìÿòàøå â ïðåãðúäêèòå íà ñúïðóãà ñè. Äîêòîðúò çàáåëÿçà äúëáîêîòî ñïîêîéñòâèå è áåçìåòåæíèÿ ïîãëåä íà Ïàòðèê. Ðåøè, ÷å ìîì÷åòî å èçïàäíàëî â øîê è ãî íàêàðà äà ãëúòíå õàï÷å. Ïàòðèê íå âúçðàçè.
Äèàãíîçàòà ãëàñåøå: áåáåøêà ñìúðò îò çàäóøàâàíå. Ñëåä ãîäèíè ïîäîáíî íåùàñòèå áè ïðåäèçâèêàëî íåäîóìåíèå, áèõà èçëåçëè íàÿâå îòêëîíåíèÿòà îò îáè÷àéíèÿ ñèíäðîì íà ñìúðòíîñò ïðè êúðìà÷åòàòà. Íî ïî îíîâà âðåìå õîðàòà ïðîñòî ðåãèñòðèðàõà ôàêòèòå è ïîãðåáâàõà áåáåòàòà. Ïàòðèê óñòàíîâè ñúñ çàäîâîëñòâî, ÷å ùîì íåùàòà ñå óòàëîæèõà, õðàíåíåòî ìó îòíîâî ñòàíà ðåäîâíî.
Ñðåä áåçóìèåòî íà îíçè êúñåí ñëåäîáåä - õîðàòà ñ òðÿñúê íàõúëòâàõà è èçòè÷âàõà íàâúí, ëàìïàòà íà ëèíåéêàòà õâúðëÿøå ïî ñòåíèòå òðåïåòíè ÷åðâåíè îòáëÿñúöè, ìèñèñ Õîêñòåòúð ïèùåøå, ñòåíåøå è íå ïðèåìàøå íèêàêâè óòåøåíèÿ - ñàìî áàùàòà íà Ïàòðèê ìèíà íà êîñúì îò èñòèíàòà. Äâàäåñåòèíà ìèíóòè ñëåä èçíàñÿíåòî íà òðóï÷åòî òîé ñòîåøå òúïî êðàé ïðàçíàòà ëþëêà, ïðîñòî ñòîåøå è îùå íå ìîæåøå äà ïîâÿðâà, ÷å âñè÷êî å ñòàíàëî íàèñòèíà. Íàâåäå ãëàâà è âèäÿ âúðõó äúñ÷åíèÿ ïîä äâå ñëåäè. Áÿõà îñòàâåíè îò òîïÿùèÿ ñå ñíÿã ïî æúëòèòå ãóìåíè áîòóøêè íà Ïàòðèê. Ãëåäàøå ãè è â ñúçíàíèåòî ìó çà ìèã ñå íàäèãíà çàäðÿìàëà ìèñúë êàòî îòðîâåí ãàç îò äúëáèíèòå íà èçîñòàâåíà ìèíà. Ïðåä î÷èòå ìó çàïî÷íà äà ñå îôîðìÿ îáðàç. Íî ïðåäè îáðàçúò äà ñå ïðîÿñíè, òîé èçñêî÷è îò ñòàÿòà è çàòðúøíà âðàòàòà ñ òàêàâà ñèëà, ÷å ðàìêàòà ñå ïðîïóêà.
Íå çàïèòà Ïàòðèê çà íèùî.
Ïàòðèê íå ïîâòîðè òàçè ïîñòúïêà, ìàêàð ÷å íàâÿðíî áè ÿ ïîâòîðèë ïðè óäîáíè îáñòîÿòåëñòâà. Íå èçïèòâàøå âèíà, íå ñòðàäàøå îò êîøìàðè. Ñëåä âðåìå îáà÷å îñúçíà êàêâè áèõà áèëè ïîñëåäèöèòå, àêî íÿêîé áå îòêðèë èñòèíàòà. Èìàøå ïðàâèëà. Ìîæåøå äà òå ñïîëåòè íåùî íåïðèÿòíî, àêî íå ñå ïðèäúðæàø êúì òÿõ... èëè àêî òå õâàíàò â íàðóøåíèå. Ìîæåøå äà ïîïàäíåø â çàòâîðà è äàæå íà åëåêòðè÷åñêèÿ ñòîë.
Íî ñïîìåíúò çà âúçáóäàòà - çà óñåùàíåòî íà öâåòîâå è ÷óâñòâà - ïðîñòî áå ïðåêàëåíî ìîãúù è âúëøåáåí, çà äà ñå îòêàæå äîêðàé îò íåãî. Ïàòðèê çàïî÷íà äà óáèâà ìóõè. Îòíà÷àëî ãè ìà÷êàøå ñ ìàìèíàòà ìóõîáîéêà; ñëåä âðåìå óñòàíîâè, ÷å ïëàñòìàñîâàòà ëèíèéêà âúðøè ïî-äîáðà ðàáîòà. Îòêðè è ðàäîñòèòå íà ìóõîëîâêàòà. Äúëãàòà ëåïêàâà èâèöà ìîæåøå äà ñå êóïè çà äâà öåíòà îò ìàãàçèíà íà Êîñòåëî àâåíþ è ïîíÿêîãà Ïàòðèê ñòîåøå ïî öåëè ÷àñîâå â ãàðàæà, ãëåäàéêè ñúñ çÿïíàëà óñòà êàê ìóõèòå êàöàò, à ñåòíå ïîäõâàùàò áåçíàäåæäíà áîðáà çà ñâîáîäà. Â ìúòíèòå ìó î÷è áëåñòåøå îíàÿ ñêúïîöåííà âúçáóäà, ïî êðúãëîòî ìó ëèöå è âúçïúëíîòî òÿëî ñå ñòè÷àõà ðó÷åé÷åòà ïîò. Ïàòðèê óáèâàøå è áðúìáàðè, íî ïðåäïî÷èòàøå äà ãè õâàíå æèâè. ×åñòî îòêðàäâàøå îò ìàìèíèÿ èãëåíèê äúëãà ãóáåðêà, íàíèçâàøå áðúìáàðà âúðõó íåÿ è ñÿäàøå ñ êðúñòîñàíè êðàêà â ãðàäèíàòà äà ãî ãëåäà êàê óìèðà. Â òèÿ ìîìåíòè ïî ëèöåòî ìó ïëúçâàøå èçðàæåíèå íà ìîì÷å, êîåòî ÷åòå ìíîãî óâëåêàòåëíà êíèãà. Âåäíúæ òîé îòêðè ïðåãàçåíà êîòêà, àãîíèçèðàùà â êàíàâêàòà íà Äîëíà ãëàâíà óëèöà. Ñåäíà è ñå çàãëåäà â íåÿ, äîêàòî åäíà ñòàðèöà, êîÿòî ìåòåøå òðîòîàðà ïðåä êúùè, ãî çàáåëÿçà êàê ïîäìÿòà ñ êðàê ñìà÷êàíàòà, ìÿóêàùà æèâîòèíêà. Æåíàòà äîòè÷à è ãî çàïåðäàøè ñ ìåòëàòà. Äà ñè áÿãàø ó äîìà! - êðåùåøå òÿ. Ëóä ëè ñè èëè ùî? Ïàòðèê ñè òðúãíà. Íå ñå ñúðäåøå íà ñòàðèöàòà. Ïðîñòî ãî áÿõà õâàíàëè äà íàðóøàâà ïðàâèëàòà.
À ìèíàëàòà ãîäèíà (ïî îíîâà âðåìå íèòî Ìàéê Õåíëúí, íèòî íÿêîé îò äðóãèòå áè ñå ó÷óäèë, àêî ìîæåøå äà óçíàå, ÷å å áèëî òî÷íî â äåíÿ, êîãàòî çàãèíà Äæîðäæ Äåíáðîó) Ïàòðèê îòêðè ðúæäèâèÿ õëàäèëíèê "Àìàíà" - åäèí îò íàé-åäðèòå áîêëóêîèäè â ïîÿñà îêîëî ñìåòèùåòî.
Ñúùî êàòî Áåâ, òîé áå ÷óâàë ïðåäóïðåæäåíèÿòà, ÷å òèÿ çàõâúðëåíè ìàøèíàðèè áèëè ìíîãî îïàñíè è ÷å âñÿêà ãîäèíà åäè êîëêî ñè ìèëèîíà òúïè õëàïåòèè ïóêÿñâàëè âúòðå. Ïàòðèê äúëãî ñòîÿ òúïî çàãëåäàí â õëàäèëíèêà, îïèïâàéêè ðàçñåÿíî ñëàáèíèòå ñè ïðåç äæîáà. Âúçáóäàòà ñå çàâðúùàøå, ïî-ñèëíà îò âñåêè äðóã ïúò, àêî íå ñå áðîè îíçè åäèíñòâåí ñëó÷àé, êîãàòî âèäÿ ñìåòêàòà íà Åéâúðè. Âúçáóäàòà ñå çàâðúùàøå, çàùîòî ñðåä ëåäåíàòà, èçïåïåëåíà ïóñòîø íà ñâîåòî ñúçíàíèå Ïàòðèê Õîêñòåòúð áå ñðåùíàë èäåÿ.
Åäíà ñåäìèöà ïî-êúñíî ñåìåéñòâî Ëþñ, êîåòî æèâååøå òðè êúùè ïî-äîëó îò äîìà íà Õîêñòåòúð, îòêðè èç÷åçâàíåòî íà äîìàøíèÿ ëþáèìåö Áîáè. Äíè íàðåä äåöàòà äèðèõà êîòåòî ñè èç îêîëíèòå õðàñòàëàöè. Äàæå ñúáðàõà ïàðè çà îáÿâà â "Äåðè íþç". Íî îáÿâàòà íå ïîìîãíà. À è äà áÿõà âèäåëè ïðåç îíçè äåí êàê Ïàòðèê ìúêíå êàøîíà, ïî-ïðåãúðáåí îò äðóã ïúò âúâ âìèðèñàíîòî íà íàôòàëèí çèìíî ÿêå (ïî÷òè âåäíàãà ñëåä íàâîäíåíèåòî ïðåç åñåíòà íà 1957 ãîäèíà áå íàëåòÿë ñâèðåï ñòóä), íÿìàøå äà ïîìèñëÿò íèùî ëîøî çà òîâà.
Îêîëî ñåäìèöà ïðåäè Äåíÿ íà áëàãîäàðíîñòòà èç÷åçíà ìàëêèÿò êîêåð-øïàíüîë íà ñåìåéñòâî Åíãñòðüîì, æèâååùî íà äðóãàòà óëèöà, ïî÷òè òî÷íî çàä êúùàòà íà Õîêñòåòúð. Ïðåç ñëåäâàùèòå ñåäåì-îñåì ìåñåöà äîñòà ñåìåéñòâà ñå ëèøèõà îò êó÷åòà è êîòêè - åñòåñòâåíî, âñè÷êè áÿõà ïîïàäíàëè â ðúöåòå íà Ïàòðèê çàåäíî ñ îùå äåñåòèíà áåçïîðîäíè òâàðè, áðîäåùè èç Äÿâîëñêèÿ äåêàð.
Òîé çàòâàðÿøå æåðòâèòå åäíà ïî åäíà â ðúæäèâèÿ õëàäèëíèê êðàé ñìåòèùåòî. Ïðè âñÿêî äîíàñÿíå íà íîâà æèâîòèíêà ñúðöåòî ìó áÿñíî ïîäñêà÷àøå â ãúðäèòå, à ïðîñúëçåíèòå ìó î÷è ïëàìòÿõà îò âúçáóäà - î÷àêâàøå äà îòêðèå, ÷å Ìàíäè Ôåéçèî å ðàçáèë áðàâàòà èëè ïàíòèòå ñ ãîëåìèÿ ñè ÷óê. Íî Ìàíäè íèòî âåäíúæ íå ñå ïðèáëèæè äî õëàäèëíèêà. Ìîæå áè èçîáùî íå ïîäîçèðàøå çà íåãî, à ìîæå áè ãî îòïúæäàøå âîëÿòà íà Ïàòðèê... èëè íÿêàêâà äðóãà ñèëà.
Êîêåðúò íà Åíãñòðüîì èçäúðæà íàé-äúëãî. Âúïðåêè ëþòèÿ ñòóä, òîé âñå îùå áå æèâ ïðè òðåòîòî îò åæåäíåâíèòå ïîñåùåíèÿ íà Ïàòðèê, ìàêàð äà áå çàãóáèë öÿëàòà ñè ïðåäèøíà èãðèâîñò (îòíà÷àëî ïàëåòî áóéíî ðàçìàõâàøå îïàøêà è ëèæåøå ðúöåòå ìó, äîêàòî Ïàòðèê ãî âàäåøå îò êàøîíà è îòâàðÿøå âðàòàòà íà õëàäèëíèêà). Íà âòîðèÿ äåí ïðîêëåòîòî ïñå åäâà íå èçáÿãà. Ïàòðèê òðÿáâàøå äà ãî ãîíè ÷àê äî ñìåòèùåòî, ïðåäè äà ñå âêîï÷è ñ ïëîíæ â çàäíèÿ ìó êðàê. Ïàëåòî óõàïà âðàãà ñ îñòðèòå ñè çúáêè. Ïàòðèê íå ñå ðàçñúðäè. Âúïðåêè ðàíèòå, òîé îòìúêíà êîêåðà äî õëàäèëíèêà è ãî ïúõíà âúòðå. Äîêàòî âúðøåøå òîâà, ïåíèñúò ìó ñå áå âòâúðäèë. ×åñòî ñòàâàøå òàêà.
Íà òðåòèÿ äåí êó÷åòî ïàê îïèòà äà èçáÿãà, íî ñå äâèæåøå ïðåêàëåíî áàâíî. Ïàòðèê ãî íàòúïêà îáðàòíî, çàòðúøíà âðàòàòà íà õëàäèëíèêà è ÿ ïîäïðÿ ñ ãðúá. ×óâàøå êàê îòâúòðå ïàëåòî äðàñêà ñ íîêòè. "Äîáðî êó÷åíöå - êàçà Ïàòðèê Õîêñòåòúð. Áåøå ïðåìðåæèë î÷è è äèøàøå óñêîðåíî. - Áðàâî, äîáðî êó÷åíöå." Íà ÷åòâúðòèÿ äåí êó÷åòî ñàìî èçâúðòÿ î÷è êúì îòêðåõíàòàòà âðàòà, ïðåç êîÿòî íàäíè÷àøå ëèöåòî íà Ïàòðèê. Ðåáðàòà ìó ïîäñêà÷àõà áúðçî è íåìîùíî. Êîãàòî ñå âúðíà íà ñëåäâàùèÿ äåí, Ïàòðèê çàâàðè êîêåðà ìúðòúâ, ñ êîðèöà çàìðúçíàëà ïÿíà ïî ìóöóíàòà. Ïÿíàòà ïðèëè÷àøå íà êîêîñîâ ñëàäîëåä è Ïàòðèê äúëãî ñå ñìÿ, äîêàòî ìúêíåøå âêî÷àíåíîòî òÿëî îò õëàäèëíèêà êúì õðàñòèòå.
Ñúñ çàòîïëÿíåòî íà âðåìåòî ïîòîêúò îò æåðòâè (â ðåäêèòå ñëó÷àè, êîãàòî ñå çàìèñëÿøå çà òÿõ, Ïàòðèê ãè íàðè÷àøå "îïèòíè æèâîòíè") çàïî÷íà äà îðåäÿâà. Âúïðåêè ñâîèòå ñúìíåíèÿ â ðåàëíîñòòà, òîé áåøå íàäàðåí ñ äîáðå ðàçâèò èíñòèíêò çà ñàìîñúõðàíåíèå è ïðåâúçõîäíà èíòóèöèÿ. Ïîäîçèðàøå, ÷å ãî ïîäîçèðàò. Íå çíàåøå îò êîãî äà ñå ïàçè. Îò ìèñòúð Åíãñòðüîì? Ìîæå áè. Âåäíúæ ïðåç ïðîëåòòà ìèñòúð Åíãñòðüîì ñðåùíà Ïàòðèê â ìàãàçèíà è ãî èçãëåäà çàìèñëåíî. Ïàòðèê áåøå äîøúë çà õëÿá, à ìèñòúð Åíãñòðüîì ñè êóïóâàøå öèãàðè. Ìèñèñ Äæîóçåôñ? Ìîæå áè. Òÿ ÷åñòî ñåäåøå êðàé ïðîçîðåöà ñ äàëåêîãëåä â ðúêà è ñïîðåä ìèñèñ Õîêñòåòúð "ñè âðåøå íîñà íàâñÿêúäå". Ìèñòúð Æàêþáîà, êîéòî áåøå íàñëàãàë âúðõó êîëàòà ñè ëåïåíêè íà Äðóæåñòâîòî çà çàùèòà íà æèâîòíèòå? Ìèñòúð Íåë? Íÿêîé äðóã? Ïàòðèê íå çíàåøå, íî èíòóèöèÿòà ìó ïîäñêàçâàøå, ÷å ãî ïîäîçèðàò, à òîé íèêîãà íå ñïîðåøå ñ èíòóèöèÿòà. Òðÿáâàøå äà ñå îãðàíè÷è ñ íÿêîëêî áðîäåùè æèâîòèíêè, õâàíàòè ñðåä ïîðóòåíèòå êðú÷ìè íà Äÿâîëñêèÿ äåêàð, êàòî ïîäáèðàøå ñàìî îíèÿ êîèòî èçãëåæäàõà èçìúðøàâåëè è áîëíè.
Àëà îòêðè, ÷å õëàäèëíèêúò êðàé ñìåòèùåòî å ïðèäîáèë óäèâèòåëíà âëàñò íàä íåãî. Çàïî÷íà äà ãî ðèñóâà, êîãàòî ìó ñòàâàøå ñêó÷íî â ÷àñ. Ïîíÿêîãà ãî ñúíóâàøå è â ñúíèùàòà ìó õëàäèëíèêúò áåøå âèñîê íàä äâàäåñåò ìåòðà - áåëîñíåæíà ãðîáíèöà, âåëè÷åñòâåí çàñêðåæåí õðàì ïîä õëàäíèòå ëóííè ëú÷è. Â òèÿ âèäåíèÿ òèòàíè÷íàòà âðàòà ñå îòêðåõâàøå è òîé ñúçèðàøå âúòðå îãðîìíè âòðåí÷åíè î÷è. Ñúáóæäàøå ñå îáëÿí â ñòóäåíà ïîò, íî íÿìàøå ñèëè äà ñå îòêàæå äîêðàé îò ðàäîñòèòå íà õëàäèëíèêà.
Äíåñ íàé-ñåòíå áå îòêðèë êîé ãî ïîäîçèðà. Áàóúðñ. Ôàêòúò, ÷å Õåíðè Áàóúðñ äúðæè â ðúöåòå ñè òàéíàòà íà ñìúðòîíîñíèÿ õëàäèëíèê, òëàñíà Ïàòðèê òîëêîâà áëèçî äî ïàíèêàòà, êîëêîòî èçîáùî ìîæåøå äà ÿ èçïèòà. Òîåñò, íå òâúðäå áëèçî, íî âñå ïàê òîâà ÷óâñòâî - íå ñòðàõ â èñòèíñêèÿ ñìèñúë íà äóìàòà, à ïî-ñêîðî äóøåâåí ñìóò - ìó ñå ñòðóâàøå äîñàäíî è ïîòèñêàùî. Õåíðè çíàåøå. Çíàåøå, ÷å ïîíÿêîãà Ïàòðèê íàðóøàâà ïðàâèëàòà.
Ïîñëåäíàòà ìó æåðòâà áåøå åäèí ãúëúá, íàìåðåí ïðåäè äâà äíè íà Äæàêñúí ñòðèéò. Ãúëúáúò áåøå áëúñíàò îò êîëà è íå ìîæåøå äà ëåòè. Ïàòðèê èçòè÷à äà âçåìå êàøîíà îò ãàðàæà è ïúõíà ïòèöàòà âúòðå. Ãúëúáúò ãî íàêúëâà ïî ðúêàòà, îñòàâÿéêè ïëèòêè êúðâàâè äóï÷èöè. Ïàòðèê íå ìó ñå ñúðäåøå. Êîãàòî ñëåä äåí íàäíèêíà â õëàäèëíèêà, ãúëúáúò áå óìðÿë, íî Ïàòðèê íå èçõâúðëè òðóïà. Ñåãà, ñëåä çàïëàõàòà íà Õåíðè, òîé ðåøè ÷àñ ïî-ñêîðî äà ñå îòúðâå îò ìúðòâàòà ïòèöà. Ìîæå áè äàæå ùåøå äà äîíåñå êîôà è ïàðöàë, çà äà èçìèå õëàäèëíèêà. Íå ìèðèøåøå îñîáåíî ïðèÿòíî. Àêî Õåíðè ãî èçäàäåøå, ìèñòúð Íåë áåøå ñïîñîáåí äà ïðîâåðè è äà çàïîäîçðå, ÷å âúòðå å óìðÿëî íÿêàêâî æèâîòíî - èëè äîðè íÿêîëêî æèâîòíè.
Àêî òîé êàæå, ïîìèñëè Ïàòðèê, äîêàòî ñòîåøå ñðåä áîðîâåòå è ñå âçèðàøå â ðúæäÿñàëèÿ õëàäèëíèê, àç ïúê ùå êàæà êîé ñ÷óïè ðúêàòà íà Åäè Êàñïáðàê. Ðàçáèðà ñå, ïîëèöèÿòà îòäàâíà çíàåøå, îáà÷å íÿìàõà äîêàçàòåëñòâà, çàùîòî è ÷åòèðèìàòà çàÿâèõà, ÷å öÿë äåí ñà èãðàëè ó Õåíðè, à ñìàõíàòèÿò Áú÷ Áàóúðñ ïîòâúðäè. Àìà èçäàäå ëè ìå, è àç ùå ãî èçäàì. Òàíòî çà òàíòî.
Å, òîâà íÿìàøå çíà÷åíèå. Ñåãà òðÿáâàøå íàé-íàïðåä äà ñå îòúðâå îò ïòèöàòà. Ùåøå äà îñòàâè õëàäèëíèêà îòâîðåí, à ïîñëå ùåøå äà ñå âúðíå ñ êîôà è ïàðöàë. Äîáðå.
Ïàòðèê îòâîðè âðàòàòà íà õëàäèëíèêà, çà äà ñðåùíå ñîáñòâåíàòà ñè ñìúðò.
Îòíà÷àëî òîé áå ñàìî îçàäà÷åí, íåñïîñîáåí äà îñúçíàå êàêâî âèæäà. Ãëåäêàòà ìó ñå ñòîðè ñúâúðøåíî áåçñìèñëåíà. Ëèïñâàøå é êîíòåêñò. Ïàòðèê ïðîñòî ñòîåøå, êèëíàë ãëàâà íàñòðàíè, è ãëåäàøå ñ ðàçøèðåíè î÷è.
Îò ãúëúáà íå áå îñòàíàëî íèùî îñâåí ãîë ñêåëåò âúðõó êóï÷èíêà ïàðöàëèâà ïåðóøèíà. Ïî êîñòèòå íÿìàøå è êúñ÷å ïëúò. À íàîêîëî - ïî âúòðåøíèòå ñòåíè íà õëàäèëíèêà, ïîä êàìåðàòà, ïîä ðåøåòåñòèòå ëàâèöè - ïðîâèñâàõà äåñåòêè ïðåäìåòè ñ öâÿò íà ïëúò, íàïîìíÿùè äåáåëè ìàêàðîíè. Ïàòðèê âèäÿ, ÷å òå ïîòðåïâàò êàòî ðàçëþëÿíè îò âÿòúðà. Ñàìî ÷å íÿìàøå íèêàêúâ âÿòúð. Òîé ñå íàâúñè.
Âíåçàïíî åäèí îò ñòðàííèòå ìàêàðîíè ðàçïåðè öèïåñòè êðèëå. Îùå ïðåäè Ïàòðèê äà îñúçíàå ôàêòà, ïðåäìåòúò ïðåêîñè ðàçñòîÿíèåòî îò õëàäèëíèêà äî ëÿâàòà ìó ðúêà. Ðàçäàäå ñå ìëÿñêàù çâóê. Çà ìèã Ïàòðèê óñåòè ïàðâàíå. Òîïëèíàòà èç÷åçíà è ðúêàòà ìó ïàê ñè áåøå êàêòî ïðåäè... íî êîæàòà íà áëåäàòà ìàêàðîíåíà ãàäèíà îòíà÷àëî ïîðîçîâÿ, ñåòíå ñ ïîòðåñàâàùà áúðçèíà ïðèäîáè ïóðïóðåí öâÿò.
Ìàêàð ÷å Ïàòðèê íå ñå áîåøå îò íèùî â îáùîïðèåòèÿ ñìèñúë íà äóìàòà (òðóäíî å äà ñå áîèø îò íåùà, êîèòî íå ñà "èñòèíñêè"), èìàøå ïîíå åäíà òâàð, êîÿòî ãî èçïúëâàøå ñúñ ñòðàõ è íåíàâèñò. Íà ñåäåìãîäèøíà âúçðàñò â åäèí òîïúë àâãóñòîâñêè äåí áå èçëÿçúë îò åçåðîòî Áðþñòúð ñ ÷åòèðè-ïåò ïèÿâèöè, ïîëåïíàëè ïî êîðåìà è êðàêàòà ìó. Äîêàòî áàùà ìó ãè îòëåïâàøå, Ïàòðèê ïðåñèïíà îò ðåâ.
Â ïðèñòúï íà ãèáåëíî âäúõíîâåíèå òîé îñúçíà, ÷å òîâà ñà íÿêàêâè íåâèæäàíè ëåòÿùè ïèÿâèöè. Áÿõà íàõëóëè â íåãîâèÿ õëàäèëíèê.
Ïàòðèê íàäàäå ïèñúê è çàóäðÿ ãàäèíàòà. Óæàñíàòà òâàð ñå áå èçäóëà ïî÷òè êîëêîòî òîïêà çà òåíèñ. Ïðè òðåòèÿ óäàð ñå ïðúñíà ñ îòâðàòèòåëíî õðóùåíå. Êðúâòà - ñîáñòâåíàòà ìó êðúâ - ãî îïðúñêà îò êèòêàòà äî ëàêúòÿ, íî áåçîêàòà ïèõòèåñòà ãëàâà íå ïîìðúäíà. Äîíÿêúäå íàïîìíÿøå ïòè÷à ãëàâà, çàâúðøâàùà ñ íåùî êàòî ÷îâêà, ñàìî ÷å íå ïëîñêà èëè çàîñòðåíà; áåøå èçäúëæåíà è òúïà êàòî õîáîò÷åòî íà êîìàð. È òîçè õîáîò ïîòúâàøå â ðúêàòà íà Ïàòðèê.
Ïðîäúëæàâàéêè äà ïèùè, òîé ñòèñíà ñ ïðúñòè ñïëåñêàíîòî ñúçäàíèå è ãî äðúïíà. Õîáîò÷åòî ñå èçòðúãíà ñ ëåêîòà, ïîñëåäâàíî îò ðÿäêî ôîíòàí÷å êðúâ è íÿêàêâà æúëòåíèêàâîáÿëà òå÷íîñò, ïîäîáíà íà ãíîé. Âúðõó ðúêàòà íà Ïàòðèê îñòàíà áåçáîëåçíåíà äóïêà ñ ðàçìåðèòå íà ìîíåòà îò äåñåò öåíòà.
À ãàäèíàòà â ïðúñòèòå ìó, ìàêàð è ðàçêúñàíà, ïðîäúëæàâàøå äà ñå ãúð÷è, äà ìúðäà, äà òúðñè.
Ïàòðèê ÿ çàõâúðëè, îáúðíà ñå... è äîêàòî ïîñÿãàøå ñ òðåïåðåùè ïðúñòè êúì ðúæäèâàòà äðúæêà íà õëàäèëíèêà, îòâúòðå ñå ïîñèïàõà íîâè òâàðè. Íàêàöàõà ïî ðúöåòå, ïî êèòêèòå, ïî øèÿòà. Åäíà ñå ëåïíà íà ÷åëîòî ìó. Êîãàòî íàäèãíà ðúêà äà ÿ îòêúñíå, Ïàòðèê âèäÿ, ÷å îùå ÷åòèðè òðåïåðÿò ñèòíî-ñèòíî âúðõó êèòêàòà ìó, ðîçîâåÿò, ïî÷åðâåíÿâàò.
Íå óñåùàøå áîëêà... íî óñåùàøå íÿêàêâî óæàñÿâàùî èçöåæäàíå. Êðåùåéêè, ïîäñêà÷àéêè, áëúñêàéêè ïî âðàòà è ãëàâàòà ñè ñ îáëåïåíè îò ïèÿâèöè ðúöå, Ïàòðèê Õîêñòåòúð áðúùîëåâåøå ìèñëåíî: Íå ñà èñòèíñêè, âñè÷êî å ñàìî ëîø ñúí, íå áîé ñå, íå ñà èñòèíñêè, íèùî íå å èñòèíñêî...
Íî áëèêàùàòà îò ñìàçàíèòå ïèÿâèöè êðúâ èçãëåæäàøå ñúâñåì èñòèíñêà, áðúì÷åíåòî íà êðèëöàòà èì èçãëåæäàøå ñúâñåì èñòèíñêî... è ñîáñòâåíèÿò ìó óæàñ ñúùî èçãëåæäàøå èñòèíñêè.
Åäíà ïèÿâèöà õëúòíà ïîä ðèçàòà è ñå ëåïíà çà ãúðäèòå ìó. Äîêàòî òðåñêàâî áúõòåøå ñ þìðóê è ãëåäàøå êàê ïî ïëàòà ñå ðàçëèâà êúðâàâî ïåòíî, äðóãà êàöíà íà äÿñíîòî ìó îêî. Ïàòðèê ñòèñíà êëåïà÷è, íî òîâà íå ïîìîãíà; â ìèìîëåòíî æàðêî èçáóõâàíå õîáîò÷åòî ïðîíèçà êîæàòà è çàñìóêà î÷íàòà òå÷íîñò. Òîé óñåòè êàê îêîòî ìó õëúòâà è ïàê çàêðåùÿ. Äðóãà ïèÿâèöà íàõëó â çèíàëàòà ìó óñòà è ñå ñðàñíà ñ åçèêà.
Âñè÷êî ñòàâàøå ïî÷òè áåç áîëêà.
Çàëèòàéêè, ðàçìàõâàéêè ðúöå, Ïàòðèê ñå çàïðåïúâà ïî ïúòåêàòà êúì ðàçáèòèòå êîëè. Ïàðàçèòèòå ãî îáëåïâàõà îòâñÿêúäå. Íÿêîè ñå ïðåñèùàõà è èçáóõâàõà êàòî áàëîíè; ïðè òîâà íàé-åäðèòå îïðúñêâàõà Ïàòðèê ñ ïî÷òè ÷åòâúðò ëèòúð îò ñîáñòâåíàòà ìó òîïëà êðúâ. Ïèÿâèöàòà â óñòàòà áàâíî ñå èçäóâàøå è òîé ðàç÷åêíà ÷åëþñòèòå ñè äî ïðåäåë, çàùîòî â ãëàâàòà ìó áå îñòàíàëà ñàìî åäíà ñâúðçàíà ìèñúë - ÷å òÿ íå áèâà äà ñå ïðúñíå òàì; íå áèâà, íå áèâà.
Àëà ñòàíà òî÷íî òîâà. Ïàòðèê èçáúëâà ÷óäîâèùíà ñòðóÿ êðúâ, ðàçìåñåíà ñ ïàð÷åòà îò ïëúòòà íà ïàðàçèòà. Ïðîäúëæàâàéêè äà êðåùè, òîé ðóõíà íà êàìåíèñòàòà çåìÿ è ïî÷íà äà ñå ïðåìÿòà. Ïîñòåïåííî ñîáñòâåíèÿò ìó ãëàñ ñòàâàøå âñå ïî-äàëå÷åí è ãëóõ.
Ìàëêî ïðåäè äà çàãóáè ñúçíàíèå, òîé âèäÿ êàê èççàä ïîñëåäíàòà ñìà÷êàíà êîëà èçëèçà íÿêàêâà ñìúòíà ôèãóðà. Îòíà÷àëî Ïàòðèê ïîìèñëè, ÷å òîâà å ÷îâåê, ìîæå áè Ìàíäè Ôåéçèî è ñåãà âñè÷êî ùå áúäå íàðåä. Íî êîãàòî ôèãóðàòà íàáëèæè, òîé âèäÿ, ÷å ëèöåòî é ñå èçìåíÿ è òå÷å êàòî ðàçòîïåí âîñúê. Ïîíÿêîãà çàïî÷âàøå äà ñå âòâúðäÿâà, çàïðèëè÷âàøå íà íåùî - èëè íÿêîé - ñåòíå ïàê ñå ðàçëèâàøå, ñÿêàø íå ìîæåøå äà ðåøè â êîãî èëè â êàêâî èñêà äà ñå ïðåâúðíå.
- Çäðàâåé è ñáîãîì - èçðå÷å áúëáóêàù ãëàñ îòêúì ðàçïëóòîòî ëèöå è Ïàòðèê îòíîâî ñå ïîìú÷è äà çàêðåùè. Íå èñêàøå äà óìèðà; êàòî åäèíñòâåíà "èñòèíñêà" ëè÷íîñò íå áèâàøå äà óìèðà. Àêî óìðåøå, çàåäíî ñ íåãî ùÿõà äà óìðàò è âñè÷êè äðóãè.
×îâåêîïîäîáíàòà ôèãóðà ñãðàá÷è Ïàòðèê çà îáëåïåíèòå ñ ïèÿâèöè ðúöå è ãî ïîâëå÷å êúì Ïóùèíàêà. Âñå îùå çàêà÷åíà çà âðàòà ìó, îêúðâàâåíàòà áðåçåíòîâà òîðáà ïîäñêà÷àøå êðàé íåãî. Ïàòðèê íàïðàâè ïîñëåäåí îïèò äà èçêðåùè è çàãóáè ñúçíàíèå.
Ñâåñòè ñå ñàìî âåäíúæ - êîãàòî â íÿêàêúâ ìðà÷åí, âîíÿù, ïîäãèçíàë àä, êúäåòî íå ãðååøå íèòî ëú÷ ñâåòëèíà, Òî çàïî÷íà äà ñå õðàíè.


6.

Îòíà÷àëî Áåâúðëè íå áåøå íàÿñíî êàêâî âèæäà è êàêâî ñå å ñëó÷èëî... ðàçáèðàøå ñàìî, ÷å èçâåäíúæ Ïàòðèê Õîêñòåòúð å ïî÷íàë äà ñå âúðòè è ïîäñêà÷à ñ ïèñúöè. Òÿ ñå íàäèãíà áîÿçëèâî, ñòèñíàëà â åäíàòà ñè ðúêà ïðàøêàòà, â äðóãàòà äâå ñòîìàíåíè ñà÷ìè. ×óâàøå êàê Ïàòðèê ñå òúòðè ñëåïåøêîì ïî ïúòåêàòà, ïðîäúëæàâàéêè äà êðåùè êàòî ëóä. Â òîçè ìîìåíò Áåâúðëè èçãëåæäàøå èñòèíñêà ïðåêðàñíà æåíà, â êàêâàòî ùåøå äà ñå ïðåâúðíå ñëåä âðåìå è àêî Áåí Õàíñêîì ìîæåøå äà ÿ âèäè, ñúðöåòî ìó åäâà ëè áè èçäúðæàëî íà óäàðà.
Ñòîåøå èçïðàâåíà è ñå âãëåæäàøå íàïðåä ñ øèðîêî ðàçòâîðåíè î÷è, à îò äâåòå ñòðàíè íà ëåêî íàêëîíåíàòà é ãëàâà âèñÿõà ïëèòêè, âúðçàíè ñ êàäèôåíè ïàíäåëêè, êîèòî áå êóïèëà îò ìàãàçèí÷åòî íà Äàëèÿ çà äåñåò öåíòà. Ïîçàòà é áåøå èçïúëíåíà ñ âúðõîâíî íàïðåæåíèå è ñúñðåäîòî÷åíîñò; â íåÿ èìàøå íåùî êîòåøêî, õèùíî. Ïîëóèçâúðíàëà òÿëî ïîäèð Ïàòðèê, òÿ áå ïðåõâúðëèëà òåæåñòòà âúðõó ëåâèÿ ñè êðàê è èçïîä îáòåãíàòèòå èçáåëåëè øîðòè ñå ïîäàâàõà êðàé÷åòàòà íà æúëòè ïàìó÷íè ãàùè÷êè. Äúëãèòå ìóñêóëåñòè áåäðà áÿõà êðàñèâè âúïðåêè ìíîãîáðîéíèòå äðàñêîòèíè, ñèíèíè è ïåòíà îò êàë.
Òîâà å íîìåð. Âèäÿë òå å è çíàå, ÷å íÿìà øàíñ äà òå íàäáÿãà, çàòîâà ñå ìú÷è äà òå ïîäìàìè íà îòêðèòî. Íå èçëèçàé, Áåâè!
Íî äðóãà ÷àñò îò ñúçíàíèåòî é òâúðäåøå, ÷å â îíèÿ êðÿñúöè èìàøå òâúðäå ìíîãî ñòðàõ è áîëêà. Ñúæàëÿâàøå, ÷å íå å óñïÿëà äà âèäè ïî-ÿñíî êàêâî ñå áå ñëó÷èëî - àêî èçîáùî èìàøå íåùî çà âèæäàíå - ñ Ïàòðèê. Íî îùå ïîâå÷å ñúæàëÿâàøå, ÷å íå å ïðèñòèãíàëà â Ïóùèíàêà ïî äðóã ïúò, òà äà ñå ðàçìèíå ñ öÿëàòà ñìàõíàòà èñòîðèÿ.
Ïèñúöèòå íà Ïàòðèê ñåêíàõà. Ñëåä ìèã äî Áåâúðëè äîëåòÿ äðóã ãëàñ - íî çíàåøå, ÷å òðÿáâà äà é ñå å ñ÷óëî. Çàùîòî ÷ó òàòêî ñè äà êàçâà: "Çäðàâåé è ñáîãîì." À äíåñ áàùà é äàæå íå áåøå â Äåðè - îùå â îñåì ñóòðèíòà áå ïîòåãëèë çà Áðóíñóèê. Äâàìàòà ñ Äæî Òàìúðëè ùÿõà äà ðåìîíòèðàò íÿêàêúâ Øåâðîëåò. Òÿ òðúñíà ãëàâà, ñÿêàø èñêàøå äà ïðîÿñíè ìèñëèòå ñè. Ãëàñúò íå ñå îáàäè ïîâå÷å. ßâíî áå ïëîä íà âúîáðàæåíèåòî é.
Òÿ çàêðà÷è ïðåç õðàñòèòå êúì ïúòåêàòà, ãîòîâà äà ïîáåãíå îùå ùîì çúðíå Ïàòðèê äà òè÷à íàñðåùà. Ñïóñúêúò íà ðåàêöèèòå é áå ñòàíàë òúíúê è ÷óâñòâèòåëåí êàòî êîòåøêè ìóñòàê. Ñâåäå ïîãëåä êúì ïúòåêàòà è î÷èòå é ñå ðàçøèðèõà. Äîëó èìàøå êðúâ. Ëîêâè êðúâ.
Ôàëøèâà êðúâ, íàñòîÿ çäðàâèÿò ðàçóì. Ïðè Äàëèÿ ìîæåø äà ñè êóïèø öÿëî øèøåíöå çà ÷åòèðèäåñåò è äåâåò öåíòà. Ïàçè ñå, Áåâè!
Òÿ êîëåíè÷è è áúðçî äîêîñíà êðúâòà ñ ïðúñòè. Âäèãíà ðúêà ïðåä î÷èòå ñè. Íå áåøå ôàëøèâà êðúâ.
Íåùî ÿ æåãíà â ëÿâàòà ðúêà, òî÷íî ïîä ëàêúòÿ. Áåâúðëè çàâúðòÿ ãëàâà è îòíà÷àëî ïîìèñëè, ÷å âèæäà íÿêàêúâ ðåïåé. Íå... íå áåøå ðåïåé. Ðåïåèòå íå ëàçÿò è íå ïúðõàò. Íåùîòî áåøå æèâî. Ñëåä ìèã îñúçíà, ÷å òî ÿ õàïå. Ïåðíà ãî ñ äëàí è òî ñå ïðúñíà ñðåä êúðâàâ ôîíòàí. Òÿ îòñòúïè êðà÷êà íàçàä, ãîòîâà äà èçïèùè ñëåä êàòî âñè÷êî áå ïðèêëþ÷èëî... íî âèäÿ, ÷å îùå íå å ñâúðøåíî. Áåçôîðìåíàòà ãëàâà ïðîäúëæàâàøå äà âèñè íà õîáîò÷åòî, âïèòî â íåéíàòà ïëúò.
Ñ äðåçãàâ âèê íà ïîãíóñà è ñòðàõ, òÿ äðúïíà ãëàâàòà è âèäÿ êàê õîáîò÷åòî ñå èçòðúãâà îò ðúêàòà é êàòî ìúíè÷úê îêúðâàâåí êèíæàë. Ñåãà ðàçáèðàøå îòêúäå å êðúâòà ïî ïúòåêàòà, äà, îòëè÷íî ðàçáèðàøå è ïîãëåäúò é ñå ñòðåëíà êúì õëàäèëíèêà.
Âðàòàòà îòíîâî ñå áå çàõëîïíàëà, íî ìíîæåñòâî ïàðàçèòè áÿõà îñòàíàëè íàâúí è ñåãà ëàçåõà òðîìàâî ïî ðúæäèâî-áåëèÿ åìàéë. Ïðåä î÷èòå íà Áåâúðëè åäèí îò òÿõ ðàçïåðè êàòî ìóõà öèïåñòèòå ñè êðèëå è çàáðúì÷à íàñðåùà.
Áåç äà ìèñëè êàêâî âúðøè, òÿ çàðåäè â ïðàøêàòà åäíîòî ñòîìàíåíî òîï÷å è îáòåãíà ëàñòèöèòå. Åäíîâðåìåííî ñ ïëàâíîòî íàïðåæåíèå íà ìóñêóëèòå âèäÿ êàê îò äóïêàòà íà ðúêàòà é áëèêâà íîâà ñòðóéêà êðúâ. Ïðèöåëè ñå èíñòèíêòèâíî è ðàçòâîðè ïðúñòè.
Ìàìêà ìó! Íåòî÷íî! - ïîìèñëè òÿ îùå ùîì ëàñòèêúò èçïëþùÿ è ñòîìàíåíàòà ñà÷ìà ïîëåòÿ êàòî ëúñêàâà èñêðèöà â íàâúñåíèÿ ñëåäîáåä. Ïî-êúñíî ùåøå äà ðàçêàæå íà Íåóäà÷íèöèòå êàê îò ñàìîòî íà÷àëî å çíàåëà, ÷å íÿìà äà óëó÷è, ñúùî êàêòî îïèòíèÿò èãðà÷ íà áîóëèíã óñåùà ïîãðåøíèÿ óäàð â ìèãà, êîãàòî òîïêàòà íàïóñêà ðúêàòà ìó. Íî ñåòíå âèäÿ ñà÷ìàòà äà ñå îòêëîíÿâà. Âñè÷êî ñòàíà çà ÷àñò îò ñåêóíäàòà, àëà áå âèäÿëà ñúâúðøåíî ÿñíî: òîï÷åòî êðèâíà. Çàáè ñå â ëåòÿùàòà òâàð è ÿ íàïðàâè íà ïèõòèÿ. Ïî ïúòåêàòà ñ òðîïîëåíå ñå ïîðúñè äúæä îò æúëòåíèêàâè êàïêè.
Îòíà÷àëî Áåâúðëè îòñòúïè áàâíî ñ èçêðèâåíî îò óæàñ ïåïåëÿâî ëèöå, âúðõó êîåòî òúìíååõà îãðîìíèòå î÷è è ðàçòðåïåðàíèòå óñòíè. Ïîãëåäúò é áå ïðèêîâàí êúì çàõâúðëåíèÿ õëàäèëíèê, î÷àêâàéêè äà âèäè äàëè íÿìà äà ÿ íàäóøè îùå íÿêîÿ îò ãàäèíèòå. Íî ïàðàçèòèòå ñàìî ëàçåõà òðîìàâî íàïðåä-íàçàä êàòî âöåïåíåíè îò ñòóä åñåííè ìóõè.
Ñåòíå òÿ ñå îáúðíà è ïîáÿãíà.
×åðíà ïàíè÷åñêà âúëíà çàëèâàøå ìèñëèòå é, àëà Áåâúðëè íå ñå ïðåäàäå äîêðàé. Ñòèñêàøå ïðàøêàòà â ëÿâàòà ñè ðúêà è îò âðåìå íà âðåìå ñå îçúðòàøå ïðåç ðàìî. Ïî ïúòåêàòà è ëèñòàòà íà îêîëíèòå õðàñòè ëúùÿõà êàïêè êðúâ, êàòî ÷å áÿãàùèÿò Ïàòðèê ñå áå ëþøêàë íàñàì-íàòàì.
Áåâúðëè ïàê èçñêî÷è êðàé ðàçíåáèòåíèòå êîëè. Îòïðåä íîâî, ïî-ãîëÿìî êúðâàâî ïåòíî áàâíî ïîïèâàøå â êàìåíèñòàòà ïî÷âà. Ñðåä áåëåçíèêàâèÿ ïðàõ ñå òúìíååõà ðàçðîâåíè èâèöè. Ñÿêàø òóê ñå áå ðàçèãðàëà áîðáà. Îò òîâà ìÿñòî çàïî÷âàõà äâå ïëèòêè óñïîðåäíè áðàçäè, íà îêîëî ñåäåìäåñåò ñàíòèìåòðà åäíà îò äðóãà.
Çàäúõàíà, Áåâúðëè ñïðÿ. Ïîãëåäíà ðúêàòà ñè è ñ îáëåê÷åíèå îòêðè, ÷å êúðâåíåòî íàé-ïîñëå îòñëàáâà, ìàêàð ÷å áåøå îïëåñêàíà ÷àê äî êèòêàòà. Ñåãà â ðàíàòà ïðèèæäàøå íåÿñíà, òðúïíåùà áîëêà. Ñëó÷âàëî é ñå áå äà óñåùà íåùî ïîäîáíî îêîëî ÷àñ ñëåä ïîñåùåíèå ïðè çúáîëåêàðÿ, êîãàòî äåéñòâèåòî íà óïîéêàòà ïî÷âàøå äà îòìèíàâà.
Ïàê ñå îçúðíà ïðåç ðàìî, íå âèäÿ íèùî è ñå çàãëåäà â äâåòå áðàçäè, âîäåùè îò áóíèùåòî è èçîñòàâåíèòå êîëè êúì öåíòúðà íà Ïóùèíàêà.
Îíèÿ òâàðè ñà áèëè â õëàäèëíèêà. Îáëåïèëè ñà ãî... äà òî÷íî òàêà, âèæ ñàìî êîëêî êðúâ å èçòåêëà. Äîáðàë ñå å äîòóê, ïîñëå
(çäðàâåé è ñáîãîì)
å ñòàíàëî îùå íåùî. Êàêâî?
Óæàñíî ñå áîåøå, ÷å çíàå. Ïèÿâèöèòå áÿõà ÷àñò îò Òî è áÿõà ïîäêàðàëè Ïàòðèê êúì äðóãàòà ÷àñò, ñúùî êàêòî êàñàïèíúò ïîäêàðâà îáåçóìÿëî îò óæàñ áè÷å êúì ñêîòîáîéíàòà.
Áÿãàé îòòóê! Áÿãàé, Áåâè!
Íî âìåñòî òîâà òÿ òðúãíà ïî áðàçäèòå â ïðúñòòà, ñòèñêàéêè ïðàøêàòà ñ ïîòíè ïðúñòè.
Ïîíå äîâåäè äðóãèòå!
Ùå ãè äîâåäà... ñëåä ìàëêî.
Âúðâåøå ïîäèð áðàçäèòå, à òåðåíúò ñå ñïóñêàøå íàäîëó è ñòàâàøå âñå ïî-âëàæåí. Ñëåäàòà îòíîâî íàâëåçå â ãúñòàëàêà. Íåéäå ãðúìêî èçáðúì÷à öèêàäà è ïàê íàñòàíà òèøèíà. Ïî îêúðâàâåíàòà é ðúêà êàöàõà êîìàðè. Òÿ ãè ïðîïúæäàøå. Çúáèòå é ñå âïèâàõà â äîëíàòà óñòíà.
Îòïðåä ñå âàëÿøå íåùî. Áåâúðëè âäèãíà ïðåäìåòà è ãî îãëåäà. Áåøå ãðóáî èçðàáîòåíî ïîðòìîíå, êàêâèòî ïðàâÿò äåöàòà â ÷àñ ïî òðóäîâî îáó÷åíèå. Ëè÷åøå, ÷å ìàéñòîðúò íå å áèë ìíîãî ñðú÷åí; øèðîêèÿò íàéëîíîâ øåâ âå÷å ñå ðàçâëà÷âàøå è îòäåëåíèåòî çà áàíêíîòè çååøå êàòî áåççúáà óñòà. Â äðóãîòî îòäåëåíèå ëåæåøå ìîíåòà îò ÷åòâúðò äîëàð. Îñâåí íåÿ â ïîðòìîíåòî èìàøå ñàìî áèáëèîòå÷íà êàðòà íà èìåòî íà Ïàòðèê Õîêñòåòúð. Áåâúðëè çàõâúðëè âñè÷êî è èçáúðñà ïðúñòè â øîðòèòå ñè.
Äâàäåñåò ìåòðà ïî-íàòàòúê íàìåðè ãóìåíêà. Ãúñòèòå õðàñòè âå÷å çàêðèâàõà áðàçäèòå, íî è áåç äà å ñëåäîòúðñà÷, ÷îâåê ëåñíî ìîæåøå äà çàáåëåæè êúðâàâèòå ïåòíà ïî ëèñòàòà.
Äèðÿòà ïðîäúëæàâàøå íàäîëó ïî ñòðúìåí ñêëîí. Íà åäíî ìÿñòî Áåâúðëè ñå ïîäõëúçíà, ïðåòúðêàëÿ ñå è õëúòíà â òðúíàêà. Ïî áåäðàòà é èçíèêíàõà íîâè êúðâàâè äðàñêîòèíè. Äèøàøå áúðçî, ìîêðàòà é êîñà ëåïíåøå ïî ÷åðåïà. Êúðâàâèòå ïåòíà âîäåõà êúì åäíà îò òåñíèòå ïúòå÷êè èç Ïóùèíàêà. Íàáëèçî ðîìîëåøå Êåíäúñêèã.
Íà ïúòåêàòà ñå òúðêàëÿøå äðóãàòà ãóìåíêà íà Ïàòðèê ñ îêúðâàâåíà âðúçêà.
Ñ ãîòîâà çà ñòðåëáà ïðàøêà â ðúöåòå, Áåâúðëè íàáëèæè ðåêàòà. Îòïðåä îòíîâî ñå ïîÿâèõà äâåòå áðàçäè. Ñåãà áÿõà ïî-ïëèòêè - çàùîòî å îñòàíàë áåç ãóìåíêè, ïîìèñëè òÿ.
Îòìèíà ïîñëåäíèÿ çàâîé è èçëåçå ïðåä ðåêàòà. Áðàçäèòå ñå ñïóñêàõà ïî áðåãà è âîäåõà êúì åäèí îò áåòîííèòå öèëèíäðè, êúäåòî ñå ñïîòàéâàõà ïîìïèòå. Òàì äèðÿòà ñâúðøâàøå. Æåëåçíèÿò êàïàê íà öèëèíäúðà áåøå ëåêî îòìåñòåí.
Äîêàòî ñòîåøå íà ñòðúìíîòî è ãëåäàøå íàòàì, îòäîëó âíåçàïíî äîëåòÿ ÷óäîâèùåí ãúðëåí êèêîò.
Òîâà áå ïîñëåäíàòà êàïêà. Íàäâèñíàëàòà ïàíèêà ÿ îáãúðíà. Áåâúðëè ñå çàâúðòÿ è õóêíà êúì ïîëÿíàòà ñ êúùè÷êàòà, çàêðèâàéêè ñ îêúðâàâåíà ðúêà ëèöåòî ñè îò óäàðèòå íà æèëàâèòå âåéêè.
Ïîíÿêîãà è àç ñå òðåâîæà, òàòêî, îáúðêàíî ìèñëåøå òÿ. Ïîíÿêîãà ÌÍÎÃÎ ñå òðåâîæà.


7.

×åòèðè ÷àñà ïî-êúñíî âñè÷êè Íåóäà÷íèöè ñ èçêëþ÷åíèå íà Åäè êëå÷àõà â õðàñòèòå áëèçî äî ìÿñòîòî, îòêúäåòî Áåâúðëè áå íàáëþäàâàëà òàéíî êàê Ïàòðèê Õîêñòåòúð îòâàðÿ õëàäèëíèêà. Â íåáåòî íàä òÿõ òúìíååõà áóðåíîñíè îáëàöè è èç âúçäóõà îòíîâî ñå íîñåøå ìèðèñ íà äúæä. Áèë ñòèñêàøå êðàÿ íà äúëãî âúæå çà ïðîñòèðàíå. Îáåäèíÿâàéêè ôèíàíñîâèòå ñè âúçìîæíîñòè, øåñòèìàòà áÿõà óñïåëè äà êóïÿò âúæåòî è ïðåâúðçî÷åí ïàêåò çà Áåâúðëè. Áèë ãðèæëèâî áå ïðèêðåïèë âúðõó ðàíàòà ìàðëåí òàìïîí.
- Ê-êàæè íà âú-âú-âàøèòå, ÷å ñè ñå î-õõî-äðàñêàëà ê-êàòî ñè êàðàëà ëå-õõå-åòíè ê-êúíêè - ïîñúâåòâà ÿ òîé.
- Ëåëå, êúíêèòå ìè! - ñåïíà ñå Áåâúðëè. Èçîáùî áå çàáðàâèëà çà òÿõ.
- Òàì ñà - ïîñî÷è Áåí.
Êúíêèòå íàèñòèíà ñå òúðêàëÿõà íàáëèçî è òÿ èçòè÷à äà ãè âçåìå ïðåäè Áåí, Áèë èëè íÿêîé îò äðóãèòå äà ïðîÿâè èíèöèàòèâà. Ñåãà ñè ñïîìíÿøå, ÷å ãè áå ìåòíàëà íàñòðàíè, ïðåäè äà ñå èçïèøêà. Íå èñêàøå ìîì÷åòàòà äà îòèâàò íàòàì.
Áèë ëè÷íî áå âúðçàë êðàÿ íà âúæåòî çà äðúæêàòà íà õëàäèëíèêà, ìàêàð ÷å ñå ïðèáëèæèõà âñè÷êè íàêóï, ãîòîâè äà õóêíàò ïðè ïúðâèÿ çíàê çà îïàñíîñò. Áåâ áå ïðåäëîæèëà äà âúðíå ïðàøêàòà íà Áèë; òîé íàñòîÿ äà îñòàíå ó íåÿ. Ïúòåêàòà ïðåä õëàäèëíèêà áåøå îïðúñêàíà ñ êðúâ, íî îò ïàðàçèòèòå íÿìàøå íèêàêâà ñëåäà. Íàâÿðíî áÿõà îòëåòåëè.
- Ìîæåì äà äîâåäåì øåôà Áîðòúí, è ìèñòúð Íåë, è îùå ñòî ÷åíãåòà, îáà÷å âñå òàÿ - ìðà÷íî êàçà Ñòàí Þðèñ.
- Àìè äà. Íèùî íÿìà äà âèäÿò - ïîòâúðäè Ðè÷è. - Êàê å ðúêàòà, Áåâ?
- Áîëè. - Òÿ ïîìúë÷à, ïðåõâúðëÿéêè ïîãëåä îò Áèë êúì Ðè÷è è ïàê êúì Áèë. - Ìàìà è òàòêî ùå âèäÿò ëè äóïêàòà îò õîáîòà íà îíàÿ ãàäèíà?
- Í-íå ìè ñå âú-âú-âÿðâà - êàçà Áèë. - Ãõî-î-òâåòå ñ-ñå äà áú-áú-áÿãàòå. Ùå ã-ãî çà-à-âúðæà.
Áàâíî è ïðåäïàçëèâî, êàòî ñàïüîð, êîéòî ðàáîòè ñúñ çàðåäåíà áîìáà, òîé ïðåìåòíà âúæåòî ïðåç ðúæäèâàòà õðîìèðàíà äðúæêà íà õëàäèëíèêà. Âúðçà ãî íà ïàíäåëêà, ïîñëå îòñòúïè íàçàä.
Êîãàòî ñå îòäàëå÷èõà, òîé îãëåäà îñòàíàëèòå è ñå óñìèõíà ñ òðåïåðåùè óñòíè.
- Óôôô! Ä-äîáðå, ÷å ñâú-ú-úðøè.
Ïðèêëåêíàõà íà áåçîïàñíî ðàçñòîÿíèå îò õëàäèëíèêà (ïîíå òàêà ñå íàäÿâàõà) è Áèë îùå âåäíúæ çàðú÷à äà ñå ïðèãîòâÿò çà áÿãñòâî. Íàä ãëàâèòå èì èçòðåùÿ ãðúìîòåâèöà è âñè÷êè ïîäñêî÷èõà. Ïîñèïàõà ñå ïúðâèòå ðåäêè äúæäîâíè êàïêè.
Áèë îïúíà âúæåòî ñ âñè÷êà ñèëà. Âúçåëúò ñå ðàçâúðçà, íî ïðåäè òîâà âñå ïàê óñïÿ äà äðúïíå âðàòàòà. Îòâúòðå ñå èçñèïà ëàâèíà îò îðàíæåâè ïîìïîíè è Ñòàí Þðèñ èçñòåíà áîëåçíåíî. Äðóãèòå ñàìî çÿïàõà êàòî õèïíîòèçèðàíè.
Äúæäúò çàâàëÿ ïî-ñèëíî. Äîêàòî âðàòàòà áàâíî ñå îòâàðÿøå äîêðàé, ãðúìîòåâèöèòå ïëþùÿõà íàä ãëàâèòå èì è äåöàòà íåâîëíî ñå ñâèâàõà, à íàîêîëî èãðàåõà ïóðïóðíî-ñèíêàâèòå îòáëÿñúöè íà ìúëíèè. Ðè÷è âèäÿ ïðúâ è èçïèùÿ êàòî óäàðåí. Áåí íàäàäå âèê, ïúëåí ñ óæàñ è ãíÿâ. Îñòàíàëèòå ìúë÷àõà.
Îò âúòðåøíàòà ñòðàíà íà âðàòàòà áåøå èçïèñàíî ñúñ çàñúõâàùà êðúâ:


ÀÊÎ ÎÙÅ ÄÍÅÑ ÍÅ ÑÏÐÅÒÅ, ÑÊÎÐÎ ÂÑÈ×ÊÈ
ÙÅ ÓÌÐÅÒÅ. ÀÇ ÑÚÌ ÂÈ ÏÐÅÄÓÏÐÅÄÈË.
                                   ÏÅÍÈÓÀÉÇ
                                 ÏÐÈßÒÅË ÌÈË


Ñðåä ïîðîéíèÿ äúæä ñå ïîñèïà ãðàäóøêà. Áóðíèÿò âÿòúð ëþøêàøå íàïðåä-íàçàä âðàòàòà íà õëàäèëíèêà è êúðâàâèòå áóêâè çàïî÷âàõà äà ñå ðàçëèâàò çëîâåùî êàòî çàãëàâèå îò ïëàêàò çà ôèëì íà óæàñèòå.
Áåâ ðàçáðà, ÷å Áèë ñå å èçïðàâèë åäâà êîãàòî ãî âèäÿ äà êðà÷è ïî ïúòåêàòà êúì õëàäèëíèêà. Òîé ðàçìàõâàøå þìðóöè. Ðèçàòà ìó áå çàëåïíàëà çà ãúðáà, ïî ëèöåòî ìó ñå ñòè÷àõà äúæäîâíè ñòðóè.
- Í-íèå ùå ò-òå ó-õõó-áèåì! - èçêðåùÿ Áèë.
Ãðúìîòåâèöèòå òðåùÿõà è òúòíåõà. Ìúëíèèòå èçáóõâàõà òîëêîâà íàáëèçî, ÷å Áåâ óñåùàøå ìèðèñà èì. Íåéäå â ãîðàòà ñ òðÿñúê ðóõíà äúðâî.
- Áèë, âúðíè ñå! - âèêíà Ðè÷è. - Âúðíè ñå, ÷îâå÷å!
Òîé îïèòà äà ñå íàäèãíå, íî Áåí ãî äðúïíà îáðàòíî.
- Òè óáè áðàò ìè Äæîðäæ! Êó÷è ñèí! Êîïåëå! Êóðâàð! Ïîêàæè ñå ñåãà! Ïîêàæè ñå äå!
Ãðàäóøêàòà áëúñêàøå ñ ÿäíà ñèëà, óäðÿøå ãè æåñòîêî âúïðåêè íàäâèñíàëèòå õðàñòè. Áåâúðëè âäèãíà ðúöå äà çàêðèå ëèöåòî ñè. Çàáåëÿçà ïî ìîêðèòå áóçè íà Áåí àëåíè áåëåçè.
- Áèë, âúðíè ñå! - îò÷àÿíî èçêðåùÿ òÿ, àëà íîâà ãðúìîòåâèöà çàãëóøè âèêà é; ãðîõîòúò ñå òúðêóëíà èç Ïóùèíàêà ïîä íèñêèòå ÷åðíè îáëàöè.
- Èçëåç äå, äàé äà òå âèäèì, ïåäåðàñò ãàäåí!
Áèë ÿðîñòíî ðàçðèòà êàìàðàòà ïîìïîíè ïðåä õëàäèëíèêà. Ïîñëå ñå çàâúðòÿ è òðúãíà îáðàòíî ñ êëþìíàëà ãëàâà. Òîé ñÿêàø íå óñåùàøå ãðàäóøêàòà, êîÿòî âå÷å áå îòðóïàëà çåìÿòà êàòî ïîäðàíèë ñíÿã.
Ñëåïåøêîì íàãàçè â õðàñòàëàêà è àêî Ñòàí íå ãî áå õâàíàë çà ðúêàòà, ùåøå äà ïðîäúëæè ïðåç òðúíèòå. Ïëà÷åøå.
- Íÿìà íèùî, Áèë - ðå÷å Áåí è íåëîâêî ãî ïðåãúðíà ïðåç ðàìîòî.
- Äà - ïîòâúðäè Ðè÷è. - Íå ñå òðåâîæè. Íÿìà äà íè õâàíå øóáåòî. - Òîé îãëåäà äðóãèòå ñ áåçóìíî âòðåí÷åíè î÷è ñðåä ìîêðîòî ëèöå. - Íÿêîé òóê äà ñå å øóáåëäèñàë, à?
Âñè÷êè ïîêëàòèõà ãëàâè.
Áèë âäèãíà î÷è è èçáúðñà ñúëçèòå ñè. Âñè÷êè áÿõà ìîêðè äî êîñòè è ïðèëè÷àõà íà íåâðúñòíè êó÷åíöà, òîêó-ùî èçìúêíàòè îò ðåêàòà.
- Çíà-õõà-àåòå ëè, Ò-ò-òî ñ-ñå ñòú-ñòú-ñòðàõóâà îò íàñ, - êàçà òîé. - Ó-õõó-ñåùàì ãî. Áîã ìè å ñâè-õõè-èäåòåë, óñåùàì ãî.
Áåâ òúæíî êèìíà.
- Ìèñëÿ, ÷å ñè ïðàâ.
- Ï-ï-ïîìîãíåòå ìè - èçõúëöà Áèë. - Ìî-õõî-îëÿ âè. Ï-ï-ïîìîãíåòå ìè.
- Ùå òè ïîìîãíåì - êàçà Áåâúðëè è ãî ïðåãúðíà.
Íå áå è ïîäîçèðàëà êîëêî å ñëàá, êîëêî ëåñíî ìîæå äà ãî îáãúðíå ñ ðúöå. Óñåùàøå êàê ñúðöåòî ìó ïîäñêà÷à ïîä ðèçàòà; óñåùàøå ãî äî ñâîåòî. Ïîìèñëè, ÷å íèêîãà ïðåç æèâîòà ñè íå å äîêîñâàëà íåùî òîëêîâà íåæíî è ìîãúùî.
Ðè÷è ìåòíà ðúöå ïðåç ðàìåíåòå èì è îòïóñíà ãëàâà âúðõó ðàìîòî íà Áåâ. Áåí ñòîðè ñúùîòî îò äðóãàòà ñòðàíà. Ñòàí Þðèñ ïðåãúðíà Ðè÷è è Áåí. Ìàéê ñå ïîêîëåáà, ïîñëå îáâè ñ åäíà ðúêà òàëèÿòà íà Áåâúðëè, à ñ äðóãàòà ñòèñíà òðåïåðåùîòî ðàìî íà Áèë. Ñòîÿõà ïðåãúðíàòè, à ïîðîéíèÿò äúæä ñå ïðåâúðíà âúâ âîäîïàä - ñÿêàø âå÷å íÿìàøå âúçäóõ, à ñàìî âîäà. Èç íåáåòî ïðîáÿãâàõà ìúëíèè, òúòíåõà ãðúìîòåâèöè. Íèêîé íå ïðîãîâàðÿøå. Áåâúðëè áå ñòèñíàëà êëåïà÷è äî áîëêà. Ñòîÿõà ïîä äúæäà ïëúòíî åäèí äî äðóã, ïðåãðúùàõà ñå è ñëóøàõà êàê êàïêèòå øóìîëÿò â ëèñòàòà. Òîâà ñè ñïîìíÿøå íàé-äîáðå: øóìà íà äúæäà, ñïîäåëåíîòî ìúë÷àíèå è ñìúòíàòà ñêðúá, ÷å ñåãà Åäè íå å äî òÿõ. Ïîìíåøå âñè÷êî òîâà.
È îùå - ïîìíåøå êîëêî ìëàäà è ñèëíà ñå ÷óâñòâóâàøå.

Ä Å Ð È :

×ÅÒÂÚÐÒÀ
ÈÍÒÅÐËÞÄÈß





Òðÿáâà äà çàãóáèø,
íå ñå ïå÷åëè âå÷íî.
Òðÿáâà äà çàãóáèø
íå ñå ïå÷åëè âå÷íî, ÷ó ëè?
Çíàì, õóáàâèöå,
ïî ïúòÿ ñå çàäàâàò òåæêè äíè.
                Äæîí Ëè Õóêúð
           "Òðÿáâà äà çàãóáèø"







6 àïðèë 1985

Çíàåòå ëè êàêâî ùå âè êàæà, ïðèÿòåëè è ñúñåäè - òàçè âå÷åð ñúì ïèÿí. Ïèÿí-çàëÿí. Ðúæåíî óèñêè. Çà ðàçãðÿâêà ïúðâî îòñêî÷èõ äî Óîëè, ïîñëå íàìèíàõ â ìàãàçèí÷åòî íà Ñåíòúð ñòðèéò ïîëîâèí ÷àñ ïðåäè äà çàòâîðÿò è ñå ñäîáèõ ñ áóòèëêà ðúæåíî óèñêè. Çíàì êàêâî ïðàâÿ. Óòðå ùå ìå íàâåñòè îíçè ñ ãîëåìèÿ ÷óê. È òúé, ãëåäàéòå ãî êúðêàíîòî íåãðî - ñåäè ñè ïî òúìíî â çàòâîðåíàòà îáùèíñêà áèáëèîòåêà, äðàñêà â áåëåæíèêà è ÷àñ ïî ÷àñ ïîñÿãà êúì øèøå "Îëä Êåíòúêè". "Êàæè ñè èñòèíàòà, òà äà ïîñðàìèø äÿâîëà" - òúé îáè÷àøå äà êàçâà ìàìà, îáà÷å ñèãóðíî å çàáðàâèëà äà óòî÷íè, ÷å ïîíÿêîãà íÿìà êàê äà ïîñðàìèø ðîãàòèÿ ñèìïàòÿãà íà òðåçâà ãëàâà. Èðëàíäöèòå çíàÿò òîâà, íî ðàçáèðà ñå, òå ñà áåëèòå íåãðè íà äîáðèÿ äÿäî Ãîñïîä è ñèãóðíî èìàò åäíè ãúðäè ïðåäíèíà ïî âúïðîñà.
Ñåãà ñå êàíÿ äà ïèøà çà ïèåíåòî è äÿâîëà. Ïîìíèòå ëè "Îñòðîâúò íà ñúêðîâèùàòà" è ñòàðèÿ ìîðñêè âúëê àäìèðàë Áåíáîó? "Òåïúðâà ùå èì âèäèì ñìåòêàòà, Äæåêè!" Áàñ äúðæà, ÷å ãîðêèÿò äúðòàê ñè å âÿðâàë íà äóìèòå. Íàêúðêàø ëè ñå ñ ðîì - èëè ðúæåíî óèñêè - âñè÷êî ñòàâà âúçìîæíî.
Ïèåíåòî è äÿâîëúò. Äîáðå.
Ïîíÿêîãà ñå çàáàâëÿâàì ñ ïðåñìÿòàíå êîëêî ëè ùå èçòðàÿ, àêî ïóáëèêóâàì íåùè÷êî îò òîâà, êîåòî äðàñêàì â ïîòàéíà äîáà. Àêî èçìúêíà íÿêîé ñêåëåò îò ãàðäåðîáà íà Äåðè. Áèáëèîòåêàòà èìà óïðàâèòåëåí ñúâåò. Ñ åäèíàäåñåò íàñòîÿòåëè. Åäèíèÿò å ñåäåìäåñåòãîäèøåí ïèñàòåë, êîéòî ïðåäè äâå ãîäèíè ïðåæèâÿ ìîçú÷åí óäàð è ñåãà ïðè âñÿêî çàñåäàíèå ñå íóæäàå îò ïîìîù, çà äà îòêðèå èìåòî ñè â îòïå÷àòàíèÿ äíåâåí ðåä (à ïîíÿêîãà ñúì ãî âèæäàë êàê âàäè îò êîñìàòèòå ñè íîçäðè ãðàìàäíè çàñúõíàëè ñîïîëè è ãðèæëèâî ãè ïðèáèðà íà ñúõðàíåíèå â óõîòî ñè). Èìà è åäíà ïðèïðÿíà ãîñïîæà, êîÿòî ïðèñòèãíà îò Íþ Éîðê ñúñ ñúïðóãà ñè ëåêàð è âå÷íî ñå óâëè÷à â ñòðàäàë÷åñêè ìîíîëîçè êîëêî ïðîâèíöèàëíî ãðàä÷å å Äåðè, êàê íèêîé îò ìåñòíèòå íå ðàçáèðà ÅÂÐÅÉÑÊÎÒÎ ÁÈÒÈÅ è êàê òðÿáâàëî äà õîäè ÷àê äî Áîñòúí, çà äà ñè êóïè ùî-ãîäå ïðèëè÷íà ïîëà. Ïîñëåäíèÿò ìè ðàçãîâîð áåç ïîñðåäíèöè ñ òàçè êëüîùàâà êîáèëà ñå ñúñòîÿ ïî âðåìå íà áèáëèîòå÷íîòî êîëåäíî ïðàçíåíñòâî ïðåäè ãîäèíà è ïîëîâèíà. Áåøå ñå íàòîâàðèëà ñ äæèí äî êîçèðêàòà è ìå çàïèòà äàëè íÿêîé â Äåðè ðàçáèðà ÍÅÃÚÐÑÊÎÒÎ ÁÈÒÈÅ. Àç ñúùî ñè áÿõ ïîäëîæèë ñîëèäíî è îòãîâîðèõ: "Ìèñèñ Ãëàäðè, åâðåèòå ìîæå äà ñà ãîëÿìà çàãàäêà, îáà÷å íåãðèòå öÿë ñâÿò ãè ðàçáèðà." Òÿ åäâà íå ñå çàäàâè ñ ïèòèåòî, âðúòíà ñå òîëêîâà ðÿçêî, ÷å èçïîä êúñàòà é ïîëà íàäíèêíàõà ãàùè÷êèòå (ñêó÷íà ãëåäêà, ìåæäó íàñ êàçàíî; äå äà áåøå Êåðúë Äàíúð) è òàêà çàâúðøè ïîñëåäíèÿò ìè íåôîðìàëåí ðàçãîâîð ñ ìèñèñ Ðóò Ãëàäðè. Ìíîãî âàæíî.
Äðóãèòå â óïðàâèòåëíèÿ ñúâåò ñà ïîòîìöè íà áîãàòàøèòå îò äúðâîäîáèâà. Ïîäêðåïàòà çà îáùèíñêàòà áèáëèîòåêà å íàñëåäñòâåí àêò íà ïîêàÿíèå; òå ñà îáåç÷åñòèëè ãîðèòå, à ñåãà ïîëàãàò ãðèæè çà íàøàòà êíèæíèíà êàêòî íÿêîé çàñòàðÿë ðàçâðàòíèê âíåçàïíî ðåøàâà äà îáåçïå÷è ñúñòîÿíèå íà êîïåëåòàòà, êîèòî å íàïëîäèë â áóéíèòå ìëàäè ãîäèíè. Èìåííî òåõíèòå äåäè è ïðàäåäè ñà ðàç÷åêíàëè áåäðàòà íà ãîðèòå ñåâåðíî îò Äåðè è Áàíãîð, çà äà èçíàñèëÿò òèÿ çåëåíè äåâèöè ñ òîïîðè è òðèîíè. Ñåêëè, êúëöàëè è äúëáàëè ïðîñåêè áåç äà èì ìèãíå îêîòî. Çàïî÷íàëè äà ëèøàâàò îò äåâñòâåíîñò òèÿ íåîáÿòíè ãîðè îùå ïî âðåìåòî íà ïðåçèäåíòà Ãðîóâúð Êëèâëàíä, à êîãàòî ïðåçèäåíòúò Óäðî Óèëñúí ðóõíàë îò ñúðäå÷åí óäàð, ðàáîòàòà âå÷å áèëà íà ïðèâúðøâàíå. Òèÿ ïðåôúðöóíåíè çëîäåè îáåç÷åñòèëè ãîðñêèòå äåáðè, îñåÿëè ãè ñ êóïèùà áîðîâè òðåñêè è ïðåâúðíàëè Äåðè îò ñúíëèâî êîðàáîñòðîèòåëñêî ãðàä÷å â áóéíî ñâúðòàëèùå, êúäåòî êðú÷ìèòå íèêîãà íå çàòâàðÿëè, à êóðâèòå âúðòåëè çàäíèöè ïî öÿëà íîù. Åäèí ñòàð êîðåíÿê, äåâåòäåñåò è òðè ãîäèøíèÿò Åãáúðò Òàðàóãóä, ìè ðàçêàçà êàê âåäíúæ ìó ñå ñëó÷èëî äà ëåãíå ñ êëüîùàâà ïðîñòèòóòêà â íÿêàêúâ áàðäàê íà Áåéêúð ñòðèéò (äíåñ òàçè óëèöà íå ñúùåñòâóâà; íà ìÿñòîòî íà íÿêîãàøíèòå ïèÿíñêè ñâúðòàëèùà ñåãà ñå èçäèãàò ñïîêîéíè àïàðòàìåíòè çà ñðåäíàòà êëàñà).
"È ÷àê êîãà ñå èçïðàçíèõ âðúç íåÿ, ãëåäàì - àì'÷å òÿ ëåæè â äâà ïðúñòà ñåìå. Ãà÷å ñâèíñêà ïà÷à èìà ïîä êúëêèòå. Àáå, ìîìè÷å, äóìàì, íå ñå ëè ïîäìèâàø? Îíàÿ ôúðëÿ åäíî îêî è âèêà: Àêî ðå÷åø äà ìå çàâòàðÿø, ìîæå äà òóðíà íîâ ÷àðøàô. Ìàé ìè îñòàíàõà äâà ó áóôåòà. Äîêúì äåñåò ÷àñà çíàì êâî èìàì îòäîëå, àìà êîãà íàáëèæè ïîëóíîù òîëêîç ìè èçòðúïâà ïè÷êàòà, ÷å õè÷ íå ìå å åíÿ - âñå åäíî àç ñúì òóê, à ïà òÿ ÷àê ó Åëñóúðò."
Òàêúâ å áèë Äåðè ïðåç ïúðâèòå äâàéñåòèíà ãîäèíè íà íàøèÿ âåê - ñàìî êúðêàíå, ÷óêàíå è ïîáîèùà. Êåíäúñêèã áèë ïðåïúëíåí ñ òðóïè îò àïðèëñêîòî ðàçìðàçÿâàíå, òà ÷àê äî íîåìâðèéñêèòå ëåäîâå. Ïðåç äâàéñåòòå ãîäèíè ñåêíàëè ãîëåìèòå äîñòàâêè çà Ñâåòîâíàòà âîéíà è áèçíåñúò âçåë äà çàïàäà, à Äåïðåñèÿòà ãî äîóáèëà. Áîãàòàøèòå âëîæèëè êàïèòàëà ñè â îöåëåëèòå ñëåä Ãîëåìèÿ êðàõ íþéîðêñêè è áîñòúíñêè áàíêè, à èêîíîìèêàòà íà Äåðè çàðÿçàëè äà æèâåå - èëè äà óìèðà - êàêòî ìîæå. Îòòåãëèëè ñå â ñâîèòå èçÿùíè ðåçèäåíöèè íà Çàïàäíèÿ áóëåâàðä è ðàçïðàòèëè äå÷óðëèãàòà ñè ïî ÷àñòíè ó÷èëèùà â Íþ Õàìïøúð, Ìàñà÷óçåòñ è Íþ Éîðê. Îò òîãàâà íàñåòíå ìîæåëè äà ëåæàò âúðõó ëèõâèòå è ïîëèòè÷åñêèòå ñè âðúçêè.
Äíåñ, ñåäåìäåñåò è ïåò ãîäèíè ñëåä êàòî Åãáúðò Òàðàóãóä ïðåêàðàë ëþáîâíèòå ñè ìèãîâå ñ îíàÿ åâòèíà êóðâà âúðõó îáëÿíî â ñïåðìà ëåãëî íà Áåéêúð ñòðèéò, îò òÿõíîòî ãîñïîäñòâî ñà îñòàíàëè ñàìî îáåçîáðàçåíèòå ãîðè â îêðúçèòå Ïåíîáñêîò è Àðîóñòóê, äâà ðåäà âåëèêîëåïíè âèêòîðèàíñêè ñãðàäè ïî Çàïàäíèÿ áóëåâàðä... è ðàçáèðà ñå, ìîÿòà áèáëèîòåêà. Ñàìî ÷å îíèÿ äîáðè õîðà îò Çàïàäíèÿ áóëåâàðä çà íóëà âðåìå ùå ìè îòíåìàò "ìîÿòà" áèáëèîòåêà, à ïîñëå ùå ìè çà÷åðíÿò æèâîòà (äâóñìèñëèöàòà å ïðåäíàìåðåíà), àêî ïóáëèêóâàì íåùî çà Ëåãèîíà, çà ïîæàðà â "×åðíîòî ïåòíî", çà ñìúðòòà íà Áðàäëè è íåãîâàòà áàíäà... èëè çà Êëîä Åðó è èñòîðèÿòà â "Ñðåáúðíèÿ äîëàð".
Îò åäíà ñòðàíà "Ñðåáúðíèÿò äîëàð" å èìå íà êðú÷ìà. Îò äðóãà - ìÿñòî íà ìîæå áè íàé-ñòðàííîòî ìàñîâî óáèéñòâî â èñòîðèÿòà íà Àìåðèêà, ñòàíàëî ïðåç ñåïòåìâðè 1905 ãîäèíà. Â Äåðè âñå îùå ñà æèâè íåêîëöèíà êîðåíÿöè, êîèòî òâúðäÿò, ÷å ñè ãî ñïîìíÿò, íî çà ìåíå åäèíñòâåíî äîñòîâåðåí å ðàçêàçúò íà Òàðàóãóä. Ïî îíîâà âðåìå òîé å áèë îñåìíàäåñåòãîäèøåí.
Äíåñ Òàðàóãóä æèâåå â ñòàð÷åñêèÿ äîì íà Ïîëñúí. Íÿìà íèòî åäèí çúá è ãîâîðè íà òîëêîâà óæàñíà ñìåñèöà îò âñè÷êè äèàëåêòè â ùàòà, ÷å àêî çàïèñâàì äóìèòå ìó ôîíåòè÷íî, íàâÿðíî ùå ãè ðàçáåðå ñàìî íÿêîé äðóã ñòàð êîðåíÿê îò Ìåéí. Çà äà ïðåõâúðëÿ ðàçêàçà ìó îò êàñåòîôîíà âúðõó õàðòèÿ, òðÿáâàøå äà ïîòúðñÿ ïîìîùòà íà âå÷å ñïîìåíàòèÿ ôîëêëîðèñò Ñàíäè Àéâèñ îò Ìåéíñêèÿ óíèâåðñèòåò.
Ñïîðåä Òàðàóãóä, Êëîä Åðó áèë "Òàêâúç'äèí ãàä êàíúöêè äåê'òà ãëåäà ãà÷å êîíÿãà íà ìåñå÷èíà".
(Ïðåâîä: Òàêúâ åäèí ãàä êàíàäñêè, êîéòî òå ãëåäà êàòî êîáèëà ïîä ëóííà ñâåòëèíà.)
Òàðàóãóä òâúðäè, ÷å ñïîðåä íåãî - à è ñïîðåä âñè÷êè, êîèòî ñà ðàáîòèëè ñ Åðó - ÷îâåêúò áèë ëóêàâ è ñòðàõëèâ êàòî êðàäëèâî ïñå... êîåòî ïðàâè îùå ïî-èçíåíàäâàùè êúðâàâèòå ìó ïîäâèçè â "Ñðåáúðíèÿ äîëàð". Ïîñòúïêàòà ïðîñòî íå å â íåãîâ ñòèë. Äîòîãàâà äúðâàðèòå îò Äåðè ñìÿòàëè, ÷å òàëàíòèòå íà Åðó ñà íàñî÷åíè ãëàâíî êúì ïàëåíå íà ãîðñêè ïîæàðè.
Ïðåç äúëãîòî ãîðåùî ëÿòî íà 1905 ãîäèíà èìàëî äîñòà ãîðñêè ïîæàðè. Íàé-ãîëåìèÿò îò òÿõ - ïî-êúñíî Åðó ïðèçíàë, ÷å ãî ïðåäèçâèêàë, ñëàãàéêè çàïàëåíà ñâåù â êóï÷èíà òðåñêè è êëîíè - îïóñòîøèë Ãîëÿìàòà èíäèàíñêà ãîðà êðàé Õåéâúí. Èçãîðåëè îñåìäåñåò õèëÿäè äåêàðà ïðåâúçõîäíà äúðâåñèíà è ìèðèñúò íà ïóøåê ïðåîäîëÿë öåëè øåñòäåñåò êèëîìåòðà, çà äà ñòèãíå ÷àê äî Äåðè, êúäåòî êîíñêèòå òðàìâàè áàâíî ïúïëåëè ïî Ãîðíàòà ìèëÿ.
Ïðåç ïðîëåòòà íà îíàÿ ãîäèíà áèëè ïëúçíàëè ñëóõîâå çà îáåäèíÿâàíå â ïðîôñúþç. ×åòèðèìà ñåêà÷è âçåëè ó÷àñòèå â îðãàíèçàöèîííàòà äåéíîñò (íå ÷å èìàëî êîé çíàå êàêâî çà îðãàíèçèðàíå; îò îíîâà âðåìå òà ÷àê äî äåí äíåøåí ðàáîòíèöèòå â Ìåéí íå èçïèòâàò îñîáåíè ñèìïàòèè êúì ïðîôñúþçèòå) è åäèí îò òÿõ áèë Êëîä Åðó, êîéòî âåðîÿòíî ñè ïðåäñòàâÿë ïðîôñúþçíàòà ðàáîòà êàòî âúçìîæíîñò äà ïðèêàçâà íà åäðî è äà ïðåêàðâà öÿëîòî ñè âðåìå èç êðú÷ìèòå ïî Áåéêúð ñòðèéò. Åðó è äðóãèòå òðèìà ñå íàðè÷àëè "àêòèâèñòè"; öàðåòå íà äúðâîäîáèâà ãè íàðåêëè "ïîäñòðåêàòåëè". Åäíà ïðîêëàìàöèÿ, ðàçëåïåíà ïî áàðàêèòå èç äúðâàðñêèòå ëàãåðè îò Ìîíðîó äî Õåéâúí Âèëèäæ è îò Ñúìíúð Ïëàíòåéøúí äî Ìèëèíîêúò, óâåäîìÿâàëà ñåêà÷èòå, ÷å âñåêè, êîéòî ñå ðàçïðèêàçâà çà ïðîôñúþçè, ùå áúäå èçðèòàí îò ðàáîòà íåçàáàâíî.
Ïðåç ìàé ñúùàòà ãîäèíà êðàé Òðàïúì Íî÷ èçáóõíàëà êðàòêà ñòà÷êà è ìàêàð ÷å òÿ áèëà ïîòóøåíà áåçöåðåìîííî îò ñòà÷êîèçìåííèöè è "ãðàäñêè ïîëèöàè" (à òîâà, çíàåòå, å äîñòà ñòðàííî, çàùîòî â ðàçãàðà íà ñúáèòèÿòà òðèäåñåòèíà ïîëèöàè ðàäîñòíî ñå çàåëè äà òðîøàò ãëàâè ñ äðúæêè îò áðàäâè, à äî òîçè ìîìåíò íèêîé íå áèë ÷óâàë â Òðàïúì Íî÷ - ñ íàñåëåíèå 79 äóøè ñïîðåä ïðåáðîÿâàíåòî îò 1900 ãîäèíà - äà å èìàëî è åäèí-åäèíñòâåí ïîëèöàé), Åðó è íåãîâèòå ïðèÿòåëè ÿ ñìÿòàëè çà ãîëÿì óñïåõ íà ïðîôñúþçíàòà êàóçà. Ïî òîçè ïîâîä òå ïðèñòèãíàëè â Äåðè äà ñå íàïèÿò è äà ñâúðøàò íåùè÷êî êàòî "àêòèâèñòè"... èëè êàòî "ïîäñòðåêàòåëè", çàâèñè îò êîÿ ñòðàíà ùå ïîãëåäíåòå. Îáõîäèëè ïîâå÷åòî êðú÷ìè èç Äÿâîëñêèÿ äåêàð è íàêðàÿ ñå îçîâàëè ïèÿíè-îïèêàíè â "Ñðåáúðíèÿ äîëàð". Ïðåãúðíàòè ïðåç ðàìî, ÷åòèðèìàòà ðåäóâàëè ïðîôñúþçíèòå ìàðøîâå ñúñ ñàíòèìåíòàëíè ïåñíè îò ðîäà íà "Ìàé÷èíèÿò âçîð ìå ãëåäà îò íåáåòî", ìàêàð ÷å ñïîðåä ìåí ëè÷íî âñÿêà ìàéêà ñ ïðàâî áè èçâúðíàëà ãëàâà, àêî íàäíèêíå îòãîðå è çúðíå ñèíà ñè â ïîäîáíî ñúñòîÿíèå.
Ñïîðåä Åãáúðò Òàðàóãóä âñè÷êè åäèíîäóøíî ñìÿòàëè, ÷å åäèíñòâåíàòà ïðè÷èíà çà âëèçàíåòî íà Åðó â ïðîôñúþçíîòî äâèæåíèå ñå íàðè÷à Äåéâè Õàðòóåë. Õàðòóåë áèë ãëàâåí "àêòèâèñò" èëè "ïîäñòðåêàòåë" è Åðó ãî îáè÷àë áåçóìíî. Íå áèë åäèíñòâåí; ïîâå÷åòî ó÷àñòíèöè â äâèæåíèåòî îáè÷àëè Õàðòóåë äúëáîêî è ñòðàñòíî, ñ îíàçè ãîðäåëèâà îáè÷, êîÿòî ìúæåòå äàðÿâàò ñàìî íà ñâîèòå ñúáðàòÿ, íàäàðåíè ñ åäâà ëè íå áîæåñòâåíî îáàÿíèå. "Äúâè Àðäóåë áåú ìúæ äåêà ñòúïÿ ãà÷å ãóäèë ó äæîáî ïîëâèíòà ñâÿò è ôàòèë õèïòåêà âðúç äóðãîòî" - êàçà ìè Òàðàóãóä.
(Ïðåâîä: Äåéâè Õàðòóåë áåøå ìúæ, êîéòî ñòúïâà ñÿêàø å ïúõíàë â äæîáà ñè ïîëîâèíàòà ñâÿò è å õâàíàë èïîòåêà âúðõó äðóãîòî.)
"Ãîëåì ÷åëÿê áåú îòäåêà äà ãà ãëåäàø; øî äà ñè êðè'èì äóøàòà. Ãîëåì ãëàñ èìúå, ãîëåìà ãîðäîñò ó ñòúïêàòà è äóìàòà. Íå ìîé äà òà ëàæåì äåêà áèë äîáúð ÷åëÿê. Ãîëåì áåú, âèêàì, è òîëêîç."
Åðó ïîñëåäâàë Õàðòóåë â ïðîôñúþçíàòà äåéíîñò, êàêòî áè ãî ïîñëåäâàë, àêî áå ðåøèë äà ñòàíå êîðàáîñòðîèòåë â Áðþñòúð èëè Áàò, äà ïðàâè ìîñòîâå âúâ Âúðìîíò èëè äà ïîëàãà æåëåçîïúòíè ëèíèè èç çàïàäíèòå ùàòè. Åðó áèë ïîäúë è çúë - àêî ïèøåõ ðîìàí, òîâà íàâÿðíî ùåøå äà çàëè÷è âñè÷êèòå ìó äîáðè êà÷åñòâà. Íî ïîíÿêîãà ñëåä öÿë æèâîò ïîä òîâàðà íà íåäîâåðèåòî, ñëåä êàòî âèíàãè å áèë ñàìîòíèê (èëè Íåóäà÷íèê) îò÷àñòè ïî ñîáñòâåí èçáîð è îò÷àñòè ïîä íàòèñêà íà îáùåñòâåíîòî ìíåíèå - ñëåä âñè÷êî òîâà ÷îâåê ìîæå äà îòêðèå ïðèÿòåë èëè ëþáèì è ïðîñòî äà çàæèâåå çà íåãî êàêòî êó÷åòî æèâåå çà ãîñïîäàðÿ ñè. Èçãëåæäà, òàêà ñà ñòîÿëè íåùàòà ìåæäó Åðó è Õàðòóåë.
Êàêòî è äà å, ïðåç îíàÿ íîù ÷åòèðèìàòà ëåãíàëè äà ñïÿò â õîòåë "Áðåíòóóä àðìñ", íàðè÷àí îò äúðâàðèòå "Ïëàâàùîòî êó÷å" (ïðè÷èíàòà çà ïðîçâèùåòî îòäàâíà å ïîòúíàëà â íåèçâåñòíîñò - äîðè Åãáúðò Òàðàóãóä íå ìîæà äà ñè ÿ ïðèïîìíè). ×åòèðèìà âëåçëè; íèêîé íå èçëÿçúë íà ñóòðèíòà. Åäèíèÿò íà èìå Àíäè Äåëåñåïñ ïðîñòî èç÷åçíàë áåçñëåäíî; èñòîðèÿòà ïðåìúë÷àâà ñúäáàòà ìó - êîé çíàå, ìîæå ïúê äà å ïðåêàðàë ïðèÿòíî îñòàòúêà îò æèâîòà ñè íåéäå â Ïîðòñìóò. Íî íå ìè ñå âÿðâà äà å áèëî òî÷íî òàêà. Äðóãè äâàìà "ïîäñòðåêàòåëè", Àìñúë Áèêôîðä è Äåéâè Õàðòóåë, áèëè îòêðèòè äà ïëàâàò ïî î÷è èç âîäèòå íà Êåíäúñêèã. Áèêôîðä áèë áåç ãëàâà; íÿêîé ÿ áèë îòñÿêúë ñ åäèí çàìàõ íà äúðâàðñêà ñåêèðà. Äâàòà êðàêà íà Õàðòóåë áèëè èç÷åçíàëè è îíèÿ, êîèòî ãî îòêðèëè, ñå êúëíÿëè, ÷å íèêîãà íå ñà âèæäàëè âúðõó ÷îâåøêî ëèöå òîëêîâà áîëêà è óæàñ. Óñòàòà ìó áèëà ðàçòåãíàòà, áóçèòå ñå èçäóâàëè è êîãàòî õîðàòà ãî îáúðíàëè ïî êîðåì è ðàçòâîðèëè óñòíèòå, â êàëòà ñå èçñèïàëè ñåäåì ïðúñòà îò êðàêàòà ìó. Íÿêîè ñìÿòàëè, ÷å Õàðòóåë å èçãóáèë îñòàíàëèòå òðè â äúëãàòà ñè êàðèåðà íà ñåêà÷; äðóãè áèëè íà ìíåíèå, ÷å ìîæå äà ãè å ãëúòíàë ïðåäè äà óìðå.
Âúðõó ãúðáà íà âñåêè îò óáèòèòå áèëî çàáîäåíî ëèñò÷å ñ äóìàòà ÏÐÎÔÑÚÞÇ.
Êëîä Åðó íå å áèë èçïðàâåí ïðåä ñúäà çà ïðåñòúïëåíèåòî, èçâúðøåíî â "Ñðåáúðíèÿ äîëàð" âå÷åðòà íà 9 ñåïòåìâðè 1905 ãîäèíà, òúé ÷å íÿìà íà÷èí äà óçíàåì êàê å èçáÿãíàë ó÷àñòòà íà äðóãèòå òðèìà ïðåç îíàçè ìàéñêà íîù. Ìîæåì äà ãðàäèì õèïîòåçè; òîé å âîäèë äúëúã ñàìîòåí æèâîò, íàó÷èë ñå å äà áÿãà áúðçî, ìîæå áè äàæå å ðàçâèë îíçè òàëàíò, ñ êîéòî íÿêîè áðîäåùè ïñåòà ïîäâèâàò îïàøêà è èç÷åçâàò ìèã ïðåäè äà çàïî÷íàò ñåðèîçíèòå íåïðèÿòíîñòè. Íî çàùî íå å âçåë è Õàðòóåë ñúñ ñåáå ñè? Èëè ïúê å áèë îòâëå÷åí â ãîðàòà çàåäíî ñ äðóãèòå "ïîäñòðåêàòåëè"? Ìîæå áè ïîõèòèòåëèòå ñà ãî îñòàâèëè ïîñëåäåí è òîé å óñïÿë äà ñå èçïëúçíå, äîêàòî ïèñúöèòå íà Õàðòóåë (âñå ïî-ãëóõè ñ âñåêè íîâ ïðúñò, íàòúïêàí â óñòàòà ìó) îãëàñÿëè ìðàêà è ïîäïëàøâàëè ãîðñêèòå ïòèöè. Íÿìà êàê äà óçíàåì ñúñ ñèãóðíîñò, íî ïîñëåäíàòà õèïîòåçà ìè äîïàäà íàé-ìíîãî.
Êëîä Åðó ñå ïðåâúðíàë â ïðèçðàê. ßâÿâàë ñå â íÿêîé äúðâàðñêè ëàãåð, çàñòàâàë ñ äðóãèòå ðàáîòíèöè íà îïàøêà ïðåä êóõíåíñêàòà áàðàêà, âçèìàë ïàíèöà ÿõíèÿ, èçÿæäàë ÿ è ïàê èç÷åçâàë ïðåäè íÿêîé äà ðàçáåðå, ÷å å ÷óæä. Ñëåä ñåäìèöà-äâå èçíèêâàë â íÿêîÿ êðú÷ìà, àãèòèðàë çà ïðîôñúþçèòå è ñå êúëíÿë, ÷å ùå îòìúñòè íà îíèÿ, êîèòî óáèëè äðóãàðèòå ìó - íàé-÷åñòî ñïîìåíàâàë èìåíàòà íà Õàìèëòúí Òðàêúð, Óèëÿì Ìþëåð è Ðè÷àðä Áàóè. È òðèìàòà æèâååëè â Äåðè; èçÿùíèòå èì êúùè ñ êóëè÷êè íàä ñòðúìíèòå ïîêðèâè ñè ñòîÿò è äî äíåñ íà Çàïàäíèÿ áóëåâàðä. Ñëåä ãîäèíè òå è òåõíèòå ïîòîìöè ùåëè äà îïîæàðÿò "×åðíîòî ïåòíî".
Íÿìà ñúìíåíèå, ÷å íÿêîè õîðà ñèëíî æåëàåëè äà ñå îòúðâàò îò Êëîä Åðó, îñîáåíî ñëåä êàòî ïðåç ìåñåö þíè çàïî÷íàëè ãîðñêèòå ïîæàðè. Íî ìàêàð äà ãî âèæäàëè ÷åñòî, Åðó áèë áúðç è ïðèòåæàâàë æèâîòèíñêè íþõ çà îïàñíîñòèòå. Äîêîëêîòî óñïÿõ äà óñòàíîâÿ, íèêîãà íå å áèëà èçäàâàíà îôèöèàëíà çàïîâåä çà èçäèðâàíåòî ìó è ïîëèöèÿòà íå ñå íàìåñâàëà. Ìîæå áè íÿêîè õîðà ñå îïàñÿâàëè îò îíîâà, êîåòî áè êàçàë, àêî ãî èçïðàâÿò ïðåä ñúäà çà ïîäïàëâà÷åñòâî.
Êàêâàòî è äà å ïðè÷èíàòà, ïðåç öÿëîòî ëÿòî îêîëî Äåðè è Õåéâúí áóøóâàëè ãîðñêè ïîæàðè. Èç÷åçâàëè äåöà, çà÷åñòèëè ïîáîèùà è óáèéñòâà, à êîãàòî ÷îâåê çàñòàíåë íà Ãîðíàòà ìèëÿ, îñâåí ìèðèñà íà ïóøåê äîëàâÿë è òåæêèÿ äúõ íà ñòðàõ.
Íà ïúðâè ñåïòåìâðè íàé-ñåòíå çàâàëÿëî è äúæäîâåòå ïðîäúëæèëè öÿëà ñåäìèöà. Êàêòî ÷åñòî ñòàâàëî, öåíòúðúò áèë íàâîäíåí, íî ãîëåìèòå êúùè ïî Çàïàäíèÿ áóëåâàðä ñå èçäèãàëè âèñîêî íàä ãðàäà è â íÿêîè îò òèÿ ãîëåìè êúùè õîðàòà ñèãóðíî ñà âúçäúõíàëè ñ îáëåê÷åíèå. Íåêà ñìàõíàòèÿò êàíàäåö ñå êðèå öÿëà çèìà èç ãîðèòå, ùîì ìó å ñêèìíàëî, êàçâàëè ñà ñè òå. Ñâúðøè ñå âå÷å ëÿòíàòà ñóøà, à äî äðóãèÿ þíè âñå ùå ãî ñïèïàìå íÿêàê.
È òîãàâà äîøúë 9 ñåïòåìâðè. Íå ìîãà äà îáÿñíÿ ñòàíàëîòî; Òàðàóãóä ñúùî íå ìîæå; äîêîëêîòî çíàì, íèêîé íå å â ñúñòîÿíèå äà ãî îáÿñíè.
"Ñðåáúðíèÿò äîëàð" áèë ïðåòúïêàí ñ äúðâàðè, êîèòî ïèåëè áèðà ïîäèð áèðà. Çäðà÷úò ãúñòååë íàâúí. Ïðèäîøëèòå ìúòíîñðåáðèñòè âîäè èçïúëâàëè ðóñëîòî íà Êåíäúñêèã îò áðÿã äî áðÿã è ñïîðåä Åãáúðò Òàðàóãóä "äóåøå øàíòàâ âåòàð - îò îíîÿ äåêà ñå ãëåå äà òè ñà ïúúíå ïðåç íåêîÿ äóïêà ó ãàùèòå è äà òè áðúêíå áàø ó ãúçî." Óëèöèòå ïðèëè÷àëè íà òðåñàâèùà. Íà åäíà ìàñà â äúíîòî íà êðú÷ìàòà íåêîëöèíà ìúæå èãðàåëè êàðòè. Áèëè îò õîðàòà íà Óèëÿì Ìþëåð. Ìþëåð âëàäååë ÷àñò îò îáëàñòíàòà æåëåçîïúòíà ëèíèÿ, êàêòî è ìèëèîíè äåêàðè ïðåâúçõîäíà äúðâåñèíà, à ìúæåòå, êîèòî ïðåç îíàÿ âå÷åð èãðàåëè ïîêåð âúðõó ïîêðèòàòà ñ ìóøàìà ìàñà, áèëè íàïîëîâèíà äúðâàðè, íàïîëîâèíà æåëåçíè÷àðè è ñòî íà ñòî íåãîäíèöè. Äâàìà îò òÿõ - Òèíêúð Ìàêêú÷úí è Ôëîéä Êàëäúðóóä - çíàåëè êàê èçãëåæäà íåáåòî íà êâàäðàò÷åòà. Çàåäíî ñ òÿõ áèëè Ëàòðîï Ðàóíäñ (ïðÿêîðúò ìó Åë Êàòóê ñè îñòàâà ñúùî òúé íåîáÿñíèì, êàêòî è ïðîçâèùåòî íà õîòåëà "Ïëàâàùîòî êó÷å"), Äåéâèä Ãðåíèúð ïî ïðÿêîð Ñòúãëè è Åäè Êèíã - áðàäàò ìúæàãà ñ äåáåëè î÷èëà è äåáåëî øêåìáå. Ïðàâäîïîäîáíî å äà äîïóñíåì, ÷å âñè÷êè òå ñà áèëè ñðåä õîðàòà, êîèòî ïðåç ïîñëåäíèòå äâà ìåñåöà è ïîëîâèíà òúðñåëè Êëîä Åðó ïîä äúðâî è êàìúê. Ñúùî òúé âåðîÿòíî èçãëåæäà - ìàêàð äà íÿìà è ïîìåí îò äîêàçàòåëñòâà - ÷å ñà âçåëè ó÷àñòèå â ïîñëåäíàòà íîùíà ðàçõîäêà íà Õàðòóåë è Áèêôîðä ïðåç ìåñåö ìàé.
Òàðàóãóä ðàçêàçâà, ÷å êðú÷ìàòà áèëà ïðåòúïêàíà; äåñåòêè ìúæå ñòîÿëè ðàìî äî ðàìî, ïèåëè áèðà, äúâ÷åëè áåçâêóñíè ìåçåòà è âîäàòà îò ìîêðèòå èì äðåõè êàïåëà ïî îáñèïàíèÿ ñúñ ñòúðãîòèíè ïîä.
Âðàòàòà ñå îòâîðèëà è âëÿçúë Êëîä Åðó. Íîñåë äâóîñòðà äúðâàðñêà ñåêèðà. Ðàçìàõâàéêè ëàêòè, òîé ñè ïðîáèë ïúò äî áàðà. Åãáúðò Òàðàóãóä ñòîÿë âëÿâî îò íåãî; êàçâà, ÷å Åðó âîíÿë íà ÿõíèÿ îò ïîð. Êðú÷ìàðÿò ïîäàë íà íîâîäîøëèÿ õàëáà áèðà, ñîëíèöà è äâå òâúðäî ñâàðåíè ÿéöà â ïàíè÷êà. Åðó ïëàòèë ñ áàíêíîòà îò äâà äîëàðà è ïðèáðàë ðåñòîòî - äîëàð è îñåìäåñåò è ïåò - â øèðîêèÿ äæîá íà äúðâàðñêîòî ñè ÿêå. Ïîñîëèë ÿéöàòà è ãè èçÿë. Ïîñîëèë áèðàòà, èçïèë ÿ è ñå îðèãíàë.
"Ìàé íàâúí èìà ïîâå÷å ìÿñòî, îòêîëêîòî âúòðå, Êëîä" - ðåêúë Òàðàóãóä ñïîêîéíî, ñÿêàø íå çíàåë, ÷å öÿëî ëÿòî ñóìà òè íàåìíè óáèéöè ñà îáèêàëÿëè ñåâåðåí Ìåéí ïî äèðèòå íà Åðó.
"Çíàåø ëè, âÿðíî ãî ðå÷å" - êàçàë Åðó. Ñàìî ÷å ñ êàíàäñêèÿ ìó àêöåíò ñèãóðíî å ïðîçâó÷àëî êàòî: "Çíàú ëè, âåðíî ãà ðå÷å."
Ïîðú÷àë ñè îùå åäíà õàëáà, ïðåñóøèë ÿ è ïàê ñå îðèãíàë. Íàðîäúò êðàé òåçãÿõà ïðîäúëæàâàë äà áúáðè; íå íàñòàíàëà òèøèíà êàòî â êàóáîéñêèòå ôèëìè, êîãàòî äîáðèÿò èëè ëîøèÿò ãåðîé áóòà ëåòÿùàòà âðàòà è çàêàíèòåëíî ñå îòïðàâÿ êúì áàðà. Íÿêîëêî äóøè ïîçäðàâèëè Åðó. Òîé êèìàë, ðàçìàõâàë ðúêà, íî íå ñå óñìèõâàë. Òàðàóãóä êàçâà, ÷å ïðèëè÷àë íà ÷îâåê, êîéòî íå çíàå áóäåí ëè å èëè ñúíóâà. Íà ìàñàòà â äúíîòî ïîêåðúò ïðîäúëæàâàë. Åë Êàòóê ðàçäàâàë êàðòèòå. Íèêîé íå ñè íàïðàâèë òðóäà äà óâåäîìè êàðòîèãðà÷èòå, ÷å Êëîä Åðó å â êðú÷ìàòà... ìàêàð ÷å å òðóäíî äà ñè ïðåäñòàâèì êàê ñà ìîãëè äà ïðîäúëæàò èãðàòà áåç äà óñåòÿò óáèéñòâåíîòî ïðèñúñòâèå íà Åðó, êîãàòî òîé ñòîÿë ñàìî íà ïåò-øåñò ìåòðà îò òÿõ è ðàçíè ïîçíàòè íåâåäíúæ èçðè÷àëè ãðúìîãëàñíî íåãîâîòî èìå. Èçãëåæäà íåâåðîÿòíî, íî òàêèâà ñà ôàêòèòå.
Ñëåä êàòî äîïèë âòîðàòà áèðà, Åðó êàçàë íà Òàðàóãóä, ÷å èìà äà ñâúðøè åäíà ðàáîòà, âçåë ñåêèðàòà è òðúãíàë êúì ìàñàòà, êúäåòî õîðàòà íà Ìþëåð èãðàåëè ïîêåð. Ïîñëå çàïî÷íàëà êàñàïíèöàòà.
Ôëîéä Êàëäúðóóä òúêìî ñè áèë íàëÿë ÷àøà óèñêè è îñòàâÿë áóòèëêàòà, êîãàòî Åðó íàëåòÿë è ñúñÿêúë ðúêàòà ìó íàä êèòêàòà. Êàëäúðóóä ïîãëåäíàë è èçïèùÿë; êèòêàòà îùå äúðæàëà øèøåòî, íî èçâåäíúæ ñå îêàçàëà ñâúðçàíà ñàìî ñ êúðâàâè õðóùÿëè è ïðîâëà÷åíè âåíè. Çà ìèã îòñå÷åíàòà ðúêà ñòèñíàëà îùå ïî-çäðàâî, ïîñëå ñå òúðêóëíàëà íà ìàñàòà êàòî ìúðòúâ ïàÿê. Îò ðàíàòà øóðíàëà êðúâ.
Êðàé áàðà íÿêîé ïîäâèêíàë äà ìó äàäàò îùå åäíà áèðà. Äðóã ïîïèòàë êðú÷ìàðÿ Äæîóíñè äàëè ïðîäúëæàâà äà ñè áîÿäèñâà êîñàòà. "Íèêîãà íå ñúì ÿ áîÿäèñâàë" - ñúðäèòî îòâúðíàë Äæîóíñè; òîé ìíîãî ñå ãîðäååë ñ ÷åðíàòà ñè êîñà.
"Åäíà îò êóðâèòå íà Ìàìà Êîðòíè ðàçïðàâÿ, ÷å êîñìèòå ïî ïàòêàòà òè ñà áåëè êàòî ñíÿã" - ðåêúë çåâçåêúò.
"Ëúæå" - çàÿâèë Äæîóíñè.
"Ñâàëè ñè ãàùèòå äà âèäèì" - ïðåäëîæèë åäèí äúðâàð íà èìå Ôîëêëàíä, ñ êîãîòî áåñåäâàë Òàðàóãóä ìàëêî ïðåäè äà âëåçå Åðó. Èäåÿòà ïðåäèçâèêàëà âñåîáù ñìÿõ.
Çàä òÿõ êúíòåëè ïèñúöèòå íà Ôëîéä Êàëäúðóóä. Íåêîëöèíà êëèåíòè ïîäïðåëè ëàêòè íà áàðà è íåáðåæíî èçâúðíàëè ãëàâè òî÷íî íàâðåìå, çà äà âèäÿò êàê Êëîä Åðó ðàçöåïâà ñ äúðâàðñêàòà ñåêèðà ÷åðåïà íà Òèíêúð Ìàêêú÷úí. Òèíêúð áèë åäúð ìúæàãà ñ ïðîøàðåíà ÷åðíà áðàäà. Óñïÿë äà ñå íàäèãíå ñ îáëÿíî â êðúâ ëèöå, ïîñëå ïàê òóïíàë íà ñòîëà. Åðó èçäúðïàë áðàäâàòà îò ãëàâàòà ìó. Òèíêúð îòíîâî îïèòàë äà ñòàíå, íî Åðó çàâúðòÿë ñåêèðàòà íàñòðàíè è çàáèë îñòðèåòî â ãúðáà ìó. Òàðàóãóä ðàçêàçâà, ÷å çâóêúò áèë êàòî îò òåæúê âúðçîï ìðúñíî ïðàíå âúðõó êèëèì. Òèíêúð ñå ïðîñíàë íà ìàñàòà è êúðòèòå èçëåòåëè îò ðúêàòà ìó.
Äðóãèòå èãðà÷è íàäàëè àäñêè âîïëè. Ïðîäúëæàâàéêè äà ïèùè, Êàëäúðóóä ñå ìú÷åë äà âäèãíå ñ ëÿâà ðúêà îòñå÷åíàòà ñè êèòêà, à êðúâòà ìó øóðòÿëà íà ïîòîöè. Ïî äóìèòå íà Òàðàóãóä Ñòúãëè Ãðåíèúð èìàë "õèòúð ïèùîâ" (òîåñò ïèñòîëåò â êîáóð ïîä ìèøíèöàòà) è ïðàâåë áåçóñïåøíè îïèòè äà ãî èçâàäè. Åäè Êèíã ñå ïîìú÷èë äà ñòàíå îò ñòîëà è ïàäíàë ïî ãðúá. Ïðåäè äà ñå èçïðàâè, Åðó èçíèêíàë äî íåãî ñ âèñîêî âäèãíàòà ñåêèðà. Êèíã ïðîòåãíàë ðúöå íàãîðå è èçïèùÿë: "Ìîëÿ òå, Êëîä, ìèíàëèÿ ìåñåö ñå îæåíèõ!"
Ñåêèðàòà ïîëåòÿëà íàäîëó è ïîòúíàëà ïî÷òè äî äðúæêàòà â òúðáóõà íà Êèíã. Êúðâàâèÿò ôîíòàí îïðúñêàë òàâàíñêèòå ãðåäè íà "Äîëàðà". Åäè âçåë äà ñå ìÿòà ïî ïîäà. Êëîä ðàçêëàòèë äðúæêàòà íàñàì-íàòàì, êàêòî ïðàâÿò îïèòíèòå äúðâàðè, çà äà îñâîáîäÿò îñòðèåòî îò ÿêàòà õâàòêà íà ñìîëèñò äúíåð. Ùîì èçìúêíàë ñåêèðàòà, îòíîâî ÿ ðàçâúðòÿë íàä ãëàâàòà ñè. Çàìàõíàë ïîâòîðíî è Åäè Êèíã ñïðÿë äà ïèùè. Êëîä Åðó îáà÷å íå áèë ñâúðøèë; âçåë äà ãî êúëöà êàòî äúðâî çà ïîäïàëêè.
Õîðàòà êðàé áàðà îáñúæäàëè çàìèñëåíî êàêâà ëè ùå å ïðåäñòîÿùàòà çèìà. Âúðíúí Ñòàí÷ôèéëä, ôåðìåð îò Ïàëìèðà, ñìÿòàë, ÷å ñèãóðíî ùå å ìåêà - ñïîðåä íåãî äúæäîâåòå  îòíåìàëè ÷àñò îò çèìíèÿ ñíÿã. Àëôè Íîãëúð, êîéòî èìàë ôåðìà êðàé Íîãëúð ðîóä áëèçî äî Äåðè (òÿ å èç÷åçíàëà îòäàâíà; òàì, êúäåòî íÿêîãà Àëôè Íîãëúð ñàäÿë ãðàõ, ôàñóë è öâåêëî, äíåñ ìèíàâàò ïåòíàéñåò êèëîìåòðà îò íîâàòà ìåæäóùàòñêà ìàãèñòðàëà ñ øåñò ïëàòíà), òâúðäÿë ïðîòèâíîòî. Çàÿâèë, ÷å áèë âèäÿë ìúõíàòè ãúñåíèöè ñ ïî öåëè îñåì ïðúñòåíà, à òàêîâà íåùî íå ñå ïîìíåëî èç òîÿ êðàé. Òðåòè ïðåäñêàçâàë ëåäîâå; ÷åòâúðòè âåùàåë êèøà. Êàêòî ñå ïîëàãà, íå ïðîïóñíàëè äà îòâîðÿò äóìà çà âèåëèöàòà ïðåç 1901 ãîäèíà. Äæîóíñè ïúðçàëÿë ïî òåçãÿõà õàëáè áèðà è ïàíè÷êè ñ òâúðäî ñâàðåíè ÿéöà. Îòçàä ïèñúöèòå íå ñòèõâàëè è êðúâòà ñå ëååëà êàòî ðåêà.

Â òîçè ìîìåíò îò ðàçêàçà íà Åãáúðò Òàðàóãóä èçêëþ÷èõ äèêòîôîíà è ãî çàïèòàõ:
- Êàê ñòàíà òîâà? Íèìà ùå ðå÷åòå, ÷å íå ñòå ðàçáðàëè çà êëàíåòî, èëè ñòå çíàåëè, íî ñòå îñòàâèëè âñè÷êî äà ñè âúðâè ïî ðåäà? Èëè êàêâî?
Áðàäè÷êàòà íà Òàðàóãóä êëþìíà êúì ãîðíîòî êîï÷å íà èçïîöàïàíîòî ñ õðàíà ñàêî. Âåæäèòå ìó ñå ñêëþ÷èõà. Ìúë÷à äúëãî, ìíîãî äúëãî. Íàâúí áåøå çèìà è ÷óâàõ - åäâà-åäâà - ñìåõà è âåñåëèòå êðÿñúöè íà äåöàòà ïî ïúðçàëêàòà íà ãîëåìèÿ õúëì â ïàðêà Ìàêêàðúí. Â òÿñíàòà, ïðåòúïêàíà è âìèðèñàíà íà ëåêàðñòâà ñòàè÷êà òèøèíàòà ñå ïðîòî÷è òîëêîâà äúëãî, ÷å áÿõ ãîòîâ äà ïîâòîðÿ âúïðîñà, êîãàòî Òàðàóãóä îòãîâîðè:
- Çíàåõìå. Îáà÷å íè ñå ñòðóâàøå íÿêàê íåçíà÷èòåëíî. Áåøå êàòî ñ ïîëèòèêàòà. Àõà, òî÷íî òàêà. Êàòî îáùèíñêèòå äåëà. Êîéòî ðàçáèðà îò ïîëèòèêà, äà ñè ãëåäà ïîëèòèêàòà; êîéòî ðàçáèðà îò îáùèíñêè äåëà, äà ñè ðàç÷åïêâà òèÿ èñòîðèè. À ïúê òðóäîâèÿò ÷îâåê ïî-äîáðå äà íå ñå ìåñè.
- Ìîæå áè ïðîñòî íàìåêâàòå çà ñúäáàòà, íî íå ñìååòå äà ãî êàæåòå íàïðàâî? - âíåçàïíî çàïèòàõ àç. Âúïðîñúò èçñêî÷è âúïðåêè âîëÿòà ìè è èçîáùî íå ñå íàäÿâàõ íà îòãîâîð îò ñòàðèÿ, ãëóïîâàò è íåóê Òàðàóãóä... íî òîé îòãîâîðè áåç äà ñå èçíåíàäà.
- Àõà - êàçà ñòàðåöúò. - Ìîæå è äà íàìåêâàì.

Äîêàòî êëèåíòèòå êðàé áàðà ïðîäúëæàâàëè äà îáñúæäàò èäâàùàòà çèìà, Êëîä Åðó íåóìîðíî âúðòÿë ñåêèðàòà. Ñòúãëè Ãðåíèúð íàé-ñåòíå áèë óñïÿë äà èçâàäè "õèòðèÿ ïèùîâ". Áðàäâàòà îòíîâî ñå ñïóñêàëà íàä íàêúëöàíèòå îñòàíêè îò Åäè Êèíã. Ïúðâèÿò êóðøóì íà Ãðåíèúð èçáèë èñêðè îò îñòðèåòî è ðèêîøèðàë ñ ïðîíèçèòåëåí âîé.
Åë Êàòóê ñå èçïðàâèë íà êðàêà è âçåë äà îòñòúïâà. Âñå îùå äúðæàë òåñòåòî; íàé-äîëíèòå êàðòè ñå ðúñåëè ïî ïîäà. Êëîä ñå çàïúòèë êúì íåãî. Åë Êàòóê ïðîòåãíàë ðúöå äà ñå çàùèòè. Ñòúãëè Ãðåíèúð ñòðåëÿë îòíîâî è êóðøóìúò ìèíàë íà òðè ìåòðà îò Åðó.
"Ïðåñòàíè, Êëîä - ðåêúë Åë Êàòóê. Òàðàóãóä òâúðäè, ÷å îïèòâàë äà ñå óñìèõíå. - Íå áÿõ ñ òÿõ. Èçîáùî íå ñúì ñå ìåñèë."
Åðó ñàìî èçðúìæàë.
"Â Ìèëèíîêúò áÿõ - ïðîäúëæèë Åë Êàòóê è ãëàñúò ìó èçòúíÿë äî ïèñúê. - Â Ìèëèíîêúò áÿõ, êúëíà ñå â ìàéêà ñè! Ïèòàé êîãîòî ùåø, àêî íå âÿðâàø íà ìåååååååå..."
Êëîä âäèãíàë êúðâàâàòà áðàäâà è Åë Êàòóê çàïîêèòèë ïîñëåäíèòå êàðòè â ëèöåòî ìó. Îñòðèåòî èçñâèñòÿëî ïðåç âúçäóõà. Åë Êàòóê ïðèêëåêíàë. Ñåêèðàòà ñå çàáèëà â äúñ÷åíàòà çàäíà ñòåíà íà "Ñðåáúðíèÿ äîëàð". Åë Êàòóê ñå îïèòàë äà ïîáåãíå. Êëîä èçòðúãíàë áðàäâàòà îò äúñêèòå è ãî ïðåïúíàë ñ íåÿ. Åë Êàòóê ñå ïðîñíàë ïî î÷è. Ñòúãëè Ãðåíèúð ïàê ñòðåëÿë ïî Åðó è òîçè ïúò áèë ìàëêî ïî-òî÷åí. Öåëåë ñå â ãëàâàòà íà ëóäèÿ äúðâàð; êóðøóìúò çàñåäíàë â áåäðîòî.
Ìåæäóâðåìåííî Åë Êàòóê åíåðãè÷íî ïúëçÿë êúì âðàòàòà è ïðåä ëèöåòî ìó ïðîâèñâàëè êè÷óðè êîñà. Îçúáåíèÿò Åðó èçáúáðèë íåùî íåÿñíî, çàâúðòÿë ñåêèðàòà è ñëåä ìèã îòñå÷åíàòà ãëàâà íà Åë Êàòóê ñå òúðêóëíàëà ñ íåëåïî èçïëåçåí åçèê ïî ñòúðãîòèíèòå. Ñïðÿëà êðàé áîòóøà íà åäèí äúðâàð - íÿêîé ñè Âàðíè, êîéòî êèñíåë â "Äîëàðà" îùå îò ïëàäíå è âå÷å áèë òîëêîâà íàêâàñåí, ÷å íå çíàåë íà ñóøà ëè å èëè ïëàâà ïî ìîðå. Òîé ÿ ïîäðèòíàë íàñòðàíè áåç äîðè äà ïîãëåäíå êàêâî èìà äîëó è ðåâíàë íà Äæîóíñè äà äîíåñå îùå åäíà áèðà.
Áúëâàéêè ñòðóè êðúâ îò ñúñå÷åíàòà øèÿ, Åë Êàòóê ïðîïúëçÿë îùå öÿë ìåòúð, ïðåäè äà ðàçáåðå, ÷å å ìúðòúâ è äà ñå ñãúð÷è íà ïîäà. Îñòàâàë ñàìî Ñòúãëè. Åðó ñå çàâúðòÿë, íî Ñòúãëè áèë èç÷åçíàë â íóæíèêà è ñå çàëîñòèë îòâúòðå.
Ñ áåçóìåí ðåâ è áðúùîëåâåíå Åðó íàêúëöàë âðàòàòà, ïðúñêàéêè ñëþíêè íàâñÿêúäå. Êîãàòî íàõúëòàë âúòðå, Ñòúãëè áèë èç÷åçíàë, ìàêàð ÷å âëàæíîòî ìðàçîâèòî ïîìåùåíèå íÿìàëî ïðîçîðåö. Åðó ïîñòîÿë ñ íàâåäåíà ãëàâà, ïîãëåäíàë ìîùíèòå ñè ðúöå, îáëåíè â êðúâ è ïîò, ïîñëå íàäàë ñòðàøåí âèê è äðúïíàë êàïàêà íà äóïêàòà. Ñòîðèë ãî òúêìî íàâðåìå, çà äà âèäè êàê áîòóøèòå íà Ñòúãëè ñå èçíèçâàò ïîä ïðîãíèëàòà äúñ÷åíà ñòåíà íà íóæíèêà. Îìàçàí ñ ëàéíà îò ãëàâà äî ïåòè, Ñòúãëè Ãðåíèúð çàïèùÿë, ÷å ãî óáèâàò è õóêíàë ïîä äúæäà ïî Åêñ÷åéíäæ ñòðèéò. Òîé åäèíñòâåí îöåëÿë îò êëàíåòî â "Ñðåáúðíèÿ äîëàð"... íî ñëåä òðè ìåñåöà íåïðåñòàííè ìàéòàïè ïî ïîâîä õèòðîóìíîòî ìó áÿãñòâî, íàïóñíàë Äåðè çàâèíàãè.
Åðó èçëÿçúë îò òîàëåòíàòà è ñïðÿë ïðåä íåÿ êàòî èçìîðåí áèê - ñ íàâåäåíà ãëàâà è çäðàâî ñòèñíàòà ñåêèðà. Ïúõòÿë, ðúìæàë è áèë öåëèÿò â êðúâ.
"Çàòâàðÿé âðàòàòà, Êëîä, òîÿ êåíåô âîíè, òà ñå íå òðàå" - êàçàë Òàðàóãóä.
Êëîä çàõâúðëèë ñåêèðàòà è èçïúëíèë ìîëáàòà ìó. Òðúãíàë êúì îáñèïàíàòà ñ êàðòè ìàñà, ïîäðèòâàéêè ìèìîõîäîì íàñòðàíè îòñå÷åíèòå êðàêà íà Åäè Êèíã. Ïîñëå êðîòêî ñåäíàë è ñå õâàíàë çà ãëàâàòà. Êðàé áàðà ïèåíåòî è ðàçãîâîðèòå ïðîäúëæàâàëè. Ïåò ìèíóòè ïî-êúñíî îòâúí âçåëè äà ïðèèæäàò õîðà, ìåæäó êîèòî áèëè òðèìà èëè ÷åòèðèìà îò ïîìîùíèöèòå íà øåðèôà (ãëàâåí ñðåä òÿõ áèë áàùàòà íà Ëàë Ìåéêúí, íî îùå ùîì âèäÿë êàñàïíèöàòà, òîé ñå ãúòíàë îò ñúðäå÷åí óäàð è òðÿáâàëî äà ãî îòíåñàò â ëå÷åáíèöàòà íà äîêòîð Øðàò). Îòâåëè Êëîä Åðó. Êîãàòî ãî àðåñòóâàëè, òîé òðúãíàë ïîêîðíî, êàòî çàìàÿí.
Ïðåç òàçè âå÷åð íîâèíàòà çà êëàíåòî ïðîãúðìÿëà èç âñè÷êè êðú÷ìè ïî Åêñ÷åéíäæ è Áåéêúð ñòðèéò. Ïðàâåäíèÿò ïèÿíñêè ãíÿâ áúðçî ñå íàòðóïâàë è êîãàòî âðàòèòå íà êðú÷ìèòå ñå çàòâîðèëè, ïîâå÷å îò ñåäåìäåñåò ìúæå çàêðà÷èëè êúì öåíòúðà, êúäåòî áèëè çàòâîðúò è ñúäèëèùåòî. Íîñåëè ôàêëè è ôåíåðè. Áèëè âúîðúæåíè ñ ïóøêè, ñåêèðè è ëîñòîâå.
Îáëàñòíèÿò øåðèô íå áèë òàì (î÷àêâàëè ãî äà ïðèñòèãíå îò Áàíãîð åäâà ïî îáåä íà ñëåäâàùèÿ äåí), à Ãúñîêà Ìåéêúí ëåæàë â ëå÷åáíèöàòà íà äîêòîð Øðàò. Äâàìàòà ïîìîùíèöè, êîèòî èãðàåëè êàðòè â øåðèôñêàòà êàíòîðà, ÷óëè èäâàùàòà òúëïà è ïîáúðçàëè äà èç÷åçíàò. Ïèÿíèöèòå íàõúëòàëè è èçâëåêëè Åðó îò êèëèÿòà. Òîé ïî÷òè íå ïðîòåñòèðàë; èçãëåæäàë óíåñåí, çàøåìåòåí.
Ïîíåñëè ãî íà ðúöå êàòî ôóòáîëåí ãåðîé; îòíåñëè ãî äî Êàíàë ñòðèéò è òàì ãî îáåñèëè íà åäèí ñòàð áðÿñò, íàäâèñíàë íàä Êàíàëà. "Òîëêîâà áåøå çàìàÿí, ÷å ñàìî ðèòíà äâà ïúòè è èçäúõíà" - ðàçêàçâà Åãáúðò Òàðàóãóä. Ñïîðåä ãðàäñêèòå àðõèâè òîâà å áèë åäèíñòâåíèÿò ñëó÷àé íà ëèí÷ â òàçè îáëàñò íà Ìåéí. Åäâà ëè å íåîáõîäèìî äà ñïîìåíàâàì, ÷å â "Äåðè íþç" íÿìà íèòî ðåä çà ïðîèçøåñòâèåòî. Ìíîçèíà îò õîðàòà, êîèòî ñïîêîéíî ñè ïèåëè áèðàòà äîêàòî Åðó âúðòÿë áðàäâàòà â "Ñðåáúðíèÿ äîëàð", ïî-êúñíî ñå îçîâàëè ñðåä ãðóïàòà áîðöè çà ñïåøíî ïðàâîñúäèå. Èçãëåæäà, ÷å êúì ïîëóíîù èì å äîøëî íîâî íàñòðîåíèå.

Çàäàäîõ íà Òàðàóãóä ïîñëåäíèÿ ñè âúïðîñ: âèäÿë ëè å íÿêîé íåïîçíàò ïî âðåìå íà îíèÿ áóðíè ñúáèòèÿ? Íÿêîé, ÷èÿòî âúíøíîñò äà ìó ñå å ñòîðèëà ñòðàííà, íåóìåñòíà, ñìåøíà èëè äîðè êëîóíñêà? Íÿêîé, êîéòî ìîæå äà å ïèë áèðà â êðú÷ìàòà ïðåç îíçè ñëåäîáåä, à ïðèâå÷åð äà ñå å îçîâàë ñðåä íàé-áóéíèòå ïèÿíèöè, äîêàòî â ãëàâèòå èì ïîñòåïåííî çðååëî ðåøåíèåòî çà ëèí÷?
- Ìîæå è äà å èìàëî òàêúâ - îòâúðíà Òàðàóãóä. Âå÷å áåøå èçìîðåí è êëþìàøå, çàùîòî áå íàáëèæèëî âðåìå çà ñëåäîáåäíàòà ìó äðÿìêà. - Îòäàâíà áåøå, ìèñòúð. Ìíîãî âîäà èçòå÷å.
- Íî âèå ñè ñïîìíÿòå íåùî - êàçàõ àç.
- Ñïîìíÿì ñè, ÷å ñå çà÷óäèõ äàëè íÿêúäå êúì Áàíãîð íÿìà ñåëñêè ïàíàèð - êàçà Òàðàóãóä. - Îíàçè âå÷åð ìèíàõ äà ïèéíà åäíà áèðà â "Êúðâàâàòà êîôà", òÿ áåøå ïðåç ïåò-øåñò âðàòè îò "Ñðåáúðíèÿ äîëàð". Âúòðå èìàøå åäèí òèï... ñìåøåí òèï... ïîäêà÷àøå, ïðåìÿòàøå ñå... æîíãëèðàøå ñ ÷àøè... ïðàâåøå ðàçíè ôîêóñè... ìîæåøå äà êðåïè ÷åòèðè ìîíåòè íà ÷åëîòî ñè... ñìåøåí, íàëè ðàçáèðàø...
Êîñòåëèâàòà ìó áðàäè÷êà îòíîâî êëþìíà êúì ãúðäèòå. Ùåøå äà çàñïè ïðåä î÷èòå ìè. Ìåõóð÷åòà ïÿíà çàáúëáóêàõà â úãúë÷åòàòà íà óñòàòà ìó, îìà÷êàíà è ñáðú÷êàíà êàòî âåõòà äàìñêà ÷àíòà.
- Ïîäèð îíàÿ âå÷åð ñåãèç-òîãèç ñúì ãî âèæäàë äà ñå íàâúðòà òúäÿâà - äîáàâè Òàðàóãóä. - Ñèãóð ìó å áèëî òîëêîç âåñåëî òîãàâà... ÷å å ðåøèë äà ñå çàäúðæè ïî íàøèÿ êðàé.
- Äà - êàçàõ àç. - Îòäàâíà å ïî íàøèÿ êðàé.
Îòãîâîðè ìè ñàìî òèõî ñóìòåíå. Òàðàóãóä áå çàñïàë íà ñòîëà ñè êðàé ïðîçîðåöà, ïî êîéòî áÿõà ñòðîåíè øèøåíöà ñ ëåêàðñòâà êàòî òúæåí ïàðàä íà ñòàðîñòòà. Èçêëþ÷èõ êàñåòîôîíà è äúëãî ñå âãëåæäàõ â òîçè ñòðàíåí ïúòåøåñòâåíèê ïðåç âðåìåòî, ïðèñòèãíàë îò êðàÿ íà ìèíàëèÿ âåê, êîãàòî íå å èìàëî àâòîìîáèëè, åëåêòðè÷åñêè ëàìïè è ñàìîëåòè, à ùàòúò Àðèçîíà îùå íå ñúùåñòâóâàë. Íî Ïåíèóàéç å áèë òàì, çà äà âîäè õîðàòà êúì îùå åäíî ÷óäîâèùíî æåðòâîïðèíîøåíèå - ïðîñòî îùå åäíà áðúíêà îò äúëãàòà âåðèãà íà íàñèëèå è êðúâ â Äåðè. Îíçè ñëó÷àé ïðåç ñåïòåìâðè 1905 ãîäèíà ïîëîæèë íà÷àëîòî íà ïîðåäíèÿ êîøìàðåí ïåðèîä, â êîéòî ñàìî ñëåä íÿêîëêî ìåñåöà ùÿëà äà ñå âêëþ÷è è âåëèêäåíñêàòà åêñïëîçèÿ íà ñòîìàíîëåÿðíàòà Êè÷úíúð.
Òîâà íè âîäè êúì íÿêîè èíòåðåñíè (è äîêîëêîòî çíàì, æèçíåíîâàæíè) âúïðîñè. Íàïðèìåð ñ êàêâî ñå õðàíè Òî â äåéñòâèòåëíîñò? Çíàì, ÷å òðóïîâåòå íà íÿêîè äåöà ñà áèëè ÷àñòè÷íî èçÿäåíè - âúâ âñåêè ñëó÷àé ïî òÿõ èìà ñëåäè îò çúáè - íî ìîæå áè íèå ãî òëàñêàìå êúì òîâà. Íàëè îò íàé-ðàííî äåòñòâî íè ó÷àò, ÷å êîãàòî ÷óäîâèùåòî òå õâàíå â ãîðñêèòå äåáðè, ïúðâàòà ìó ðàáîòà å äà òå èçÿäå. Ïî-ñòðàøíî îò òîâà íàâÿðíî íå ìîæåì äà ñè ïðåäñòàâèì. Íî âñúùíîñò ÷óäîâèùàòà æèâåÿò îò íàøàòà âÿðà, íàëè? Íåèçáåæíî ñòèãàì äî òîçè èçâîä: õðàíàòà ìîæå äà äàâà æèâîò, íî èñòèíñêèÿò èçòî÷íèê íà ñèëà íå å òÿ, à âÿðàòà. À êîé äðóã îñâåí äåòåòî å òîëêîâà ñêëîíåí êúì áåçïðåêîñëîâíà âÿðà?
Íî èìà åäíî çàòðóäíåíèå: äåöàòà ïîðàñòâàò. Ñèëàòà íà öúðêâàòà ñå ïîäíîâÿâà è óâåêîâå÷àâà ÷ðåç ïåðèîäè÷íè ðèòóàëíè äåéñòâèÿ. Â Äåðè ñèëàòà ñÿêàø ñúùî ñå ïîäíîâÿâà è óâåêîâå÷àâà ÷ðåç ïåðèîäè÷íè ðèòóàëíè äåéñòâèÿ. Âúçìîæíî ëè å Òî äà ñå çàùèòàâà áëàãîäàðåíèå íà ïðîñòèÿ ôàêò, ÷å êîãàòî äåöàòà ñå ïðåâúðíàò âúâ âúçðàñòíè, òå èëè ãóáÿò ñïîñîáíîñòòà äà âÿðâàò, èëè áèâàò îñàêàòåíè îò íÿêàêúâ ñâîåîáðàçåí àðòðèò íà äóõà è âúîáðàæåíèåòî?
Äà. Ìèñëÿ, ÷å òóê ñå êðèå ðàçêîâíè÷åòî. È àêî ñåãà èì ñå îáàäÿ ïî òåëåôîíà, êàêâî ùå ñè ñïîìíÿò? Äîêîëêî ùå ïîâÿðâàò? Ùå ñòèãíå ëè âÿðàòà èì, çà äà ñëîæèì âåäíúæ çàâèíàãè êðàé íà óæàñà... èëè ñàìî ùå íè òëàñíå êúì ãèáåë? Òå âå÷å ñà ïðèçîâàíè - ïîíå òîâà çíàì. Âñÿêî óáèéñòâî îò ñåãàøíèÿ öèêúë å çîâ. Íà äâà ïúòè íèå íàðàíèõìå Òî ïî÷òè ñìúðòîíîñíî è íàêðàÿ ãî ïðîêóäèõìå äúëáîêî â áúðëîãàòà îò òóíåëè è âîíÿùè ïåùåðè ïîä ãðàäà. Íî ìèñëÿ, ÷å Òî çíàå è äðóãàòà òàéíà: çà ðàçëèêà îò íåãîâîòî áåçñìúðòèå (èëè áåçêðàéíî äúëãîëåòèå) íèå ñìå òëåííè. Òðÿáâàëî å ïðîñòî äà èç÷àêà äîêàòî çà íàñ ñòàíå íåâúçìîæíî äà ïîäíîâèì èñêðåíàòà âÿðà, êîÿòî íè ïðåâðúùàøå â èçòî÷íèöè íà åíåðãèÿ è ïîòåíöèàëíè óíèùîæèòåëè íà ÷óäîâèùà. Äâàäåñåò è ñåäåì ãîäèíè. Çà íåãî òîâà ìîæå áè å ñàìî êðàòúê, îñâåæèòåëåí ñúí êàòî íàøàòà ñëåäîáåäíà äðÿìêà. È êîãàòî ñå ñúáóäè, Òî ùå ñè å âñå ñúùîòî, à çà íàñ ùå å îòëåòÿëà åäíà òðåòà îò æèâîòà. Íàøèÿò ìèðîãëåä ñå å ñòåñíèë; íàøàòà âÿðà â ìàãèÿòà, êîÿòî ïîðàæäàøå âúëøåáñòâàòà, ñå å èçòúðêàëà êàòî ãëàíöà íà ÷èôò íîâè÷êè îáóâêè ñëåä äúëãî õîäåíå.
Çàùî íè âèêà îáðàòíî? Çàùî ïðîñòî íå íè îñòàâè äà ñè óìðåì? Ìèñëÿ, ÷å å çàùîòî íèå åäâà íå ãî óáèõìå è Òî ñå ñòðàõóâà. Çàùîòî èñêà äà ñè îòìúñòè.
È ñåãà - ñåãà, êîãàòî âå÷å íå âÿðâàìå â Äÿäî Êîëåäà, Õåíçåë è Ãðåòåë, Ôåÿòà íà çúáêèòå è òðîëà ïîä ìîñòà - Òî å ãîòîâî äà íè ñðåùíå. Åëàòå ñè, êàçâà òî. Åëàòå ñè, èìàìå íåäîâúðøåíà ðàáîòà â Äåðè. Äîíåñåòå ñè êíèæêèòå, èãðà÷êèòå è òîï÷åòàòà! Ùå ïîèãðàåì. Åëàòå ñè è ùå âèäèì äàëè îùå ïîìíèòå íàé-ïðîñòîòî íåùî íà ñâåòà: êàêâî å äà áúäåø äåòå, íàäàðåíî ñ òâúðäàòà âÿðà, êîÿòî ïîðàæäà ñòðàõà îò òúìíîòî.
Ïîíå çà åäíî ñúì ãîòîâ äà ñå îáçàëîæà õèëÿäà íà ñòî: ñòðàõóâàì ñå. Àäñêè ñå ñòðàõóâàì.

ÎÑÅÌÍÀÄÅÑÅÒÀ ÃËÀÂÀ


ÏÐÀØÊÀÒÀ


1.

- Å, Êàìàðà - êàçâà Ðè÷è, - äîéäå è òâîÿò ðåä. Íàøàòà ÷åðâåíîêîñà ïðèÿòåëêà ñè èçïóøè öèãàðèòå è å íà ïúò äà äîâúðøè ìîèòå. Ñúâñåì îêúñíÿõìå.
Áåí õâúðëÿ ïîãëåä êúì ñòåííèÿ ÷àñîâíèê. Äà, êúñíî å - íàáëèæàâà ïîëóíîù. Îñòàâà âðåìå ñàìî çà îùå åäèí ðàçêàç, ìèñëè òîé. Îùå åäèí ðàçêàç ïðåäè ïîëóíîù. Êîëêîòî äà ïîääúðæàìå òåìïîòî. Êàêúâ ëè ùå å?
Íî òîâà, ðàçáèðà ñå, å øåãà è òî íå îñîáåíî çàáàâíà; îñòàâà ñàìî åäèí ðàçêàç, ïîíå òîé íå ñå ñåùà çà äðóã, è òîçè ïîñëåäåí ðàçêàç å çà ñðåáúðíèòå òîï÷åòà - êàê ãè îòëÿõà â ðàáîòèëíèöàòà íà Äçàê Äåíáðîó âå÷åðòà íà 23 þëè è êàê ãè óïîòðåáèõà äâà äíè ïî-êúñíî.
- Àç ñúùî ñè èìàì áåëåçè - êàçâà òîé. - Ïîìíèòå ëè?
Áåâúðëè è Åäè ïîêëàùàò ãëàâè; Áèë è Ðè÷è êèìàò. Ìàéê ñåäè ìúë÷àëèâî è ñàìî íàïðåãíàòèÿò ïîãëåä îæèâÿâà ìîðíîòî ìó ëèöå.
Áåí ñòàâà, ðàçêîï÷àâà ðèçàòà ñè è ÿ ðàçòâàðÿ øèðîêî. Âúðõó êîðåìà ìó èìà ñòàð áåëåã âúâ ôîðìàòà íà áóêâà Í. Ëèíèèòå ñà ðàçêðèâåíè - íÿêîãà êîðåìúò å áèë äîñòà ïî-åäúð - íî âñå ïàê îáùèòå î÷åðòàíèÿ ñè ëè÷àò.
Äúëáîêèÿò áåëåã, çàïî÷âàù îò íàïðå÷íàòà ÷åðòè÷êà íà áóêâàòà, å ìíîãî ïî-ÿñåí. Ïðèëè÷à íà óñóêàíî áÿëî âúæå ñ îòðÿçàíà ïðèìêà.
Áåâúðëè âäèãà äëàí ïðåä óñòàòà ñè.
- Âúðêîëàêúò! Â îíàçè êúùà! Î, Ãîñïîäè!
È òÿ ñòðåñíàòî ñå îáðúùà êúì ïðîçîðöèòå, ñÿêàø î÷àêâà äà âèäè â ìðàêà çàä òÿõ ñòàåíî ÷óäîâèùå.
- Òî÷íî òàêà - êàçâà Áåí. - È èñêàòå ëè äà ÷óåòå íåùî ñìåøíî? Ïðåäè äâà äíè òîçè áåëåã ãî íÿìàøå. Âèçèòíàòà êàðòè÷êà íà Õåíðè ñè áåøå íà ìÿñòî; çíàì, çàùîòî ÿ ïîêàçàõ íà åäèí ïðèÿòåë, êàçâà ñå Ðèêè Ëèé è å áàðìàí â Õåìèíãôîðä Õîóì. Íî òîçè... - Òîé ñå ðàçñìèâà ìðà÷íî è ïî÷âà äà çàêîï÷àâà ðèçàòà ñè. - Òîçè ñå ïîÿâè òîêó-ùî. Êàòî áåëåçèòå ïî äëàíèòå íè.
- Äà - êàçâà Ìàéê, êîãàòî Áåí ïðèâúðøâà ñúñ çàêîï÷àâàíåòî. - Âúðêîëàêúò. Òîãàâà Òî íè ñå ÿâè êàòî âúðêîëàê.
- Çàùîòî òàêà ã-ãî áåøå âèäÿë Ð-ð-ðè÷è ïðåäíèÿ ïú-ïú-ïúò - ïðîøåïâà Áèë. - Íàëè?
- Äà - ïîòâúðæäàâà Ìàéê.
- Áÿõìå áëèçî, íàëè? - áàâíî èçðè÷à Áåâúðëè è â ãëàñà é çâó÷è òèõà ïî÷óäà. - Òîëêîâà áëèçî, ÷å ìîæåõìå âçàèìíî äà ÷åòåì ìèñëèòå ñè.
- Áåç ìàëêî îíçè ðîøàâ ñèìïàòÿãà äà ñè íàïðàâè æàðòèåðè îò êàðàíòèÿòà òè, Áåí - îáàæäà ñå Ðè÷è è òîçè ïúò íå ñå óñìèõâà. Òîé ïîáóòâà íàãîðå ñ÷óïåíèòå ñè î÷èëà. Çàä òÿõ ëèöåòî ìó èçãëåæäà ïðåáëåäíÿëî, èçïèòî è ïðèçðà÷íî.
- Áèë òå îòúðâà - ðÿçêî êàçâà Åäè. - Çíàì, Áåâ ñïàñè âñè÷êè íè, íî àêî íå áåøå òè, Áèë...
- Äà - ïîäêðåïÿ ãî Áåí. - Òè ìå ñïàñè, Øåô Áèë. Ñïóêàíà ìè áåøå ðàáîòàòà áåç òåá.
Áèë ìàõâà ñ ðúêà êúì ïðàçíèÿ ñòîë.
- Ñòàí Þðèñ ìè ïîìîãíà. È ñè ïëàòè ñêúïî. Ìîæå áè óìðÿ çàðàäè òîâà.
Áåí Õàíñêîì ïîêëàùà ãëàâà.
- Íå ãîâîðè òàêà, Áèë.
- Ò-òàêà å. Àêî ìè-õõè-èñëèø, ÷-÷å ñè âèíîâåí, çíà÷è è àç ñúì âè-âèíîâåí, è âñè÷êè î-õõî-ñòàíàëè, çàùîòî ïðîäúëæèõìå. Äàæå ñëåä Ïàòðèê è îíçè íàäïèñ íà õëàäè-äè-äèëíèêà. Ñèãóðíî â-âèíàòà å íàé-âå÷å ìîÿ, çàùîòî è-õõè-èñêàõ äà ïðîäúëæèì. Çàðàäè Äæú-äæîðäæ. Ìîæå áè äàæå çàùîòî ñè ìèñëåõ, ÷å àêî óáèÿ îíîâà, ê-êîåòî å óáèëî Äæîðäæ, íú-íú-íàøèòå ùå òðÿáâà ïàê äà ìå î-î-î...
- Äà òå îáè÷àò? - òèõî ïîäñêàçâà Áåâúðëè.
- Äà. Ðàçáèðà ñå. Íî íå ìèñëÿ, ÷-÷-÷å íÿêîé å âè-õõè-èíîâåí, Áåí. Ïðîñòî ò-ò-òàêúâ ñè áåøå Ñòàí.
- Íå å èìàë ñèëè äà ãî ïðèåìå - êàçâà Åäè. Ìèñëè ñè êàê ìèñòúð Êèéí ìó ðàçêðè èñòèíàòà, íî âúïðåêè âñè÷êî òîé íå ìîæà äà ñå îòêàæå îò ëåêàðñòâîòî. Íàâÿðíî èìàøå ñèëè äà ñå îòêàæå îò íàâèêà äà áîëåäóâà; äðóãî íå ìîæåøå äà îòõâúðëè - íàâèêà äà âÿðâà. È êàêòî ñå îêàçà, ìîæå áè òúêìî òîâà ìó ñïàñè æèâîòà.
- Âåëèê áåøå ïðåç îíçè äåí - êàçâà Áåí. - Ñòàí è íåãîâèòå ïòèöè.
Âñè÷êè ñå ïîçàñìèâàò òèõè÷êî è ïîãëåæäàò ñòîëà, êúäåòî áè òðÿáâàëî äà ñåäè Ñòàí â åäèí ïðàâåäåí è áëàãîðàçóìåí ñâÿò, â êîéòî äîáðèòå âèíàãè ïîáåæäàâàò. Ëèïñâà ìè, ìèñëè Áåí. Ãîñïîäè, êîëêî ìè ëèïñâà! È èçðè÷à íà ãëàñ:
- Ñïîìíÿø ëè ñè, Ðè÷è, âåäíúæ òè ìó êàçà, ÷å ñïîðåä ñëóõîâåòå áèë ïðåòðåïàë Õðèñòîñ, à Ñòàí îòâúðíà áåç äà ìó ìèãíå îêîòî: "Íå ñúì àç, òðÿáâà äà å áèë áàùà ìè".
- Ñïîìíÿì ñè - îòãîâàðÿ Ðè÷è ñ åäâà äîëîâèì ãëàñ. Òîé âàäè îò çàäíèÿ ñè äæîá êúðïè÷êà, ñâàëÿ î÷èëàòà è ãè èçáúðñâà. Ïîñëå ïàê ñè ñëàãà î÷èëàòà, ïðèáèðà êúðïè÷êàòà è äîáàâÿ, áåç äà îòêúñâà ïîãëåä îò ðúöåòå ñè: - Çàùî íå âçåìåø ïðîñòî äà íè ðàçêàæåø, Áåí?
- Áîëè òå, íàëè?
- Äà. - Ãëàñúò íà Ðè÷è å òîëêîâà äðåçãàâ, ÷å åäâà ñå ðàçáèðà êàêâî êàçâà. - Êàê èíà÷å. Áîëè ìå.
Áåí îãëåæäà âñè÷êè è êèìâà.
- Äîáðå òîãàâà. Îùå åäèí ðàçêàç ïðåäè ïîëóíîù. Êîëêîòî äà ïîääúðæàìå òåìïîòî. Íà Áèë è Ðè÷è èì õðóìíà çà ñðåáúðíèòå êóðøóìè...
- Íå - âúçðàçÿâà Ðè÷è. - Áèë ãî èçìèñëè ïðúâ è îòíà÷àëî ìíîãî ñå ïëàøåøå.
- Ï-ï-ïðîñòî ñå òðå-õõå-âîæåõ äàëè...
- Âñúùíîñò íÿìà çíà÷åíèå - êàçâà Áåí. - Ïðåç îíçè þëè òðèìàòà äúëãî êèñíàõìå â áèáëèîòåêàòà. Ìú÷åõìå ñå äà ðàçáåðåì êàê ñå îòëèâàò ñðåáúðíè êóðøóìè. Àç èìàõ ñðåáðî - ÷åòèðè ñðåáúðíè äîëàðà, íàñëåäñòâî îò áàùà ìè. Ïîñëå Áèë âçå äà ñå òðåâîæè êàêâî ùå ïðàâèì, àêî ïèùîâúò ñå ïðúñíå äîêàòî íÿêàêâî ÷óäîâèùå ïîñÿãà äà íè ñïèïà çà ãóøèòå. Íàêðàÿ âèäÿõìå êîëêî ìàéñòîðñêè ñòðåëÿ Áåâúðëè ñ ïðàøêàòà è ðåøèõìå âìåñòî êóðøóìè äà íàïðàâèì òîï÷åòà. Èçÿñíèõìå âñè÷êî è ñå ñúáðàõìå ó Áèë. È òè áåøå òàì, Åäè...
- Êàçàõ íà ìàéêà ñè, ÷å ùå èãðàåì "Ìîíîïîë" - óòî÷íÿâà Åäè. - Ðúêàòà ìå áîëåøå æåñòîêî, íî òÿ ìå îñòàâè äà âúðâÿ ïåøà. Òîëêîâà áåøå ñúðäèòà. È âñåêè ïúò, ùîì ÷óåõ íÿêîé äà êðà÷è çàä ìåí, îòñêà÷àõ è ñå îçúðòàõ äà âèäÿ äàëè íå å Áàóúðñ. À îò âñÿêî äâèæåíèå ìå áîëåøå îùå ïîâå÷å.
Áèë ñå óñìèõâà.
- È âñúùíîñò íèùî íå ïðàâåõìå, ñàìî ñòîÿõìå è ãëåäàõìå êàê Áåí îòëèâà òîï÷åòàòà. Ìèñëÿ, ÷å òîé íàèñòèíà ìîæåøå äà îòëåå ñðåáúðíè êóðøóìè.
- Î, íå ìè ñå âÿðâà - êàçâà Áåí, ìàêàð ÷å å óâåðåí â ïðîòèâíîòî. Ñïîìíÿ ñè êàê çäðà÷úò íàâúí ñå ñãúñòÿâàøå (ìèñòúð Äåíáðîó áå îáåùàë äà îòêàðà âñè÷êè ïî äîìîâåòå), êàê â òðåâàòà ïååõà ùóðöè è çàä ïðîçîðöèòå ïðèìèãâàõà ïúðâèòå ñâåòóëêè. Áèë ñòàðàòåëíî áå íàãëàñèë êàðòîíà çà "Ìîíîïîë" íà ìàñàòà â ñòîëîâàòà, òà êîéòî ïîãëåäíå, äà èìà ÷óâñòâîòî, ÷å ñà èãðàëè îêîëî ÷àñ.
Ñïîìíÿ ñè åçåðöåòî îò ÷èñòà æúëòåíèêàâà ñâåòëèíà îêîëî ðàáîòíèÿ òåçãÿõ íà Äçàê. Ñïîìíÿ ñè ãëàñà íà Áèë:
- Òðÿáâà äà âíè-õõè-


2.

èìàâàìå. Íå èñêàì äà îñòàâÿì ê-ê-êî÷èíà. È áåç òóé íà ò-òàòêî ìó å...
Òîé çàñå÷å íà áóêâàòà "ï" è ñëåä òèòàíè÷íî óñèëèå íàé-ñåòíå èçïëþ: "ïèñíàëî îò ìåí".
Ðè÷è äåìîíñòðàòèâíî èçáúðñà áóçàòà ñè.
- Åé, Ïåëòåê, êàòî îðãàíèçèðàø äóøîâå, ðàçäàâàø ëè è êúðïè?
Áèë ñå ïðåñòîðè, ÷å çàìàõâà ñðåùó íåãî. Ðè÷è ñå ñâè è çàïèùÿ ñ Ãëàñà íà Ïèêàíèíè.
Áåí ïî÷òè íå èì îáðúùàøå âíèìàíèå. Ãëåäàøå êàê Áèë ïîäðåæäà èíñòðóìåíòèòå åäèí ïî åäèí â ñâåòëèíàòà íà ëàìïàòà. ×àñò îò ñúçíàíèåòî ìó ìå÷òàåøå íÿêîé äåí è òîé äà ñè èìà òàêàâà ÷óäåñíà ðàáîòèëíèöà. Íî âñè÷êî îñòàíàëî ñå ñúñðåäîòî÷àâàøå âúðõó ïðåäñòîÿùàòà çàäà÷à. Íÿìàøå äà å òîëêîâà òðóäíî êîëêîòî îòëèâàíåòî íà ñðåáúðíè êóðøóìè, íî âñå ïàê òðÿáâàøå äà âíèìàâà. Íå áèâàøå äà äîïóñíå êàëïàâà ðàáîòà. Ïðåäñòîåøå ìó äà ïðåäïðèåìå íåùî, êîåòî áå èçìèñëèë ñàì, áåç ÷óæäè ñúâåòè è ïëàíîâå.
Áèë äúðæåøå Áåí äà îòëåå òîï÷åòàòà, ñúùî êàêòî ïðåäè òîâà áå íàñòîÿâàë èìåííî Áåâúðëè äà íîñè ïðàøêàòà. Òèÿ íåùà ïîäëåæàõà íà îáñúæäàíå è íàèñòèíà áÿõà îáñúæäàíè ìíîãîêðàòíî, íî åäâà ñëåä äâàäåñåò è ñåäåì ãîäèíè, äîêàòî ðàçêàçâàøå çà òÿõ, Áåí îñúçíà ñòðàííîòî: íèêîé íå áå è ïîìèñëèë äà ñå óñúìíè â ñïîñîáíîñòòà íà ñðåáúðíîòî òîï÷å äà óíèùîæè ÷óäîâèùåòî - äîêàçâàõà ÿ ñòîòèöè, ìîæå áè äàæå õèëÿäè ôèëìè íà óæàñà.
- Äîáðå - êàçà Áåí. Èçïóêà ñúñ ñòàâèòå íà ïðúñòèòå ñè è ïîãëåäíà Áèë. - Ó òåá ëè ñà êàëúïèòå?
- À! - òðåïíà Áèë. - Å-å-åòî ãè.
Òîé áðúêíà â äæîáà ñè è èçâàäè íåùî óâèòî â íîñíà êúðïà. Ñëîæè ãî íà òåçãÿõà è ðàçãúíà êúðïàòà. Âúòðå èìàøå äâå ìàòîâè ñòîìàíåíè òîï÷åòà ñ ìàëêè äóï÷èöè. Êàëúïè çà îòëèâàíå íà ñà÷ìè.
Ñëåä êàòî ðåøèõà äà ñå îòêàæàò îò êóðøóìèòå, Áèë è Ðè÷è áÿõà îòèøëè â áèáëèîòåêàòà äà ïðîó÷àò êàê ñå îòëèâàò ñà÷ìè çà ëàãåðè. "Ìíîãî ðàáîòíè ìîì÷åòà ñòå - êàçà èì ìèñèñ Ñòàðåò. - Ìèíàëàòà ñåäìèöà ïðîó÷âàõòå îãíåñòðåëíèòå îðúæèÿ, ñåãà ïúê ëàãåðèòå. È òî ïðåç âàêàíöèÿòà!"
"Íå èñêàìå äà çàòúïååì - îòâúðíà Ðè÷è. - Íàëè, Áèë?
"Òú-òú-òî÷íî òàêà."
Îêàçà ñå, ÷å îòëèâàíåòî íà ñà÷ìè å íèùî è ïîëîâèíà, ñòèãà äà èìàø êàëúïè. Åäèíñòâåíèÿò ñåðèîçåí âúïðîñ áåøå îòêúäå äà ãè íàìåðÿò. Ñ äèñêðåòíî ïîäïèòâàíå èçêîï÷èõà íåîáõîäèìèòå ñâåäåíèÿ îò Äçàê Äåíáðîó... è íèêîé îò Íåóäà÷íèöèòå íå áå óäèâåí, êîãàòî óçíàõà, ÷å ñ ïîäîáíè êàëúïè ðàçïîëàãà ñàìî åäèí ìàãàçèí â Äåðè - "Êè÷úíúð. Ïðåöèçíè èíñòðóìåíòè è ìàòðèöè". Íåãîâ ïðèòåæàòåë è óïðàâèòåë ñå îêàçà ïðà-ïðàâíóêúò íà íÿêîãàøíèòå ñîáñòâåíèöè íà ðàçðóøåíàòà ñòîìàíîëåÿðíà.
Áèë è Ðè÷è ïîòåãëèõà êúì ìàãàçèíà ñ âñè÷êè ïàðè, êîèòî Íåóäà÷íèöèòå áÿõà óñïåëè äà ñúáåðàò - äåñåò äîëàðà è ïåòäåñåò è äåâåò öåíòà. Êîãàòî Áèë çàïèòà êîëêî ìîãàò äà ñòðóâàò äâà ïåòñàíòèìåòðîâè êàëúïà, Êàðë Êè÷úíúð - êîéòî ïðèëè÷àøå íà êðú÷ìàðñêè âåòåðàí è âîíåøå íà âåõòî êîíñêî íàìåòàëî - ïîèñêà äà çíàå êàêâî ñìÿòàò äà ïðàâÿò ñ òÿõ. Ðè÷è ïðåäîñòàâè äóìàòà íà Áèë, çàùîòî îïèòúò ìó ïîäñêàçâàøå, ÷å òàêà ùå å ïî-ëåñíî - äåöàòà ñè ïðàâåõà ìàéòàï ñúñ çàåêâàíåòî, íî âúçðàñòíèòå ñå ñìóùàâàõà. Ïîíÿêîãà òîâà ñå îêàçâàøå íåâåðîÿòíî óäîáíî.
Áèë åäâà áå ñòèãíàë äî ñðåäàòà íà ïðåäâàðèòåëíî ïîäãîòâåíîòî îáÿñíåíèå - íÿêàêúâ ó÷èëèùåí ïðîåêò çà ìîäåë íà âÿòúðíà ìåëíèöà - êîãàòî Êè÷úíúð ìó íàïðàâè çíàê äà ìëúêâà è ñúîáùè íåâåðîÿòíàòà öåíà íà ìàòðèöèòå: ïåòäåñåò öåíòà åäíàòà.
Ïîðàçåí îò ùóðèÿ êúñìåò, Áèë ìó ïîäàäå ñìà÷êàíà äîëàðîâà áàíêíîòà.
- Íå ñå íàäÿâàéòå äà âè äàì òîðáè÷êà - çàÿâè Êàðë Êè÷úíúð è êðúâÿñàëèòå ìó î÷è ãè îãëåäàõà ñ âèñîêîìåðíîòî ïðåçðåíèå íà ÷îâåê, êîéòî å âèäÿë âñè÷êî íà òîÿ ñâÿò, ÷å è íåùî îòãîðå. - Òîðáè÷êà ñå ïîëàãà, àêî ïîõàð÷èòå ïîíå ïåò äîëàðà.
- Íÿìà íè-õõè-èùî, ñ-ñúð - óâåðè ãî Áèë.
- È íå ìè ñå ìîòàéòå ïðåä ìàãàçèíà - äîáàâè Êè÷úíúð. - Êîñèòå âè îòäàâíà ïëà÷àò çà áðúñíàð.
Êîãàòî èçëÿçîõà íàâúí, Áèë ïîäõâúðëè:
- Çà-õõà-áåëÿçàë ëè ñè, Ð-ð-ðè÷è, ÷å âú-âú-âúçðàñòíèòå íå ùàò äà òè ïðî-õõî-äàäàò íèùî, îñâåí ø-ø-øîêîëàä, ê-ê-êîìèêñè è ä-äà ðå÷åì áèëåòè çà ê-ê-êèíî, àêî íå ê-ê-êàæåø çà êõà-à-êâî òè å.
- Àìè äà - êèìíà Ðè÷è.
- Ç-çàùî? Çàùî å ò-ò-òàêà?
- Çàùîòî íè ñìÿòàò çà îïàñíè.
- Àìè? Ò-ò-òúé ëè ìè-õõè-èñëèø?
- Àõà - èçêèñêà ñå Ðè÷è. - Íàâèò ëè ñè ñåãà äà ñå ìîòàåì ïðåä ìàãàçèíà? Ùå ñè âäèãíåì ÿêèòå, ùå ñå çúáèì íà õîðàòà è ùå ÷àêàìå äà íè ïîðàñíå êîñàòà.
- Ìú-ìú-ìàéíàòà òè - êàçà Áèë.


3.

- Äîáðå - êàçà Áåí, ñëåä êàòî îãëåäà âíèìàòåëíî êàëúïèòå è ãè îñòàâè íà òåçãÿõà. - ×óäåñíî. À ñåãà...
Çà äà íå ìó ïðå÷àò, âñè÷êè ñå áÿõà îòäðúïíàëè è ãî îãëåæäàõà êàêòî íÿêîé ïúëåí íåâåæà â ìåõàíèêàòà ãëåäà òåõíèêà, çàñòàíàë äî ïîâðåäåíàòà ìó êîëà. Áåí íå ãè çàáåëÿçâàøå. Áåøå ñå ñúñðåäîòî÷èë èçöÿëî âúðõó ïðåäñòîÿùàòà ðàáîòà.
- Ïîäàé ìè îíàÿ ãèëçà - êàçà òîé. - È îêñèæåíà.
Áèë ìó ïîäàäå ñðÿçàíàòà ãèëçà îò ñíàðÿä. Ïðåäè ãîäèíè Äçàê Äåíáðîó ÿ áå âçåë çà ñïîìåí îò äåíÿ, â êîéòî àðìèÿòà íà ãåíåðàë Ïàòúí ñå ãîòâåøå äà ôîðñèðà ïîñëåäíàòà âîäíà ïðåãðàäà è äà ñòúïè íà ãåðìàíñêà òåðèòîðèÿ. Êîãàòî Áèë áåøå ñúâñåì ìàëúê, à Äæîðäæ îùå ïîäìîêðÿøå ïåëåíèòå, òàòêî èì ÿ èçïîëçóâàøå çà ïåïåëíèê. Ïî-êúñíî òîé îòêàçà öèãàðèòå è ãèëçàòà èç÷åçíà íÿêúäå. Ïðåäè ñåäìèöà Áèë ÿ îòêðè ñðåä âåõòîðèèòå â äúíîòî íà ãàðàæà.
Áåí çàòåãíà ãèëçàòà â ìåíãåìåòî è ïîå îêñèæåíà îò Áåâúðëè. Áðúêíà â çàäíèÿ ñè äæîá, èçâàäè ñðåáúðíèÿ äîëàð è ãî ïóñíà â èìïðîâèçèðàíèÿ òèãåë. Ìîíåòàòà ãëóõî èçäðúí÷à.
- Òîâà å îò òàòêî òè, íàëè? - çàïèòà Áåâúðëè.
- Äà - êàçà Áåí, - íî íå ñè ãî ñïîìíÿì äîáðå.
- Ñèãóðåí ëè ñè, ÷å èñêàø äà ãî ðàçòîïèø?
Òîé ÿ ïîãëåäíà è ñå óñìèõíà.
- Äà.
Òÿ îòâúðíà íà óñìèâêàòà. Ïîâå÷å íå ìó òðÿáâàøå. Àêî ñå áå óñìèõíàëà äâà ïúòè, Áåí îõîòíî ùåøå äà îòëåå òîï÷åòà çà öÿë âçâîä âúðêîëàöè. Òîé ïîáúðçà äà èçâúðíå ãëàâà.
- Äîáðå. Ãîòîâè ñìå. Íÿìà ïðîáëåìè. Ïðîñòî å êàòî äâå è äâå, íàëè?
Äðóãèòå êèìíàõà íåóâåðåíî.
Ñëåä ãîäèíè Áåí ùåøå äà ïîìèñëè: Äíåñ å äðóãî, äíåñ âñÿêî õëàïå ìîæå äà ñè êóïè ïðîïàíîâà ãîðåëêà... èëè ïúê äà ÿ íàìåðè â ðàáîòèëíèöàòà íà òàòêî ñè.
Íî ïðåç 1958 ãîäèíà íÿìàøå òàêèâà íåùà; Áåâúðëè ñå òðåâîæåøå, çàùîòî îêñèæåíúò íà Äçàê Äåíáðîó áåøå îò ñòàðèòå, ñúñ ñòîìàíåíè áóòèëêè. Áåí óñåùàøå òîâà è èñêàøå äà ÿ óñïîêîè, íî ñå áîåøå, ÷å ãëàñúò ìó ìîæå äà çàòðåïåðè.
- Íå ñå òðåâîæè - êàçà òîé íà Ñòàí, êîéòî ñòîåøå äî Áåâúðëè.
- Ú? - ïðèìèãà íàñðåùà ìó Ñòàí.
- Íå ñå òðåâîæè.
- ×å àç èçîáùî íå ñå òðåâîæà.
- À. Ñòîðè ìè ñå íåñïîêîåí. Ïðîñòî èñêàõ äà òè êàæà, ÷å òàÿ ðàáîòà å ñúâñåì áåçîïàñíà. Çà â ñëó÷àé, ÷å ñå òðåâîæèø.
- Êàêâî òè å, Áåí?
- Íèùî ìè íÿìà - ïðîìúðìîðè Áåí. - Ïîäàé êèáðèòà, Ðè÷è.
Ðè÷è ìó ïîäàäå êóòèéêà êèáðèò. Áåí çàâúðòÿ êðàíà è ïîäíåñå çàïàëåíà êëå÷êà êúì ãîðåëêàòà. Ðàçäàäå ñå ãëóõ ïóêîò è îòâúòðå èçõâðúêíà îðàíæåâ îãíåí åçèê. Áåí ðåãóëèðà ñòðóÿòà äîêàòî ïëàìúêúò ïîñèíÿ, ïîñëå ãî ïðèáëèæè êúì äúíîòî íà ãèëçàòà.
- Íîñèø ëè ôóíèÿòà? - çàïèòà òîé.
- Ò-ò-òóê å - îòâúðíà Áèë è ìó ïîäàäå òåíåêèåíàòà ôóíèÿ, êîÿòî áÿõà íàïðàâèëè ïðåç äåíÿ. Ìàëêàòà äóï÷èöà â îñíîâàòà ñúâïàäàøå ïî÷òè èäåàëíî ñ îòâîðèòå íà äâàòà êàëúïà. Áåí áå ïîñòèãíàë òîâà íà îêî, áåç äà èçìåðâà. Áèë áóêâàëíî ñå áå ñìàÿë îò òàçè òî÷íîñò, íî íå çíàåøå êàê äà ãî êàæå, áåç äà ñìóòè ïðèÿòåëÿ ñè.
Ñëåä êàòî ñå óâëå÷å â ðàáîòàòà, Áåí âå÷å ìîæåøå äà çàãîâîðè íà Áåâúðëè ñúñ ñóõèÿ òîí íà õèðóðã, êîéòî ñå îáðúùà êúì äåæóðíàòà ñåñòðà.
- Áåâ, òè èìàø íàé-ñòàáèëíà ðúêà. Ïúõíè ôóíèÿòà â îòâîðà. Ñàìî ÷å ïúðâî ñè ñëîæè ðúêàâèöà, çà äà íå òå èçãîðÿ.
Áèë é ïîäàäå åäíà îò ðàáîòíèòå ðúêàâèöè íà áàùà ñè. Áåâúðëè íàìåñòè òåíåêèåíàòà ôóíèÿ íàä ïúðâèÿ êàëúï. Âñè÷êè ìúë÷àõà. Ñúñêàíåòî íà ãîðåëêàòà ñÿêàø ñå çàñèëâàøå. Îñòàíàëèòå ãëåäàõà ñèíèÿ ïëàìúê ñ ïðèñâèòè, ïî÷òè çàòâîðåíè î÷è.
- ×ú-÷ú-÷àêàé - âíåçàïíî êàçà Áèë è õóêíà êúì êúùè. Ñëåä ìàëêî ñå âúðíà ñ åâòèíè ñëúí÷åâè î÷èëà "Êîñòåíóðêà", êîèòî ñå âàëÿõà â åäíî êóõíåíñêî ÷åêìåäæå îùå îò ìèíàëàòà ãîäèíà. - Ñëî-î-îæè ò-òîâà, Ê-ê-êàìàðà.
Áåí âçå î÷èëàòà, óõèëè ñå è ãè íàìåñòè íà íîñà ñè.
- Ìàìà ìó ñòàðà, àìè ÷å òîâà å Ôåéáèúí! - âúçêëèêíà Ðè÷è. - À ìîæå äà å Ôðàíêè Àâàëîí èëè íÿêîé äðóã îáðàç îò "Åñòðàäåí ïîäèóì".
- Äà òè ãî íàáóòàì â ÷îâêàòà, Ìðúñíà óñòà - ñðÿçà ãî Áåí, íî íåâîëíî ñå ðàçêèñêà. Èäåÿòà, ÷å ìîæå äà ïðèëè÷à íà Ôåéáèúí, áåøå ïðåêàëåíî íåëåïà. Ïëàìúêúò òðåïíà è òîé ïðåñòàíà äà ñå ñìåå; öÿëîòî ìó âíèìàíèå îòíîâî ñå êîíöåíòðèðà â åäíà-åäèíñòâåíà òî÷êà.
Äâå ìèíóòè ïî-êúñíî Áåí ïîäàäå ãîðåëêàòà íà Åäè, êîéòî ÿ ñòèñíà áîÿçëèâî ñúñ çäðàâàòà ñè ðúêà.
- Ãîòîâî å - êàçà òîé íà Áèë. - Ïîäàé ìè äðóãàòà ðúêàâèöà. Áúðçî! Áúðçî!
Áèë ìó ïîäàäå ðúêàâèöàòà. Áåí ÿ íàäÿíà è ïîäõâàíà ãèëçàòà, äîêàòî ñ äðóãàòà ðúêà âúðòåøå ëîñòà íà ìåíãåìåòî.
- Äðúæ çäðàâî, Áåâ.
- Ãîòîâà ñúì, íå ÷àêàé - ðàïîðòóâà òÿ.
Áåí íàêëîíè ãèëçàòà íàä ôóíèÿòà. Äðóãèòå âèäÿõà êàê ìåæäó äâåòå ñúäèíè ñå ñòðåëíà ñòðóéêà ðàçòîïåíî ñðåáðî. Áåí íàëèâàøå óìåëî; íå ðàçëÿ íèòî êàïêà. È çà ìèã ñå ïî÷óâñòâóâà íàåëåêòðèçèðàí. Âñè÷êî íàîêîëî ìó ñå ñòðóâàøå óâåëè÷åíî è îêúïàíî â îñëåïèòåëíà áÿëà ñâåòëèíà. Â òîçè ìèã íå áåøå ïîçíàòèÿò øèøêî Áåí Õàíñêîì, êîéòî íîñåøå àíöóçè, çà äà ïðèêðèâà øêåìáåòî è öèöèòå ñè; ïðåâðúùàøå ñå â áîã Òîð - íåáåñíèÿ êîâà÷ íà ìúëíèè.
Ïîñëå ÷óâñòâîòî èç÷åçíà.
- Äîáðå - êàçà òîé. - Ùå òðÿáâà ïàê äà ïîäãðåÿ ñðåáðîòî. Ïúõíåòå ïèðîí èëè íåùî ïîäîáíî â îòâîðà, ïðåäè äà å çàñòèíàë ïúëíåæúò.
Ñòàí ñâúðøè òàçè ðàáîòà.
Áåí îòíîâî çàòåãíà ãèëçàòà â ìåíãåìåòî è ïîå ãîðåëêàòà îò Åäè.
- À ñåãà íîìåð äâå - êàçà òîé.
È ïðîäúëæè ðàáîòàòà.


4.

Äåñåò ìèíóòè ïî-êúñíî âñè÷êî áåøå ãîòîâî.
- À ñåãà êàêâî? - çàïèòà Ìàéê.
- Ñåãà ùå ïîèãðàåì åäèí ÷àñ íà "Ìîíîïîë" - îòâúðíà Áåí, - äîêàòî èçñòèíàò îòëèâêèòå. Ïîñëå ðàçöåïâàìå êàëúïèòå ñúñ ñåêà÷ è êðàé íà ðàáîòàòà.
Ðè÷è òðåâîæíî ïîãëåäíà íàïóêàíèÿ öèôåðáëàò íà ñâîÿ "Òàéìåêñ", êîéòî áå ìèíàë áåçáðîé ïðåìåæäèÿ, íî âñå îùå ïðîäúëæàâàøå äà öúêà.
- Êîãà ùå ñå âúðíàò âàøèòå, Áèë?
- Í-í-íÿìà äà å ïðå-õõå-åäè äå-äåñåò è ï-ï-ïîëîâèíà - êàçà Áèë. - Òå ñà íà äâîéíà ï-ï-ïðîæåêöèÿ â "À-à-à...
- "Àëàäèí" - âìåòíà Ñòàí.
- Àõà. À ï-ïîñëå ùå îòñêî÷àò äà õàïíàò ï-ï-ïèöà. Ï-ïî÷òè âèíàãè ï-ïðàâÿò òàêà.
- Çíà÷è èìàìå ñóìà òè âðåìå - êàçà Áåí.
Áèë êèìíà.
- Äà âúðâèì òîãàâà - ïðåäëîæè Áåâúðëè. - Òðÿáâà äà ñå îáàäÿ ó äîìà. Îáåùàõ. È äîêàòî ãîâîðÿ, íèêîé äà íå å ãúêíàë. Áàùà ìè ìèñëè, ÷å ñúì íà èãðèòå â Îáùèíñêèÿ êëóá è ÷å ùå ìå äîêàðàò îáðàòíî ñ êîëà.
- Àìè àêî îòèäå äà òå ïðèáåðå ïî-ðàíî? - çàïèòà Ìàéê.
- Òîãàâà ùå ñòàíå ìúòíà è êúðâàâà - âúçäúõíà Áåâ.
Àç ùå òå çàùèòÿ, Áåâúðëè, ïîìèñëè Áåí. Â ãëàâàòà ìó ìèãíîâåíî èçïëóâà âèäåíèå ñ òîëêîâà ïðåêðàñåí êðàé, ÷å òîé ïîòðåïåðà îò íàñëàäà. Áàùàòà íà Áåâ çàïî÷âà äà ÿ òîðìîçè - äà êðåùè è ïðî÷èå (äîðè è âúâ âèäåíèå íå ìîæåøå äà ìó õðóìíå êîëêî ñâèðåï å ÿäúò íà Àë Ìàðø). Áåí ñå õâúðëÿ ïðåä íåÿ è êàçâà íà Ìàðø äà ñè òðàå.
Àêî ñè äèðèø áåëÿòà, øèøêî, ïðîäúëæàâàé äà çàùèòàâàø äúùåðÿ ìè.
Ïî ïðèðîäà Õàíñêîì å êðîòúê êíèæåí ÷åðâåé, àëà êîãàòî ãî ðàçÿðÿò, ñå ïðåâðúùà â êðúâîæàäåí òèãúð. Òîé ñå èçïú÷âà ïðåä Àë Ìàðø è çàÿâÿâà îòêðîâåíî: Çà äà ñå äîáåðåø äî íåÿ, ïúðâî ùå òðÿáâà äà ìèíåø ïðåç ìåí.
Ìàðø ïðèñòúïâà íàïðåä... ïîñëå ñå âöåïåíÿâà îò ñòîìàíåíèÿ áëÿñúê â î÷èòå íà Õàíñêîì.
Ùå ñúæàëÿâàø, ìúðìîðè òîé, íî ñè ëè÷è, ÷å áîð÷åñêèÿò äóõ ãî å èçîñòàâèë íàïúëíî. Â êðàéíà ñìåòêà ñå îêàçâà, ÷å å áèë ïðîñò êíèæåí òèãúð.
Íå çíàì çàùî, íî ìàëêî ñå ñúìíÿâàì, îòâðúùà Õàíñêîì, ñåòíå ñå óñìèõâà êàòî Ãàðè Êóïúð è áàùàòà íà Áåâúðëè ïîçîðíî îòñòúïâà.
Êàêâî òå ïðèõâàíà, Áåí? - ïðîâèêâà ñå Áåâ è â î÷èòå é ãðåÿò çâåçäè. Ìèñëåõ, ÷å ñè ãîòîâ äà ãî óáèåø!
Äà ãî óáèÿ ëè? - ó÷óäâà ñå Õàíñêîì, à ïî óñòíèòå ìó ïðîäúëæàâà äà èãðàå óñìèâêàòà íà Ãàðè Êóïúð. Íÿìà íà÷èí, ìàëêàòà. Ìîæå äà å ïîäëåö, íî ñè îñòàâà òâîé áàùà. Àêî ñå äúðæàõ ìàëêî ãðóáè÷êî, òî å çàùîòî âèäÿ ëè íÿêîé äà òå çàêà÷à, ïî÷âà äà ìå ñòÿãà øàïêàòà. Ðàçáèðàø ëè?
Áåâúðëè ñå õâúðëÿ â îáÿòèÿòà ìó è ãî öåëóâà (ïî óñòíèòå! ïðàâî ïî ÓÑÒÍÈÒÅ!). Îáè÷àì òå, Áåí! - ðèäàå òÿ. Òîé óñåùà êàê ìàëêèòå é ãúðäè÷êè ïëúòíî ñå ïðèòèñêàò êúì íåãî è...
Áåí ïîòðúïíà è ñ îò÷àÿíî óñèëèå ïðîãîíè ïðåêðàñíîòî âèäåíèå. Îò âðàòàòà Ðè÷è ãî ïèòàøå íÿìà ëè äà äîéäå è òîé îñúçíà, ÷å å îñòàíàë ñàì â ðàáîòèëíèöàòà.
- Äà - êàçà Áåí è ðàçòúðñè ðàìåíå. - Ðàçáèðà ñå, ÷å èäâàì.
- Îäúðòÿâàø, Êàìàðà - êàçà Ðè÷è è ãî ïîòóïà ïî ãúðáà äîêàòî èçëèçàøå íàâúí. Áåí ñå óõèëè è ìåòíà ðúêà ïðåç ðàìîòî ìó.


5.

Îáàæäàíåòî íà Áåâúðëè ìèíà áåç ïðîèçøåñòâèÿ. Îò ìàéêà ñè ðàçáðà, ÷å áàùà é ñå å âúðíàë êúñíî îò ðàáîòà, çàäðÿìàë ïðåä òåëåâèçîðà è åäâà ñå äîáðàë äî ëåãëîòî.
- Èìà ëè êîé äà òå äîêàðà, Áåâè?
- Äà. Òàòêîòî íà Áèë Äåíáðîó îáåùà äà íàïðàâè åäíà îáèêîëêà ñ êîëàòà.
Â ãëàñà íà ìèñèñ Ìàðø âíåçàïíî ñå âìúêíà òðåâîãà.
- Äà íå áè äà ñè íà ñðåùà, Áåâè?
- Íå, ðàçáèðà ñå - çàÿâè Áåâ, ãëåäàéêè îò ñåí÷åñòèÿ õîë êúì ñòîëîâàòà, êúäåòî äðóãèòå ñå íàñòàíÿâàõà îêîëî êàðòîíà çà "Ìîíîïîë". È ñúæàëÿâàì, ÷å íå ñúì, ïîìèñëè òÿ. - Ìîì÷åòà, ïôó! Ïðîñòî òóê èìà äåæóðñòâî è âñÿêà âå÷åð íÿêîé ðîäèòåë îòêàðâà äåöàòà ïî äîìîâåòå.
Òîâà ïîíå áåøå âÿðíî. Âñè÷êî îñòàíàëî áåøå òîëêîâà áåçñðàìíà ëúæà, ÷å òÿ óñåòè êàê ñå èç÷åðâÿâà äî óøè â ñÿíêàòà.
- Äîáðå - êàçà ìàéêà é. - Ñàìî ïèòàõ çà âñåêè ñëó÷àé. Çàùîòî àêî òàòêî òè òå ñïèïà äà õîäèø ïî ñðåùè íà òàÿ âúçðàñò, ùå ïîáåñíåå. - Òÿ ïîìèñëè ìàëêî è äîáàâè: - Àç ñúùî.
- Äà, çíàì - êàçà Áåâúðëè, ïðîäúëæàâàéêè äà ãëåäà êúì ñòîëîâàòà.
Íàèñòèíà çíàåøå; è âñå ïàê åòî ÿ òóê, â êúùà áåç ðîäèòåëè - äàæå íå ñ åäíî ìîì÷å, à ñ öåëè øåñò. Çàáåëÿçà òðåâîæíèÿ ïîãëåä íà Áåí è ìó êèìíà ñ óñìèâêà. Òîé ñå èç÷åðâè, íî ðàçìàõà ðúêà.
- Ñ ïðèÿòåëêè ëè ñè?
Êàêâè ïðèÿòåëêè, ìàìî?
- Àìè... Ïàòè Î'Õàðà å òóê. È Åëè Ãàéãåð. Âèäÿõ ÿ äà èãðàå íà äîëíèÿ åòàæ.
Ñðàìóâàøå ñå îò ëåêîòàòà, ñ êîÿòî ëúæèòå ñå ðîíåõà îò óñòíèòå é. Ïðåäïî÷èòàøå äà ðàçãîâàðÿ ñ áàùà ñè. Ùåøå äà ïðèìèðà îò ñòðàõ, íî íÿìàøå äà ñå ñðàìóâà. Ëîøî ìîìè÷å ñè áåøå è òîëêîç.
- Îáè÷àì òå, ìàìî - êàçà òÿ.
- È àç òå îáè÷àì, Áåâ. - Ìàéêà é ïîìúë÷à è äîáàâè: - Ïàçè ñå. Âúâ âåñòíèêà ïèøå, ÷å ìîæå äà èìà íîâà æåðòâà. Íÿêàêâî ìîì÷å íà èìå Ïàòðèê Õîêñòåòúð. Èç÷åçíàëî å. Òè ïîçíàâàøå ëè ãî, Áåâè?
Òÿ ïðèòâîðè î÷è.
- Íå, ìàìî.
- Äîáðå... äîâèæäàíå òîãàâà.
- Äîâèæäàíå.
Òÿ èçòè÷à ïðè äðóãèòå è îêîëî ÷àñ èãðàõà "Ìîíîïîë". Ñòàí ïå÷åëåøå íåïðåêúñíàòî.
- Åâðåèòå ìíîãî ãè áèâà äà òðóïàò ïàðè - çàÿâè Ñòàí, äîêàòî ñëàãàøå õîòåë íà Àòëàíòèê àâåíþ è âòîðà çåëåíà êúùè÷êà íà Âåíòíúð àâåíþ. - Öÿë ñâÿò ãî çíàå.
- Áîæè÷êî, íàïðàâè ìå åâðåèí - ïîäâèêíà Áåí è âñè÷êè èçáóõíàõà â ñìÿõ. Áåí áåøå ïðåä ôàëèò.
Îò âðåìå íà âðåìå Áåâúðëè ñå îçúðòàøå ïðåç ìàñàòà êúì Áèë, çàáåëÿçâàéêè ÷èñòèòå ìó ðúöå, ñèíèòå î÷è, ãëàäêî ñðåñàíàòà ÷åðâåíèêàâà êîñà. Äîêàòî òîé äâèæåøå ïî êàðòîíà ñðåáðèñòàòà ïèîíêà ñ ôîðìà íà îáóâ÷èöà, òÿ ñè ïîìèñëè: Àêî ìå õâàíå ñåãà çà ðúêàòà, íàâÿðíî ùå óìðà îò ùàñòèå. Â ãúðäèòå é ïðèïëàìíà òîïëèíêà è òÿ ñâåäå î÷è êúì ðúöåòå ñè, çà äà ñêðèå óñìèâêàòà.


6.

Ôèíàëúò íà âå÷åðòà áå ïî÷òè ïðîçàè÷åí. Áåí âçå ÷óê è ñåêà÷ îò òàáëîòî íà Äçàê è ñ íÿêîëêî óäàðà ðàçáè êàëúïèòå ïî ïðîðÿçàíèòå ñòðàíè÷íè ëèíèè. Ïîëîâèíêèòå ñå ðàçòâîðèõà ñ ëåêîòà. Îòâúòðå èçïàäíàõà äâå ìàëêè ñðåáúðíè òîï÷åòà. Íà åäíîòî ñìúòíî ñå ðàçëè÷àâàõà öèôðèòå 925. Âúðõó äðóãîòî Áåâúðëè êàòî ÷å çàáåëÿçà ðàçìèòè îñòàòúöè îò êîñàòà íà ëåéäè Ñâîáîäà. Äúëãî ãè ãëåäàõà áåç äà ãîâîðÿò, ïîñëå Ñòàí âäèãíà åäíîòî.
- Äîñòà å äðåáíè÷êî - êàçà òîé.
- Òàêúâ å áèë è êàìúêúò íà Äàâèä, êîãàòî èçëèçàë ñ ïðàøêàòà ñðåùó Ãîëèàò - âúçðàçè Ìàéê. - Ñòðóâàò ìè ñå ìîãúùè.
Áåí íåâîëíî êèìíà. È òîé èìàøå ñúùîòî ÷óâñòâî.
- Ñâú-õõú-úðøèõìå ëè? - çàïèòà Áèë.
- Ñâúðøèõìå - ïîòâúðäè Áåí. - Äðúæ.
Òîé ìåòíà âòîðîòî òîï÷å íà Áèë, êîéòî áå òîëêîâà èçíåíàäàí, ÷å åäâà íå ãî èçòúðâà.
Òîï÷åòàòà òðúãíàõà îò ðúêà íà ðúêà. Âñè÷êè ãè îãëåæäàõà âíèìàòåëíî, èçóìåíè îò òÿõíàòà çàîáëåíîñò, òåæåñò, ðåàëíîñò. Êîãàòî ñå âúðíàõà ó Áåí, òîé ãè ñòèñíà â þìðóê è ñå îáúðíà êúì Áèë.
- Êàêâî ùå ãè ïðàâèì ñåãà?
- Äú-äú-äàé ãè íà Á-áåâúðëè.
- Íå!
Áèë ÿ ïîãëåäíà. Ëèöåòî ìó áåøå ñïîêîéíî, íî ñòðîãî.
- Á-á-áåâ, âå÷å î-õõî-áñúæäàõìå ò-òîâà è...
- Ùå ãî íàïðàâÿ - êàçà òÿ. - Ùå èçñòðåëÿì òèÿ ïðîêëåòè òîï÷åòà, êîãàòî ìó äîéäå âðåìåòî. Àêî äîéäå. Íàé-ìíîãî äà çàãèíåòå âñè÷êè çàðàäè ìåí, íî ùå ãî íàïðàâÿ. Îáà÷å íå èñêàì äà ãè íîñÿ ó äîìà. Ìîæå
(áàùà ìè)
íàøèòå äà ãè îòêðèÿò. Ùå ñòàíå ãîëÿì ñêàíäàë.
- Íÿìàø ëè ñè òàéíî ñêðèâàëèùå? - çàïèòà Ðè÷è. - Ïî äÿâîëèòå, àç èìàì ÷åòèðè-ïåò.
- Èìàì ñêðèâàëèùå - êèìíà Áåâúðëè. Íàèñòèíà èìàøå ìåñòåíöå ïîä ìàòðàêà, êúäåòî êðèåøå öèãàðè, êîìèêñè, à íàïîñëåäúê ìîäíè è ôèëìîâè ñïèñàíèÿ. - Íî íå ìè ñå ðèñêóâà ñ òîëêîâà âàæíî íåùî. Çàäðúæ ãè òè, Áèë. Äîêàòî èì äîéäå âðåìåòî.
- Äîáðå - òèõî êàçà Áèë è â òîçè ìîìåíò ïî àëåÿòà ïëúçíàõà ëú÷èòå íà ôàðîâå. - Îëåëå, ïî-õõîä-ðàíèëè ñà. Äà ñå ì-ìàõàìå îòòóê.
Òúêìî áÿõà íàñÿäàëè îêîëî ìàñàòà, êîãàòî Øàðîí Äåíáðîó îòâîðè êóõíåíñêàòà âðàòà.
Ðè÷è âðúòíà î÷è êúì òàâàíà è ñå ïðåñòîðè, ÷å áúðøå ïîòòà îò ÷åëîòî ñè; âñè÷êè ñå ðàçñìÿõà. Ðè÷è ïóñêàøå Åäíà Ïî-ßêè÷êà.
Ñëåä ìèã Øàðîí âëåçå â ñòîëîâàòà.
- Òàòêî òè ÷àêà äà îòêàðà äðóãàð÷åòàòà òè, Áèë.
- Äî-î-áðå, ì-ìàìî - êàçà Áèë. - È á-áåç òîâà âå÷å ï-ï-ïðèâúðøâàõìå.
- Êîé ñïå÷åëè? - çàïèòà Øàðîí è ñå óñìèõíà ñúðäå÷íî íà äåöàòà. Ïîìèñëè, ÷å ìîìè÷åòî ùå ñòàíå èñòèíñêà êðàñàâèöà. Ñëåä ãîäèíà-äâå äåöàòà ùÿõà äà ñå íóæäàÿò îò íàäçîð, êîãàòî êîìïàíèÿòà å ñìåñåíà. Íî íàâÿðíî âñå îùå áå òâúðäå ðàíî, çà äà ñå ïëàøè îò ãðîçíàòà ñÿíêà íà ñåêñà.
- Ñòú-ñòàí ñïå-õõå-÷åëè - êàçà Áèë. - Åõ-åõ-åâðåèòå ìíîãî ãè áèâà äà ò-òðóïàò ï-ï-ïàðè.
- Áèë! - èçâèêà òÿ ñ óæàñ è ñå èç÷åðâè... à ñåòíå ñå îçúðíà èçóìåíà, çàùîòî âñè÷êè, âêëþ÷èòåëíî è Ñòàí, èçáóõíàõà â ñìÿõ. Èçóìëåíèåòî ñå ïðåâúðíà ïî÷òè â ñòðàõ (ìàêàð ÷å ïî-êúñíî íå ïîñìÿ äà ñïîäåëè òîâà ñ ìúæà ñè â ëåãëîòî). Èç âúçäóõà ñå íîñåøå íåùî êàòî ñòàòè÷íî åëåêòðè÷åñòâî, ñàìî ÷å îùå ïî-ìîùíî è ñòðàõîâèòî. Ñòðóâàøå é ñå, ÷å àêî äîêîñíå íÿêîå îò äåöàòà, ùå ÿ ðàçòúðñè óáèéñòâåí óäàð. Êàêâî èì ñòàâà? - îò÷àÿíî ïîìèñëè òÿ è äàæå îòâîðè óñòà äà çàïèòà. Íî Áèë ïîáúðçà äà ñå èçâèíè (â î÷èòå ìó ïðîäúëæàâàõà äà èãðàÿò äÿâîëèòè èñêðèöè), à Ñòàí êàçà, ÷å íÿìà íèùî, ïðîñòî òàêà ñè ñå øåãóâàëè îò âðåìå íà âðåìå... è òÿ áå ïðåêàëåíî îáúðêàíà, çà äà èçðå÷å êàêâîòî è äà áèëî.
Îëåêíà é åäâà êîãàòî äåöàòà ñè òðúãíàõà, à ñîáñòâåíèÿò é ñòðàíåí, çàåêâàù ñèí îòèäå äà ñè ëåãíå è çàãàñè ëàìïàòà.


7.

Äåíÿò, â êîéòî Êëóáúò íà Íåóäà÷íèöèòå íàé-ñåòíå âëåçå â ñõâàòêà ñ Òî, äåíÿò, â êîéòî Òî åäâà íå ñè íàïðàâè æàðòèåðè îò êàðàíòèÿòà íà Áåí Õàíñêîì, áåøå 25 þëè 1958 ãîäèíà. Ãîðåù, äóøåí è áåçâåòðåí äåí. Áåí ñè ãî ñïîìíÿøå äîáðå, çàùîòî ñ íåãî äîéäå êðàÿò íà æåãàòà. Ñëåä òîçè äåí íàñòàíà ïðîõëàäíî è îáëà÷íî âðåìå.
Îêîëî äåñåò ÷àñà ñóòðèíòà ïðèñòèãíàõà ïðåä êúùàòà íà Íèéáúëò ñòðèéò 29. Áèë âîçåøå Ðè÷è âúðõó áàãàæíèêà íà Ñèëâúð, à Áåí åäâà ñìåñòâàøå ìàñèâíèòå ñè áóòîâå ïî ïðîâèñíàëàòà ñåäàëêà íà ðàçäðúíêàí âåëîñèïåä "Ðàëè". Áåâúðëè ñå çàäàäå ïî Íèéáúëò ñòðèéò ñ äàìñêî êîëåëî. Áåøå ïðèñòåãíàëà êîñàòà ñè ñúñ çåëåíà ëåíòà îêîëî ÷åëîòî è âÿòúðúò ðàçâÿâàøå çàä ãúðáà é äúëãèòå ÷åðâåíèêàâè êè÷óðè. Ìàéê ïðèñòèãíà ñàì, à îêîëî ïåò ìèíóòè ñëåä íåãî ïî òðîòîàðà ñå çàäàäîõà Ñòàí è Åäè.
- Ê-ê-êàê å ðúêàòà, Å-å-åäè?
- À, òúðïè ñå. Áîëè, àêî ÿ ïðèòèñíà íàñúí. Äîíåñå ëè âñè÷êî?
Â êîøíèöàòà íà Ñèëâúð ëåæåøå ïàêåò, îìîòàí ñ áðåçåíò. Áèë ãî ðàçãúðíà. Ïîäàäå ïðàøêàòà íà Áåâúðëè, êîÿòî íàïðàâè ãðèìàñà, íî íå êàçà íèùî. Â áðåçåíòà èìàøå è òåíåêèåíà êóòèéêà îò áîíáîíè. Áèë ÿ îòâîðè è ïîêàçà äâåòå ñðåáúðíè òîï÷åòà. Âñè÷êè ãè îãëåäàõà ìúë÷àëèâî, ñòðóïàíè åäèí äî äðóã íà ïîâåõíàëàòà ìîðàâà ïðåä Íèéáúëò ñòðèéò 29 - ìîðàâà, ïðèþòèëà ñàìî ïëåâåëè. Áèë, Ðè÷è è Åäè âå÷å áÿõà âèæäàëè êúùàòà; îñòàíàëèòå ÿ îãëåæäàõà ñ ëþáîïèòñòâî.
Ïðîçîðöèòå ïðèëè÷àò íà î÷è, ïîìèñëè Ñòàí è ïëúçíà ðúêà êúì êíèæêàòà â äæîáà ñè. Äîêîñíà ÿ çà êúñìåò. Áåøå "Ïòèöèòå â Ñåâåðíà Àìåðèêà" îò Ì. Ê. Õåíäè. Ïðèëè÷àò íà ìðúñíè, ñëåïè î÷è.
Âîíè, ïîìèñëè Áåâúðëè. Óñåùàì ãî - íî íå ñ íîñà, íå ñ îáîíÿíèåòî.
Ìàéê ñè ïîìèñëè: Ñúùî êàòî îíçè ïúò, â ðàçâàëèíèòå íà ñòîìàíîëåÿðíàòà. Òî÷íî ñúùîòî óñåùàì... ñÿêàø Òî íè êàíè äà âëåçåì.
Íÿìà ãðåøêà, òîâà å åäíî îò íåãîâèòå ìåñòà, ïîìèñëè Áåí. Êàòî äóïêèòå íà ìîðëîöèòå, ïðåç êîèòî âëèçà è èçëèçà. È Òî çíàå, ÷å ñìå òóê. ×àêà äà âëåçåì âúòðå.
- Î-õõî-îùå ëè ñòå ãîòîâè? - çàïèòà Áèë.
Òå îáúðíàõà êúì íåãî ïðåáëåäíåëè, ñåðèîçíè ëèöà. Ìúë÷àõà. Åäè èçìúêíà ïèïíåøêîì èíõàëàòîðà îò äæîáà ñè, ëàïíà ïðúñêàëêàòà è ñ òèõ ñòîí âäúõíà ìîùíàòà ñòðóÿ.
- Äàé ìàëêî - îáàäè ñå Ðè÷è.
Åäè ãî èçãëåäà ñòðåñíàòî, î÷àêâàéêè íÿêàêâà ïîäèãðàâêà.
Ðè÷è ïðîòåãíà ðúêà.
- Áåç ìàéòàï, ìîé ÷îðàï. Ìîæå ëè äà ñè ïðúñíà?
Åäè ðàçìúðäà çäðàâîòî ñè ðàìî - ñòðàííî, íååñòåñòâåíî äâèæåíèå - è ìó ïîäàäå èíõàëàòîðà. Ðè÷è íàòèñíà ñïóñúêà è âäúõíà äúëáîêî.
- Òî÷íî òîâà ìè òðÿáâàøå - êàçà òîé, äîêàòî âðúùàøå èíõàëàòîðà. Êàøëÿøå ëåêè÷êî, íî î÷èòå ìó ñå èçáèñòðèõà.
- È íà ìåí - êàçà Ñòàí. - Ìîæå ëè?
Åäèí ïî åäèí Íåóäà÷íèöèòå ñè ïðúñíàõà îò ëåêàðñòâîòî. Êîãàòî èíõàëàòîðúò îáèêîëè âñè÷êè, Åäè ãî ïðèáðà â çàäíèÿ ñè äæîá, îòêúäåòî ñòúð÷åøå ñàìî ïðúñêàëêàòà. Ïîñëå ïàê ñå îáúðíàõà êúì êúùàòà.
- Æèâåÿò ëè õîðà íà òàÿ óëèöà? - òèõî çàïèòà Áåâúðëè.
- Íàñàì íÿìà íèêîé - êàçà Ìàéê. - Îòäàâíà. Îò âðåìå íà âðåìå ñèãóðíî ñå íàâúðòàò ñêèòíèöè. Íàëè ãè çíàåòå, äåòî ïúòóâàò ñ âëàêîâåòå. - Òîé ïîãëåäíà Áèë. - Êàê ìèñëèø, Áèë, äàëè Òî ñå ÿâÿâà è íà âúçðàñòíèòå?
- Í-íå çíàì - êàçà Áèë. - Ìîæå íú-íú-íÿêîè äà ãî âèæäàò.
- Äå äà ìîæåõìå äà íàìåðèì òàêúâ - ìðà÷íî ïðîìúðìîðè Ðè÷è. - Òàÿ ðàáîòà âñúùíîñò íå å çà äåöà, íàëè ìå ðàçáèðàòå?
Áèë ãî ðàçáèðàøå. Êîãàòî ïî òåëåâèçèÿòà áðàòÿòà Õàðäè èçïàäíåõà â áåäà, Ôåíòúí Õàðäè òóòàêñè ïðèñòèãàøå äà ãè îñâîáîäè ïîä ãàðàíöèÿ. Ïàê òàòêîòî îïðàâÿøå âñè÷êî â "Íàó÷íèòå ïðèêëþ÷åíèÿ íà Ðèê Áðàíò". Ïî äÿâîëèòå, äàæå Íàíñè Äðþ ñè èìàøå òàòêî, êîéòî çà íóëà âðåìå äîòè÷âàøå íà ïîìîù, ùîì ëîøèòå ÿ âúðæåõà â íÿêîÿ èçîñòàâåíà ìèíà.
- Òðÿáâà íè ïîíå åäèí âúçðàñòåí - ìîðíî âúçäúõíà Ðè÷è, ãëåäàéêè çàòâîðåíàòà êúùà ñ îëþùåíà áîÿ, ìðúñíè ïðîçîðöè è ñåí÷åñòà âåðàíäà. Çà ìèã Áåí óñåòè êàê îáùàòà ðåøèòåëíîñò ñå ðàçêîëåáàâà.
Íî â òîçè ìîìåíò Áèë êàçà:
- Å-õõå-ëàòå í-íàñàì. Ãú-ãú-ãëåäàéòå.
Çàîáèêîëèõà îòêúì ëÿâàòà ñòðàíà íà âåðàíäàòà, êúäåòî äúñ÷åíàòà ðåøåòêà áåøå èçêúðòåíà. Òðúíëèâèòå ïîäèâåëè ðîçè âñå îùå ðàñòÿõà òàì... è ñðåä òÿõ ñå ÷åðíååõà ìúðòâåøêè õðàñòèòå, êîèòî Òî áå äîêîñíàëî íà èçëèçàíå ïðåç ïðîçîð÷åòî.
- Ñàìî ñ åäíî ïèïâàíå å ñòîðèëî òîâà? - ïðîøåïíà óæàñåíàòà Áåâúðëè.
Áèë êèìíà.
- Ñ-ñ-ñèãóðíè ëè ñòå î-õõî-îùå, ì-ìîì÷åòà?
Çà ìèã íèêîé íå îòãîâîðè. Íå áÿõà ñèãóðíè; êîëåáàåõà ñå, ìàêàð äà ðàçáèðàõà îò ëèöåòî íà Áèë, ÷å òîé ùå ïðîäúëæè è áåç òÿõ. Àëà îñâåí ðåøèòåëíîñò ïî ëèöåòî íà Áèë èìàøå è ñðàì. Êàêòî ñàì êàçâàøå, Äæîðäæ íå áåøå òåõåí áðàò.
Àìè âñè÷êè îñòàíàëè äåöà, ïîìèñëè Áåí. Áåòè Ðèïñúì, ×åðèë Ëàìîíèêà, ìàëêèÿò Êëåìúíòñ, Åäè Êîðêîðàí (ìîæå áè), Ðîíè Ãðîãàí... òà äîðè è Ïàòðèê Õîêñòåòúð. Òî óáèâà äåöà, ïî äÿâîëèòå, äåöà!
- Àç ñúì ñ òåá, Øåô Áèë - êàçà òîé.
- Ìàéíàòà ìó, è àç - êàçà Áåâúðëè.
- Åñòåñòâåíî - îáàäè ñå Ðè÷è. - Äà íå ìèñëèø, ÷å ùå òå îñòàâèì äà îáåðåø öåëèÿ ìàéòàï, Ïåëòåê?
Áèë ãè èçãëåäà, ïðåãëúòíà ìú÷èòåëíî è êèìíà. Ïîñëå ïîäàäå òåíåêèåíàòà êóòèéêà íà Áåâúðëè.
- Ñèãóðåí ëè ñè, Áèë?
- Ñè-õõè-èãóðåí ñúì.
Òÿ êèìíà, èçïèòâàéêè åäíîâðåìåííî óæàñ ïðåä íåïîñèëíàòà îòãîâîðíîñò è îãðîìíà ðàäîñò îò äîâåðèåòî ìó. Îòâîðè êóòèéêàòà, èçâàäè òîï÷åòàòà è ïúõíà åäíîòî â äåñíèÿ äæîá íà äæèíñèòå ñè. Äðóãîòî íàìåñòè â ïðàøêàòà è ÿ îòïóñíà äà âèñè íà ëàñòèêà. Óñåòè êàê õëàäíîòî òîï÷å ïîñòåïåííî ñå çàòîïëÿ â þìðóêà é.
- Äà âúðâèì - êàçà òÿ ñ ëåêî òðåïåðåù ãëàñ. - Äà âúðâèì, ïðåäè äà ìå å õâàíàëî øóáåòî.
Áèë êèìíà, ïîñëå ïîãëåäíà Åäè.
- Ùå ìî-õõî-îæåø ëè, Å-å-åäè?
Åäè òðúñíà ãëàâà.
- ßñíà ðàáîòà. Ìèíàëèÿ ïúò áÿõ ñàì. Ñåãà ñúì ñ ïðèÿòåëè. Íàëè òàêà?
Òîé ãè îãëåäà è ñå ïîóñìèõíà. Ëèöåòî ìó áåøå ïëàõî, êðåõêî è èçóìèòåëíî êðàñèâî.
Ðè÷è ãî òóïíà ïî ãúðáà.
- Óáàâî äóìàø, ñåíüîððð. Êîé ñà îïèòâà äà òè êðàäâà òîç ôúøêàëàòîð, Ïàí÷î øà ãî óáèâà. Àìà øà ãî óáèâà áàâíî.
- Ñòðàõîòåí ñè, Ðè÷è - èçêèñêà ñå Áåâúðëè.
- Ï-ï-ïîä âå-õõå-åðàíäàòà - íàðåäè Áèë. - Âñè-è-è÷êè çàä ìåí. Ï-ïîñëå â ìà-õõà-àçåòî.
- Àìè àêî ñëåçåø ïðúâ è îíàÿ òâàð ñå ìåòíå âúðõó òåá, êàêâî äà ïðàâÿ? - çàïèòà Áåâúðëè. - Ïðåç òåáå ëè äà ñòðåëÿì?
- Àêî ñå íà-íà-íàëàãà - êèìíà Áèë. - Àìà ïðå-õõå-ïîðú÷âàì ï-ï-ïúðâî äà ìèíåø î-õõîò-ñòðàíè.
Ïðè òèÿ äóìè Ðè÷è ñå ðàçêèñêà êàòî ëóä.
- Àêî ò-ò-òðÿáâà, ùå îáèêîëèì öÿëàòà ê-ê-êúùà. - Áèë ñâè ðàìåíå. - Ìîæå ï-ïúê äà íå íàìåðèì íè-õõè-èùî.
- Âÿðâàø ëè? - çàïèòà Ìàéê.
- Íå - ëàêîíè÷íî îòâúðíà Áèë. - Òî å ò-ò-òóê.
È Áåí ìèñëåøå ñúùîòî. Êúùàòà íà Íèéáúëò ñòðèéò 29 ñÿêàø áå îáãúðíàòà â îòðîâåí îáëàê. Íå ñå âèæäàøå... íî ñå óñåùàøå. Òîé îáëèçà ïðåñúõíàëèòå ñè óñòíè.
- Ãî-õõî-îòîâè ëè ñòå? - çàïèòà Áèë.
Âñè÷êè èçâèõà ãëàâè êúì íåãî.
- Ãîòîâè ñìå, Áèë - ïîòâúðäè Ðè÷è.
- Äà â-â-âúðâèì òîãàâà - êàçà Áèë. - Ñòîé ï-ï-ïëúòíî çàä ìåí, Á-áåâúðëè.
Òîé êîëåíè÷è, ïðîïúëçÿ ïðåç ñúñóõðåíèòå ðîçîâè õðàñòè è íàâëåçå ïîä âåðàíäàòà.

8.

Ïðèäâèæâàõà ñå â ñëåäíèÿ ðåä: Áèë, Áåâúðëè, Áåí, Åäè, Ðè÷è, Ñòàí, Ìàéê. Ëèñòàòà ïîä âåðàíäàòà øóìîëÿõà è îò òÿõ ñå íàäèãàøå çàñòîÿë äúõ íà âêèñíàòî. Áåí ñáúð÷è íîñ. Óñåùàë ëè áå äðóã ïúò ïîäîáåí ìèðèñ íà ãíèëà øóìà? Íå ñè ñïîìíÿøå. Ïîñëå ìó ìèíà çëîâåùà ìèñúë. Òî÷íî òàêà ñè áå ïðåäñòàâÿë, ÷å ìîæå äà ìèðèøå ìóìèÿ â ìèãà, êîãàòî èçñëåäîâàòåëÿò íàïúâà ñ ëîñò è îòâàðÿ ñàðêîôàãà - íà ïðàõ, ãîð÷èëêà è ïðàñòàðà òàíèíîâà êèñåëèíà.
Áèë áå äîñòèãíàë ñòðîøåíîòî ïðîçîð÷å è íàäíè÷àøå â ìàçåòî. Áåâúðëè ïðîïúëçÿ äî íåãî.
- Âèæäàø ëè íåùî?
Áèë ïîêëàòè ãëàâà.
- Î-õõî-áà÷å ò-òîâà íå çíà÷è, ÷-÷-÷å íÿìà íè-õõè-èùî. Ã-ã-ãëåäàé, åòî ê-êàìàðàòà âúãëèùà, ïî êîÿòî ñå èçìúêíàõìå ñ Ðú-ðú-ðè÷è.
Áåí íàäíèêíà ìåæäó ðàìåíåòå èì è âèäÿ âúãëèùàòà. Îñâåí ñòðàõà, ñåãà ãî îáçåìàøå òðåñêàâà âúçáóäà è òîé ÿ ïîñðåùíà ñ ðàäîñò, çàùîòî èíñòèíêòèâíî ðàçáèðàøå, ÷å ìîæå äà ñè ïîñëóæè ñ íåÿ. Ãëåäêàòà íà âúãëèùíèÿ êóï áåøå êàòî ñðåùà ñ íÿêàêâà ïðî÷óòà ïðèðîäíà çàáåëåæèòåëíîñò, çà êîÿòî äî äíåñ ñàìî ñè ÷åë èëè ñëóøàë.
Áèë èçâúðòÿ êðàêà è ïúðãàâî ñå âìúêíà ïðåç ïðîçîð÷åòî. Áåâúðëè ïîäàäå ïðàøêàòà íà Áåí, êàòî ãðèæëèâî íàìåñòè ïðúñòèòå ìó îêîëî ñðåáúðíîòî òîï÷å.
- Ùîì ñòúïÿ äîëó, íåçàáàâíî ìè ÿ ïîäàâàø - çàðú÷à òÿ. - Íåçàáàâíî.
- Ðàçáðàíî.
Òÿ ñå ïðîâðÿ íàâúòðå ñúùî òúé ïúðãàâî, êàêòî áå ñòîðèë Áèë. Â åäèí âúëøåáåí - ïîíå çà Áåí - ìèã áëóçêàòà é èçõâðúêíà îò äæèíñèòå è òîé çúðíà ïëîñêîòî áÿëî êîðåì÷å. Ïîñëå èçòðúïíà îò äîïèðà íà íåéíèòå ïðúñòè, äîêàòî ïîäàâàøå ïðàøêàòà.
- Äîáðå, õâàíàõ ÿ. Èäâàé.
Áåí ñå çàâúðòÿ è ïðîëàçè ïðåç ïðîçîð÷åòî. Íàâÿðíî òðÿáâàøå äà ïðåäâèäè êàêâî ùå ïîñëåäâà; òî áå ïðîñòî íåèçáåæíî. Çàêëåùè ñå. Äóïåòî ìó çàñåäíà íà ïðàâîúãúëíàòà ðàìêà è âå÷å íå ìîæåøå äà ïðîäúëæè. Îïèòà äà ñå èçìúêíå íàâúí è ñ óæàñ îñúçíà, ÷å èìà íà÷èí äà ãî ñòîðè, íî ïðè òîâà ðèñêóâà äæèíñèòå - à ìîæå áè äîðè è äîëíèòå ãàùè - äà ñå ñâëåêàò ÷àê äî êîëåíåòå ìó. È ùåøå äà ñå îçîâå ñ ãîë è ãðàìàäåí çàäíèê ïðàâî ïîä íîñà íà ñâîÿòà âúçëþáåíà.
- Ïîáúðçàé! - ïîäêàíè ãî Åäè.
Áåí îò÷àÿíî ñå îòáëúñíà ñ ðúöå. Çà ìèã îñòàíà íà ìÿñòî, ïîñëå çàäíèêúò ìó õëúòíà íàâúòðå. ×àòàëúò íà äæèíñèòå áîëåçíåíî ãî ïðåðÿçà â ñëàáèíèòå. Ãîðíèÿò êðàé íà ðàìêàòà íàáðà ðèçàòà ìó ÷àê äî ïëåøêèòå. Ñåãà ïúê ñå çàêëåùè ñ êîðåìà.
- Ãúëòàé øêåìáåòî, Áåí! - èñòåðè÷íî ñå ðàçêèñêà Ðè÷è. - Ãúëòàé øêåìáåòî, èíàê ùå òðÿáâà äà ïðàòèì Ìàéê çà òðàêòîðà íà òàòêî ìó.
- Áèáèï, Ðè÷è - ïðîöåäè Áåí ïðåç çúáè.
Òîé ñâè êîðåìà ñè ñ âñè÷êè ñèëè. Äî òîçè íåïîíîñèìî ñðàìåí ìèã íå áå è ïîäîçèðàë êîëêî ãðàìàäíî å òúïîòî øêåìáå. Ìðúäíà îùå íÿêîëêî ñàíòèìåòðà è ïàê çàñåäíà.
Áîðåéêè ñå ñ ïðèñòúïà íà ïàíèêà è êëàóñòðîôîáèÿ, òîé èçâúðòÿ ãëàâà äîêîëêîòî ìîæåøå. Ëèöåòî ìó ïëàìòåøå è ñå îáëèâàøå â ïîò. Òåæêèÿò êèñåë ìèðèñ íà ãíèëè ëèñòà çàäðúñòâàøå íîçäðèòå ìó.
- Áèë! Ìîæå ëè äà ìå äðúïíåòå?
Óñåòè êàê Áèë ãî ñãðàá÷è çà åäèíèÿ ãëåçåí, Áåâúðëè çà äðóãèÿ. Ñâè êîðåìà ñè îùå ïî-ñèëíî. Â ñëåäâàùàòà ñåêóíäà âðúõëåòÿ âúòðå. Áèë ãî ïîäïðÿ è äâàìàòà åäâà íå ïàäíàõà. Áåí íå ñìååøå äà ïîãëåäíå êúì Áåâúðëè. Íèêîãà ïðåç æèâîòà ñè íå áå èçïèòâàë òàêúâ ñðàì.
- Äî-õõî-áðå ëè ñè, ìîé ÷-÷îâåê?
- Àõà.
Áèë ñå ðàçñìÿ òðåïåðëèâî. Áåâúðëè ìó çàïðèãëàñÿ è Áåí ñúùî íàìåðè ñèëè äà ñå çàñìåå, ìàêàð ÷å ùÿõà äà ìèíàò ãîäèíè, ïðåäè äà îòêðèå íåùî ñìåøíî â ñëó÷êàòà.
- Õåé! - ïîäâèêíà îòãîðå Ðè÷è. - Ùå ïîìîãíåòå ëè íà Åäè?
- Äî-î-áðå.
Áèë è Áåí çàñòàíàõà ïîä ïðîçîðåöà. Åäè ñå âìúêíà ïî ãðúá. Áèë ãî ïðèõâàíà ïîä êîëåíåòå.
- Âíèìàâàé êúäå ïèïàø - îáàäè ñå Åäè ñ íåðâåí, ñâàäëèâ ãëàñåö. - Èìàì ãúäåë.
- Ðàìîí èìàë ãîëÿàààìî ãúäóëêàíå, ñåíüîððð - äîëåòÿ îòãîðå ãëàñúò íà Ðè÷è.
Áåí ïðåãúðíà Åäè ïðåç êðúñòà, êàòî ãëåäàøå äà ïèïà êîëêîòî ñå ìîæå ïî-äàëå÷å îò øèíèðàíàòà ðúêà. Ñ îáùè óñèëèÿ ãî ñìúêíàõà ïðåç ïðîçîðåöà êàòî âúðçîï. Åäè èçîõêà ñàìî âåäíúæ.
- Å-å-åäè?
- Äà - êàçà Åäè, - äîáðå ñúì. Äðåáîëèÿ.
Íî äèøàøå áúðçî è òåæêî, à ïî ÷åëîòî ìó ñå ñòè÷àõà ãðàìàäíè êàïêè ïîò. Î÷èòå ìó ñíîâÿõà íàñàì-íàòàì èç ìàçåòî.
Áèë ñå îòäðúïíà. Áåâúðëè çàñòàíà äî íåãî ñ ãîòîâà çà ñòðåëáà ïðàøêà. Ïîãëåäúò é îáèêàëÿøå âñÿêî úãúë÷å. Ðè÷è ñå âìúêíà ïðåç ïðîçîð÷åòî, ïîñëåäâàí îò Ñòàí è Ìàéê. Äâàìàòà ñêî÷èõà äîëó òîëêîâà ëåêî è èçÿùíî, ÷å Áåí ãîð÷èâî èì çàâèäÿ. Ñåãà áÿõà âñè÷êè çàåäíî â ìàçåòî, êúäåòî ñàìî ïðåäè ìåñåö Òî áå èçñêî÷èëî ïðåä Áèë è Ðè÷è.
Áåøå ìðà÷íî, íî íå òúìíî. Ìúòíè ëú÷è ïðîíèêâàõà ïðåç ïðîçîðöèòå è õâúðëÿõà áëåäè ïåòíà ïî ãëèíåñòèÿ ïîä. Çà Áåí ìàçåòî èçãëåæäàøå øèðîêî, åäâà ëè íå ïðåêàëåíî øèðîêî, ñÿêàø â ðåçóëòàò íà íÿêàêâà çðèòåëíà èçìàìà. Íàä ãëàâèòå èì ñå êðúñòîñâàõà ïðàøíè ãðåäè. Êþíöèòå íà ïåùòà áÿõà ðúæäÿñàëè. Ïîä âîäîïðîâîäíèòå òðúáè ïðîâèñâàøå ïàð÷å èçïîäðàí è ðàçíèùåí ìðúñíîáÿë ïëàò. Íàîêîëî òåãíåøå ìèðèñ. Ìðúñåí, æúëòåíèêàâ ìèðèñ. Áåí ñè ïîìèñëè: Íÿìà ãðåøêà, Òî å òóê. Î, äà.
Áèë ñå îòïðàâè êúì ñòúëáàòà. Îñòàíàëèòå çàêðà÷èõà ñëåä íåãî. Ïðåä ïúðâîòî ñòúïàëî òîé ñïðÿ è íàäíèêíà îòäîëó. Ïîñëå ñå ïðåñåãíà ñ êðàê è èçðèòà íåùî íàâúí. Âñè÷êè ìúë÷àëèâî ñå âòðåí÷èõà â íàõîäêàòà. Áåøå áÿëà êëîóíñêà ðúêàâèöà, çàöàïàíà ñ ïðàõ è êàë.
- Íà-õõà-ãîðå - êàçà Áèë.
Èçêà÷èõà ñòúëáàòà è ñå îçîâàõà â ìðúñíà êóõíÿ. Âåõò äúðâåí ñòîë ñ âèñîêà îáëåãàëêà ñòúð÷åøå èçîñòàâåí ñðåä ìîãèëêèòå íà ïîäóòèÿ ëèíîëåóì. Ñ òîâà ñå èç÷åðïâàøå öÿëàòà ìåáåëèðîâêà. Â úãúëà ñå âàëÿõà ïðàçíè áóòèëêè. Áåí çúðíà îùå øèøåòà â êèëåðà. Óñåùàøå ìèðèñ íà êúðêàíå - ïðåäèìíî âèíî - è çàñòîÿë öèãàðåí äèì. Òîâà áÿõà íàé-ñèëíèòå ìèðèçìè, íî êúì òÿõ ñå ïðèìåñâàøå è äðóãàòà. Ñòàâàøå âñå ïî-ñèëíà.
Áåâúðëè ïðèñòúïè êúì øêàô÷åòàòà íàä ìèâêàòà, äðúïíà åäíàòà âðàòè÷êà è èçïèùÿ, êîãàòî îòâúòðå èçõâðúêíà ïî÷òè ïðàâî â ëèöåòî é ãðàìàäåí ÷åðíî-êàôåíèêàâ ïëúõ. Æèâîòèí÷åòî òóïíà ñ ãëóõ óäàð íà êóõíåíñêèÿ ïëîò è ñå îçúðíà êúì äåöàòà ñ ëúñêàâè ÷åðíè î÷è. Ïðîäúëæàâàéêè äà ïèùè, Áåâúðëè âäèãíà ïðàøêàòà è îïúíà ëàñòèêà.
- ÍÅ! - èçðåâà Áèë.
Òÿ èçâúðíà êúì íåãî áëåäî, óæàñåíî ëèöå. Ïîñëå êèìíà è îòïóñíà ðúêà, áåç äà èçñòðåëÿ ñðåáúðíîòî òîï÷å... íî Áåí ïîìèñëè, ÷å åäâà ñå å óäúðæàëà. Áåâúðëè áàâíî îòñòúïè, áëúñíà ñå â Áåí è ïîäñêî÷è. Òîé çäðàâî ÿ ïðåãúðíà ïðåç ðàìåíåòå.
Ïëúõúò õóêíà ïî ïëîòà, ñêî÷è íà ïîäà, øìóãíà ñå â êèëåðà è èç÷åçíà.
- Òî èñêàøå äà ñòðåëÿì ïî íåãî - áåçñèëíî ïðîìúëâè Áåâúðëè. - Äà èçõàáÿ ïîëîâèíàòà áîåïðèïàñè.
- Äà - êàçà Áèë. - Ò-òîâà å ä-äîíÿêúäå ê-êàòî ñòðåëáèùåòî íà ÔÁÐ â Êú-êú-êóàíòèêî. Ïó-õõó-óñêàò òå ïî óëèöà îò ìà-à-êåòè è îòâñÿêúäå èçñêà÷àò ìè-ìèøåíè. Àêî ç-ç-çàñòðåëÿø ÷åñòåí ã-ã-ãðàæäàíèí îñâåí áà-õõàí-äèòèòå, ãóáèø ò-òî÷êè.
- Íÿìà äà ìîãà, Áèë - êàçà òÿ. - Âñè÷êî ùå îïëåñêàì. Âçåìè òè.
È òÿ ìó ïîäàäå ïðàøêàòà. Áèë ïîêëàòè ãëàâà.
- Ò-ò-òðÿáâà äà ãî íàïðàâèø, Á-áåâúðëè.
Îò äðóãîòî øêàô÷å ñå ðàçäàäå ñêèìòåíå.
Ðè÷è ïðåêðà÷è êúì íåãî.
- Íå ñå ïðèáëèæàâàé! - êðåñíà Ñòàí. - Òî ìîæå äà...
Ðè÷è íàäíèêíà âúòðå è ëèöåòî ìó ñå èçêðèâè îò ïîãíóñà. Ïîñëå çàòðúøíà âðàòè÷êàòà ñ òðÿñúê, êîéòî îòåêíà ìúðòâåøêè èç öÿëàòà êúùà.
- Ãíåçäî ñ ïëúõ÷åòà. - Ãîâîðåøå åäâà-åäâà, ñÿêàø âñåêè ìèã ùåøå äà ìó ïðèçëåå. - Òàêîâà ãúìæèëî íå ñúì âèæäàë ïðåç æèâîòà ñè... ñèãóðíî íèêîé íå å âèæäàë. - Òîé èçáúðñà óñòàòà ñè ñ îïàêîòî íà êèòêàòà. - Âúòðå ñà ñòîòèöè. - Ãëåäàøå äðóãèòå è úãúë÷åòî íà óñòíèòå ìó òðåïåðåøå. - Îïàøêèòå èì... áÿõà ïðåïëåòåíè, Áèë. Îìîòàíè íà êúëáî. - Òîé ñå íàìðúùè îò îòâðàùåíèå. - Êàòî çìèè.
Âñè÷êè ãëåäàõà âðàòè÷êàòà. Ñêèìòåíåòî äîëèòàøå èççàä íåÿ ïðèãëóøåíî, íî îò÷åòëèâî. Ïëúõîâå, ïîìèñëè Áåí, ãëåäàéêè ïðåáëåäíÿëîòî ëèöå íà Áèë è ïåïåëÿâàòà ôèçèîíîìèÿ íà Ìàéê çàä íåãî. Âñè÷êè ñå áîÿò îò ïëúõîâå. È Òî çíàå òîâà.
- Õ-õ-õàéäå - ïîäêàíè ãè Áèë. - Ò-òóê íà Íú-íú-íèéáúëò ñòðèéò ê-ê-êóïîíúò òå÷å äå-õõå-íîíîùíî.
Òðúãíàõà ïî êîðèäîðà. Òóê ñå ñìåñâàõà íåïðèÿòíèòå ìèðèçìè íà ïðîãíèëà ìàçèëêà è óðèíà. Ïðåç ìðúñíèòå ñòúêëà âèæäàõà óëèöàòà è âåëîñèïåäèòå ñè. Êîëåëåòàòà íà Áåâ è Áåí ñòîÿõà íà ñãúâàåìèòå ñè ïîäïîðêè, à Áèë áåøå ïîäïðÿë ñâîåòî äî ñòúáëîòî íà ãðîõíàë îò ñòàðîñò êëåí. Áåí èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å âåëîñèïåäèòå ñà íà õèëÿäè êèëîìåòðè, ñÿêàø ãè ãëåäàøå ïðåç îáúðíàò íàîïàêè òåëåñêîï. Ïóñòàòà óëèöà ñ ðàçáèòè îñòàòúöè îò àñôàëò, ìúòíîòî âëàæíî íåáå, ðàâíîìåðíîòî ïóõòåíå íà ìàíåâðèðàù ëîêîìîòèâ... âñè÷êî òîâà ìó ñå ñòðóâàøå êàòî ñúí, õàëþöèíàöèÿ. Èñòèíàòà áå â òîçè ìèçåðåí êîðèäîð, èçïúëíåí ñúñ çëîâîíèå è ñåíêè.
Â åäèíèÿ úãúë èìàøå êóï÷èíêà êàôÿâè ñòúêúëöà - îñòàíêè îò ðàçáèòà áèðåíà áóòèëêà.
Â äðóãèÿ úãúë ñå âàëÿøå ìîêðî è ïîäóòî ïîðíîãðàôñêî ñïèñàíèå äæîáåí ôîðìàò. Æåíàòà íà êîðèöàòà ñå ïðèâåæäàøå íàä îáëåãàëêàòà íà ñòîë è ïîâäèãàøå ïîëàòà ñè, çà äà ðàçêðèå ìðåæåñòè ÷îðàïè è ÷åðíè äàíòåëåíè ãàùè÷êè. Çà Áåí ñíèìêàòà íå èçãëåæäàøå îñîáåíî ñåêñè è òîé íå ñå ñìóòè îò òîâà, ÷å Áåâúðëè ñúùî ÿ âèæäà. Îò âëàãàòà êîæàòà íà æåíàòà áå ïîæúëòÿëà, à ãúíêèòå ïî ìîêðàòà õàðòèÿ ïîêðèâàõà ëèöåòî é ñ áðú÷êè. Ïîõîòëèâàòà é óñìèâêà ñå áå ïðåâúðíàëà â ãðèìàñà íà ìúðòâà êóðâà.
(Ñëåä ãîäèíè, êîãàòî ðàçêàçúò íà Áåí ñòèãíà äî òàçè ïîäðîáíîñò, Áåâúðëè èçâåäíúæ èçïèùÿ è ñòðåñíà îñòàíàëèòå - òå íå ñëóøàõà èñòîðèÿòà, à ÿ ïðåæèâÿâàõà íàíîâî. "Òÿ áåøå! - èçâèêà Áåâ. - Ìèñèñ Êúðø! Òÿ áåøå!")
Äîêàòî Áåí ãëåäàøå ñïèñàíèåòî, ñúñòàðåíàòà óëè÷íèöà ìó íàìèãíà îò êîðèöàòà. Ïîñëå çàâúðòÿ çàäíèê ñ áåçñðàìíî, ïîäêàíâàùî äâèæåíèå.
Îáëÿí â ñòóäåíà ïîò, Áåí èçâúðíà ãëàâà.
Áèë îòâîðè åäíà âðàòà îòëÿâî è âñè÷êè ãî ïîñëåäâàõà â ñâîäåñòà ñòàÿ - ìîæå áè íÿêîãàøíà âñåêèäíåâíà. Ïîä ôàñîíêàòà âèñåøå ñúäðàí çåëåí ïàíòàëîí. Ñúùî êàòî ìàçåòî, òàçè ñòàÿ èçãëåæäàøå òâúðäå ãîëÿìà è äúëãà - ïî÷òè êîëêîòî òîâàðåí âàãîí. Ïðåêàëåíî äúëãà çà òîëêîâà ìàëêà êúùà, êàêòî ÿ áÿõà âèäåëè îòâúí...
Äà, íî òîâà áåøå îòâúí, çàãîâîðè íîâ ãëàñ â ãëàâàòà íà Áåí. Çâó÷åøå øåãîâèòî, ìàëêî ïèñêëèâî è èçâåäíúæ òîé îñúçíà ñ óáèéñòâåíà ñèãóðíîñò, ÷å ÷óâà ñàìèÿ Ïåíèóàéç; Ïåíèóàéç ìó ãîâîðåøå ïî íÿêàêâî íåâúîáðàçèìî òåëåïàòè÷íî ðàäèî. Îòâúí íåùàòà âèíàãè èçãëåæäàò ïî-äðåáíè, îòêîëêîòî ñà â äåéñòâèòåëíîñò, íàëè, Áåí?
- Ìàõàé ñå - ïðîøåïíà òîé.
Ðè÷è ñå çàâúðòÿ. Ëèöåòî ìó áåøå íàïðåãíàòî è áëåäî.
- Êàçà ëè íåùî?
Áåí ïîêëàòè ãëàâà. Âå÷å íå ÷óâàøå ãëàñà. È òàêà áåøå ïî-äîáðå. Íî ñåãà
(îòâúí)
çàïî÷âàøå äà ðàçáèðà. Òàçè êúùà áåøå ñïåöèàëíî ìÿñòî, íåùî êàòî ãàðà - åäíî îò ìîæå áè ìíîãîòî ìåñòà â Äåðè, ïðåç êîèòî Òî èçëèçàøå íà áÿë ñâÿò. Òàçè âîíÿùà, ïðîãíèëà êúùà, êúäåòî âñè÷êî èçãëåæäàøå íÿêàê ñáúðêàíî. Íå ñàìî ÷å áåøå ïðåêàëåíî ïðîñòîðíà; è úãëèòå áÿõà ïîãðåøíè, è ïåðñïåêòèâàòà ñòàâàøå áåçóìíà. Áåí ñòîåøå íà ïðàãà ìåæäó âñåêèäíåâíàòà è êîðèäîðà, à äðóãèòå ñå îòäàëå÷àâàõà îò íåãî ïî ïîäà, êîéòî âíåçàïíî áå ñòàíàë íåîáÿòåí êàòî Áàñè ïàðê... àëà ñ îòäàëå÷àâàíåòî òå ñÿêàø ðàñòÿõà âìåñòî äà ñå ñìàëÿâàò. Ïîäúò çàïî÷âàøå äà ñå íàêëàíÿ è...
Ìàéê ñå îáúðíà.
- Áåí! - ïîäâèêíà òîé è Áåí ðàçëè÷è òðåâîãàòà ïî ëèöåòî ìó. - Íå èçîñòàâàé! Ùå òå çàãóáèì!
Åäâà ÷ó ïîñëåäíàòà äóìà. Òÿ çàãëúõíà, êàòî ÷å äðóãèòå îòëèòàõà â äàëå÷èíàòà ñ áúðç âëàê.
Èçâåäíúæ ãî îáçå ïàíèêà è òîé õóêíà íàïðåä. Âðàòàòà ñå çàõëîïíà çàä ãúðáà ìó ñ ãëóõ òðÿñúê. Èçêðåùÿ... è íåùî ñÿêàø ïðîôó÷à âúâ âúçäóõà òî÷íî çàä íåãî, ïëúçíà ïî ðèçàòà ìó. Òîé ñå îçúðíà, íî íå âèäÿ íèùî. Àëà òîâà íå ïðîìåíè òâúðäàòà ìó óâåðåíîñò, ÷å å èìàëî íåùî.
Äîãîíè ïðèÿòåëèòå ñè. Áåøå çàäúõàí, ïîòåí è ãîòîâ äà ñå çàêúëíå, ÷å å ïðîáÿãàë öÿë êèëîìåòúð... íî êîãàòî õâúðëè ïîãëåä ïðåç ðàìî, äî ñòåíàòà íÿìàøå è òðè ìåòðà.
Ìàéê ñòèñíà ðàìîòî ìó äî áîëêà.
- Äà çíàåø êàê ìå óïëàøè, ìîé ÷îâåê! - âúçêëèêíà òîé. Ðè÷è, Ñòàí è Åäè ãè ãëåäàõà ñ íåäîóìåíèå. - Èçãëåæäàøå äðåáåí - îáÿñíè Ìàéê. - Êàòî ÷å áåøå íà äâà êèëîìåòðà îò ìåí.
- Áèë!
Áèë ñå îçúðíà.
- Òðÿáâà äà âíèìàâàìå è íèêîé äà íå ñå îòäåëÿ - èçïúõòÿ Áåí. - Òàÿ êúùà... òÿ å êàòî ïàíàèðäæèéñêè ëàáèðèíò èëè íåùî ïîäîáíî. Ùå ñå çàãóáèì. Ìèñëÿ, ÷å Òî èñêà äà ñå çàãóáèì. Äà ñå ðàçäåëèì.
Áèë ãî èçãëåäà è ïðåõàïà óñòíè.
- Äîáðå - êàçà òîé. - Äâè-õõè-èæèì ñå â ï-ï-ïàêåò. Íèêîé äà íå è-õõè-çîñòàâà.
Äðóãèòå êèìíàõà áîÿçëèâî è ñå ñòðóïàõà êðàé îòñðåùíàòà âðàòà. Ñòàí îïèïâàøå êíèãàòà â çàäíèÿ ñè äæîá. Åäè ñòèñêàøå èíõàëàòîðà, îòïóñêàøå ãî è ïàê ñòèñêàøå êàòî ñëàáîòåëåñíî õëàïå, êîåòî ñå ìú÷è äà íàòðóïà ìóñêóëè ñ òîïêà çà òåíèñ.
Áèë îòâîðè âðàòàòà êúì íîâ, ïî-òåñåí êîðèäîð. Îò íàáúáíàëàòà ìàçèëêà ñå ëþùåõà èâèöè ñòàðè òàïåòè ñ ðîçîâè õðàñòè è åëôè â çåëåíè íàìåòêè. Ïî òàâàíà ñå ðàçëèâàõà æúëòåíèêàâè ñòàð÷åñêè ïåòíà. Ïðåç ïðîçîðåöà â äúíîòî íà êîðèäîðà ñå ïðîöåæäàøå ìðúñíà ñâåòëèíà.
Íåíàäåéíî êîðèäîðúò ñå èçäúëæè. Òàâàíúò ëèòíà íàãîðå êàòî ðàêåòà è âçå äà ñå ñìàëÿâà ñ áåçóìíà áúðçèíà. Âðàòèòå ðàñòÿõà ïîäèð íåãî, ðàçòÿãàõà ñå êàòî äúâêà. Ëèöàòà íà åëôèòå èçòúíÿõà, ñòàíàõà çëîâåùè è ñåãà âìåñòî î÷è ïî òÿõ ñå ÷åðíååõà îêúðâàâåíè äóïêè.
Ñòàí èçïèùÿ è çàêðè î÷èòå ñè ñ äëàíè.
- Ò-ò-òîâà íå å è-õõè-ÈÑÒÈÍÀ! - èçêðåùÿ Áèë.
- Èñòèíà å! - ïèùåøå Ñòàí, ïðèòèñêàéêè î÷èòå ñè ñúñ çäðàâî ñòèñíàòè þìðóöè. - Èñòèíà å è òè ãî çíàåø, Ãîñïîäè, ïîëóäÿâàì, òîâà å ëóäîñò, òîâà å ëóäîñò...
- Ãú-ãú-ÃËÅÄÀÉ! - èçðåâà Áèë íå ñàìî íà Ñòàí, íî è íà âñè÷êè äðóãè.
Çàìàÿíèÿò Áåí âèäÿ êàê Áèë ñå ïðèâåäå, ñòåãíà ìóñêóëè è âíåçàïíî ïîäñêî÷è íàãîðå ñ èçïúíàòà ëÿâà ðúêà. Þìðóêúò ìó íå ñðåùíà íèùî, àáñîëþòíî íèùî, íî â òèøèíàòà ñå ðàçäàäå òðÿñúê. Îáëàê ãèïñîâ ïðàõ ñå ïîñèïà îò ìÿñòîòî, êúäåòî íÿìàøå íèêàêúâ òàâàí... è èçâåäíúæ òàâàíúò ñå ïîÿâè. Êîðèäîðúò îòíîâî ñè áåøå íàé-îáèêíîâåí êîðèäîð - òåñåí, ñõëóïåí è ìðúñåí. Ñòåíèòå âå÷å íå ñå ðàçòåãëÿõà êúì áåçêðàÿ. Áèë ãè ãëåäàøå è ðàçñåÿíî áúðøåøå ãèïñîâèÿ ïðàõ îò îêúðâàâåíàòà ñè ðúêà. Âúðõó îìåêíàëàòà ìàçèëêà íà òàâàíà îò÷åòëèâî ëè÷åøå îòïå÷àòúêúò îò þìðóêà ìó.
- Í-í-íå å è-õõè-èñòèíà - îáÿâè òîé íà Ñòàí è âñè÷êè äðóãè. - Ñ-ñ-ñàìî ìàñêà. Ê-êàòî çà ï-ï-ïðàçíèêà íà Âñè ñâå-õõå-òèè.
- Çà òåáå ìîæå è äà å ìàñêà - ãëóõî êàçà Ñòàí.
Ëèöåòî ìó áåøå èçêðèâåíî îò ñìàéâàíå è óæàñ. Îçúðòàøå ñå íåäîâåð÷èâî, ñÿêàø íå çíàåøå êúäå ñå íàìèðà. È êàòî ãî ãëåäàøå, êàòî äîëàâÿøå áëèêíàëèÿ îò ïîðèòå ìó êèñåë ìèðèñ, Áåí óñåòè êàê ðàäîñòòà îò ïîáåäàòà íà Áèë îòñòúïâà ìÿñòî íà ïðåäèøíèÿ ñòðàõ. Ñòàí áåøå íà ïúò äà ïðåâúðòè. Ñêîðî ùåøå äà èçïàäíå â èñòåðèÿ, ìîæå áè äà ñå ðàçïèùè... è êàêâî ùÿõà äà ïðàâÿò òîãàâà?
- Çà òåáå - ïîâòîðè Ñòàí. - Íî àêî àç áÿõ îïèòàë, íèùî íÿìàøå äà èçëåçå. Çàùîòî... òè ñè èìàø ìúðòúâ áðàò, Áèë, à àç íÿìàì íèùè÷êî.
Òîé ñå îãëåäà - ïúðâî êúì âñåêèäíåâíàòà, êúäåòî ñå áå ñãúñòèëà ìðà÷íà, êàôÿâà àòìîñôåðà, òîëêîâà ïëúòíà è ìúãëèâà, ÷å åäâà ðàçëè÷àâàõà âðàòàòà, ïðåç êîÿòî áÿõà âëåçëè; ïîñëå êúì êîðèäîðà - ñâåòúë, àëà è íÿêàê ìðà÷åí, ìðúñåí, íåïîíîñèìî áåçóìåí. Ïî ïðîãíèëèòå òàïåòè òàíöóâàõà åëôè ñðåä ðîçîâè õðàñòè. Ñëúí÷åâèòå ëú÷è èãðàåõà ïî ïðîçîðåöà â äúíîòî è Áåí çíàåøå, ÷å àêî ñòèãíàò äîòàì, ùå âèäÿò óìðåëè ìóõè... íàòðîøåíè ñòúêëà... à ïîñëå êàêâî? Ìîæå áè ïîäúò ùåøå äà ñå ïðîäúíè è äà ãè ñòîâàðè â ìúðòâåøêèÿ ìðàê, êúäåòî äåáíàò êðèâè, õèùíè ïðúñòè? Ñòàí áåøå ïðàâ, Ãîñïîäè, çàùî ñå äîâëÿêîõà â ëåãîâèùåòî íà Òî ñàìî ñ äâå æàëêè ñðåáúðíè òîï÷åòà è íÿêàêâà ñè øèáàíà ïðàøêà?
Âèäÿ êàê ïàíèêàòà íà Ñòàí ãè îáçåìà åäèí ñëåä äðóã - êàòî ïîäãîíåí îò âèõúð ñòåïåí ïîæàð òÿ ïðèïëàìíà â ðàçøèðåíèòå î÷è íà Åäè, çàñòàâè Áåâúðëè äà çÿïíå îò áîëêà è ïî÷óäà, íàêàðà Ðè÷è äà ñãðàá÷è î÷èëàòà ñè ñ äâå ðúöå è äà ñå îçúðíå, ñÿêàø î÷àêâà äà âèäè çëîäåé çàä ãúðáà ñè.
Òðåïåðåõà, ãîòîâè äà ïîáÿãíàò, ïî÷òè çàáðàâèëè ïðåäóïðåæäåíèåòî íà Áèë äà íå ñå ðàçäåëÿò. Ñëóøàõà êàê â ãëàâèòå èì ñ óðàãàííà ñèëà áó÷àò âåòðîâåòå íà óæàñà. Áåí ÷ó êàòî íàñúí ãëàñà íà ïîìîùíèê-áèáëèîòåêàðêàòà ìèñ Äåéâèñ: Êîé ëè ïðàâè òðîï-òðîï-òðîï ïî ìîÿ ìîñò? È âèäÿ êàê äðåáîñúöèòå, ìàë÷óãàíèòå, õëàïåòàòà ñå ïðèâåæäàò íàïðåä ñúñ çàñòèíàëè, ñúñðåäîòî÷åíè ëèöà, à â î÷èòå èì ñå îòðàçÿâà âå÷íàòà îìàÿ íà ïðèêàçêàòà: äàëè ÷óäîâèùåòî ïàê ùå îñòàíå èçìàìåíî... èëè ùå ñå íàõðàíè?
- Íèùî íÿìàì! - ïðîïëàêà Ñòàí Þðèñ è ñåãà èçãëåæäàøå ñúâñåì äðåáåí, òîëêîâà äðåáåí, ÷å ñÿêàø âñåêè ìèã ìîæåøå äà õëúòíå êàòî æèâî ïèñìî â íÿêîé îò ïðîöåïèòå ïî äúñ÷åíèÿ ïîä. - Òè ñè èìàø áðàò, ìîé ÷îâåê, îáà÷å àç íÿìàì íèùè÷êî!
- Íå, è-õõè-èìàø! - èçêðåùÿ Áèë.
Òîé ñãðàá÷è Ñòàí. Áåí ðàçáðà, ÷å ñåãà ùå ãî öàïàðäîñà è ìèñëåíî èçñòåíà: Íå, Áèë, ìîëÿ òå, íåäåé, òàêà ïðàâè Õåíðè, àêî ãî ñòîðèø, Òî ùå íè óáèå îùå ñåãà!
Íî Áèë íå óäàðè Ñòàí. Ãðóáî ãî çàâúðòÿ è äðúïíà êíèæêàòà îò çàäíèÿ ìó äæîá.
- Äàé ìè ÿ! - èçïèùÿ Ñòàí è ñå ðàçïëàêà.
Äðóãèòå ñòîÿõà êàòî âêàìåíåíè è áîÿçëèâî ñå ñâèâàõà ïðåä Áèë, â ÷èèòî î÷è ñåãà ïëàìòåøå èñòèíñêè îãúí. ×åëîòî ìó ñèÿåøå êàòî ëàìïà è òîé ïðîòÿãàøå êíèãàòà êúì Ñòàí ñ æåñòà íà ïðîïîâåäíèê, êîéòî ðàçìàõâà ñâåòèÿ êðúñò, çà äà ïðîãîíè âàìïèð.
- È-õõè-èìàø ñè ï-ï-ïòè-òè-òè...
Òîé âèðíà ãëàâà, æèëèòå ïî øèÿòà ìó ñå èçïúíàõà êàòî âúæåòà, à àäàìîâàòà ÿáúëêà ùðúêíà êàòî îñòðèå íà ñòðåëà, çàáèòà â ãúðëîòî ìó. Ñúðöåòî íà Áåí ïðåëèâàøå åäíîâðåìåííî îò ñòðàõ è æàëîñò êúì íåãîâèÿ ïðèÿòåë Áèë Äåíáðîó, íî çàåäíî ñ òèÿ ÷óâñòâà óñåùàøå è ïîðàçèòåëíî îáëåê÷åíèå. Íèìà ñå áå ñúìíÿâàë â Áèë? Áå ëè ñå ñúìíÿâàë íÿêîé îò äðóãèòå? Î, Áèë, êàæè ãî, ìîëÿ òå, íå ìîæåø ëè äà ãî êàæåø?
È Áèë íàìåðè îòíÿêúäå ñèëè äà ãî êàæå.
- Èìàø ñè ÏÚ-ÏÚ-ÏÒÈÖÈÒÅ! Òâîèòå ÏÚ-ÏÚ-ÏÒÈÖÈ!
Òîé ìåòíà êíèãàòà ñðåùó Ñòàí. Ñòàí ÿ ñãðàá÷è è òúïî ñå çàãëåäà â Áèë. Ïî áóçèòå ìó ëúùÿõà ñúëçè. Ñòèñêàøå êíèãàòà òîëêîâà ñèëíî, ÷å ïðúñòèòå ìó ïîáåëÿõà. Áèë ñúùî ãî ãëåäàøå, ïîñëå ñå çàâúðòÿ êúì îñòàíàëèòå.
- Õú-õú-õàéäå - êàçà òîé.
- Ùå ïîìîãíàò ëè ïòèöèòå? - çàïèòà Ñòàí ñ ãëóõ, äðåçãàâ ãëàñ.
- Íàëè ñà òè ïîìîãíàëè âúâ Âîäîíàïîðíàòà êóëà? - îòâúðíà Áåâ.
Ñòàí ÿ ïîãëåäíà íåóâåðåíî.
Ðè÷è ãî ïîòóïà ïî ðàìîòî.
- Õàéäå, Ñòàí - êàçà òîé. - Ìúæ ëè ñè èëè ìèøêà?
- Òðÿáâà äà ñúì ìúæ - èçðå÷å Ñòàí ñ ðàçòðåïåðàí ãëàñ è èçáúðñà ñúëçèòå îò ëèöåòî ñè ñ îïàêîòî íà ëÿâàòà ðúêà. - Äîêîëêîòî çíàì, ìèøêèòå íå ñè äðèñêàò â ãàùèòå.
Âñè÷êè ñå ðàçñìÿõà è Áåí áåøå ãîòîâ äà ñå çàêúëíå, ÷å óñåùà êàê êúùàòà ñå îòäðúïâà óïëàøåíî îò òÿõ, îò çâóêà íà ñìåõà èì. Ìàéê ñå îçúðíà.
- Ãîëÿìàòà ñòàÿ! Îíàÿ, äåòî áÿõìå ïðåäè ìàëêî. Ãëåäàéòå!
Ïîãëåäíàõà. Ñåãà âúâ âñåêèäíåâíàòà òåãíåøå ïî÷òè íåïðîãëåäåí ìðàê. Íå áåøå äèì èëè íÿêàêúâ ãàç; áåøå òúìíèíà, ïëúòíà òúìíèíà. Íåùî îòíåìàøå ñâåòëèíàòà îò âúçäóõà. Äîêàòî ãî ãëåäàõà, ìðàêúò ñÿêàø ñå ëþøêàøå è âúðòåøå, ñáèðàøå ñå íà áåçôîðìåíè áóöè, ñìúòíî íàïîìíÿùè ÷îâåøêè ëèöà.
- Õà-à-àéäå.
Îáúðíàõà ãðúá íà ìðàêà è çàêðà÷èõà ïî êîðèäîðà. Îò íåãî ñå îòäåëÿõà òðè âðàòè - äâå ñ ìðúñíè äðúæêè îò áÿë ïîðöåëàí, â òðåòàòà çååøå ñàìî äóïêà íà ìÿñòîòî íà áðàâàòà. Áèë õâàíà ïúðâàòà äðúæêà, çàâúðòÿ ÿ è áóòíà íàâúòðå. Áåâ ñòîåøå ïëúòíî çàä íåãî ñ ãîòîâà ïðàøêà.
Áåí îòñòúïè íàçàä, óñåùàéêè, ÷å è äðóãèòå ïðàâÿò ñúùîòî, ñòðóïâàò ñå çàä Áèë êàòî ïîäïëàøåíè ÿðåáèöè. Ñòàÿòà áåøå íÿêîãàøíà ñïàëíÿ è âúòðå íÿìàøå íèùî îñâåí çàöàïàí ìàòðàê. Ïî æúëòåíèêàâàòà ìó òàïèöåðèÿ òúìíååõà êàòî òàòóèðîâêè ðúæäèâèòå ïðèçðàöè íà îòäàâíà ñòðîøåíè ïðóæèíè. Ñëúí÷îãëåäèòå çàä ïðîçîðåöà óíèëî ïîêëàùàõà ãëàâè.
- Íÿìà íèùî... - ïðîìúðìîðè Áèë è èñêàøå äà äîáàâè îùå íåùî.
Íî â ñúùèÿ ìèã ìàòðàêúò çàïî÷íà äà ñå èçäóâà è ñïàäà ðèòìè÷íî. Èçâåäíúæ ïëàòúò ñå ðàçäðà ïðåç ñðåäàòà. ×åðíà ëåïêàâà òå÷íîñò ïðîòå÷å îòâúòðå, çàöàïà ìàòðàêà è áëèêíà ïî ïîäà êúì âðàòàòà. Ñòðóèòå ñå âèåõà êàòî äúëãè, æèëàâè ïèïàëà.
- Çàòâîðè ÿ, Áèë! - èçêðåùÿ Ðè÷è. - Çàòâîðè òàÿ øèáàíà âðàòà!
Áèë çàòðúøíà âðàòàòà, îçúðíà ñå êúì òÿõ è êèìíà.
- Õàéäå.
Åäâà áå äîêîñíàë äðúæêàòà íà âòîðàòà âðàòà - òÿ áåøå ñðåùó ïúðâàòà - êîãàòî èççàä òúíêàòà äúñ÷åíà ïðåãðàäà äîëåòÿ ïðîíèçèòåëåí ñòúðæåù ïèñúê.


9.

Äîðè è Áèë îòñêî÷è îò ìîùíèÿ, íå÷îâåøêè êðÿñúê. Áåí èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å ùå ïîëóäåå îò òîçè çâóê; ìÿðíà ìó ñå âèäåíèå íà íÿêàêúâ ãèãàíòñêè ùóðåö çàä âðàòàòà, êàòî òâàð îò ôàíòàñòè÷åí ôèëì, â êîéòî áóáîëå÷êèòå ïî÷âàò äà ðàñòàò îò ðàäèàöèÿòà - ìîæå áè "Íà÷àëîòî íà êðàÿ", èëè "×åðíèÿò ñêîðïèîí", èëè îíçè ôèëì çà ìðàâêèòå â êàíàëèçàöèÿòà íà Ëîñ Àíäæèëèñ. Íå áè íàìåðèë ñèëè äà ïîáåãíå äîðè àêî áðúì÷àùîòî ñáðú÷êàíî ÷óäîâèùå ðàçöåïåøå åâòèíàòà âðàòà è ïî÷íåøå äà ãî îïèïâà ñ ãðàìàäíè ìúõíàòè ëàïè. Ñìúòíî äîëàâÿøå äî ñåáå ñè ïðåêúñëå÷íîòî õëèïàíå íà Åäè.
Ïèñúêúò èçòúíÿâàøå è ñå çàñèëâàøå, áåç äà ãóáè îíçè ãíóñåí, áðúì÷àù òîí. Áèë îòñòúïè îùå êðà÷êà íàçàä è â ëèöåòî ìó íå áå îñòàíàëà êàï÷èöà êðúâ, î÷èòå ìó áÿõà èçõâðúêíàëè îò îðáèòèòå è ïîä íîñà ìó àëåíèòå óñòíè ïðèëè÷àõà íà êúðâàâà ðàíà.
- Çàñòðåëÿé ãî, Áåâúðëè! - ÷ó Áåí ñîáñòâåíèÿ ñè âèê. - Ñòðåëÿé ïðåç âðàòàòà, ñòðåëÿé ïðåäè äà íè ñãðàá÷è!
À ïðåç ìðúñíèÿ ïðîçîðåö â äúíîòî ñëúíöåòî õâúðëÿøå òÿãîñòíè, òðåñêàâè ëú÷è.
Êàòî â êîøìàðåí ñúí Áåâúðëè âäèãíà ïðàøêàòà è ïðåç öÿëîòî âðåìå ïèñúêúò ñå çàñèëâàøå, çàñèëâàøå, çàñèëâàøå...
Íî ïðåäè äà áå èçïúíàëà ëàñòèêà, Ìàéê èçâèêà:
- Íå! Íå! Íåäåé, Áåâ! Áîæè÷êî! Áðåé, ïóñòî äà îñòàíå! - Êîëêîòî è íåâåðîÿòíî äà èçãëåæäàøå, Ìàéê ñå ðàçñìÿ. Òîé ñå ïðîâðÿ íàïðåä, ñòèñíà äðúæêàòà, çàâúðòÿ ÿ è áëúñíà íàïðåä. Ñ æàëíî ñêúðöàíå âðàòàòà ñå èçòðúãíà îò èçìåòíàòàòà ðàìêà. - Àìè ÷å òîâà å âåòðîâåéêà! Íàé-îáèêíîâåíà âåòðîâåéêà, îò îíèÿ, äåòî ãè ïðàâèì äà ïëàøèì ãàðãèòå!
Ñòàÿòà áåøå ïðàçíà. Íà ïîäà ñå âàëÿøå ñòàðà áèðåíà êóòèÿ ñ èçðÿçàíè êðàèùà. Îò äâåòå ñòðàíè áÿõà ïðîáèòè äóï÷èöè è ìåæäó òÿõ ñå èçïúâàøå ïàð÷å êàíàï, íàìàçàí ñ âîñúê. Ìàêàð ÷å â ñòàÿòà íå ïîäóõâàøå âÿòúð - åäèíñòâåíèÿò ïðîçîðåö áåøå çàòâîðåí è íåáðåæíî çàêîâàí ñ äúñêè, ìåæäó êîèòî ñå ïðîöåæäàõà îñêúäíè ñëúí÷åâè ëú÷è - íÿìàøå íèêàêâî ñúìíåíèå, ÷å çâóêúò äîëèòà îò êóòèÿòà.
Ìàéê ïðèñòúïè íàïðåä è ÿ ðèòíà. Êóòèÿòà îòõâðúêíà â úãúëà è áðúì÷åíåòî ñåêíà.
- Íàé-îáèêíîâåíà âåòðîâåéêà - îáúðíà ñå òîé êúì äðóãèòå ïî÷òè èçâèíèòåëíî. - Ñëàãàìå ãè íà ïëàøèëàòà. Íèùî ïîâå÷å. Åâòèí òðèê. Ñàìî ÷å àç íå ñúì ãàðâàí. - Òîé ïîãëåäíà Áèë. Âå÷å íå ñå ñìååøå, íî ïðîäúëæàâàøå äà ñå óñìèõâà. - Âñå îùå ñå ñòðàõóâàì... ñèãóðíî âñè÷êè ñå ñòðàõóâàìå... íî è Òî ñå áîè îò íàñ. Äà ñè êàæà ïðàâè÷êàòà, ìèñëÿ, ÷å Òî ïðèìèðà îò ñòðàõ.
Áèë êèìíà.
- È àç ò-ò-òúé ìèñëÿ.
Òðúãíàõà êúì âðàòàòà â êðàÿ íà êîðèäîðà è äîêàòî ãëåäàøå êàê Áèë ïîäõâàùà ñ ïðúñò äóïêàòà íà ìÿñòîòî íà èç÷åçíàëàòà áðàâà, Áåí ðàçáðà, ÷å âñè÷êî ùå ñâúðøè òóê; çàä òàçè âðàòà íÿìàøå äà èìà åâòèíè óëîâêè. Ìèðèñúò ñòàâàøå îùå ïî-òåæúê, à ñ íåãî ñå çàñèëâàøå è ãðúìîòåâè÷íîòî ÷óâñòâî çà äâå ïðîòèâîïîëîæíè ñèëè, ïðèèæäàùè íàîêîëî. Îçúðíà ñå êúì Åäè - åäíàòà ðúêà â ãèïñ ïðåä ãúðäèòå, äðóãàòà çäðàâî ñòèñíàëà èíõàëàòîðà. Ïîãëåäíà Áåâ îò äðóãàòà ñè ñòðàíà - ïðåáëåäíÿëà, ñòèñíàëà ïðàøêàòà êàòî òàëèñìàí. Ïîìèñëè ñè: Àêî ñå íàëîæè äà áÿãàìå, ùå ñå ïîìú÷à äà òå çàùèòÿ, Áåâúðëè. Êúëíà ñå, ÷å ùå ãî ñòîðÿ.
Òÿ ìîæå áè äîëîâè òàçè ìèñúë, çàùîòî èçâè ëèöå êúì íåãî è ñå óñìèõíà èçìú÷åíî. Áåí îòâúðíà íà óñìèâêàòà.
Áèë äðúïíà âðàòàòà. Ïàíòèòå íàäàäîõà ãëóõ âîïúë è ìëúêíàõà. Îòâúòðå ñå ðàçêðè áàíÿ... ñàìî ÷å â íåÿ èìàøå íåùî íåðåäíî. Íåùî å áèëî òðîøåíî òóê, òîâà áå åäèíñòâåíàòà ÿñíà ìèñúë íà Áåí â ïúðâèÿ ìîìåíò. Íå áèðåíà áóòèëêà... êàêâî òîãàâà?
Âñè÷êî áåøå îáñèïàíî ñ îñòðè, íàçúáåíè êúñ÷åòà îò íåùî áÿëî, ðàçïðúñêâàùè çëîáåí áëÿñúê. Ñåòíå Áåí ðàçáðà. Òîâà áåøå âúðõúò íà áåçóìèåòî. Ðàçñìÿ ñå. Ñëåä ìèã Ðè÷è ìó çàïðèãëàñÿ.
- Áèëî å ïðúäíÿ çà ÷óäî è ïðèêàç - ïîäõâúðëè Åäè è Ìàéê ñå ðàçêèñêà, êëàòåéêè ãëàâà. Ñòàí ñå óñìèõâàøå ëåêè÷êî. Ñàìî Áèë è Áåâúðëè îñòàâàõà ìðà÷íè.
Áåëèòå ÷èðåï÷åòà, ïðúñíàòè ïî ïîäà, áÿõà ïàð÷åíöà ïîðöåëàí. Òîàëåòíàòà ÷èíèÿ áå èçáóõíàëà. Êàçàí÷åòî ñòúð÷åøå êèëíàòî íàñòðàíè ñðåä ëîêâà âîäà - íå áå ïàäíàëî ñàìî çàùîòî ñå íàìèðàøå â úãúëà è äâåòå ñòåíè ãî ïîäïèðàõà.
Âñè÷êè âëÿçîõà íà ïëúòíà ãðóïè÷êà ïîäèð Áèë è Áåâúðëè. Íàòðîøåíèÿò ïîðöåëàí ñêúðöàøå ïîä êðàêàòà èì. Êàêâîòî è äà å áèëî, ïîìèñëè Áåí, ïðúñíàëî å ãîðêèÿ êåíåô íàïðàâî íà ñîë. Ïðåäñòàâè ñè êàê Õåíðè Áàóúðñ ïóñêà âúòðå ÷èôò êàìåíàðñêè êàïñóëè, çàòðúøâà êàïàêà è õóêâà íàâúí. Íÿìàøå ïðåäñòàâà êàêâî äðóãî îñâåí äèíàìèò áè ïðåäèçâèêàëî ïîäîáåí êàòàêëèçúì. Òóê-òàì ñå âàëÿõà è ïî-åäðè ïàð÷åòà, íî ñàìî íÿêîëêî; âñè÷êî äðóãî áå îòèøëî ïî äÿâîëèòå, îñòàâÿéêè ñèòíè îñòðè îòëîìêè êàòî ñòðåëè÷êè îò èíäèàíñêî äóõàëî. Òàïåòèòå (ðîçîâè õðàñòè è òàíöóâàùè åëôè êàêòî â êîðèäîðà) áÿõà îñåÿíè íàâñÿêúäå ñ áåçáðîé äóï÷èöè. Ïðèëè÷àõà íà ñëåäè îò ëîâäæèéñêè ñà÷ìè, íî Áåí çíàåøå, ÷å òîâà å ïàê ïîðöåëàí, íàáèò â ñòåíèòå îò ñèëàòà íà åêñïëîçèÿòà.
Âàíàòà ñòîåøå íà ÷óãóíåíè ëúâñêè ëàïè ñ ìíîãîãîäèøíà ìðúñîòèÿ ìåæäó òúïèòå íîêòè. Áåí íàäíèêíà âúòðå è çúðíà íà äúíîòî çàñúõíàëè ñëåäè îò ïðàõ è êàë. Îòãîðå íàäâèñâàøå ðúæäèâ äóø. Íàä ìèâêàòà çååøå ìåäèöèíñêî øêàô÷å ñ ïðàçíè ëàâèöè. Ñàìî ïðàøíè êðúã÷åòà ïî òÿõ èçäàâàõà êúäå ñà ñòîÿëè íÿêîãà øèøåíöà ñ ëåêàðñòâà.
- Íà òâîå ìÿñòî íå áèõ ñå ïðèáëèæàâàë, Øåô Áèë - ðÿçêî èçðå÷å Ðè÷è è Áåí ñå îçúðíà.
Áèë ïðèñòúïâàøå êúì îòâîðà â ïîäà, êúäåòî íÿêîãà áå ñòîÿëà òîàëåòíàòà ÷èíèÿ. Íàâåäå ñå íàä òðúáàòà... ïîñëå îáúðíà ëèöå êúì äðóãèòå.
- ×-÷ó-õõó-óâàì ïúõ-ïúõ-ïîìïèòå... ñ-ñúâñåì êàòî â Ï-ï-ïóùèíàêà!
Áåâ çàñòàíà äî Áèë. Áåí ÿ ïîñëåäâà - è äà, íàèñòèíà ÷ó îíçè ðàâíîìåðåí òúòíåù øóì. Ñàìî ÷å ñåãà îòåêâàøå èç òðúáèòå è èçîáùî íå íàïîìíÿøå áó÷åíåòî íà ìàøèíè. Çâó÷åøå êàòî íåùî æèâî.
- Î-õõîò-òóê å èçëÿçëî - êàçà Áèë. Ëèöåòî ìó ñè îñòàâàøå ìúðòâåøêè áëåäî, íî î÷èòå ìó ïëàìòÿõà îò âúëíåíèå. - Î-õõîò-òóê å èçëÿçëî ï-ï-ïðåç îíçè äú-äú-äåí è âè-õõè-èíàãè èçëèçà îòòóê! Ïðåç òú-òú-òðúáèòå!
Ðè÷è êèìàøå åíåðãè÷íî.
- Íèå âëÿçîõìå ïðåç ìàçåòî, íî Òî íå áåøå òàì. Ñëåçå ïî ñòúëáàòà. Çàùîòî îòòóê å ìîæåëî äà ïðèñòèãíå.
- È å íàïðàâèëî òîâà? - çàïèòà Áåâ.
- Ñè-õõè-èãóðíî ìíîãî å á-á-áúðçàëî - ñåðèîçíî îòâúðíà Áèë.
Áåí íàäíèêíà â òðúáàòà. Òÿ áåøå øèðîêà ïî÷òè öÿë ìåòúð è âúòðå öàðóâàøå íåïðîãëåäåí ìðàê. Ïî âúòðåøíèòå êåðàìè÷íè ñòåíè ëåïíåøå íåùî çàñúõíàëî, çà êîåòî íå ìó ñå èñêàøå è äà ìèñëè. Äîëó çâóêúò ñå ðååøå, òúòíåøå ïî÷òè ïðèñïèâíî... è èçâåäíúæ òîé âèäÿ íåùî. Íå ñ î÷èòå - ïîíå îòíà÷àëî - à ñ äðóãî îêî, ñêðèòî äúëáîêî â ñúçíàíèåòî ìó.
Òî ñå íîñåøå êúì òÿõ, ôó÷åøå ñ áúðçèíàòà íà åêñïðåñ, èçïúëâàéêè ìðà÷íàòà ïàñò íà òðúáàòà îò êðàé äî êðàé; ñåãà Òî áå â èñòèíñêèÿ ñè âèä, êàêâîòî è äà îçíà÷àâàøå òîâà; êîãàòî ïðèñòèãíåøå, ùåøå äà ñè èçáåðå íÿêàêâà ôîðìà îò òåõíèòå ñòðàõîâå. Òî ñå çàäàâàøå, èäåøå îò ñâîèòå çëîâîííè áúðëîãè è ìðà÷íè êàòàêîìáè ïîä çåìíèòå íåäðà, à î÷èòå ìó áúëâàõà íåèñòîâ çåëåí ïëàìúê; èäåøå, èäåøå, Òî èäåøå.
È ñåòíå çúðíà î÷èòå ìó ñðåä ìðàêà, îòíà÷àëî êàòî åäâà çàáåëåæèìè èñêðèöè. Òå ïðèäîáèõà ôîðìà - îãíåíà è æåñòîêà. Ñåãà ñðåä òðúïíåùèÿ òúòåí íà ïîìïèòå Áåí äîëîâè è äðóã çâóê: Óóóóóóóóó... Ïðåç íàçúáåíîòî ãúðëî íà òðúáàòà ëúõíà ñìðàä è òîé îòñêî÷è íàçàä, çàäàâåí îò êàøëèöà.
- Òî èäå! - èçêðåùÿ Áåí. - Áèë, âèäÿõ ãî, Òî èäå!
- Äîáðå - êàçà Áåâúðëè è íàäèãíà ïðàøêàòà.
Íåùî èçðèãíà îò òðúáàòà. Êîãàòî ñëåä âðåìå ñå ìú÷åøå äà âúçñòàíîâè ïðåäñòàâàòà çà îíçè ïðúâ ñáëúñúê, Áåí âèæäàøå â ñïîìåíèòå ñè ñàìî íåÿñíà ñðåáðèñòî-îðàíæåâà ôèãóðà. Íå áåøå ïðèçðà÷íà; èìàøå ïëúòíîñò è òîé äîëàâÿøå îòâúä íåÿ íÿêàêâà äðóãà, ðåàëíà è âúðõîâíà ôîðìà... àëà î÷èòå ìó íå ìîæåõà äà îáõâàíàò èçöÿëî îíîâà, êîåòî âèæäàøå.
Ïîñëå Ðè÷è ñå ëþøíà íàçàä ñ èçêðèâåíî îò óæàñ ëèöå è çàïèùÿ îòíîâî è îòíîâî:
- Âúðêîëàêúò! Áèë! Òîâà å âúðêîëàêúò! Ìëàäèÿò âúðêîëàê!
È âíåçàïíî ñìúòíàòà ôèãóðà ñå âêîï÷è â ðåàëíîñòòà ïðåä Áåí, ïðåä âñè÷êè òÿõ. Ëè÷íîòî Òî íà Ðè÷è áå ñòàíàëî òÿõíî îáùî Òî.
Âúðêîëàêúò ñòîåøå ïðåãúðáåí íàä òðúáàòà, ðàçêðà÷èë êîñìàòè íîçå îò äâåòå ñòðàíè íà íÿêîãàøíàòà òîàëåòíà ÷èíèÿ. Îò õèùíàòà ìóöóíà ãè ãëåäàõà ñâèðåïè çåëåíè î÷è. Ïðåç îãîëåíèòå çúáè ñå ïðîöåæäàøå æúëòåíèêàâà ïÿíà. Òî íàäàäå îãëóøèòåëåí ðåâ. Ëàïèòå ìó ñå ñòðåëíàõà êúì Áåâúðëè, îáòÿãàéêè ðúêàâèòå íà ãèìíàçèñòêîòî ÿêå âèñîêî íàä êîñìàòèòå êèòêè. Ñåãà Òî èçëú÷âàøå æàðêèÿ, òåæúê ìèðèñ íà ñìúðò.
Áåâúðëè èçïèùÿ. Áåí ÿ ñãðàá÷è èçîòçàä çà áëóçàòà è äðúïíà ñ òàêàâà ñèëà, ÷å øåâîâåòå ïîä ìèøíèöèòå ñå ðàçïðàõà. Íîêòåñòàòà ëàïà ïðîöåïè âúçäóõà òàì, êúäåòî áå ñòîÿëà ïðåäè ÷àñò îò ñåêóíäàòà. Áåâúðëè çàëèòíà è áëúñíà ãðúá â ñòåíàòà. Ñðåáúðíîòî òîï÷å ñå îòðîíè îò ïðàøêàòà. Çà ìèã òî ïðîáëåñíà âúâ âúçäóõà. Ìàéê ãî ïîäõâàíà ñúñ ñâåòêàâè÷íî äâèæåíèå è ïðîòåãíà ðúêà êúì Áåâ.
- Çàñòðåëÿé ãî, ìàëêàòà - êàçà òîé. Ãëàñúò ìó áåøå ñúâúðøåíî ñïîêîåí, åäâà ëè íå áåçìåòåæåí. - Çàñòðåëÿé ãî îùå ñåãà.
Âúðêîëàêúò âèðíà ìóöóíà êúì òàâàíà. Ðåâúò ìó ðàçòúðñè êúùàòà è ñå ïðåëÿ â ñìðàçÿâàù âîé.
Ïîñëå âîÿò ïðåìèíà â ñìÿõ. Äîêàòî Áèë èçâðúùàøå ãëàâà äà ïîãëåäíå Áåâúðëè, Òî ñå ìåòíà êúì íåãî. Ñ åäèí çàìàõ Áåí áëúñíà Áèë íà ïîäà.
- Çàñòðåëÿé ãî, Áåâ! - ïèùåøå Ðè÷è. - Çà Áîãà, çàñòðåëÿé ãî!
Âúðêîëàêúò ñå õâúðëè íàïðåä è íèòî òîãàâà, íèòî êîãàòî è äà áèëî, Áåí íå ñå óñúìíè, ÷å Òî îòëè÷íî çíàå êîé ðúêîâîäè öÿëàòà ãðóïà. Èñêàøå äà âèäè ñìåòêàòà íà Áèë. Áåâúðëè îáòåãíà ïðàøêàòà è ñòðåëÿ. Òîï÷åòî ïîëåòÿ è òîçè ïúò èçñòðåëúò ïàê áå íåòî÷åí, ñàìî ÷å ñåãà ÿ íÿìàøå ñïàñèòåëíàòà ñèëà, êîÿòî äà ãî îòêëîíè. Òî ìèíà íà ïåäÿ îò öåëòà è ñå çàáè â òàïåòà íàä âàíàòà. Öÿë ïîêðèò ñ ïàð÷åòà ïîðöåëàí è îêúðâàâåí ïîíå íà äåñåòèíà ìåñòà, Áèë èçðóãà ïèñêëèâî.
Âúðêîëàêúò âðúòíà ãëàâà íàñòðàíè; ïëàìíàëèÿò çåëåí ïîãëåä ñå âïè â Áåâúðëè. Áåç äà ìèñëè, Áåí ïðèñòúïè ïðåä íåÿ, äîêàòî òÿ òúðøóâàøå èç äæîáà ñè çà äðóãîòî ñðåáúðíî òîï÷å. Äæèíñèòå áÿõà ïðåêàëåíî òåñíè. Íå ãè îáóâàøå çà äà ïðàâè âïå÷àòëåíèå; ïðîñòî äîèçíîñâàøå ìèíàëîãîäèøíèòå äðåõè - ìåæäó òÿõ è øîðòèòå, ñ êîèòî áå èçëÿçëà â äåíÿ, êîãàòî Ïàòðèê Õîêñòåòúð çàãèíà êðàé õëàäèëíèêà. Ïðúñòèòå é äîêîñâàõà òîï÷åòî, íî òî óïîðèòî áÿãàøå. Áðúêíà ïî-äúëáîêî è óñïÿ äà ãî õâàíå. Èçìúêíà ãî, ïðè êîåòî îáúðíà äæîáà íàîïàêè è èçðúñè íà ïîäà ÷åòèðèíàäåñåò öåíòà, äâà ñêúñàíè áèëåòà çà êèíî è íÿêîëêî ñèòíè âúëìà ìúõ.
Âúðêîëàêúò ñå õâúðëè êúì Áåí, êîèòî ñòîåøå äà ÿ çàêðèëÿ... è íå é ïîçâîëÿâàøå äà ñòðåëÿ. Êîñìàòàòà ãëàâà ðàççèíà ÷åëþñòè è õèùíî ñå êèëíà íàñòðàíè, ãîòîâà äà çàõàïå. Áåí çàìàõíà ñëåïåøêîì. Â äåéñòâèÿòà ìó ñÿêàø íå áå îñòàíàëî ìÿñòî çà óæàñ - âìåñòî òîâà èçïèòâàøå áèñòðà, òðåçâà ÿðîñò, ïðèìåñåíà ñ èçóìëåíèå, ÷å ïîíÿêîãà âðåìåòî å ñïîñîáíî äà çàìðúçíå êàòî â ñòîï-êàäúð. Ðúöåòå ìó ñå âêîï÷èõà â æèëàâè, ñïëúñòåíè êîñìè - êîçèíà, ïîìèñëè òîé, ñïèïàõ ãî çà êîçèíàòà - è óñåòè ïîä òÿõ ìàñèâíàòà êîñò íà ÷åðåïà. Îòáëúñíà ñ âñå ñèëà âúë÷àòà ãëàâà, íî ìàêàð äà áåøå åäðî ìîì÷å, óäàðúò íå ïîñòèãíà íèùî. Àêî íå áå îòëåòÿë íàçàä êúì ñòåíàòà, Òî ùåøå äà âïèå çúáè â ãúðëîòî ìó.
Òî ïîëåòÿ ïîäèð íåãî è æúëòîçåëåíèêàâèòå ìó î÷è ïëàìòÿõà. Äèøàøå ñ ãëóõî ðúìæåíå. Âîíåøå íà êàíàë è íà îùå íåùî - íÿêàêúâ ïðèðîäåí, íî ãíóñåí ìèðèñ êàòî îò ãíèëè ëåøíèöè. Òåæêàòà ëàïà çàìàõíà è Áåí îò÷àÿíî ñå ïîìú÷è äà êðúøíå íàñòðàíè. Ãðàìàäíèòå íîêòè ðàçäðàõà òàïåòèòå è ïîäãèçíàëàòà ìàçèëêà çàä òÿõ. Áåí ÷ó íåÿñíî êàê Ðè÷è êðåùè íåùî, êàê Åäè óìîëÿâà Áåâúðëè äà ñòðåëÿ, äà ñòðåëÿ. Íî Áåâúðëè íå ñòðåëÿøå. Èìàøå ñàìî åäèí-åäèíñòâåí øàíñ. Íèùî; äðóã íÿìàøå äà é ïîòðÿáâà. Âèæäàøå âñè÷êî ÿñíî è îò÷åòëèâî, êàêòî íèêîãà ïðåç æèâîòà ñè. Ïðåäìåòèòå èçïúêâàõà ðåëåôíè è áëèçêè; âå÷å íèêîãà íÿìàøå äà âèäè òîëêîâà ïúëíî òðèòå èçìåðåíèÿ íà ðåàëíîñòòà. Èìàøå âëàñò íàä âñåêè öâÿò, âñåêè úãúë, âñÿêî ðàçñòîÿíèå. Ñòðàõúò èç÷åçíà. Èçïèòâàøå ïðîñòàòà ëîâíà íàñëàäà - ñïëàâ îò òâúðäà óâåðåíîñò è ïðåäñòîÿùà ïîáåäà. Ïóëñúò é ñå çàáàâè. Ïðúñòèòå é îòïóñíàõà èñòåðè÷íàòà ñè, òðåïåðåùà õâàòêà îêîëî ïðàøêàòà, ïîñëå ÿ õâàíàõà òâúðäî è åñòåñòâåíî. Òÿ âúçäúõíà äúëáîêî. Èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å äðîáîâåòå é íèêîãà íÿìà äà ñå íàñèòÿò. Ñìúòíî, íåÿñíî äî÷ó íÿêàêúâ ïóêîò. Êàêâîòî è äà áåøå, ñåãà íÿìàøå çíà÷åíèå. Ñ õëàäíà áåçïðèñòðàñòíîñò òÿ îòêëîíè ïðèöåëà íàëÿâî, î÷àêâàéêè ÷óäîâèùíàòà ãëàâà íà âúðêîëàêà äà ñòèãíå òî÷íî ïðåä îáòåãíàòîòî V íà ëàñòèêà.
Ëàïèòå íà âúðêîëàêà îòíîâî ïîëåòÿõà íàäîëó. Áåí îïèòà äà ñå ãìóðíå ïîä òÿõ... íî èçâåäíúæ ñå îçîâà â íîêòèòå. Íåïðåîäîëèìà ñèëà ãî äðúïíà íàïðåä êàòî ïàðöàëåíà êóêëà. Òî îòâîðè ÷åëþñòè.
- Êîïåëå...
Áåí çàáè ïðúñò â îêîòî íà ÷óäîâèùåòî. Òî èçðåâà îò áîëêà è ðàçäðà ðèçàòà ìó. Áåí ñâè êîðåìà ñè ñ âñè÷êà ñèëà, íî åäèí îò íîêòèòå ïðîáÿãà ëúêàòóøíî íàäîëó, îñòàâÿéêè äèðÿ îò îãíåíà áîëêà. Êúðâàâ ôîíòàí îïðúñêà ïàíòàëîíèòå ìó, ãóìåíêèòå, ïîäà. Âúðêîëàêúò ãî çàïîêèòè âúâ âàíàòà. Áåí ñè áëúñíà ãëàâàòà â íåùî, çúðíà áåçáðîé çâåçäè, íàìåðè ñèëè äà ñåäíå è âèäÿ, ÷å ñêóòúò ìó ñå ïúëíè ñ êðúâ.
Âúðêîëàêúò îòíîâî ñå çàâúðòÿ. Ñúñ ñúùàòà áåçóìíà ÿñíîòà Áåí ðàçëè÷è, ÷å å îáóò ñ èçáåëåëè äæèíñè "Ëåâè Ñòðîñ". Øåâîâåòå ñå áÿõà ðàçïðàëè. Îò çàäíèÿ äæîá âèñåøå ñîïîëèâà ÷åðâåíà êúðïà, êàêâèòî íîñÿò æåëåçíè÷àðèòå. Âúðõó ãúðáà íà ñðåáðèñòî-îðàíæåâîòî ó÷èëèùíî ÿêå áåøå èçáðîäèðàíî: ÎÁÙÈÍÑÊÀ ÃÈÌÍÀÇÈß ÄÅÐÈ. ÎÒÁÎÐ ÏÎ ÊËÀÍÅ. È ïî-äîëó èìåòî - ÏÅÍÈÓÀÉÇ. À ïî ñðåäàòà èìàøå ãðàìàäåí íîìåð 13.
×óäîâèùåòî ïàê ñå õâúðëè êúì Áèë. Òîé áå ñòàíàë íà êðàêà è ñåãà ñòîåøå ñ ãðúá êúì ñòåíàòà, ãëåäàéêè ïðàâî â î÷èòå íà Òî.
- Çàñòðåëÿé ãî, Áåâúðëè! - èçïèùÿ îòíîâî Ðè÷è.
- Áèáèï, Ðè÷è - ÷ó òÿ ñîáñòâåíèÿ ñè îòãîâîð äà äîëèòà ñÿêàø îò äâå õèëÿäè êèëîìåòðà. Âíåçàïíî ãëàâàòà íà âúðêîëàêà èçíèêíà òî÷íî íàñðåä ÷àòàëà íà ïðàøêàòà. Áåâúðëè íàìåñòè òîï÷åòî âúðõó åäíî îò ïëàìòÿùèòå çåëåíè î÷è è ïóñíà ëàñòèêà. Ðúöåòå é íå òðåïåðåõà; ñòðåëÿøå áåçãðèæíî è òî÷íî, êàêòî â îíçè äåí, êîãàòî ñå öåëåõà ïî êîíñåðâíè êóòèè íà áóíèùåòî, çà äà ðàçáåðàò êîé å íàé-äîáúð.
Áåí óñïÿ äà ïîìèñëè: Î, Áåâúðëè, àêî è òîçè ïúò íå óëó÷èø, âñè÷êè ñìå ìúðòâè, à íå èñêàì äà óìèðàì â òàçè ìðúñíà âàíà, îáà÷å íå ìîãà äà ñå èçìúêíà.
Òÿ óëó÷è. Èçâåäíúæ òî÷íî íàä ñðåäàòà íà ìóöóíàòà ñå ïîÿâè íîâî êðúãëî îêî - ñàìî ÷å íå çåëåíî, à ÷åðíî; áåøå ñå öåëèëà â äÿñíîòî îêî è òîï÷åòî áå ìðúäíàëî ñàìî íà ñàíòèìåòúð.
Ïèñúêúò - ïî÷òè ÷îâåøêè ïèñúê íà èçíåíàäà, áîëêà, ñòðàõ è ÿðîñò - áå îãëóøèòåëåí. Íåùî áîëåçíåíî çàçâúíòÿ â óøèòå íà Áåí. Ïîñëå èäåàëíàòà êðúãëà äóïêà âúðõó ìóöóíàòà íà Òî èç÷åçíà ïîä êúðâàâ ãåéçåð. Êðúâòà íå òå÷åøå, à èçáèâàøå îò ðàíàòà íà ìîùíà ñòðóÿ. Àëåíèÿò ôîíòàí îïðúñêà ëèöåòî è êîñàòà íà Áèë. Íÿìà çíà÷åíèå, èñòåðè÷íî ïîìèñëè Áåí. Íå áîé ñå, Áèë. Âñå åäíî, íèêîé íÿìà äà âèäè ïåòíàòà, ùîì èçëåçåì îòòóê. Àêî èçîáùî èçëåçåì.
Áèë è Áåâúðëè ïðèñòúïèõà êúì âúðêîëàêà, à çàä òÿõ Ðè÷è çàïèùÿ ïðîíèçèòåëíî:
- Çàñòðåëÿé ãî ïàê, Áåâúðëè! Óáèé ãî!
- Óáèé ãî! - êðåñíà Ìàéê.
- Òî÷íî òàêà, óáèé ãî! - çâúííà ãëàñúò íà Åäè.
- Óáèé ãî! - èçðåâà Áèë è óñòàòà ìó ñå èçêðèâè â òðåïåðåùà äúãà. Êîñàòà ìó áåøå îáñèïàíà ñ æúëòåíèêàâî-áÿë ãèïñîâ ïðàõ. - Óáèé ãî, Áåâúðëè, Òî íå áèâà äà ñå èçìúêíå!
Íÿìà âå÷å áîåïðèïàñè, íåñâúðçàíî ïîìèñëè Áåí, îñòàíàõìå áåç òîï÷åòà. Êàêâî äðúíêàòå, êàê ùå ãî óáèåì? Íî ñåòíå ïîãëåäíà Áåâúðëè è ðàçáðà. Àêî ñúðöåòî ìó âå÷å íå áåøå èçöÿëî íåéíî, â òîçè ìèã áè é ãî îòäàë çàâèíàãè. Òÿ îòíîâî îáòÿãàøå ëàñòèêà. Ñâèòèòå é ïðúñòè ïðèêðèâàõà èñòèíàòà, ÷å ïðàøêàòà å ïðàçíà.
- Óáèé ãî! - èçêðåùÿ Áåí è òðîìàâî ñå ïðåìåòíà ïðåç ðúáà íà âàíàòà. Óñåòè, ÷å äæèíñèòå è áåëüîòî ìó ñà ïîäãèçíàëè îò êðúâ. Íÿìàøå ïðåäñòàâà êîëêî òåæêà å ðàíàòà. Ñëåä ïúðâîòî ïàðâàíå áîëêàòà áå îòñëàáíàëà, íî òå÷åøå óæàñíî ìíîãî êðúâ.
Çåëåíèêàâèòå î÷è íà âúðêîëàêà ïðèìèãâàõà íàñðåùà èì, èçïúëíåíè ñ êîëåáàíèå è áîëêà. Ïî ïðåäíèöàòà íà ÿêåòî ìó ñå ñòè÷àõà ïîòîöè êðúâ.
Áèë Äåíáðîó ñå óñìèõíà. Óñìèâêàòà áåøå êðîòêà, äîðè íåæíà... íî î÷èòå ìó ñè îñòàâàõà ñòóäåíè.
- Íå òðÿáâàøå äà çàïî÷âàø ñ ìîÿ áðàò - êàçà òîé. - Õàéäå, Áåâúðëè, ïðàùàé òîÿ ïåäåðàñò â ïúêëîòî.
Êîëåáàíèåòî íàïóñíà î÷èòå íà ÷óäîâèùåòî - Òî ïîâÿðâà. Çàâúðòÿ ñå ñ ìîãúù, èçÿùåí óñòðåì è ñå ãìóðíà â òðúáàòà. Ïðåîáðàçÿâàøå ñå â äâèæåíèå. Ó÷åíè÷åñêîòî ÿêå ñå ñëÿ ñ êîçèíàòà è çàãóáè öâÿò. ×åðåïúò ìó ñå èçäúëæè êàòî îìåêíàë, ïîëóðàçòîïåí âîñúê. Ôîðìèòå ìó ñå ïðîìåíèõà. Çà ìèã Áåí ïîìèñëè, ÷å å ñúçðÿë èñòèíñêàòà ôîðìà íà Òî... è äúõúò ìó ñïðÿ, à ñúðöåòî çàñòèíà â ãúðäèòå ìó.
- Âñè÷êè âè ùå èçáèÿ! - ïðîãúðìÿ ãëàñ îò êàíàëà. Áåøå äðåçãàâ, ÿðîñòåí, íå÷îâåøêè. - Âñè÷êè âè ùå èçáèÿ... ùå èçáèÿ... èçáèÿ... èçáèÿ...
Äóìèòå îòñëàáâàõà, çàãëúõâàõà, îòäàëå÷àâàõà ñå, ÷åçíåõà... è íàé-ñåòíå ñå ñëÿõà ñ òèõèÿ ìàøèíåí òúòåí, äîëèòàù îò êàíàëèòå.
Èçâåäíúæ êúùàòà ñÿêàø óëåãíà ñ ìîùåí è â ñúùîòî âðåìå áåççâó÷åí ïóêîò. Íî Áåí çíàåøå, ÷å íå óëÿãà - ïî íÿêàêúâ ñòðàíåí íà÷èí ñå ñâèâàøå äî ïðåäèøíèòå ñè íîðìàëíè ðàçìåðè. Èç÷åçâàøå íåçíàéíàòà ìàãèÿ, ñ êîÿòî Òî áå ðàçòåãíàëî äî áåçêðàé êúùàòà íà Íèéáúëò ñòðèéò 29. È ñãðàäàòà îòñêà÷àøå îáðàòíî êàòî îòïóñíàò ëàñòèê. Ñåãà áåøå ñàìî êúùà, âîíÿùà íà âëàãà è ãíèëî; ïðàçíà êúùà, â êîÿòî ïîíÿêîãà èäâàõà ñêèòíèöè è ëóìïåíè äà ïèÿò, äà áúáðÿò è äà íîùóâàò íà ñóøèíà.
Òî áå èç÷åçíàëî.
Òèøèíàòà ñëåä íåãî èì ñå ñòîðè îãëóøèòåëíà.


10.

- Ò-ò-òðÿáâà äà ñ-ñå è-õõè-çìúêâàìå îòòóê - êàçà Áèë. Òîé ïðèñòúïè íàïðåä è ñãðàá÷è ïðîòåãíàòàòà ðúêà íà Áåí, êîéòî ñå ìú÷åøå äà ñòàíå.
Áåâúðëè ñòîåøå äî êàíàëà. Ñâåäå î÷è è ñòóäúò èçâåäíúæ íàïóñíà òÿëîòî é, ïðîãîíåí îò ãúñòàòà ðóìåíèíà, êîÿòî ÿ îáëÿ îò ãëàâà äî ïåòè. Ïðåäè ìàëêî ÿâíî áå âúçäúõíàëà íàèñòèíà äúëáîêî. Îêàçâàøå ñå, ÷å ñìúòíèÿò ïóêîò å èäâàë îò êîï÷åòàòà íà áëóçàòà é. Áÿõà èç÷åçíàëè äî åäíî. Áëóçàòà çååøå øèðîêî è ìàëêèòå é ãúðäè÷êè ñòúð÷àõà íà ïîêàç. Òÿ ïîáúðçà äà ñå çàêðèå.
- Ðú-ðú-ðè÷è - ïîäâèêíà Áèë. - Åëà äà ï-ïîìîãíåì íà Á-á-áåí. Ìíîãî å òå-òå-òå...
Ðè÷è èçòè÷à êúì òÿõ, ïîñëåäâàí îò Ñòàí è Ìàéê. Ñ îáùè óñèëèÿ ÷åòèðèìàòà èçïðàâèõà Áåí íà êðàêà. Åäè ñå ïðèáëèæè äî Áåâúðëè è íåëîâêî ÿ ïðåãúðíà ñúñ çäðàâàòà ñè ðúêà.
- Áåøå ÷óäåñíà - êàçà òîé è Áåâúðëè ñå ðàçïëàêà.
Áåí çàëèòíà, íàïðàâè äâå øèðîêè êðà÷êè êúì ñòåíàòà è ïîáúðçà äà ñå ïîäïðå ïðåäè äà å ïàäíàë îòíîâî. Âèåøå ìó ñå ñâÿò. Ñèâàòà ïåëåíà òó çàêðèâàøå ñâåòà, òó ïàê ñå îòäðúïâàøå. Äðàéôàøå ìó ñå äî ïðåìàëà.
Ïîñëå ñèëíàòà, ñèãóðíà ðúêà íà Áèë îáãúðíà ðàìåíåòå ìó.
- Ìú-ìú-ìíîãî ëè å ç-çëå, Ê-ê-êàìàðà?
Áåí ñå íàñèëè äà íàâåäå î÷è êúì êîðåìà ñè. Îòêðè, ÷å òèÿ äâå ïðîñòè äåéñòâèÿ - äà ïðåâèå âðàò è äà ñå ðàçãúðäè - èçèñêâàò ïîâå÷å ñìåëîñò, îòêîëêîòî ìó áå òðÿáâàëà, çà äà âëåçå â êúùàòà. Î÷àêâàøå äà âèäè ïîëîâèíàòà ñè ÷åðâà óâèñíàëè îòïðåä êàòî êúðâàâî âèìå. Âìåñòî òîâà îòêðè, ÷å êúðâàâèÿò ïîòîê å èçòúíÿë è êàïå åäâà-åäâà. Âúðêîëàêúò ãî áå ïîðíàë çäðàâàòà, íî ðàíàòà î÷åâèäíî íå áåøå ñìúðòîíîñíà.
Ðè÷è çàñòàíà äî òÿõ. Îãëåäà äúëáîêàòà áðàçäà, êîÿòî ëúêàòóøåøå ïî ãúðäèòå è ñòèãàøå äî ñðåäàòà íà êîðåìà, ïîñëå âäèãíà òðåâîæíè î÷è êúì ëèöåòî íà Áåí.
- Îùå ìàëêî è Òî ùåøå äà ñè íàïðàâè æàðòèåðè îò êàðàíòèÿòà òè, Êàìàðà. Ïðåäñòàâÿø ëè ñè?
- Íÿìà ìàéòàï, ìîé ÷îðàï - êàçà Áåí.
Äâàìàòà ñ Ðè÷è ñå ñïîãëåäàõà ñåðèîçíî è çàìèñëåíî, ïîñëå åäíîâðåìåííî èçáóõíàõà â èñòåðè÷åí êèêîò, êàòî ñå îáëèâàõà ñ âîäîïàäè îò ñëþíêà. Ðè÷è ïðåãúðíà Áåí è ãî çàáëúñêà ïî ãúðáà.
- Ïîáåäèõìå ãî, Êàìàðà! Ïîáåäèõìå ãî!
- Í-í-íå ñìå ãî ï-ï-ïîáåäèëè - ìðà÷íî âúçðàçè Áèë. - Èìàõìå êú-õõú-ñìåò. Äà á-á-áÿãàìå î-õõîò-òóê ï-ïðåäè Ò-òî äà ðåøè äà ñå âú-õõú-úðíå.
- Êúäå îòèâàìå? - çàïèòà Ìàéê.
- Â Ïú-ïú-ïóùèíàêà.
Áåâúðëè ïðèñòúïè êúì òÿõ, ïðèäúðæàéêè áëóçàòà ñè ñ ðúêà. Áåøå ÷åðâåíà êàòî ðàê.
- Â êúùè÷êàòà ëè?
Áèë êèìíà.
- Ìîæå ëè íÿêîé äà ìè óñëóæè ñ ðèçàòà ñè? - çàïèòà Áåâúðëè è ñå èç÷åðâè îùå ïî-îò÷àÿíî. Áèë ÿ ïîãëåäíà íåáðåæíî è êðúâòà íàõëó â ëèöåòî ìó. Òîé ïîáúðçà äà èçâúðíå ãëàâà, íî êðàòêèÿò ìèã íà îòêðîâåíèå ïðîðÿçà ñúðöåòî íà Áåí ñ ìèìîëåòíà áîëåçíåíà ðåâíîñò. Â òîçè ìèã, â òàçè ÷àñò îò ñåêóíäàòà Áèë ÿ áå âèäÿë òàêàâà, êàêâàòî äî äíåñ ÿ âèæäàøå ñàìî Áåí.
Äðóãèòå ñúùî ïîãëåäíàõà è èçâúðíàõà ãëàâè. Ðè÷è çàêðè óñòàòà ñè ñ äëàí è ñå èçêàøëÿ. Ñòàí ñå èç÷åðâè. À Ìàéê äàæå îòñòúïè åäíà-äâå êðà÷êè íàçàä, ñÿêàø íàèñòèíà ñòðåñíàò îò ïðîôèëà íà ìàëêàòà áÿëà ãúðäè÷êà, íàäíèêíàëà èçïîä íåéíàòà ðúêà.
Áåâúðëè òðúñíà ãëàâà è îòìåòíà íàçàä ñïëúñòåíàòà ñè êîñà. Îùå ñå ÷åðâåøå, íî ëèöåòî é áåøå ïðåêðàñíî.
- Íÿìà êàê, ìîìè÷å ñúì - êàçà òÿ, - è ðàñòà, îòãîðå íà âñè÷êî... à ñåãà ìîëÿ íÿêîé äà ìè óñëóæè ñ ðèçàòà ñè.
- Ðà-õõà-çáèðà ñå - êèìíà Áèë. Òîé ñìúêíà áÿëàòà ñè òåíèñêà è îñòàíà ãîë äî êðúñòà. Áåøå ìúðøàâ, ñ èçïúêíàëè ðåáðà è çàãîðåëè, ëóíè÷àâè ðàìåíå. - Ç-ç-çàïîâÿäàé.
- Áëàãîäàðÿ, Áèë - êàçà òÿ è â åäèí ãîðåù, åêñïëîçèâåí ìèã î÷èòå èì ñå ñðåùíàõà. Òîçè ïúò Áèë íå èçâúðíà ãëàâà. Ïîãëåäúò ìó áåøå íåïîêîëåáèì, êàòî íà âúçðàñòåí ìúæ.
- Ìú-ìú-ìîëÿ - êàçà òîé.
Óñïåõ, Øåô Áèë, ïîìèñëè Áåí è èì îáúðíà ãðúá, çà äà íå âèæäà òîçè ïîãëåä. Áîëåøå ãî, áîëåøå äúëáîêî - òàì, êúäåòî íå áè ìîãúë äà çàáèå íîêòè íèòî âàìïèð, íèòî âúðêîëàê. Íî âñå åäíî - ñúùåñòâóâàøå íåùî, íàðå÷åíî êîðåêòíîñò. Ìàêàð ÷å íå çíàåøå äóìàòà, òîé îòëè÷íî ðàçáèðàøå ñìèñúëà. Äà ãè çÿïà äîêàòî ñå ãëåäàò òàêà áåøå ñúùî òúé íåäîñòîéíî, êàêòî äà çÿïà ãúðäèòå íà Áåâúðëè äîêàòî òÿ íàõëóçâà òåíèñêàòà íà Áèë. Òúé äà áúäå, ùîì òðÿáâà. Íî òîé íèêîãà íÿìà äà ÿ îáè÷à êàòî ìåí. Íèêîãà.
Òåíèñêàòà íà Áèë âèñåøå ïî÷òè äî êîëåíåòå é. Ùåøå äà ïðèëè÷à íà êîìáèíåçîí, àêî îòäîëó íå ñå ïîäàâàõà äæèíñèòå.
- Ä-äà âú-õõú-ðâèì - ïîâòîðè Áèë. - Í-íå çíàì ê-ê-êàê ñòå âèå ìî-õõî-îì÷åòà, îáà÷å íà ì-ì-ìåí ìè ñòè-õõè-èãà çà ä-ä-äíåñ.
Âñè÷êè áÿõà ãðîõíàëè îò óìîðà.


11.

Åäèí ÷àñ ïî-êúñíî òå ñåäÿõà â êúùè÷êàòà ïîä øèðîêî ðàçòâîðåíèÿ êàïàê. Âúòðå áåøå ïðîõëàäíî, à íàä Ïóùèíàêà öàðóâàøå áåçìåòåæíà òèøèíà. Ñåäÿõà ìúë÷àëèâî, óíåñåíè â ìèñëèòå ñè. Ðè÷è è Áåâ ïðåõâúðëÿõà îò ðúêà íà ðúêà ïàêåò "Ìàðëáîðî". Åäè ñè ïðúñíà ìàëêî ëåêàðñòâî. Ìàéê êèõíà äâà-òðè ïúòè è ñå èçâèíè, ÷å ìàé å õâàíàë íàñòèíêà.
- Òè äðóãî è íå ìîæåë äà õâàùà, ñåíüîððð - äðóæåëþáíî ïîäìåòíà Ðè÷è è ìëúêíà.
Áåí òúðïåëèâî î÷àêâàøå áåçóìíèòå ïðåæèâåëèöè â èçîñòàâåíàòà êúùà äà èçáëåäíåÿò êàòî ñúí. Âñè÷êî ùå ñå îòäàëå÷è è ùå ðóõíå íà ïàð÷åòà, êàêòî ñòàâà ñ êîøìàðíèòå ñúíèùà, ïîìèñëè òîé. Ñúáóæäàø ñå çàäúõàí è ïîòåí, íî ïåòíàéñåò ìèíóòè ïî-êúñíî âå÷å íå ïîìíèø äàæå êàêâî ñè ñúíóâàë.
Àëà òîçè ïúò íå áåøå òàêà. Â ïàìåòòà ìó ñå ñúõðàíÿâàõà ÿñíè è òî÷íè ñïîìåíèòå çà âñè÷êî, êîåòî áå ñòàíàëî îòêàêòî óñïÿ äà ñå ïðîâðå â ìàçåòî äî ìèãà, â êîéòî Áèë èçáè êóõíåíñêèÿ ïðîçîðåö ñúñ ñòàðèÿ ñòîë, çà äà ñå èçìúêíàò íàâúí. Íå áåøå ñúí. Çàñúõíàëàòà êðúâ ïî ãúðäèòå è êîðåìà íå áåøå ñúí, íåçàâèñèìî äàëè ìàéêà ìó ùåøå äà ÿ âèäè èëè íå.
Íàé-ñåòíå Áåâúðëè ñå èçïðàâè.
- Òðÿáâà äà òðúãâàì - êàçà òÿ. - Èñêàì äà ñå ïðåîáëåêà ïðåäè ìàìà äà ñè äîéäå. Àêî âèäè, ÷å ñúì ñ ìîì÷åøêà ðèçà, ùå ìå óáèå.
- Øà òà óáèâà, ñåíüîððèòà - ïîòâúðäè Ðè÷è, - àìà øà òà óáèâà áàâíî.
- Áèáèï, Ðè÷è.
Áèë ÿ ãëåäàøå çàìèñëåíî.
- Ùå òè âúðíà òåíèñêàòà, Áèë - äîáàâè òÿ.
Áèë ìàõíà ñ ðúêà â çíàê, ÷å íå áúðçà.
- Íÿìà ëè äà èìàø íåïðèÿòíîñòè? ×å ñå ïðèáèðàø ó äîìà áåç ðèçà.
- À-õõà-ìè. Ò-òå è-õõè-îáùî íå ç-çàáåëÿçâàò ò-òàì ëè ñúì, íÿ-õõà-àìà ëè ìå.
Òÿ êèìíà è ïðåõàïà ïóõêàâàòà ñè äîëíà óñòíà. Áåøå êðàñèâà è ìàëêî ïî-âèñîêà îò îáè÷àéíîòî çà ñâîèòå åäèíàäåñåò ãîäèíè.
- Êàêâî ùå ïðàâèì òåïúðâà, Áèë?
- Í-íå çú-çú-çíàì.
- Íå å ñâúðøèëî, íàëè?
Áèë ïîêëàòè ãëàâà.
- Ñåãà Òî ùå èñêà äà íè î÷èñòè ïîâå÷å îò êîãàòî è äà áèëî - êàçà Áåí.
- Ïàê ëè ñðåáúðíè òîï÷åòà? - çàïèòà ãî òÿ.
Òîé îòêðè, ÷å åäâà èìà ñèëè äà ñðåùíå íåéíèÿ ïîãëåä. Îáè÷àì òå, Áåâúðëè... îñòàâè ìè ïîíå òîâà. Âçåìè Áèë, âçåìè ñâåòà, âçåìè êàêâîòî ïîèñêàø. Ñàìî ìè îñòàâè òîâà, ïîçâîëè ìè äà òå îáè÷àì è ñèãóðíî ùå ìè ñòèãíå.
- Íå çíàì - êàçà Áåí. - Áèõìå ìîãëè, íî...
Òîé ïðîâëà÷è ïîñëåäíàòà äóìà è ñâè ðàìåíå. Íå ìîæåøå äà èçêàæå êàêâî óñåùà, ïðîñòî íÿìàøå äóìè äà ãî èçðàçè - ÷å âñè÷êî ïðèëè÷à íà ôèëì çà ÷óäîâèùà, îáà÷å âñúùíîñò íå å òàêà. Ìóìèÿòà, êîÿòî áå âèäÿë, èçãëåæäàøå íÿêàê ðàçëè÷íà... è òúêìî ðàçëèêèòå ïîòâúðæäàâàõà íåéíàòà ðåàëíîñò. Ñúùîòî áåøå è ñ âúðêîëàêà - Áåí ìîæåøå äà ãî ïîòâúðäè, çàùîòî áå âèäÿë ÷óäîâèùåòî â óæàñÿâàùî áëèçúê ïëàí, êàêúâòî íå ïðåäëàãà íèòî åäèí ôèëì, òà áèë òîé è îáåìåí; áå çàðîâèë ðúöå â æèëàâàòà ñïëúñòåíà êîçèíà íà Òî, áå âèäÿë ÿðêî îðàíæåâî ïåòúíöå (êàòî ïîìïîí!) â åäíî îò çåëåíèòå ìó î÷è. Òèÿ íåùà áÿõà... áÿõà... êàòî ñúíèùà, ïðåâúðíàòè â ðåàëíîñò. À ùîì ñúíèùàòà ñå ïðåâúðíàò â ðåàëíîñò, ñïÿùèÿò ãóáè âëàñò íàä òÿõ è òå ñòàâàò íåçàâèñèìè, óáèéñòâåíè òâàðè, ñïîñîáíè íà ñàìîñòîÿòåëíè äåéñòâèÿ. Ñðåáúðíèòå òîï÷åòà èì ïîìîãíàõà, çàùîòî è ñåäìèíàòà áÿõà îáåäèíåíè âúâ âÿðàòà, ÷å ùå ñòàíå òàêà. Íî íå ãî áÿõà óáèëè. À ñëåäâàùèÿ ïúò Òî ùåøå äà ãè íàïàäíå ïîä íÿêàêâà íîâà ôîðìà, âúðõó êîÿòî ñèëàòà íà ñðåáðîòî íÿìà âëàñò.
Ñèëà è âëàñò, ñèëà è âëàñò, ìèñëåøå Áåí, ãëåäàéêè Áåâúðëè. Âå÷å ìîæåøå äà ÿ ãëåäà; òÿ îòíîâî ñå âçèðàøå â î÷èòå íà Áèë è äâàìàòà ñÿêàø çàáðàâÿõà âñè÷êî íà ñâåòà. Òîâà òðàÿ ñàìî ìèã, àëà çà Áåí áåøå öÿëà âå÷íîñò.
Âñè÷êî îïèðà äîòàì - ñèëà è âëàñò. Àç îáè÷àì Áåâúðëè Ìàðø è òÿ èìà âëàñò íàä ìåíå. Òÿ îáè÷à Áèë Äåíáðîó è òîé èìà âëàñò íàä íåÿ. Íî... ìèñëÿ, ÷å è òîé çàïî÷âà äà ÿ îáè÷à. Ìîæå áè çàðàäè ëèöåòî é êîãàòî êàçà, ÷å å ìîìè÷å. Èëè çàùîòî çúðíà ãúðäèòå é çà ñåêóíäà. Èëè ïðîñòî çàðàäè òàÿ íåâåðîÿòíà êðàñîòà, êîÿòî ïðèäîáèâà ïîíÿêîãà ïîä ñëúí÷åâèòå ëú÷è. Íÿìà çíà÷åíèå. Íî ùîì çàïî÷âà äà ÿ îáè÷à, çíà÷è òÿ ïðèäîáèâà âëàñò íàä íåãî. Ñóïåðìåí èìà ñèëà è âëàñò âèíàãè, ñòèãà äà íå ïîïàäíå êðàé ìèíåðàëà êðèïòîíèò. Áàòìàí èìà ñèëà è âëàñò, ìàêàð ÷å íå ìîæå äà ëåòè è äà âèæäà ïðåç ñòåíèòå. Ìàìà èìà âëàñò íàä ìåíå, à øåôúò íà ôàáðèêàòà èìà âëàñò íàä íåÿ. Âñåêè èìà ïî ìúíè÷êî âëàñò... îñâåí ìîæå áè äå÷óðëèãàòà è áåáåòàòà.
Ïîñëå òîé ñè ïîìèñëè, ÷å äîðè è áåáåòàòà èìàò âëàñò - òå ìîãàò äà ïëà÷àò äîêàòî íà ÷îâåê ïðîñòî ìó ïèñíå è òðÿáâà äà ñòîðè íåùî, çà äà ãè óòåøè.
- Áåí? - îòíîâî ãî ïîãëåäíà Áåâúðëè. - Åçèêà ëè ñè ãëúòíà?
- À? Íå. Ìèñëåõ çà ñèëàòà. Ñèëàòà íà ñðåáúðíèòå òîï÷åòà.
Áèë ãî èçãëåäà âòðåí÷åíî.
- Òú-òú-òî... - çàïî÷íà Áèë, ïîñëå ìëúêíà. Ïî ëèöåòî ìó ïëúçíà íåÿñíî, çàìèñëåíî èçðàæåíèå.
- Íàèñòèíà òðÿáâà äà áÿãàì - êàçà Áåâúðëè. - Ïàê ùå ñå âèäèì, íàëè?
- Äàäåíî, îòñêî÷è óòðå íàñàì - êàçà Ñòàí. - Ùå ÷óïèì è äðóãàòà ðúêà íà Åäè.
Âñè÷êè ñå ðàçñìÿõà. Åäè øåãîâèòî çàìàõíà ñ èíõàëàòîðà ñðåùó Ñòàí.
- Äîâèæäàíå òîãàâà - êàçà Áåâúðëè è ñå èçìúêíà îò êúùè÷êàòà.
Áåí ïîãëåäíà Áèë è âèäÿ, ÷å òîé íå ñå å ïðèñúåäèíèë êúì îáùèÿ ñìÿõ. Ëèöåòî ìó ñè îñòàâàøå çàìèñëåíî è Áåí çíàåøå, ÷å ñåãà ÷îâåê òðÿáâà äà ãî ïîâèêà òðè-÷åòèðè ïúòè ïðåäè äà ÷óå. Çíàåøå çà êàêâî ìèñëè Áèë; ñàì ùåøå äà ìèñëè çà ñúùîòî ïðåç èäâàùèòå äíè. Ðàçáèðà ñå, íå ïðåç öÿëîòî âðåìå. Ùåøå äà ïðîñòèðà è ïðèáèðà ïðàíåòî íà ìàéêà ñè, ùåøå äà èãðàå íà ãîíåíèöà è ïðåñòðåëêà â Ïóùèíàêà, à ïðåç ïúðâèòå äúæäîâíè äíè íà àâãóñò ñåäìèíàòà ùÿõà äà ïîäõâàíàò â äîìà íà Ðè÷è Òîçèúð ëóäåøêà èãðà íà "Íå ñå ñúðäè ÷îâå÷å", ïúëíà ñ áåñíè ãîíèòáè, çàñàäè, âðúùàíèÿ è ñïîðîâå çà òî÷íîòî òúëêóâàíå íà çàðà, äîêàòî çàä ïðîçîðöèòå ìîíîòîííî ðîìîëÿò ñèâè âîäíè ñòðóè. Ìàéêà ìó ùåøå äà çàÿâè, ÷å ñïîðåä íåÿ Ïàò Íèêñúí å íàé-êðàñèâàòà àìåðèêàíêà è ùåøå äà èçïàäíå â óæàñ îò íåãîâèòå ïðåäïî÷èòàíèÿ êúì Ìåðèëèí Ìîíðî (òîé ñìÿòàøå, ÷å àêî íå áåøå ÷åðâåíîêîñà, Áåâúðëè áè áèëà òî÷íî êîïèå íà Ìåðèëèí Ìîíðî). Ùåøå äà èìà âðåìå çà íåîãðàíè÷åíè êîëè÷åñòâà øîêîëàä÷åòà, âàôëè è õîò-äîã. Äúëãè ÷àñîâå ùåøå äà ñåäè íà çàäíàòà âåðàíäà, óâëå÷åí â "Ëúêè Ñòàð è ëóíèòå íà Þïèòåð". Ùåøå äà èìà âðåìå çà âñè÷êè òèÿ íåùà, äîêàòî ðàíàòà íà êîðåìà ìó áàâíî çàçäðàâÿâà è ïî÷âà äà ñúðáè, çàùîòî íà åäèíàéñåò ãîäèíè æèâîòúò èçãëåæäà áåçêðàåí - è ìàêàð äà áåøå èçâúíðåäíî óìåí çà âúçðàñòòà ñè, òîé íÿìàøå ÷óâñòâî çà ïåðñïåêòèâà. Ñïîìåíúò çà êúùàòà íà Íèéáúëò ñòðèéò íå ìó ïðå÷åøå äà æèâåå. Â êðàÿ íà êðàèùàòà, ñâåòúò áåøå ïúëåí ñ ÷óäåñà.
Íî îò âðåìå íà âðåìå ùÿõà äà èäâàò ñòðàííè ìîìåíòè, â êîèòî îòíîâî äà âàäè âúïðîñèòå îò äúíîòî íà äóøàòà ñè è äà ðàçìèøëÿâà íàä òÿõ: Ñèëàòà íà ñðåáðîòî, âëàñòòà íà òîï÷åòàòà - îòêúäå èäâà ïîäîáíà ñèëà è âëàñò? Îòêúäå èäâà âñÿêà ñèëà è âëàñò? Êàê ìîæå ÷îâåê äà ÿ ïîñòèãíå? Êàê äà ÿ óïîòðåáè?
Ñòðóâàøå ìó ñå, ÷å çà âñè÷êè òÿõ òèÿ íåùà ìîãàò äà áúäàò âúïðîñ íà æèâîò è ñìúðò. Åäíà âå÷åð äîêàòî çàñïèâàøå, à äúæäúò ñêó÷íî áàðàáàíåøå ïî ïðîçîðöèòå è ïîêðèâà, òîé èçâåäíúæ ïîìèñëè, ÷å èìà è äðóã âúïðîñ, ìîæå áè åäèíñòâåíèÿò âúïðîñ. Òî èìàøå íÿêàêâà ðåàëíà ôîðìà; íàëè ñàì ïî÷òè ÿ áå âèäÿë çà ìèã. Îòíàñÿøå ëè ñå ñúùîòî è äî âëàñòòà? Ìîæå áè. Òà íèìà íå áå âÿðíî, ÷å è âëàñòòà ïðîìåíÿ ñâîÿ îáëèê? Òÿ áåøå äåòñêè ïëà÷ â ñðåäíîùåí ÷àñ, áåøå àòîìíà áîìáà, áåøå ñðåáúðíî òîï÷å, áåøå ïîãëåäúò íà Áåâúðëè êúì Áèë è íåãîâèÿò îòâåòåí ïîãëåä.
Àëà êàêâî áå âëàñòòà â äåéñòâèòåëíîñò?


12.

Ïðåç ñëåäâàùèòå äâå ñåäìèöè íå ñå ñëó÷è íèùî îñîáåíî.
ÏÅÒÀ ×ÀÑÒ


ÐÈÒÓÀËÚÒ
×ÞÄ



Íå å âúçìîæíî. Îò ïðîòåêëè ñòðóè
çàâåñàòà ïðîãíèâà. Òëåí îáãðúùà
ïëàòà. Íî îò ìàøèíàòà ñòóäåíà
ïëúòòà îñâîáîäè, íå ñòðîé ìîñòîâå.
Êúäå ùå òúðñèø âúçäóõ, çà äà ëèòíåø
îò êîíòèíåíò äî êîíòèíåíò. Ñëîâàòà
äà ïàäàò êàêòî ùàò - äàíî óëó÷àò
ëþáîâ îò óïîð. Ðÿäêà ùå å òàÿ
ñïîëóêà. Ïðåêàëåíî ìíîãî èñêàò
äà èçâëåêàò. Ïîòîïúò ãëúòíà âñè÷êî.
                   Óèëÿì Êàðëîñ Óèëÿìñ
                            "Ïàòåðñúí"


Âèæ è ïîìíè. Âèæ çåìíèòå ïðîñòîðè
äàëå÷ îòâúä çàâîäè è òðåâè.
Òå ïúò ùå òè äàäàò, íàòàì âúðâè.
Çàïèòàé ñ ÿñåí ãëàñ ãîðà è ñòåï.
Ùî ÷óâàø? Ùî çåìÿòà òè ãîâîðè?
Àç ÷óæäà ñúì - òóê íÿìà äîì çà òåá.
                        Êàðë Øàïèðî
         "Ïúòåâîäèòåë çà èçãíàíèöè"





ÄÅÂÅÒÍÀÄÅÑÅÒÀ ÃËÀÂÀ


ÍÎÙÍÀ ÑÒÐÀÆÀ


1.

Îáùèíñêàòà áèáëèîòåêà / 01:15 ÷.

Êîãàòî Áåí Õàíñêîì ïðèâúðøè ðàçêàçà çà ñðåáúðíèòå òîï÷åòà, âñè÷êè èñêàõà äà âçåìàò äóìàòà, íî Ìàéê çàÿâè, ÷å ñåãà òðÿáâà äà ïîñïÿò.
- Ñòèãà âè òîëêîâà çà äíåñ - êàçà òîé, ìàêàð ÷å íàâÿðíî ñàìî íà íåãî ìó ñòèãàøå òîëêîâà; ãëåäàéêè êîëêî å èçïèòî è ìîðíî ëèöåòî ìó, Áåâúðëè ñå çàïèòà äàëè íå å áîëåí.
- Íå ñìå ñâúðøèëè - âúçðàçè Åäè. - Àìè îñòàíàëîòî? Àç îùå íå ñè ñïîìíÿì...
- Ìàéê å ï-ï-ïðàâ - êàçà Áèë. - Èëè ùå ñè ñïîìíèì, èëè í-í-íÿìà äà ñè ñïîìíèì. Ìèñëÿ, ÷å âñè-õõè-è÷êî ùå ñè äîéäå íà ìÿñòîòî. Çàñåãà óçíàõìå êõà-à-êâîòî ò-òðÿáâàøå.
- Èëè ïî-òî÷íî êàçàíî, êîëêîòî ìîæåì äà ïîíåñåì - ïîäõâúðëè Ðè÷è.
Ìàéê êèìíà.
- Ùå ñå ñðåùíåì óòðå. - Òîé ñå îçúðíà êúì ÷àñîâíèêà. - Äíåñ, èñêàì äà êàæà.
- Òóê ëè? - çàïèòà Áåâúðëè.
Ìàéê áàâíî ïîêëàòè ãëàâà.
- Ïðåäëàãàì äà ñå ñúáåðåì íà Êàíçàñ ñòðèéò. Òàì, êúäåòî Áèë ñè êðèåøå êîëåëîòî.
- Çíà÷è ñëèçàìå â Ïóùèíàêà - óòî÷íè Åäè è èçâåäíúæ ïîòðåïåðà.
Ìàéê îòíîâî êèìíà.
Øåñòèìàòà ñå ñïîãëåäàõà è íàñòàíà êðàòêî ìúë÷àíèå. Ïîñëå Áèë ñòàíà íà êðàêà è îñòàíàëèòå ïîñëåäâàõà ïðèìåðà ìó.
- Èñêàì äî ðàçñúìâàíå äà áúäåòå ìíîãî ïðåäïàçëèâè - êàçà Ìàéê. - Òî å èäâàëî òóê; ìîæå äà âè îòêðèå íàâñÿêúäå. Íî ñëåä òàçè ñðåùà ìè ñòàíà ïî-äîáðå. - Òîé ïîãëåäíà Áèë. - Áèõ êàçàë, ÷å âñå îùå ìîæåì äà ãî ñòîðèì, íàëè, Áèë?
Áèë áàâíî êèìíà.
- Äà, ìèñëÿ, ÷å âñå îùå ìîæåì äà ãî ñòîðèì.
- Ñàìî ÷å Òî âåðîÿòíî ñúùî ãî çíàå - äîáàâè Ìàéê - è ùå ñòîðè âñè÷êî âúçìîæíî, çà äà íàêëîíè âåçíèòå â ñâîÿ ïîëçà.
- Êàêâî äà ïðàâèì, àêî Òî ñå ïîÿâè? - çàïèòà Ðè÷è. - Äà ñè çàêðèåì íîñîâåòå è î÷èòå, äà ñå ïðåâúðòèì òðè ïúòè è äà ìèñëèì çà õóáàâè íåùà? Äà ìó õâúðëèì â ëèöåòî íÿêàêâî âúëøåáíî ïðàõ÷å? Äà ïååì ñòàðè ïåñíè íà Åëâèñ Ïðåñëè? Èëè êàêâî?
Ìàéê ïîêëàòè ãëàâà.
- Àêî ìîæåõ äà âè äàì ñúâåò, èçîáùî íÿìàøå äà ñðåùíåì ïðîáëåìè, íàëè òàêà? Çíàì ñàìî, ÷å èìà íÿêàêâà äðóãà ñèëà - èëè ïîíå ÿ èìàøå, äîêàòî áÿõìå õëàïåòà - êîÿòî èñêàøå äà îöåëååì è äà ñâúðøèì ðàáîòàòà. Ìîæå áè âñå îùå ÿ èìà. - Òîé óìîðåíî ñâè ðàìåíå. - Ïðåäè ñðåùàòà òàçè âå÷åð ñè ìèñëåõ, ÷å äâàìà-òðèìà îò âàñ íÿìà äà äîéäàò. ×å ùå ñà èç÷åçíàëè èëè ìúðòâè. È êàòî âè âèäÿõ âñè÷êè, íàäåæäàòà ìè âúçêðúñíà.
Ðè÷è ïîãëåäíà ÷àñîâíèêà ñè.
- Åäèí è ïåòíàéñåò. Êîëêî áúðçî ëåòè âðåìåòî, êîãàòî ñå çàáàâëÿâàø, íàëè, Êàìàðà?
- Áèáèï, Ðè÷è - îòâúðíà Áåí è ñå óñìèõíà èçìú÷åíî.
- Èñêàø ëè äà ïîâúðâèì ïåø äî "Ãú-ãú-ãðàäñêè äîì", Áåâúðëè? - çàïèòà Áèë.
- Äîáðå - êàçà òÿ è íàìåòíà ìàíòîòî ñè.
Ñåãà áèáëèîòåêàòà èçãëåæäàøå íåâåðîÿòíî áåçìúëâíà, ñåí÷åñòà, ñòðàøíà. Áèë óñåòè êàê ïîñëåäíèòå äâà äíè èçâåäíúæ ñå ñòðóïâàò âúðõó ïëåùèòå ìó êàòî íåïîñèëåí òîâàð. Áè ãî èçòúðïÿë, àêî áåøå ñàìî óìîðà, íî èìàøå è îùå íåùî - ÷óâñòâîòî, ÷å îòêà÷à, ñúíóâà, âèæäà ïàðàíîè÷íè ôàíòàçèè. Èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å ãî äåáíàò. Ìîæå áè èçîáùî íå ñúì òóê, ïîìèñëè òîé. Ìîæå áè ñúì â ëóäíèöàòà íà äîêòîð Ñþúðä êðàé ïîðóòåíàòà ðåçèäåíöèÿ íà ãðàô Äðàêóëà, à â äúíîòî íà êîðèäîðà å Ðúíôèëä - òîé ñ íåãîâèòå ìóõè, àç ñ ìîèòå ÷óäîâèùà - è äâàìàòà òâúðäî âÿðâàìå, ÷å âåñåëáàòà ïðîäúëæàâà, çàòîâà ñìå ñå ïðåìåíèëè, ñàìî ÷å íå ñúñ ñìîêèíãè, à ñ óñìèðèòåëíè ðèçè.
- Àìè òè, Ð-ð-ðè÷è?
Ðè÷è ïîêëàòè ãëàâà.
- Àç ùå ñå ïðèáåðà â õîòåëà ñ Êàìàðàòà è Êàñïáðàê. Íàëè, ìîì÷åòà?
- Äàäåíî - êàçà Áåí. Òîé õâúðëè ïîãëåä êúì Áåâúðëè, êîÿòî ñòîåøå äî Áèë, è â ãúðäèòå ìó ñå âïè ïî÷òè çàáðàâåíà áîëêà. Íÿêàêúâ íîâ ñïîìåí ïîòðåïíà â ñúçíàíèåòî ìó, ïî÷òè áå ãîòîâ äà èçïëóâà, íî ñåòíå ïîòúíà îòíîâî.
- Àìè òè, Ì-ì-ìàéê? - çàïèòà Áèë. - Ùå ñå ïîðàçõîäèø ëè ñ í-í-íàñ?
Ìàéê òðúñíà ãëàâà.
- Òðÿáâà äà...
Â òîçè ìèã áîëåçíåíî îñòðèÿò ïèñúê íà Áåâúðëè ðàçäðà òèøèíàòà. Âèñîêèÿò ñâîä ïîäõâàíà êðÿñúêà è åõîòî çàïëþùÿ íàä ãëàâèòå èì êàòî ñìÿõ íà êðúæàùè äåìîíè.
Áèë ñå çàâúðòÿ êúì íåÿ; Ðè÷è èçòúðâà ñïîðòíîòî ñè ñàêî, êàêòî ãî íàäèãàøå îò îáëåãàëêàòà íà ñòîëà; ðàçäàäå ñå òðÿñúê íà ñòðîøåíî ñòúêëî - Åäè íåâîëíî áå ïîìåë ñ ðúêà ïðàçíîòî øèøå îò äæèí.
Ïðåáëåäíÿëà êàòî ïúðâîêà÷åñòâåíà õàðòèÿ, Áåâúðëè áàâíî îòñòúïâàøå îò òÿõ ñ ïðîòåãíàòè ðúöå. Î÷èòå é áÿõà ãîòîâè äà èçõâðúêíàò îò âúçïàëåíèòå êëåïà÷è.
- Ðúöåòå ìè! - èçêðåùÿ òÿ. - Ðúöåòå ìè!
- Êàêâî... - çàïî÷íà Áèë, ïîñëå âèäÿ êàê êðúâòà ñå ñòè÷à ïî òðåïåðåùèòå é ïðúñòè. Çàêðà÷è êúì íåÿ è èçâåäíúæ óñåòè ïàðåùà áîëêà â ñîáñòâåíèòå ñè äëàíè. Íå áåøå îñòðà; ïî-ñêîðî íàïîìíÿøå áîëêàòà, êîÿòî ñå âåñòÿâà îò âðåìå íà âðåìå â îòäàâíà çàðàñíàëà ðàíà.
Ñòàðèòå áåëåçè, êîèòî ñå áÿõà ïîÿâèëè âúðõó äëàíèòå ìó â Àíãëèÿ, ñåãà êúðâÿõà øèðîêî ðàçòâîðåíè. Îçúðíà ñå íàñòðàíè è âèäÿ Åäè Êàñïáðàê äà ãëåäà ðúöåòå ñè êàòî âòðåùåí. Îò íåãîâèòå äëàíè ñúùî òå÷åøå êðúâ. Êàêòî è îò äëàíèòå íà Ìàéê. Íà Ðè÷è. Íà Áåí.
- Ñåãà îêîí÷àòåëíî ñìå âúòðå, íàëè? - çàïèòà Áåâúðëè. Ïëà÷åøå. Ðèäàíèÿòà ñúùî ñå çàñèëâàõà â áåçìúëâíàòà ïóñòà áèáëèîòåêà; ñÿêàø ñàìàòà ñãðàäà ïëà÷åøå çàåäíî ñ íåÿ. Áèë ïîìèñëè, ÷å àêî ñëóøà ïî-äúëãî òîçè çâóê, íàâÿðíî ùå ïîëóäåå. - Áîã äà íè å íà ïîìîù, ñåãà îêîí÷àòåëíî ñìå âúòðå.
Áåâúðëè èçõëèïà è îò åäíàòà é íîçäðà ïðîòå÷å ñîïîë. Òÿ ãî èçáúðñà ñ ðàçòðåïåðàíà ðúêà è ïî ïîäà ñå çàðúñèõà íîâè êúðâàâè êàïêè.
- Áú-õõú-úðçî! - âúçêëèêíà Áèë è ñãðàá÷è ðúêàòà íà Åäè.
- Êàêâî...
- Áúðçî!
Òîé ïðîòåãíà äðóãàòà ñè ðúêà è ñëåä ìèã Áåâúðëè ÿ õâàíà. Ïðîäúëæàâàøå äà ïëà÷å.
- Äà - êàçà Ìàéê. Èçãëåæäàøå çàìàÿí êàòî îò óïîéêà. - Äà, òàêà òðÿáâà, íàëè? Âñè÷êî çàïî÷âà îòíà÷àëî, íàëè, Áèë? Âñè÷êî çàïî÷âà îòíà÷àëî.
- Ä-ä-äà, ìè-õõè-èñëÿ, ÷-÷å...
Ìàéê ñå õâàíà çà Åäè, à Ðè÷è ñòèñíà äðóãàòà ðúêà íà Áåâúðëè. Íÿêîëêî ñåêóíäè Áåí ãè ãëåäà èçóìåíî, ïîñëå êàòî íàñúí âäèãíà êúðâàâèòå ñè äëàíè è ïðèñòúïè ìåæäó Ìàéê è Ðè÷è. Ñòèñíà ðúöåòå èì. Êðúãúò ñå çàòâîðè.
(Àõ ×þä òîâà å ðèòóàëúò ×þä è Êîñòåíóðêàòà íå ìîæå äà íè ïîìîãíå)
Áèë ñå ïîìú÷è äà èçêðåùè, àëà îò ãúðëîòî ìó íå èçëåòÿ íèòî çâóê. Âèäÿ êàê Åäè êèëíà ãëàâà íàçàä è æèëèòå ïî øèÿòà ìó ñå èçïúíàõà. Áåäðàòà íà Áåâúðëè äâóêðàòíî ñå ðàçòúðñèõà, ñÿêàø ÿ ïðîíèçâàøå îðãàçúì, êðàòúê è îãëóøèòåëåí êàòî ïèñòîëåòåí èçñòðåë. Óñòàòà íà Ìàéê ñå êðèâåøå íåëåïî, ñÿêàø îïèòâàøå äà ñå ñìåå è äà ïëà÷å åäíîâðåìåííî. Ñðåä áèáëèîòå÷íàòà òèøèíà çàòðåùÿõà âðàòè è ãðîõîòúò ñå òúðêóëíà ïî êîðèäîðèòå êàòî ãðàìàäíà òîïêà çà áîóëèíã. Â ÷èòàëíÿòà çà ïåðèîäèêà áåçïëúòåí óðàãàí çàâúðòÿ êóïèùà ñïèñàíèÿ. Â êàáèíåòà íà Êåðúë Äàíúð ïèøåùàòà ìàøèíà IBM îæèâÿ ñ òèõî áðúì÷åíå è çàïî÷íà äà òðàêà:
òðîøè
ñòîáîðàñòðÿñúê
ñóõèïàêêðåùè÷åñðåùíàë
äóõòðîøèñòîáîðàñòðÿñúêñóõèïàê
Ïå÷àòàùàòà ãëàâà ñå çàêëåùè. Ïðåòîâàðåíàòà ìàøèíà èçöâúð÷à, íàäàäå ãëóõ åëåêòðîíåí âîïúë è ìëúêíà. Âúâ Âòîðè îòäåë ëàâèöàòà ñ îêóëòíà ëèòåðàòóðà èçâåäíúæ ñå ïðåêàòóðè, ðàçñèïâàéêè áåçðåäíî ïî ïîäà Åäãàð Êåéñ, Íîñòðàäàìóñ, ×àðëñ Ôîðò è "Àïîêðèôèòå".
Áèë óñåùàøå îïèÿíÿâàù ïðèëèâ íà ìîù. Ñìúòíî äîëîâè, ÷å èìà åðåêöèÿ è âñè÷êè êîñìè ïî ãëàâàòà ìó ñà íàñòðúõíàëè ïðàâî íàãîðå. ×óâñòâîòî çà ñèëà â çàòâîðåíèÿ êðúã áåøå íåîïèñóåìî.
Âñè÷êè âðàòè íà áèáëèîòåêàòà ñå çàòðúøíàõà åäíîâðåìåííî.
Ñòàðèííèÿò ÷àñîâíèê çàä áþðîòî óäàðè âåäíúæ.
Ïîñëå âñè÷êî ñâúðøè ìèãíîâåíî, ñÿêàø íÿêîé áå èçêëþ÷èë åíåðãèÿòà.
Òå îòïóñíàõà ðúöå è ñå ñïîãëåäàõà çàìàÿíî. Íèêîé íå êàçà íèùî. Äîêàòî ÷åçíåøå ÷óâñòâîòî çà ìîù, Áèë óñåòè êàê â äóøàòà ìó ñå ïðîêðàäâà óæàñÿâàùà îáðå÷åíîñò. Îãëåäà áåëèòå, èçíóðåíè ëèöà, ïîñëå ñâåäå î÷è êúì äëàíèòå ñè. Ïî òÿõ èìàøå êúðâàâè ïåòíà, íî ðàíèòå, êîèòî èì áå íàíåñúë Ñòàí Þðèñ ñúñ ñ÷óïåíî øèøå îò Êîêà Êîëà ïðåç àâãóñò 1958, îòíîâî ñå áÿõà çàòâîðèëè, îñòàâÿéêè ñàìî êðèâè áåëè ÷åðòè÷êè êàòî îïëåòåíè êîíöè. Áèë ñè ïîìèñëè: Òîãàâà çà ïîñëåäåí ïúò áÿõìå ñåäìèíàòà çàåäíî... â äåíÿ, êîãàòî Ñòàí íàðÿçà äëàíèòå íè ñðåä Ïóùèíàêà. Ñòàí íå å òóê; ìúðòúâ å. È ñåãà çà ïîñëåäåí ïúò ñìå øåñòèìàòà çàåäíî. Çíàì ãî, óñåùàì ãî.
Áåâúðëè ñå ïðèòèñêàøå êúì íåãî è òðåïåðåøå öÿëàòà. Áèë ÿ ïðåãúðíà. Âñè÷êè ãî ãëåäàõà ñ îãðîìíè, áëåñòÿùè â ñóìðàêà î÷è, à ñðåä ìàëêîòî îñòðîâ÷å ñâåòëèíà ñòîåøå äúëãàòà ìàñà, îòðóïàíà ñ ïðàçíè áóòèëêè, ÷àøè è ïðåïúëíåíè ïåïåëíèöè.
- Ñòèãà òîëêîâà - äðåçãàâî êàçà Áèë. - Äîñòàòú÷íî ñå çàáàâëÿâàõìå òàÿ âå÷åð. Ùå îòëîæèì áàëíèòå òàíöè çà äðóã ïúò.
- Ñïîìíèõ ñè - êàçà Áåâúðëè. Ïîãëåäíà Áèë ñ øèðîêî ðàçòâîðåíè î÷è íàä ìîêðèòå áåëè áóçè. - Ñïîìíèõ ñè âñè÷êî. Êàê áàùà ìè óçíà çà âàñ. Êàê áÿãàõ. Áàóúðñ, Êðèñ è Õúãèíñ. Êàêâî áÿãàíå ïàäíà. Òóíåëúò... ïòèöèòå... Òî... Ñïîìíÿì ñè âñè÷êî.
- Äà - êàçà Ðè÷è. - È àç.
Åäè êèìíà.
- Ïîìïåíàòà ñòàíöèÿ...
- À ñåãà, Åäè... - çàïî÷íà Áèë.
- Ñåãà ñå ïðèáèðàéòå - ïðåêúñíà ãî Ìàéê. - Ïî÷èíåòå ñè. Êúñíî å.
- Åëà äà ñå ðàçõîäèø ñ íàñ, Ìàéê - ïðåäëîæè Áåâúðëè.
- Íå, òðÿáâà äà çàêëþ÷à. È äà çàïèøà òîâà-îíîâà... äà âêëþ÷à òàÿ ñðåùà â ëåòîïèñèòå, àêî ïðåäïî÷èòàòå. Íÿìà ìíîãî äà ñå áàâÿ. Âúðâåòå.
Ìúë÷àëèâî òðúãíàõà êúì èçõîäà. Áèë è Áåâúðëè âúðâÿõà çàåäíî, ñëåä òÿõ êðà÷åõà Åäè, Ðè÷è è Áåí. Áèë îòâîðè âðàòàòà ïðåä Áåâúðëè è òÿ òèõî áëàãîäàðè. Äîêàòî èçëèçàõà íà ãðàíèòíèòå ñòúïàëà, Áèë ïîìèñëè, ÷å òÿ èçãëåæäà ïîðàçèòåëíî ìëàäà è óÿçâèìà... Ñ îò÷àÿíèå ðàçáðà, ÷å íàâÿðíî îòíîâî ñå âëþáâà â íåÿ. Ïîìú÷è ñå äà ìèñëè çà Îäðà, íî Îäðà îñòàâàøå íÿêúäå äàëå÷å. Ñèãóðíî ñïåøå â äîìà èì âúâ Ôëèò, êúäåòî âå÷å èçãðÿâàøå ñëúíöåòî è ìëåêàðÿò çàïî÷âàøå ñóòðåøíàòà îáèêîëêà.
Íàä Äåðè îòíîâî ñå ñòðóïâàõà îáëàöè è ïî ïóñòèòå óëèöè ëàçåõà ãúñòè ïðèçåìíè ìúãëè. Â äàëå÷èíàòà óíèëî ñå òúìíååøå âèñîêèÿò âèêòîðèàíñêè ñèëóåò íà õîòåë "Ãðàäñêè äîì". È îíîâà, êîåòî îáèêàëÿøå èç "Ãðàäñêè äîì", êðà÷åøå â ñàìîòà, ïîìèñëè Áèë. Åäâà óäúðæà ñìåõà ñè. Ñòúïêèòå èì êúíòÿõà îãëóøèòåëíî. Ïðúñòèòå íà Áåâúðëè äîêîñíàõà ðúêàòà ìó è Áèë ñ ðàäîñò ãè ñòèñíà.
- Çàïî÷íà ïðåäè äà áÿõìå ãîòîâè - êàçà òÿ.
- Ä-äàëè è-õõè-çîáùî ùÿõìå äà á-áúäåì ã-ãîòîâè?
- Òè ùåøå äà áúäåø, Øåô Áèë.
Äîêîñâàíåòî íà íåéíàòà ðúêà èçâåäíúæ áå ñòàíàëî âúëøåáíî è íåîáõîäèìî. Òîé ñå çàïèòà êàêâî ëè áè áèëî äà äîêîñíå ãúðäèòå é çà âòîðè ïúò ïðåç æèâîòà ñè - è ïîäîçèðàøå, ÷å îùå òàçè íîù ùå óçíàå îòãîâîðà. Ñåãà ùÿõà äà ñà ïî-òåæêè, ïî-çðåëè... è äëàíòà ìó ùåøå äà îòêðèå êîñúì÷åòà, êîãàòî ñå ïëúçíåøå ïî èçäóòèíàòà íà âåíåðèíèÿ õúëì. Òîé ïîìèñëè: Îáè÷àõ òå, Áåâúðëè... è òå îáè÷àì. Áåí òå îáè÷àøå... è òå îáè÷à. Îáè÷àõìå òå òîãàâà... è òå îáè÷àìå ñåãà. Òðÿáâà äà òå îáè÷àìå, çàùîòî âå÷å ñå çàïî÷íà. È íÿìà ïúò íàçàä.
Òîé ñå îçúðíà ïðåç ðàìî è âèäÿ áèáëèîòåêàòà. Ðè÷è è Åäè ñòîÿõà íà íàé-ãîðíîòî ñòúïàëî; Áåí áåøå çàñòàíàë â ïîäíîæèåòî íà ñòúëáàòà è ãëåäàøå ïîäèð òÿõ. Ñòîåøå ïðåãúðáåí, ñ ðúöå â äæîáîâåòå è ïðåç òðåïòÿùèòå âîàëè íà íèñêàòà ìúãëà èçãëåæäàøå òúé, ñÿêàø îòíîâî áå ñòàíàë åäèíàéñåòãîäèøåí. Àêî ìîæåøå äà ãî äîñòèãíå ñ ìèñúë, Áèë áè ìó êàçàë: Íÿìà çíà÷åíèå, Áåí. Âàæíà å îáè÷òà, êîïíåæúò... âå÷íîòî æåëàíèå, à íå âðåìåòî. Ìîæå áè òîâà å åäèíñòâåíîòî, êîåòî óñïÿâàìå äà îòíåñåì, êîãàòî ëèòâàìå îò ñèíåâàòà êúì ìðàêà. Ñëàáà óòåõà, áè êàçàë íÿêîé, íî ïî-äîáðå ñëàáà óòåõà, îòêîëêîòî íèêàêâà.
- Áàùà ìè çíàåøå - èçâåäíúæ êàçà Áåâúðëè. - Åäèí äåí ñå ïðèáðàõ ó äîìà îò Ïóùèíàêà è òîé ïðîñòî çíàåøå. Êàçâàëà ëè ñúì òè íÿêîãà êàêâî ãîâîðåøå, êîãàòî áåøå ÿäîñàí?
- Êàêâî?
- "Òðåâîæà ñå çà òåá, Áåâè." Òîâà êàçâàøå. "Ìíîãî ñå òðåâîæà." - Òÿ ñå ðàçñìÿ è â ñúùîòî âðåìå ïîòðåïåðà. - Ìèñëÿ, ÷å èñêàøå äà ìè ïðè÷èíè áîëêà, Áèë. Òîåñò... è ïðåäè ìè áå ïðè÷èíÿâàë áîëêà, íî îíçè ïîñëåäåí ïúò áåøå äðóãîÿ÷å. Òîé áåøå... â ìíîãî îòíîøåíèÿ áåøå ñòðàíåí ìúæ. Îáè÷àõ ãî. Ìíîãî ãî îáè÷àõ, íî...
Òÿ ãî ïîãëåäíà, î÷àêâàéêè ìîæå áè òîé äà äîâúðøè âìåñòî íåÿ. Áèë ìúë÷åøå; òðÿáâàøå äà ãî èçãîâîðè ñàìà ðàíî èëè êúñíî. Ëúæèòå è ñàìîçàáëóæäåíèÿòà ñå áÿõà ïðåâúðíàëè â áàëàñò, â èçëèøåí ëóêñ, êîéòî ñåãà íå ìîæåõà äà ñè ïîçâîëÿò.
- Íî è ãî ìðàçåõ - êàçà òÿ è â åäíà äúëãà ñåêóíäà ïðúñòèòå é ñòèñíàõà îò÷àÿíî ðúêàòà íà Áèë. - Íèêîãà äî äíåñ íå ñúì èçðè÷àëà òîâà. Ìèñëåõ ñè, ÷å Áîã ùå ìå óáèå, àêî ãî êàæà íà ãëàñ.
- Ïîâòîðè ãî òîãàâà.
- Íå, àç...
- Íå ñå áîé. Ùå áîëè, íî ìîæå áè ïðåêàëåíî äúëãî å ñòîÿëî â äóøàòà òè. Êàæè ãî.
- Ìðàçåõ òàòêî - êàçà òÿ è áåçñèëíî ñå ðàçðèäà. - Ìðàçåõ ãî, ñòðàõóâàõ ñå îò íåãî, ìðàçåõ ãî, íèêîãà íå áÿõ òîëêîâà äîáðî ìîìè÷å, êîëêîòî èñêàøå è ãî ìðàçåõ, äà, ìðàçåõ ãî, íî è ãî îáè÷àõ.
Òîé ñïðÿ è ÿ ïðåãúðíà. Ðúöåòå é áåçíàäåæäíî ñå âêîï÷èõà â íåãî. Ñúëçèòå é ñå ñòè÷àõà ïî øèÿòà ìó. Áèë óñåùàøå ñ ïîòðåñàâàùà ÿñíîòà íåéíîòî ãúâêàâî, çðÿëî òÿëî. Ëåêè÷êî ñå îòäðúïíà, çà äà íå ÿ äîêîñâà ñ åðåêöèÿòà ñè... íî Áåâúðëè îòíîâî ñå ïðèòèñíà êúì íåãî.
- Öÿëà ñóòðèí áÿõìå èãðàëè äîëó íà ãîíåíèöà èëè íåùî ïîäîáíî - êàçà òÿ. - Íà íåùî áåçîáèäíî. Äàæå íå áÿõìå ñïîìåíàëè íèòî äóìà çà Òî, ïîíå äî ïëàäíå... îáà÷å âñåêè äåí èäâàøå ìîìåíò, êîãàòî îòâàðÿõìå äóìà çà òîâà. Ïîìíèø ëè?
- Äà - êàçà òîé. - Èäâàøå ì-ì-ìîìåíò. Ïîìíÿ.
- Áåøå îáëà÷íî... ãîðåùî. Èãðàõìå ïî÷òè öÿëà ñóòðèí. Ïðèáðàõ ñå êúì åäèíàéñåò è ïîëîâèíà. Ìèñëåõ äà ñè ïóñíà åäèí äóø, ïîñëå äà õàïíà ñàíäâè÷ è ÷èíèÿ ñóïà. À ïîñëå ïàê äà èãðàåì. Íàøèòå òðÿáâàøå äà ñà íà ðàáîòà. Ñàìî ÷å òîé áåøå òàì. Áåøå ó äîìà. Òîé


2.

Äîëíà ãëàâíà óëèöà / 11:30 ÷.

ÿ çàïîêèòè ïðåç öÿëàòà ñòàÿ îùå ïðåäè äà áå ïðåêðà÷èëà ïðàãà. Òÿ èçïèùÿ îò ñìàéâàíå è âåäíàãà ìëúêíà, êîãàòî ñå áëúñíà â ñòåíàòà ñ òàêàâà ñèëà, ÷å ðàìîòî é èçòðúïíà. Ðóõíà âúðõó âåõòîòî êàíàïå è òðåñêàâî çàâúðòÿ ãëàâà. Âðàòàòà êúì êîðèäîðà ñå çàòðúøíà. Áàùà é áå ÷àêàë çàä íåÿ.
- Òðåâîæà ñå çà òåá, Áåâè - êàçà òîé. - Ïîíÿêîãà ìíîãî ñå òðåâîæà. Çíàåø òîâà. Êàçâàì òè ãî, íàëè? È îùå êàê!
- Òàòêî, êàêâî...
Òîé áàâíî çàêðà÷è êúì íåÿ ïðåç õîëà è ëèöåòî ìó áåøå óãðèæåíî, ïå÷àëíî, óáèéñòâåíî. Òÿ íå èñêàøå äà âèæäà óáèéñòâåíîòî, íî òî áåøå òàì êàòî áåçæèçíåí áëÿñúê íà ìðúñîòèÿ ïî çàñòîÿëà âîäà. Õàïåøå çàìèñëåíî êîêàë÷åòàòà íà äÿñíàòà ñè ðúêà. Áåøå îáëå÷åí ñ òþòþíåâèÿ ðàáîòåí êîñòþì è êîãàòî áåâúðëè ñâåäå î÷è, çàáåëÿçà, ÷å äåáåëèòå ïîäìåòêè íà îáóâêèòå ìó îñòàâÿò ñëåäè ïî ìàìèíèÿ êèëèì. Ïîñëå ùå òðÿáâà äà ïóñíà ïðàõîñìóêà÷êàòà, îáúðêàíî ïîìèñëè òÿ. Äà èç÷èñòÿ âñè÷êî. Àêî èçîáùî ñúì â ñúñòîÿíèå äà ÷èñòÿ. Àêî òîé...
Áåøå êàë. ×åðíà êàë. Â óìà é ñòðåìãëàâî èçñêî÷è òðåâîæíà ìèñúë. Áåøå èãðàëà â Ïóùèíàêà ñ Áèë, Ðè÷è, Åäè è äðóãèòå. Êàëòà ïî îáóâêèòå íà òàòêî áåøå ÷åðíà, ëåïêàâà - ñúùî òàêàâà èìàøå äîëó, â ìî÷óðèùåòî ñðåä Ïóùèíàêà, êúäåòî ñòúð÷åøå ïðèçðà÷åí áåëåçíèêàâ ãúñòàëàê îò îíèÿ ðàñòåíèÿ, êîèòî Ðè÷è íàðè÷àøå "áàìáóê". Êîãàòî ïîäóõâàøå âÿòúð, ñòúáëàòà ñå òúðêàõà åäíî â äðóãî è òðîïîëÿõà ãëóõî êàòî äàëå÷íè òóçåìñêè áàðàáàíè è íèìà áàùà é áå ñëèçàë â Ïóùèíàêà? Íèìà áàùà é...
ÏËßÀÀÑ!
Ðúêàòà ìó ñå ñòðåëíà êàòî ðàêåòà â øèðîêà îðáèòà è ÿ çàøëåâè ïî ëèöåòî. Ãëàâàòà é èçêúíòÿ îò óäàðà â ñòåíàòà. Òîé ïúõíà ïàëöè ïîä êîëàíà ñè è ÿ îãëåäà ñ óáèéñòâåíî, íÿêàê îòâëå÷åíî ëþáîïèòñòâî. Òÿ óñåòè êàê ïîä ëÿâîòî úãúë÷å íà äîëíàòà é óñòíà ïëúçâà ñòðóéêà òîïëà êðúâ.
- Ïðåä î÷èòå ìè ñè èçðàñëà - êàçà òîé è Áåâúðëè î÷àêâàøå äà äîáàâè îùå íåùî, íî çàñåãà òîâà ñÿêàø áå âñè÷êî.
- Òàòêî, çà êàêâî ãîâîðèø? - çàïèòà òÿ ñ òèõ, òðåïåðåù ãëàñ.
- Àêî ìå èçëúæåø, ùå òå ïðåáèÿ äî ñìúðò, Áåâè.
Òÿ îñúçíà ñ óæàñ, ÷å áàùà é íå ÿ ãëåäà; ãëåäàøå íàä íåÿ, êúì ñòåíàòà çàä êàíàïåòî, êúäåòî âèñåøå ñòàðàòà ãðàâþðà íà Êúðèúð è Àéâèñ. Â íîâ áåçóìåí çàâîé ñúçíàíèåòî é ñå ñòðåëíà êúì âðåìåòî, êîãàòî áåøå ÷åòèðèãîäèøíà è ñåäåøå âúâ âàíàòà ñúñ ñèíüîòî ïëàñòìàñîâî êîðàá÷å è äåòñêèÿ ñàïóí "Ïîïàé"; îãðîìåí, áåçêðàéíî ëþáèì, îáëå÷åí â ñèâè ïàíòàëîíè íà äèàãîíàëíè ðàéåòà è ìðåæåñòà òåíèñêà, áàùà é ñòîåøå äî íåÿ ñ ÷àøà îðàíæàäà â åäíàòà ðúêà, ñ äðóãàòà é ñàïóíèñâàøå ãðúá÷åòî è ãîâîðåøå: "Äàé äà âèäèì òèÿ óøè÷êè, Áåâè; çíàåø ëè, ÷å íà ìàìà é òðÿáâàò êàðòîô÷åòà çà âå÷åðÿ?" È òÿ ÷ó ñîáñòâåíèÿ ñè äåòñêè ñìÿõ, âèäÿ ñå êàê âäèãà î÷è êúì ëåêî áðàäÿñàëîòî ìó ëèöå, êîåòî â îíçè ìèã é ñå ñòðóâàøå âå÷íî.
- Àç... àç íÿìà äà òå ëúæà, òàòêî - êàçà òÿ. - Êàêâî å ñòàíàëî?
Íàõëóëèòå â î÷èòå é ñúëçè ðàçêúñâàõà îáðàçà ìó íà ïàð÷åòà.
- Õîäèëà ëè ñè â Ïóùèíàêà ñ ìîì÷åøêà òàéôà?
Ñúðöåòî é çàìðÿ; ïîãëåäúò é îòíîâî ñå ïðèêîâà êúì êàëíèòå îáóâêè. ×åðíà, ëåïêàâà êàë. Àêî íàãàçèø â íåÿ, ìîæå äà òè çàñìó÷å îáóâêàòà èëè ãóìåíêàòà... à Ðè÷è è Áèë áÿõà óáåäåíè, ÷å ïî-íàâúòðå èìà èñòèíñêî òðåñàâèùå.
- Èãðàÿ òàì ïîíÿê...
Ïëÿñ! Êîðàâàòà ìàçîëåñòà ðúêà îïèñà íîâà îðáèòà. Áåâúðëè èçêðåùÿ îò áîëêà è ñòðàõ. Óæàñÿâàøå ñå îò ñòðàííîòî ìó èçðàæåíèå, îò òîâà, ÷å íå ÿ ïîãëåæäàøå. Íåùî ìó ñòàâàøå. Íàïîñëåäúê áåøå âå÷íî ñúðäèò... Àìè àêî ñå êàíåøå äà ÿ óáèå? Àìè àêî
(î ïðåñòàíè Áåâúðëè òîé å òâîé ÁÀÙÀ à ÁÀÙÈÒÅ íå óáèâàò ÄÚÙÅÐÈÒÅ ñè)
ïðåñòàíåøå äà ñå âëàäåå? Àêî...
- Êàêâî ñè èì ïîçâîëèëà äà ïðàâÿò ñ òåá?
- Òàòêî? Êàêâî...
Íÿìàøå ïðåäñòàâà çà êàêâî ÿ ïèòà.
- Ñâàëÿé ãàùèòå.
Îáúðêâàíåòî é ðàñòåøå. Âñè÷êèòå ìó äóìè èçãëåæäàõà ìúãëÿâè, íåñâúðçàíè. Îò îïèòèòå äà ãè ðàçáåðå é ïðèëîøàâàøå... ïîâäèãàøå é ñå.
- Êàêâî... çàùî...?
Ðúêàòà ìó ñå íàäèãíà; òÿ íåâîëíî îòñêî÷è.
- Ñâàëÿé ãàùèòå, Áåâè. Èñêàì äà âèäÿ äàëè ñè íåïîêúòíàòà.
Â ãëàâàòà é èçíèêíà íîâî âèäåíèå, ïî-áåçóìíî îò âñè÷êè îñòàíàëè: âèäÿ ñå êàê ñâàëÿ äæèíñèòå è çàåäíî ñ òÿõ åäèíèÿò êðàê ñå îòêúñâà îò òÿëîòî é. Îïèòâà ñå äà ïîäñêà÷à èç õîëà íà êóö êðàê, à òàòêî é ÿ ãîíè ñ êàèøà è êðåùè: "Çíàåõ, ÷å íå ñè íåïîêúòíàòà! Çíàåõ ñè! Çíàåõ ñè!"
- Òàòêî, íå ðàçáèðàì êàêâî...
Ðúêàòà ìó ïàê ñå ñòðåëíà íàïðåä, òîçè ïúò íå çà äà óäðÿ, à çà äà ñòèñêà. Ïðúñòèòå ñå âïèõà â ðàìîòî é ñ ÷óäîâèùíà ñèëà. Òÿ èçïèùÿ. Òîé ÿ äðúïíà íàãîðå è Áåâúðëè çà ïðúâ ïúò ãî ïîãëåäíà â î÷èòå. Âèäÿíîòî ÿ íàêàðà äà èçïèùè îòíîâî. Áåøå... íèùî. Áàùà é áå èç÷åçíàë. È Áåâúðëè âíåçàïíî îñúçíà, ÷å å çàòâîðåíà â àïàðòàìåíòà íàñàìå ñ Òî - íàñàìå ñ Òî â òîçè ñúíåí àâãóñòîâñêè äåí. Íå óñåùàøå òåæêîòî ÷óâñòâî çà ìîù è áåçïðåäåëíî çëî, êîåòî áå èçïèòàëà ïðåäè ñåäìèöà è ïîëîâèíà â êúùàòà íà Íèéáúëò ñòðèéò - ñåãà Òî íÿêàê ñå ðàçðåæäàøå â ÷îâåøêàòà ñúùíîñò íà áàùà é - íî âñå ïàê Òî áå òóê è íàïàäàøå ÷ðåç íåãî.
Òîé ÿ òëàñíà íàñòðàíè. Áåâúðëè áëúñíà ñ êîëåíå õîëíàòà ìàñè÷êà, ïðåìåòíà ñå ïðåç íåÿ è ñ âèê ïàäíà íà ïîäà. Çíà÷è òàêà ñòàâà, ïîìèñëè òÿ. Ùå êàæà íà Áèë, çà äà çíàå. Òî å íàâñÿêúäå â Äåðè. È ïðîñòî... ïðîñòî çàïúëâà ïðàçíèíèòå, òîâà å.
Ïðåòúðêàëÿ ñå. Áàùà é ïðèñòúïâàøå êúì íåÿ. Òÿ çàïúëçÿ çàäíåøêîì, à êîñàòà ïðîâèñâàøå ïðåä î÷èòå é.
- Çíàì, ÷å ñè õîäèëà äîëó - èçðå÷å òîé. - Êàçàõà ìè. Íå ïîâÿðâàõ. Íå âÿðâàõ, ÷å ìîÿòà Áåâè ùå ñêèòîñâà ñ òàéôà ìîì÷åòèè. Îáà÷å òàÿ ñóòðèí âèäÿõ ñ î÷èòå ñè. Ìîÿòà Áåâè ñ òàéôà ìîì÷åòèè. È äâàíàéñåò îùå íÿìàø, à ïúê ñêèòîñâàø ñ òàéôà ìîì÷åòèè! - Ïîñëåäíèòå äóìè ñÿêàø ãî òëàñíàõà â íîâ èçáëèê íà ãíÿâ; ÿðîñòòà òðåïòåøå â ìúðøàâîòî ìó òÿëî êàòî åëåêòðè÷åñêî íàïðåæåíèå. - È äâàíàéñåò îùå íÿìàø! - èçêðåùÿ òîé è ñòîâàðè âúðõó áåäðîòî é æåñòîê ðèòíèê. Òÿ ïðîïëàêà. ×åëþñòèòå ìó ñå âïèâàõà â òîçè íîâ ôàêò èëè â ñîáñòâåíàòà ìó ïðåäñòàâà çà èñòèíà ñúñ ñëÿïà àë÷íîñò, êàêòî ãëàäíî ïñå ðúôà ïàð÷å ìåñî. - È äâàíàéñåò îùå íÿìàø! È äâàíàéñåò îùå íÿìàø! È äâàíàéñåò îùå ÍßÌÀØ!
Çàìàõíà ñ êðàê. Áåâúðëè ñå îòìåòíà. Áÿõà ñå îçîâàëè â êóõíÿòà. Êðàêúò ìó óëó÷è øêàô÷åòî ïîä ïå÷êàòà è òåíäæåðèòå âúòðå èçäðúí÷àõà.
- Íå áÿãàé îò ìåí, Áåâè - êàçà òîé. - Íåäåé äà ãî ïðàâèø, ÷å ïî-ëîøî ùå ñòàíå. Ïîâÿðâàé ìè ñåãà. Ïîâÿðâàé íà òàòêî ñè. Ñåðèîçíî å. Äà ñêèòîñâàø ñ ìîì÷åòà, äà èì ðàçðåøàâàø äà òè ïðàâÿò Áîã çíàå êàêâî - à ïúê îùå íÿìàø äâàíàéñåò - òîâà å ìíîãî ñåðèîçíî, Ãîñïîä ìè å ñâèäåòåë. - Òîé ÿ ñãðàá÷è çà ðàìåíåòå è ñ ðÿçêî äðúïâàíå ÿ âäèãíà íà êðàêà. - Òè ñè õóáàâî ìîìè÷å. Ñóìà òè íàðîä ñàìî ãëåäà äà èç÷óêà íÿêîå õóáàâî ìîìè÷å. Ñóìà òè ìîìè÷åòà ñà íàâèòè äà ãè èç÷óêàò. Áèëà ëè ñè èì óëè÷íèöà íà îíèÿ ìîì÷åòà, Áåâè?
Íàé-ñåòíå òÿ ðàçáðà êàêâî å âìúêíàëî Òî â ãëàâàòà ìó... íî äúëáîêî â äóøàòà ñè ðàçáèðàøå, ÷å ìèñúëòà íàâÿðíî å ñúùåñòâóâàëà îòäàâíà; Òî ïðîñòî ñè áå ïîñëóæèëî ñ òàçè ìèñúë êàòî ñ èíñòðóìåíò, êîéòî ëåæè è ÷àêà íÿêîé äà ãî ïîåìå.
- Íå, òàòêî. Íå, òàòêî...
- Âèäÿõ òå äà ïóøèø! - èçðåâà òîé.
Òîçè ïúò äëàíòà ìó óäàðè òîëêîâà æåñòîêî, ÷å òÿ ñå ëþøíà êàòî ïèÿíà è ãðîõíà ïî ãðúá âúðõó êóõíåíñêàòà ìàñà, åäâà óñåùàéêè îñòðàòà áîëêà â ãðúáíàêà. Ñîëíèöàòà è ïèïåðíèöàòà ïîëåòÿõà íà ïîäà. Ïèïåðíèöàòà ñå ñòðîøè. Ïðåä î÷èòå íà Áåâúðëè ðàçöúôâàõà è ÷åçíåõà ÷åðíè öâåòÿ. Çâóöèòå ñòàâàõà ïëúòíè è ãëóõè. Âèäÿ ëèöåòî ìó. Íåùî ñòðàííî â ëèöåòî ìó. Òîé ãëåäàøå ãúðäèòå é. Èçâåäíúæ òÿ îñúçíà, ÷å áëóçàòà é å èçõâðúêíàëà îò äæèíñèòå, ÷å íÿêîëêî êîï÷åòà ñà ñå îòêúñíàëè, à îòäîëó íå íîñè ñóòèåí... çàñåãà èìàøå ñàìî åäèí, ñëàãàøå ãî îò âðåìå íà âðåìå çà äà ñâèêâà. Ñ íîâ îòñêîê ìèñëèòå é ñå ñòðåëíàõà êúì îíçè ìîìåíò â êúùàòà íà Íèéáúëò ñòðèéò, êîãàòî áå âçåëà òåíèñêàòà íà Áèë. Òîãàâà áå óñåòèëà êàê ïðåäèçâèêàòåëíî ñòúð÷àò ãúðäèòå é ïîä òúíêèÿ ïàìó÷åí ïëàò, íî ñðàìåæëèâèòå, ïðåñòîðåíî íåáðåæíè ïîãëåäè íà ìîì÷åòàòà íå ÿ ñìóùàâàõà; èçãëåæäàõà íàïúëíî åñòåñòâåíè. À ïîãëåäúò íà Áèë èçãëåæäàøå ïîâå÷å îò åñòåñòâåí - ñòðóâàøå é ñå òîïúë è æåëàí, ìàêàð è èçïúëíåí ñ íÿêàêâà äúëáîêà çàïëàõà.
Êúì óæàñà çàïî÷âàøå äà ñå ïðèìåñâà ÷óâñòâîòî çà âèíà. Äàëè ïúê áàùà é íå áåøå ïðàâ? Íå é ëè èäâàõà
(áèëà ñè èì óëè÷íèöà)
ìèñëè? Ëîøè ìèñëè. Ìèñëè çà îíîâà, íåïîçíàòîòî, çà êîåòî ãîâîðåøå òîé.
Íå å ñúùîòî! Íå å ñúùîòî êàòî òîçè íåãîâ
(áèëà ñè óëè÷íèöà)
ïîãëåä ñåãà! Íå å ñúùîòî!
Òÿ ñå èçïðàâè è çàòúêíà áëóçàòà ñè â äæèíñèòå.
- Áåâè?
- Òàòêî, íèå ïðîñòî èãðàåì. Íèùî ïîâå÷å. Èãðàåì. Íèå... íèå íå ïðàâèì íèùî òàêîâà... íèùî ëîøî. Íèå...
- Âèäÿõ òå äà ïóøèø - ïîâòîðè áàùà é, ïðèñòúïâàéêè êúì íåÿ. Ïîãëåäúò ìó ñå ïëúçíà ïî ãúðäèòå é, ïî òúíêèòå, ïî÷òè ìîì÷åøêè áåäðà. Èçâåäíúæ òîé çàòàíàíèêà ñ ïèñêëèâ, õëàïàøêè ãëàñ, îò êîéòî ÿ îáçå îùå ïî-äúëáîê óæàñ: - Ùîì ìîìè÷å äúâ÷å äúâêà, çíà÷è ïóøè! Ùîì ìîìè÷å ïóøè, çíà÷è ïèå! À ùîì ìîìè÷å ïèå, âñè÷êè çíàÿò êàêâî ïðàâè òàêîâà ìîìè÷å!
- ÍÈÙÎ ÍÅ ÑÚÌ ÏÐÀÂÈËÀ! - èçêðåùÿ òÿ, äîêàòî ðúöåòå ìó ñëèçàõà êúì ðàìåíåòå é. Ñåãà íå ùèïåõà, íå óäðÿõà. Ñàìî äîêîñâàõà íåæíî. È êîé çíàå çàùî, òúêìî òîâà áåøå íàé-ñòðàøíî.
- Áåâúðëè - èçðå÷å òîé ñ íåïîêëàòèìàòà, áåçóìíà ëîãèêà íà ìàíèàê, - âèäÿõ òå ñ ìîì÷åòà. Îáÿñíè ìè ñåãà êàêâî ìîæå äà ïðàâè åäíî ìîìè÷å ñ ìîì÷åòàòà â õðàñòàëàêà, àêî íå å îíóé, äåòî ñå ïðàâè ïî ãðúá?
- Îñòàâè ìå! - èçâèêà òÿ. Ãíåâúò èçðèãíà îò äúëáèíè, çà êîèòî íå áå è ïîäîçèðàëà. ßðîñòòà ïëàìòåøå â ãëàâàòà é ñúñ ñèíüî-æúëòåíèêàâ îãúí. Âå÷å íå ìîæåøå äà ìèñëè íîðìàëíî. Ñïîìíè ñè êîëêî ïúòè ÿ å ïëàøèë; êîëêî ïúòè ÿ å êàðàë äà ñå ñðàìóâà; êîëêî ïúòè é å ïðè÷èíÿâàë áîëêà. - Ïðîñòî ìå îñòàâè íà ìèðà!
- Íåäåé äà ãîâîðèø òàêà íà òàòêî ñè - èçóìåíî ïðîìúðìîðè òîé.
- Íå ñúì ïðàâèëà îíîâà, çà êîåòî ãîâîðèø! Íèêîãà!
- Ìîæå. Ìîæå è äà íå ñè. Ñåãà ùå òå ïðîâåðÿ. Çíàì êàê. Ñâàëè ñè ãàùèòå.
- Íå!
Î÷èòå ìó ñå ðàçøèðèõà, ðàçêðèâàéêè æúëòàòà ðîãîâèöà îêîëî íåáåñíîñèíèòå èðèñè.
- Êàêâî ðå÷å?
- Ðåêîõ íå. - Òÿ âïè ïîãëåä â íåãî è ìîæå áè òîé ðàçëè÷è ïëàìúêà íà ãíåâà, æàðêàòà ñòèõèÿ íà áóíòà. - Êîé òè êàçà?
- Áåâè...
- Êîé òè êàçà, ÷å èãðàåì òàì? Íå áåøå ëè íåïîçíàò? Íå áåøå ëè îáëå÷åí â îðàíæåâî è ñðåáðèñòî? Íå íîñåøå ëè ðúêàâèöè? Íå ïðèëè÷àøå ëè íà êëîóí, äîðè è äà íå å áèë êëîóí? Êàê ñå êàçâàøå?
- Áåâè, ïðåñòàíè äà...
- Íå, òè ïðåñòàíè - íàòúðòè òÿ.
Òîé îòíîâî çàìàõíà è òîçè ïúò ðúêàòà ìó áå ñâèòà â þìðóê, ãîòîâ äà òðîøè êîñòè. Áåâúðëè ïðèêëåêíà. Þìðóêúò èçñâèñòÿ íàä íåÿ è ñ òðÿñúê ñå ñòîâàðè âúðõó ñòåíàòà. Áàùà é èçðåâà, ïóñíà ÿ è íàëàïà îæóëåíèòå êîêàë÷åòà. Òÿ ñå îòäðúïíà ñ áúðçè, ñèòíè ñòúïêè.
- Âðúùàé ñå òóê!
- Íå - êàçà òÿ. - Òè èñêàø äà ìè ñòîðèø çëî. Îáè÷àì òå, òàòêî, íî è òå ìðàçÿ, êîãàòî ñè òàêúâ. Âå÷å íÿìà äà òè ñå äàì. Òî òå êàðà äà ãî âúðøèø, íî òè ñè ìó ðàçðåøèë.
- Íå çíàì çà êàêâî ãîâîðèø - ðå÷å òîé, - îáà÷å âìåñòî äà äðúíêàø, ïî-äîáðå èäâàé íàñàì. Âòîðè ïúò íÿìà äà òå ìîëÿ.
- Íå - êàçà òÿ è ïàê ñå ðàçïëàêà.
- Íå ìå êàðàé àç äà èäâàì, Áåâè. Àêî ãî íàïðàâÿ, èìà äà ñè ïàòèø, ìîìè÷åíöå. Èäâàé òóê.
- Ùå äîéäà, àêî ìè êàæåø îò êîãî óçíà.
Òîé ñå ìåòíà íàïðåä ñ òîëêîâà õèùíà, êîòåøêà ïúðãàâèíà, ÷å ìàêàð äà î÷àêâàøå íàïàäåíèåòî, òÿ åäâà íå ñå îçîâà â ðúöåòå ìó. Íàïèïà áðàâàòà ñ òðåïåðåùè ïðúñòè, îòêðåõíà âðàòàòà êîëêîòî äà ñå ïðîâðå ïðåç íåÿ, à ñåòíå âå÷å áÿãàøå ïî êîðèäîðà êúì èçõîäà, áÿãàøå êàòî â óæàñåí ñúí, êàêòî ùåøå äà áÿãà ñëåä äâàäåñåò è ñåäåì ãîäèíè îò ìèñèñ Êúðø. Çàä íåÿ Àë Ìàðø ñå ñòîâàðè âúðõó âðàòàòà ñ îãëóøèòåëåí òðÿñúê è ÿ ïðîïóêà ïî ñðåäàòà.
- ÂÐÚÙÀÉ ÑÅ ÒÓÊ ÂÅÄÍÀÃÀ, ÁÅÂÈ! - èçðåâà òîé, äîêàòî îòâàðÿøå âðàòàòà è ñå õâúðëÿøå ïîäèð íåÿ.
Âúíøíàòà âðàòà áåøå çàëîñòåíà; Áåâúðëè ñå áå ïðèáðàëà ïðåç çàäíèÿ âõîä. Ðàçòðåïåðàíà îò ãëàâà äî ïåòè, òÿ çàäúðïà ðåçåòî ñ åäíàòà ðúêà, äîêàòî äðóãàòà áåçíàäåæäíî âúðòåøå áðàâàòà. Îòçàä áàùà é îòíîâî èçðåâà êàòî
(ñâàëÿé ãàùèòå, óëè÷íî ìîìè÷å)
çâÿð. Ðåçåòî èçùðàêà è âðàòàòà íàé-ñåòíå ñå îòâîðè. Ïàðåùèÿò äúõ ïîäñêà÷àøå â ãúðëîòî é. Îçúðíà ñå ïðåç ðàìî è âèäÿ áàùà ñè äà âðúõëèòà ñ ïðîòåãíàòè ðúöå - çëîâåùî óõèëåí, îãîëèë êàòî êàïàí äâà ðåäà æúëòåíèêàâè çúáè.
Áåâúðëè èçõâðúêíà íàâúí è â ïîñëåäíèÿ ìîìåíò óñåòè êàê ïðúñòèòå ìó ïëúçíàõà ïî áëóçàòà é, íî íå óñïÿõà äà ñå âêîï÷àò. Ïîëåòÿ ïî ñòúïàëàòà, èçãóáè ðàâíîâåñèå è ñå ïðîñíà íà áåòîííàòà àëåÿ, ðàçäèðàéêè êîëåíåòå ñè.
- ÂÐÚÙÀÉ ÑÅ ÒÓÊ ÂÅÄÍÀÃÀ, ÁÅÂÈ, ÈÍÀÊ ÃÎÑÏÎÄ ÌÈ Å ÑÂÈÄÅÒÅË, ×Å ÙÅ ÒÈ ÑÌÚÊÍÀ ÊÎÆÀÒÀ ÎÒ ÁÎÉ!
Òîé èçñêî÷è íà ñòúïàëàòà è òÿ ìú÷èòåëíî ñå íàäèãíà ñ ðàçêúñàíè äæèíñè,
(ñâàëÿé ãàùèòå)
ñ îêúðâàâåíè êîëåíå, â êîèòî îãîëåíèòå íåðâè ñÿêàø ïååõà "Íàïðåä, õðèñòèÿíñêî âîèíñòâî". Îçúðíà ñå è ãî âèäÿ äà ñå çàäàâà - Àë Ìàðø, ïîðòèåð è ïàçà÷, ðàç÷îðëåí ñèâ ÷îâå÷åö â òþòþíåâà ðèçà ñ äâà äæîáà îòïðåä è òþòþíåâè ïàíòàëîíè ñ âðúçêà êëþ÷îâå íà êîëàíà. Íî â î÷èòå ìó íå áåøå òîé, èñòèíñêèÿò òîé, êîéòî ìîæåøå äà é ìèå ãðúá÷åòî è ñúùåâðåìåííî äà ÿ ðèòà â êîðåìà ïî åäíà è ñúùà ïðè÷èíà - çàùîòî ñå òðåâîæåøå çà íåÿ, ìíîãî ñå òðåâîæåøå; íå áåøå òîé, êîéòî âåäíúæ ïðåäè ïåò ãîäèíè îïèòà äà é íàïðàâè ïëèòêà, îáúðêà âñè÷êî è äâàìàòà ñå ðàçêèñêàõà êàòî âèäÿõà êàê å ùðúêíàëà êîñàòà é; íå áåøå òîé, êîéòî â íåäåëÿ óìååøå äà ïðàâè íàé-âêóñíèÿ ÿé÷åí êîêòåéë íà ñâåòà, ïî-âêóñåí îò âñè÷êî, êîåòî ìîæåø äà êóïèø îò ìëå÷íèÿ áàð çà ÷åòâúðò äîëàð; íå áåøå áàùàòà, íå áåøå ìúæúò íà íåéíèÿ æèâîò, ïðåäâåñòíèê íà ïîäðàíèëè ïîñëàíèÿ îò áúäåùàòà é æåíñòâåíîñò. Ñåãà â íåãîâèòå î÷è íÿìàøå è ñëåäà îò âñè÷êî òîâà. Áåâúðëè âèæäàøå â ïîãëåäà ìó ñàìî óáèéñòâåí áëÿñúê. Âèæäàøå Òî.
Ïîáÿãíà. Áÿãàøå îò Òî.
Ìèñòúð Ïàñêóàëå ñìàÿíî ãè ïîãëåäíà îòêúì äâîð÷åòî ñè, êúäåòî ïîëèâàøå æúëòååùàòà òðåâà è ñëóøàøå ïî ðàäèîòî áåéçáîëåí ìà÷, ñåäíàë íà ðúáà íà âåðàíäàòà. Õëàïàöèòå Öèìåðìàí íàäèãíàõà ãëàâè èççàä ðàçäðúíêàíèÿ Õúäñúí Õîðíåò, êîéòî áÿõà êóïèëè çà äâàéñåò è ïåò äîëàðà è ãî ìèåõà ïðåç äåí. Åäèíèÿò ñòèñêàøå ìàðêó÷, äðóãèÿò äúðæåøå êîôà ñàïóíåí ðàçòâîð. Äâàìàòà áÿõà çÿïíàëè îò ïî÷óäà. Îò àïàðòàìåíòà íà âòîðèÿ åòàæ íàäçúðíà ìèñèñ Äåíòúí ñ êàðôèöè â óñòàòà; â ñêóòà ñè äúðæåøå ðîêëÿòà íà åäíà îò øåñòòå ñè äúùåðè, à îùå äðåõè çà êúðïåíå áÿõà íàòðóïàíè â êîøà äî íåÿ. Ìàëêèÿò Ëàðñ Òåðàìåíèúñ ãðàáíà ÷åðâåíîòî ñè êàìèîí÷å îò íàïóêàíèÿ òðîòîàð è îòñêî÷è âúðõó ïîâåõíàëàòà ìîðàâà íà Áúêè Ïàñêóàëå. Ðàçïëàêà ñå, êîãàòî êðàé íåãî ñ ðàçøèðåíè î÷è è ïèñúöè ïðîáÿãà Áåâè, êîÿòî òàçè ïðîëåò äúëãî è òúðïåëèâî ìó áå îáÿñíÿâàëà êàê äà ñè âúðæå ãóìåíêèòå òúé, ÷å äà íå ñå ðàçâúðçâàò. Ñëåä ìèã áàùà é èçñêî÷è ñ ðåâ íà òðîòîàðà è òðèãîäèøíèÿò Ëàðñ Òåðàìåíèúñ, êîéòî ñëåä äâàíàäåñåò ãîäèíè ùåøå äà çàãèíå ïðè ìîòîöèêëåòíà êàòàñòðîôà, çúðíà â ëèöåòî íà ìèñòúð Ìàðø íåùî ñòðàøíî è íå÷îâåøêî. Ïðåç èäíèòå òðè ñåäìèöè âñÿêà íîù ùåøå äà ñúíóâà êîøìàðè, â êîèòî ìèñòúð Ìàðø èç÷åçâàøå è âìåñòî íåãî ñå ïîÿâÿâàøå ïàÿê ñ ÷îâåøêè äðåõè.
Áåâúðëè áÿãàøå. Îòëè÷íî ðàçáèðàøå, ÷å áÿãà îò ñìúðòòà. Àêî áàùà é ÿ õâàíåøå ñåãà, íÿìàøå äà èìà çíà÷åíèå, ÷å ñà íà óëèöàòà. Ïîíÿêîãà õîðàòà â Äåðè âúðøåõà áåçóìíè íåùà; íå áåøå íåîáõîäèìî äà ÷åòå âåñòíèöè èëè äà ïîçíàâà ñòðàííàòà èñòîðèÿ íà ãðàä÷åòî, çà äà ãî ðàçáåðå. Àêî ÿ íàñòèãíåøå, òîé ùåøå äà ÿ óäóøè, äà ÿ ñìà÷êà, äà ÿ ñòúï÷å. À êîãàòî âñè÷êî ñâúðøåøå, íÿêîé ùåøå äà ãî ïðèáåðå è òîé ùåøå äà ñåäè â êèëèÿòà çàøåìåòåí è ñìàÿí êàòî ïàñòðîêà íà Åäè Êîðêîðàí.
Òÿ òè÷àøå êúì öåíòúðà, çàäìèíàâàéêè âñå ïîâå÷å õîðà. Òå ñå âçèðàõà - ïúðâî â íåÿ, ïîñëå â áàùà é - è èçãëåæäàõà èçíåíàäàíè, íÿêîè äàæå ïîðàçåíè. Íî ÷óâñòâàòà ïî ëèöàòà èì ñâúðøâàõà äîòóê. Âçèðàõà ñå, ñëåä òîâà ïðîäúëæàâàõà íàêúäåòî áÿõà òðúãíàëè. À âúçäóõúò â ãúðäèòå é ñòàâàøå âñå ïî-ãîðåù è òåæúê.
Òÿ ïðåñå÷å Êàíàëà, áàðàáàíåéêè ñ ïîäìåòêè ïî öèìåíòîâèÿ òðîòîàð, äîêàòî îòäÿñíî ïî äúðâåíàòà íàñòèëêà íà ìîñòà áðúì÷àõà êîëè. Âèäÿ îòëÿâî ïîëóêðúãëèÿ îòâîð íà òóíåëà, ïî êîéòî ðåêàòà ìèíàâàøå ïîä öåíòúðà. Ïîñëå ðÿçêî ñâúðíà ïðåç Ãëàâíàòà óëèöà, áåç äà îáðúùà âíèìàíèå íà îãëóøèòåëíèòå êëàêñîíè è ñêúðöàùèòå ñïèðà÷êè. Îòèâàøå íàäÿñíî, çàùîòî òàì áåøå Ïóùèíàêúò. Îñòàâàøå îùå îêîëî êèëîìåòúð è ïîëîâèíà è àêî èñêàøå äà óñïåå, òðÿáâàøå äà ñå îòêúñíå îò áàùà ñè ïî ñòðúìíèÿ ñêëîí íà Ãîðíàòà ìèëÿ (èëè íÿêîÿ îò îùå ïî-ñòðúìíèòå ñòðàíè÷íè óëè÷êè). Äðóã èçõîä íÿìàøå.
- ÂÐÚÙÀÉ ÑÅ, ÌÀËÊÀ ÊÓ×ÊÎ, ÏÐÅÄÓÏÐÅÆÄÀÂÀÌ ÒÅ!
Êîãàòî ñå îçîâà íà îòñðåùíèÿ òðîòîàð, òÿ õâúðëè îùå åäèí ïîãëåä íàçàä è òåæêèòå ÷åðâåíèêàâè êè÷óðè ñå ðàçâÿõà îò ðÿçêîòî äâèæåíèå. Áàùà é ïðåñè÷àøå óëèöàòà ñúñ ñúùîòî ïðåíåáðåæåíèå êúì ëåòÿùèòå êîëè. Ïóðïóðíîòî ìó ëèöå ëúùåøå îò ïîò.
Òÿ ñå øìóãíà â àëåÿòà çàä ñêëàäîâåòå. Îò òàçè ñòðàíà áÿõà çàäíèòå ñòåíè íà ôàáðèêèòå, ãëåäàùè êúì Ãîðíàòà ìèëÿ: "Òåëåøêà çâåçäà", "Ðèöàðÿò", "Õúìôèë - ñêëàäîâå è äîñòàâêè íà åäðî", "Îðåë", "Åâðåéñêè êîíñåðâè". Ïàâèðàíàòà óëè÷êà áåøå òÿñíà, çàäðúñòåíà ñ áåçáðîé äèìÿùè êîôè çà áîêëóê. Ïî êàìåííàòà íàñòèëêà ïîëåïâàõà Áîã çíàå êàêâè ìðúñîòèè è îòïàäúöè. Íàîêîëî íàäâèñâàøå ñìåñ îò ìèðèçìè - åäíè ïðîòèâíè, äðóãè îñòðè, òðåòè ïðîñòî òèòàíè÷íè... íî âñè÷êè íàïîìíÿõà çà ìåñî è êëàíèöà. Íàä áîêëóêà ãúìæàõà îáëàöè ìóõè. Îò íÿêîè ñãðàäè äîëèòàøå âëåäåíÿâàùèÿò âîé íà ðåçà÷êè çà êîñòè. Áåâúðëè ïîäñêà÷àøå êàòî ñïúíàòà ïî õëúçãàâèòå ïàâåòà. Çàêà÷è ñ áåäðî åäíà òåíåêèåíà êîôà çà ñìåò è îòâúòðå êàòî îãðîìíè, ìåñåñòè òðîïè÷åñêè öâåòÿ ñå ðàçñèïàõà ïàð÷åòà êàðàíòèÿ, óâèòè â ñòàðè âåñòíèöè.
- ÁÅÂÈ, ÂÅÄÍÀÃÀ ÄÀ ÑÅ ÂÐÚÙÀØ, ×Å ÄßÂÎËÈÒÅ ÙÅ ÒÅ ÂÇÅÌÀÒ! ÑÅÐÈÎÇÍÎ ÒÈ ÊÀÇÂÀÌ! ÍÅÄÅÉ ÄÀ ÌÅ ßÄÎÑÂÀØ, ÌÎÌÈ×ÅÍÖÅ, È ÁÅÇ ÒÎÂÀ ËÎØÎ ÒÈ ÑÅ ÏÈØÅ!
Êðàé çàäíàòà âðàòà íà êîëáàñàðíèöàòà "Êèðøíúð" äâàìà ìúæå äúâ÷åõà äåáåëè ñàíäâè÷è.
- Åé, ìàëêàòà, çëå èçãëåæäàø - ïîäêà÷è ÿ åäèíèÿò. - Âñå åäíî, ÷å ñè îòñêî÷èëà ñ òàòêî ñè äî ïëåâíèêà.
Äðóãèÿò ñå ðàçñìÿ.
Áàùà é ÿ äîãîíâàøå. Îò÷åòëèâî ÷óâàøå òåæêèòå ñòúïêè è çàäàâåíîòî äèøàíå çàä ãúðáà ñè; ñÿíêàòà ìó âå÷å ïðåëèòàøå êàòî ÷åðíî êðèëî ïî âèñîêàòà äúñ÷åíà îãðàäà îòäÿñíî.
Ïîñëå òîé ñå ïîäõëúçíà è ñ ðåâ íà èçíåíàäà è ãíÿâ ñå ñãðîìîëÿñà âúðõó ïàâàæà. Ñëåä ìèã ïàê áåøå íà êðàêà è îò óñòàòà ìó âìåñòî äóìè âå÷å èçëèòàõà ñàìî ñâèðåïè, áåçóìíè êðÿñúöè. Ìúæåòå êðàé êîëáàñàðíèöàòà ñå ïðåâèâàõà îò ñìÿõ è âçàèìíî ñå òóïàõà ïî ãúðáîâåòå.
Àëåÿòà ñâúðíà íàëÿâî, Áåâúðëè ñå ëþøíà... è ñïðÿ, çÿïíàëà îò îò÷àÿíèå. Íåïîäâèæíà áîêëóê÷èéñêà êîëà çàäðúñòâàøå óëèöàòà îò ñòåíà äî ñòåíà. Îò äâåòå é ñòðàíè îñòàâàøå íå ïîâå÷å îò äâàéñåò ñàíòèìåòðà ñâîáîäíî ïðîñòðàíñòâî. Äâèãàòåëÿò ðàáîòåøå íà ïðàçåí õîä. Ïðåç ãëóõîòî áðúì÷åíå ñìúòíî äîëèòàõà çâóöèòå íà ðàçãîâîð â êàáèíàòà. È øîôüîðèòå áÿõà â îáåäíà ïî÷èâêà. Äî ïëàäíå îñòàâàõà ñàìî òðè-÷åòèðè ìèíóòè; ñêîðî ùåøå äà óäàðè ÷àñîâíèêúò íà ñúäèëèùåòî.
×ó ãî êàê îòíîâî íàáëèæàâà, íàñòèãà ÿ. Õâúðëè ñå ïî êîðåì è ïðîïúëçÿ ïîä êàìèîíà, áåç äà îáðúùà âíèìàíèå íà áîëêàòà â ðàçðàíåíèòå êîëåíå. Ïðèçëÿâàøå é îò ñìåñåíàòà âîíÿ íà íàôòà, èçãîðåëè ãàçîâå è ïðîãíèëî ìåñî. È íàé-óæàñíà áå ëåêîòàòà, ñ êîÿòî íàïðåäâàøå; ïëúçãàøå ñå ïî ñëóçåñò ïëàñò îò ðàçëîæåíè áîêëóöè. Ïðîäúëæè äà ïúëçè, êàòî âåäíúæ îïèòà äà ñå ïîíàäèãíå îò ïàâàæà è äîêîñíà ñ ãðúá íàæåæåíàòà òðúáà íà àóñïóõà. Òðÿáâàøå äà ïðåõàïå óñòíè, çà äà íå èçêðåùè.
- Áåâúðëè? Îòäîëó ëè ñè?
Äóìèòå èçëèòàõà åäíà ïî åäíà, íàñå÷åíè îò ïðåêúñëå÷íîòî ìó äèøàíå. Òÿ ñå îçúðíà è ñðåùíà ïîãëåäà íà áàùà ñè. Áåøå ñå ïðèâåë è íàäíè÷àøå ïîä êàìèîíà.
- Îñòàâè ìå... íà ìèðà! - èçïúøêà Áåâúðëè.
- Àõ òè, êó÷êî - îòâúðíà òîé ñ ãëóõ, çàäàâåí îò ñëþíêè ãëàñ. Ïîñëå êëþ÷îâåòå èçäðúí÷àõà, êîãàòî áàùà é ñå ïðîñíà äîëó è ïðîëàçè ïîäèð íåÿ ñ íåëåïè äâèæåíèÿ íà ïëóâåö.
Äðàñêàéêè ñ íîêòè è ëàêòè, Áåâúðëè ñòèãíà ïîä êàáèíàòà, ñãðàá÷è åäíà îò ãðàìàäíèòå ãóìè - ïðúñòèòå é ñå âïèõà äî âòîðàòà ñòàâà - è ñå èçäúðïà íàâúí. Èçõâðúêâàéêè íà ñâîáîäà, òÿ ñè óäàðè ãðúáíàêà â ïðåäíàòà áðîíÿ, à ñåòíå âå÷å òè÷àøå ïî íàãîðíèùåòî, öÿëàòà îìàçàíà â íåâúîáðàçèìî ñìúðäÿùà êàë. Õâúðëè ïîãëåä ïðåç ðàìî è âèäÿ èçïîöàïàíèòå ðúöå íà áàùà é äà ñå ïîäàâàò èçïîä áîêëóê÷èéñêàòà êîëà êàòî ëàïèòå íà îíîâà âúîáðàæàåìî ÷óäîâèùå, êîåòî äåáíå ïîä âñÿêî äåòñêî ëåãëî.
Ïî÷òè áåç äà ðàçñúæäàâà, òÿ ñå ñòðåëíà ìåæäó ñêëàäà íà Ôåëäìàí è ïðèñòðîéêàòà íà áðàòÿ Òðàêúð. Òåñíèÿò ïðîõîä áåøå çàäðúñòåí îò íàòðîøåíè ñàíäúöè, ïëåâåëè, ñëúí÷îãëåäè è ðàçáèðà ñå, êóïèùà áîêëóê. Áåâúðëè ñå ìåòíà íàñòðàíè è ïðèêëåêíà çàä êàìàðà ùàéãè. Ñëåä íÿêîëêî ñåêóíäè âèäÿ êàê áàùà é ïðîáÿãà êðàé ïðîõîäà è ïðîäúëæè ïî Ãîðíàòà ìèëÿ.
Áåâúðëè ñå èçïðàâè è õóêíà êúì îòñðåùíèÿ êðàé íà ïðîõîäà. Òàì èìàøå òåëåíà ìðåæà. Èçêàòåðè ñå êàòî ìàéìóíêà è ñêî÷è îò äðóãàòà ñòðàíà. Ñåãà áåøå â çàäíèÿ äâîð íà Äóõîâíàòà ñåìèíàðèÿ. Èçòè÷à ïîêðàé ãðèæëèâî ïîääúðæàíàòà ìîðàâà è çàîáèêîëè úãúëà íà ñãðàäàòà. Îòâúòðå äîëèòàøå êëàñè÷åñêà ìåëîäèÿ íà îðãàí. Ïðèÿòíèòå, ñïîêîéíè çâóöè ñÿêàø ñå çàïå÷àòâàõà â íåïîäâèæíèÿ ëåòåí âúçäóõ.
Ìåæäó Ñåìèíàðèÿòà è Êàíçàñ ñòðèéò ðàñòåøå âèñîê æèâ ïëåò. Áåâúðëè íàäíèêíà ïðåç íåãî è çúðíà â êðàÿ íà óëèöàòà áàùà ñè - çàäúõàí, ñ òúìíè ïåòíà îò âëàãà ïîä ìèøíèöèòå. Ñòîåøå ñ ðúöå íà êðúñòà è áàâíî ñå îãëåæäàøå. Ïî âðúçêàòà êëþ÷îâå èãðàåõà ñëúí÷åâè ëú÷è.
Ñúùî òúé çàäúõàíà, Áåâúðëè ãî ãëåäàøå, à ñúðöåòî é ïîäñêà÷àøå â ãúðëîòî êàòî ïëåíåíî çàé÷å. Áåøå æàäíà è ñå îòâðàùàâàøå îò ñîáñòâåíàòà ñè ïðîòèâíà ìèðèçìà. Àêî ñåãà ìå íàðèñóâàò â êîìèêñ, ìèíà é ïðåç óìà, ùå òðÿáâà äà íàðèñóâàò íàä ìåíå è âîíÿòà ñ îíèÿ âúëíèñòè ÷åðòè÷êè.
Áàùà é ïðåñå÷å óëèöàòà è íàáëèæè Ñåìèíàðèÿòà.
Áåâúðëè ñïðÿ äà äèøà.
Ìîëÿ Òè ñå, Ãîñïîäè, âå÷å íå ìîãà äà áÿãàì. Ïîìîãíè ìè, Ãîñïîäè. Íå ìó ïîçâîëÿâàé äà ìå îòêðèå.
Àë Ìàðø áàâíî êðà÷åøå ïî òðîòîàðà êðàé æèâèÿ ïëåò, ñàìî íà ìåòúð îò ñãóøåíàòà ñè äúùåðÿ.
Ìèëè Áîæå, íå ìó ïîçâîëÿâàé äà ìå ïîäóøè!
Íå ÿ ïîäóøè - ìîæå áè çàùîòî ñëåä ïàäàíåòî íà óëèöàòà è ëàçåíåòî ïîä êàìèîíà ñàìèÿò Àë âîíåøå îùå ïî-çëå îò íåÿ. Òîé ïðîäúëæè íàäîëó. Òðåïåðåùîòî ìîìè÷å ãî ïðîñëåäè ñ ïîãëåä äîêàòî èç÷åçíà â ïîäíîæèåòî íà Ãîðíàòà ìèëÿ.
Áåâúðëè áàâíî ñå èçïðàâè. Äðåõèòå é áÿõà îìàçàíè â áîêëóê, ëèöåòî é áåøå ìðúñíî, ãúðáúò é ïàðåøå îò äîêîñâàíåòî äî àóñïóõà íà êàìèîíà. Íî òèÿ òåëåñíè íåñãîäè áëåäíååõà ïðåä âèõúðà îò îáúðêàíè ìèñëè - ñòðóâàøå é ñå, ÷å å èçõâðúêíàëà îòâúä ãðàíèöèòå íà ñâåòà â íÿêàêâî íåçíàéíî ïðîñòðàíñòâî, êúäåòî íå å âàëèäåí íèòî åäèí îò íîðìàëíèòå çàêîíè çà ïîâåäåíèå. Áåøå íåìèñëèìî äà ñå ïðèáåðå, íî ñúùî òúé íåìèñëèìî èçãëåæäàøå è äà íå ñå ïðèáåðå. Äðúçíàëà áå äà íå ñå ïîä÷èíè íà áàùà ñè, äà ìó ñå ïðîòèâîïîñòàâè...
Íàïðåãíà ñå äà ïðîãîíè òàçè ìèñúë, çàùîòî îò íåÿ ñå ðàçòðåïåðâàøå öÿëà, ãóáåøå ñèëè, ïðèçëÿâàøå é. Îáè÷àøå áàùà ñè. Íèìà íå ïîâåëÿâàøå åäíà îò Äåñåòòå Áîæè çàïîâåäè: "Ïî÷èòàé áàùà ñè è ìàéêà ñè, çà äà ñå ïðîäúëæàâàò äíèòå òè íà çåìÿòà"? Äà. Íî òîé íå áåøå íà ñåáå ñè. Íå áåøå íåéíèÿò áàùà. Âñúùíîñò íåãîâîòî ìÿñòî áå çàåòî îò íÿêîé äðóã. Îò èçìàìíèê. Îò Òî...
Èçâåäíúæ òÿ èçñòèíà îò åäíà ñòðàøíà ìèñúë. Äàëè è ñ äðóãèòå íå áå ñòàíàëî ñúùîòî? Èëè íåùî ïîäîáíî? Òðÿáâàøå äà ãè ïðåäóïðåäè. Áÿõà íàðàíèëè ÷óäîâèùåòî è ñåãà Òî ïðåäïðèåìàøå ìåðêè, çà äà ãè îòñòðàíè çàâèíàãè. Ïúê è êúäå ëè äðóãàäå ìîæåøå äà îòèäå â òîçè ìîìåíò? Òå áÿõà åäèíñòâåíèòå é ïðèÿòåëè. Áèë. Áèë ùåøå äà èçìèñëè íåùî. Áèë ùåøå äà é êàæå êàê äà ïîñòúïè, êàê äà ñå ñïðàâè ñ ìú÷èòåëíîòî "Àìè ñåãà?"
Áåâúðëè ñå ïðîìúêíà äî àëåÿòà ïðåä ñåìèíàðèÿòà è íàäíèêíà èççàä æèâèÿ ïëåò êúì Êàíçàñ ñòðèéò. Áàùà é íàèñòèíà áå èç÷åçíàë. Òÿ çàâè íàäÿñíî è ïîå êúì Ïóùèíàêà. Ïî òîâà âðåìå íàâÿðíî íÿìàøå äà çàâàðè íèêîãî; âñè÷êè áÿõà îòèøëè äà îáÿäâàò. Íî ùÿõà äà ñå âúðíàò. À ìåæäóâðåìåííî òÿ ìîæåøå äà ñåäíå â ïðîõëàäíàòà êúùè÷êà è äà ñå îâëàäåå ïîíå îò÷àñòè. Ùåøå äà îñòàâè ïðîçîð÷åòî îòâîðåíî, çà äà âëèçà ñâåòëèíà, ìîæå áè äàæå ùåøå äà ïîäðåìíå. Ìîðíîòî òÿëî è èçòîùåíèÿò óì îõîòíî ïîñðåùíàõà òàçè ìèñúë. Äà ïîñïè, äà, áè áèëî ÷óäåñíî.
Êëþìàéêè â äâèæåíèå, òÿ îòìèíà ïîñëåäíèòå êúùè ïðåäè ñòðúìíîòî íàäîëíèùå êúì Ïóùèíàêà - îíçè Ïóùèíàê, ñðåä êîéòî áå ñòîÿë äà äåáíå íåéíèÿò áàùà, êîëêîòî è íåâåðîÿòíà äà èçãëåæäàøå ïîäîáíà ìèñúë.
Íå ÷óâàøå ñòúïêèòå çàä ãúðáà ñè. Ìîì÷åòàòà ñå ñòàðàåõà äà êðà÷àò áåçøóìíî. Íåâåäíúæ áÿõà èçïóñêàëè æåðòâèòå ñè; òîçè ïúò íÿìàõà íàìåðåíèå äà ñå ïðîâàëÿò. Ñ ïëàâíà, êîòåøêà ïîõîäêà òðèìàòà ñå ïðîêðàäâàõà âñå ïî-áëèçî. Áúëâî÷à è Âèêòîð ñå õèëåõà, íî ëèöåòî íà Õåíðè áåøå óíåñåíî è ñåðèîçíî. ×îðëàâàòà ìó êîñà ñòúð÷åøå íà âñè÷êè ñòðàíè. Î÷èòå ìó áÿõà ìúòíè, ñúùî êàòî î÷èòå íà Àë Ìàðø â àïàðòàìåíòà. Â çíàê çà ìúë÷àíèå òîé íàäèãíà ïðåä óñòíèòå ñè ìðúñåí ïîêàçàëåö. Ðàçñòîÿíèåòî áàâíî ñå òîïåøå - äâàäåñåò ìåòðà, ïåòíàäåñåò, äåñåò...
Îò íà÷àëîòî íà òîâà ëÿòî Õåíðè ïîñòåïåííî ñå ïëúçãàøå êúì íÿêàêâà äóõîâíà áåçäíà, êðà÷åøå ïî êðåõúê ìîñò, êîéòî áåçìèëîñòíî èçòúíÿâàøå. Ïðåç îíçè äåí, êîãàòî ðàçðåøè íà Ïàòðèê Õîêñòåòúð äà ãî ïîãàëè, ìîñòúò ñå ïðåâúðíà â ïî÷òè íåâèäèìà íèøêà. À òàçè ñóòðèí íèøêàòà ñå ñêúñà. Òîé èçñêî÷è íà äâîðà ñàìî ïî çàõàáåíè, ïàðöàëèâè äîëíè ãàùè è âèðíà ãëàâà êúì íåáåòî. Ãîðå âñå îùå âèñåøå áëåäèÿò ïðèçðàê íà ñíîùíàòà ëóíà è êîãàòî ÿ ïîãëåäíà, òÿ èçâåäíúæ ñå ïðåîáðàçè â êîñòåëèâî, óõèëåíî ëèöå. Ïîòðåñåí îò óæàñ è ðàäîñò, Õåíðè ðóõíà íà êîëåíå ïðåä ëèöåòî. Îò ëóíàòà äîëèòàõà ïðèçðà÷íè ãëàñîâå. Òå ñå ïðîìåíÿõà, ïîíÿêîãà ñå ñëèâàõà â òèõî, íåðàçáèðàåìî áðúùîëåâåíå... íî òîé äîëàâÿøå ïðîñòàòà èñòèíà, ÷å âñè÷êè òèÿ ãëàñîâå ñà ñàìî åäèí ãëàñ, åäèí ðàçóì. Ãëàñúò ìó çàðú÷à äà íàìåðè Áúëâî÷à è Âèêòîð, à ùîì íàáëèæè ïëàäíå, òðèìàòà äà ÷àêàò íà úãúëà íà Êàíçàñ ñòðèéò è Êîñòåëî àâåíþ. Òàì ùÿë äà ðàçáåðå êàêâî äà ïðàâè. ßñíà ðàáîòà - òúïàòà ïóòêà èçíèêíà òî÷íî êúäåòî òðÿáâàøå. Õåíðè çà÷àêà ñëåäâàùàòà çàïîâåä íà ãëàñà. È òÿ äîéäå äîêàòî òðèìàòà ñêúñÿâàõà äèñòàíöèÿòà. Òîçè ïúò ãëàñúò íå äîëåòÿ îò ëóíàòà, à îò åäíà òðîòîàðíà ðåøåòêà. Áåøå òèõ, íî ÿñåí. Áúëâî÷à è Âèêòîð ñå îçúðíàõà êúì ðåøåòêàòà êàòî õèïíîòèçèðàíè, ïîñëå ïàê ñå âòîðà÷èõà â ãúðáà íà Áåâúðëè.
Óáèéòå ÿ, èçðå÷å ãëàñúò îò êàíàëà.
Õåíðè Áàóúðñ áðúêíà â äæîáà íà äæèíñèòå ñè è èçâàäè òúíúê äâàéñåòñàíòèìåòðîâ èíñòðóìåíò ñ èíêðóñòàöèè îò ôàëøèâà ñëîíîâà êîñò. Îò åäèíèÿ êðàé íà òîâà ñúìíèòåëíî õóäîæåñòâåíî ïðîèçâåäåíèå ëúùåøå õðîìèðàíî áóòîí÷å. Õåíðè ãî íàòèñíà. Îò äðúæêàòà èçõâðúêíàõà ïåòíàäåñåò ñàíòèìåòðà îñòðà ñòîìàíà. Òîé ïîäõâúðëè íà äëàí àâòîìàòè÷íèÿ íîæ. Ïîñëå óñêîðè êðà÷êà. Âñå òúé çàìàÿíè, Âèêòîð è Áúëâî÷à ïîäòè÷âàõà ïîäèð íåãî.
Íå áè ìîãëî äà ñå êàæå, ÷å Áåâúðëè ãè ÷ó; íå òîâà ÿ íàêàðà äà èçâúðíå ãëàâà êúì íàáëèæàâàùèÿ Õåíðè. Ïðåãúðáåí, ñúñ çàìðúçíàëà íà ëèöåòî óñìèâêà, Õåíðè ñòúïâàøå áåçøóìíî êàòî èíäèàíåö. Íå áåøå çâóê; ïðîñòî ÷óâñòâî, ïðåêàëåíî ÿñíî, íåïîñðåäñòâåíî è ìîùíî, çà äà ìó ñå ïðîòèâè - ÷óâñòâîòî, ÷å ÿ


3.

Îáùèíñêàòà áèáëèîòåêà / 01:55 ÷. íà 31 ìàé 1985 ã.

íàáëþäàâàò.
Ìàéê Õåíëúí îñòàâè õèìèêàëêàòà è çàðåÿ ïîãëåä èç ñâîäåñòèòå ïðîñòîðè íà ãëàâíàòà ÷èòàëíÿ. Âèäÿ ñâåòëèòå îñòðîâ÷åòà ïîä ãëîáóñèòå íà ëàìïèòå; âèäÿ äúëãèòå ðåäèöè êíèãè, ÷åçíåùè â ñóìðàêà; âèäÿ ñòúëáè÷êèòå îò êîâàíî æåëÿçî, îïèñâàùè èçÿùíè ñïèðàëè êúì ãîðíèòå ðàôòîâå. Ñÿêàø íÿìàøå íèùî íåðåäíî.
È âñå ïàê íå ìîæåøå äà ïîâÿðâà, ÷å å ñàì â áèáëèîòåêàòà. Âå÷å íå.
Ñëåä êàòî äðóãèòå ñè òðúãíàõà, Ìàéê ïî ñòàð íàâèê ðàçòðåáè ãðèæëèâî. Ðàáîòåøå íà àâòîïèëîò, à ìèñëèòå ìó ñå ðååõà íåéäå íà ìèëèîíè êèëîìåòðè - è äâàäåñåò è ñåäåì ãîäèíè - îòòóê. Èçïðàçíè ïåïåëíèöèòå, èçõâúðëè áóòèëêèòå îò àëêîõîë (êàòî ãè çàòðóïà ñ áîêëóê, çà äà íå øîêèðà Êåðúë) è ïðèáðà áèðåíèòå øèøåòà â êàñàòà çàä áþðîòî ñè. Ïîñëå èçìåòå ïàð÷åòàòà îò áóòèëêàòà, êîÿòî áå ñòðîøèë Åäè.
Êîãàòî èç÷èñòè ìàñàòà, Ìàéê ìèíà â ÷èòàëíÿòà çà ïåðèîäèêà è ñúáðà ðàçïèëåíèòå ñïèñàíèÿ. Äîêàòî âúðøåøå âñè÷êè òèÿ ðàáîòè, òîé ìèñëåíî ïðåñÿâàøå ðàçêàçèòå íà äðóãèòå - è çàáåëÿçâàøå íàé-âå÷å îíîâà, êîåòî áÿõà ïðîïóñíàëè. Òå ñìÿòàõà, ÷å ñà ñè ñïîìíèëè âñè÷êî; ìîæå áè ñ Áèë è Áåâúðëè íàèñòèíà áåøå òàêà. Íî èìàøå îùå íåùî. Ùÿõà äà ãî îòêðèÿò... ñòèãà äà ðàçïîëàãàõà ñ âðåìå. Ïðåç 1958 ãîäèíà ñúáèòèÿòà íå èì áÿõà äàëè øàíñ äà ñå ïîäãîòâÿò. Òîãàâà äåí ïîäèð äåí âîäåõà áåçïëîäíè ðàçãîâîðè - ïðåêúñíàòè åäèíñòâåíî îò áîÿ ñ êàìúíè è ãðóïîâèÿ ãåðîèçúì â êúùàòà íà Íèéáúëò ñòðèéò - è â êðàéíà ñìåòêà ìîæåõà äà ñè îñòàíàò ñàìî ñ ïðèêàçêèòå. À ïîñëå äîéäå 14 àâãóñò è áàíäàòà íà Õåíðè ïðîñòî ãè ïîäãîíè êúì êàíàëèòå.
Ìîæå áè òðÿáâàøå äà èì êàæà, ïîìèñëè òîé. Âñè÷êî ñå ïîâòàðÿøå è òîâà âåðîÿòíî áå ÷àñò îò ïðåäíà÷åðòàíèÿ ïúò. Äàëè è êðàÿò íÿìàøå äà ñå ïîâòîðè êàòî â ñòàðîìîäåí ðîìàí? Ñòàðàòåëíî áå ïîäãîòâèë ôåíåðè è ìèíüîðñêè êàñêè çà óòðåøíèÿ äåí; â øêàôà êðàé òÿõ ëåæàõà ÷åðòåæèòå íà ãðàäñêàòà êàíàëèçàöèÿ, ãðèæëèâî íàâèòè è ñòåãíàòè ñ ëàñòè÷åòà. Íî â äåòñòâîòî âñè÷êèòå èì çðåëè èëè íåäîçðåëè ïðèêàçêè è ïëàíîâå áÿõà ñòèãíàëè äî çàäúíåíà óëèöà; â êðàéíà ñìåòêà ïðîñòî ãè áÿõà ïîäãîíèëè êúì êàíàëèòå, áÿõà ãè òëàñíàëè êúì ïîñëåäâàëèÿ ñáëúñúê. Ïàê ëè ùåøå äà ñòàíå òàêà? Âå÷å áå ïîâÿðâàë, ÷å âÿðà è ìîù ñà âçàèìîçàìåíÿåìè. À äàëè èñòèíàòà íå áåøå îùå ïî-ïðîñòà? Äàëè íÿìàøå äà ñå îêàæå, ÷å íèêàêâà âÿðà íå å âúçìîæíà, äîêàòî íå òå çàïîêèòÿò â æåñòîêèÿ âèõúð íà ñúáèòèÿòà - êàòî ïàðàøóòèñò ïðè ïúðâèÿ ñè ñêîê, êàòî íîâîðîäåíî äåòå, áåçìèëîñòíî èçòëàñêàíî îò ìàé÷èíàòà óòðîáà? Çàïî÷íåø ëè äà ïàäàø, òè ñè ïðèíóäåí äà ïîâÿðâàø â ñàìîòî ïàäàíå è â áèòèåòî, íàëè? È ïîñÿãàíåòî êúì ïðúñòåíà íà ïàðàøóòà ñòàâà òâîÿ ïîñëåäíà è ðåøèòåëíà äóìà ïî âúïðîñà.
Áîæè÷êî, ãîëÿì ôèëîñîô áèëî òîâà íåãðî, ïîìèñëè Ìàéê è òèõè÷êî ñå ðàçñìÿ.
Òîé ÷èñòåøå, ïîäðåæäàøå, ðàçìèøëÿâàøå, à íÿêàêâà äðóãà ÷àñò îò ñúçíàíèåòî ìó íåòúðïåëèâî î÷àêâàøå íàé-ñåòíå äà ïðèâúðøè è äà ñå ïðèáåðå ãðîõíàë îò óìîðà, çà äà ïîñïè íÿêîëêî ÷àñà. Íî êîãàòî íàé-ñåòíå ñâúðøè, Ìàéê îòêðè, ÷å å ñâåæ êàòî êðàñòàâè÷êà. Òîãàâà îòêëþ÷è ðåøåòêàòà çàä êàíöåëàðèÿòà ñè è âëåçå â åäèíñòâåíîòî õðàíèëèùå, äî êîåòî íå ñå äîïóñêàøå øèðîêàòà ïóáëèêà. Â òîâà õðàíèëèùå (ñìÿòàíî çà îãíåóïîðíî, êîãàòî áúäå çàòâîðåíà áëèíäèðàíàòà âðàòà) ñå ïàçåõà íàé-öåííèòå ïúðâè èçäàíèÿ, êíèãè ñ àâòîãðàôè íà îòäàâíà ïî÷èíàëè àâòîðè (ìåæäó òÿõ "Ìîáè Äèê" è "Ñòðúê÷åòà òðåâà"), îáùèíñêè àðõèâè è ëè÷íè äîêóìåíòè íà íåêîëöèíàòà ïèñàòåëè, êîèòî áÿõà òâîðèëè â Äåðè. Àêî âñè÷êî ïðèêëþ÷åøå áëàãîïîëó÷íî, Ìàéê ñå íàäÿâàøå äà îùàñòëèâè Îáùèíñêàòà áèáëèîòåêà è ñ ðúêîïèñèòå íà Áèë. Äîêàòî êðà÷åøå ìåæäó âòîðèÿ è òðåòèÿ ðàôò ïîä ìåêàòà ñâåòëèíà íà åëåêòðè÷åñêèòå ëàìïè, âäúõâàéêè ïîçíàòèòå êàíåëåíè àðîìàòè íà ïðàõ è ñòàðèííà õàðòèÿ, òîé ïîìèñëè: Òàêà è ùå ñè óìðà íÿêîé äåí - ñ áèáëèîòå÷åí êàðòîí â åäíàòà ðúêà è ïå÷àò çà çàêúñíåëè êíèãè â äðóãàòà. Íèùî äå, òðàé ñè, íåãðî, ìîæå ïúê äà å ïî-äîáðå òúé, îòêîëêîòî ñ ïèùîâ äî ñëåïîî÷èåòî.
Êúì ñðåäàòà íà òðåòèÿ ðàôò Ìàéê ñïðÿ. Ìåæäó "Ñòàðèÿò Äåðè" îò Ôðèê è "Èñòîðèÿ íà Äåðè" îò Ìèøî ñå ñïîòàéâàøå îðúôàíèÿò áåëåæíèê ñ áåçðåäíè çàïèñêè çà ïîòàéíîñòèòå íà Äåðè è ñîáñòâåíèòå ìó òðåâîæíè ñòðàíñòâèÿ. Áåøå ãî ïúõíàë òîëêîâà íàâúòðå, ÷å äà íå ñå çàáåëÿçâà îòñòðàíè. Ìîæåõà äà ãî îòêðèÿò ñàìî àêî çíàåõà êúäå äà òúðñÿò.
Ìàéê âçå áåëåæíèêà è ñå âúðíà êúì ìàñàòà, îêîëî êîÿòî áÿõà ðàçãîâàðÿëè, êàòî ïúòüîì èçãàñè ñâåòëèíèòå â õðàíèëèùåòî è çàêëþ÷è ðåøåòêàòà. Ñåäíà è ïðåëèñòè ãúñòî èçïèñàíèòå ñòðàíèöè, ðàçìèøëÿâàéêè êîëêî ñòðàíåí è óðîäëèâ äîêóìåíò å ñúòâîðèë: ïîëóèñòîðèÿ, ïîëóñêàíäàë, ïîëóäíåâíèê, ïîëóèçïîâåä. Îò 6 àïðèë íàñàì íå áå íàïèñàë íèòî ðåä. Ñêîðî ùå òðÿáâà äà êóïÿ íîâ áåëåæíèê, êàçà ñè òîé, ïðåëèñòâàéêè ìàëêîòî ïðàçíè ñòðàíèöè. Ïîñëå ùðàêíà õèìèêàëêàòà è êàòî ïðåñêî÷è äâà ðåäà, èçïèñà: 31 ìàé. Ïîçàìèñëè ñå, îãëåæäàéêè ðàçñåÿíî ïóñòàòà áèáëèîòåêà, ïîñëå çàïî÷íà äà ïèøå çà âñè÷êî, êîåòî áå ñòàíàëî ïðåç òðèòå äíè ñëåä ðàçãîâîðà ìó ñúñ Ñòàíëè Þðèñ.
Îêîëî ïåòíàäåñåò ìèíóòè òîé ïèñà óñúðäíî, ïîñëå âíèìàíèåòî ìó âçå äà ñå îòêëîíÿâà. Âñå ïî-÷åñòî îòïóñêàøå ðúêà. Â ñúçíàíèåòî ìó óïîðèòî èçïëóâàøå õëàäèëíèêúò ñ îòñå÷åíàòà ãëàâà íà Ñòàí Þðèñ - êúðâàâàòà ãëàâà ñ ïåðà â çÿïíàëàòà óñòà, êîÿòî èçïàäà îò ëàâèöàòà è ñå òúðêóëâà ïî ïîäà êúì íåãî. Ñ óñèëèå íà âîëÿòà ïðîãîíè âèäåíèåòî è ïðîäúëæè äà ïèøå. Ïåò ìèíóòè ïî-êúñíî òîé ïîäñêî÷è è ñå çàâúðòÿ, î÷àêâàéêè äà âèäè êàê ñòðàøíàòà ãëàâà ñå òúðêàëÿ ïî èçòúðêàíàòà ÷åðíî-÷åðâåíà ìîçàéêà è ãî ãëåäà ñ èçöúêëåíèòå, àë÷íè î÷è íà ïðåïàðèðàí åëåí.
Íÿìàøå íèùî. Íèòî ãëàâà, íèòî êàêúâòî è äà áèëî çâóê, îñâåí ãëóõèòå óäàðè íà ñúðöåòî ìó.
Îâëàäåé ñå, Ìèêè. Íèùî íå å ñòàíàëî. Øóáåòî òå ïðèõâàùà è òîëêîç.
Íî ìèñúëòà íå ïîìîãíà. Äóìèòå ïî÷âàõà äà ñå èçïëúçâàò, ïîíÿòèÿòà òàíöóâàõà íåéäå íà ãðàíèöàòà íà ñúçíàíèåòî ìó. Óñåùàøå íàòèñê â òèëà ñè è òîçè íàòèñê ñÿêàø ñòàâàøå âñå ïî-ñèëåí.
Íàáëþäàâàò ìå.
Ìàéê îñòàâè õèìèêàëêàòà è ñòàíà îò ñòîëà.
- Èìà ëè íÿêîé òóê? - òèõî ïîäâèêíà òîé è èçòðúïíà îò çâó÷íîòî åõî ïîä êóïîëà. Îáëèçà óñòíè è îïèòà îòíîâî: - Áèë?... Áåí?
Áèë-èë-èë... Áåí-åí-åí...
Èçâåäíúæ Ìàéê ðàçáðà, ÷å èñêà äà ñå ïðèáåðå ó äîìà. Ïðîñòî ùåøå äà âçåìå áåëåæíèêà ñúñ ñåáå ñè. Ïîñåãíà êúì ìàñàòà... è ÷ó òèõà, ïðîâëà÷åíà ñòúïêà.
Ïàê ñå îçúðíà. Ëîêâè ñâåòëèíà, îáêðúæåíè îò äúëáîêèòå ëàãóíè íà ìðàêà. Íèùî äðóãî... èëè ïîíå íèùî íå ñå âèæäàøå. Òîé çà÷àêà ñ ðàçòóïòÿíî ñúðöå.
Ñòúïêàòà äîëåòÿ îòíîâî è òîçè ïúò Ìàéê çàñå÷å îòêúäå èäâà. Îò îñòúêëåíèÿ êîðèäîð êúì äåòñêèÿ îòäåë. Òàì. Íÿêîé. Íåùî.
Ìàéê áåçøóìíî çàîáèêîëè ðåãèñòðàòîðñêîòî áþðî. Ðàçòâîðåíèòå âðàòè êúì êîðèäîðà áÿõà ïîäïðåíè ñ äúðâåíè êëèí÷åòà è ñâåòëèíàòà ïðîíèêâàøå íÿêîëêî ìåòðà íàâúòðå. Òîé ðàçëè÷è íåùî êàòî êðàêà è ñ âíåçàïåí çàøåìåòÿâàù óæàñ ñå çàïèòà äàëè Ñòàí íå å ðåøèë â êðàéíà ñìåòêà äà äîéäå, äàëè íÿìà äà èçëåçå îò ñåíêèòå ñ àëáóìà çà ïòèöè ïîä ìèøíèöà, ñ ïóðïóðíè óñòíè íà âîñú÷íîáÿëîòî ëèöå, ñ äúëáîêî íàêúëöàíè êèòêè. Íàé-ñåòíå äîéäîõ, ùå êàæå Ñòàí. Ïîçàáàâèõ ñå, çàùîòî òðÿáâàøå äà èçïúëçÿ îò íÿêàêâà äóïêà â çåìÿòà, íî íàé-ñåòíå äîéäîõ...
Ðàçäàäå ñå íîâà ñòúïêà è ñåãà Ìàéê ÿñíî âèäÿ ÷èôò îáóâêè - îáóâêè íà áîñî è ïðîòðèòè äæèíñîâè êðà÷îëè, îò êîèòî ïðîâèñâàõà ðàçâëà÷åíè êîíöè. À ïî÷òè íà äâà ìåòðà íàä òÿõ â ìðàêà áëåñòÿõà î÷è.
Áåç äà îòêúñâà ïîãëåä îò òèÿ íåïîäâèæíè, ëúñêàâè î÷è, òîé îïèïà ïëîòà íà ïîëóêðúãëîòî áþðî è äîñòèãíà ñ ðúêà äî îòñðåùíèÿ êðàé. Ïðúñòèòå ìó äîêîñíàõà úãúëà íà ìàëêà äúðâåíà êóòèéêà - êàðòîíè íà çàêúñíåëè ÷èòàòåëè. Êàðòîíåíà êóòèéêà - êëàìåðè è ëàñòè÷åòà. Ïîñëå íàïèïàõà íåùî ìåòàëíî è ãî ñãðàá÷èõà. Íîæ çà ðÿçàíå íà õàðòèÿ ñ ðåëåôåí íàäïèñ ÈÑÓÑ ÑÏÀÑßÂÀ âúðõó äðúæêàòà. Åâòèíà äðúíêóëêà, ïðèñòèãíàëà ïî ïîùàòà çàåäíî ñ ïðèçèâ íà Áàïòèñòêàòà öúðêâà çà âîëíè ïîæåðòâóâàíèÿ. Ìàéê âå÷å ïåòíàéñåò ãîäèíè íå áå ïîñåùàâàë ïðîïîâåä, íî ïîêîéíàòà ìó ìàéêà áåøå áàïòèñòêà è òîé èçïðàòè ïåò äîëàðà, ìàêàð ÷å âñúùíîñò íå ìîæåøå äà ñè ïîçâîëè ïîäîáíî ïðàõîñíè÷åñòâî. Îòäàâíà ñå êàíåøå äà ãî èçõâúðëè, îáà÷å âñå íå íàìèðàøå âðåìå è íîæúò ïðîäúëæàâàøå äà ñå âàëÿ äî äåí-äíåøåí ñðåä âåõòîðèèòå îòêúì íåãîâèÿ êðàé íà áþðîòî (íà äðóãèÿ êðàé Êåðúë ïîääúðæàøå áåçóïðå÷åí ðåä).
Ñòèñíà ãî ñ òðåñêàâà ñèëà è âïè ïîãëåä â ñåí÷åñòèÿ êîðèäîð.
Îùå åäíà ñòúïêà... è îùå åäíà. Ñåãà ïàðöàëèâèòå äæèíñè ñå âèæäàõà äî êîëåíåòå. Ðàçëè÷àâàøå è ôèãóðàòà íàä òÿõ - åäðà, ïðåãúðáåíà. Ðàìåíåòå ïðîâèñâàõà íàäîëó. Ñìúòíî ñå ìåðæåëååøå ÷îðëàâà êîñà. Óðîäëèâ, ìàéìóíñêè ñèëóåò.
- Êîé å òàì?
Ìúë÷àíèå. Ñèëóåòúò ñòîåøå è ãî ãëåäàøå.
Ìàêàð è âñå îùå èçïëàøåí, Ìàéê áå ïðåîäîëÿë âöåïåíÿâàùàòà èäåÿ, ÷å Ñòàí Þðèñ ìîæå äà å èçëÿçúë îò ãðîáà, ïðèçîâàí îò áåëåçèòå íà äëàíèòå ñè, ïðèâëå÷åí îò íÿêàêúâ çëîêîáåí ìàãíåòèçúì êàòî çîìáè â åâòèí ôèëì íà óæàñèòå. Òàéíñòâåíèÿò ïîñåòèòåë ìîæåøå äà å âñåêè äðóã, íî íå è Ñòàí Þðèñ, êîéòî åäâà áå èçðàñúë äî ìåòúð è ñåäåìäåñåò.
Ñèëóåòúò îòíîâî ïðèñòúïè íàïðåä è ñåãà ëú÷èòå íà íàé-áëèçêàòà ëàìïà ñòèãíàõà äî êðúñòà ìó. Áåøå áåç êîëàí.
Èçâåäíúæ Ìàéê ðàçáðà. Ðàçáðà îùå ïðåäè ñÿíêàòà äà çàãîâîðè.
- ß, àìè ÷å òóé áèëî íåãðîòî - èçðå÷å ñèëóåòúò. - Îùå ëè çàìåðÿø íàðîäà ñ êàìúíè, íåãðî? Èñêàø ëè äà ÷óåø êîé òè îòðîâè ñêàïàíîòî ïñå?
Ôèãóðàòà ïðåêðà÷è íàïðåä. Ñâåòëèíàòà îãðÿ ëèöåòî íà Õåíðè Áàóúðñ. Çàòëúñòÿëî ëèöå ñúñ ñáðú÷êàíà, íåçäðàâî áåëåçíèêàâà êîæà; ïðîâèñíàëèòå áóçè áÿõà îáðàñëè ñ îñòðà, ïðîøàðåíà ÷åòèíà. Òðè äúëáîêè âúëíèñòè áðú÷êè ïðîðÿçâàõà ÷åëîòî íàä ðîøàâèòå âåæäè. Äðóãè äâå ñÿêàø çàòâàðÿõà â ñêîáè äåáåëèòå ìåñåñòè óñòíè. Ìàëêèòå çëîáíè î÷è òúíåõà äúëáîêî â òîðáè÷êè îò òúìíà, ïîäïóõíàëà ïëúò - êðúâÿñàëè î÷è, â êîèòî íå ïðîáëåñâàøå è èñêðèöà ðàçóì. Òîâà áå ëèöå íà ÷îâåê, òëàñíàò êúì ïðåæäåâðåìåííà ñòàðîñò; èçãëåæäàøå äâîéíî ïî-ñòàð îò ñâîèòå òðèäåñåò è äåâåò ãîäèíè. Íî â ñúùîòî âðåìå áåøå ëèöå íà äâàíàéñåòãîäèøíî ìîì÷å. Ïî äðåõèòå ìó ñå çåëåíååõà ïåòíà îò õðàñòàëàêà, êúäåòî áå ëåæàë öÿë äåí.
- Øî íå ðåêíåø åäíî çäðàñòè áå, íåãðî? - çàïèòà Õåíðè.
- Çäðàâåé, Õåíðè - êàçà Ìàéê.
Ìèíà ìó ñìúòíàòà ìèñúë, ÷å îò äâà äíè íå å ñëóøàë ðàäèî è äàæå å ïðåíåáðåãíàë íàé-ñâåùåíèÿ ðèòóàë - ÷åòåíåòî íà âåñòíèöè. Ïðåêàëåíî ìíîãî íåùà ìó ñå ñòðóïàõà. Ïðåêàëåíî áåøå çàåò.
È âñè÷êî ñè îñòàâàøå çà íåãîâà ñìåòêà.
Õåíðè èçëåçå îò êîðèäîðà ìåæäó îòäåëà çà âúçðàñòíè è äåòñêàòà ÷èòàëíÿ. Ñïðÿ è ñå âòðåí÷è â Ìàéê ñúñ ñâèíñêèòå ñè î÷è÷êè. Óñòíèòå ìó ñå îáòåãíàõà â çëîâåùà óñìèâêà, ðàçêðèâàéêè ÷óäîâèùíî ïðîãíèëè çúáè, êàêâèòî ñå ñðåùàò ñàìî â íàé-çàòúíòåíèòå êúò÷åòà íà Ìåéí.
- Ãëàñîâå - êàçà òîé. - ×óâàø ëè ãëàñîâå, íåãðî?
- Êàêâè ãëàñîâå, Õåíðè?
Ìàéê ñúáðà ðúöå çàä ãúðáà ñè êàòî äåêëàìèðàù ó÷åíèê è ïðåõâúðëè íîæà îò ëÿâàòà â äÿñíàòà. Ñòàðèííèÿò ÷àñîâíèê, ïîäàðåí íà áèáëèîòåêàòà îò Õîðñò Ìþëåð ïðåç 1923 ãîäèíà, òúðæåñòâåíî îòðîíâàøå ñåêóíäà ñëåä ñåêóíäà â ìðà÷íîòî åçåðî íà áåçìúëâèåòî.
- Îò ëóíàòà - êàçà Õåíðè. Ïîñëå áðúêíà â äæîáà ñè. - Èäâàõà îò ëóíàòà. Ìíîãî ãëàñîâå. - Òîé ïîìúë÷à, ëåêî ñå íàâúñè è òðúñíà ãëàâà. - Ìíîãî, àìà âñúùíîñò å ñàìî åäèí. Ãëàñúò íà Òî.
- Òè âèäÿ ëè ãî, Õåíðè?
- Ìè äà - ïîòâúðäè Õåíðè. - Ôðàíêåíùàéí. Îòêúñíà ãëàâàòà íà Âèêòîð. Ñèãóðíî è âèå ñòå ÷óëè. Èçïðàùÿ êàòî ãðàìàäåí öèï. Ïîñëå Òî ïîãíà Áúëâî÷à. Áúëâî÷à ñå ñáè ñ íåãî.
- Òúé ëè?
- Ìè äà. Çàòóé ìîæàõ äà èçáÿãàì.
- Çàðÿçàë ñè ãî äà ìðå.
- Äà íå ñè ïîñìÿë äà ãîâîðèø òúé! - Ïî áóçèòå íà Õåíðè ïëúçíàõà òúìíî÷åðâåíè ïåòíà. Òîé íàïðàâè îùå äâå êðà÷êè íàïðåä. Ìàéê èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å ëóäèÿò ñòàâà âñå ïî-ìëàä ñ îòäàëå÷àâàíåòî îò ïúïíàòà âðúâ ìåæäó áèáëèîòåêàòà è äåòñêàòà ÷èòàëíÿ. Âèæäàøå ïî ëèöåòî ìó íÿêîãàøíàòà ïîçíàòà çëîáà, àëà ñåãà ìîæåøå äà ðàçëè÷è è îùå íåùî: äåòåòî, îòãëåäàíî îò ñìàõíàòèÿ Áú÷ Áàóúðñ â åäíà ÷óäåñíà ôåðìà, êîÿòî ãîäèíà ñëåä ãîäèíà å çàòúâàëà â ðàçîðåíèå è ïóñòîø. - Äà íå ñè ïîñìÿë äà ãîâîðèø òúé! Òî ùåøå è ìåí äà óáèå.
- Íàñ íå ìîæà äà óáèå.
Â î÷èòå íà Õåíðè ïðèïëàìíà æåñòîêî âåñåëèå.
- Çàñåãà. Îáà÷å ùå âè î÷èñòè. Ñòèãà äà íå âè î÷èñòÿ àç ïî-íàïðåä.
Òîé èçìúêíà ðúêà îò äæîáà ñè. Äúðæåøå òúíúê äâàéñåòñàíòèìåòðîâ èíñòðóìåíò ñ èíêðóñòàöèè îò ôàëøèâà ñëîíîâà êîñò. Îò äðúæêàòà èçõâðúêíàõà ïåòíàäåñåò ñàíòèìåòðà îñòðà ñòîìàíà. Òîé ïîäõâúðëè íà äëàí àâòîìàòè÷íèÿ íîæ, ïîñëå ëåêî óñêîðè êðà÷êà è ñå îòïðàâè êúì áþðîòî.
- Ãëåäàé êàêâî ñè íàìåðèõ - êàçà Õåíðè. - Çíàåõ êúäå äà ïîòúðñÿ. - Âúçïàëåíèÿò ìó êëåïà÷ ñå ïðèñâè â ïîõîòëèâî íàìèãàíå. - Îíçè îò ëóíàòà ìè êàçà. - Õåíðè ïàê îãîëè ïðîãíèëèòå ñè çúáè. - Äíåñêà ñå êðèõ. È â÷åðà. Òàÿ âå÷åð èçëÿçîõ íà ñòîï. Äúðòàê. Òåãëèõ ìó åäèí òóïàíèê. Ìàé ÷å óìðÿ. Çàðÿçàõ êîëàòà êðàé Íþïîðò. Òðúãíàõ ïåø. Ìàëêî ïðåäè Äåðè ïàê ÷óõ îíçè ãëàñ. Íàäíèêíàõ â äðåíàæà. Òàì áÿõà òèÿ äðåõè. È íîæúò. Ñòàðèÿò ìè íîæ.
- Çàáðàâÿø íåùî, Õåíðè.
Õåíðè ñå óõèëè è ìúë÷àëèâî ïîêëàòè ãëàâà.
- Íèå èçáÿãàõìå è òè ñúùî èçáÿãà. Ùîì Òî èñêà äà ñå äîêîïà äî íàñ, çíà÷è òúðñè è òåáå.
- Íå.
- Ìèñëÿ, ÷å äà. Ìîæå äà ñòå ìó ñâúðøèëè ðàáîòà ñ òúïèòå ñè ÷óòóðè, îáà÷å Òî íå ïðèçíàâà ìèíàëè çàñëóãè, íàëè? Òî óáè äâàìàòà òè ïðèÿòåëè, à òè èçáÿãà äîêàòî Áúëâî÷à ñå áèåøå ñ íåãî. Íî ñåãà ïàê ñè òóê. Ìèñëÿ, ÷å Òî âêëþ÷âà è òåáå â ñïèñúêà íà íåäîâúðøåíèòå äåëà, Õåíðè. Íàèñòèíà ìèñëÿ òàêà.
- Íå!
- Ìîæå áè ùå âèäèø Ôðàíêåíùàéí. Èëè âúðêîëàêà. Âàìïèðà. Ìóìèÿòà. Êëîóíà. Èëè Õåíðè! Ìîæå áè ùå âèäèø êàê èçãëåæäà íàèñòèíà. Íèå âèäÿõìå. Èñêàø ëè äà òè ðàçêàæà? Èñêàø ëè äà...
- Ìëúêâàé! - èçðåâà Õåíðè è ñå õâúðëè íàïðåä.
Ìàéê îòñêî÷è íàñòðàíè è ìó ïîäëîæè êðàê. Õåíðè ðóõíà íà ïîäà è ñå ïëúçíà ïî èçòúðêàíàòà ìîçàéêà êàòî õîêåéíà øàéáà. Ãëàâàòà ìó ñðåùíà åäèíèÿ êðàê íà ìàñàòà, êðàé êîÿòî òàçè âå÷åð Íåóäà÷íèöèòå áÿõà ñïîäåëÿëè ñïîìåíèòå ñè. Çà ìèã îñòàíà äà ëåæè çàøåìåòåí è ïðúñòèòå ìó îòïóñíàõà îðúæèåòî.
Ìàéê ñå ìåòíà íàòàòúê, ìåòíà ñå êúì íîæà. Â òîçè ìîìåíò áè ìîãúë äà äîâúðøè Õåíðè; èìàøå âðåìå äà çàáèå â øèÿòà íà âðàãà ïîäàðúêà îò ìàé÷èíàòà ñè öúðêâà ñ íàäïèñà ÈÑÓÑ ÑÏÀÑßÂÀ, à ñåòíå äà ïîçâúíè íà ïîëèöèÿòà. Ùåøå äà èìà ðàçñëåäâàíå è ðàçíè íåïðèÿòíè ôîðìàëíîñòè, íî íå ÷àê òîëêîâà ìíîãî - â Äåðè ïîäîáíè áåçóìíè æåñòîêîñòè áÿõà ÷àñò îò íîðìàëíèÿ æèâîò.
Ñïðÿ ãî âíåçàïíàòà ìèñúë - äîøëà ïðåêàëåíî ñâåòêàâè÷íî, çà äà áúäå ñëó÷àéíà - ÷å àêî óáèåøå Õåíðè, äåëîòî íà Òî ùåøå äà óêðåïíå ñúùî òîëêîâà, êîëêîòî è àêî Õåíðè óáèåøå íåãî. È îùå íåùî; äðóãîòî èçðàæåíèå, êîåòî áå îòêðèë â ëèöåòî íà Õåíðè - óìîðåíîòî, îáúðêàíî èçðàæåíèå íà èçòîðìîçåíî äåòå, òëàñíàòî ïî ïúòÿ íà çëîòî â èìåòî íà íÿêàêâà íåçíàéíà öåë. Õåíðè áå èçðàñíàë â îòðîâíàòà ñðåäà íà ëóäèÿ Áú÷ Áàóúðñ; íàâÿðíî áå ñòàíàë æåðòâà íà Òî îùå ïðåäè è äà ïîäîçèðà çà íåãîâîòî ñúùåñòâóâàíå.
Çàòîâà âìåñòî äà çàáèå íîæà çà êíèãè â íåïîäâèæíàòà øèÿ íà Õåíðè, Ìàéê ïàäíà íà êîëåíå è ïîñåãíà êúì íåãîâîòî îðúæèå. Òî ïîìðúäíà â ðúêàòà ìó - ñÿêàø ïî ñâîÿ ñîáñòâåíà âîëÿ - è ïðúñòèòå ìó ñòèñíàõà îñòðèåòî. Îòíà÷àëî íå óñåòè áîëêà; ñàìî âèäÿ êàê êúðâàâà ñòðóÿ áëèêâà îò òðèòå ïðúñòà íà äÿñíàòà ìó ðúêà è îáëèâà íàðàíåíàòà äëàí.
Äðúïíà ñå. Õåíðè ñå ïðåâúðòÿ è ïàê ñãðàá÷è íîæà. Ìàéê ñå íàäèãíà íà êîëåíå è äâàìàòà êðúñòîñàõà ïîãëåäè. Êúðâÿõà - Ìàéê îò ðúêàòà, Õåíðè îò íîñà. Ëóäèÿò òðúñíà ãëàâà è â ìðàêà ñå ðàçëåòÿõà òúìíè êàïêè.
- Ìèñëåõòå ñå çà ìíîãî óìíè! - äðåçãàâî êðåñíà òîé. - Ñêàïàíè æåí÷îâöè áÿõòå è íèùî ïîâå÷å! Â ÷åñòåí áîé ùÿõìå äà âè ñìàæåì!
- Îñòàâè íîæà, Õåíðè - òèõî êàçà Ìàéê. - Ùå ïîâèêàì ïîëèöèÿòà. Ùå äîéäàò è ùå òå âúðíàò â "Äæóíèïúð õèë". Ùå íàïóñíåø Äåðè. Ùå áúäåø íà ñèãóðíî ìÿñòî.
Õåíðè èñêàøå äà îòãîâîðè, íî íå íàìåðè äóìè. Íå ìîæåøå äà êàæå íà îìðàçíàòà ÷åðíà ìàéìóíà, ÷å íÿìà ñèãóðíî ìÿñòî - íèòî â "Äæóíèïúð õèë", íèòî â Ëîñ Àíäæèëèñ, íèòî â òðîïè÷åñêèòå ëåñîâå íà Òèìáóêòó. Ðàíî èëè êúñíî ùåøå äà èçãðåå ëóíàòà, ëåäåíîñòóäåíà è áÿëà êàòî êîñò, ðàíî èëè êúñíî ùÿõà äà ïðîçâó÷àò ãëàñîâåòå è ëóíàòà ùåøå äà ñå ïðåâúðíå â ëèöåòî íà Òî, ùåøå äà áúáðè, äà ñå êèñêà, äà çàïîâÿäâà. Òîé ïðåãëúòíà ãúñòà ñìåñ îò ñîïîëè è êðúâ.
- Íå ñå áèåõòå ÷åñòíî!
- Àìè òè? - çàïèòà Ìàéê.
- Ìðúñíî, âúøëèâî, ÷åðíî, êàòðàíîñàíî, ìàéìóíñêî, ñêàïàíî íåãðî! - èçðåâà Õåíðè è ïàê ñå âòóðíà êúì íåãî.
Ìàéê ñ ëåêîòà îòñêî÷è îò ñëÿïàòà, òðîìàâà àòàêà, íî èçâåäíúæ çàãóáè ðàâíîâåñèå è ñå ïðîñíà ïî ãðúá. Õåíðè ïàê ñå áëúñíà â ìàñàòà, îòëåòÿ íàçàä, çàâúðòÿ ñå è âïè ïðúñòè â ðàìîòî íà íåãúðà. Ìàéê çàìàõíà ñ íîæà çà õàðòèè è óñåòè êàê îñòðèåòî ïîòúâà äúëáîêî â ðúêàòà íà âðàãà. Õåíðè èçêðåùÿ, íî âìåñòî äà ãî ïóñíå, ñòèñíà îùå ïî-çäðàâî. Ïðèäúðïà ñå êúì Ìàéê; ïðåä î÷èòå ìó âèñÿõà ñïëúñòåíè êè÷óðè, êðúâòà øóðòåøå îò ñìà÷êàíèÿ íîñ ïî äåáåëèòå ìó óñòíè.
Ìàéê ñå ïîìú÷è äà ïðîâðå êðàê ïîä ðåáðàòà íà Õåíðè è äà ãî îòõâúðëè íàçàä. Õåíðè çàâúðòÿ íîæà â èñêðÿùà äúãà è ïåòíàäåñåò ñàíòèìåòðà ñòîìàíà ïðîíèçàõà áåäðîòî íà Ìàéê. Ñòîìàíàòà ïîòúíà â ïëúòòà ëåêî è ãëàäêî, êàòî â áóöà òîïëî ìàñëî. Õåíðè èçòåãëè îêúðâàâåíîòî îñòðèå è â ñúùèÿ ìèã Ìàéê ãî îòáëúñíà íàçàä ñ âèê íà óñèëèå è áîëêà.
Ìú÷èòåëíî ñå èçïðàâè íà êðàêà, íî Õåíðè ñêî÷è ïî-áúðçî è Ìàéê åäâà óñïÿ äà èçáåãíå ñëåäâàùàòà ìó óáèéñòâåíà àòàêà. Óñåùàøå êàê óæàñÿâàùî ìîùåí ïîòîê êðúâ ñå ñòè÷à ïî êðàêà ìó è ïúëíè îáóâêàòà. Èçãëåæäà, ÷å å óëó÷èë áåäðåíàòà àðòåðèÿ. Ãîñïîäè, ñïóêàíà ìè å ðàáîòàòà. Êðúâ íàâñÿêúäå. Êðúâ ïî ïîäà. Ìàìà ìó ñòàðà, è îáóâêèòå ùå ñå ñêàïÿò, à ïúê ãè êóïèõ ñàìî ïðåäè äâà ìåñåöà...
Õåíðè îòíîâî íàëåòÿ, ïúõòåéêè êàòî ðàçãîíåí áèê. Ìàéê ñå ëþøíà íàñòðàíè è ïàê çàìàõíà ñ íîæà çà õàðòèÿ. Îñòðèåòî ðàçäðà ïàðöàëèâàòà ðèçà íà Õåíðè è ïðîðÿçà äúëáîêà áðàçäà íàä ðåáðàòà ìó. Äîêàòî Ìàéê ãî îòáëúñêâàøå íàçàä, Õåíðè èçïúøêà.
- Ìðúñíî, íå÷åñòíî íåãðî! - ïðîïëàêà òîé. - Ãëåäàé êàêâî íàïðàâè!
- Îñòàâè íîæà, Õåíðè - êàçà Ìàéê.
Èçîòçàä äîëåòÿ õèõèêàíå. Õåíðè ñå îçúðíà... è èçïèùÿ îò íåïîíîñèì óæàñ, ïðèòèñêàéêè áóçèòå ñè ñ äëàíè êàòî øîêèðàíà ñòàðà ìîìà. Ìàéê ñòðåëíà ïîãëåä êúì ðåãèñòðàòîðñêîòî áþðî. Ðàçäàäå ñå ìîùåí, âèáðèðàù çâóê - ÷àò-áîííããã! - è èççàä áþðîòî èçõâðúêíà ãëàâàòà íà Ñòàí Þðèñ. Â êúðâàâàòà îòðÿçàíà øèÿ ñå âïèâàøå êàòî òèðáóøîí îãðîìíà ïðóæèíà. Ëèöåòî ìó áåøå îìàçàíî ñ áÿë ãðèì. Íà áóçèòå ïëàìòÿõà ïåòíà îò ðóæ. Â î÷íèòå êóõèíè áÿõà âòúêíàòè ãîëåìè îðàíæåâè ïîìïîíè. ×óäîâèùíàòà èãðà÷êà ïîäñêà÷àøå è êèìàøå íàä ïðóæèíàòà êàòî íÿêîé îò ãðàìàäíèòå ñëúí÷îãëåäè êðàé êúùàòà íà Íèéáúëò ñòðèéò. Óñòàòà ñå îòâîðè è ïèñêëèâ, âåñåë ãëàñåö çàêðåùÿ:
- Óáèé ãî, Õåíðè! Óáèé íåãðîòî, óáèé ÷åðíàòà ìàéìóíà, óáèé ãî, óáèé ãî, ÓÁÈÉ ÃÎ!
Ìàéê ñå çàâúðòÿ êúì Õåíðè, óñåùàéêè ñ îò÷àÿíèå, ÷å å áèë èçèãðàí... è ñúùåâðåìåííî ñìúòíî ñå çàïèòà ÷èå ëèöå å âèäÿë ëóäèÿò âúðõó ïðóæèíàòà. Ëèöåòî íà Ñòàí? Íà Âèêòîð Êðèñ? Èëè ìîæå áè íà áàùà ñè?
Ñ ïðîíèçèòåëåí ïèñúê Õåíðè ñå ìåòíà ñðåùó Ìàéê è àâòîìàòè÷íèÿò íîæ â ðúêàòà ìó ïîäñêà÷àøå íàãîðå-íàäîëó êàòî èãëà íà øåâíà ìàøèíà.
- Ãõààààà, íåãðî! - ïèùåøå ëóäèÿò. - Ãõààààà, íåãðî! Ãõààààà, íåãðî!
Ìàéê îòñêî÷è íàçàä, íî â ñúùîòî âðåìå íàðàíåíèÿò ìó êðàê ñå ïîäãúíà è òîé ãðîõíà íà ïîäà. Ñ òîçè êðàê âå÷å íå óñåùàøå ïî÷òè íèùî. Áåøå ñòàíàë ÷óæä è ñòóäåí. Ñâåäå î÷è è âèäÿ, ÷å êðåìàâèÿò ìó ïàíòàëîí ñå å îáàãðèë â ïóðïóð.
Íîæúò íà Õåíðè ïðîôó÷à ïðåä íîñà ìó.
È äîêàòî Õåíðè íàëèòàøå çà íîâ óäàð, Ìàéê çàìàõíà ñ öúðêîâíèÿ íîæ çà õàðòèÿ. Ëóäèÿò ñå íàíèçà íà îñòðèåòî êàòî áðúìáàð. Òîïëà êðúâ îáëÿ êèòêàòà íà Ìàéê. Ðàçäàäå ñå ïóêîò è êîãàòî îòäðúïíà ðúêà, òîé âèäÿ, ÷å ñòèñêà ñàìî äðúæêàòà ñ íàäïèñ ÈÑÓÑ ÑÏÀÑßÂÀ. Îñòðèåòî áå îñòàíàëî â êîðåìà íà Õåíðè.
- Ãõààààà! Íåãðî! - èçïèùÿ Õåíðè, ïðèòèñêàéêè äëàí íàä ñòúð÷àùîòî íàçúáåíî ïàð÷å. Ìåæäó ïðúñòèòå ìó ñå ïðîöåæäàøå êðúâ. Òîé ÿ ãëåäàøå ñ ðàçøèðåíè îò ñìàéâàíå î÷è.
Îòðÿçàíàòà ãëàâà ïðîäúëæàâàøå äà ïîäñêà÷à íàä êúðâàâàòà ïðóæèíà ñ ðàäîñòíè êðÿñúöè è ñìÿõ. Çàìàÿí, ãîòîâ âñåêè ìèã äà ïðèïàäíå, Ìàéê ñå îçúðíà è âèäÿ òîçè ïúò êàòî ÷óäîâèùíà òàïà îò øàìïàíñêî äà èçñêà÷à ãëàâàòà íà Áúëâî÷à Õúãèíñ. Íîñåøå êàñêåò÷å íà "Íþéîðêñêèòå ÿíêè", îáúðíàòî ñ êîçèðêàòà íàçàä. Ìàéê èçðúìæà îò áîëêà, íî çâóêúò áåøå íÿêàê äàëå÷åí, ãëóõ. Óñåùàøå, ÷å ñåäè â ëîêâà òîïëà êðúâ... íåãîâàòà êðúâ. Àêî íå óñïåÿ äà ñè ïðèñòåãíà áåäðîòî ñ òóðíèêåò, ùå óìðà.
- Ãõààààààààààà! Íåååååãðîîîîî!
Ïðîäúëæàâàéêè äà ñòèñêà ñ åäíàòà ðúêà îêúðâàâåíèÿ ñè êîðåì, à ñ äðóãàòà àâòîìàòè÷íèÿ íîæ, òîé áàâíî çàòúòðè íîçå êúì èçõîäà. Ëþøêàøå ñå êàòî ïèÿí è äâèæåíèåòî ìó ïðåç êúíòÿùàòà çàëà íàïîìíÿøå òðàåêòîðèÿòà íà òîï÷å âúâ ôëèïåð. Òðåïåðåùàòà ìó ðúêà ñúáîðè êóï âåñòíèöè. Íàêðàÿ òîé ñòèãíà äî èçõîäà, òëàñíà åäíîòî êðèëî íà âðàòàòà è ïîòúíà â íîùíèÿ ìðàê.
Ìàéê ãóáåøå ñúçíàíèå. Ñ ïî÷òè áåç÷óâñòâåíè ïðúñòè òîé çàäúðïà òîêàòà íà êîëàíà ñè. Íàé-ñåòíå óñïÿ äà ãî ðàçêîï÷åå è äà ãî èçíèæå îò ãàéêèòå. Îìîòà ãî îêîëî êúðâàâèÿ êðàê, òî÷íî ïîä ñëàáèíèòå, è çàòåãíà ñ âñè÷êà ñèëà. Êàòî ïðèäúðæàøå êîëàíà ñ åäíà ðúêà, òîé çàïúëçÿ êúì áþðîòî. Òàì èìàøå òåëåôîí. Íå çíàåøå êàê ùå äîêîïà ñëóøàëêàòà, íî çàñåãà òîâà íÿìàøå çíà÷åíèå. Âàæíîòî áåøå äà ñòèãíå äî áþðîòî. Ñâåòúò ñå ëþøêàøå, ãàñíåøå, ÷åçíåøå çàä ñèâà ïåëåíà. Ìàéê èçïëåçè åçèê è ãî çàõàïà æåñòîêî. Áîëêàòà áå ìèãíîâåíà è âúëøåáíî ÿñíà. Ìúãëèâèÿò ñâÿò îòíîâî ñå èçáèñòðè. Îñúçíà, ÷å îùå ñòèñêà îò÷óïåíàòà äðúæêà è ÿ çàõâúðëè íàñòðàíè. Åòî ãî íàé-ïîñëå áþðîòî - ïî-âèñîêî îò Åâåðåñò.
Ìàéê ïîäâè çäðàâèÿ êðàê ïîä òÿëîòî ñè è ñå íàäèãíà, êàòî ñòèñêàøå ðúáà íà áþðîòî ñúñ ñâîáîäíàòà ðúêà. Óñòàòà ìó ñå êðèâåøå â òðåïåðåùà ãðèìàñà, î÷èòå ìó ñå ïðåâúðíàõà â òåñíè öåïêè. Íàêðàÿ óñïÿ äà ñå èçïðàâè. Çàñòàíàë íà åäèí êðàê êàòî ùúðêåë, òîé ïðèäúðïà òåëåôîíà ñ òðåïåðåùà ðúêà. Îòñòðàíè áÿõà çàëåïåíè òðè íîìåðà: ïîæàðíà, ïîëèöèÿ è áîëíèöà. Ñÿêàø îò äâàäåñåò êèëîìåòðà ðàçñòîÿíèå âèäÿ êàê ïîêàçàëåöúò ìó òðîìàâî íàáèðà íîìåðà íà áîëíèöàòà: 555-3711. Êîãàòî ÷ó ñèãíàëà, òîé çàòâîðè î÷è... è ìèãîì ãè ðàçòâîðè øèðîêî, çàùîòî îòñðåùà ñå ðàçäàäå ãëàñúò íà Ïåíèóàéç Êëîóíà.
- Çäðàñòè, íåãðî! - ïðîâèêíà ñå Ïåíèóàéç, ïîñëå â óõîòî íà Ìàéê íàõëó êàòî íàòðîøåíî ñòúêëî ïèñêëèâèÿò ìó ñìÿõ. - Êàæè íåùî, äå! Êàê ñè? Ìàé ÷å ñè ìàëêî óìðÿë, ê'âî ùå ðå÷åø? Õåíðè ìàé ñè ñâúðøè ðàáîòàòà! Èñêàø ëè áàëîí÷å, Ìèêè? Èñêàø ëè áàëîí÷å? Àëî, çäðàñòè! Äàé ïàðè çà ïàñòè!
Ìàéê çàâúðòÿ î÷è êúì öèôåðáëàòà íà ãîëåìèÿ ÷àñîâíèê, Ìþëåðîâèÿ ÷àñîâíèê, êàêòî ãî íàðè÷àõà, è áåç êàï÷èöà èçíåíàäà âèäÿ âìåñòî íåãî ëèöåòî íà áàùà ñè, ïîñèâÿëî è èçïèòî îò ðàêà. Âèæäàøå ñå ñàìî áÿëîòî íà èçâèòèòå íàãîðå î÷è. Èçâåäíúæ áàùà ìó èçïëåçè åçèê è ÷àñîâíèêúò çàïî÷íà äà áèå.
Ìàéê èçòúðâà ðúáà íà áþðîòî. Çà ìèã ñå ïîëþøíà íà çäðàâèÿ êðàê, ïîñëå ðóõíà äîëó. Íàä íåãî ñëóøàëêàòà ñå ëþøêàøå íà øíóðà êàòî ìàãè÷åñêè òàëèñìàí. Âå÷å íÿìàøå ñèëè äà ñòèñêà êîëàíà.
- Àëî, çäðàñòè, áðàò÷å! - ðàäîñòíî êðåùåøå Ïåíèóàéç îò ïîäñêà÷àùàòà ñëóøàëêà. - Òóêà Êðàëÿò íà ðèáàðèòå! Òúäÿâà ñè èìàìå ñàìî åäèí Êðàë íà ðèáàðèòå, àìà è òîé ìíîæêî íè èäâà! Íàë òúé, ìîé ÷îâåê?
- Àêî èìà íÿêîé òàì - èçïúøêà Ìàéê, - àêî èìà èñòèíñêè ãëàñ çàä îíîâà, êîåòî ÷óâàì, ìîëÿ, ïîìîãíåòå ìè. Êàçâàì ñå Ìàéêúë Õåíëúí è ñå íàìèðàì â Îáùèíñêàòà áèáëèîòåêà. Óìèðàì îò çàãóáà íà êðúâ. Àêî ñòå òàì, çíàéòå, ÷å íå ìîãà äà âè ÷óÿ. Íå ìè ðàçðåøàâàò äà âè ÷óÿ. Àêî ñòå òàì, ìîëÿ, ïîáúðçàéòå.
Òîé ëåãíà íà åäíà ñòðàíà è ñå ñãóøè ñ êîëåíå ïðåä ãúðäèòå. Îìîòà êðàÿ íà êîëàíà îêîëî äÿñíàòà ñè ðúêà è íàñî÷è öÿëàòà ñè âîëÿ ñàìî êúì íåÿ, äîêàòî ñâåòúò ïîòúâàøå â ìåêè áàëîíè îò ñèâ ïàìóê.
- Àëî, çäðàñòè, êàê ñòå? - ïèùåøå Ïåíèóàéç îò ðàçëþëÿíàòà ñëóøàëêà. - Çäðàñòè, ÷åðíè ïåäåðàñòè! Àëî, çäðàñòè! Àëî

4.

Êàíçàñ ñòðèéò / 12:20 ÷.

...çäðàñòè - êàçà Õåíðè Áàóúðñ. - Êàê ñè, ïóòåíöå?
Áåâúðëè ìèãíîâåíî ñå çàâúðòÿ, ãîòîâà äà ïîáåãíå. Íèêîé îò òÿõ íå áå î÷àêâàë òîëêîâà áúðçà ðåàêöèÿ è òÿ íàâÿðíî ùåøå äà õóêíå ñ ëåòÿù ñòàðò... àêî íå áåøå êîñàòà é. Õåíðè ñòðåëíà ðúêà, ñãðàá÷è ðàçâÿíèòå ðèæàâè êúäðèöè è ÿ äðúïíà íàçàä. Ïîñëå ñå óõèëè ïðàâî â ëèöåòî é. Äúõúò ìó áåøå òåæúê, ãîðåù è çëîâîíåí.
- Êàê ñè? - çàïèòà Õåíðè Áàóúðñ. - Íàêúäå òàêà? Ïàê íà èãðà ñúñ ñêàïàíèòå ñè ïðèÿòåëè, à? Àç ïúê ìèñëÿ äà òè îòðåæà íîñà è äà òè ãî íàòúï÷à â ãúðëîòî. Ê'âî ùå ðå÷åø?
Òÿ ñå çàäúðïà. Õåíðè ñå ðàçñìÿ, ñòèñíà êîñàòà îùå ïî-çäðàâî è ðàçëþëÿ ãëàâàòà é íàñàì-íàòàì. Íîæúò çëîâåùî áëåñòåøå â îáëà÷íîòî àâãóñòîâñêî ïëàäíå.
Âíåçàïíî îòåêíà ïðîòÿæíèÿò âîé íà êëàêñîí.
- Õåé! Âèå òàì! Êàêâî ïðàâèòå, ìîì÷åòà? Ïóñíåòå ìîìè÷åòî!
Ãëàñúò ïðèíàäëåæåøå íà ñòàðà äàìà, ñåäíàëà çàä âîëàíà íà äîáðå çàïàçåí Ôîðä, ìîäåë 1950. Òÿ áå îòáèëà äî òðîòîàðà è ñå ïîäïèðàøå íà ïîêðèòàòà ñ îäåÿëî ñåäàëêà, çà äà íàäíèêíå ïðåç äÿñíîòî ïðîçîð÷å. Êîãàòî âèäÿ îòêðîâåíèÿ ãíÿâ ïî ëèöåòî é, Âèêòîð Êðèñ çà ïðúâ ïúò ñå îòúðñè îò óíåñà è òðåâîæíî ïîãëåäíà Õåíðè.
- Êàêâî...
- Ìîëÿ âè! - ïðîíèçèòåëíî èçïèùÿ Áåâ. - Òîé èìà íîæ! Íîæ!
Ãíåâúò íà ñòàðàòà äàìà ñå ïðåâúðíà â òðåâîãà, èçíåíàäà... è ñòðàõ.
- Êàêâî ïðàâèòå, ìîì÷åòà? Ïóñíåòå ÿ âåäíàãà!
Íà âåðàíäàòà íà îòñðåùíàòà êúùà - Áåâ âèæäàøå ñúâúðøåíî ÿñíî - Õúðáúðò Ðîñ ñòàíà îò ñãúâàåìèÿ ñòîë, ïðèñòúïè äî ïàðàïåòà è ïîãëåäíà êúì óëèöàòà. Ëèöåòî ìó áåøå áåçèçðàçíî, ñúùî êàòî ëèöåòî íà Áúëâî÷à Õúãèíñ. Òîé ñãúíà âåñòíèêà, îáúðíà ñå è ñïîêîéíî âëåçå â êúùàòà.
- Ïóñíåòå ÿ! - äðåçãàâî èçêðåùÿ ñòàðàòà äàìà.
Õåíðè ñå îçúáè è èçâåäíúæ õóêíà êúì êîëàòà, âëà÷åéêè Áåâúðëè ïîäèð ñåáå ñè. Òÿ ñå ïðåïúíà, ïàäíà íà êîëÿíî, ïðîëàçè íàïðåä. Áîëêàòà â ãëàâàòà áåøå ÷óäîâèùíà, íåïîíîñèìà. Óñåòè êàê êîñìèòå ñå èçòðúãâàò îò êîæàòà.
Ñòàðèöàòà èçïèùÿ è òðåñêàâî âäèãíà ñòðàíè÷íîòî ñòúêëî. Õåíðè çàìàõíà ñ ÿðîñòåí ðåâ è íîæúò èçõðóùÿ ïî ïðîçîð÷åòî. Æåíàòà âäèãíà êðàê îò ïåäàëà íà ñúåäèíèòåëÿ. Ñòàðèÿò Ôîðä ñå òúðêóëíà íà òëàñúöè ïî Êàíçàñ ñòðèéò, èçñêî÷è íà òðîòîàðà è äâèãàòåëÿò çàãëúõíà. Ïðîäúëæàâàéêè äà âëà÷è Áåâúðëè, Õåíðè õóêíà íàòàòúê. Âèêòîð îáëèçà óñòíè è ñå îãëåäà. Áúëâî÷à ïîáóòíà íàãîðå êîçèðêàòà íà áåéçáîëíîòî ñè êàñêåò÷å è îçàäà÷åíî ïúõíà ïðúñò â óõîòî ñè.
Çà ìèã Áåâ çúðíà ïðåáëåäíÿëîòî, èçïëàøåíî ëèöå íà ñòàðèöàòà; âèäÿ ÿ êàê îò÷àÿíî íàòèñêà êëþ÷àëêèòå íà âðàòèòå - ïúðâî îòäÿñíî, ïîñëå îòêúì ñâîÿòà ñòðàíà. Äâèãàòåëÿò íà Ôîðäà èçáó÷à è çàðàáîòè. Õåíðè ñòðîøè ñ ðèòíèê äåñíèÿ ñòîï.
- Ìàðø îòòóê, êóðâî ñïàðóæåíà!
Ôîðäúò ñå ñìúêíà îò òðîòîàðà è ãóìèòå ìó èçñêúðöàõà ïî àñôàëòà. Èäâàùèÿò íàñðåùà ïèêàï ðÿçêî çàâè íàñòðàíè è øîôüîðúò íàòèñíà êëàêñîíà. Îòíîâî óñìèõíàò, Õåíðè çàâúðòÿ ãëàâà êúì Áåâ è òî÷íî òîãàâà ãóìåíêàòà é ñå çàáè ïðàâî â ñëàáèíèòå ìó.
Óñìèâêàòà íà Õåíðè ñå ïðåâúðíà â ñòðàäàë÷åñêà ãðèìàñà. Íîæúò ñå îòðîíè îò ïðúñòèòå ìó è èçäðúí÷à íà òðîòîàðà. Äðóãàòà ìó ðúêà ðàçõëàáè õâàòêàòà îêîëî ãúñòèòå é êúäðèöè (ñ åäíî ïîñëåäíî óæàñíî äðúïâàíå), ïîñëå òîé ðóõíà íà êîëåíå, èçïèùÿ áåç çâóê è ñå õâàíà çà òîïêèòå. Áåâúðëè çúðíà ìåæäó ïðúñòèòå ìó êè÷óð îò ðèæàòà ñè êîñà è â òîçè ìèã öåëèÿò é ñòðàõ ïðåðàñíà â íåíàâèñò. Òÿ âäúõíà äúëáîêî è èçñòðåëÿ âúðõó òåìåòî ìó êîëîñàëíà õðà÷êà.
Ïîñëå ñå çàâúðòÿ è ïîáÿãíà.
Áúëâî÷à íàïðàâè òðè òðîìàâè êðà÷êè ñëåä íåÿ è ñïðÿ. Äâàìàòà ñ Âèêòîð ïðèñòúïèõà êúì Õåíðè, êîéòî ãè áëúñíà íàñòðàíè è ìú÷èòåëíî ñå èçïðàâè, ïðîäúëæàâàéêè äà ñòèñêà òîïêèòå ñè ñ äâå ðúöå; íå ìó áåøå çà ïúðâè ïúò ïðåç òîâà ëÿòî.
Òîé ñå ïðåãúíà, âäèãíà àâòîìàòè÷íèÿ íîæ è èçõúõðè:
- ...âàéòå.
- Êàêâî, Õåíðè? - áîÿçëèâî çàïèòà Áúëâî÷à.
Õåíðè çàâúðòÿ êúì íåãî ïîòíîòî ñè ëèöå, èçïúëíåíî ñ òîëêîâà áîëêà è ïëàìòÿùà, áåçóìíà îìðàçà, ÷å Áúëâî÷à îòñêî÷è íàçàä.
- Êàçàõ... õàéäå... èäâàéòå - ãëóõî ïðîöåäè òîé è çàêóöóêà êàòî ïèÿí ïîäèð Áåâúðëè, áåç äà èçïóñêà ñëàáèíèòå ñè.
- Âå÷å íå ìîæåì äà ÿ õâàíåì, Õåíðè - òðåâîæíî ñå îáàäè Âèêòîð. - Ïî äÿâîëèòå, àìè ÷å òè åäâàì âúðâèø.
- Ùå ÿ õâàíåì - èçïúøêà Õåíðè. Áåç äà îñúçíàâà, áå íàäèãíàë ãîðíàòà ñè óñòíà â ñâèðåïà êó÷åøêà ãðèìàñà. Ïî ÷åëîòî è ïëàìíàëèòå ìó áóçè ñå ñòè÷àõà ëúñêàâè êàïêè ïîò. - Ùå ÿ õâàíåì è îùå êàê. Çàùîòî çíàì êúäå îòèâà. Îòèâà â Ïóùèíàêà ïðè ñêàïàíèòå ñè


5.

Õîòåë "Ãðàäñêè äîì" / 02:00 ÷.

ïðèÿòåëè - êàçà Áåâúðëè.
- Ììììì?
Áèë çàâúðòÿ ãëàâà êúì íåÿ. Áåøå ñå óíåñúë â ìèñëè. Äâàìàòà âúðâÿõà ðúêà çà ðúêà è êúì äðóæåñêîòî ìúë÷àíèå ïîìåæäó èì ñå ïðèìåñâàøå ëåê îòçâóê îò íÿêîãàøíîòî âçàèìíî ïðèâëè÷àíå. Áå ÷óë ñàìî ïîñëåäíàòà é äóìà. Ïðåç íèñêàòà ìúãëà îòñðåùà ïðîçèðàõà ñâåòëèíèòå íà õîòåëà.
- Êàçàõ, ÷å áÿõòå íàé-äîáðèòå ìè ïðèÿòåëè. Åäèíñòâåíèòå ìè ïðèÿòåëè ïî îíîâà âðåìå. - Òÿ ñå óñìèõíà. - Íèêîãà íå ñúì óìååëà äà ñå ñáëèæàâàì ñ õîðàòà, ìàêàð äà èìàì åäíà ÷óäåñíà ïðèÿòåëêà â ×èêàãî. Êàçâà ñå Êåé Ìàêêîë. Ìèñëÿ, ÷å áè òè õàðåñàëà, Áèë.
- Ñèãóðíî. È àç íå ñúì êîé çíàå êîëêî îáùèòåëåí. - Òîé ñúùî ñå óñìèõíà. - Ïî îíîâà âðåìå æå-õõå-ëàåõìå ñàìî äà ñìå çàåäíî.
Âèäÿ êàï÷èöè âëàãà â êîñèòå é. Îòáëÿñúêúò íà óëè÷íèòå ëàìïè ãè ïðåâðúùàøå â ñâåòúë îðåîë. Áåâúðëè ãî ïîãëåäíà âòðåí÷åíî.
- Ñåãà æåëàÿ îùå íåùî - êàçà òÿ.
- Êõà-à-êâî?
- Æåëàÿ äà ìå öåëóíåø.
Ìèíà ìó ìèñúëòà çà Îäðà è òîé çà ïðúâ ïúò îñúçíà, ÷å òÿ ïðèëè÷à íà Áåâúðëè. Çàïèòà ñå äàëè òîâà íå å áèëî åäèíñòâåíèÿò èçâîð íà óâëå÷åíèåòî, äàëè íå å ïî÷åðïèë òúêìî îò íåãî ñìåëîñòòà äà ïîêàíè Îäðà íà ãîñòè êúì êðàÿ íà çàáàâàòà, êúäåòî ãè áÿõà çàïîçíàëè. Æèëíà ãî ìú÷èòåëíî ÷óâñòâî çà âèíà... ïîñëå òîé ðàçòâîðè îáÿòèÿ çà Áåâúðëè, ñâîÿòà ïðèÿòåëêà îò äåòèíñòâî.
Öåëóâêàòà é áåøå ðåøèòåëíà, òîïëà è íåæíà. Ãúðäèòå é ñå âìúêíàõà ïîä ðàçêîï÷àíèÿ ìó øëèôåð, áåäðàòà é ñå ïðèòèñíàõà êúì íåãî... îòäðúïíàõà ñå... îòíîâî ñå ïðèòèñíàõà. Êîãàòî òÿ ñå îòäðúïíà çà âòîðè ïúò, òîé çàðîâè ïðúñòè âúâ âëàæíèòå é êîñè è ïðèñòúïè íàïðåä. Òÿ óñåòè äîïèðà íà òâúðäååùèòå ìó ñëàáèíè, òèõî àõíà è ïðèòèñíà ëèöå êúì øèÿòà ìó. Íåâèäèìè, òîïëè ñúëçè äîêîñíàõà êîæàòà íà Áèë.
- Åëà - êàçà òÿ. - Áúðçî.
Ñïëåòîõà ïðúñòè è çàáúðçàõà êúì "Ãðàäñêè äîì". Ôîàéåòî áåøå ñòàðî, ïðåòúïêàíî ñ äåêîðàòèâíè ðàñòåíèÿ, íî âñå îùå ñúõðàíÿâàøå ñëåäè îò íÿêîãàøíèÿ ÷àð. Òèïè÷íà îáñòàíîâêà îò ìèíàëèÿ âåê, êîãàòî ïî òóêàøíèòå ìåñòà áå ïðîöúôòÿâàë äúðâîäîáèâúò. Ñåãà ôîàéåòî áåøå ïóñòî, ñàìî â ñÿíêàòà çàä áþðîòî äåæóðíèÿò àäìèíèñòðàòîð êëþìàøå ïðåä òåëåâèçîðà. Â àñàíñüîðà Áèë íàòèñíà òðåòîòî êîï÷å ñ ëåêî òðåïåðåù ïðúñò - âúçáóäà? íåðâè? âèíà? âñè÷êî òîâà åäíîâðåìåííî? Î, äà, à îùå è íÿêàêâà áåçóìíà ñìåñ îò ëèêóâàíå è ñòðàõ. Ñìåñòà íå áåøå ïðèÿòíà, àëà âñè÷êè òèÿ ÷óâñòâà èçãëåæäàõà íåîáõîäèìè. Ïîâåäå ÿ ïî êîðèäîðà êúì ñòàÿòà ñè, çàùîòî íÿêàêâà îáúðêàíà ìèñúë ìó ïîäñêàçâàøå, ÷å ùîì ùå èçíåâåðÿâà, òðÿáâà äà áúäå íåâåðåí äî êðàé, äà ãî ñòîðè â ñâîåòî ëåãëî, à íå â íåéíîòî. Íåâîëíî ñè ñïîìíè çà ëèòåðàòóðíàòà ïîñðåäíè÷êà Ñþçúí Áðàóí, êîÿòî áå ñòàíàëà ïúðâàòà ìó ëþáîâíèöà îùå ïðåäè äà íàâúðøè äâàéñåò ãîäèíè.
Èçíåâåðÿâàì. Èçíåâåðÿâàì íà æåíà ñè. Îïèòà äà çàäúðæè òàçè ìèñúë â ãëàâàòà ñè, íî òÿ èçãëåæäàøå åäíîâðåìåííî ðåàëíà è íåðåàëíà. À íàé-ñòðàííà áå ìú÷èòåëíàòà íîñòàëãèÿ, ñòàðîìîäíèÿò êîïíåæ ïî äîìàøíîòî îãíèùå. Îäðà ñèãóðíî âå÷å áåøå áóäíà è ÷àêàøå êàôåòî äà êèïíå, ñåäíàëà ïî ïåíüîàð êðàé êóõíåíñêàòà ìàñà ñ ïîðåäíàòà ðîëÿ... èëè ñ êðèìèíàëåí ðîìàí îò Äèê Ôðåíñèñ.
Êëþ÷úò ìó èçòðàêà â êëþ÷àëêàòà íà ñòàÿ 311. Àêî áÿõà îòèøëè íà ïåòèÿ åòàæ â ñòàÿòà íà Áåâúðëè, ùÿõà äà âèäÿò êàê âúðõó òåëåôîíà ïóëñèðà ñâåòëèíêàòà çà ñïåøíî èçâåñòèå; äåæóðíèÿò àäìèíèñòðàòîð ùåøå äà ñå îòêúñíå îò òåëåâèçîðà è äà ñúîáùè, ÷å Áåâúðëè òðÿáâà äà ïîçâúíè íà ïðèÿòåëêàòà ñè Êåé â ×èêàãî (ñëåä òðåòîòî îò÷àÿíî îáàæäàíå íà Êåé òîé íàé-ñåòíå íå áå çàáðàâèë äà âêëþ÷è ñèãíàëà). Òîãàâà íåùàòà íàâÿðíî ùÿõà äà ñå ðàçâèÿò äðóãîÿ÷å è ìîæå áè ïðèçîðè íà òîçè äåí ïåòèìàòà íÿìàøå äà áÿãàò îò ìåñòíàòà ïîëèöèÿ. Àëà äâàìàòà âëÿçîõà â íåãîâàòà ñòàÿ - è ìîæå áè òúé èì áåøå ïèñàíî.
Âðàòà ñå îòâîðè. Îçîâàõà ñå âúòðå. Öÿëàòà ïëàìíàëà, òÿ ãî ãëåäàøå ñ èñêðÿùè î÷è, à ãúðäèòå é áúðçî ñå íàäèãàõà. Òîé ÿ ïðåãúðíà è óñåòè êàê ãî îáãðúùà âèõðåíî ÷óâñòâî çà ïðàâèëíîñò - ÷óâñòâî, ÷å êðúãúò ìåæäó ìèíàëî è íàñòîÿùå ñå çàòâàðÿ ïîáåäîíîñíî, áåç áåëåã è øåâ. Òðîìàâî ðèòíà âðàòàòà íàçàä è Áåâúðëè ñå ðàçñìÿ, èçïúëâàéêè óñòàòà ìó ñ òîïëèÿ ñè äúõ.
- Ñúðöåòî ìè - êàçà òÿ è ïîëîæè äëàíòà ìó âúðõó ëÿâàòà ñè ãðúä. Òîé óñåòè ñòðåìèòåëíèòå óäàðè ïîä òàçè ìåêà, åëàñòè÷íà, âëóäÿâàùà ïëúò.
- Ñ-ñ-ñúðöåòî òè...
- Ñúðöåòî ìè.
Áåç äà ïðåêúñâàò öåëóâêàòà, äâàìàòà ñå õâúðëèõà íà ëåãëîòî îáëå÷åíè. Ðúêàòà é ñå ïúõíà ïîä ðèçàòà ìó, îòíîâî èçñêî÷è íàâúí. Òÿ ïëúçíà ïðúñò ïî êîï÷åòàòà, ñïðÿ íàä êîëàíà, ïîñëå ñúùèÿò ïðúñò ñëåçå îùå ïî-íàäîëó è ïîãàëè ñëàáèíèòå ìó. Áèë ïðåêúñíà öåëóâêàòà è ñå îòäðúïíà îò íåÿ.
- Áèë?
- Ò-òðÿáâà äà ñïðåì çà ìè-õõè-èíóòêà - êàçà òîé. - Èíàê ùå ñå èçïðàçíÿ â ïà-õõà-íòàëîíà ê-êàòî ó÷åíèê.
Òÿ ñå ðàçñìÿ òèõè÷êî è ãî îãëåäà.
- Òîâà ëè áèëî? Èëè âå÷å äîéäîõà êîëåáàíèÿòà?
- Äîéäîõà - êèìíà Áèë. - Âè-õõè-èíàãè ñå êîëåáàÿ.
- À àç íå - êàçà òÿ. - Ìðàçÿ ãî.
Òîé ÿ ïîãëåäíà è óñìèâêàòà ìó ïîìðúêíà.
- Äî òàçè âå÷åð íå îñúçíàâàõ äîêðàé êàê ñòîÿò íåùàòà - ïðîäúëæè òÿ. - Î, ñèãóðíî îòäàâíà ñúì çíàåëà íåéäå äúëáîêî â äóøàòà ñè. Îìúæèõ ñå çà íåãî çàùîòî... íàâÿðíî çàùîòî áàùà ìè âå÷íî ñå òðåâîæåøå çà ìåí. Êàêâîòî è äà ïðàâåõ, êîëêîòî è äà ñå ñòàðàåõ, òîé ïðîäúëæàâàøå äà ñå òðåâîæè. Ñèãóðíî ïîäñúçíàòåëíî ñúì ðàçáèðàëà, ÷å òîé áè õàðåñàë Òîì. Çàùîòî Òîì ñúùî ñå òðåâîæåøå. Ìíîãî ñå òðåâîæåøå. À äîêàòî íÿêîé ñå òðåâîæåøå çà ìåí, ùÿõ äà áúäà â áåçîïàñíîñò. Íåùî ïîâå÷å. Ùÿõ äà áúäà ðåàëíà. - Òÿ ãî èçãëåäà çàìèñëåíî. Èçïîä ðàçäúðïàíàòà é áëóçà íàäíè÷àøå èâèöà îò êîðåìà. Îáçå ãî æåëàíèå äà öåëóíå òàçè áÿëà êîæà. - Íî íÿìàøå íèùî ðåàëíî. Âñè÷êî áåøå êîøìàð. Æèâîòúò ñ Òîì áåøå êàòî âðúùàíå êúì êîøìàðà. Êàê ìîæå ÷îâåê äà ïîñòúïâà òàêà, Áèë? Êàê ìîæå äîáðîâîëíî äà ñå çàâðúùà â êîøìàðà?
- Ñå-õõå-åùàì ñå ñ-ñàìî çà å-õõå-äíà ï-ï-ïðè÷èíà: çà äà í-íàìåðè ñ-ñ-ñâîåòî "àç".
- Êîøìàðúò å òóê - êàçà Áåâ. - Êîøìàðúò å Äåðè. Â ñðàâíåíèå ñ òóêàøíèÿ óæàñ Òîì èçãëåæäà ñúâñåì äðåáåí. Ñåãà ãî âèæäàì ïî-ÿñíî. Íåíàâèæäàì ñå çà ãîäèíèòå, ïðåêàðàíè ñ íåãî... Òè íå çíàåø... êàêâî ìå å êàðàë äà âúðøà... î, äà, ïîêîðíî âúðøåõ âñè÷êî, çàùîòî òîé ñå òðåâîæåøå çà ìåí. Ïëà÷åõ... íî ïîíÿêîãà ñðàìúò ñòàâà íåïîíîñèì. Çíàåø ëè?
- Íåäåé - òèõî êàçà òîé è äîêîñíà ðúêàòà é. Òÿ ñå âêîï÷è â ïðúñòèòå ìó. Î÷èòå é áëåñòÿõà, íî îùå íå ñå îòðîíâàøå íèòî ñúëçà. - Âñè÷êè ì-ìîãàò äà ñãà-õõà-àôÿò. Îáà÷å æèâîòúò íå å èõ-èõ-èçïèò. Ï-ïðîñòî æèâååø ê-ê-êàêòî ìîæåø.
- Èñêàì äà êàæà, ÷å íå èçíåâåðÿâàì íà Òîì, íå ñè ñëóæà ñ òåá, çà äà ìó îòìúñòÿ èëè íåùî ïîäîáíî. Çà ìåí òîâà ùå å íåùî... èñòèíñêî, åñòåñòâåíî è íåæíî. Íî íå èñêàì äà òè ïðè÷èíÿ áîëêà, Áèë. Èëè äà òå ïîäìàìÿ â íåùî, çà êîåòî ñåòíå ùå ñúæàëÿâàø.
Òîé ñå çàìèñëè äúëáîêî è ñåðèîçíî. Íî ñòðàííàòà ñêîðîïîãîâîðêà - òðîøè ñòîáîðà è òúé íàòàòúê - îòíîâî ñå çàâúðòÿ â êðúã è ïðîãîíè ìèñëèòå. Òåæúê äåí áÿõà ïðåæèâåëè. Îò îáàæäàíåòî íà Ìàéê è ñðåùàòà â "Îðèåíòàëñêè íåôðèò" ñÿêàø áÿõà ìèíàëè âåêîâå. Òîëêîâà ðàçêàçè áå ïîáðàëî òîâà âðåìå. Òîëêîâà ñïîìåíè - êàòî ñíèìêè îò àëáóìà íà Äæîðäæ.
- Ï-ï-ïðèÿòåëèòå íå ñå ìàìÿò - êàçà òîé è ñå ïðèâåäå íàä íåÿ. Óñòíèòå èì ñå ñðåùíàõà è òîé çàïî÷íà äà ðàçêîï÷àâà áëóçàòà íà Áåâúðëè. Òÿ ïëúçíà ïî âðàòà ìó, ñ äðóãàòà äðúïíà öèïà íà ïàíòàëîíà ñè è ãî ñìúêíà íàäîëó. Çà ìèã ðúêàòà ìó äîêîñíà òîïëèÿ é êîðåì, ïîñëå ãàùè÷êèòå é ïëúçíàõà ïî áåäðàòà ñ òèõ øåïîò; à ñåòíå Áèë ñå íàäèãíà è òÿ ãî íàñî÷è êúì öåëòà.
Êîãàòî ïðîíèêíà â íåÿ, òÿ ëåêî èçâè ãðúáíàê ñðåùó íàïîðà íà ÷ëåíà è ïðîìúëâè:
- Áúäè ìè ïðèÿòåë... îáè÷àì òå, Áèë.
- È àç òå îáè÷àì - îòâúðíà òîé è ñå óñìèõíà, ïðèòèñíàë ëèöå êúì ãîëîòî é ðàìî.
Çàïî÷íàõà ïëàâíî è òîé óñåòè êàê ïî êîæàòà ìó èçáèâà ïîò, äîêàòî Áåâúðëè óñêîðÿâàøå ðèòúìà ïîä íåãî. Ñúçíàíèåòî ìó ïîòúâàøå, ïðèêîâàâàøå ñå åäèíñòâåíî êúì ïëúòòà ïîìåæäó èì. Ïîðèòå é áàâíî ñå ðàçòâàðÿõà, ïðúñêàéêè íåæåí ìóñêóñåí àðîìàò.
Áåâúðëè óñåòè íàáëèæàâàùèÿ åêñòàç. Ñòðåìåøå ñå êúì íåãî, íàïðÿãàøå ñå çà íåãî, íå ñå ñúìíÿâàøå íèòî çà ìèã, ÷å ùå äîéäå. Âíåçàïíî òÿëîòî é ñå ðàçòðåñå è ëèòíà íàãîðå - íå êúì îðãàçúì, à êúì íÿêàêúâ âðúõ äàëå÷å íàä îíîâà, êîåòî áå èçæèâÿâàëà ñ Òîì èëè äðóãèòå äâàìà ëþáîâíèöè ïðåäè íåãî. Îñúçíà, ÷å òîâà íÿìà äà áúäå ïðîñòî óäîâîëñòâèå, à âçðèâ íà ÿäðåíà ðàêåòà. Îáçå ÿ ëåê ñòðàõ... íî òÿëîòî é îòíîâî ïîäõâàíà ðèòúìà. Óñåòè êàê öÿëàòà äúëæèíà íà Áèë ñå íàïðÿãà â íåÿ, êàê öÿëîòî ìó òÿëî ñå âêàìåíÿâà êàòî îíîâà âúòðå, è â òîçè ìîìåíò äîñòèãíà âúðõà - íå, çàïî÷íà äà äîñòèãà âúðõà íà íÿêàêâî íåâúîáðàçèìî óäîâîëñòâèå, ãðàíè÷åùî ñúñ ñòðàäàíèåòî; òî áëèêàøå íà âúëíè îò íåïîäîçèðàíè äî äíåñ øëþçîâå è òÿ çàõàïà ðàìîòî íà Áèë, çà äà çàãëóøè âèêà ñè.
- Î, Áîæå ìîé - èçñòåíà Áèë è ñÿêàø çàïëàêà, ìàêàð ÷å íèòî òîãàâà, íèòî ïîñëå òÿ íå óñïÿ äà ðàçáåðå äàëè íàèñòèíà å áèëî òàêà. Òîé ñå îòäðúïíà è Áåâúðëè ïîìèñëè, ÷å ùå ñå èçïëúçíå îò íåÿ - îïèòà äà ñå ïîäãîòâè çà òîçè ìèã, êîéòî âèíàãè é íîñåøå ìèìîëåòíî, íåîáÿñíèìî ÷óâñòâî íà çàãóáà è ïóñòîòà, êàòî ÷îâåøêà ñëåäà íà áåçëþäåí ïëàæ - íî òîé îòíîâî íàõëó íàïðåä. È ñòàíà íåùî, êîåòî íå áå ïîäîçèðàëà, ÷å ìîæå äà é ñå ñëó÷è - ìèãíîâåíî ÿ ðàçòúðñè âòîðè îðãàçúì, à ñåòíå ïðîçîðöèòå íà ïàìåòòà çåéíàõà øèðîêî è òÿ âèäÿ ïòèöè, õèëÿäè ïòèöè äà êàöàò ïî âñåêè ïîêðèâ, ïî âñÿêà æèöà è ïîùåíñêà êóòèÿ â Äåðè, ïðîëåòíè ïòèöè â áëåäîòî àïðèëñêî íåáå, è èìàøå áîëêà ïðèìåñåíà ñ óäîâîëñòâèå - àëà íÿêàê ñëàáà è íèñêà, êàêòî å íèñêî áëåäîòî ïðîëåòíî íåáå. Íåÿñíà áîëêà, ïðèìåñåíà ñ íåÿñíî óäîâîëñòâèå è ÷óâñòâî íà ïðåîäîëÿâàíå. Òå÷åøå é êðúâ... è òÿ... è òÿ...
- Ñ âñè÷êè âàñ? - âúçêëèêíà òÿ èçâåäíúæ è î÷èòå é ñå ðàçøèðèõà îò ñìàéâàíå.
Òîé ïàê ñå îòäðúïíà è òîçè ïúò íàèñòèíà ÿ íàïóñíà, íî òÿ ïî÷òè íå ãî óñåòè ñðåä ïîòðåñåíèåòî íà âíåçàïíîòî ðàçêðèòèå.
- Êàêâî? Áåâúðëè? Ä-äîáðå ëè...
- Ñ âñè÷êè âàñ? Ëþáèëà ñúì ñå ñ âñè÷êè âàñ?
Âèäÿ êàê ïî ëèöåòî ìó ñå èçïèñâà èçóìëåíèå, êàê ÷åëþñòòà ìó ïðîâèñâà... è èçâåäíúæ ïðîáëåñâà ðàçáèðàíå. Àëà îòêðîâåíèåòî íå èäâàøå îò íåÿ - ðàçáðà òîâà âúïðåêè ñîáñòâåíèÿ ñè ñìóò. Áèë îòêðèâàøå èñòèíàòà ñàì.
- Íèå...
- Áèë? Êàêâî áåøå? Êàê ñòàíà?
- Áåøå ò-ò-òâîÿò íà÷èí äà íè ñïàñèø - êàçà òîé è î÷èòå ìó çàïëàìòÿõà òîëêîâà áóéíî, ÷å ÿ îáçå ñòðàõ. - Á-áåâúðëè, í-íå ðà-õõà-çáèðàø ëè? Òîâà áåøå ò-ò-òâîÿò íà÷èí äà íè ñïàñèø! Íèå âñè÷êè... ñàìî ÷å áÿõìå...
Èçâåäíúæ òîé ìëúêíà ñòðåñíàò è íåóâåðåí.
- Ñïîìíÿø ëè ñè îñòàíàëîòî? - çàïèòà òÿ.
Òîé áàâíî ïîêëàòè ãëàâà.
- Íå â ïî-õõî-äðîáíîñòè. Íî... - Ïîãëåäíà ÿ è òÿ ðàçáðà, ÷å å èçïëàøåí äî ñìúðò. - Âñè÷êî ñå ñ-ñ-ñâåæäà äîòàì, ÷å ðàçêðèõìå ñïàñèòåëíèÿ ïúò ÷ðåç êî-êî-êîïíåæà. À íå ñúì ñ-ñèãóðåí... Áåâúðëè, íå ñúì ñèãóðåí, ÷å ìîæåì äà ãî ïîâòîðèì êàòî âúçðàñòíè.
Íÿêîëêî ñåêóíäè òÿ ãî ãëåäà ìúë÷àëèâî, ïîñëå ñåäíà íà ðúáà íà ëåãëîòî è ïî÷òè áåç äà óñåùà êàêâî ïðàâè, çàïî÷íà äà ñå ñúáëè÷à. Èìàøå êðàñèâî, ãëàäêî òÿëî è èçâèâêàòà íà ãðúáíàêà é åäâà ñå î÷åðòà â ñóìðàêà, äîêàòî ñå ïðèâåæäàøå äà ñâàëè íàéëîíîâèòå òðè-÷åòâúðòè ÷îðàïè. Êîñàòà é ñå ðàçñòèëàøå ïî ðàìîòî êàòî ðúæåí ñíîï. Áèë ïîìèñëè, ÷å íå ñëåä äúëãî îòíîâî ùå ÿ ïîæåëàå è ÷óâñòâîòî çà âèíà îòíîâî ñå çàâúðíà, ïîòèñêàíî ñàìî îò îùå ïî-âèíîâíàòà óòåõà, ÷å Îäðà å íåéäå îòâúä îêåàíà. Ïóñíåòå îùå åäíà ìîíåòà â ìóçèêàëíèÿ àâòîìàò, ïîìèñëè òîé. Ïåñåíòà ñå íàðè÷à "Ùîì íå çíàå, íå èçïèòâà áîëêà". Àëà âñå ïàê áîëè, áîëè íÿêúäå. Ìîæå áè â ïðîñòðàíñòâîòî ìåæäó õîðàòà.
Áåâúðëè ñå èçïðàâè è äðúïíà çàâèâêèòå.
- Åëà. Òðÿáâà äà ïîñïèì. Èçòîùåíè ñìå è äâàìàòà.
- Äî-î-áðå.
Çíàåøå, ÷å òÿ å ïðàâà, äåíÿò ãè áå èçòîùèë äî ïðåäåë. Ñåãà èñêàøå ñàìî äà çàñïè... íî íå ñàì, íå òàçè íîù. Ïîñëåäíèòå îñòàòúöè îò ïîòðåñåíèåòî èç÷åçâàõà - ìîæå áè ïðåêàëåíî áúðçî, íî íÿìàøå ñèëè äà ìèñëè çà òîâà. Ðåàëíîñòòà áàâíî îòñòúïâàøå ìÿñòî íà ñúíÿ è âúïðåêè ïàðåùàòà âèíà òîé óñåùàøå, ÷å òàì ùå å â áåçîïàñíîñò. Ìîæåøå äà ñå îòïóñíå çà ìàëêî, äà ïîñïè â ïðåãðúäêèòå íà Áåâúðëè. Æåëàåøå íåéíàòà òîïëèíà, íåéíàòà áëèçîñò. Íàä òîïëèíàòà è áëèçîñòòà ñå ðàçëèâàøå îðåîëúò íà ìåêî ñåêñóàëíî ïðèâëè÷àíå, àëà ñåãà â òîâà íÿìàøå íèùî ëîøî.
Òîé ñìúêíà ÷îðàïèòå è ðèçàòà, ïîñëå ëåãíà äî Áåâúðëè. Òÿ ïðèòèñíà êúì íåãî òîïëà ãðúä è äúëãè, ïðîõëàäíè áåäðà. Áèë ÿ ïðåãúðíà, óñåùàéêè ðàçëèêèòå - áåøå ïî-âèñîêà îò Îäðà è ìàëêî ïî-ïúëíà â áþñòà è õàíøà. Íî äîïèðúò äî íåéíîòî òÿëî ãî ïðàâåøå ùàñòëèâ.
Ñåãà áè òðÿáâàëî äà ñè ñ Áåí, ñêúïà, ñúíåíî ïîìèñëè òîé. Ñòðóâà ìè ñå, ÷å òàêà å áèëî ïðåäîïðåäåëåíî. Çàùî íå ñè ñ Áåí?
Çàùî áåøå òè - è òîãàâà, è ñåãà. Òîâà å âñè÷êî. Çàùîòî íèùî íå ñè îòèâà çàâèíàãè. Ìèñëÿ, ÷å Áîá Äèëàí ãî áåøå êàçàë... àêî íå å áèë Ðîíàëä Ðåéãúí. À ìîæå áè îùå çàùîòî Áåí å îáðå÷åí äà áúäå ìîì÷åòî, êîåòî èçïðàùà ãîñïîæèöàòà ñëåä áàëà.
Áåâúðëè ñå ðàçìúðäà è ïðèòèñíà òÿëî êúì íåãî - áåç ïëúòñêî æåëàíèå, ïðîñòî äèðåøå òîïëèíà (ìàêàð ÷å ñ óäîâîëñòâèå óñåòè êàê äîðè è íàñúí ÷ëåíúò ìó ïîòðåïâà äî áåäðîòî é). Òÿ ñàìàòà âå÷å áåøå ïî÷òè çàñïàëà. Ñëåä òîëêîâà ìíîãî ãîäèíè íàé-ñåòíå ÿ èçïúëâàøå èñòèíñêî ùàñòèå. Ðàçáèðàøå ãî ïî ãîð÷èâèÿ ïðèâêóñ. Èìàõà ñàìî òàçè íîù è ìîæå áè ðàííîòî óòðî. Ïîñëå ùÿõà äà ñëÿçàò â êàíàëèòå êàêòî íÿêîãà è âñåêè ùåøå äà ñðåùíå ñâîåòî Òî. Êðúãúò ùåøå äà ñå çàòâîðè îùå ïî-ïëúòíî è ñåãàøíèÿò èì æèâîò ùåøå äà ñå ñëåå ñ äåòñòâîòî; ùÿõà äà çàïðèëè÷àò íà ñúùåñòâà, æèâååùè âúðõó íÿêàêâà áåçóìíà ëåíòà íà Ìüîáèóñ.
Èëè ïúê ùÿõà äà çàãèíàò â äúëáèíèòå.
Òÿ ñå îáúðíà íà äðóãàòà ñòðàíà. Áèë ïðîòåãíà ðúêà íàä íåÿ è íåæíî îáãúðíà ãðúäòà é. ×óäåñíî áå äà çíàå, ÷å ìîæå äà çàñïè, ÷å íÿìà çàùî äà ëåæè áóäíà è äà ñå ïèòà äàëè ðúêàòà íÿìà èçâåäíúæ äà ÿ çàùèïå æåñòîêî.
Äðÿìêàòà ïðèèæäàøå è ìèñëèòå é áàâíî ñå ðàçïàäàõà. Êàêòî âèíàãè, íà ãðàíèöàòà íà ñúíÿ òÿ âèäÿ ãðåéíàëè ïîëñêè öâåòÿ - áåçáðîé öâåòÿ, ëþøíàëè ïúñòðè ãëàâèöè ïîä ñèíüîòî íåáå. Âèäåíèåòî èçáëåäíÿ è òÿ óñåòè, ÷å ïðîïàäà - êàòî äåòå òîâà ÷óâñòâî ïîíÿêîãà ÿ èçòðúãâàøå îò ñúíÿ îáëÿíà â ïîò, ãîòîâà äà èçêðåùè. Íà åäíà ëåêöèÿ ïî ïñèõîëîãèÿ â êîëåæà áå óçíàëà, ÷å äåòñêèòå ñúíèùà çà ïðîïàäàíå ñà ÷åñòî ÿâëåíèå.
Íî òîçè ïúò íå ñå èçòðúãíà îò ñúíÿ - óñåùàøå òîïëàòà, ëàñêàâà ðúêà íà Áèë îêîëî ãðúäòà ñè. Ïîìèñëè ñè, ÷å àêî ùå ïðîïàäà, ïîíå íÿìà äà å ñàìà.
Ïîñëå òÿ ñòèãíà äî äúíîòî è ïîáÿãíà - êàêúâòî è äà áåøå ñúíÿò, íå ìîæåøå äà ìó ñå îòðå÷å, ÷å å áúðç. Ãîíåøå ñúíÿ, ãîíåøå ïîêîÿ, ìúë÷àíèåòî èëè ïðîñòî âðåìåòî. Ãîäèíèòå ñå íîñåõà êðàé íåÿ. Ãîäèíèòå ëåòÿõà. Àêî ðåøèø äà ñå îáúðíåø è äà ïîäãîíèø äåòñòâîòî, òðÿáâà äà áÿãàø òúé, ÷å ïîäìåòêèòå òè äà ïëàìíàò. Äâàäåñåò è äåâåò ãîäèíè - òîãàâà áåøå ðåøèëà äà ñè áîÿäèñà êîñàòà íà èâèöè (ïî-áúðçî). Äâàäåñåò è äâå - òîãàâà ñå âëþáè â åäèí ôóòáîëèñò íà èìå Ãðåã Ìàëúðè, êîéòî åäâà íå ÿ èçíàñèëè ñëåä íÿêàêâà çàáàâà (ïî-áúðçî, ïî-áúðçî). Øåñòíàäåñåò - ñ äâå ïðèÿòåëêè îòñêî÷èõà äî Ïîðòëàíä è ñå íàïèõà â "Ñèíÿòà ïòèöà". ×åòèðèíàäåñåò... äâàíàäåñåò...
ïî-áúðçî, ïî-áúðçî, ïî-áúðçî...
Òÿ òè÷àøå â ñúíÿ, ãîíåøå äâàíàäåñåòàòà ñè ãîäèíà, íàñòèãàøå ÿ, òè÷àøå ïðåç áóëîòî íà çàáðàâàòà, êîåòî Òî áå õâúðëèëî íàä âñè÷êè òÿõ (óñåùàøå ãî êàê íàõëóâà â íàïðåãíàòèòå é äðîáîâå êàòî ñòóäåíà ìúãëà), íàñòèãàøå è åäèíàäåñåòàòà, òè÷àøå, òè÷àøå êàòî ëóäà, íàäáÿãâàøå ñå ñ äÿâîëà, è âå÷å ñå îçúðòàøå, îçúðòàøå ñå


6.

Ïóùèíàêúò / 12:40 ÷.

ïðåç ðàìî äà âèäè äàëè íÿìà äà èçñêî÷àò îòíÿêúäå, äîêàòî ñå ñïóñêàøå ïî ñòðúìíèÿ ñèïåé. Íî ïîíå çàñåãà îò âðàãà íÿìàøå è ïîìåí. Ñ îíçè ðèòíèê ãî áåøå "ñïóêàëà ïî øåâîâåòå", êàêòî êàçâàøå ïîíÿêîãà áàùà é... è ïðè ìèñúëòà çà áàùà ñè òÿ óñåòè êàê ÿ îáëèâà íîâà âúëíà îò áåçñèëèå è âèíà.
Íàäíèêíà ïîä ïàÿíòîâèÿ ìîñò ñ íàäåæäàòà äà âèäè îòäîëó Ñèëâúð, íî Ñèëâúð áå èç÷åçíàë. Èìàøå ñàìî íÿêîëêî ïèñòîëåò÷åòà - êðèåõà ãè òóê, çàùîòî íÿìàøå ñìèñúë äà ãè ïðèáèðàò ó äîìà. Òÿ èçòè÷à ïî ïúòåêàòà, îçúðíà ñå... è åòî, ãîðå íà íàñèïà êàòî èíäèàíñêè ñòðàæè îò ïðèêëþ÷åíñêè ôèëì ñòîÿõà Áúëâî÷à è Âèêòîð, ïðåãúðíàëè Õåíðè ïðåç ðàìåíåòå. Õåíðè áåøå óæàñíî áëåä. Ïîñî÷è ÿ ñ ïðúñò. Âèêòîð è Áúëâî÷à ìó ïîìîãíàõà äà ñòúïè íà ñèïåÿ. Èçïîä êðàêàòà èì ñå çàòúðêàëÿõà êàìúíè è áóöè ïðúñò.
Íÿêîëêî ñåêóíäè Áåâúðëè ãè ãëåäà êàòî õèïíîòèçèðàíà. Ïîñëå ñå çàâúðòÿ è ðàçïëèñêâàéêè ñ ãóìåíêèòå ñè øèðîêè âîäíè ñòðóè, ïðåöàïà ïëèòêèÿ ïîòîê, áåç äà îáðúùà âíèìàíèå íà êàìúíèòå, êîèòî áÿõà íàñëàãàëè òóê ïîä ðúêîâîäñòâîòî íà Áåí. Äîêàòî òè÷àøå ïî ïúòåêàòà, âúçäóõúò íàõëóâàøå â ãúðëîòî é êàòî íàæåæåíî æåëÿçî. Ìóñêóëèòå â êðàêàòà é òðåïåðåõà. Îùå ìàëêî. Êúùè÷êàòà. Ñòèãíåøå ëè äîòàì, èìàøå íàäåæäà çà ñïàñåíèå.
Òè÷àøå ïî ïúòåêàòà è óäàðèòå íà âåéêèòå ðàçïàëâàõà îùå ïî-ñèëíî ïîæàðà ïî áóçèòå é; åäíî êëîí÷å ÿ øèáíà ïðåç îêîòî è ñúëçèòå çàìúãëèõà âñè÷êî íàîêîëî. Ñâúðíà íàäÿñíî, ïðîâðÿ ñå ñëåïåøêîì ïðåç ïëåòåíèöàòà îò õðàñòè è èçñêî÷è íà ïîëÿíêàòà. Êàïàêúò è ïðîçîð÷åòî áÿõà øèðîêî ðàçòâîðåíè; îòäîëó äîëèòàøå ðîêåíäðîë. ×óâàéêè íåéíîòî ïðèáëèæàâàíå, Áåí Õàíñêîì ïîäàäå ãëàâà. Â åäíàòà ñè ðúêà äúðæåøå êóòèéêà ìåíòîâè áîíáîíè, â äðóãàòà êíèæêà ñ êîìèêñè.
Âãëåäà ñå ïî-âíèìàòåëíî â Áåâ è çÿïíà îò ïî÷óäà. Ïðè äðóãè îáñòîÿòåëñòâà òîâà áè ÿ ðàçñìÿëî.
- Ïî äÿâîëèòå, Áåâ, êàêâî...
Òÿ íå ñè íàïðàâè òðóäà äà îòãîâîðè. Èçîòçàä è òî ñúâñåì îòáëèçî äîëèòàøå ïðàùåíå íà êëîíè; îòåêíà ïðèãëóøåíà ðóãàòíÿ. Õåíðè, èçãëåæäà, ñå ñúâçåìàøå. È òÿ ïðîñòî ñå õâúðëè êúì êâàäðàòíèÿ îòâîð, ðàçâÿâàéêè äúëãàòà ñè êîñà, îïëåñêàíà ñúñ ñú÷êè, ëèñòà è çàñúõíàëà ìðúñîòèÿ îò ïúëçåíåòî ïîä êàìèîíà.
Áåí ÿ âèäÿ äà âðúõëèòà êàòî 101-âà âúçäóøíîäåñàíòíà äèâèçèÿ è õëúòíà íàäîëó ñúùî òúé áúðçî, êàêòî áå èçíèêíàë. Áåâúðëè ñêî÷è è òîé ÿ ïîäõâàíà íåëîâêî.
- Çàòâàðÿé âñè÷êî - èçïúøêà òÿ. - Çà Áîãà, Áåí, ïîáúðçàé! Èäâàò!
- Êîè?
- Õåíðè è íåãîâèòå ïðèÿòåëè! Õåíðè å ïîëóäÿë, èìà íîæ...
Òîâà áå äîñòàòú÷íî çà Áåí. Òîé çàõâúðëè áîíáîíèòå è êíèæêàòà. Ñ ãëóõî ïúõòåíå äðúïíà êàïàêà íà ìÿñòî. Îòãîðå êàïàêúò áåøå ïîêðèò ñ ÷èìîâå; ëåïèëîòî ïðîäúëæàâàøå äà ãè äúðæè îòëè÷íî. Ñàìî äâà-òðè ñå áÿõà ïîðàçõëàáèëè èíà÷å âñè÷êî áåøå íàðåä. Áåâúðëè ñå íàäèãíà íà ïðúñòè è çàòâîðè ïðîçîð÷åòî. Îáãúðíà ãè ìðàê.
Òÿ îïèïà íàîêîëî, îòêðè Áåí è ãî ïðåãúðíà ñ îò÷àÿíà ñèëà. Ñëåä êðàòêî êîëåáàíèå òîé ñúùî ÿ ïðåãúðíà. Ñòîÿõà íà êîëåíå. Ñ âíåçàïåí óæàñ Áåâúðëè îñúçíà, ÷å òðàíçèñòîðúò íà Ðè÷è ïðîäúëæàâà äà ñâèðè íÿêúäå â òúìíîòî - Ëèòúë Ðè÷àðä ïååøå "Íå å âèíîâíî ìîìè÷åòî".
- Áåí... òðàíçèñòîðúò... ùå ãî ÷óÿò...
- Áîæå ìîé!
Ìåñåñòîòî ìó áåäðî ÿ áëúñíà è òÿ åäâà íå ñå ïðåêàòóðè íàçàä â ìðàêà. ×ó êàê òðàíçèñòîðúò ïàäà íà ïîäà. "Íå å âèíîâíà òÿ çàäåòî ìúæåòå ñïèðàò è ÿ çÿïàò" - îñâåäîìè ãè Ëèòúë Ðè÷àðä ñ îáè÷àéíèÿ ñè õðèïêàâ åíòóñèàçúì. "Íå å âèíîâíà - ïîòâúðäè ñúñòàâúò, - òÿ íå å âèíîâíà!" Ñåãà è Áåí ñå çàäúõâàøå. Äâàìàòà ïúõòÿõà â òúìíîòî êàòî ïàðíè ëîêîìîòèâè. Âíåçàïíî íåùî èçõðóùÿ... è íàñòàíà òèøèíà.
- Ìàéíàòà ìó - êàçà Áåí. - Íàïðàâî ãî ñìà÷êàõ. Íà Ðè÷è ùå ìó ïðèçëåå.
Òîé ÿ ïîòúðñè ïèïíåøêîì èç ìðàêà. Áåâúðëè óñåòè êàê åäíàòà ìó ðúêà ÿ äîêîñâà ïî ãúðäèòå è âåäíàãà îòñêà÷à êàòî îïàðåíà. Ïðåñåãíà ñå, ñãðàá÷è ãî çà ðèçàòà è ãî ïðèäúðïà äî ñåáå ñè.
- Áåâúðëè, êàêâî...
- Øøøøøò!
Òîé ìëúêíà. Ñåäÿõà ïðåãúðíàòè è ãëåäàõà íàãîðå. Ìðàêúò íå áåøå ïúëåí; òúíêà èâèöà ñâåòëèíà ïîäñêàçâàøå êúäå å åäèíèÿò êðàé íà êàïàêà, îùå òðè ñâåòëè ïðîöåïà î÷åðòàâàõà ïðîçîð÷åòî. Åäèí îò òðèòå áåøå òîëêîâà øèðîê, ÷å â êúùè÷êàòà ïðîíèêâàøå äèàãîíàëåí ñëúí÷åâ ëú÷. Ìîæåõà ñàìî äà ñå ìîëÿò îíèÿ äà íå çàáåëåæàò ïóêíàòèíàòà.
Áåâúðëè ãè ÷ó êàê ïðèáëèæàâàò. Îòíà÷àëî íå óñïÿ äà ðàçëè÷è îòäåëíèòå äóìè... ïîñëå ãîâîðúò ñå ïðîÿñíè. Òÿ îò÷àÿíî ñå âêîï÷è â Áåí.
- Àêî å âëÿçëà â áàìáóêà, ëåñíî ùå é îòêðèåì ñëåäàòà - ãîâîðåøå Áúëâî÷à.
- Òå èãðàÿò ïî òèÿ ìåñòà - îòâúðíà Õåíðè. Ãëàñúò ìó òðåïåðåøå, äóìèòå èçëèòàõà ñ ïúõòåíå, êàòî ÷å íàñèëà. - Òúé ðàçïðàâÿ Òàëèåíäî Öúðíîòî. È êîãàòî ñå áèõìå ñ êàìúíè, ïàê îòòóê èäâàõà.
- Úõú, èãðàÿò ñè íà ïðåñòðåëêà è òåì ïîäîáíè - ïîòâúðäè Áúëâî÷à.
Èçâåäíúæ òåæêè ñòúïêè çàòúòíàõà ïðàâî íàä ãëàâèòå èì; ïîêðèòèÿò ñ ÷èìîâå êàïàê çàòðåïåðà íàãîðå-íàäîëó. Ïî âèðíàòîòî ëèöå íà Áåâúðëè ñå ïîñèïà ïðàõ. Åäèí èëè äâàìà, à ìîæå áè è òðèìàòà ñòîÿõà íàä êúùè÷êàòà. Áîëåçíåí ñïàçúì ñòåãíà êîðåìà é; òÿ çàõàïà þìðóê, çà äà íå èçêðåùè. Áåí ÿ ïðèõâàíà ñ åäðàòà ñè äëàí è ïðèòèñíà ëèöåòî é êúì ðàìîòî ñè, äîêàòî ãëåäàøå íàãîðå, î÷àêâàéêè äà ðàçáåðå äàëè ùå ñå äîñåòÿò... èëè âå÷å ñà ðàçáðàëè è ñàìî ñè èãðàÿò ñ æåðòâèòå.
- Èìàëè ñè ñêðèâàëèùå - ïðîäúëæàâàøå Õåíðè. - Ïàê îò Öúðíîòî ãî ðàçáðàõ. Êúùè÷êà íà äúðâî èëè íåùî îò òîÿ ñîðò. Ðàçïðàâÿëè, ÷å áèëî òåõåí êëóá.
- Êîéòî èìà êëóá, ñêîðî ùå å òðóï - êàçà Âèêòîð. Áúëâî÷à ñå ðàçêèñêà ãðúìîãëàñíî êàòî õèåíà.
Òóï, òóï, òóï íàä ãëàâèòå èì. Ñåãà êàïàêúò ïîääàäå îùå ìàëêî. Ñèãóðíî ùÿõà äà çàáåëåæàò; îáèêíîâåíàòà ïî÷âà ïðîñòî íå ïðóæèíèðà òîëêîâà ñèëíî.
- Äàéòå äà îãëåäàìå êðàé ðåêàòà - êàçà Õåíðè. - Áàñ äúðæà, ÷å å ñëÿçëà íàòàì.
- Îêåé - ñúãëàñè ñå Âèêòîð.
Òóï, òóï. Îòèâàõà ñè. Áåâ ïðîöåäè ïðåç çúáè òèõà âúçäèøêà íà îáëåê÷åíèå... è â òîçè ìèã Õåíðè íàðåäè:
- Áúëâî÷, òè îñòàâàø òóê äà ïàçèø ïúòåêàòà.
- Äîáðå - êàçà Áúëâî÷à è çàêðà÷è íàïðåä-íàçàä. Òó ñå îòäàëå÷àâàøå îò êàïàêà, òó ïàê ñå âðúùàøå îòãîðå. Íàä äâàìàòà ïðîäúëæàâàõà äà ñå ñèïÿò ïðàõ è áó÷èöè ïðúñò. Òå ñå ñïîãëåäàõà ñ îáòåãíàòè, ìðúñíè ëèöà. Áåâ îñúçíà, ÷å ñåãà êúùè÷êàòà ìèðèøå íå ñàìî íà ïóøåê - íàîêîëî òåãíåøå è ïðîãíèëà, âëàæíà âîíÿ íà áîêëóê. Òîâà å îò ìåíå, óíèëî ïîìèñëè òÿ. Íî âúïðåêè âîíÿòà ñå âêîï÷è îùå ïî-çäðàâî â Áåí. Òóëîâèùåòî ìó èçâåäíúæ é ñå ñòîðè íåâåðîÿòíî æåëàíî, áåçêðàéíî óòåøèòåëíî è òÿ ñå ðàäâàøå, ÷å èìà òîëêîâà ìíîãî çà ïðåãðúùàíå. Íà÷àëîòî íà ëÿòíàòà âàêàíöèÿ ãî áå çàâàðèëî êàòî æàëúê èçïëàøåí øèøêî, àëà ñåãà òîé áå ñòàíàë íåùî ïîâå÷å; áåøå ñå ïðîìåíèë çàåäíî ñ äðóãèòå Íåóäà÷íèöè. Àêî Áúëâî÷à ãè îòêðèåøå â êúùè÷êàòà, Áåí ìîæåøå äà ìó ïîäíåñå òâúðäå íåïðèÿòíà èçíåíàäà.
- Êîéòî èìà êëóá, ñêîðî ùå å òðóï - ïðîìúðìîðè Áúëâî÷à è ñå èçêèñêà. Ñìåõúò ìó áåøå ãúðëåí è ãëóõ, êàòî ñìÿõ íà òðîë. - Êîéòî èìà êëóá, ñêîðî ùå å òðóï. Àìà ÷å ãî ðå÷å. Ãîëÿì ìàéòàï.
Áåâúðëè óñåòè, ÷å ãúðäèòå íà Áåí ïîäñêà÷àò íàãîðå-íàäîëó íà ðåçêè òëàñúöè; ïðåñåêëèâî ïîåìàøå âúçäóõ è òóòàêñè ãî èçäèøâàøå. Â åäèí ïàíè÷åñêè ìèã ïîìèñëè, ÷å òîé ñå ãîòâè äà çàïëà÷å, ïîñëå ñå âãëåäà â ëèöåòî ìó è ðàçáðà, ÷å ñå ìú÷è äà óäúðæè ñìåõà. Ïðîñúëçåíèòå ìó î÷è ñðåùíàõà íåéíèÿ ïîãëåä è áåçóìíî ñå âðúòíàõà íàñòðàíè. Â áëåäàòà ñâåòëèíà, ïðîçèðàùà ïðåç ïðîöåïà êðàé êàïàêà, Áåâúðëè âèäÿ, ÷å ëèöåòî ìó å òúìíî÷åðâåíî îò íàïúâàíå.
- Êîéòî èìà êëóá, ñòàâà òðóïè-òóïè-òóï - ïîâòîðè Áúëâî÷à è òåæêî ñåäíà òî÷íî íàñðåä êàïàêà.
Òîçè ïúò ïîêðèâúò ñå ðàçòðåñå îùå ïî-ñòðàøíî è Áåâúðëè ÷ó îòêúì åäíàòà ïîäïîðà ãëóõî, çëîâåùî ñêðððúúúö. Êàïàêúò áåøå ïðåäâèäåí äà èçäúðæè òåæåñòòà íà ïðèêðèòèåòî îò ÷èìîâå... íî ñåãà êúì òÿõ ñå ïðèáàâÿõà îñåìäåñåòòå êèëîãðàìà íà Áúëâî÷à.
Àêî íå ñè òðúãíå ñêîðî, ùå ìè ñå ïðèçåìè ïðàâî â ñêóòà, ïîìèñëè Áåâúðëè è èçâåäíúæ ÿ ïðèõâàíà èñòåðèÿòà íà Áåí. Ñìåõúò ñå ìú÷åøå äà èçáèå îò ãúðäèòå é ñ ìú÷èòåëíè, ïàðåùè íàïúíè. Ïðåäñòàâè ñè êàê îòêðåõâà ïðîçîð÷åòî, ïðîòÿãà ðúêà è æåñòîêî óùèïâà çàäíèêà íà Áúëâî÷à, êîéòî å ñåäíàë íà ïðèïåê è ñå êèêîòè áåç íèùî äà ïîäîçèðà. Â ïîñëåäíî îò÷àÿíî óñèëèå äà óäúðæè ñìåõà, òÿ ïðèòèñíà ëèöå êúì ãúðäèòå íà Áåí.
- Øøøøøò - ïðîøåïíà Áåí. - Çà Áîãà, Áåâ...
Ñêððððúúúö. Îùå ïî-ñèëíî.
- Ùå èçäúðæè ëè? - åäâà ÷óòî çàïèòà òÿ.
- Àêî íå ïðúäíå, ìîæå è äà èçäúðæè - îòãîâîðè Áåí è ñàìî ñëåä ìèã Áúëâî÷à íàèñòèíà ïðúäíà - äúëãî è çâó÷íî ñîëî íà òðîìïåò, êîåòî òðàÿ íàé-ìàëêî òðèäåñåò ñåêóíäè. Äâàìàòà ñå âêîï÷èõà åäèí â äðóã, çàãëóøàâàéêè âçàèìíî ëóäåøêèÿ ñè êèêîò. Áåâúðëè óñåùàøå óæàñíî ãëàâîáîëèå è ñå çàïèòà äàëè íÿìà äà ïðèïàäíå.
Ïîñëå íåéäå îòäàëå÷å Õåíðè ïîâèêà Áúëâî÷à.
- Êàêâî? - èçðåâà Áúëâî÷à è ñêî÷è íà êðàêà ñ òåæúê òúòåí. Äîëó îòíîâî ñå ïîñèïà ïðàõ. - Êàêâî, Õåíðè?
Õåíðè èçêðåùÿ íÿêàêúâ îòãîâîð; Áåâúðëè ðàçáðà ñàìî äâå äóìè: áðåãà è õðàñòèòå.
- Îêåé! - èçëàÿ Áúëâî÷à è ñòúïêèòå ìó ïðåêîñèõà êàïàêà çà ïîñëåäåí ïúò. Îòåêíà ïðîùàëåí òúòåí è â ñêóòà íà Áåâúðëè ñå îòðîíè òðåñ÷èöà. Òÿ õâàíà êúñ÷åòî äúðâî è ñìàÿíî ãî îãëåäà.
- Îùå ïåò ìèíóòè - ãëóõî ïðîøåïíà Áåí. - Ñàìî ïåò ìèíóòè è âñè÷êî ùåøå äà ðóõíå.
- ×ó ëè ãî êàòî ïðúäíà? - çàïèòà Áåâúðëè è ïàê ñå ðàçêèñêà.
- Ïîìèñëèõ, ÷å å ïî÷íàëà Òðåòàòà ñâåòîâíà âîéíà - îòâúðíà Áåí è ñúùî ñå ðàçñìÿ.
Òðÿáâàøå äà äàäàò âîëÿ íà îáëåê÷åíèåòî è òå äúëãî ñå ñìÿõà êàòî ëóäè, îïèòâàéêè äà íå âäèãàò ïðåêàëåíî ìíîãî øóì.
Íàêðàÿ, áåç ñàìà äà ïîäîçèðà êàêâî ùå èçðå÷å (è áåç íèêàêâà êîíêðåòíà âðúçêà ñ îò÷àÿíîòî ïîëîæåíèå), Áåâúðëè êàçà:
- Áëàãîäàðÿ òè çà ñòèõîòâîðåíèåòî, Áåí.
Áåí âåäíàãà ñïðÿ äà ñå ñìåå è ÿ îãëåäà ñåðèîçíî, ïî÷òè áîÿçëèâî. Èçâàäè îò çàäíèÿ äæîá çàöàïàíà êúðïè÷êà è áàâíî èçáúðñà ëèöåòî ñè.
- Ñòèõîòâîðåíèå ëè?
- Îíîâà õàéêó. Íà ïîùåíñêàòà êàðòè÷êà. Òè ãî èçïðàòè, íàëè?
- Íå - êàçà Áåí. - Íå ñúì òè ïðàùàë íèêàêâî õàéêó. Ùîòî àêî õëàïå êàòî ìåí - äåáåëî õëàïå êàòî ìåí - íàïðàâè òàêîâà íåùî, ìîìè÷åòî ñèãóðíî ùå ñè ïàäíå îò ñìÿõ.
- Íå ñå ñìÿõ. Ïîìèñëèõ, ÷å å ïðåêðàñíî.
- Àç íå ìîãà äà íàïèøà íèùî ïðåêðàñíî. Ñèãóðíî å Áèë. Íå ñúì àç.
- Áèë ùå ïèøå - ñúãëàñè ñå òÿ. - Îáà÷å íèêîãà íÿìà äà íàïèøå íåùî òîëêîâà íåæíî. Ùå ìè óñëóæèø ëè ñ êúðïè÷êàòà?
Áåí é ÿ ïîäàäå è òÿ ñå ïîìú÷è äà èç÷èñòè ëèöåòî ñè.
- Îòêúäå ðàçáðà, ÷å ñúì àç - çàïèòà òîé ñëåä äúëãî ìúë÷àíèå.
- Íå çíàì - êàçà òÿ. - Ïðîñòî ðàçáðàõ.
Áåí ïðåãëúòíà íà ñóõî. Ñâåäå ãëàâà è ñå âòðåí÷è â ðúöåòå ñè.
- Íå áåøå ñåðèîçíî. Íàïèñàõ ãî ïðîñòî òàêà.
Áåâúðëè ãî èçãëåäà òúæíî.
- Äàíî äà ëúæåø - ïðîøåïíà òÿ. - Àêî å èñòèíà, ñúâñåì ùå ìè ðàçâàëèø äåíÿ, à ïúê ïðàâî äà ñè êàæà, òîé è áåçäðóãî íå å ìíîãî âåñåë.
Áåí ïðîäúëæè äà ñå âçèðà â ðúöåòå ñè è íàé-ñåòíå îòâúðíà ñ åäâà äîëîâèì ãëàñ:
- Àìè òàêîâà... îáè÷àì òå, Áåâúðëè, îáà÷å íå èñêàì òîâà äà íè ðàçâàëè äðóæáàòà.
- Íÿìà - îáåùà òÿ è ãî ïðåãúðíà. - Ñåãà ñå íóæäàÿ îò âñè÷êàòà îáè÷, êîÿòî ìîæåø äà ìè äàäåø.
- Íî íàé-ìíîãî õàðåñâàø Áèë.
- Ìîæå è äà å òúé - ñúãëàñè ñå òÿ, - îáà÷å òîâà íå å âàæíî. Àêî áÿõìå ãîëåìè, ñèãóðíî ùåøå äà èìà íÿêàêâî çíà÷åíèå. Íî ñåãà åäíàêâî îáè÷àì âñè÷êè âè. Âèå ñòå åäèíñòâåíèòå ìè ïðèÿòåëè. È àç òå îáè÷àì, Áåí.
- Áëàãîäàðÿ òè - êàçà òîé. Ïîìúë÷à, íàïðåãíà ñå è óñïÿ äà ãî èçðå÷å. Äàæå íàìåðè ñèëè äà ÿ ïîãëåäíå â î÷èòå. - Àç íàïèñàõ ñòèõîòâîðåíèåòî.
Äúëãî ñåäÿõà â ìúë÷àíèå åäèí äî äðóã. Áåâúðëè ñå ÷óâñòâóâàøå â áåçîïàñíîñò. Ïîä çàêðèëà. Êîãàòî áÿõà òîëêîâà ïëúòíî ïðèòèñíàòè, ñïîìåíèòå çà áàùèíîòî ëèöå è íîæà íà Õåíðè èçãëåæäàõà áëåäè è äàëå÷íè. Òðóäíî áå äà èçðàçè ñ äóìè ÷óâñòâîòî çà çàêðèëà è òÿ íå ñå îïèòà äà ãî ñòîðè, ìàêàð ÷å ñëåä ãîäèíè ùåøå äà ðàçáåðå îòêúäå å èçâèðàëà ñèëàòà: íàìèðàøå ñå â ïðåãðúäêèòå íà ìúæ, ãîòîâ áåç êîëåáàíèå äà çàãèíå çàðàäè íåÿ. À ñåãà ïðîñòî çíàåøå èñòèíàòà - òÿ áåøå â èçëèòàùèÿ îò êîæàòà ìó ìèðèñ íà íåùî áåçêðàéíî ïúðâîáèòíî è ñîáñòâåíèòå é æëåçè îòâðúùàõà íà òîçè çîâ.
- Ìîì÷åòàòà ùÿõà äà èäâàò íàñàì - êàçà âíåçàïíî Áåí. - Àìè àêî îíèÿ ãè ñïèïàò?
Òÿ òðåïíà è ðàçáðà, ÷å å áèëà íà ïúò äà çàäðåìå. Ñïîìíè ñè, ÷å Áèë áåøå ïîêàíèë Ìàéê Õåíëúí äà îáÿäâàò çàåäíî. Ðè÷è áåøå îòâåë Ñòàí äà ñè íàïðàâÿò ñàíäâè÷è. À Åäè áå îáåùàë äà äîíåñå "Íå ñå ñúðäè ÷îâå÷å". Ñêîðî ùÿõà äà ïðèñòèãíàò, áåç äà ïîäîçèðàò, ÷å Õåíðè è ïðèÿòåëèòå ìó äåáíàò èç Ïóùèíàêà.
- Òðÿáâà äà ãè ïðåäóïðåäèì - êàçà Áåâúðëè. - Õåíðè íå ãîíè ñàìî ìåíå.
- Àêî èçëåçåì è îíèÿ ñå âúðíàò...
- Äà, íî íèå ïîíå çíàåì, ÷å òå ñà íàîêîëî. Áèë è ìîì÷åòàòà íå çíàÿò. À Åäè íå ìîæå è äà áÿãà ñ òàÿ ñ÷óïåíà ðúêà.
- Áîæè÷êî - ïðîìúðìîðè Áåí. - Ìàé ùå òðÿáâà äà ðèñêóâàìå.
- Àõà. - Òÿ ïðåãëúòíà è ïîãëåäíà ÷àñîâíèêà ñè. Â ñóìðàêà íå âèäÿ ïî÷òè íèùî, íî ïðåäïîëîæè, ÷å òðÿáâà äà å ìàëêî ñëåä åäèí. - Áåí...
- Êàêâî?
- Õåíðè íàèñòèíà å ïîëóäÿë. Êàòî îíîâà ìîì÷å îò "Ó÷åíè÷åñêà äæóíãëà". Êàíåøå ñå äà ìå óáèå è äðóãèòå äâàìà ùÿõà äà ìó ïîìîãíàò.
- À, íå - âúçðàçè Áåí. - Õåíðè å ëóä, àìà íå ÷àê äîòàì. Òîé ïðîñòî...
- Ïðîñòî êàêâî? - çàïèòà Áåâúðëè. Ñïîìíè ñè Õåíðè è Ïàòðèê ñðåä àâòîìîáèëíîòî ãðîáèùå ïîä ïàëåùèòå ñëúí÷åâè ëú÷è. Áåçèçðàçíèÿ ïîãëåä íà Õåíðè.
Áåí íå îòãîâîðè. Ìèñëåøå. Íàïîñëåäúê íåùàòà ñå ïðîìåíÿõà, íàëè? Êîãàòî ñè îòâúòðå, ïðîìåíèòå ïî-òðóäíî ñå çàáåëÿçâàò. Çà äà ãè âèäèø, òðÿáâà äà îòñòúïèø íàçàä... èëè ïîíå äà îïèòàø. Êîãàòî çàïî÷íà âàêàíöèÿòà, òîé ñå áîåøå îò Õåíðè, íî ñàìî çàùîòî Õåíðè áåøå ñèëåí è æåñòîê - îò îíèÿ ïîáîéíèöè, êîèòî îáè÷àò äà õâàíàò íÿêîé ïúðâîëàê è äà ìó ðàçòðèâàò ðúêàòà ñ ïÿñúê äîêàòî ñå ðàçïëà÷å. Íèùî ïîâå÷å. À ñåòíå Õåíðè ñå ïîäïèñà íà êîðåìà ìó. Îùå ïî-ñåòíå äîéäå áîÿò ñ êàìúíè è òîãàâà Õåíðè âå÷å ðàçìàõâàøå êàìåíàðñêè êàïñóëè. Ñ òàêîâà íåùî ìîæåø äà óáèåø ÷îâåê. Óáèâàø ãî êàòî åäíîòî íèùî. Õåíðè èçãëåæäàøå íÿêàê ðàçëè÷åí... åäâà ëè íå âåçäåñúù. Ñÿêàø âèíàãè òðÿáâàøå äà áúäàò íàùðåê, ãîòîâè çà ïîÿâàòà ìó, êàêòî èçñëåäîâàòåëÿò â äæóíãëèòå òðÿáâà äà áúäå íàùðåê çà òèãðè è îòðîâíè çìèè. Íî ñ òîâà ïîñòåïåííî ñå ñâèêâà; òîëêîâà ñå ñâèêâà, ÷å âå÷å íå âèæäàø íèùî ñòðàííî, ïðèåìàø ãî êàòî ÷àñò îò æèâîòà. Ñàìî ÷å Õåíðè íàèñòèíà áåøå ëóä, íàëè? Äà. Áåí ãî çíàåøå îùå îò ïúðâèÿ äåí íà âàêàíöèÿòà, íî ñúçíàòåëíî èçáÿãâàøå äà ìèñëè çà òîâà. Ìèñúëòà íå áåøå îò íàé-ïðèÿòíèòå. È èçâåäíúæ íîâà èäåÿ - íàïúëíî îôîðìåíà è òîëêîâà ñèëíà, ÷å ãðàíè÷åøå ñ óâåðåíîñò - ïîëúõíà â ãëàâàòà ìó êàòî ìðàçîâèò îêòîìâðèéñêè âÿòúð. Òî ñè ñëóæè ñ Õåíðè. Ìîæå áè è ñ äðóãèòå, íî ãè âëàäåå ÷ðåç Õåíðè. È àêî å òàêà, òÿ íàâÿðíî èìà ïðàâî. Òîçè ïúò âå÷å íÿìà äà èìà ñàìî ðàçòðèâàíå ñ ïÿñúê, èëè ùèïàíå ïî âðàòà â ïîñëåäíèÿ ó÷åáåí ÷àñ, äîêàòî ìèñèñ Äúãëàñ ÷åòå îò ó÷åáíèêà, èëè áëúñêàíå â ó÷èëèùíèÿ äâîð, òà äà ïàäíåø è äà ñè îáåëèø êîëÿíîòî. Àêî Òî ñè ñëóæè ñ íåãî, Õåíðè íåïðåìåííî ùå ðàçâúðòè íîæà.
- Åäíà ñòàðà äàìà ãè âèäÿ, êàòî ñå êàíåõà äà ìå ïðåáèÿò - ãîâîðåøå Áåâúðëè. - Õåíðè ñå íàõâúðëè âúðõó íåÿ. Ñ÷óïè é ñòîïà.
Òîâà ðàçòðåâîæè Áåí ïîâå÷å îò âñè÷êî äðóãî. Êàòî âñè÷êè ñâîè âðúñòíèöè, òîé èíñòèíêòèâíî ðàçáèðàøå, ÷å äåöàòà æèâåÿò èçâúí çðèòåëíîòî ïîëå, à ñëåäîâàòåëíî è èçâúí ìèñëèòå íà ïîâå÷åòî âúçðàñòíè. Êîãàòî íÿêîé âúçðàñòåí êðà÷è äåëîâèòî ïî óëèöàòà, óâëå÷åí âúâ âúçðàñòíèòå ñè ìèñëè çà ðàáîòà, ñðåùè, íîâè êîëè è ïðî÷èå âúçðàñòíè ðàáîòè, òîé èçîáùî íå çàáåëÿçâà êàê íàîêîëî äåöàòà èãðàÿò íà äàìà, ïðåñòðåëêà, ðèòíè-êîíñåðâà, ðèíãè-ðèíãè-ðàå è êðèåíèöà. Ïîáîéíèöè êàòî Õåíðè ìîæåõà áåçíàêàçàíî äà òîðìîçÿò äðóãèòå äåöà, ñòèãà äà íå íàâëèçàõà â çðèòåëíîòî ïîëå íà ãîëåìèòå. Íàé-ìíîãî íÿêîé âúçðàñòåí ìèíóâà÷ äà èì ïîäõâúðëè: "Ïðåñòàíè âåäíàãà!" èëè íåùî îò òîÿ ñîðò, à ñåòíå äà ïðîäúëæè äåëîâèòî íàïðåä, áåç äà ïîãëåæäà äàëè ïîáîéíèêúò íàèñòèíà å ïðåñòàíàë. Ïîáîéíèêúò òúðïåëèâî èç÷àêâàøå âúçðàñòíèÿò äà èç÷åçíå çàä úãúëà... è ïðîäúëæàâàøå ïðåêúñíàòîòî äåëî. Âúçðàñòíèòå ñÿêàø ñè âúîáðàçÿâàõà, ÷å æèâîòúò çàïî÷âà åäâà ñëåä êàòî ïîðàñíåø ìåòúð è ïîëîâèíà.
Ùîì Õåíðè áå íàïàäíàë ñòàðàòà äàìà, çíà÷è íàðóøàâàøå çðèòåëíîòî ïîëå. È çà Áåí òîâà áå íàé-ñèãóðíîòî äîêàçàòåëñòâî, ÷å íàèñòèíà å ïîëóäÿë.
Áåâúðëè ðàçáðà ïî ëèöåòî ìó, ÷å íàé-ñåòíå å ïîâÿðâàë è ÿ îáçå íåîïèñóåìî îáëåê÷åíèå. Íå ñå íàëàãàøå äà ìó ðàçêàçâà êàê ìèñòúð Ðîñ ñïîêîéíî ñãúíà âåñòíèêà è ñå ïðèáðà. Ìîæåøå äà ãî ïðåìúë÷è. Òîâà áåøå ïðåêàëåíî ñòðàøíî.
- Òðúãâàìå êúì Êàíçàñ ñòðèéò - êàçà Áåí è ðÿçêî âäèãíà êàïàêà. - Áúäè ãîòîâà äà áÿãàø.
Òîé ïîäàäå ãëàâà íàâúí è ñå îãëåäà. Íàä ïîëÿíàòà öàðóâàøå òèøèíà. ×óâàøå çâúíêèÿ ðîìîí íà Êåíäúñêèã, ïòè÷è ïåñíè, äàëå÷íèÿ òúòåí íà äèçåëîâ ëîêîìîòèâ â äåïîòî. Íÿìàøå íèùî äðóãî è òîâà ãî ðàçòðåâîæè. Áè ñå ÷óâñòâóâàë ìíîãî ïî-ñïîêîåí, àêî ìîæåøå äà ÷óå êàê Õåíðè, Áúëâî÷à è Âèêòîð ñå ïðîâèðàò ñ òðÿñúê è ðóãàòíè ïðåç ãúñòèÿ õðàñòàëàê êðàé ïîòîêà. Íî íå ãè ÷óâàøå.
- Õàéäå - êàçà òîé è ïîìîãíà íà Áåâúðëè äà èçëåçå. Òÿ ñúùî ñå îãëåäà òðåâîæíî, êàòî ïðèãëàæäàøå êîñàòà ñè íàçàä è ñå ìðúùåøå îò íåïðèÿòíèÿ, ìàçåí äîïèð.
Áåí ÿ õâàíà çà ðúêàòà è äâàìàòà çàïî÷íàõà äà ñå ïðîìúêâàò ïðåç õðàñòèòå êúì Êàíçàñ ñòðèéò.
- Ïî äîáðå äà íå èçëèçàìå íà ïúòåêàòà.
- Íå - âúçðàçè òÿ, - òðÿáâà äà áúðçàìå.
Òîé êèìíà.
- Äîáðå.
Èçëÿçîõà íà ïúòåêàòà è ïîáÿãíàõà êúì Êàíçàñ ñòðèéò. Âåäíúæ òÿ ñå ïðåïúíà â íÿêàêúâ èçäàäåí êàìúê è


7.

Äâîðúò íà Ñåìèíàðèÿòà / 02:17 ÷.

òåæêî ðóõíà íà òðîòîàðà ïîä ñðåáðèñòèòå ëóííè ëú÷è. Ãëóõî èçïúøêà è çàåäíî ñúñ ñòîíà âúðõó íàïóêàíèÿ áåòîí áëèêíà ñòðóéêà êðúâ. Ïîä ëóííîòî ñèÿíèå èçãëåæäàøå ÷åðíà êàòî êðúâòà íà áðúìáàð. Íÿêîëêî ñåêóíäè Õåíðè ÿ ãëåäà çàìàÿíî, ïîñëå íàäèãíà ãëàâà è ñå îçúðíà.
Íàä Êàíçàñ ñòðèéò òåãíåøå ïðåäóòðèííà òèøèíà, ìåæäó ìðà÷íèòå çàêëþ÷åíè êúùè ñâåòåõà ñàìî íÿêîëêî óëè÷íè ëàìïè.
À. Åòî è êàíàëíàòà ðåøåòêà.
Çà åäíà îò æåëåçíèòå ïðå÷êè áåøå çàâúðçàíî áàëîí÷å ñ èçðèñóâàíà øèðîêà óñìèâêà. Ëåêèÿò âåòðåö ãî ïîäìÿòàøå íàñàì-íàòàì.
Õåíðè îòíîâî ñå èçïðàâè íà êðàêà, ïðèòèñêàéêè êîðåìà ñè ñ ëåïêàâà äëàí. Äîáðå ãî áåøå ïîäðåäèëî íåãðîòî, îáà÷å Õåíðè ìó ãî áåøå âúðíàë òúïêàíî. Äà, ñúð. Ñ íåãðîòî âå÷å âñè÷êî áåøå òèïè-òèïè-òîï.
- Ïèøè ãî áåãàëî - ïðîìúðìîðè Õåíðè è çàòúòðè òðåïåðåùè íîçå ïîêðàé ïîäñêà÷àùîòî áàëîí÷å. Íîâà ñòðóÿ êðúâ îò êîðåìà îïëèñêà äëàíòà ìó. - Âèäÿõ ìó ñìåòêàòà. Î÷èñòèõ ãî ïåäåðàñòà ÷åðåí. Âñè÷êè ùå î÷èñòÿ. Äà çíàÿò äðóã ïúò êàê ñå õâúðëÿò êàìúíè.
Íàîêîëî ñâåòúò ïðåëèòàøå íà áàâíè, îãðîìíè âúëíè - äîñóù êàòî îíèÿ, äåòî ãè ïîêàçâàõà ïî áîëíè÷íèÿ òåëåâèçîð â íà÷àëîòî íà âñåêè åïèçîä îò "Õàâàé"
(äàâàé, ìîé ÷îâåê, õà-õà, ñòðàõîòåí å Äæàê Ëîðä, äà ãî øèáàì. Òèïè-òèïè-òîï å Äæàê Ëîðä, äà ìó ãî íàáóòàì â ÷îâêàòà)
è Õåíðè ìîæåøå Õåíðè ìîæåøå Õåíðè ïî÷òè ìîæåøå
(äà ÷óå êàê îíèÿ ãðàìàäíè âúëíè êðàé Îàõó ðàñòàò ñ ðåâ è ïîäãúâàò ïåíåñòè ãðåáåíè è ðàçäðóñâàò
(äðóñàéäðóñàéäðóñàé
(ðåàëíîñòòà íà ñâåòà. Àìè "Òðúáîïðîâîä"? Ãîëÿìà ðàáîòà áåøå. Ïîìíèø ëè "Òðúáîïðîâîä"? Òèïè-òèïè-òîï, ñòðàõîòåí ñåðèàë. Àìè "Èçòðèâàíå"? Ãîëÿì ìàéòàï ïàäíà â íà÷àëîòî, äà ñå íàïèêàåø îò ñìÿõ. Îíÿ îáðàç ìÿçàøå íà Ïàòðèê Õîêñòåòúð. Ïåäåðàñò ñêàïàí. Àìà è íåãî ãî î÷èñòèõà è ùî ñå)
îòíàñÿøå äî Õåíðè, òúé áåøå
(ïî-äîáðå, õèëÿäà êóðà ïî-äîáðå îò òèïè-òèïè-òîï, áåøå ïðîñòî ×ÓÄÅÑÍÎ, íàïðàâî ×ÓÄÅÑÍÎ ÊÀÒÎ ÏÐßÑÍÀ ÌÀÇÈËÊÀ
(îêåé ñòðåëâàé ñå ïî Òðúáîïðîâîäà è íå ñå îãëåæäàé íàçàä íå çàêà÷àé ìîèòå ìîì÷åòà õâàùàé âúëíàòà è ñå
(èçñòðåëÿé
(ñòðåëÿéñòðåëÿéñòðåëÿé
(ñ âúëíàòà è ëèòâàé ñ ìåí íà ñúðô ïî òðîòîàðà ñòðåëÿé
(ïî âúëíàòà ñòðåëÿé ïî ñâåòà íî ñëóøàé)
óõîòî íà ïàìåòòà - òî íåïðåñòàííî ÷óâàøå îíîâà ñòðàøíî ÷àò-áîííããã; îêîòî íà ïàìåòòà íåïðåñòàííî âèæäàøå êàê íàä ïðóæèíàòà ïîäñêà÷à ãëàâàòà íà Âèêòîð ñ òàòóèðàíè êúðâàâè ðîçåòêè ïî ÷åëîòî, êëåïà÷èòå è áóçèòå.
Õåíðè òúïî ñå îçúðíà íàëÿâî è âèäÿ, ÷å âìåñòî êúùè ñåãà êðàé íåãî ÷åðíåå âèñîê æèâ ïëåò. Îòçàä ñòúð÷åøå òÿñíàòà, ìðà÷íî âèêòîðèàíñêà ñãðàäà íà Äóõîâíàòà ñåìèíàðèÿ. Íå ñâåòåøå íèòî åäèí ïðîçîðåö. Ïîñëåäíèÿò âèïóñê áå íàïóñíàë Ñåìèíàðèÿòà ïðåç 1974 ãîäèíà. Îò ëÿòîòî íà îíàçè ãîäèíà ñãðàäàòà çàòâîðè âðàòè. Àêî ñåãà íåùî áðîäåøå èç íåÿ, ìîæåøå äà ãî ñòîðè ñàìî ñ ðàçðåøåíèå íà ãðóïàòà ñòàðè êëþêàðêè, êîèòî ñå íàðè÷àõà "Èñòîðè÷åñêî äðóæåñòâî".
Òîé ïðèñòúïè êúì àëåÿòà ïðåä âõîäà. Ïðåãðàæäàøå ÿ òåæêà âåðèãà ñ ìåòàëíà òàáåëêà: ÂËÈÇÀÍÅÒÎ ÇÀÁÐÀÍÅÍÎ. ÇÀÏÎÂÅÄ ÍÀ ÏÎËÈÖÅÉÑÊÈ Ó×ÀÑÒÚÊ ÄÅÐÈ.
Õåíðè ïðåïëåòå êðàêà è îòíîâî ñå ñãðîìîëÿñà - áóõ! - íà òðîòîàðà. Â äàëå÷èíàòà åäíà êîëà çàâè ïî Êàíçàñ ñòðèéò. Ëú÷èòå íà ôàðîâåòå îáëÿõà àñôàëòà. Õåíðè íàìåðè ñèëè äà ïðîïúäè ìúãëàòà ïðåä î÷èòå ñè è ðàçëè÷è ëàìïèòå âúðõó ïîêðèâà - ïîëèöåéñêà êîëà.
Äðàñêàéêè ñ íîêòè, òîé ïðîïúëçÿ ïîä âåðèãàòà è ñå òúðêóëíà íàëÿâî, çàä æèâèÿ ïëåò. Ñ íàñëàäà óñåòè ðîñíè êàïêè ïî ïëàìíàëîòî ñè ëèöå. Ëåæåøå ïî î÷è, âúðòåøå ãëàâà íàñàì-íàòàì èç âëàæíàòà òðåâà è ìèñëåøå êîëêî õóáàâî áè áèëî ñåãà äà ïèéíå íåùî.
Ïîëèöåéñêàòà êîëà áàâíî ìèíà êðàé íåãî è ñå îòäàëå÷è.
Ïîñëå ëàìïèòå èçâåäíúæ ïðèïëàìíàõà è ïðúñíàõà èç ìðàêà òðåñêàâè ñèíè îòáëÿñúöè. Ïî ïóñòèòå óëèöè íÿìàøå íóæäà îò ñèðåíà, íî Õåíðè ÷ó êàê äâèãàòåëÿò èçâåäíúæ èçðåâà íà ïúëíè îáîðîòè. Ãóìèòå ÿðîñòíî èçïèùÿõà ïî àñôàëòà.
Ñïèïàõà ìå, ñïèïàõà ìå, áðúòâåøå çàäàâåí ãëàñ â ãëàâàòà ìó... ïîñëå òîé îñúçíà, ÷å ïîëèöåéñêàòà êîëà ñå îòäàëå÷àâà îò íåãî íàãîðå ïî Êàíçàñ ñòðèéò. Ñëåä ìèã àäñêè âîé îãëàñè òèõàòà íîù. Çâóêúò íàáëèæàâàøå îòêúì þã è Õåíðè ñè ïðåäñòàâè êàê íÿêàêâà ÷óäîâèùíà ÷åðíà êîòêà ñ äúëãà ìåêà êîçèíà è èñêðÿùè çåëåíè î÷è ïðåïóñêà èç ìðàêà - Òî èäå ïîä íîâèÿ ñè îáëèê äà ãî õâàíå, äà ãî èçñìó÷å êàòî ñóðîâî ÿéöå.
Ìàëêî ïî ìàëêî (è ÷àê êîãàòî âîÿò âçå äà çàãëúõâà) òîé îñúçíà, ÷å ÷óâà ñèðåíàòà íà ëèíåéêà, îòèâàùà íàòàì, íàêúäåòî áå èç÷åçíàëà ïîëèöåéñêàòà êîëà. Ëåæåøå ðàçòðåïåðàí è âëåäåíåí â ìîêðàòà òðåâà è ñå ìú÷åøå
(äðóñàé áðàòêî äðóñàé ñëàäêî ðîêåíäðîë èìà ïèëåòà â õàìáàð 'êúâ õàìáàð ÷èé õàìáàð ìîé)
äà íå ïîâúðíå. Áîåøå ñå, ÷å àêî ïîâúðíå, ìîæå äà ñè èçáúëâà ÷åðâàòà, à ìó îñòàâàõà îùå ïåòèìà çà óáèâàíå.
Ëèíåéêà è ïîëèöåéñêà êîëà. Íàêúäå îòèâàò? Êúì áèáëèîòåêàòà, ðàçáèðà ñå. Çà íåãðîòî. Àìà çàêúñíÿõà. Î÷èñòèõ ãî. Ùî íå âçåìåòå äà ñïðåòå òàÿ ñèðåíà, ìîì÷åòà? Òîé íå ÿ ÷óâà. Âå÷å å ãëóõ êàòî ïúí. Òîé...
Íàèñòèíà ëè?
Õåíðè ïëúçíà ïðåñúõíàë åçèê ïî îëþùåíèòå ñè óñòíè. Àêî îíçè áåøå ìúðòúâ, ñèðåíàòà íÿìàøå äà âèå â íîùòà êàòî ðàíåíà ïàíòåðà. Íÿìàøå äà èìà ëèíåéêà, àêî ÷åðíàòà ìàéìóíà íå ÿ å ïîâèêàëà. Çíà÷è ìîæå áè - íî ñàìî ìîæå áè - íåãðîòî áåøå æèâî.
- Íå - èçïúøêà Õåíðè.
Ïðåòúðêàëÿ ñå ïî ãðúá è çàáè ïîãëåä â íåáåòî, îñåÿíî ñ ìèëèàðäè çâåçäè. Çíàåøå, ÷å Òî å äîøëî îòòàì. Íåéäå îò òîçè íåáîñâîä... Òî
(áå äîøëî îò êîñìîñà ïúëíî ñ ïîõîòëèâà ñòðàñò çà çåìíè æåíè áå äîøëî äà îãðàáè âñè÷êè æåíè è äà èçíàñèëè âñè÷êè ìúæå õåé áðàò÷å íå áåøå ëè îáðàòíîòî ÿ äà ìúë÷èø ñëàäóð÷å ãîñïîäèí Äæåñè Äæåéìñ ñè çíàå ðàáîòàòà. Âèêòîð îáè÷àøå äà ðàçïðàâÿ òîçè âèö è ïàäàøå ãîëÿì)
áå äîøëî îò ìåæäóâåçäíèòå ïðîñòðàíñòâà. Ãëåäàéêè çâåçäíîòî íåáå, òîé èçòðúïíà îò óæàñ ïðåä íåîáÿòíèÿ ÷åðåí ìðàê. Ïðåêàëåíî ëåñíî ìîæåøå äà ñè ïðåäñòàâè êàê íåáîñâîäúò ñå îáàãðÿ â êúðâàâ ïóðïóð è îãíåíè ëèíèè î÷åðòàâàò Ëèöå...
Ïîòðúïâàéêè, òîé çàòâîðè î÷è, ñòèñíà êîðåìà ñè ñ äâå ðúöå è ïîìèñëè: Íåãðîòî å ïóêíàëî. Ïðîñòî íÿêîé å ÷óë áîÿ è ñå å îáàäèë íà ÷åíãåòàòà äà ïðîâåðÿò êàêâî ñòàâà. Òîâà å.
Àìè ëèíåéêàòà?
- Ìëúêâàé, ìëúêâàé - èçñòåíà Õåíðè.
Îòíîâî ãî îáçåìàøå íÿêîãàøíàòà áåçñèëíà ÿðîñò; ñïîìíè ñè êàê îíèÿ ãàäíè õëàïåòà âñå ãî ïðåöàêâàõà â ñòàðèòå âðåìåíà - ñòàðèòå âðåìåíà, êîèòî äíåñ èçãëåæäàõà òúé áëèçêè è âàæíè - êàê âñåêè ïúò, ùîì ðåøåøå, ÷å ãè å ñïèïàë, òå íàìèðàõà íà÷èí äà ìó ñå èçïëúçíàò. Òàêà áåøå è â îíçè ïîñëåäåí äåí, êîãàòî Áúëâî÷à âèäÿ ñèòíîòî êóðâå äà òè÷à ïî Êàíçàñ ñòðèéò êúì Ïóùèíàêà. Ïîìíåøå, î äà, ïîìíåøå ñúâúðøåíî ÿñíî. Êîãàòî òå ðèòíàò ïî òîïêèòå, íÿìà íà÷èí äà çàáðàâèø. À ïðåç îíîâà ëÿòî íàé-ðåäîâíî ãî ðèòàõà ïî òîïêèòå.
Õåíðè ñ óñèëèå ñå íàäèãíà, ñåäíà è ïðèìèæà îò îñòðàòà áîëêà äúëáîêî â êîðåìà.
Âèêòîð è Áúëâî÷à ìó áÿõà ïîìîãíàëè äà ñëåçå â Ïóùèíàêà. Òîé âúðâåøå êîëêîòî ñå ìîæå ïî-áúðçî âúïðåêè ñòðàäàíèåòî, ðàçäèðàùî êàòî ñ íîêòè ñëàáèíèòå è äîëíàòà ÷àñò íà êîðåìà ìó. Äîøëî áå âðåìå äà ñâúðøè âåäíúæ çàâèíàãè. Èçëÿçîõà íà ïîëÿíêà, îò êîÿòî êàòî íèøêè íà ïàÿæèíà ñå ðàçáÿãâàõà øåñò ïúòå÷êè. Äà, ëè÷åøå, ÷å òóê ñà èãðàëè õëàïåòà; íå áå íåîáõîäèìî äà ñè äåòåêòèâ, çà äà ãî ðàçáåðåø. Íàîêîëî ñå òúðêàëÿõà õàðòèéêè îò áîíáîíè, ñòàðè êàïñè îò òàïåøíèê, íÿêîëêî âåõòè äúñêè è ïóõêàâà êóï÷èíêà ñòúðãîòèíè, êàòî ÷å íåùî å áèëî ìàéñòîðåíî òóê.
Ïîìíåøå êàê çàñòàíà ñðåä ïîëÿíêàòà è îãëåäà îêîëíèòå äúðâåòà, òúðñåéêè òúïàòà èì êúùè÷êà. Ùåøå äà ÿ îòêðèå, ïîñëå ùåøå äà ñå èçêàòåðè - è ìîìè÷åòî ùåøå äà ñå êðèå òàì, à òîé ùåøå äà é êëúöíå ãúðëîòî ñ íîæà è ñëåä òîâà ùåøå äà é ãàëè öèöèòå íåæíî è ëåêî äîêàòî èçñòèíàò.
Íî íå âèäÿ íèêàêâà êúùè÷êà ñðåä êëîíèòå; Áúëâî÷à è Âèêòîð ñúùî íå îòêðèõà íèùî. Â ãúðëîòî ìó ñå íàäèãíà ïîçíàòàòà ãîð÷èëêà íà ðàçî÷àðîâàíèåòî. Äâàìàòà ñ Âèêòîð îñòàâèõà Áúëâî÷à äà ïàçè ïîëÿíàòà è ñëÿçîõà êúì ðåêàòà. È òàì íÿìàøå ïîìåí îò ìîìè÷åòî. Ïîìíåøå êàê ñå ïðèâåäå, âäèãíà åäèí êàìúê è


8.

Ïóùèíàêúò / 12:55 ÷.

ïîáåñíÿë îò íåäîóìåíèå è ãíÿâ ãî çàïîêèòè äàëå÷å íàäîëó ïî ðåêàòà. Ðÿçêî ñå çàâúðòÿ êúì Âèêòîð.
- Êúäå å?
Âèêòîð áàâíî ïîêëàòè ãëàâà.
- Íå çíàì - êàçà òîé. - Òå÷å òè êðúâ.
Õåíðè íàâåäå ãëàâà è âèäÿ âúðõó ÷àòàëà íà äæèíñèòå ñè òúìíî ïåòíî êîëêîòî ìîíåòà îò ÷åòâúðò äîëàð. Áîëêàòà áå îòñòúïèëà ìÿñòî íà òúïî, ïóëñèðàùî ñòðàäàíèå, íî èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å äîëíèòå ìó ãàùè èçâåäíúæ ñà ñòàíàëè ïðåêàëåíî òåñíè. Òîïêèòå ìó ñå ïîäóâàõà. Óñåòè êàê ÿðîñòòà îòíîâî íàõëóâà â ãúðäèòå ìó è ñòÿãà ñúðöåòî êàòî êîíîïåíî âúæå. Òÿ áå ïîñìÿëà äà ñòîðè òîâà.
- Êúäå å? - èçñúñêà òîé.
- Íå çíàì - îòãîâîðè Âèêòîð ñúñ ñúùèÿ áåçèçðàçåí ãëàñ. Èçãëåæäàøå õèïíîòèçèðàí, ñëúí÷àñàë è ñÿêàø èçîáùî íÿìàøå ïðåäñòàâà êúäå ñå íàìèðà. - Ñèãóðíî å èçáÿãàëà. Âå÷å ìîæå äà å ÷àê â Îëä êåéï.
- Íå å - êàçà Õåíðè. - Êðèå ñå. Èìàò ñêðèâàëèùå è òÿ ñå ñïîòàéâà òàì. Ìîæå äà íå å êúùè÷êà íà äúðâî. Ìîæå äà å íåùî äðóãî.
- Êàêâî?
- Îòêúäå... äà... çíàì! - èçðåâà Õåíðè è Âèêòîð îòñêî÷è íàçàä.
Õåíðè ñòîåøå ñðåä Êåíäúñêèã è ñå îãëåæäàøå, áåç äà óñåùà õëàäíèòå âîäíè ñòðóè îêîëî ãóìåíêèòå ñè. Ïåò-øåñò ìåòðà íàäîëó ïî òå÷åíèåòî ïîãëåäúò ìó ñå ïðèêîâà âúðõó ñòúð÷àùèÿ íàä áðåãà áåòîíåí öèëèíäúð - ïîìïåíà ñòàíöèÿ. Èçìúêíà ñå îò âîäàòà è òðúãíà íàòàòúê, óñåùàéêè êàê ãî èçïúëâà íÿêàêúâ íåèçáåæåí óæàñ. Êîæàòà ìó ñÿêàø ñå ñòÿãàøå, î÷èòå ìó ñå ðàçøèðÿâàõà, çà äà âèæäàò âñå ïîâå÷å è ïîâå÷å; äîðè ìó ñå ñòîðè, ÷å óñåùà êàê ñèòíèòå êîñúì÷åòà â óøèòå ìó íàñòðúõâàò è ñå ïîëþøâàò êàòî âîäîðàñëè ïîä ëàñêàòà íà äúëáîêî òå÷åíèå.
Îòêúì ïîìïåíàòà ñòàíöèÿ äîëèòàøå ãëóõî áó÷åíå. Íàä âîäàòà êðàé íåÿ ñòúð÷åøå äúëãà òðúáà, îò êîÿòî íà ðèòìè÷íè òëàñúöè èçõâðúêâàõà ñòðóè òúìíà êàë.
Õåíðè ñå ïðèâåäå íàä êðúãëèÿ æåëåçåí êàïàê íà öèëèíäúðà.
- Õåíðè? - íåðâíî ïîäâèêíà Âèêòîð. - Õåíðè? Êàêâî ïðàâèø?
Õåíðè íå ìó îáðúùàøå âíèìàíèå. Ïðèáëèæè îêî êúì åäíà îò êðúãëèòå äóïêè â êàïàêà, íî íå âèäÿ íèùî îñâåí ìðàê. Òîãàâà ïðèòèñíà óõî âúðõó æåëÿçîòî.
- ×àêàé...
Ãëàñúò äîëåòÿ îò äúëáîêèÿ ìðàê è Õåíðè óñåòè êàê öÿëîòî ìó òÿëî èçñòèâà äî àáñîëþòíàòà íóëà, êàê âåíèòå è àðòåðèèòå çàìðúçâàò êàòî êðèñòàëíè ëåäåíè òðúáè÷êè. Íî ñ òèÿ ÷óâñòâà èäâàøå è íåùî ïî÷òè íåïîçíàòî: îáè÷. Î÷èòå ìó ñå ðàçøèðèõà. Óñòàòà ìó ñå ðàçòåãíà â áåçæèçíåíà êëîóíñêà óñìèâêà. Òîâà áå ãëàñúò îò ëóíàòà. Ñåãà Òî áåøå äîëó, â ïîìïåíàòà ñòàíöèÿ... äúëáîêî â êàíàëèòå.
- ×àêàé...ãëåäàé...
Òîé çà÷àêà, íî âå÷å íå ñå ÷óâàøå íèùî îñâåí ðàâíîìåðíîòî ïðèñïèâíî áó÷åíå íà ïîìïèòå. Âúðíà ñå êúì Âèêòîð, êîéòî ñòîåøå íà áðåãà è ãî ãëåäàøå áîÿçëèâî. Áåç äà ìó îáðúùà âíèìàíèå, Õåíðè èçðåâà íà Áúëâî÷à. Ñëåä ìàëêî Áúëâî÷à äîòúð÷à.
- Åëàòå - êàçà Õåíðè.
- Êàêâî ùå ïðàâèì? - çàïèòà Áúëâî÷à.
- Ùå ÷àêàìå. Ùå ãëåäàìå.
Ïðîìúêíàõà ñå îáðàòíî êúì ïîëÿíêàòà è ñåäíàõà ìåæäó õðàñòèòå. Õåíðè îïèòà äà äðúïíå ãàùèòå îò ïîäóòèòå ñè òîïêè, íî òîâà ñå îêàçà ïðåêàëåíî áîëåçíåíî.
- Õåíðè, êàêâî... - çàïî÷íà Áúëâî÷à.
- Øøøøò!
Áúëâî÷à ïîñëóøíî çàìúë÷à. Õåíðè èìàøå ïàêåò "Êåìúë", íî íå ãî èçâàäè. Íå èñêàøå îíàÿ êó÷êà äà íàäóøè äèìà, àêî ñå ñïîòàéâàøå íàîêîëî. Ìîæåøå äà èì îáÿñíè, íî íÿìàøå ñìèñúë äà ñè õàáè äóìèòå. Ãëàñúò áå èçðåêúë ñàìî äâå äóìè, àëà òå ñÿêàø îáÿñíÿâàõà âñè÷êî. Õëàïåòàòà èãðàåõà òóê. Ñêîðî ùÿõà äà ñå âúðíàò. Çàùî äà ãîíÿò ñàìî ñèòíîòî êóðâå, êîãàòî ìîæåõà äà ñïèïàò è ñåäìèíàòà ëàéíàðè íàêóï?
×àêàõà è ãëåäàõà. Âèêòîð è Áúëâî÷à êàòî ÷å áÿõà çàñïàëè ñ îòâîðåíè î÷è. Î÷àêâàíåòî íå òðàÿ äúëãî, íî Õåíðè èìàøå âðåìå äà ïîìèñëè çà ìíîãî íåùà. Íàïðèìåð çà òîâà êàê áå íàìåðèë àâòîìàòè÷íèÿ íîæ òàçè ñóòðèí. Íå ñòàðèÿ íîæ, êîéòî íîñåøå ïðåç ïîñëåäíèÿ ó÷åáåí äåí; îíçè áå èç÷åçíàë íÿêúäå. Îáà÷å ñåãàøíèÿò èçãëåæäàøå ìíîãî ïî-ãîòèí.
Áåøå ïðèñòèãíàë ïî ïîùàòà.
Óæ äå.
Ñïîìíè ñè êàê ñòîåøå íà âåðàíäàòà, ãëåäàøå êèëíàòàòà, î÷óêàíà ïîùåíñêà êóòèÿ è ñå ìú÷åøå äà ïðîóìåå âèäÿíîòî. Êóòèÿòà áåøå îêè÷åíà ñ áàëîíè. Äâà áÿõà çàâúðçàíè çà êóêè÷êàòà, íà êîÿòî ðàçäàâà÷úò ïîíÿêîãà çàêà÷àøå êîëåòè; äðóãè - çà ìåòàëíîòî ôëàã÷å. ×åðâåíè, æúëòè, ñèíè, çåëåíè. Ñÿêàø íÿêàêúâ áåçóìåí öèðê áå ìèíàë â ïîòàéíà äîáà ïî Óè÷úì ðîóä, çà äà îñòàâè òóê ñâîÿ çíàê.
Êîãàòî èçòè÷à äî ïîùåíñêàòà êóòèÿ, òîé âèäÿ, ÷å ïî áàëîíèòå ñà èçðèñóâàíè ëèöà - ëèöàòà íà õëàïåòàòà, êîèòî ãî âáåñÿâàõà ïðåç öÿëîòî ëÿòî, êîèòî ñÿêàø ìó ñå ïîäèãðàâàõà èççàä âñåêè úãúë.
Çÿïíàë îò èçóìëåíèå, òîé ãëåäàøå òèÿ îáðàçè, à ñåòíå áàëîíèòå ñå ïðúñíàõà åäèí ñëåä äðóã. Áåøå ÷óäåñíî; ñòîðè ìó ñå, ÷å ãè å ïóêíàë ñ ìèñúëòà ñè, ÷å ãè óáèâà ñ æåëàíèåòî äà óìðàò.
Èçâåäíúæ âðàòè÷êàòà íà ïîùåíñêàòà êóòèÿ óâèñíà íàäîëó. Õåíðè ïðèñòúïè êúì íåÿ è íàäíèêíà âúòðå. Ìàêàð ÷å ðàçäàâà÷úò èäâàøå íàñàì åäâà îêîëî ïëàäíå, òîé èçîáùî íå ñå ó÷óäè, êîãàòî âèäÿ ïëîñêî ïðàâîúãúëíî ïàêåò÷å. Èçâàäè ãî. Àäðåñúò ãëàñåøå: ÌÈÑÒÚÐ ÕÅÍÐÈ ÁÀÓÚÐÑ, Ï.Ê. ¹ 2, ÄÅÐÈ, ÌÅÉÍ. Èìàøå äàæå è àäðåñ íà ïîäàòåëÿ: ÌÈÑÒÚÐ ÐÎÁÚÐÒ ÃÐÅÉ, ÄÅÐÈ, ÌÅÉÍ.
Ðàçâúðçà ïàêåò÷åòî è íåáðåæíî çàõâúðëè êðàé êðàêàòà ñè êàôÿâàòà îïàêîâú÷íà õàðòèÿ. Âúòðå èìàøå áÿëà êóòèéêà. Îòâîðè ÿ. Âúðõó ïîäëîæêà îò áÿë ïàìóê ëåæåøå àâòîìàòè÷åí íîæ. Õåíðè ãî èçâàäè è âëåçå â êúùàòà.
Áàùà ìó ëåæåøå íà ðàçäúðïàíèÿ äþøåê â îáùàòà èì ñïàëíÿ, îáêðúæåí îò ïðàçíè áèðåíè êóòèè. Êîðåìúò ìó ñòúð÷åøå èçïîä æúëòåíèêàâèòå äîëíè ãàùè. Õåíðè êîëåíè÷è äî áàùà ñè, âñëóøà ñå â íîñîâîòî ìó õúðêàíå, ïîãëåäà êàê òðåïêàò, ïîäñêà÷àò è ïëþùÿò çàãðóáåëèòå ìó óñòíè.
Òîé ïðèòèñíà äðúæêàòà íà íîæà äî èçîïíàòîòî êîñòåëèâî ãúðëî. Áàùà ìó ñå ïîðàçìúðäà è ïàê ïîòúíà â ïèÿíñêà äðÿìêà. Çàðåÿë ïîãëåä íåéäå íàäàëå÷å, Õåíðè ñòîÿ òàêà öåëè ïåò ìèíóòè, ãàëåéêè ñ ïàëåö ñðåáðèñòîòî áóòîí÷å âúðõó äðúæêàòà. Ãëàñúò îò ëóíàòà ìó ãîâîðåøå - øóøíåøå êàòî òîïúë ïðîëåòåí âåòðåö ñ äåáíåùà â ïîëúõà õëàäíà ñòîìàíà, áðúì÷åøå êàòî ãíåâíè ñòúðøåëè â êíèæíî ãíåçäî, ïàçàðåøå ñå êàòî ïðåñèïíàë ïîëèòèê.
Âñè÷êè ïðèêàçêè íà ãëàñà èçãëåæäàõà òèïè-òèïè-òîï, çàòîâà Õåíðè íàòèñíà ñðåáðèñòîòî áóòîí÷å. Íåùî èçùðàêà â äðúæêàòà íà íîæà, ïðóæèíàòà òëàñíà îñòðèåòî è ïåòíàäåñåò ñàíòèìåòðà ñòîìàíà ïðîíèçàõà ãúðëîòî íà Áú÷ Áàóúðñ. Áåøå ñúâñåì ëåñíî, êàòî äà çàáèåø âèëèöà â ìåñîòî íà äîáðå èçïå÷åíî ïèëå. Îêúðâàâåíîòî âðúõ÷å èçõâðúêíà îò äðóãàòà ñòðàíà.
Áú÷ îòâîðè î÷è. Âòðåí÷è ñå â òàâàíà. Óñòàòà ìó çÿïíà øèðîêî. Ñòðóéêè êðúâ ïðîòåêîõà îò úãúë÷åòàòà íà óñòíèòå íàäîëó êúì óøèòå. Îò ãúðëîòî ìó äîëèòàøå áúëáóêàíå. Îãðîìåí êúðâàâ ìåõóð ñå èçäó ìåæäó ïðîâèñíàëèòå óñòíè è âåäíàãà ñå ïóêíà. Åäíàòà ðúêà íà Áú÷ ïðîïúëçÿ íàïðåä è êîíâóëñèâíî ñòèíà êîëÿíîòî íà ñèíà ìó. Õåíðè íå ñå ðàçñúðäè. Ñëåä ìàëêî ðúêàòà ñå îòïóñíà. Ïîñëå áúëáóêàíåòî çàãëúõíà. Áú÷ Áàóúðñ áåøå ìúðòúâ.
Õåíðè èçäúðïà íîæà, èçáúðñà ãî â ìðúñíèÿ ÷àðøàô âúðõó äþøåêà è èçáóòà îñòðèåòî íàçàä äîêàòî ïðóæèíàòà èçùðàêà. Îãëåäà áàùà ñè áåç îñîáåí èíòåðåñ. Ãëàñúò ìó áå îáÿñíèë çàäà÷èòå çà äíåñ äîêàòî ñòîåøå íà êîëåíå è ïðèòèñêàøå äðúæêàòà íà íîæà êúì ãúðëîòî íà Áú÷. Ãëàñúò áå îáÿñíèë âñè÷êî. È òîé ìèíà â õîëà, çà äà ïîçâúíè íà Áúëâî÷à è Âèêòîð.
Ñåãà òðèìàòà çàåäíî ÷àêàõà êðàé ïîëÿíàòà è ìàêàð ÷å òîïêèòå âñå îùå ãî áîëÿõà óæàñíî, áåøå ïðèÿòíî è óòåøèòåëíî äà óñåùà êàê ñå èçäóâà íîæúò â ëåâèÿ äæîá íà äæèíñèòå. Ïðåä÷óâñòâóâàøå, ÷å êëàíåòî ùå çàïî÷íå ñêîðî. Äðóãèòå ùÿõà äà ñå âúðíàò, çà äà ïðîäúëæàò áåáåøêèòå ñè èãðè è òîãàâà êëàíåòî ùåøå äà çàïî÷íå. Ãëàñúò îò ëóíàòà ìó áå îáÿñíèë âñè÷êî äîêàòî ñòîåøå íà êîëåíå êðàé áàùà ñè, à ïîñëå, íà ïúò êúì ãðàäà, Õåíðè íÿìàøå ñèëè äà îòêúñíå î÷è îò áëåäèÿ ïðèçðà÷åí äèñê ñðåä íåáîñâîäà. Âèäÿ, ÷å ëóíàòà íàèñòèíà èìà ÷îâåøêî ëèöå - çëîâåùî èñêðÿùî ïðèçðà÷íî ëèöå ñúñ çåéíàëè êðàòåðè âìåñòî î÷è è ïîõîòëèâà óñìèâêà, êîÿòî ñÿêàø ïðîðÿçâàøå ñêóëèòå ÷àê äî óøèòå. Òî ìó ãîâîðåøå
(òóê äîëó ñå ðååì Õåíðè âñè÷êè ñå ðååì è òè ùå ñå ðååø)
ïî öåëèÿ ïúò äî ãðàäà. Èçáèé ãè âñè÷êè, êàçâàøå ïðèçðà÷íèÿò ãëàñ îò ëóíàòà è Õåíðè îòëè÷íî ãî ðàçáèðàøå; óñåùàøå, ÷å ñïîäåëÿ ñúùîòî âúëíåíèå. Ùåøå äà ãè èçáèå âñè÷êè, âñè÷êè ñâîè ìú÷èòåëè è òîãàâà ñòðàøíîòî ÷óâñòâî - ÷óâñòâîòî, ÷å õâàòêàòà ìó ñëàáåå, ÷å íåóìîëèìî íàâëèçà â åäèí ïî-øèðîê ñâÿò, êúäåòî íå ùå ìîæå äà âëàñòâóâà êàêòî âëàñòâóâàøå íàä äâîðà íà Îáùèíñêàòà ïðîãèìíàçèÿ, ÷å â øèðîêèÿ ñâÿò øèøêîòî, íåãðîòî è ïåëòåêúò ìîæå íÿêàê äà ïîðàñíàò, äîêàòî òîé ñàìî ùå ñòàðåå - ùå èç÷åçíå çàâèíàãè.
Ùåøå äà ãè èçáèå âñè÷êè è ãëàñîâåòå - îíèÿ, êîèòî ãîâîðåõà îòâúòðå è äðóãèòå îò ëóíàòà - ùÿõà äà ãî îñòàâÿò íà ìèðà. Ùåøå äà ãè èçáèå âñè÷êè, à ïîñëå ùåøå äà ñå ïðèáåðå ó äîìà è äà ñåäíå íà çàäíàòà âåðàíäà ñ òàòêîâàòà ÿïîíñêà ñàáÿ â ñêóòà. Ùåøå äà èçïèå åäíà-äâå îò òàòêîâèòå áèðè. Ùåøå äà ñëóøà ðàäèî, ñàìî ÷å íå áåéçáîë. Áåéçáîëúò áåøå ñêàïàíà ðàáîòà. Ùåøå äà ñëóøà ðîêåíäðîë. Ìàêàð ÷å Õåíðè íå çíàåøå (à è íå áè ìó ïóêàëî, àêî ãî çíàåøå), ïî òîçè âúïðîñ ìåæäó íåãî è Íåóäà÷íèöèòå öàðóâàøå ïúëíî åäèíîäóøèå: ðîêåíäðîëúò áåøå òèïè-òèïè-òîï. Èìà ïèëåòà â õàìáàð, ÷èé õàìáàð, 'êúâ õàìáàð, ìîé õàìáàð. Òîãàâà âñè÷êî ùåøå äà áúäå íàðåä; âñè÷êî ùåøå äà áúäå ãîò; âñè÷êî ùåøå äà áúäå îêåé è íÿìàøå äà èìà çíà÷åíèå êàêâî ùå ñå ñëó÷è ïîñëå. Ãëàñúò ùåøå äà ñå ïîãðèæè çà íåãî - óñåùàøå òîâà. Ùîì òè ñå ãðèæèø çà Òî, è Òî ñå ãðèæè çà òåá. Òàêà áåøå â Äåðè îòêðàé âðåìå.
Íî õëàïåòàòà òðÿáâàøå äà áúäàò ñïðåíè - íåçàáàâíî, îùå äíåñ. Òàêà áå êàçàë ãëàñúò.
Õåíðè èçâàäè îò äæîáà íîâèÿ ñè íîæ è âçå äà ãî âúðòè íàñàì-íàòàì ïðåä î÷èòå ñè, ãëåäàéêè ñ íàñëàäà êàê ñëúí÷åâèòå ëú÷è ïðèìèãâàò è ñå ïëúçãàò ïî õðîìèðàíèòå ÷àñòè. Ïîñëå Áúëâî÷à ñòèñíà ðúêàòà ìó è èçñúñêà:
- Ãëåäàé, Õåíðè! Ëåëå Áîæè÷êî! Ãëåäàé ãî òóé!
Õåíðè ïîãëåäíà è óñåòè êàê ðàçáèðàíåòî ãî îáëèâà êàòî ïîòîê îò ÿñíà ñâåòëèíà. Ñÿêàø ïî âúëøåáñòâî åäíî êâàäðàòíî êúñ÷å îò ïîëÿíàòà ñå âäèãàøå íàãîðå, ðàçêðèâàéêè âñå ïî-øèðîê ìðà÷åí îòâîð. Óæàñúò ãî æåãíà çà ìèã, êîãàòî ïîìèñëè, ÷å òàì ìîæå äà å ãîñïîäàðÿò íà ãëàñà... òà íàëè Òî æèâååøå íåéäå ïîä Äåðè! Ñåòíå ÷ó äðåçãàâîòî ñêúðöàíå íà çàöàïàíèòå ïàíòè è ðàçáðà âñè÷êî. Íå áÿõà âèäåëè êúùè÷êà ïî äúðâåòàòà, çàùîòî òÿ èçîáùî íå áåøå òàì.
- Áîãà ìè, ñòîÿëè ñìå ïðàâî âðúç íåÿ - èçðúìæà Áúëâî÷à è ñå ïðèãîòâè äà õóêíå â àòàêà, êîãàòî îò êâàäðàòà ñðåä ïîëÿíàòà èçíèêíàõà ãëàâàòà è ðàìåíåòå íà Áåí. Õåíðè ãî ñãðàá÷è è äðúïíà íàäîëó.
- Íÿìà ëè äà ãè ñïèïàìå, Õåíðè? - çàïèòà Âèêòîð, äîêàòî Áåí ñ ïóõòåíå ñå èçìúêâàøå íàâúí.
- Ùå ãè ñïèïàìå - îòâúðíà Õåíðè, áåç äà èçïóñêà îò ïîãëåä îìðàçíèÿ øèøêî. È òîÿ ñè ïàäàøå ðèòíèòîïêîâåö. Òàêà ùå òè ñðèòàì òîïêèòå, ÷å äà ñè ãè íîñèø çà îáèöè, ïåäåðàñò øèøêàâ. ×àêàé ñàìî äà âèäèø êàêâî òè ñå ïèøå. - Íå ñå òðåâîæè.
Äåáåëàêúò ïîìàãàøå íà êóðâàòà äà ñå èçìúêíå îò ÿìàòà. Òÿ ñå îçúðíà òðåâîæíî è çà ìèã Õåíðè ñå èçïëàøè, ÷å ãëåäà ïðàâî ñðåùó íåãî. Ïîñëå î÷èòå é ïëúçíàõà íàñòðàíè. Äâàìàòà ñè êàçàõà íåùî, ñåòíå õëúòíàõà â ãúñòèòå õðàñòè è èç÷åçíàõà.
- Õàéäå - êàçà Õåíðè, êîãàòî øóìúò íà ëèñòà è ñòðîøåíè êëîíêè çàãëúõíà â äàëå÷èíàòà. - Ùå ãè ïðîñëåäèì. Îáà÷å îòäàëå÷å è òèõè÷êî. Èñêàì ãè âñè÷êè â êþïà.
Îçúðòàéêè ñå íàîêîëî ñ øèðîêî ðàçòâîðåíè î÷è, òðèìàòà ñå ïðèâåäîõà è èçòè÷àõà ïðåç ïîëÿíàòà êàòî âîåíåí ïàòðóë. Áúëâî÷à ïîñïðÿ äà íàäíèêíå â êúùè÷êàòà è ïîêëàòè ãëàâà îò ïî÷óäà è âúçõèùåíèå.
- Àìè ÷å àç ñúì ñåäÿë ïðàâî íàä ãëàâèòå èì.
Õåíðè íåòúðïåëèâî ìó ìàõíà ñ ðúêà.
Òðúãíàõà ïî ïúòåêàòà, çà äà íå âäèãàò øóì. Áÿõà ìèíàëè ïîëîâèíàòà ïúò äî Êàíçàñ ñòðèéò, êîãàòî îòñðåùà èçíèêíàõà øèøêîòî è êóðâåòî, õâàíàòè ðúêà çà ðúêà (êîëêî ñà ìèëè÷êè! - ïîìèñëè Õåíðè âúâ âúðõîâåí èçáëèê íà áëàæåíà íåíàâèñò).
Çà ùàñòèå äâàìàòà áÿõà ñ ãðúá êúì ïðåñëåäâà÷èòå è íå ïîãëåæäàõà íàçàä. Õåíðè, Âèêòîð è Áúëâî÷à çàñòèíàõà íà ìÿñòî, ïîñëå ñå îòòåãëèõà â ñÿíêàòà êðàé ïúòåêàòà. Ñêîðî Áåí è Áåâúðëè ñå ïðåâúðíàõà â äâå ïîäñêà÷àùè ñâåòëè ïåòíà ñðåä ãúñòàòà ïëåòåíèöà îò êëîíè è õðàñòè. Òðèìàòà ïðîäúëæèõà ïðåñëåäâàíåòî... íî âå÷å ïî-ïðåäïàçëèâî. Õåíðè ïàê èçâàäè íîæà è
9.

Õåíðè ñè íàìèðà ïðåâîç / 02:30 ÷.

íàòèñíà õðîìèðàíîòî áóòîí÷å âúðõó äðúæêàòà. Îñòðèåòî èçõâðúêíà íàâúí. Òîé ãî îãëåäà óíåñåíî ïîä ëóííèòå ëú÷è. Çâåçäíèòå ïðîáëÿñúöè ïî îñòðèåòî áÿõà ïðåêðàñíè. Íÿìàøå ïðåäñòàâà êîëêî å ÷àñúò. Îò âðåìå íà âðåìå ïîòúâàøå è îòíîâî èçïëóâàøå â ðåàëíîñòòà.
Â ñúçíàíèåòî ìó íàõëó äàëå÷åí çâóê, êîéòî áàâíî ñå çàñèëâàøå. Àâòîìîáèëåí äâèãàòåë. Èäâàøå íàñàì. Î÷èòå íà Õåíðè ñå ðàçøèðèõà ñðåä ìðàêà. Òîé ñòèñíà íîæà è çà÷àêà êîëàòà äà îòìèíå.
Íî êîëàòà íå îòìèíà. Îòáè äî òðîòîàðà êðàé æèâèÿ ïëåò íà Ñåìèíàðèÿòà è ñïðÿ áåç äà èçêëþ÷âà äâèãàòåëÿ. Õàïåéêè óñòíè (êîðåìúò ìó ñå âöåïåíÿâàøå; áåøå ñå âòâúðäèë êàòî äúñêà è êðúâòà ìåæäó ïðúñòèòå ìó ëåïíåøå êàòî êëåíîâ ñîê, êîãàòî ãî èçòî÷âàø îò ñòúáëîòî â êðàÿ íà ìàðò èëè íà÷àëîòî íà àïðèë), Õåíðè ñå íàäèãíà íà êîëåíå è ðàçãúðíà æèëàâèòå âåéêè. Çúðíà ôàðîâå è òúìíèÿ ñèëóåò íà àâòîìîáèë. ×åíãåòà? Ïðúñòèòå ìó ñòèñêàõà è îòïóñêàõà äðúæêàòà íà íîæà, ñòèñêàõà è îòïóñêàõà, ñòèñêàõà è îòïóñêàõà.
Ïðàòèõ òè ïðåâîç, Õåíðè, ïðîøåïíà ãëàñúò. Åäèí âèä òàêñè, ÷àò ëè ñè? Íàëè òðÿáâà ÷àñ ïî-ñêîðî äà òå äîêàðàìå äî "Ãðàäñêè äîì". Íîùòà îòìèíàâà.
Ãëàñúò ñå èçêèñêà òúíè÷êî è çëîâåùî, ïîñëå ìëúêíà. Ñåãà â òèøèíàòà ñå ÷óâàõà ñàìî ïåñíèòå íà ùóðöèòå è ðàâíîìåðíîòî áîáîòåíå íà ìîùíèÿ äâèãàòåë. Çâó÷è êàòî äàëå÷íè ãúðìåæè íà óâåñåëèòåëíè áîìáè÷êè, ðàçñåÿíî ïîìèñëè Õåíðè.
Òðîìàâî ñå èçïðàâè íà êðàêà è çàêóöóêà êúì àëåÿòà ïðåä Ñåìèíàðèÿòà. Íàäíèêíà èççàä æèâèÿ ïëåò. Íå áåøå ïîëèöåéñêà êîëà - íÿìàøå áóðêàíè îòãîðå, à è ôîðìàòà ìó ñå ñòîðè íÿêàê íåîáè÷àéíà. Ñòîðè ìó ñå... ñòàðà.
Îòíîâî ÷ó îíîâà òèõî êèñêàíå... èëè ìîæå áè ñàìî ïåñåíòà íà âÿòúðà.
Õåíðè ñå èçìúêíà îò ñÿíêàòà íà æèâèÿ ïëåò, ïðîëàçè ïîä âåðèãàòà, ïàê ñå èçïðàâè è òðúãíà êúì ñïðÿëàòà êîëà, çàñòèíàëà ñðåä ÷åðíî-áÿë ôîòîãðàôñêè ñâÿò îò ñðåáúðåí ëóíåí áëÿñúê è íåïðîíèöàåìè ñåíêè. Ñàìèÿò òîé èçãëåæäàøå óæàñíî: ðèçàòà ìó áåøå ïî÷åðíÿëà îò êðúâ, ëåïêàâîòî ïåòíî áå ñòèãíàëî ïî÷òè äî êîëåíåòå íà äæèíñèòå. Ëèöåòî ìó ñå áåëååøå ïðèçðà÷íî â ìðàêà ïîä êúñàòà áîëíè÷íà ïðè÷åñêà.
Ñòèãíà äî òðîòîàðà è ïàê ñå âãëåäà â êîëàòà, îïèòâàéêè äà ðàçëè÷è êàêâî ïðåäñòàâëÿâà ìàñèâíèÿò ñèëóåò çàä âîëàíà. Íî íàé-íàïðåä ðàçïîçíà êîëàòà - áàùà ìó âèíàãè ñå êúëíåøå, ÷å íÿêîé äåí ùå èìà òî÷íî òàêàâà: Ïëèìóò Ôþðè ìîäåë 1958. Êàðîñåðèÿòà áåøå ÷åðâåíî-áÿëà è Õåíðè çíàåøå (êîëêî ëè ïúòè ãî áå ïîâòàðÿë áàùà ìó?), ÷å ïîä êàïàêà áîáîòè äâèãàòåë V-8 327. Ìîùíîñò 255 êîíñêè ñèëè, ðàçâèâà 120 êèëîìåòðà çà äåâåò ñåêóíäè. Ùå ñè êóïÿ òàÿ êîëà è êîãàòî óìðà, ùå ìå ïîãðåáàò ñ íåÿ, îáè÷àøå äà êàçâà Áú÷... íî ðàçáèðà ñå, òîé íå óñïÿ äà êóïè êîëàòà è áå ïîãðåáàí íà äúðæàâíè ðàçíîñêè ñëåä êàòî îáåçóìåëèÿò Õåíðè ïîïàäíà â ëóäíèöàòà, êðåùåéêè çà ïîäçåìèÿ è ÷óäîâèùà.
Àêî âúòðå å òîé, ìàé íÿìà äà ãî ïîíåñà, êàçà ñè Õåíðè, äîêàòî ñå ëþøêàøå çàìàÿíî íàïðåä íàçàä è ñòèñêàøå íîæà, ãëåäàéêè òúìíàòà ôèãóðà çàä âîëàíà.
Ïîñëå äÿñíàòà âðàòè÷êà íà Ïëèìóòà ñå îòâîðè, ëàìïè÷êàòà íàä íåÿ ñâåòíà è øîôüîðúò çàâúðòÿ ãëàâà êúì íåãî. Áåøå Áúëâî÷à Õúãèíñ. Ðàçäðàíîòî ìó ëèöå âèñåøå íà ïàð÷åòà. Åäíîòî îêî áåøå èç÷åçíàëî è ïðåç ïðîãíèëàòà äóïêà âúðõó ñúñóõðåíàòà áóçà ïðîçèðàõà ïî÷åðíåëèòå çúáè. Íà ãëàâàòà ìó ñòúð÷åøå áåéçáîëíîòî êàñêåò÷å, êîåòî áå íîñèë ïðåäè äà óìðå. Ïî îáúðíàòàòà íàçàä êîçèðêà ñå ñòè÷àøå ñèâîçåëåíèêàâà ñëóç.
- Áúëâî÷! - ïðîâèêíà ñå Õåíðè è áîëêàòà ðàçäðà êîðåìà ìó. Èçêðåùÿ îòíîâî, òîçè ïúò áåç äóìè.
Ñèâî-áåëåçíèêàâèòå ìúðòâåøêè óñòíè íà Áúëâî÷à ñå ðàçòåãíàõà â îáåçêúðâåíà, ñáðú÷êàíà óñìèâêà. Òîé ïðîòåãíà îáåçîáðàçåíàòà ñè ðúêà êúì îòâîðåíàòà âðàòà â ïîäêàíâàù æåñò.
Õåíðè ñå ïîêîëåáà, ïîñëå èçêóöóêà êðàé ïðåäíèöàòà íà Ïëèìóòà, ïëúçãàéêè çà ìèã ïðúñòè ïî V-îáðàçíàòà åìáëåìà, êàêòî ïðàâåøå â äåòñòâîòî ñè âñåêè ïúò, êîãàòî áàùà ìó ãî âîäåøå â áàíãîðñêàòà èçëîæáåíà çàëà äà îãëåäàò ìå÷òàíàòà êîëà. Äîêàòî ñå äîáåðå äî äÿñíàòà ñòðàíà, íàä ñâåòà ïëúçíà ìåêà ñèâà ïåëåíà è òðÿáâàøå äà ñå âêîï÷è â îòâîðåíàòà âðàòà, çà äà íå ïàäíå íà àñôàëòà. Ïîñòîÿ ñ êëþìíàëà ãëàâà, äèøàéêè áåçñèëíî è ïðåêúñëå÷íî. Íàé-ñåòíå ñâåòúò ñå çàâúðíà - ïîíå îò÷àñòè - è òîé íàìåðè ñèëè äà ñå ïðîâðå ïðåç âðàòàòà è äà ðóõíå íà ñåäàëêàòà. Áîëêàòà îòíîâî ãî çàõàïà îòâúòðå è ïî ðúêàòà ìó ïëúçíà ïðÿñíà êúðâàâà ñòðóÿ. Íàïîìíÿøå òîïëî æåëå. Ñêúðöàéêè ñúñ çúáè, òîé îòìåòíà ãëàâà íàçàä è æèëèòå ïî øèÿòà ìó ñå èçïúíàõà. Íàé-ñåòíå áîëêàòà ïîîòñëàáíà.
Âðàòàòà ñå çàòðúøíà ñàìà. Ëàìïè÷êàòà èçãàñíà. Õåíðè âèäÿ êàê ïðîãíèëàòà ðúêà íà Áúëâî÷à ñå âêîï÷è â ñêîðîñòíèÿ ëîñò è ãî òëàñíà íàïðåä. Ïðåç ðàçëîæåíàòà ïëúò íà ïðúñòèòå ïðîçèðàõà êîñòè è áåëåçíèêàâè òîï÷åñòè ñòàâè.
Ïëèìóòúò ïîòåãëè ïî Êàíçàñ ñòðèéò êúì Ãîðíàòà ìèëÿ.
- Êàê ñè, Áúëâî÷? - ÷ó Õåíðè ñîáñòâåíèÿ ñè ãëàñ.
Ãëóïàâ âúïðîñ, ðàçáèðà ñå - íÿìàøå íà÷èí Áúëâî÷à äà å òóê, ìúðòâèòå íå ìîãàò äà êàðàò êîëè - íî â ìîìåíòà íå ìó õðóìâàøå íèùî äðóãî.
Áúëâî÷à íå îòãîâîðè. Åäèíñòâåíîòî ìó õëúòíàëî îêî ñå âçèðàøå â ïúòÿ. Ïðåç äóïêàòà â áóçàòà ìó óæàñíèòå çúáè íàäíè÷àõà êúì Õåíðè. Õåíðè ñìúòíî óñåòè, ÷å îòêúì íÿêîãàøíèÿ ìó ïðèÿòåë äîëèòà íåïîíîñèìà ñìðàä. Âîíåøå íà êîø ïðîãíèëè, ðàçêàøêàíè äîìàòè.
Êàïà÷åòî íà æàáêàòà îòõâðúêíà íàïðåä è ÷óêíà Õåíðè ïî êîëÿíîòî. Â ñâåòëèíàòà íà ìàëêàòà êðóøêà îòâúòðå òîé ðàçëè÷è áóòèëêà âèíî "Òåêñàñêè øîôüîð". Âçå ÿ, ðàçâèíòè êàïà÷êàòà è îòïè äúëáîêà ãëúòêà. Àëêîõîëúò ïëúçíà íàäîëó ñ ïðîõëàäíà, êîïðèíåíà ëàñêà è èçáóõíà â ñòîìàõà ìó êàòî âóëêàíè÷íî èçðèãâàíå. Õåíðè ïîòðåïåðà öÿë, èçñòåíà... ñåòíå ñå ïî÷óâñòâóâà ìàëêî ïî-äîáðå, ìàëêî ïî-ñâúðçàí ñúñ ñâåòà.
- Áëàãîäàðÿ - êàçà òîé.
Áúëâî÷à çàâúðòÿ ãëàâà êúì íåãî. Õåíðè ÷ó êàê ñå ðàçäâèæâàò ñóõîæèëèÿòà â øèÿòà ìó; ñêúðöàõà êàòî ðúæäèâè ïàíòè. Íÿêîëêî ñåêóíäè Áúëâî÷à ãî ãëåäà ñ ìúðòâåøêè, åäíîîê ïîãëåä è åäâà ñåãà Õåíðè îñúçíà, ÷å ïî÷òè öåëèÿò ìó íîñ å èç÷åçíàë. Ìàé íåùî áåøå ðúôàëî ñòàðîòî ïðèÿòåë÷å. Ìîæå áè êó÷å. Èëè ïëúõîâå. Ïî-ñêîðî ïëúõîâå. Êîãàòî ãîíåõà ñêàïàíèòå õëàïåòà, òóíåëèòå áÿõà ïúëíè ñ òèÿ ãàäèíêè.
Âñå òúé áàâíî Áúëâî÷à çàâúðòÿ ãëàâà íàïðåä. Õåíðè òèõî âúçäúõíà îò îáëåê÷åíèå. Ñòàâàøå ìó íÿêàê êîôòè, êîãàòî Áúëâî÷à ãî ãëåäàøå òàêà. Â îöåëÿëîòî õëúòíàëî îêî èìàøå íåùî íåðàçáèðàåìî. Óïðåê? Ãíÿâ? Èëè êàêâî?
Çàä âîëàíà íà òàçè êîëà ñåäè ìúðòâî ìîì÷å.
Õåíðè ñâåäå î÷è êúì ðúêàòà ñè è âèäÿ, ÷å êîæàòà å íàñòðúõíàëà. Ïîáúðçà ïàê äà íàäèãíå áóòèëêàòà. Òîçè ïúò ãëúòêàòà ñå ïëúçíà ìàëêî ïî-ëåêî è ïðúñíà ïî öÿëîòî ìó òÿëî ïðèÿòíà òîïëèíà.
Ïëèìóòúò ñå ñïóñíà ïî Ãîðíàòà ìèëÿ è íàâëåçå â êðúãîâîòî äâèæåíèå... îáðàçíî êàçàíî, çàùîòî â òîçè íîùåí ÷àñ íÿìàøå íèêàêâî äâèæåíèå; æúëòèòå ìèãàùè ëàìïè íà ñâåòîôàðèòå õâúðëÿõà òðúïíåùè îòáëÿñúöè ïî ïóñòèòå óëèöè è ñïÿùèòå ñãðàäè. Áåøå òîëêîâà òèõî, ÷å Õåíðè ÷óâàøå êàê âúòðå ïðåùðàêâàò ðåëåòàòà... èëè ñàìî ñè âúîáðàçÿâàøå?
- Íå ñúì èñêàë äà òå çàðåæà òîãàâà, Áúëâè - ïðîìúðìîðè òîé. - Çíàì, ÷å íå ãî ìèñëèø, àìà ðåêîõ äà òè êàæà çà âñåêè ñëó÷àé.
Ñúñóõðåíèòå æèëè îòíîâî çàñêðèáóöàõà. Áúëâî÷à ïàê ãî ïîãëåäíà ñ õëúòíàëîòî ñè îêî. Óñòíèòå ìó ñå ðàçòåãíàõà â ñòðàõîâèòà óñìèâêà, ðàçêðèâàéêè ÷åðíè, ãúñòî ïëåñåíÿñàëè âåíöè. Ùî çà óñìèâêà å òîâà? - çàïèòà ñå Õåíðè, äîêàòî êîëàòà ïðåëèòàøå ñ êàäèôåíî ìúðêàíå ïî Ãëàâíàòà óëèöà ìåæäó çàêóñâàëíÿòà íà Íàí è êèíî "Àëàäèí" îò åäíàòà ñòðàíà è óíèâåðñàëíèÿ ìàãàçèí îò äðóãàòà. Äàëè å óñìèâêà íà îïðîùåíèå? Óñìèâêà íà ñòàð ïðèÿòåë? Èëè å óñìèâêà, êîÿòî ãîâîðè: ùå òå ñïèïàì, Õåíðè, ùå òå ñïèïàì çàäåòî íè çàðÿçà äâàìàòà ñ Âèê? Ùî çà óñìèâêà?
- Òðÿáâà äà ìå ðàçáåðåø, íàëè çíàåø êàê áåøå - êàçà Õåíðè è ìëúêíà. Êàê áåøå íàèñòèíà? Âñè÷êî ñå îáúðêâàøå â ìîçúêà ìó, ñúáèòèÿòà ñå ðàçìåñâàõà êàòî êúñ÷åòà îò êàðòèííà ìîçàéêà, ñòðóïàíè âúðõó íÿêîÿ îò îíèÿ ñêàïàíè ìàñè â çàëàòà çà èãðè íà "Äæóíèïúð õèë". Êàê áåøå â äåéñòâèòåëíîñò? Òîãàâà òðèìàòà ïðîñëåäèõà øèøêîòî è êóðâåòî äî Êàíçàñ ñòðèéò è èç÷àêàõà â õðàñòèòå, äîêàòî îíèÿ ñå êàòåðåõà ïî ñèïåÿ. Àêî ãè áÿõà èçòúðâàëè îò ïîãëåä, Õåíðè ùåøå äà çàðåæå äåáíåíåòî è ïðîñòî ùåøå äà ïîâåäå Áúëâî÷à è Âèêòîð ïîäèð òÿõ; ïî-äîáðå äâå æåðòâè, îòêîëêîòî íèòî åäíà.
Íî æåðòâèòå íå èç÷åçíàõà. Îáëåãíàõà ñå íà ïàðàïåòà è ïîäõâàíàõà ðàçãîâîð, õâúðëÿéêè îò âðåìå íà âðåìå ïîãëåäè íàãîðå ïî óëèöàòà. Ïîíÿêîãà ñå îçúðòàõà è êúì Ïóùèíàêà, íî îòðÿäúò íà Õåíðè áåøå äîáðå óêðèò.
Ñïîìíÿøå ñè, ÷å íåáåòî ïîñèâÿ, âúçäóõúò íàòåãíà è îòêúì èçòîê âçåõà äà ïðèèæäàò îáëàöè. Ñêîðî ùåøå äà çàâàëè.
Êàêâî ñòàíà ïîñëå? Êàêâî...
Ñúñóõðåíè, êîñòåëèâè ïðúñòè ñòèñíàõà ðúêàòà ìó è Õåíðè èçïèùÿ. Îòíîâî áå ïî÷íàë äà ñå ïðîâàëÿ â ïàìó÷íàòà ñèâîòà, íî ñòðàõîâèòîòî äîêîñâàíå íà Áúëâî÷à è áîëêàòà, êîÿòî ïðîðÿçà ñòîìàõà ìó îò ïèñúêà, ãî âúðíàõà êúì ðåàëíèÿ ñâÿò. Îçúðíà ñå è âèäÿ ëèöåòî íà Áúëâî÷à ñàìî íà äâà ïðúñòà îò ñâîåòî; ñòðåñíàòî ñè ïîå âúçäóõ è âåäíàãà ñúæàëè çà òîâà. Ñòàðîòî ïðèÿòåë÷å íàèñòèíà ñå áåøå ñêàïàëî. Õåíðè îòíîâî ñè ïîìèñëè çà êóï äîìàòè, ãíèåùè êðîòêî â íÿêîé òúìåí õàìáàðñêè úãúë. Ïðèçëÿ ìó.
Âíåçàïíî ñè ñïîìíè êðàÿ - êðàÿ íà Áúëâî÷à è Âèê. Íåùî áå èçñêî÷èëî îò ìðàêà, äîêàòî òðèìàòà ñòîÿõà â åäíà øàõòà ñ ðåøåòêà íà âúðõà è ñå ÷óäåõà íàêúäå äà ïðîäúëæàò. Íåùî... Îòíà÷àëî Õåíðè íå ìîæåøå äà ñõâàíå êàêâî å. Ðàçáðà åäâà êîãàòî Âèêòîð ñå ðàçêðåùÿ: "Ôðàíêåíùàéí! Òîâà å Ôðàíêåíùàéí!" È íàèñòèíà áåøå ÷óäîâèùåòî íà Ôðàíêåíùàéí ñúñ ñòúð÷àùè îò ãúðëîòî áîëòîâå è äúëáîê øåâ íà ÷åëîòî; òî áàâíî ñå ëþøêàøå íàñðåùà, ïðèñòúïâàéêè ñ îáóùà êàòî ãðàìàäíè äåòñêè êóá÷åòà.
"Ôðàíêåíùàéí! - ïèùåøå Âèê. - Ôð..." Ïîñëå ãëàâàòà íà Âèê îòõâðúêíà îò ðàìåíåòå, ïðåëåòÿ ïðåç øàõòàòà è ñå áëúñíà â îòñðåùíàòà êàìåííà ñòåíà ñ ãíóñåí ìëÿñêàù çâóê. Âîäíèñòèòå æúëòè î÷è íà ÷óäîâèùåòî ñå âïåðèõà â Õåíðè è òîé çàìðúçíà. Óñåòè êàê ãóáè âëàñò íàä ìåõóðà ñè è ïî áåäðàòà ìó ïëúçâà òîïëà âëàãà.
Êîøìàðíîòî ñúçäàíèå ñå ëþøíà êúì íåãî è òîãàâà Áúëâî÷à... òîãàâà Áúëâî÷à...
- Ñëóøàé, çíàì, ÷å èçáÿãàõ - êàçà Õåíðè. - Íå áèâàøå äà ãî ïðàâÿ. Îáà÷å... îáà÷å...
Áúëâî÷à ãî ãëåäàøå áåçìúëâíî.
- Èçãóáèõ ñå - ïðîøåïíà Õåíðè, ñÿêàø èñêàøå äà êàæå íà ñòàðèÿ ïðèÿòåë Áúëâè, ÷å íå ìó å áèëî ëåêî. Çâó÷åøå àäñêè òúïî, âñå åäíî äà ðå÷å: Äà áå, Áúëâî÷, çíàì, ÷å òå ïðå÷óêàõà, àìà ïúê íà ìåíå çíàåø ëè êàêâà ñòðàõîòíà òðåñêà ìè âëåçå ïîä íîêúòÿ? Íî íàèñòèíà áåøå ñòðàøíî... íåïîíîñèìî ñòðàøíî. Ñïîìíè ñè êàê ÷àñ ñëåä ÷àñ áðîäåøå èç ñâÿò îò çëîâîíèå è ìðàê è íàêðàÿ çàïî÷íà äà êðåùè. Ïî íÿêîå âðåìå îïîðàòà ïîä êðàêàòà ìó èç÷åçíà è äîêàòî òðàåøå áåçêðàéíîòî, çàøåìåòÿâàùî ïàäàíå, òîé íàìåðè âðåìå äà ñè ïîìèñëè: Å, äîáðå, ñëåä ìèíóòêà ùå áúäà ìúðòúâ è ùå ñå îòúðâà âåäíúæ çàâèíàãè... à ïîñëå ãî îáãúðíà áóéíî òå÷àùà âîäà - íàâÿðíî áåøå ïîïàäíàë â ïîäçåìíèÿ òóíåë íà Êåíäúñêèã. Áåç ñàì äà çíàå êàê, òîé ñå îçîâà íàâúí, ïîä ëú÷èòå íà ãàñíåùèÿ çàëåç, çàáëúñêà îò÷àÿíî ñ ðúöå êúì áðåãà è ñúñ ñåòíè óñèëèÿ ïðîëàçè íàãîðå ïî ñòðúìíèÿ ñêëîí, ñàìî íà ïåòäåñåòèíà ìåòðà îò ìÿñòîòî, êúäåòî ñëåä äâàäåñåò è øåñò ãîäèíè ùåøå äà ñå óäàâè Åéäðèúí Ìåëúí. Ïîäõëúçíà ñå, ïàäíà, óäàðè ñè ãëàâàòà â íåùî è çàãóáè ñúçíàíèå. Êîãàòî ñå ñâåñòè, áåøå íàñòàíàëà íîù. Çàòúòðè íîçå êúì øîñå ¹ 2 è óñïÿ äà ñå äîáåðå íà ñòîï äî ôåðìàòà. À òàì âå÷å ãî ÷àêàõà ÷åíãåòàòà.
Íî âñè÷êî òîâà áåøå ïî-êúñíî. À òîãàâà, â êàíàëà, Áúëâî÷à çàñòàíà ïðåä Ôðàíêåíùàéíîâîòî ÷óäîâèùå è òî ñ åäèí çàìàõ ðàçäðà ëÿâàòà ïîëîâèíà íà ëèöåòî ìó ÷àê äî êîñòòà - Õåíðè âèäÿ òîâà ïðåäè äà ïîáåãíå. Íî ñåãà Áúëâî÷à ñå áå çàâúðíàë è ñî÷åøå íåùî ñ ïðúñò.
Õåíðè âèäÿ, ÷å ñà ñïðåëè ïðåä "Ãðàäñêè äîì" è èçâåäíúæ ðàçáðà âñè÷êî. Äíåñ "Ãðàäñêè äîì" áåøå åäèíñòâåíèÿò õîòåë â Äåðè. Ïðåç 58-ìà èìàøå îùå äâà: "Èçòî÷íà çâåçäà" â êðàÿ íà Åêñ÷åéíäæ ñòðèéò è "Îòìîðà çà ïúòíèêà" íà Òîðî ñòðèéò. È äâàòà õîòåëà áÿõà èç÷åçíàëè ïî âðåìå íà ãðàäñêàòà ðåêîíñòðóêöèÿ (Õåíðè çíàåøå òîâà; â "Äæóíèïúð õèë" óñúðäíî ÷åòåøå âñåêè íîâ áðîé íà "Äåðè íþç"). Ñåãà îñòàâàøå ñàìî "Ãðàäñêè äîì" è íÿêîëêî ïàÿíòîâè ìîòåë÷åòà îêîëî ìàãèñòðàëàòà.
Òå òðÿáâà äà ñà òàì, ïîìèñëè òîé. Òàì, âúòðå. Âñè÷êè, êîèòî îùå ñà æèâè. Äðåìÿò ïîä çàâèâêèòå è â ãëàâèòå èì òàíöóâàò âèäåíèÿ íà áîíáîíè... èëè êàíàëè. À àç ùå ãè î÷èñòÿ. Ùå ãè èçòðåïÿ åäèí ïî åäèí.
Èçâàäè áóòèëêàòà è ñ ãëóõî ñóìòåíå îòïè îùå åäíà ãëúòêà. Óñåòè êàê â ñêóòà ìó áëèêâà íîâà ñòðóÿ êðúâ, ñåäàëêàòà ïîä íåãî ëåïíåøå, íî îò âèíîòî ìó ñòàâàøå ïî-äîáðå; ñ âèíîòî âñè÷êè òðåâîãè èçãëåæäàõà íåçíà÷èòåëíè. Áè ïðåäïî÷åë ìàëêî áúðáúí, íî â êðàÿ íà êðàèùàòà ïî-äîáðå âèíî, îòêîëêîòî íèùî.
- Ñëóøàé - êàçà òîé íà Áúëâî÷à, - èçâèíÿâàé, ÷å òå çàðÿçàõ. Íå çíàì çàùî èçáÿãàõ. Ìîëÿ òå... íå ìè ñå ñúðäè.
Áúëâî÷à ïðîãîâîðè çà ïðúâ è ïîñëåäåí ïúò, íî íå ñúñ ñâîÿ ãëàñ. Ãëàñúò, êîéòî èçëåòÿ îò ïðîãíèëàòà ìó óñòà, áåøå äúëáîê, ìîãúù è ñòðàøåí. Ùîì ãî ÷ó, Õåíðè èçïëàêà. Òîâà áåøå ãëàñúò îò ëóíàòà, ãëàñúò íà êëîóíà, îíçè ãëàñ, êîéòî ÷óâàøå â ñúíèùàòà ñè çà êàíàëè è äðåíàæè, êúäåòî áåçñïèðíî ðîìîëè âîäà.
- Ìëúêâàé è ìàðø äà èì âèäèø ñìåòêàòà - èçðå÷å ãëàñúò.
- Äàäåíî - èçõëåí÷è Õåíðè. - Äàäåíî, âåäíàãà, íàâèò ñúì, íÿìà ïðîáëåìè...
Òîé âúðíà áóòèëêàòà íà ìÿñòî. Ãúðëîòî é ñå ÷óêíà â ðúáà íà æàáêàòà è èçòðàêà êàòî çúáè. Ïîñëå øèøåòî èç÷åçíà è íà íåãîâî ìÿñòî ñå ïîÿâè ñãúíàò ëèñò õàðòèÿ. Õåíðè ãî ðàçãúðíà, îñòàâÿéêè ïî úãëèòå êúðâàâè îòïå÷àòúöè îò ïðúñòèòå ñè. Íàé-îòãîðå òúìíååøå ïóðïóðåí íàäïèñ:

ÂÅÑÒ ÎÒ ÏÅÍÈÓÀÉÇ!

À ïî-äîëó áåøå îòïå÷àòàíî ñ èçÿùíè ãëàâíè áóêâè:

ÁÈË ÄÅÍÁÐÎÓ     311
ÁÅÍ ÕÀÍÑÊÎÌ     404
ÅÄÈ ÊÀÑÏÁÐÀÊ    609
ÁÅÂÚÐËÈ ÌÀÐØ    518
ÐÈ×È ÒÎÇÈÚÐ     217

Íîìåðàòà íà ñòàèòå èì. ×óäåñíî. Òàêà ùåøå äà ñïåñòè âðåìå.
- Áëàãîäàðÿ, Áúë...
Íî Áúëâî÷à áå èç÷åçíàë. Øîôüîðñêàòà ñåäàëêà áåøå îïóñòÿëà. Âúðõó íåÿ ëåæåøå ñàìî áåéçáîëíîòî êàñêåò÷å ñ ìóõëÿñàëà êîçèðêà. È ïî ñêîðîñòíèÿ ëîñò ñå ñòè÷àøå ìàëêî ëåïêàâà ñëóç.
Õåíðè ãëåäàøå, óñåùàéêè êàê ñúðöåòî ìó áîëåçíåíî ïîäñêà÷à â ãúðëîòî... ñåòíå ñÿêàø ÷ó íåùî äà ñå ðàçìúðäâà íà çàäíàòà ñåäàëêà. Ïðèïðÿíî îòâîðè âðàòàòà è èçñêî÷è íàâúí, ïðè êîåòî åäâà íå ñå ïðîñíà íà àñôàëòà. Äâèãàòåëÿò íà Ïëèìóòà ïðîäúëæàâàøå äà áîáîòè êàòî äàëå÷íè ãúðìåæè íà óâåñåëèòåëíè áîìáè÷êè (â ùàòà Ìåéí ïðîäàæáàòà íà ïîäîáíè îïàñíè èãðà÷êè áå çàáðàíåíà ïðåç 1962 ãîäèíà) è Õåíðè ãî çàîáèêîëè îòäàëå÷å.
Äà âúðâè áåøå èñòèíñêî ìú÷åíèå; âñÿêà êðà÷êà îïúâàøå è ðàçäèðàøå êîðåìà ìó. Âñå ïàê Õåíðè ñå äîáðà äî òðîòîàðà è ñïðÿ òàì, îãëåæäàéêè îñåìåòàæíàòà òóõëåíà ñãðàäà - çàåäíî ñ áèáëèîòåêàòà, êèíî "Àëàäèí" è Ñåìèíàðèÿòà òÿ áå åäèí îò ìàëêîòî ìó ÿñíè ñïîìåíè çà íÿêîãàøíèÿ Äåðè. Ïî÷òè âñè÷êè ïðîçîðöè ïî ãîðíèòå åòàæè áÿõà òúìíè, íî ìàòîâèòå ñòúêëåíè ãëîáóñè êðàé âõîäà ñâåòåõà ìåêî â ìúãëèâàòà íîù, îáãúðíàòè îò âëàæíè îðåîëè.
Õåíðè ìú÷èòåëíî ñå çàòúòðè íàïðåä, ìèíà ìåæäó ëàìïèòå è áëúñíà ñ ðàìî òåæêàòà âðàòà.
Âúâ ôîàéåòî öàðóâàøå ñúíëèâà òèøèíà. Ïîäúò áåøå ïîêðèò ñ èçëèíÿë îðèåíòàëñêè êèëèì. Öåëèÿò òàâàí áåøå ïîêðèò ñ îãðîìíè ïðàâîúãúëíè ñòåíîïèñè, èçîáðàçÿâàùè ñöåíè îò äúðâîäîáèâíàòà åïîõà íà Äåðè. Êðàé ñòåíèòå ñå ïú÷åõà òóìáåñòè êàíàïåòà, à âúðõó ðåøåòêàòà íà ñòóäåíàòà ìðà÷íà êàìèíà áåëååõà íÿêîëêî áðåçîâè öåïåíèöè - èñòèíñêè öåïåíèöè, à íå ãàçîâè ãîðåëêè; ãðàìàäíàòà êàìèíà â "Ãðàäñêè äîì" íå áåøå íÿêàêâà åâòèíà õîòåëñêà äåêîðàöèÿ. Îò øèðîêèòå ñàêñèè ïðîâèñâàõà äåêîðàòèâíè ðàñòåíèÿ. Äâîéíàòà ñòúêëåíà âðàòà êúì áàðà è ðåñòîðàíòà áåøå çàòâîðåíà. Îò íÿêàêâà âúòðåøíà ñòàè÷êà äîëèòàøå ïðèãëóøåíèÿò çâóê íà òåëåâèçîð.
Îìàçàí â êðúâ îò ãëàâà äî ïåòè, Õåíðè ñå çàêëàòóøêà ïðåç ôîàéåòî. Êðúâòà áå ïðîïèëà ãúíêèòå íà äëàíèòå ìó; êúðâàâè èâèöè è ïåòíà òúìíååõà ïî ëèöåòî ìó êàòî èíäèàíñêè áîéíè øàðêè. Î÷èòå ìó áÿõà èçõâðúêíàëè îò îðáèòèòå. Àêî íÿêîé ãî âèäåøå ñåãà, áè ïîáÿãíàë ñ ïèñúöè. Íî ôîàéåòî áåøå ïóñòî.
Ùîì íàòèñíà êîï÷åòî çà ïîâèêâàíå, âðàòàòà íà àñàíñüîðà âåäíàãà ñå îòâîðè. Òîé îãëåäà ëèñòà â ðúêàòà ñè, ïîñëå ñå âòðåí÷è â áóòîíèòå. Ñëåä êðàòêî êîëåáàíèå íàòèñíà øåñòèÿ è âðàòàòà ñå çàòâîðè. Ðàçäàäå ñå áðúì÷åíå è êàáèíàòà ïîå íàãîðå.
Íàé-äîáðå äà çàïî÷íà îò âúðõà è äà ñëèçàì íàäîëó.
Òîé ïðèòâîðè î÷è è ñå îáëåãíà íà ñòåíàòà. Ðàâíîìåðíèÿò øóì íà àñàíñüîðà ãî óñïîêîÿâàøå. Íàïîìíÿøå òèõîòî áó÷åíå íà äðåíàæíè ïîìïè. Îòíîâî ñè ñïîìíè çà îíçè äåí. Òîãàâà âñè÷êî èçãëåæäàøå åäâà ëè íå ïðåäîïðåäåëåíî, ñÿêàø âñè÷êè èãðàåõà îòäàâíà íàïèñàíè ðîëè. Âèêòîð è Áúëâî÷à áÿõà... ïî÷òè êàòî õèïíîòèçèðàíè. Ñïîìíè ñè...
Êàáèíàòà ñïðÿ è îò ëåêîòî òðúñâàíå èç ñòîìàõà ìó ïàê áëèêíà ðàçêúñâàùà áîëêà. Âðàòàòà ñå ïëúçíà íàñòðàíè. Õåíðè èçëåçå â áåçìúëâíèÿ êîðèäîð (è òóê ðàñòåíèÿ, ïîâèâíè, ïàåøêè ðàñòåíèÿ, íå èñêàøå äà äîêîñâà òèÿ ëåïêàâè, çåëåíè ïèïàëà, ïðåêàëåíî ìó íàïîìíÿõà çà îíèÿ íåùà, êîèòî ïðîâèñâàõà äîëó â ìðàêà). Îòíîâî ïîãëåäíà ñïèñúêà. Êàñïáðàê áåøå â ñòàÿ 609. Õåíðè çàêðà÷è íàòàòúê, êàòî ñå ïîäïèðàøå íà ñòåíàòà è îñòàâÿøå ïî òàïåòèòå òúíêà êúðâàâà ñëåäà (à, îáà÷å ìèíàâàøå íàñòðàíè, ùîì íàáëèæåøå íÿêîå îò ïðîâèñíàëèòå ïàåøêè ðàñòåíèÿ; íå èñêàøå äà ñè èìà ðàáîòà ñ òÿõ).
Åòî âðàòàòà. Õåíðè èçìúêíà àâòîìàòè÷íèÿ íîæ, îáëèçà ïðåñúõíàëèòå ñè óñòíè è ïî÷óêà. Òèøèíà. Ïî÷óêà îùå âåäíúæ, òîçè ïúò ïî-ñèëíî.
- Êîé òàì?
Ñúíëèâ ãëàñ. Äîáðå. Ñèãóðíî èäâàøå íàñàì çàìàÿí, ïî ïèæàìà. À êîãàòî îòâîðåøå âðàòàòà, Õåíðè ùåøå äà çàáèå íîæà ïðàâî â ÿìêàòà îòñòðàíè íà øèÿòà - óÿçâèìàòà ÿìêà òî÷íî ïîä àäàìîâàòà ÿáúëêà.
- Äåæóðíèÿò, ñúð - êàçà Õåíðè. - Èçâåñòèå îò ñúïðóãàòà âè.
Èìàøå ëè ñúïðóãà Êàñïáðàê? Äàëè íå áåøå äîïóñíàë ãëóïîñò ñ òèÿ äóìè? Õåíðè çà÷àêà, èçòðúïíàë îò íàïðåæåíèå. ×ó ìåêîòî øóìîëåíå íà ÷åõëè.
- Îò Ìàéðà ëè?
Ãëàñúò çâó÷åøå òðåâîæíî. Äîáðå. Ñëåä ìàëêî ùåøå äà ñå ðàçòðåâîæè îùå ïîâå÷å. Âúðõó äÿñíîòî ñëåïîî÷èå íà Õåíðè ðàâíîìåðíî òóïòåøå èçïúêíàëà âåíè÷êà.
- Ïðåäïîëàãàì, ñúð. Íÿìà èìå. Ïèøå ñàìî, ÷å å îò ñúïðóãàòà âè.
Íàñòàíà òèøèíà, ïîñëå ñå ðàçäàäå ìåòàëè÷åñêî äðúí÷åíå - Êàñïáðàê îòêà÷àøå âåðèãàòà. Óõèëåí, Õåíðè íàòèñíà áóòîí÷åòî íà íîæà. Ùðàê. Òîé âäèãíà îñòðèåòî êðàé áóçàòà ñè è ñå ïðèãîòâè çà óäàð. Ðåçåòî èçñêúðöà. Ñàìî ñëåä ìèã ùåøå äà çàáèå íîæà â ãúðëîòî íà ãàäíèÿ êëüîùàâ õëàïàê. Çà÷àêà. Âðàòàòà ñå îòâîðè è Åäè


10.

Íåóäà÷íèöèòå â ïúëåí ñúñòàâ / 13:20 ÷.

âèäÿ Ñòàí è Ðè÷è äà èçëèçàò îò ñóïåðà íà Êîñòåëî àâåíþ, áëèæåéêè ñ íàñëàäà ãðàìàäíè øîêîëàäîâè ñëàäîëåäè íà êëå÷êà.
- Õåé! - èçâèêà òîé. - Õåé, ïî÷àêàéòå!
Òå ñå îáúðíàõà è Ñòàí ìó ìàõíà ñ ðúêà. Åäè õóêíà êúì òÿõ ñ öÿëàòà áúðçèíà, íà êîÿòî áå ñïîñîáåí, òîåñò íå îñîáåíî áúðçî. Åäíàòà ìó ðúêà áåøå â ãèïñ, à ñ äðóãàòà êðåïåøå ïîä ìèøíèöà êóòèÿ "Íå ñå ñúðäè ÷îâå÷å".
- Êàæè áà, Åäè. Êàæè áà, ìîéòî ì'÷å - èçòúòíà Ðè÷è ñ âåëè÷åñòâåíèÿ Ãëàñ íà Þæíÿêà äæåíòúëìåí (êîéòî çâó÷åøå ãîðå-äîëó êàòî ãëàñà íà Õðàáðîòî ïåòëå îò àíèìàöèîííèòå ôèëìè íà "Óîðíúð Áðàäúðñ"). - Å ïà ãëåé ãî 'íà÷è... ãëåé ãî 'íà÷è... õ÷óïèëî ñè ðúêàòà, ãîðêîòî ì'÷å! Ðúêàòà ñè õ÷óïèëî, áà Ñòàí! Àéäå ñåãà äà ãî ïîæàëèø è äà ìó ïîíîñèø ñúðäèòîòî ÷èâå÷å.
- Ìîãà è ñàì äà ñè ãî íîñÿ - îòâúðíà ëåêî çàäúõàíèÿò Åäè. - Äàé äà áëèçíà ìàëêî.
- Ìàéêà òè íå áè îäîáðèëà ïîäîáíî íåùî - ïå÷àëíî êàçà Ðè÷è è åíåðãè÷íî çàðúôà ñëàäîëåäà. Òúêìî áåøå ñòèãíàë äî ëþáèìèÿ ñè øîêîëàäîâ ïúëíåæ. - Ìèêðîáè, ì'÷å! Äà òè êàåì 'íà÷è... 'íà÷è... ìîåø äà ïðèôàíåø ìèêðîáè îò ÷óæäî åäåíå.
- Ïîåìàì ðèñêà - çàÿâè Åäè.
Ðè÷è íåîõîòíî ïîäíåñå ñëàäîëåäà êúì óñòàòà ìó... è ïîáúðçà äà ãî äðúïíå ñëåä äâå ñúâñåì ñêðîìíè áëèçâàíèÿ.
- Àêî èñêàø, âçåìè ìîÿ - êàçà Ñòàí. - È áåç òîâà ñúì ïðåÿë.
- Åâðåèòå ÿäàò ìíîãî ìàëêî - ïîó÷èòåëíî ñúîáùè Ðè÷è. - Òàêà èì ïðåäïèñâà ðåëèãèÿòà.
Òðèìàòà êðà÷åõà âåñåëî êúì Êàíçàñ ñòðèéò è Ïóùèíàêà. Ãðàäúò èçãëåæäàøå óíåñåí â òåæêà ñëåäîáåäíà äðÿìêà. Ïî÷òè âúâ âñè÷êè êúùè ùîðèòå áÿõà ñïóñíàòè. Ïî äâîðîâåòå ñå òúðêàëÿõà èçîñòàâåíè èãðà÷êè, ñÿêàø òåõíèòå ñîáñòâåíèöè áÿõà ïîâèêàíè ñïåøíî äà ñè ëÿãàò. Îòâúä çàïàäíèÿ õîðèçîíò òúòíåõà ãðúìîòåâèöè.
- Íàèñòèíà ëè? - îáúðíà ñå Åäè êúì Ñòàí.
- Íå áå, Ðè÷è ïðîñòî òå áóäàëêà - îòâúðíà Ñòàí. - Åâðåèòå ÿäàò êàòî âñè÷êè íîðìàëíè õîðà. - Òîé ïîñî÷è Ðè÷è. - Êàòî íåãî.
- Çíàåø ëè, Ðè÷è, ìíîãî å êîôòè äåòî ñå åáàâàø òàêà ñúñ Ñòàí - êàçà Åäè. - Êàêâî ùå ðå÷åø, àêî íÿêîé âçåìå äà äðúíêà ðàçíè òúïîòèè çà òåáå ñàìî çàùîòî ñè êàòîëèê?
- À, êàòîëèöèòå ñà ãîëÿìà ðàáîòà - âúçêëèêíà Ðè÷è. - Âåäíúæ òàòêî ìè êàçà, ÷å Õèòëåð áèë êàòîëèê, à ïúê òîé å èçòðåïàë ìèëèàðäè åâðåè. Íàëè, Ñòàí?
- Äà, ñèãóðíî - ñìóòåíî ïîòâúðäè Ñòàí.
- Ìàéêà ìè ïîáåñíÿ, ÷å òàòêî ãîâîðè òàêà - ïðîäúëæàâàøå Ðè÷è. Ïðè ñïîìåíà ïî óñòíèòå ìó ïëúçíà ëåêà óñìèâêà. - Íàïðàâî ñå ðàç-ïå-íè. À ïúê îñâåí òîâà íèå, êàòîëèöèòå, ñìå èìàëè è èíêâèçèöèÿ - íàëè çíàåòå, îíèÿ ñèìïàòÿãè, äåòî ïðàâåëè ãîëåìèòå ìàéòàïèçìè ñ íàæåæåíîòî æåëÿçî, êîëåëîòî è "èñïàíñêèÿ áîòóø". Ñïîðåä ìåí âñè÷êè ðåëèãèè ñà ñìàõíàòà ðàáîòà.
- È àç òúé ìèñëÿ - òèõî êàçà Ñòàí. - Ó äîìà íå ñìå îñîáåíî ðåëèãèîçíè. Ñïîêîéíî ñè ÿäåì øóíêà è áåêîí. Ïðàâî äà âè êàæà, äîðè íå çíàì òî÷íî êàêâî å äà ñè åâðåèí. Ðîäåí ñúì â Äåðè, ïîíÿêîãà îòñêà÷àì ñ íàøèòå äî ñèíàãîãàòà â Áàíãîð çà ïðàçíèöè êàòî Éîì Êèïóð è òåì ïîäîáíè, íî...
Òîé çàìúë÷à è ñâè ðàìåíå.
- Øóíêà? Áåêîí? - îçàäà÷åíî ïîâòîðè Åäè. Òîé è ìàéêà ìó áÿõà ìåòîäèñòè.
- Îðòîäîêñàëíèòå åâðåè íå ÿäàò òàêèâà íåùà - îáÿñíè Ñòàí. - Íÿêúäå â ðåëèãèîçíèòå êíèãè å ïèñàíî, ÷å íå áèâà äà ÿäåì òâàðè, êîèòî ïúëçÿò â êàëòà èëè õîäÿò ïî äúíîòî íà îêåàíà. Íå çíàì çàùî å òàêà. Îáà÷å ñâèíñêîòî ñå ñìÿòà çà çàáðàíåíî. Îìàðèòå ñúùî. Àìà ó íàñ âñè÷êè ÿäåì îìàðè.
- Øàíòàâà ðàáîòà - èçêèñêà ñå Åäè. - Íå áÿõ ÷óâàë çà ðåëèãèÿ, êîÿòî äà òè êàçâà êàêâî íå áèâà äà ÿäåø. ×å òî àêî òðúãíå òàêà, óòðå ùå âçåìàò äà òå ó÷àò è êàêúâ áåíçèí äà íå êóïóâàø.
- Íå÷èñò áåíçèí äà íå íàëèâàø - êàçà Ñòàí è ñå ðàçñìÿ. Ðè÷è è Åäè èçîáùî íå ñõâàíàõà êîå å ñìåøíîòî.
- Àìà ïðèçíàé, Ñòàí, ÷å íàèñòèíà å øàíòàâà ðàáîòà - ðàçïàëè ñå Ðè÷è. - Åäíà íàäåíèöà äà íå ìîæåø äà èçÿäåø ñàìî çàùîòî ñè åâðåèí.
- Òúé ëè? - çàïèòà Ñòàí. - Ó âàñ ÿäåòå ëè ìåñî â ïåòúê?
- Íå, ðàçáèðà ñå! - âúçìóòåíî îòâúðíà Ðè÷è. - Â ïåòúê íå áèâà äà ñå ÿäå ìåñî, çàùîòî... - Òîé ñå óõèëè. - Äà áå, ñõâàíàõ òè òúíêèÿ íàìåê.
- Êàòîëèöèòå íàèñòèíà ëè îòèâàò â àäà, àêî ÿäàò ìåñî â ïåòúê? - çàïèòà Åäè ñ æèâ èíòåðåñ, áåç äà ïîäîçèðà, ÷å äîïðåäè äâå ïîêîëåíèÿ â ðîäà ìó å èìàëî ñàìî ðåâíîñòíè ïîëñêè êàòîëèöè, êîéòî ïî-ñêîðî áèõà ïðåäïî÷åëè äà òðúãíàò ãîëè ïî óëèöèòå, îòêîëêîòî äà õàïíàò ìåñî â ïåòúê.
- Âèæ êàêâî ùå òè êàæà, Åäè - çàÿâè Ðè÷è. - Íå âÿðâàì Ãîñïîä äà ìå ïðàòè â ïúêëîòî ñàìî çàäåòî â ïåòúê ñúì ñå ðàçñåÿë è ñúì ñè íàïðàâèë ñàíäâè÷ ñ íàäåíèöà, îáà÷å èìà ëè ñìèñúë äà ñå ðèñêóâà? À?
- Ñèãóðíî íÿìà - ñúãëàñè ñå Åäè. - À ïúê öÿëàòà ðàáîòà ìè èçãëåæäà òîëêîâà...
Ùåøå äà êàæå "òîëêîâà ãëóïàâà", íî èçâåäíúæ ñè ñïîìíè èñòîðèÿòà, êîÿòî áå ÷óë ïðåäè ãîäèíè îò ìèñèñ Ïîðòëè â íåäåëíîòî ó÷èëèùå - òîãàâà îùå áåøå â ïúðâè êëàñ íà Ìàëêèòå õðèñòèÿíè. Ñïîðåä íåéíèÿ ðàçêàç âåäíúæ åäíî ëîøî ìîì÷å îòêðàäíàëî êúñ÷å ïðè÷àñòèå îò ïîäíîñà è ãî ñêðèëî â äæîáà ñè. Îòíåñëî ãî ó äîìà è ãî õâúðëèëî â òîàëåòíàòà, ïðîñòî çà äà âèäè êàêâî ùå ñòàíå. Ìîìåíòàëíî - ïîíå ñïîðåä äóìèòå íà ìèñèñ Ïîðòëè ïðåä ñëèñàíèòå Ìàëêè õðèñòèÿíè - âîäàòà â òîàëåòíàòà ñòàíàëà ÿðêî÷åðâåíà. Òîâà áèëà Êðúâòà Õðèñòîâà è ìîì÷åòî ÿ âèäÿëî, çàùîòî áèëî èçâúðøèëî íåùî ìíîãî ëîøî, íàðå÷åíî ÁÎÃÎÕÓËÑÒÂÎ. Ïîëè÷áàòà ãî ïðåäóïðåæäàâàëà, ÷å êàòî õâúðëÿ òÿëîòî Ãîñïîäíå â òîàëåòíàòà, îáðè÷à áåçñìúðòíàòà ñè äóøà íà àäñêè ìúêè.
Äîòîãàâà Åäè õàðåñâàøå ïðè÷àñòèåòî (ïúðâîòî ñè ïðè÷àñòèå áå ïîëó÷èë ñàìî ïðåäè ãîäèíà). Âìåñòî âèíî ìåòîäèñòèòå èçïîëçóâàõà ãðîçäîâ ñîê, à òÿëîòî Ãîñïîäíå áå ïðåäñòàâÿíî ñ êóá÷åòà ìåê, ïðåñåí õëÿá. Õàðåñâàøå ìó ìèñúëòà, ÷å ïðèåìà õðàíà è ïèòèå êàòî ðåëèãèîçåí àêò. Íî ñëåä ðàçêàçà íà ìèñèñ Ïîðòëè ñòðàõîïî÷èòàíèåòî ìó ïðåä ðèòóàëà áå èçìåñòåíî îò íåùî äàëå÷ ïî-ìîãúùî è çëîêîáíî. Íåâèííîòî ïîñÿãàíå êúì êúñ÷åòî õëÿá ñå ïðåâúðíà â ãåðîè÷íà ïîñòúïêà è òîé âèíàãè ñå áîåøå, ÷å â òîçè ìèã ìîæå äà ãî ïîðàçè ãðúì... èëè îùå ïî-ëîøî - õëÿáúò ìåæäó ïðúñòèòå ìó âíåçàïíî äà ñå ïðåîáðàçè â òîï÷å ñúñèðåíà êðúâ è ïîä öúðêîâíèÿ ñâîä äà îòåêíå áåçïëúòåí ãëàñ: Íåäîñòîåí! Íåäîñòîåí! Îáðå÷åí íà àäñêè ìúêè! ×åñòî ñëåä ïðè÷àñòèåòî ãúðëîòî ìó ñå ñòÿãàøå, äúõúò ìó çàïî÷âàøå äà õðèïòè è òîé î÷àêâàøå ñ ïàíè÷åñêî íåòúðïåíèå êîãà íàé-ñåòíå ùå ìèíå áëàãîñëîâèÿòà, òà äà èçòè÷à íàâúí è äà ñè ïðúñíå ëåêàðñòâî.
Íå ñòàâàé ñìåøåí, êàçâàøå ñè òîé, êîãàòî ïîîòðàñíà ìàëêî. Îíîâà å áèëî ñàìî ïðèêàçêà, ïúê è ìèñèñ Ïîðòëè íå å ñâåòèöà - ìàìà ðàçïðàâÿ, ÷å òÿ å ðàçâåäåíà è âñÿêà ñåäìèöà õîäè äà èãðàå Áèíãî â Áàíãîð, à èñòèíñêèòå õðèñòèÿíè íå èãðàÿò õàçàðò, òîâà å ñàìî çà åçè÷íèöèòå è êàòîëèöèòå.
Ðàçñúæäåíèÿòà èçãëåæäàõà íàïúëíî ëîãè÷íè, àëà íå íîñåõà óñïîêîåíèå. Ðàçêàçúò çà ïðè÷àñòèåòî, êîåòî ïðåâúðíàëî âîäàòà â êðúâ, ãî òîðìîçåøå íåïðåñòàííî, ãðèçåøå ãî è ïîíÿêîãà äàæå íå ìó äàâàøå äà çàñïè. Åäíà íîù ìó õðóìíà, ÷å èìà ñàìî åäèí íà÷èí äà ñå îòúðâå âåäíúæ çàâèíàãè: äà îòêðàäíå ïàð÷åíöå õëÿá, äà ãî õâúðëè â òîàëåòíàòà è äà âèäè ñ î÷èòå ñè êàêâî ùå ñòàíå.
Íî çà ïîäîáåí åêñïåðèìåíò íå ìó äîñòèãàøå ñìåëîñò; ðàçóìúò ìó íå ìîæåøå äà óñòîè ïðåä çëîâåùîòî âèäåíèå íà êðúâòà, êîÿòî ñå ðàçëèâà èç âîäàòà êàòî îáâèíèòåëåí îáëàê, îáðè÷àù ãðåøíèêà íà âå÷íè ìúêè. Íå ìîæåøå äà óñòîè ñðåùó ñèëàòà íà ìàãè÷åñêîòî çàêëèíàíèå: Âçåìåòå è ÿæòå: òîâà å Ìîåòî òÿëî; òîâà å Ìîÿòà êðúâ, êîÿòî ñå ïðîëèâà çà ïðîùàâàíå íà ãðåõîâåòå.
Íå, òàêà è íå ïîñìÿ äà íàïðàâè åêñïåðèìåíòà.
- Ïðåäïîëàãàì, ÷å âñè÷êè ðåëèãèè ñà ñìàõíàòè - êàçà Åäè.
Íî ìîãúùè, íåâîëíî äîáàâè ìèñúëòà ìó, ìîãúùè êàòî íÿêàêâà ìàãèÿ... ñàìî ÷å äàëè è òîâà íå áå ÁÎÃÎÕÓËÑÒÂÎ? Òîé ñå çàìèñëè çà ÷óäîâèùåòî, êîåòî áÿõà ñðåùíàëè íà Íèéáúëò ñòðèéò è çà ïðúâ ïúò îòêðè áåçóìíîòî ñúâïàäåíèå - òà íàëè âúðêîëàêúò ñúùî áå èçñêî÷èë îò òîàëåòíàòà.
- Ëåëå áðàò÷å, ìàé âñè÷êî æèâî å çàñïàëî - êàçà Ðè÷è, çàõâúðëÿéêè íåáðåæíî â êàíàâêàòà êëå÷êàòà îò ñëàäîëåäà. - Íÿêîãà äà ñòå âèæäàëè òàêàâà ïóñòîø? Äà íå áè öåëèÿò ãðàä äà å îòñêî÷èë íà ïèêíèê äî Áàð Õàðáúð?
- Õú-õú-õåé, ì-ìîì÷åòà! - ïîäâèêíà èçîòçàä Áèë Äåíáðîó. - Ïî-õõî-÷àêàéòå!
Åäè ñå çàâúðòÿ, ùàñòëèâ êàêòî âèíàãè äà ÷óå ãëàñà íà Øåô Áèë. Âèäÿ ãî äà ñå çàäàâà ñúñ Ñèëâúð îòêúì úãúëà íà Êîñòåëî àâåíþ, èçîñòàâÿéêè Ìàéê äàëå÷å íàçàä, ìàêàð ÷å íåãîâèÿò âåëîñèïåä áåøå ÷èñòî íîâ.
- Õàé-éî, Ñèëâúð, ÍÀÏÐÅÅÅÄ! - èçðåâà Áèë.
Ñðåä îãëóøèòåëíèÿ òðÿñúê íà èãðàëíèòå êàðòè, çàêðåïåíè ïî êàëíèöèòå ñ ùèïêè çà ïðàíå, òîé ñå ïîíåñå êúì òÿõ ñ îêîëî òðèäåñåò è ïåò êèëîìåòðà â ÷àñ. Ïîñëå íàñòúïè êîíòðàòà, ñòèñíà ñïèðà÷êèòå è ñå ïëúçíà ïî àñôàëòà, îñòàâÿéêè çàä ãóìèòå èçóìèòåëíî äúëãà ÷åðíà äèðÿ.
- Àáðå, Ïåëòåê! - âúçêëèêíà Ðè÷è. - Êàê ñè áà, ì'÷å? Äà òè êàåì 'íà÷è... 'íà÷è... êàê ñè, ìîéòî ì'÷å?
- Äî-õõî-îáðå ñúì - êàçà Áèë. - Äà ñòå âèæäàëè Áåí èëè Áú-áú-áåâúðëè?
Â òîâà âðåìå ïðèñòèãíà è Ìàéê. Ïî ëèöåòî ìó ñå ñòè÷àõà êàï÷èöè ïîò.
- Êàêâà ñêîðîñò âäèãà òîâà êîëåëî? - çàïèòà òîé.
Áèë ñå ðàçñìÿ.
- Í-íå çíàì òú-òú-òî÷íî. Ä-äîñòà å áú-õõú-úðçî.
- Íå ñúì ãè âèæäàë - êàçà Ðè÷è. - Ñèãóðíî ñå ìîòàÿò äîëó. È ïåÿò â äóåò. "×øø-áóì, ÷øø-áóì, ÿ-äà-äà-äà-äà... òè ñè ìîÿòà íåæíà ìå÷òà."
Ñòàí Þðèñ ãúðëåíî èçìó÷à, êàòî ÷å ñå êàíåøå äà ïîâúðíå.
- Ïðîñòî çàâèæäà - ñúîáùè Ðè÷è íà Ìàéê. - Åâðåèòå íå ìîãàò äà ïåÿò.
- Áú-áú-áú...
- Áèáèï, Ðè÷è - äîâúðøè Ðè÷è âìåñòî Áèë è âñè÷êè ñå ðàçñìÿõà.
Îòíîâî ïîåõà êúì Ïóùèíàêà. Ìàéê è Áèë òèêàõà âåëîñèïåäèòå ñè. Îòíà÷àëî ðàçãîâîðúò áåøå îæèâåí, ïîñëå âçå äà çàìèðà. Ïîãëåæäàéêè Áèë, Åäè çàáåëÿçà íà ëèöåòî ìó òðåâîæíî èçðàæåíèå è ñè ïîìèñëè, ÷å íàâÿðíî è òîé å ïîòèñíàò îò òèøèíàòà. Çíàåøå, ÷å ïðåäè ìàëêî Ðè÷è ïðîñòî ñå áå ïîøåãóâàë, íî ãðàäúò íàèñòèíà èçãëåæäàøå òúé, ñÿêàø âñè÷êè ñå áÿõà èçíåñëè êúì Áàð Õàðáúð... èëè íàêúäåòî è äà áèëî. Ïî óëèöàòà íå ñå ìÿðêàøå íèòî åäíà êîëà; ìèíóâà÷èòå áÿõà èç÷åçíàëè, íå çúðíàõà ïîíå íÿêîÿ áàáè÷êà äà êóöóêà ñ ïàçàðñêà êîëè÷êà îò ìàãàçèíà êúì êúùè.
- Ãîëÿìî ìúðòâèëî, à? - ïîäõâúðëè Åäè, íî Áèë ñàìî êèìíà.
Ïðåñÿêîõà Êàíçàñ ñòðèéò è âå÷å íàáëèæàâàõà Ïóùèíàêà, êîãàòî èçâåäíúæ âèäÿõà Áåí è Áåâúðëè äà òè÷àò íàñðåùà èì ñ âèêîâå. Åäè ñå ñìàÿ îò âèäà íà Áåâúðëè; îáèêíîâåíî òÿ áåøå ÷èñòà è ñïðåòíàòà, âèíàãè ñ èçìèòà êîñà, âúðçàíà íà îïàøêà çàä òèëà. À ñåãà èçãëåæäàøå îìàçàíà ñ âñåâúçìîæíè áîêëóöè. Â øèðîêî ðàçòâîðåíèòå é î÷è áëåñòåøå óæàñ. Íà áóçàòà é òúìíååøå äúëãà äðàñêîòèíà. Áëóçàòà é áåøå ðàçêúñàíà, à ïî äæèíñèòå ëåïíåøå êîðà îò çàñúõíàëà êàë.
Áåí ïîäòè÷âàøå çàä íåÿ ñ ïóõòåíå è êîðåìúò ìó ñå ïîäìÿòàøå íàãîðå-íàäîëó.
- Íå áèâà äà ñëèçàòå â Ïóùèíàêà - èçïúøêà Áåâúðëè. - Ìîì÷åòàòà... Õåíðè... Âèêòîð... òå ñà òàì íÿêúäå... íîæ... òîé èìà íîæ...
- Í-íàìàëè î-õõî-áîðîòèòå - ïðåêúñíà ÿ Áèë, ïîåìàéêè êîìàíäóâàíåòî ñ ëåêîòà, ïî÷òè áåç äà îñúçíàâà, ÷å ãî ïðàâè. Ïîñëå ïîãëåäíà äîòè÷àëèÿ Áèë. Øèøêîòî áåøå èç÷åðâåí êàòî äîìàò è ìàñèâíàòà ìó ãðúä ïîäñêà÷àøå íà ìîùíè òëàñúöè.
- Òÿ êàçâà, ÷å Õåíðè å ïîëóäÿë, Øåô Áèë - ñúîáùè Áåí.
- Å, ìàéíàòà ìó, òîé ïúê êîãà ëè å áèë íîðìàëåí? - çàïèòà Ðè÷è è ïëþ ïðåç çúáè.
- Ìëú-õõú-úêâàé, Ð-ðè÷è - íàðåäè Áèë è ïàê ñå îáúðíà êúì Áåâúðëè. - Ðà-õõà-çêàçâàé.
Åäè òàéíî ïëúçíà ðúêà êúì äæîáà ñè è äîêîñíà èíõàëàòîðà. Íå çíàåøå êàêâî ñå çàäàâà, íî âå÷å óñåùàøå, ÷å íÿìà äà å äîáðî.
Ñ íåèìîâåðíè óñèëèÿ äà ãîâîðè ñïîêîéíî, Áåâúðëè óñïÿ äà èçëîæè ñúêðàòåí âàðèàíò íà ñúáèòèÿòà - âàðèàíò, çàïî÷âàù îò ìèãà, â êîéòî Õåíðè, Âèêòîð è Áúëâî÷à ÿ íàñòèãíàõà íà óëèöàòà. Ïðåìúë÷à çà áàùà ñè - óìèðàøå îò ñðàì ïðè ñïîìåíà çà ñòàíàëîòî.
Êîãàòî ðàçêàçúò ñâúðøè, Áèë ïîìúë÷à ñ ïðèâåäåíà ãëàâà è ðúöå â äæîáîâåòå, ïîäïðÿë êîðìèëîòî íà Ñèëâúð âúðõó ãúðäèòå ñè. Äðóãèòå ÷àêàõà, õâúðëÿéêè òðåâîæíè ïîãëåäè êúì íèñêèÿ ïàðàïåò êðàé ðúáà íà ñèïåÿ. Áèë ðàçìèøëÿâà äúëãî, íî íèêîé íå ïîñìÿ äà çàãîâîðè. Â ãëàâàòà íà Åäè âíåçàïíî è ëåêî èçïëóâà ìèñúëòà, ÷å òîâà ìîæå äà å ïîñëåäíèÿò åïèçîä. Òî÷íî òàêîâà ÷óâñòâî ïðîïèâàøå áåçìúëâíèÿ äåí, íàëè? ×óâñòâîòî, ÷å öåëèÿò ãðàä ñè å îáðàë êðóøèòå è å çàìèíàë íàíÿêúäå, èçîñòàâÿéêè òóê ñàìî ïðàçíèòå ñãðàäè.
Ðè÷è ìèñëåøå çà âíåçàïíî îæèâÿëàòà ñíèìêà â àëáóìà íà Äæîðäæ.
Áåâúðëè ìèñëåøå çà ñòðàøíèòå, èçáëåäíåëè î÷è íà áàùà ñè.
Ìàéê ìèñëåøå çà ïòèöàòà.
Áåí ìèñëåøå çà ìóìèÿòà è ìèðèñà íà îòäàâíà èçòëÿëà êàíåëà.
Ñòàí ìèñëåøå çà ïîäãèçíàëè, ïî÷åðíåëè äæèíñè è áëåäè, ñáðú÷êàíè ðúöå, ïî êîèòî ñå ñòè÷à âîäà.
- Õà-à-àéäå - êàçà íàé-ñåòíå Áèë. - Ñëè-õõè-èçàìå ä-ä-äîëó.
- Áèë... - çàïúíà ñå Áåí. Ëèöåòî ìó áå ïîòúìíÿëî îò òðåâîãà. - Áåâúðëè êàçâà, ÷å Õåíðè íàèñòèíà å ïîëóäÿë. ×å èñêà äà óáèå...
- Ò-ò-òîâà íå å òÿõíî. - Áèë ðàçìàõà ðúêà íàäîëó è íàäÿñíî êúì äúëãîòî çåëåíî îñòðèå íà Ïóùèíàêà, êúì õðàñòèòå, ãîðñêèòå ãúñòàëàöè, áàìáóêà è âîäíèòå îòáëÿñúöè. - Í-íå å òÿõíà ñú-ñú-ñîáñòâåíîñò. - Òîé ãè îãëåäà åäèí ïî åäèí è ëèöåòî ìó áåøå èçïúëíåíî ñ ìðà÷íà ðåøèòåëíîñò. - Î-õõî-ìðúçíà ìè ä-äà ìå ïú-ïú-ïðåñëåäâàò. Á-á-áèõìå ãè âå÷å â-âåäíúæ ñ êú-êú-êàìúíè è àêî ò-ò-òðÿáâà, ï-ïàê ùå ãè á-áèåì.
- Ïî÷àêàé, Áèë - âúçðàçè Åäè. - Àìè àêî íå ñà ñàìî òå?
Áèë ñå çàâúðòÿ êúì íåãî è ïîðàçåíèÿò Åäè çà ïðúâ ïúò âèäÿ êîëêî ìîðíî è èçïèòî èçãëåæäà ëèöåòî ìó - â òîâà ëèöå èìàøå íåùî óæàñÿâàùî, íî åäâà ïîäèð ìíîãî, ìíîãî ãîäèíè, äîêàòî çàäðÿìâàøå ñëåä ñðåùàòà â áèáëèîòåêàòà, ùåøå äà ðàçáåðå êàêâî å áèëî òî: âèæäàøå ëèöåòî íà ìîì÷å, òëàñíàòî äî ðúáà íà áåçóìèåòî - ìîì÷å, êîåòî â êðàéíà ñìåòêà ìîæå áè íÿìàøå ïîâå÷å âëàñò íàä ðàçóìà è ðåøåíèÿòà ñè, îòêîëêîòî ëóäèÿò Õåíðè. Àëà èñòèíñêèÿò Áèë íå áå èç÷åçíàë, òîé íàäíè÷àøå ïðåç òèÿ çâåðñêè, ïîäïëàøåíè î÷è - åäèí ïîçíàò, ãíåâåí è ðåøèòåëåí Áèë.
- Ä-äîáðå äå - êàçà òîé. - È êõà-à-êâî ê-êàòî íú-íú-íå ñà?
Íèêîé íå îòãîâîðè. Ãðúìîòåâèöèòå òúòíåõà âñå ïî-áëèçî. Åäè âäèãíà î÷è è âèäÿ êàê îò çàïàä ñå çàäàâàò ÷åðíè áóðåíîñíè îáëàöè. Ñêîðî íåáåòî ùåøå äà ñå ïðîäúíè, êàêòî êàçâàøå ïîíÿêîãà ìàéêà ìó.
- ×ú-÷ú-÷óéòå ñåãà êõà-à-êâî ùå âè ê-êàæà. - Áèë ãè îãëåäà îòíîâî. - Íèêîé íå å äëú-õõú-úæåí ä-äà èäâà ñ ìåí, àêî í-íå èñêà. Ñ-ñàìè ñè ðå-åøàâàòå.
- Àç èäâàì, Øåô Áèë - òèõî êàçà Ðè÷è.
- È àç - êàçà Áåí.
- Äàäåíî - ðå÷å Ìàéê è ñâè ðàìåíå.
Áåâúðëè è Ñòàí ïîòâúðäèõà åäíîâðåìåííî. Åäè êèìíà ïîñëåäåí.
- Ìèñëÿ, ÷å íå áèâà äà èäâàø, Åäè - îáàäè ñå Ðè÷è. - Ñ òàÿ ðúêà, çíàåø, íå ñè çà âåñåëáà.
- Àç ï-ïúê ãî è-õõè-èñêàì - âúçðàçè Áèë. - Ñòîé äî ì-ìåíå, Å-å-åäè. Àç ùå òå ï-ï-ïàçÿ.
- Áëàãîäàðÿ òè, Áèë - êàçà Åäè.
Èçâåäíúæ ìîðíîòî, îáåçóìÿëî ëèöå íà Áèë ìó ñå ñòîðè ïðåêðàñíî - ïðåêðàñíî è ëþáèìî. Îáçå ãî íåÿñíî èçóìëåíèå. Àêî ìè íàðåäè, ñèãóðíî áèõ óìðÿë çà íåãî. Ùî çà âëàñò å òîâà? Åäâà ëè ùå äà å ìíîãî ïðèÿòíà, ùîì êàðà ÷îâåêà äà èçãëåæäà òîëêîâà ñòðàøíî.
- Äà, Áèë ñè èìà òàéíî îðúæèå - çàÿâè Ðè÷è. - Îòðîâíè ãàçîâå. Êàòî ïðúäíå, ùå èì âèäè ñìåòêàòà!
Áåí è Ìàéê ñå ðàçñìÿõà òèõè÷êî. Åäè ñàìî ñå óñìèõíà.
Ãðúìîòåâèöàòà îòåêíà îùå ïî-áëèçî. Âñè÷êè òðåïíàõà è ñå ñêóï÷èõà åäèí äî äðóã. Âÿòúðúò ñå çàñèëâàøå, ïîäìÿòàøå ñ òðîïîò áîêëóöèòå èç êàíàâêàòà. Ïúðâèòå ÷åðíè îáëàöè ïëúçíàõà ïî ìúãëèâèÿ ñëúí÷åâ äèñê, îáãúðíàõà ãî ñ áëåä îðåîë è ñåíêèòå ñå ñòîïèõà. Ñòóäåíèÿò âÿòúð îáëúõíà ïîòíàòà ðúêà íà Åäè. Òîé ïîòðåïåðè.
Áèë ñå îáúðíà êúì Ñòàí è èçðå÷å íåùî ñòðàííî:
- Íîñèø ëè ñè ê-êíèæêàòà ñ ï-ï-ïòèöèòå?
Ñòàí ñå ïîòóïà ïî äæîáà.
Áèë îòíîâî ãè îãëåäà åäèí ïî åäèí.
- Ä-äà ò-ò-òðúãâàìå.
Ñïóñíàõà ñå ïî ñèïåÿ â èíäèéñêà íèøêà, ñàìî Áèë âúðâåøå äî Åäè, êàêòî áå îáåùàë. Òîé ðàçðåøè íà Ðè÷è äà ñâàëè Ñèëâúð ïî ñêëîíà è êîãàòî ñòèãíàõà äîëó, äâàìàòà ãî ïðèáðàõà íà îáè÷àéíîòî ìÿñòî ïîä ìîñòà. Ïîñëå ïàê ñå ñúáðàõà íà ãðóïà è îãëåäàõà Ïóùèíàêà.
Ñÿíêàòà íà èäâàùàòà áóðÿ íå áåøå èñòèíñêè ìðàê, íå ìîæåøå äà ñå íàðå÷å äîðè çäðà÷. Íî äíåâíàòà ñâåòëèíà ñå áå ïðîìåíèëà è âñè÷êè ïðåäìåòè èçïúêâàõà ñ ìàãè÷åñêà, ñòîìàíåíà ðåëåôíîñò - áåç ñåíêè, ÿñíè, êàòî èçâàÿíè. Ñ äúëáîêà òðúïêà íà òðåâîãà è óæàñ Åäè îñúçíà çàùî òàçè ñâåòëèíà ìó ñå ñòðóâà òîëêîâà ïîçíàòà - ñúùèÿ ñóìðàê áå çàïîìíèë îò êúùàòà íà Íèéáúëò ñòðèéò 29.
Ïðåç îáëàöèòå ïðîáÿãà êðèâà, ðàçêëîíåíà ìúëíèÿ - òîëêîâà ÿðêà, ÷å Åäè íåâîëíî çàìèæà. Òîé âäèãíà ðúêà êúì ëèöåòî ñè è îòêðè, ÷å óñòíèòå ìó áðîÿò: Åäíî... äâå... òðè... Ïîñëå êàòî åêñïëîçèÿ íà êàìåíàðñêè êàïñóë èçòðåùÿ îãëóøèòåëíà, ëàåùà êàøëèöà è âñè÷êè ñå ñêóï÷èõà îùå ïî-ïëúòíî.
- Òàÿ ñóòðèí ïî ðàäèîòî íå êàçàõà íèùî çà äúæä - òðåâîæíî ñå îáàäè Áåí. - Âúâ âåñòíèêà ïèøåøå, ÷å ùå å îáëà÷íî è ãîðåùî.
Ìàéê ñå âçèðàøå â íåáåòî. Âèñîêèòå òåæêè îáëàöè íàõëóâàõà êàòî ñòðåìèòåëíè êîðàáè ñ ÷åðíè êèëîâå ñðåä ñèíêàâàòà ìàðàíÿ, êîÿòî áå îáãúðíàëà íåáîñâîäà îò õîðèçîíò äî õîðèçîíò, äîêàòî äâàìàòà ñ Áèë ïðèâúðøâàõà îáÿäà ñè.
- Áúðçî èäâà - êàçà òîé. - Íèêîãà íå ñúì âèæäàë áóðÿ äà âðúõëèòà òîëêîâà áúðçî.
Ñÿêàø çà äà ïîòâúðäè äóìèòå ìó, ãîðå èçòðåùÿ íîâà ãðúìîòåâèöà.
- Õ-õàéäå - ïîäêàíè ãè Áèë. - Ä-äà î-õõî-ñòàâèì èãðàòà íà Å-å-åäè â ê-ê-êúùè÷êàòà.
Çàêðà÷èõà ïî ïúòåêàòà, êîÿòî áÿõà óòúïêàëè ïðåç èçìèíàëèòå ñåäìèöè ñëåä ñòðîåæà íà áåíòà. Áèë è Åäè âúðâÿõà íà÷åëî, ïëúçãàéêè ðàìåíå ïî øèðîêèòå çåëåíè ëèñòà íà øóáðàöèòå. Ñëåä òÿõ èäâàõà îñòàíàëèòå. Âÿòúðúò íàëåòÿ îòíîâî è äúðâåñíèòå êîðîíè çàøóøíàõà. Îòêúì áàìáóêîâèÿ ãúñòàëàê ñå ðàçäàäå ãëóõ, ïðèçðà÷åí ïóêîò êàòî çîâ íà äàëå÷íè òàìòàìè âúâ ôèëì çà äæóíãëèòå.
- Áèë? - òèõî ïðîøåïíà Åäè.
- Êàêâî?
- Ìèñëåõ, ÷å ñàìî íà êèíî ñòàâà òàêà, îáà÷å... - Åäè ñìóòåíî ñå ðàçñìÿ. - Èìàì ÷óâñòâîòî, ÷å íÿêîé ìå ãëåäà.
- À, íÿìà êõà-à-êâî äà ñå ÷-÷-÷óäèø - êèìíà Áèë. - Òú-òú-òóê ñà.
Åäè ñòðåñíàòî ñå îãëåäà è ïðèõâàíà êàðòîíåíàòà êóòèÿ îùå ïî-çäðàâî. Òîé


11.

Ñòàÿòà íà Åäè / 03:05 ÷.

îòâîðè âðàòàòà ïðåä ÷óäîâèùå îò ôèëì íà óæàñèòå.
Íà ïðàãà ñòîåøå îêúðâàâåí ïðèçðàê è òîçè ïðèçðàê íå ìîæåøå äà áúäå íèêîé äðóã îñâåí Õåíðè Áàóúðñ. Ïðèëè÷àøå íà ïðèøúëåö îò ãðîáà. Ëèöåòî ìó áåøå çàñòèíàëî êàòî øàìàíñêà ìàñêà â èçðàç íà êðúâîæàäíà íåíàâèñò. Äÿñíàòà ìó ðúêà ñå ïðèòèñêàøå êúì áóçàòà è äîêàòî âòðåùåíèÿò Åäè ñå ìú÷åøå äà ñè ïîåìå äúõ, ðúêàòà òëàñíà íàïðåä õëàäíîòî ëúñêàâî îñòðèå.
Áåç äà ìèñëè - íÿìàøå âðåìå; àêî áå çàãóáèë ñåêóíäà çà ðàçìèñúë, ùåøå äà óìðå - Åäè çàòðúøíà âðàòàòà. Òÿ áëúñíà ðúêàòà íà Õåíðè, îòêëîíè íîæà è îñòðèåòî ïðîôó÷à áÿñíî ñàìî íà äâà ïðúñòà îò ãúðëîòî íà æåðòâàòà.
Ðúêàòà íà Õåíðè èçõðóùÿ ìåæäó âðàòàòà è ðàìêàòà. Òîé íàäàäå ãëóõ âèê. Ïðúñòèòå ìó ñå ðàçòâîðèõà. Íîæúò òóïíà íà ïîäà. Åäè ãî ïîäðèòíà è îðúæèåòî îòëåòÿ ïîä òåëåâèçîðà.
Õåíðè ñå õâúðëè âúðõó âðàòàòà ñ öÿëàòà ñè òåæåñò. Åäè áåøå ñ ïåòäåñåòèíà êèëîãðàìà ïî-ëåê è îòõâðúêíà êàòî ïàðöàëåíà êóêëà; ðúáúò íà ëåãëîòî ãî ïîäêîñè ïðåç êîëåíåòå è òîé ïàäíà ïî ãðúá. Õåíðè íàõúëòà â ñòàÿòà è òðÿñíà âðàòàòà çàä ãúðáà ñè. Ïîñëå äðúïíà ðåçåòî, äîêàòî Åäè ñå íàäèãàøå ñ øèðîêî ðàçòâîðåíè î÷è è õðèïòÿùî ãúðëî.
- Õà äà òå âèäÿ, ïåäàë÷å - èçðúìæà Õåíðè.
Òúðñåéêè îðúæèåòî ñè, òîé ïëúçíà ïîãëåä ïî ïîäà. Íîæúò íå ñå âèæäàøå íèêúäå. Åäè çàøàðè ñ ðúêà ïî íîùíîòî øêàô÷å è íàïèïà åäíà îò äâåòå áóòèëêè ìèíåðàëíà âîäà "Ïåðèå", êîèòî áå ïîðú÷àë ïðåç äåíÿ. Òàçè áåøå ïúëíàòà; äðóãàòà áå èçïèë ïðåäè äà òðúãíå çà áèáëèîòåêàòà, çàùîòî îò íåðâè è íàïðåæåíèå ãî ìú÷åõà êèñåëèíè. "Ïåðèå" ïîìàãàøå çà äîáðîòî õðàíîñìèëàíå.
Â ìèãà, â êîéòî Õåíðè îòõâúðëè ìèñúëòà çà íîæà è ïðåêðà÷è íàïðåä, Åäè ñòèñíà çà ãúðëîòî çåëåíàòà êðóøîâèäíà áóòèëêà è ÿ ñòðîøè â ðúáà íà íîùíîòî øêàô÷å. Ïåíåñòè ñòðóè ìèíåðàëíà âîäà îáëÿõà êóòèéêèòå ñ ëåêàðñòâà.
Ðèçàòà è äæèíñèòå íà Õåíðè áÿõà íàïîåíè ñ ïðÿñíà è ñúñèðåíà êðúâ. Äÿñíàòà ìó ðúêà âèñåøå ïîä íååñòåñòâåí úãúë.
- Ïåäàë÷å - èçáúáðè Õåíðè. - Ñåãà ùå âèäèø êàê ñå õâúðëÿò êàìúíè.
Òîé ñå äîáðà äî ëåãëîòî è ïîñåãíà êúì Åäè, êîéòî âñå îùå íå ìîæåøå äà îñúçíàå êàêâî ñå å ñëó÷èëî. Îòêàêòî îòâîðè âðàòàòà áÿõà ìèíàëè íå ïîâå÷å îò ÷åòèðèäåñåò ñåêóíäè. Õåíðè ïîíå÷è äà ãî ñãðàá÷è. Åäè çàìàõíà ñ íàçúáåíèÿ êðàé íà øèøåòî. Îñòðîòî ñòúêëî ñå âïè â ëèöåòî íà Õåíðè, äúëáîêî ðàçäðà áóçàòà è ïðîäóï÷è äÿñíîòî ìó îêî.
Õåíðè áåççâó÷íî èçïèùÿ è ñå ëþøíà íàçàä. Ðàçöåïåíîòî îêî ïðîâèñíà ïîä îðáèòàòà, ðúñåéêè êàïêè æúëòî-áåëåçíèêàâà òå÷íîñò. Îò áóçàòà ìó áëèêàøå êúðâàâ ôîíòàí. Ïèñúêúò íà Åäè áåøå ïî-ñèëåí. Òîé ñêî÷è îò ëåãëîòî è ñå õâúðëè êúì Õåíðè - ñàì íå çíàåøå çàùî, ìîæå áè çà äà ìó ïîìîãíå - è â òîâà âðåìå Õåíðè ïàê âðúõëåòÿ íàñðåùà. Åäè ðàçìàõà áóòèëêàòà êàòî øïàãà è òîçè ïúò íàçúáåíîòî çåëåíî ñòúêëî ñðÿçà äúëáîêî ëÿâàòà ðúêà íà Õåíðè. Îò ðàçêúñàíèòå ïðúñòè øóðíà íîâà êðúâ. Õåíðè èçðúìæà ãëóõî, ñÿêàø èñêàøå äà ñè ïðî÷èñòè ãúðëîòî, è áëúñíà Åäè ñ äÿñíàòà ñè ðúêà.
Åäè îòëåòÿ íàçàä è ñå áëúñíà â áþðîòî. Äîêàòî ïàäàøå íà ïîäà, ëÿâàòà ìó ðúêà íÿêàê ñå ïîäâè îòçàä è òîé ðóõíà âúðõó íåÿ. Ðàçòúðñè ãî âçðèâ íà íåïîíîñèìî ñòðàäàíèå. Óñåòè êàê êîñòòà ñå ðàçïàäà ïî ëèíèÿòà íà ñòàðîòî ñ÷óïâàíå è ñòèñíà çúáè, çà äà íå èçêðåùè îò áîëêà.
Òúìíà ñÿíêà çàêðè ñâåòëèíàòà.
Èçïðàâåí íàä íåãî, Õåíðè Áàóúðñ ñå ëþøêàøå íàïðåä-íàçàä. Êîëåíåòå ìó ñå ïîäãúâàõà. Ëÿâàòà ìó êèòêà ðúñåøå êðúâ ïî õàëàòà íà Åäè.
Åäè íå áå èçòúðâàë ñòðîøåíàòà áóòèëêà îò "Ïåðèå". Ïðåäè êîëåíåòå íà âðàãà äà çàãóáÿò ñåòíè ñèëè, òîé âäèãíà øèøåòî ñ íàçúáåíàòà ÷àñò íàãîðå è ïîäïðÿ êàïà÷êàòà íàä ãðúäíàòà ñè êîñò. Ñëåä ìèã Õåíðè ãðîõíà êàòî îòñå÷åí äúíåð è ñå íàíèçà âúðõó áóòèëêàòà. Åäè ÿ óñåòè êàê ñå ñòðîøàâà íà ïàð÷åòà è ïðåç çàòèñíàòàòà ìó ðúêà ïðîáÿãà íîâà àäñêà áîëêà. Îáëÿ ãî òîïúë âîäîïàä. Íå çíàåøå ÷èÿ å êðúâòà - íåãîâà èëè íà Õåíðè.
Õåíðè ñå ãúð÷åøå êàòî ðèáà íà ñóõî. Îáóâêèòå ìó òðîïîëÿõà ðèòìè÷íî ïî êèëèìà. Åäè óñåòè âîíÿùèÿ ìó äúõ. Ïîñëå Õåíðè âíåçàïíî ñòåãíà ìóñêóëè è ñå òúðêóëíà íàñòðàíè. Çàòâîðåíîòî ãúðëî íà áóòèëêàòà ñòúð÷åøå íåëåïî íàä êîðåìà ìó, ñÿêàø áå èçðàñëî îòâúòðå.
- Ãúã - èçõúðêà Õåíðè è çàìúë÷à. Èçöúêëåíîòî ìó îêî ñå âçèðàøå â òàâàíà. Åäè ïîìèñëè, ÷å ìîæå áè å ìúðòúâ.
Åäè íàïðåãíà ñèëè, çà äà ñå èçòðúãíå îò ïðèèæäàùèòå âúëíè íà áåçñèëèå è ìðàê. Íàäèãíà ñå íà êîëåíå, ïîñëå óñïÿ äà ñòàíå ïðàâ. Ñ÷óïåíàòà ðúêà ñå ëþøíà ïðåä íåãî è íîâèÿò âçðèâ íà áîëêà èçáèñòðè ãëàâàòà ìó. Ïîëóçàäóøåí, òîé èçõúõðè è ïðèñòúïè êúì íîùíîòî øêàô÷å. Èçìúêíà èíõàëàòîðà îò ëîêâè÷êàòà ãàçèðàíà âîäà, íàëàïà ïðúñêàëêàòà è äðúïíà ñïóñúêà. Ïîòðúïíà îò ãíóñíèÿ âêóñ, ïîñëå ñè ïðúñíà îùå åäíà äîçà. Îçúðíà ñå êúì òÿëîòî âúðõó êèëèìà - íèìà áåøå Õåíðè? Íèìà ìîæåøå äà å òîé? Äà, òîé áåøå. Îñòàðÿë, ñ ïðîøàðåíà, êúñî ïîäñòðèãàíà êîñà, ñ áëåäà è ïðîâèñíàëà êàòî òåñòî øèøêàâà ïëúò, íî âñå ïàê ñè îñòàâàøå Õåíðè. Ñàìî ÷å ìúðòúâ. Íàé-ñåòíå Õåíðè áåøå...
- Ãúã - êàçà Õåíðè è ñåäíà. Ðúöåòå ìó çàøàðèõà èç âúçäóõà, ñÿêàø äèðåõà îïîðè, êîèòî ñàìî òîé ìîæåøå äà âèäè. Ñðÿçàíîòî ìó îêî èçòè÷àøå. Äîëíàòà ïîëîâèíà ñå áåøå ëåïíàëà âúðõó áóçàòà. Òîé çàâúðòÿ ãëàâà, âèäÿ Åäè äà îòñòúïâà êúì ñòåíàòà è ñå ïîìú÷è äà ñòàíå.
Îòâîðè óñòà è îò ãúðëîòî ìó áëúâíà êðúâ. Õåíðè îòíîâî ðóõíà íà êèëèìà.
Óñåùàéêè áåñíèòå óäàðè íà ñúðöåòî ñè, Åäè ïîñåãíà êúì øêàô÷åòî, íî ñàìî óñïÿ äà ñúáîðè òåëåôîíà íà ëåãëîòî. Ãðàáíà ãî è çàâúðòÿ íóëàòà. Ñèãíàëúò áðúì÷åøå... áðúì÷åøå... áðúì÷åøå...
Õàéäå äå, ïîìèñëè Åäè, êàêâî ïðàâèòå òàì äîëó, ïàòêèòå ëè ñè áàðàòå? Õàéäå, ìîëÿ âè, âäèãíåòå òîÿ øèáàí òåëåôîí!
Ñèãíàëúò ïðîäúëæàâàøå äà çâó÷è. Åäè íå îòêúñâàøå ïîãëåä îò Õåíðè, î÷àêâàéêè âñåêè ìèã ëóäèÿò äà ñå èçïðàâè íà êðàêà. Êðúâ. Ìèëè Áîæå, êîëêî êðúâ!
- Ðåöåïöèÿ - ðàçäàäå ñå ñúíëèâ, íåäîâîëåí ãëàñ.
- Ñâúðæåòå ìå ñúñ ñòàÿòà íà ìèñòúð Äåíáðîó - êàçà Åäè. - Íåçàáàâíî.
Ñ äðóãîòî óõî ñå îñëóøâàøå êúì îêîëíèòå ñòàè. Êîëêî øóì áÿõà âäèãíàëè? Íÿìàøå ëè íÿêîé äà çàáëúñêà ïî âðàòàòà è äà çàïèòà äàëè âñè÷êî å íàðåä?
- Ñèãóðåí ëè ñòå, ÷å èñêàòå äà ìó ïîçâúíÿ? - çàïèòà äåæóðíèÿò. - ×àñúò å òðè è äåñåò.
- Äà, íåïðåìåííî! - Åäè ïî÷òè êðåùåøå. Ñëóøàëêàòà â ðúêàòà ìó òðåïåðåøå êîíâóëñèâíî, íà òëàñúöè. Ïðîãíèëàòà áîëêà â äðóãàòà ðúêà áðúì÷åøå êàòî ðîé ðàçëþòåíè îñè. Íå ïîìðúäíà ëè Õåíðè? Íå; ñàìî òàêà ìó ñå ñòðóâàøå.
- Äîáðå, äîáðå - ïðîìúðìîðè àäìèíèñòðàòîðúò. - Óñïîêîé òîïêàòà, ïðèÿòåë.
Íåùî èçùðàêà è â ñëóøàëêàòà îòíîâî çàáðúì÷à äðåçãàâ ñèãíàë. Õàéäå, Áèë, õàéäå, õàé...
È âíåçàïíî ìó õðóìíà çëîâåùî ïðàâäîïîäîáíà ìèñúë. Àìè àêî Õåíðè âå÷å áå ìèíàë ïðåç ñòàÿòà íà Áèë? Èëè íà Ðè÷è? Íà Áåí? Íà Áåâ? Àìè àêî íà èäâàíå áå ïîñåòèë áèáëèîòåêàòà? Âñå íÿêúäå òðÿáâàøå äà å ìèíàë; àêî íå ãî áÿõà íàêúëöàëè òàêà, ñåãà Åäè ùåøå äà ëåæè ìúðòúâ íà êèëèìà è íîæúò ùåøå äà ñòúð÷è îò ãúðäèòå ìó êàêòî ñòúð÷åøå áóòèëêàòà "Ïåðèå" îò êîðåìà íà Õåíðè. Àìè àêî Õåíðè âå÷å áå ïîñåòèë âñè÷êè îñòàíàëè, àêî ãè áå ñïèïàë ñúíåíè è çàìàÿíè êàòî íåãî? Àêî âñè÷êè áÿõà ìúðòâè? Åäè óñåòè, ÷å àêî äî ïåò ñåêóíäè íèêîé íå âäèãíå ñëóøàëêàòà, ñòðàøíàòà ìèñúë ùå ãî íàêàðà äà çàêðåùè.
- Ìîëÿ òå, Øåô Áèë - ïðîøåïíà òîé. - Ìîëÿ òå, îáàäè ñå, ÷îâå÷å.
Îòñðåùà âäèãíàõà ñëóøàëêàòà è ãëàñúò íà Áèë èçðå÷å íÿêàê ñòðàííî áîÿçëèâî:
- À-à-àëî?
- Áèë - åäâà èçáúáðè Åäè. - Áèë, ñëàâà Áîãó.
- Åäè? - Ãëàñúò ëåêî çàãëúõíà, äîêàòî Áèë îáÿñíÿâàøå íÿêîìó êîé ñå îáàæäà. Ïîñëå ïàê ñå çàñèëè. - Êõà-à-êâî èìà, Åäè?
- Õåíðè Áàóúðñ - êàçà Åäè. Îòíîâî ñå âãëåäà â òÿëîòî íà ïîäà. Íå ïîìðúäâàøå ëè? Òîçè ïúò íå áåøå òîëêîâà ëåñíî äà ñå óáåäè, ÷å Õåíðè ëåæè íåïîäâèæíî. - Áèë, òîé íàõúëòà òóê... è àç ãî óáèõ. Èìàøå íîæ. Ìèñëÿ... - Òîé ïîíèæè ãëàñ. - Ìèñëÿ, ÷å áåøå ñúùèÿò íîæ êàòî ìèíàëèÿ ïúò. Êîãàòî íè ïîäãîíèõà â êàíàëèòå. Ïîìíèø ëè?
- Ï-ï-ïîìíÿ - ìðà÷íî îòâúðíà Áèë. - Åäè, ñëóøàé âíèìàòåëíî. Èñêàì äà


12.

Ïóùèíàêúò / 13:55 ÷.

ñ-ñå âúðíåø è äà ï-ï-ïîâèêàø Á-áåí.
- Äîáðå - êàçà Åäè è ñïðÿ íà ìÿñòî. Âå÷å íàáëèæàâàõà ïîëÿíàòà. Îò îáëà÷íîòî íåáå äîëèòàõà ãðúìîòåâèöè, íàîêîëî âÿòúðúò âúçäèøàøå èç õðàñòàëàêà.
Áåí äîãîíè Áèë òúêìî êîãàòî èçëèçàõà íà ïîëÿíàòà. Îòâîðåíàòà âðàòè÷êà çååøå êàòî íåëåï ÷åðåí êâàäðàò ñðåä çåëåíàòà òðåâà. Ðîìîíúò íà òå÷åíèåòî ñå ÷óâàøå ñúâúðøåíî ÿñíî è Áèë èçâåäíúæ óñåòè ñ íÿêàêâà áåçóìíà óâåðåíîñò, ÷å çà ïîñëåäåí ïúò â äåòñòâîòî ñè ñå ñðåùà ñ òîçè çâóê, ñ òîâà ìÿñòî. Äúëáîêî âäúõíà ìèðèñà íà ïðúñò, íà ãîðà è ñàæäè îò äàëå÷íîòî áóíèùå, ïðúñêàùî îáëàöè äèì êàòî çëîâåù âóëêàí, êîéòî âñå íå ìîæå äà ñå íàêàíè äà èçðèãíå. Âèäÿ êàê ÿòî ïòèöè èçëèòà îò æåëåçîïúòíèÿ íàñèï è ñå îòïðàâÿ êúì Îëä êåéï. Âãëåäà ñå â êèïíàëèòå îáëàöè.
- Êàêâî èìà? - çàïèòà Áåí.
- Çàùî í-íå ñå î-õõî-ïèòàõà äà íè í-í-íàïàäíàò? - ïðîìúðìîðè Áèë. - Ò-ò-òóê ñà. Å-å-åäè áåøå ïú-ïú-ïðàâ. Ó-õõó-ñåùàì ãè.
- Àõà - êèìíà Áåí. - Ñèãóðíî ñà òîëêîâà ãëóïàâè, ÷å î÷àêâàò äà âëåçåì â êúùè÷êàòà. À ïîñëå äà íè ñïèïàò.
- Ì-ìîæå áè - êàçà Áèë.
Âíåçàïíî ãî îáçå áåçñèëíà ÿðîñò, ÷å ïðîêëåòîòî çàåêâàíå íå ìó ïîçâîëÿâà äà ãîâîðè áúðçî. Íî íàâÿðíî èìàøå íåùà, êîèòî èçîáùî íå áè ìîãúë äà èçðàçè ñ äóìè - êàê ìó ñå ñòðóâàøå, ÷å å ñïîñîáåí åäâà ëè íå äà âèæäà ïðåç ïîãëåäà íà Õåíðè; êàê óñåùàøå, ÷å ìàêàð äà ñà èçïðàâåíè åäèí ñðåùó äðóã êàòî áåçïîìîùíè ïèîíêè íà âðàæäåáíè ñèëè, äâàìàòà ñå ñáëèæàâàò âñå ïîâå÷å è ïîâå÷å.
Õåíðè î÷àêâàøå äà ïðèåìàò ñõâàòêàòà.
Òî î÷àêâàøå äà ïðèåìàò ñõâàòêàòà.
È äà óìðàò.
Â ãëàâàòà ìó ñÿêàø èçáóõíà ëåäåíà, áÿëà ñâåòëèíà. Ùÿõà äà ñòàíàò æåðòâè íà óáèåöà, êîéòî áðîäåøå èç Äåðè ñëåä ãèáåëòà íà Äæîðäæ. È ñåäìèíàòà. Ìîæå áè ïî-êúñíî ùÿõà äà íàìåðÿò òåëàòà èì. Ìîæå áè íå. Âñè÷êî çàâèñåøå îò âúïðîñà äàëè Òî ìîæå è èñêà äà çàùèòè Õåíðè... è â ïî-ìàëêà ñòåïåí Âèêòîð è Áúëâî÷à. Äà. Çà âúíøíèÿ ñâÿò, çà õîðàòà îò ãðàä÷åòî íèå ùå áúäåì æåðòâè íà óáèåöà. È òàêà å ïðàâèëíî - ïðàâèëíî ïî íÿêàêúâ ñòðàíåí íà÷èí. Òî èñêà äà óìðåì. Èçïîëçóâà Õåíðè êàòî èíñòðóìåíò, çà äà íå èçëèçà íàâúí. Ñèãóðíî àç ùå ñúì ïðúâ... Áåâúðëè, Ðè÷è èëè Ìàéê áèõà ìîãëè äà îáåäèíÿò ãðóïàòà, íî Ñòàí å èçïëàøåí, Áåí ñúùî, ìàêàð ÷å ìè èçãëåæäà ïî-ñèëåí îò Ñòàí. À Åäè å ñúñ ñ÷óïåíà ðúêà. Çàùî ãè äîâåäîõ òóê? Ãîñïîäè! Çàùî?
- Áèë? - òðåâîæíî ñå îáàäè Áåí.
Ñòîÿõà êðàé êúùè÷êàòà è äðóãèòå ñå ñúáèðàõà íàîêîëî. Îòíîâî èçòðåùÿ ãðúì è õðàñòèòå çàøåïíàõà îùå ïî-ñèëíî. Áàìáóêîâèòå ñòúáëà òðîïîëÿõà çëîâåùî ñðåä ïðèèæäàùèÿ ñóìðàê.
- Áèë? - Òîçè ïúò áåøå Ðè÷è.
- Øøøøøò!
Äðóãèòå ìëúêíàõà è áîÿçëèâî ñå ñâèõà ïîä áåçóìíèÿ áëÿñúê íà ïîãëåäà ìó.
Òîé ñå âçðÿ â õðàñòèòå, â ïúòåêàòà, êîÿòî ëúêàòóøåøå ïðåç òÿõ êúì Êàíçàñ ñòðèéò è óñåòè êàê ñúçíàíèåòî ìó ïðåêðà÷âà îùå åäíî ñòúïàëî êúì íÿêàêâà ïî-âèñøà ñôåðà. Óìúò ìó íå çàåêâàøå; âñè÷êè ìèñëè ñÿêàø ñå ðàæäàõà â ëóäåøêèÿ âèõúð íà èíòóèöèÿòà è èäâàõà ñúâúðøåíî èçáèñòðåíè.
Äæîðäæ îò åäíàòà ñòðàíà, àç è ìîèòå ïðèÿòåëè îò äðóãàòà. È òîãàâà Òî ùå ñïðå
(îòíîâî)
îòíîâî, äà, îòíîâî, çàùîòî òîâà å ñòàâàëî è ïðåäè, è âèíàãè å òðÿáâàëî íÿêàêâî ñåòíî æåðòâîïðèíîøåíèå, íÿêàêâî ñòðàøíî çâåðñòâî äà ñëîæè êðàé, íå ðàçáèðàì îòêúäå çíàì òîâà, íî ãî çíàì... è òå... òå...
- Òå ùå ïî-õõî-çâîëÿò äà ñå ñëó÷è - ïðîìúðìîðè Áèë, ãëåäàéêè ñ ðàçøèðåíè î÷è ïðåêúñëå÷íàòà íèøêà íà ïúòåêàòà. - ß-õõà-àñíà ð-ðàáîòà.
- Áèë? - óìîëèòåëíî èçðå÷å Áåâ.
Äî íåÿ ñòîåøå Ñòàí, äðåáíè÷úê è ñïðåòíàò, ñúñ ñèíüî ïîëî è ïàìó÷åí ïàíòàëîí. Îò äðóãàòà é ñòðàíà Ìàéê íàïðåãíàòî ñå âçèðàøå â Áèë, ñÿêàø ÷åòåøå ìèñëèòå ìó.
Ùå ïîçâîëÿò äà ñå ñëó÷è, âèíàãè ïðàâÿò òàêà, ïîñëå âñè÷êî çàòèõâà, æèâîòúò ïðîäúëæàâà è Òî... Òî...
(çàñïèâà)
çàñïèâà... èëè ñå âöåïåíÿâà êàòî ìå÷êà ïðåç çèìàòà... è ïîñëå çàïî÷âà îòíîâî... è òå çíàÿò... õîðàòà çíàÿò... çíàÿò, ÷å òúé òðÿáâà äà áúäå, çà äà ìîæå Òî äà ñúùåñòâóâà...
- Ä-äú-äú-äú-ä-ä-ä...
Ìèëè Áîæå ìîëÿ Òå Áîæå òðîøè ñòîáîðà ìîëÿ Òå Áîæå ñ òðÿñúê ñóõ ïîìîãíè ìè äà ãî êàæà è ïàê êðåùè ìèëè Áîæå ìèëè Èñóñå ÌÎËß ÒÅ ÏÎÌÎÃÍÈ ÌÈ ÄÀ ÃÎÂÎÐß!
- Ä-ä-äîâåäîõ âè ò-òóê çà-õõà-ùîòî íú-íú-íèêúäå íå ñìå â á-á-áåçîïàñíîñò - êàçà Áèë. Ïî óñòíèòå ìó èçáè ñëþíêà; òîé ÿ èçáúðñà ñ îïàêîòî íà êèòêàòà ñè. - Äú-äú-äåðè å Òî. Ðà-õõà-àçáèðàòå ëè ì-ìå? - Òîé ãè îãëåäà è âñè÷êè îòñòúïèõà êðà÷êà íàçàä; â èçöúêëåíèòå èì î÷è áëåñòåøå ñòðàõ. - Äú-õõú-åðè å Òú-òú-òî! Êõú-ú-äåòî è äà îòú-òú-òèäåì... ê-ê-êîãàòî Òî íè ä-ä-äîêîïà, õ-õîðàòà íÿìà äà âè-õõè-èæäàò, íÿìà äà ÷-÷-÷óâàò, íÿìà äà çíú-çíú-çíàÿò. - Ñåãà ãè ãëåäàøå óìîëèòåëíî. - Í-íå ðà-õõà-çáèðàòå ëè ê-ê-êàêâî ñòàâà? Î-õõî-ñòàâà íè ñ-ñ-ñàìî äà ñå ï-ï-ïîìú÷èì äà ñëî-õõî-îæèì ê-ê-êðàé ï-ï-ïðåäè äà å ï-ï-ïî÷íàëî.
Áåâúðëè îòíîâî âèäÿ êàê ìèñòúð Ðîñ ÿ ïîãëåäíà, ñòàíà, ñãúíà ñè âåñòíèêà è ñïîêîéíî âëåçå â êúùàòà. Õîðàòà íÿìà äà âèæäàò, íÿìà äà ÷óâàò, íÿìà äà çíàÿò. À áàùà ìè
(ñâàëÿé ãàùèòå, óëè÷íî ìîìè÷å)
áå èñêàë äà ÿ óáèå.
Ìàéê ìèñëåøå êàê îáÿäâàõà ñ Áèë. Ìèñèñ Äåíáðîó ñÿêàø èçîáùî íå ãè çàáåëÿçà, áåøå ñå óíåñëà â ñâîÿ ïðèçðà÷åí ñâÿò è ÷åòåøå ðîìàí îò Õåíðè Äæåéìñ, äîêàòî ìîì÷åòàòà ñè ïðàâåõà ñàíäâè÷è è äúâ÷åõà íà êðàê äî êóõíåíñêàòà ìàñà. Ðè÷è ìèñëåøå çà ñïðåòíàòàòà, íî ñúâúðøåíî ïóñòà êúùà íà Ñòàí. Ñòàí ñå áå èçíåíàäàë ìàëêî - ïî îáåä ìàéêà ìó ïî÷òè âèíàãè ñè áåøå ó äîìà. Àêî é ñå ñëó÷åøå äà èçëåçå, íåïðåìåííî îñòàâÿøå áåëåæêà. Íî äíåñ íÿìàøå áåëåæêà. Êîëàòà áå èç÷åçíàëà. "Ñèãóðíî å îòèøëà äà ïàçàðóâà ñ ïðèÿòåëêàòà ñè Äåáè" - êàçà òîãàâà Ñòàí è ëåêî íàâúñåí ñå çàå äà ïðàâè ñàíäâè÷è ñ ðóñêà ñàëàòà. Ðè÷è íå îáúðíà âíèìàíèå íà äðåáíîòî ïðîèçøåñòâèå. Ðàçáèðàøå ãî åäâà ñåãà. Åäè ìèñëåøå çà ìàéêà ñè. Êîãàòî èçëåçå ñ êóòèÿòà "Íå ñå ñúðäè ÷îâå÷å" ïîä ìèøíèöà, òÿ íå ãî èçïðàòè ñ äåæóðíèòå íàïúòñòâèÿ: Âíèìàâàé, Åäè; ïðèáåðè ñå íà ñóõî, àêî çàâàëè, Åäè; äà íå ñè ïîñìÿë äà òè÷àø, Åäè. Íå ãî çàïèòà äàëè ñè íîñè èíõàëàòîðà, íå ìó êàçà ïî êîå âðåìå äà ñå ïðèáåðå, íå ãî ïðåäóïðåäè äà ñå ïàçè êàòî èãðàå ñ "îíèÿ íåâúçïèòàíè ìîì÷åòà". Ïðîñòî ïðîäúëæè äà ãëåäà íÿêàêúâ ñåðèàë ïî òåëåâèçèÿòà, ñÿêàø Åäè èçîáùî íå ñúùåñòâóâàøå.
Ñÿêàø Åäè èçîáùî íå ñúùåñòâóâàøå.
Ïðåç ãëàâèòå íà âñè÷êè ìîì÷åòà ïðåëèòàõà ðàçëè÷íè âàðèàíòè íà åäíà è ñúùà ìèñúë: â íÿêàêúâ íåçíàåí ìèã ìåæäó óòðîòî è îáÿäà òå ïðîñòî ñå áÿõà ïðåâúðíàëè â ïðèçðàöè.
Ïðèçðàöè.
- Áèë - äðåçãàâî ïðîãîâîðè Ñòàí, - àìè àêî ìèíåì îòñðåùà? Êúì Îëä êåéï?
Áèë ïîêëàòè ãëàâà.
- Í-íå ìè ñå âú-âú-âÿðâà. Ùå íè ñïè-õõè-èïàò â áú-áú-áàìáóêà... òðå-õõå-ñàâèùåòî ùå íè ãú-ãú-ãëúòíå... èëè ùå èìà è-õõè-èñòèíñêè ï-ï-ïèðàíè â Ê-ê-êåíäúñêèã... èëè î-õõî-îùå í-íåùî.
Âñåêè âèäÿ ñâîé âàðèàíò íà ñòðàøíèÿ êðàé. Áåí ñè ïðåäñòàâè êàê õðàñòèòå èçâåäíúæ ñå ïðåâðúùàò â ðàñòåíèÿ-õèùíèöè. Áåâúðëè âèäÿ ëåòÿùè ïèÿâèöè êàòî îíèÿ, êîèòî áÿõà èçëåòåëè îò ñòàðèÿ õëàäèëíèê. Ñòàí âèäÿ êàê îò ìî÷óðëèâàòà ïî÷âà ñðåä áàìáóêà èçïúëçÿâàò îæèâåëèòå òðóïîâå íà äåöàòà, çàãèíàëè (ñïîðåä ñëóõîâåòå) â òðåñàâèùåòî. Ìàéê Õåíëúí ñè ïðåäñòàâè êàê îò õðàëóïàòà íà íÿêàêúâ ïðîãíèë äúíåð èçñêà÷à ãúìæèëî îò äðåáíè ìåçîçîéñêè âëå÷óãè ñ óæàñÿâàùè îñòðè çúáè, êîèòî ùå ãè ðàçêúñàò íà ïàð÷åòà. Ðè÷è âèäÿ êàê Ïúëçÿùîòî îêî ïàäà âúðõó òÿõ, äîêàòî òè÷àò ïîä æåëåçîïúòíèÿ ìîñò. À Åäè âèäÿ êàê ñå êàòåðÿò ïî ñèïåÿ êúì Îëä êåéï è èçâåäíúæ îòêðèâàò, ÷å ãîðå ãè ÷àêà ïðîêàæåíèÿò ñ ïðîâèñíàëà, ðàçëîæåíà ïëúò, èç êîÿòî ãúìæàò áðúìáàðè è ÷åðâåè.
- Àêî ìîæåõìå íÿêàê äà ñå èçìúêíåì îò ãðàäà... - ïðîìúðìîðè Ðè÷è, ïîñëå íåðâíî ïðèñâè î÷è, êîãàòî íåáåòî ìó âúçðàçè ñ ÿðîñòíà ãðúìîòåâèöà. Íàîêîëî ñå ñèïåõà äúæäîâíè êàïêè - âñå îùå ñàìî ðúìåøå, íî ñêîðî ùåøå äà ñå èçëåå èñòèíñêè ïîðîé. Ìúãëèâàòà áåçìåòåæíîñò íà äåíÿ áå îòëåòÿëà áåçâúçâðàòíî. - Áèõìå áèëè â áåçîïàñíîñò, àêî ìîæåõìå äà ñå èçìúêíåì îò òîÿ øèáàí ãðàä.
- Áèá... - ïîíå÷è äà êàæå Áåâúðëè.
Íî â òîçè ìèã åäèí êàìúê èçëåòÿ îò õðàñòàëàêà è ñå ñòîâàðè âúðõó ãëàâàòà íà Ìàéê. Ïðåç ïëúòíèÿ ìó øëåì îò êúäðàâà ÷åðíà êîñà áëèêíà êðúâ. Òîé ñå ëþøíà íàçàä è ùåøå äà ïàäíå, àêî Áèë íå ãî áå ïîäõâàíàë.
- Ùå âè äàì äà ðàçáåðåòå êàê ñå õâúðëÿò êàìúíè! - îòåêíà ïðèñìåõóëíèÿò ãëàñ íà Õåíðè.
Áèë âèäÿ, ÷å äðóãèòå ñå îãëåæäàò ñòðåñíàòî, ãîòîâè äà õóêíàò ñëåïåøêîì, áåç ïîñîêà. È àêî ãî ñòîðåõà, íàèñòèíà ùÿõà äà çàãèíàò.
- Á-á-áåí! - ðÿçêî èçðå÷å òîé.
Áåí ñå îçúðíà êúì íåãî.
- Áèë, òðÿáâà äà áÿãàìå. Òå...
Îùå äâà êàìúêà èçëåòÿõà îò õðàñòèòå. Åäèíèÿò óëó÷è Ñòàí ïî áåäðîòî. Òîé èçâèêà - íå òîëêîâà îò áîëêà, êîëêîòî îò èçíåíàäà. Áåâúðëè îòñêî÷è îò äðóãèÿ. Êàìúêúò òóïíà äîëó è ñå òúðêóëíà êúì îòâîðåíàòà âðàòà íà êúùè÷êàòà.
- Ï-ïî-õõî-îìíèø ëè ï-ï-ïúðâèÿ äåí, ê-ê-êîãàòî äî-õõî-îéäîõìå òóê? - èçêðåùÿ Áèë ïðåç òðÿñúêà íà ãðúìîòåâèöèòå. - Êõî-î-ãàòî ñ-ñ-ñâúðøè ó÷-÷-÷èëèùåòî.
- Áèë... - èçâèêà Ðè÷è.
Áèë ïîâåëèòåëíî ðàçìàõà ðúêà êúì íåãî, áåç äà îòêúñâà î÷è îò çàìðúçíàëèÿ íà ìÿñòî Áåí.
- Ïîìíÿ, êàê äà íå ïîìíÿ - æàëíî îòâúðíà Áåí, âúðòåéêè î÷è íà âñè÷êè ñòðàíè. Õðàñòèòå áóéíî ñå ëþøêàõà êàòî ïðèèæäàù îêåàíñêè ïðèëèâ.
- Äðú-äðú-äðåíàæúò - êàçà Áèë. - Ï-ï-ïîìïåíàòà ñòàíöèÿ. Ò-ò-òàì òðÿ-õõà-àáâà äà îò-ò-ò-òèäåì. Îòâåäè íè òàì!
- Àìà...
- Î-õõî-òâåäè íè ò-òàì!
Êàìúíèòå ñå ïîñèïàõà êàòî êàðòå÷ è çà ìèã Áèë çúðíà ñðåä õðàñòèòå ëèöåòî íà Âèêòîð Êðèñ - èçïëàøåíî, çàìàÿíî è êðúâîæàäíî â ñúùîòî âðåìå. Ïîñëå â ñêóëàòà ìó ñå âðÿçà êàìúê è Ìàéê íà ñâîé ðåä ãî ïîäïðÿ, çà äà íå ïàäíå. Çà ìîìåíò î÷èòå ìó ñå çàìúãëèõà. Áóçàòà ìó èçòðúïíà. Ìúãëàòà ñå ðàçñåÿ íà áàâíè, áîëåçíåíè òëàñúöè è òîé óñåòè êàê êðúâòà ñå ñòè÷à ïî ëèöåòî ìó. Èçáúðñà áóçàòà ñè, ïðèìèæà îò áîëêà, îãëåäà îêúðâàâåíàòà äëàí è ÿ èçòðè â êðà÷îëà íà äæèíñèòå. Íàëåòåëèÿò âÿòúð áÿñíî ðàçâÿâàøå êîñàòà ìó.
- Ùå âèäèø òè êàê ñå õâúðëÿò êàìúíè, ïåëòåê ñêàïàí! - ðåâíà Õåíðè ñ äèâàøêè ñìÿõ.
- Î-õõî-òâåäè íè! - èçêðåùÿ Áèë. Ñåãà ðàçáèðàøå çàùî áå ïðàòèë Åäè äà ïîâèêà Áåí; òðÿáâàøå äà ñòèãíàò äî îíàçè ïîìïåíà ñòàíöèÿ, òî÷íî äî íåÿ, à ñàìî Áåí çíàåøå êàê äà ÿ îòêðèå ñðåä ìíîæåñòâîòî øàõòè, ñòúð÷àùè íà íåðàâíè èíòåðâàëè ïî áðåãîâåòå íà Êåíäúñêèã. - Òú-òú-òàì å ì-ì-ìÿñòîòî! Ï-ï-ïúòÿò íà-õõà-âúòðå! Ï-ï-ïúòÿò êúì Òî!
- Áèë, íå ìîæåø äà çíàåø! - èçâèêà Áåâúðëè.
Òîé ñå îáúðíà è ÿðîñòíî èçêðåùÿ êúì íåÿ - êúì âñè÷êè:
- Çíàì!
Áåí ïîñòîÿ íåïîäâèæíî è îáëèçà óñòíè, ãëåäàéêè Áèë. Ïîñëå ñå âòóðíà ïðåç ïîëÿíàòà êúì ðåêàòà. Îñëåïèòåëíà ïóðïóðíî-áÿëà ìúëíèÿ ïðîðÿçà íåáåòî è Áèë çàëèòíà îò ñòðàõîâèòèÿ òðÿñúê. Ãðàìàäåí êàìúê ïðîôó÷à êðàé íîñà ìó è óëó÷è Áåí ïî çàäíèêà. Ñ áîëåçíåí âîé øèøêîòî ïðèòèñíà äëàí êúì óäàðåíîòî ìÿñòî.
- Éå-õààà, äåáåëàê! - èçðåâà Õåíðè ñúñ ñúùèÿ ïðîòÿæåí, äèâàøêè ñìÿõ. Õðàñòèòå ñå ëþøíàõà, çàïðàùÿõà è âðàãúò èçñêî÷è íà îòêðèòî òúêìî â ìèãà, êîãàòî äúæäúò ïðåñòàíà äà ñå øåãóâà è ñå ïðåâúðíà â ïîðîé. Âîäíè ñòðóè ñå ñòè÷àõà ïî êîñàòà íà Õåíðè, ïî âåæäèòå, ïî áóçèòå. Øèðîêà óñìèâêà ðàçêðèâàøå çúáèòå ìó ÷àê äî êúòíèöèòå. - Ùå âèäèø òè êàê ñå õâúðëÿò êà...
Ìàéê áå îòêðèë ïàð÷å äúñêà, îñòàíàëî îò ñòðîåæà íà êúùè÷êàòà è ãî õâúðëè ñ âñè÷êà ñèëà. Ïàð÷åòî ñå ïðåìåòíà äâà ïúòè è öàïàðäîñà Õåíðè ïî ÷åëîòî. Òîé èçïèùÿ, òåæêî ñåäíà íà òðåâàòà è ñå õâàíà çà óäàðåíîòî ìÿñòî êàòî ÷îâåê, êîìóòî òîêó-ùî å õðóìíàëà ñòðàõîòíà èäåÿ.
- Áú-áú-áÿãàéòå! - âèêíà Áèë. - Ñëåä Á-á-áåí!
Îò õðàñòèòå ïàê äîëåòÿ ïðàùåíå è äîêàòî Íåóäà÷íèöèòå ñå âòóðâàõà ïîäèð Áåí, íà ïîëÿíàòà èçñêî÷èõà Âèêòîð è Áúëâî÷à. Õåíðè ñå èçïðàâè è îãëàâè ïîòåðÿòà.
Äâàäåñåò è ñåäåì ãîäèíè ïî-êúñíî Áåí ùåøå äà ñè ñïîìíè âñè÷êè îñòàíàëè ñúáèòèÿ îò îíçè äåí, àëà äîðè è òîãàâà áÿãñòâîòî ïðåç õðàñòèòå ùåøå äà ìó ñå ÿâè ñàìî êàòî ñáîð îò íåñâúðçàíè ñöåíè. Ïîìíåøå êàê íàòåãíàëèòå ìîêðè êëîíè ãî øèáàõà ïðåç ëèöåòî è ðúñåõà îòãîðå ñòóäåíè ñòðóè; ïîìíåøå êàê ìúëíèèòå ñâÿòêàõà åäíà ñëåä äðóãà è ãðîõîòúò èì ïðåðàñòâàøå â ìîíîòîíåí îãëóøèòåëåí ðåâ; ïîìíåøå êàê íàáëèæèõà ðåêàòà, êàê Õåíðè ãè âèêàøå äà ñå áèÿò è êðÿñúöèòå ìó ñÿêàø ñå ñëèâàõà ñ áó÷åíåòî íà Êåíäúñêèã. Îò âðåìå íà âðåìå Áåí çàáàâÿøå êðà÷êà è Áèë âåäíàãà çàïî÷âàøå äà ãî áëúñêà ïî ãúðáà.
Àìè àêî íå ÿ íàìåðÿ? Àêî íå óñïåÿ äà íàìåðÿ òî÷íî òàçè ïîìïåíà ñòàíöèÿ?
Ãîðåùèÿò âúçäóõ ðàçäèðàøå äðîáîâåòå ìó, îñòàâÿéêè â ãúðëîòî ïðèâêóñ íà êðúâ. Ïîä ðåáðàòà ìó ñå âðÿçâàøå ïàðåùà áîëêà. Çàäíèêúò ìó òðúïíåøå îò óäàðà. Áåâúðëè áå êàçàëà, ÷å Õåíðè èñêà äà ãè óáèå è ñåãà Áåí âÿðâàøå â òîâà, î, äà, âÿðâàøå è îùå êàê.
Èçñêî÷è íà áðåãà òîëêîâà âíåçàïíî, ÷å åäâà íå ñå ïðåêàòóðè ïðåç ðúáà. Óñïÿ äà çàïàçè ðàâíîâåñèå, ïîñëå ïîäðîâåíèÿò îò ïðîëåòíèòå íàâîäíåíèÿ áðÿã ñå ñðóòè è òîé ñå çàïðåìÿòà íàäîëó êúì áóéíîòî òå÷åíèå. Àíöóãúò ìó ñå çàïðåòíà îòçàä è ïî êîæàòà ìó ïîëåïíà ðÿäêà, ãëèíåñòà êàë.
Áèë ñêî÷è äî íåãî è ãî äðúïíà íà êðàêà.
Åäèí ïî åäèí îñòàíàëèòå èçíèêíàõà îò êðàéáðåæíèòå õðàñòàëàöè. Ïîñëåäåí ñå ïîÿâè Ðè÷è, çäðàâî ïðåãúðíàë Åäè ïðåç êðúñòà. Ìîêðèòå î÷èëà åäâà ñå êðåïÿõà âúðõó êðàé÷åöà íà íîñà ìó.
- Êú-êú-êúäå? - èçêðåùÿ Áèë.
Áåí ñå îãëåäà íàëÿâî, ïîñëå íàäÿñíî, óñåùàéêè êàê âðåìåòî èçòè÷à ñ óáèéñòâåíà áúðçèíà. Ðåêàòà âå÷å ïðèèæäàøå è êèïíàëèòå ñòðóè áÿõà ïðèäîáèëè çëîâåù, ãðàíèòíîñèâ öâÿò ïîä ïðèòúìíÿëîòî íåáå. Âÿòúðúò áÿñíî ëþøêàøå ãúñòàëàêà îò õðàñòè è õèëàâè äðúâ÷åòà ïî ñòðúìíèòå áðåãîâå. ×ó õëèïàùîòî äèøàíå íà Åäè.
- Êú-êú-êúäå?
- Íå çí... - çàïî÷íà òîé, ñåòíå âèäÿ êèëíàòîòî äúðâî è ìàëêàòà ïåùåðêà ïîä íåãî. Òàì ñå áå ñêðèë ïðåç îíçè ïúðâè äåí. Áåøå çàäðÿìàë è êîãàòî ñå ñúáóäè, ÷ó Áèë è Åäè äà ùúêàò íàñàì-íàòàì. À ñëåä òîâà ãîëåìèòå ìîì÷åòà äîéäîõà... âèäÿõà... ïîáåäèõà. ×àî-÷àî, ìîì÷åíöà. Áåíòúò ñè áåøå çà äå÷óðëèãà, ìåíå ñëóøàéòå.
- Òàì! - âèêíà òîé. - Íàòàòúê!
Îòíîâî áëåñíà ñâåòêàâèöà è òîçè ïúò Áåí ÿ ÷ó - ïðàùÿùî áðúì÷åíå êàòî îò ïðåòîâàðåí òðàíñôîðìàòîð íà åëåêòðè÷åñêè ëîêîìîòèâ. Ìúëíèÿòà óëó÷è äúðâîòî è ñèíêàâî-áåëè åëåêòðè÷åñêè ïëàìúöè ïðúñíàõà âúçëåñòàòà ìó îñíîâà íà äúëãè òðåñêè êàòî âåëèêàíñêè êëå÷êè çà çúáè. Äúíåðúò ðóõíà â ðåêàòà ñ îãëóøèòåëåí òðÿñúê è íàãîðå èçáóõíà ãåéçåð îò ïÿíà. Áåí àõíà îò èçóìëåíèå è âäúõíà ìèðèñ íà íåùî æàðêî, ñóõî è äèâî. Îãíåíà òîïêà ñå òúðêóëíà ïî êîðàòà íà ïàäíàëîòî äúðâî, ïðèïëàìíà îùå ïî-ÿðêî è èçãàñíà. Ãðúìîòåâèöàòà èçáóõíà íå íàä òÿõ, à îêîëî òÿõ, ñÿêàø ñòîÿõà â åïèöåíòúðà íà âçðèâà. Äúæäúò ïëþùåøå ñ áÿñíà ñèëà.
Ñ áåçìèëîñòåí óäàð ïî ãúðáà Áèë ãî èçòðúãíà îò óíåñà è ñúçåðöàíèåòî.
- Áú-áú-ÁßÃÀÉ!
Ñ ïðîâèñíàëà ïðåä î÷èòå êîñà, Áåí çàøëÿïà ïîêðàé áðåãà. Ñòèãíà äî äúðâîòî - ïåùåðêàòà ïîä êîðåíèòå áå èç÷åçíàëà - è âêîï÷âàéêè íîêòè â ìîêðàòà êîðà ñå ïðåêàòåðè ïðåç íåãî, áåç äà îáðúùà âíèìàíèå íà äðàñêîòèíèòå ïî ðúöåòå ñè.
Áèë è Ðè÷è ïðåìåòíàõà Åäè ïðåç äúíåðà, à Áåí îïèòà äà ãî ïîäõâàíå îò äðóãàòà ñòðàíà. Äâàìàòà ñå òúðêóëíàõà íà áðåãà. Åäè èçñòåíà.
- Äîáðå ëè ñè? - âèêíà Áåí.
- Ìàé ÷å äà - êðåñíà â îòãîâîð Åäè, ñòàâàéêè íà êðàêà.
Òîé èçìúêíà èíõàëàòîðà ñ òðåïåðåùè ïðúñòè è ùåøå äà ãî èçòúðâå, àêî Áåí íå áå ïîäïðÿë ðúêàòà ìó. Åäè ìó áëàãîäàðè ñ ïîãëåä è ïîáúðçà äà íàëàïà ïðúñêàëêàòà.
Ðè÷è ñêî÷è äî òÿõ, ñëåä íåãî ïðèñòèãíàõà Ñòàí è Ìàéê. Áèë ïîìîãíà íà Áåâúðëè äà ñå èçêàòåðè ïî äúðâîòî, à Áåí è Ðè÷è ÿ ïðèõâàíàõà äîêàòî ñêà÷àøå îòòàòúê ñúñ ñïëúñòåíà êîñà è ïî÷åðíåëè ìîêðè äæèíñè.
Áèë ïîñëåäåí ñå ïîêàòåðè íà äúíåðà è ïðåìåòíà êðàêà. Âèäÿ áàíäàòà íà Õåíðè äà ñå çàäàâà ïî òå÷åíèåòî è èçêðåùÿ:
- Êú-êú-êàìúíè! Õâúðëÿéòå êàìúíè!
Áðåãúò ïðåäëàãàøå èçîáèëèå îò áîåïðèïàñè, à ïîâàëåíîòî äúðâî áåøå ÷óäåñíà áàðèêàäà. Ñëåä áðîåíè ñåêóíäè ñåäìèíàòà îáñèïàõà ñ êàìúíè Õåíðè è ïðèÿòåëèòå ìó. Âðàãîâåòå íàáëèæàâàõà äúíåðà, òúé ÷å ñòðåëáàòà ãè ïðåñðåùíà îò óïîð. Êðåùåéêè îò áîëêà è ÿðîñò, òå îòñòúïèõà íàçàä, à êàìúíèòå ïðîäúëæàâàõà äà ãè óäðÿò ïî ëèöàòà, ãúðäèòå, ðúöåòå è êðàêàòà.
- Õàéäå äå, ïîêàæè íè êàê ñå õâúðëÿò êàìúíè! - êðåñíà Ðè÷è, èçñòðåëâàéêè ïî Âèêòîð ñíàðÿä ñ ðàçìåðèòå íà êîêîøå ÿéöå. Êàìúêúò ãî óëó÷è ïî ðàìîòî è îòõâðúêíà ïðàâî íàãîðå. Âèêòîð èçðåâà. - Äà òè êàåì 'íà÷è... 'íà÷è... àéäå äà íè ó÷èø, ì'÷å! Íèå ñìå äîáðè ó÷åíèöè!
- Éåååå-õàààà! - èçêðåùÿ Ìàéê. - Ñëàäêî ëè å, à? Ñëàäêî ëè å?
Îòãîâîðúò áå íåöåíçóðåí. Äàíãàëàöèòå îòñòúïèõà èçâúí îáñòðåëà è ñå ñêóï÷èõà åäèí äî äðóã. Ñëåä ìàëêî ñå èçêàòåðèõà ïî ñòðúìíèÿ áðÿã, êàòî òúðñåõà îïîðà â êëîíèòå íà íèñêèòå äúðâåòà, çà äà íå ñå ïîäõëúçâàò ïî ðàçêàëÿíàòà ãëèíà, âå÷å ïðîðÿçàíà îò ñèòíè ïîòî÷åòà.
Ïîñëå èç÷åçíàõà ñðåä õðàñòèòå.
- Çàîáèêàëÿò íè, Øåô Áèë - âúçêëèêíà Ðè÷è, ïîáóòâàéêè î÷èëàòà ñè íàãîðå.
- Íÿìà í-í-íèùî - êàçà Áèë. - Ïðî-õõî-äúëæàâàé, Á-á-áåí. Âú-âú-âîäè íè.
Áåí èçòè÷à íàïðåä ïî áðåãà, ñïðÿ (î÷àêâàéêè âñåêè ìèã îò õðàñòèòå äà âðúõëåòè áàíäàòà íà Õåíðè) è èçâåäíúæ âèäÿ ïîìïåíàòà ñòàíöèÿ ñàìî íà äâàäåñåò ìåòðà îò ñåáå ñè. Äðóãèòå ãî ïîñëåäâàõà íàòàòúê. Íà îòñðåùíèÿ áðÿã èìàøå îùå äâà áåòîííè öèëèíäúðà - åäèíèÿò òî÷íî îòñðåùà, äðóãèÿò ïåòäåñåòèíà ìåòðà íàãîðå ïî òå÷åíèåòî. Òðúáèòå èì áúëâàõà íàä Êåíäúñêèã ïîòîöè ìúòíà âîäà, íî ïîä îòñàìíàòà òðúáà åäâà ñå ïðîöåæäàøå òúíè÷êà ñòðóéêà. Áåí çàáåëÿçà, ÷å îòâúòðå íå äîëèòà áðúì÷åíå. Ïîìïàòà áåøå ñ÷óïåíà.
Òîé ñå îçúðíà êúì Áèë çàìèñëåíî... è áîÿçëèâî.
Áèë ãëåäàøå Ðè÷è, Ñòàí è Ìàéê.
- Ò-ò-òðÿáâà äà ì-ìàõíåì êõà-à-ïàêà - êàçà òîé. - Ï-ï-ïîìîãíåòå ìè.
Æåëåçíèÿò êàïàê èìàøå äðúæêè, íî áåøå íåâåðîÿòíî òåæúê è õëúçãàâ îò äúæäà. Áåí çàñòàíà äî Áèë è Áèë îòäðúïíà ðúöå, çà äà ìó ñòîðè ìÿñòî. ×óâàõà êàê äîëó êàïå âîäà - çâóêúò êúíòåøå çëîâåùî êàòî â áåçäúíåí êëàäåíåö.
- Ñú-ñú-ÑÅÃÀ! - èçêðåùÿ Áèë è ïåòèìàòà íàïúíàõà åäíîâðåìåííî. Êàïàêúò ïîìðúäíà ñ ïðîòèâíî ñêðèáóöàíå.
Áåâúðëè ñå õâàíà äî Ðè÷è, êðàé íåÿ è Åäè íàòèñíà ñúñ çäðàâàòà ðúêà.
- Ðàç, äâà, òðè, áóòàé! - âèêíà Ðè÷è.
Êàïàêúò çàñòúðãà ïî áåòîíà. Îòñòðàíè çåéíà ÷åðåí ïîëóìåñåö.
- Ðàç, äâà, òðè, áóòàé!
Ïîëóìåñåöúò ñå ðàçøèðè.
- Ðàç, äâà, òðè, áóòàé!
Îò íàïðåæåíèå ïðåä î÷èòå íà Áåí òàíöóâàõà ÷åðâåíè ïåòíà.
- Äðúïíåòå ñå! - èçâèêà Ìàéê. - Òðúãíà, òðúãíà!
Îòñêî÷èõà è âèäÿõà êàê ìàñèâíèÿò êðúãúë êàïàê ñå êàòóðâà íàñòðàíè, èçðàâÿ äúëáîêà áðàçäà â ìåêàòà ïðúñò è ñå ïðåîáðúùà êàòî ãðàìàäåí ïåïåëíèê. Ñòðåñíàòè áóáîëå÷êè ñå ðàçáÿãàõà â ìîêðàòà òðåâà.
Åäè èçõúëöà îò ïîãíóñà.
Áèë íàäíèêíà íàäîëó. Ðúæäèâè æåëåçíè ñêîáè ñå ñïóñêàõà êúì ÷åðíà ëîêâà, íàøàðåíà ñ êðúã÷åòà îò ïàäàùèòå êàïêè. Íàä âîäàòà ñòúð÷åøå óíèëî çàìëúêíàëàòà ïîìïà. Âèäÿ êàê ìúòíèòå ñòðóè ñå ñòè÷àò ïî çååùèÿ ñòðàíè÷åí êàíàë è èçòðúïíà îò ìèñúëòà: Òàì òðÿáâà äà âëåçåì. Âúòðå.
- Å-å-å-åäè. Õâà-à-àùàé ñå ç-çà ìåí.
Åäè ãî èçãëåäà ñ íåäîóìåíèå.
- Íà ê-ê-êîí÷å. Õâú-õâú-õâàíè ñå ñúñ çäðà-õõà-àâàòà ð-ð-ðúêà.
È òîé ïîñî÷è ãúðáà ñè.
Åäè ðàçáðà, íî ñå êîëåáàåøå.
- Áúðçî! - êðåñíà Áèë. - Ñ-ñ-ñëåä ìàëêî ùå ñà ò-ò-òóê!
Åäè ïðåìåòíà ðúêà ïðåç øèÿòà íà Áèë; Ñòàí è Ìàéê ãî ïîâäèãíàõà, çà äà îáãúðíå êðúñòà ìó ñ êðàêà. Êîãàòî Áèë òðîìàâî ïðåêðà÷è ðúáà íà öèëèíäúðà, Áåí âèäÿ, ÷å Åäè å çàòâîðèë î÷è.
Ïðåç ïëþùåíåòî íà äúæäà äî óøèòå ìó äîëåòÿõà íîâè çâóöè: ãëàñîâå, ïëÿñúê, ïðàùåíå íà êëîíêè. Õåíðè, Âèêòîð è Áúëâî÷à. Íàé-ãðîçíàòà êàâàëåðèÿ íà ñâåòà ïðåïóñêàøå â àòàêà.
Áèë âêîï÷è ïðúñòè â ãðóáèÿ áåòîíåí ðúá è çàïî÷íà äà ñëèçà ïðåäïàçëèâî, ñòúïêà ïî ñòúïêà. Æåëåçíèòå ñêîáè áÿõà õëúçãàâè. Ðúêàòà íà Åäè ãî ñòèñêàøå ïðåç ãúðëîòî êàòî ìåíãåìå è Áèë ïîìèñëè, ÷å ñåãà âå÷å å íàÿñíî êàêâî ïðåäñòàâëÿâà àñòìàòà.
- Ñòðàõ ìå å, Áèë - ïðîøåïíà Åäè.
- È ìú-ìú-ìåíå.
Ïóñíà áåòîííèÿ ðúá è õâàíà íàé-ãîðíàòà ñêîáà. Ìàêàð ÷å Åäè ãî äóøåøå è ñÿêàø áå íàääàë ñ äâàéñåòèíà êèëîãðàìà, Áèë ñïðÿ çà ìèã, çà äà õâúðëè ïîãëåä êúì Ïóùèíàêà, Êåíäúñêèã è ïðåëèòàùèòå îáëàöè. Íÿêàêúâ âúòðåøåí ãëàñ ìó áå ïîäñêàçàë - áåç ñòðàõ, ïðîñòî ñ òâúðäà óâåðåíîñò - äà ïîãëåäíå áåëèÿ ñâÿò, çàùîòî ìîæå âå÷å íèêîãà äà íå ãî âèäè.
È òîé ïîãëåäíà, à ñåòíå ïðîäúëæè ñïóñêàíåòî.
- Íå èçäúðæàì âå÷å - èçïúøêà Åäè.
- Ñïî-õõî-êîéíî - ïðîìúðìîðè Áèë. - Ï-ï-ïî÷òè ñòèãíàõìå.
Êðàêúò ìó ïîòúíà â ëåäåíà âîäà. Íàïèïà ñëåäâàùàòà ñêîáà. Ïîñëå èìàøå îùå åäíà è ñòúëáàòà ñâúðøâàøå. Íàãàçè âúâ âîäà äî êîëÿíîòî êðàé ïîâðåäåíàòà ïîìïà.
Ïðèêëåêíà äà ñâàëè Åäè è ñå íàìðúùè, êîãàòî ñòóäåíàòà âîäà íàõëó â ïàíòàëîíà ìó. Ïîñëå ñè ïîå äúõ. Âúçäóõúò íå ìèðèøåøå îñîáåíî ïðèÿòíî, íî âñå ïàê áåøå ÷óäåñíî äà íå óñåùà ïîâå÷å ðúêàòà íà Åäè îêîëî øèÿòà ñè.
Ïîãëåäíà íàãîðå. Îòâîðúò íà öèëèíäúðà áåøå íà òðè ìåòðà íàä ãëàâàòà ìó. Îñòàíàëèòå íàäíè÷àõà ïðåç ðúáà.
- Õú-õú-õàéäå! - ïîäâèêíà òîé. - Å-õõå-äèí ï-ïî åäèí! Áúðçî!
Áåâúðëè ïúðãàâî ñå ïðåìåòíà ïðåç ðúáà è õâàíà ïúðâàòà ñêîáà. Åäèí ïî åäèí ñëÿçîõà è äðóãèòå. Ðè÷è îñòàíà ïîñëåäåí è ïðåäè äà ñå âìúêíå â øàõòàòà ïîñïðÿ êðàé îòâîðà, çà äà ñå âñëóøà â èäâàíåòî íà ïðîòèâíèêà. Ïî òðÿñúêà íà áåñíèÿ ùóðì ïðåöåíè, ÷å Õåíðè è ïðèÿòåëèòå ìó ùå èçñêî÷àò ìàëêî íàëÿâî îò ïîìïåíàòà ñòàíöèÿ, íî íå ÷àê òîëêîâà äàëå÷å, ÷å äà íå ÿ çàáåëåæàò.
Â òîçè ìîìåíò Âèêòîð èçðåâà:
- Õåíðè! Òàì! Òîçèúð!
Ðè÷è ñå îçúðíà è ãè âèäÿ äà òè÷àò êúì íåãî. Âèêòîð áåøå íà÷åëî... ïîñëå Õåíðè òúé ñâèðåïî ãî áëúñíà íàñòðàíè, ÷å òîé ïàäíà íà êîëåíå. Äà, Õåíðè íàèñòèíà èìàøå íîæ. Êàêúâ òè íîæ, öÿë ñàòúð! Ïî îñòðèåòî ñå ñòè÷àõà äúæäîâíè êàïêè.
Ðè÷è íàäíèêíà â öèëèíäúðà è âèäÿ êàê Áåí è Ñòàí ïîìàãàò íà Ìàéê äà ñëåçå âúâ âîäàòà. Ñåãà áåøå íåãîâ ðåä. Òîé ïðåìåòíà êðàê ïðåç ðúáà. Õåíðè ðàçáðà êàêâî ïðàâè è èçêðåùÿ. Ñ áåçóìåí ñìÿõ Ðè÷è îïðÿ ëÿâà äëàí âúðõó ñãúâêàòà íà äåñíèÿ ëàêúò, ñâè þìðóê è ðàçêëàòè ðúêà â íàé-ñòàðèÿ æåñò íà ñâåòà. Çà äà å ñèãóðåí, ÷å Õåíðè ùå ñõâàíå íàìåêà, òîé èçïúíà ñðåäíèÿ ïðúñò. 
- Ùå óìðåòå òàì äîëó! - èçðåâà Õåíðè.
- Äîêàæè ãî! - èçõèëè ñå Ðè÷è. Óæàñÿâàøå ñå îò ìèñúëòà, ÷å òðÿáâà äà âëåçå â òîçè áåòîíåí öèëèíäúð, íî íå ìîæåøå äà óäúðæè ñìåõà ñè. Ïîñëå èçòúòíà ñ Ãëàñà íà Èðëàíäñêîòî ÷åíãå: - Áîãà ìè, èðëàíäåö áåç êúñìåò íèâãà íå îñòàâà, îò ìåí äà ãî çíàåø, ìîì÷óðëÿê!
Õåíðè ñå ïîäõëúçíà íà ìîêðàòà òðåâà è òóïíà ïî çàäíèê ñàìî íà ïåò ìåòðà îò øàõòàòà, íàä êîÿòî ñòúð÷àõà ãëàâàòà è ãúðäèòå íà Ðè÷è.
- Åãà òè ñêèîðà! - èçêðåùÿ îáåçóìåëèÿò îò âúçòîðã Ðè÷è è áúðçî çàñëèçà ïî ñêîáèòå. Æåëÿçîòî áåøå õëúçãàâî è òîé åäâà íå ïàäíà. Ïîñëå Áèë è Ìàê ãî ñãðàá÷èõà. Îçîâà ñå äî êîëÿíî âúâ âîäà, ïðåä íåãî äðóãèòå ñòîÿõà îêîëî ïîìïàòà. Òðåïåðåøå öÿë, îáëèâàõà ãî ãîðåùè è ñòóäåíè âúëíè, íî ïðîäúëæàâàøå äà ñå ñìåå.
- Äà ãî áåøå âèäÿë, Øåô Áèë! Íåïîõâàòåí êàêòî âèíàãè, è íà ðàâíî ìÿñòî ñå ñïúâà...
Â êðúãëèÿ îòâîð ãîðå èçíèêíà ãëàâàòà íà Õåíðè. Áóçèòå ìó áÿõà íàøàðåíè ñ äðàñêîòèíè îò òðúíàöèòå. Óñòíèòå ìó òðåïåðåõà, î÷èòå ìó ïëàìòÿõà.
- Äîáðå äå - èçðåâà òîé. Ãëàñúò ìó îòåêíà ãëóõî è áåçæèçíåíî â áåòîííèÿ öèëèíäúð. - Åòî ìå. Ñåãà âå÷å âè íàáàðàõ.
Òîé ñå ïðåìåòíà ïðåç ðúáà è íàïèïà ñ êðàê íàé-ãîðíàòà ñêîáà.
Áèë ãðúìîãëàñíî çàïîâÿäà:
- Ê-êîãàòî ñòè-õõè-èãíå ä-äîëó, õâà-à-àùàìå çäðàâî. Ñìú-õõú-úêâàìå ãî è áú-áú-áóõ ï-ïîä âîäàòà. ×ú-÷ú-÷àò ëè ñòå?
- Òúé âÿðíî, ãóáåðíàòîðå - îòâúðíà Ðè÷è è êîçèðóâà ñ òðåïåðåùà äëàí.
- Ðàçáðàíî - êàçà Áåí.
Ñòàí íàìèãíà íà Åäè, êîéòî íå ðàçáèðàøå àáñîëþòíî íèùî, îñâåí î÷åâèäíàòà èñòèíà, ÷å Ðè÷è å ïîëóäÿë. Íÿìàøå äðóãî îáÿñíåíèå çà ñìåõà ìó, êîãàòî ñìàõíàòèÿò Õåíðè Áàóúðñ - ñòðàøíèÿò Õåíðè Áàóúðñ - ñå ãîòâåøå äà ñëåçå è äà ãè èçáèå êàòî ìèøêè â êàïàí.
- Âñè÷êè ñìå ãîòîâè äà ãî ïîñðåùíåì, Áèë! - âèêíà Ñòàí.
Õåíðè çàìðúçíà íà òðåòîòî ñòúïàëî. Îçúðíà ñå ïðåç ðàìî êúì Íåóäà÷íèöèòå. Çà ïðúâ ïúò ïðåç òîçè äåí ïî ëèöåòî ìó òðåïíà ñúìíåíèå.
Èçâåäíúæ Åäè ðàçáðà. Àêî îíèÿ èñêàõà äà ãè íàïàäíàò, òðÿáâàøå äà ñëèçàò åäèí ïî åäèí. Íå ìîæåõà äà ñêî÷àò îò òîëêîâà âèñîêî, ïúê è ùÿõà äà ïàäíàò âúðõó ïîìïàòà. À äîëó ãè ÷àêàõà ñåäìèíà ïðîòèâíèöè â ïëúòåí êðúã.
- Õú-õú-õàéäå, Õ-õåíðè - êðîòêî ïîäêàíè Áèë. - Êõà-à-êâî ÷-÷-÷àêàø?
- Òúé äå - çâúíêî ñå îáàäè Ðè÷è. - Íàëè ìíîãî îáè÷àø äà áèåø ïî-ìàëêèòå? Äàâàé, Õåíðè.
- ×àêàìå òå, Õåíðè - íåæíî èç÷óðóëèêà Áåâ. - Òóê äîëó ìîæå è äà íå òè õàðåñà, àìà îïèòàé âñå ïàê.
- Àêî íå òå å õâàíàëî øóáåòî - äîáàâè Áåí. - Êàêâî ñå ñâèâàø êàòî ìîêðà êîêîøêà?
È òîé çàêóäêóäÿêà. Ðè÷è ïîáúðçà äà ñå ïðèñúåäèíè è ñëåä ìàëêî âñè÷êè êóäêóäÿêàõà â õîð. Áúëáóêàùèÿò çâóê ïîäñêà÷àøå ìåæäó ìîêðèòå ëåïêàâè ñòåíè. Ñòèñíàë íîæà â ëÿâàòà ñè ðúêà, Õåíðè ãè ãëåäàøå è ëèöåòî ìó áå ïîòúìíÿëî êàòî ñòàðà òóõëà. Êîëåáà ñå îêîëî ïîëîâèí ìèíóòà, ïîñëå áàâíî ïîå íàãîðå. Íåóäà÷íèöèòå ãî èçïðîâîäèõà ñ íåâúîáðàçèìè ñêâåðíîñëîâèÿ.
- Äî-î-áðå - êàçà Áèë è äîáàâè ñ ïî-òèõ ãëàñ: - Ò-ò-òðÿáâà äà âëåçåì â êõà-à-íàëà. Á-á-áúðçî.
- Çàùî? - çàïèòà Áåâúðëè, íî Áèë íå ñè íàïðàâè òðóäà äà îòãîâîðè.
Õåíðè îòíîâî ñå ïîÿâè íà ðúáà íà øàõòàòà è çàïîêèòè íàäîëó êàìúê êîëêîòî ôóòáîëíà òîïêà. Áåâúðëè èçïèùÿ. Ñ äðåçãàâ âèê Ñòàí äðúïíà Åäè êúì êðúãëàòà ñòåíà. Êàìúêúò ñå ñòîâàðè âúðõó ðúæäèâèÿ êîðïóñ íà ïîìïàòà è èçäðúí÷à ìåëîäè÷íî: áîíãããã! Ðèêîøèðà íàëÿâî è óëó÷è ñòåíàòà ñàìî íà ïåäÿ îò Åäè. Îñòðî êúñ÷å áåòîí áîëåçíåíî ñå âïè â áóçàòà ìó. Êàìúêúò ïëüîñíà âúâ âîäàòà.
- Áú-áú-áúðçî! - îòíîâî âèêíà Áèë è âñè÷êè ñå ñòðóïàõà îêîëî îòâîðà íà òðúáàòà. Òÿ áåøå øèðîêà îêîëî ìåòúð è ïîëîâèíà. Áèë ãè èçïðàòè íàâúòðå åäèí ïî åäèí (êàòî äîãàðÿù ìåòåîð ïðåç ãëàâàòà ìó ïðåëåòÿ ñìúòåí ñïîìåí îò öèðêà - îò ìàëêî àâòîìîáèë÷å ñå èçíèçâà öÿëà òúëïà êëîóíè; ñëåä ãîäèíè ùåøå äà âêëþ÷è òàçè êàðòèíà â ñâîÿòà êíèãà "×åðíèòå áúðçåè") è íàêðàÿ ñå âìúêíà ñàì, îòñêà÷àéêè îò ñëåäâàùèÿ êàìúê. Ñåòíå êàìúíèòå ñå ïîñèïàõà êàòî ãðàä, íÿêîè óëó÷âàõà ïîìïàòà è ðèêîøèðàõà íà âñè÷êè ñòðàíè.
Êîãàòî îáñòðåëúò ïðåñòàíà, Áèë íàäíèêíà íàâúí è âèäÿ Õåíðè äà ñå ñïóñêà ïî ñêîáèòå ñ öÿëàòà áúðçèíà, íà êîÿòî áå ñïîñîáåí.
- Äðú-õõú-úæòå ã-ãî! - âèêíà òîé.
Ðè÷è, Áåí è Ìàéê èçñêî÷èõà ñëåä íåãî. Ðè÷è ïîäñêî÷è è ñãðàá÷è âðàãà çà ãëåçåíà. Õåíðè èçïñóâà è òðúñíà êðàê, êàòî ÷å îïèòâàøå äà ñå îòúðâå îò äðåáíî êó÷å ñ îñòðè çúáè - òåðèåð èëè ïåêèíåç. Ðè÷è ñå âêîï÷è â íàé-áëèçêàòà ñêîáà, ïðîëàçè íàãîðå è íàèñòèíà âïè çúáè â ãëåçåíà ìó. Õåíðè èçïèùÿ è ñòðåìãëàâî îòñòúïè íàãîðå. Åäíàòà ìó ãóìåíêà öîïíà âúâ âîäàòà è ïîòúíà áåçñëåäíî.
- Óõàïà ìå! - ïèùåøå Õåíðè. - Óõàïà ìå! Òîÿ äóïåäàâåö ìå óõàïà.
- Äà, äîáðå ÷å òàÿ ïðîëåò ìè áèõà èíæåêöèÿ ïðîòèâ òåòàíóñ! - ïîäâèêíà Ðè÷è ïîäèð íåãî.
- Ñìà÷êàéòå ãè! - áåñíååøå ãîðå Õåíðè. - Èçáèéòå ãè, áîìáàðäèðàéòå ãè, èçðàâíåòå ãè ñúñ çåìÿòà, ïðúñíåòå èì ìîçúöèòå!
Îòíîâî çàâàëÿõà êàìúíè. Ìîì÷åòàòà áúðçî ñå îòäðúïíàõà â êàíàëà. Åäèí ïî-äðåáåí êàìúê óëó÷è Ìàéê ïî ðúêàòà è òîé çäðàâî ñòèñíà óäàðåíîòî ìÿñòî äîêàòî áîëêàòà ïîîòñëàáíà.
- Ðàáîòàòà ñå çàêó÷è - ïðîìúðìîðè Áåí. - Òå íå ìîãàò äà âëÿçàò, íèå íå ìîæåì äà èçëåçåì.
- Îò íàñ íå ñå î-õõî-÷àêâà äà èçëåçåì - òèõî êàçà Áèë, - è âñè-õõè-è÷êè ãî çíàåòå. Î-õõî-ñúäåíè ñìå ä-äà ç-çàãèíåì òú-òú-òóê.
Øåñò ÷èôòà èçìú÷åíè, ñòðåñíàòè î÷è ñå âïèõà â íåãî. Íèêîé íå êàçà íèòî äóìà.
Îòãîðå äîëåòÿ ãëàñúò íà Õåíðè - ïðåñèëåíî âåñåë, çà äà ïðèêðèå áåçïîìîùíàòà ÿðîñò:
- Åé, ìîì÷åòà, ìîæåì äà ÷àêàìå äî óòðå!
Áåâúðëè ñå áå îáúðíàëà è îãëåæäàøå äúëáèíèòå íà êàíàëà. Íàâúòðå ñâåòëèíàòà ÷åçíåøå è òÿ íå âèäÿ íèùî îñîáåíî. Áåòîíåí òóíåë, ïúëåí äî åäíà òðåòà ñ òå÷àùà âîäà. Ñïîìíè ñè, ÷å êîãàòî âëÿçîõà, íèâîòî áåøå ïî-íèñêî - íàâÿðíî çàùîòî ïîìïàòà íå ðàáîòåøå è ñàìî ÷àñò îò âîäàòà ñå èçëèâàøå â Êåíäúñêèã. Óñåòè êàê ñòðàõúò îò òÿñíîòî ïðîñòðàíñòâî ñå âêîï÷âà â ãúðëîòî é. Êîæàòà é íàñòðúõíà êàòî ãðóá âúëíåí ïëàò. Àêî âîäàòà ñòèãíåøå äî òàâàíà, ùÿõà äà ñå óäàâÿò.
- Áèë, íàèñòèíà ëè òðÿáâà?
Òîé ñâè ðàìåíå. Äóìèòå áÿõà èçëèøíè. Äà, òðÿáâàøå; êàêâî äðóãî èì îñòàâàøå? Äà áúäàò óáèòè â Ïóùèíàêà îò Õåíðè, Âèêòîð è Áúëâî÷à? Èëè äà ñòàíàò æåðòâà íà íåùî äðóãî - ìîæå áè îùå ïî-ñòðàøíî - â ãðàäà? Ðàìåíåòå ìó íå çàåêâàõà è Áåâúðëè ãî ðàçáðà îòëè÷íî. Ïî-äîáðå ñàìè äà òðúãíàò ñðåùó Òî. Äà ñè ðàç÷èñòÿò ñìåòêèòå, êàêòî ñòàâà â êàóáîéñêèòå ôèëìè. Òúé ùå å ïî-÷èñòî. Ïî-ñìåëî.
Ðè÷è ñå îáàäè:
- Êàêúâ áåøå îíçè ðèòóàë, Øåô Áèë? Äåòî ñè ãî ÷åë â áèáëèîòåêàòà.
- ×ú-÷ú-÷þä - îòãîâîðè Áèë è ëåêî ñå óñìèõíà.
- ×þä - ïîâòîðè Ðè÷è. - Òè ìó çàõàïâàø åçèêà è Òî çàõàïâà òâîÿ, òúé ëè áåøå?
- Ò-ò-òúé.
- Ïîñëå ñè ðàçïðàâÿòå ñìåøêè.
Áèë êèìíà.
- ×óäíà ðàáîòà - ïðîìúðìîðè Ðè÷è, íàäçúðòàéêè â ìðà÷íàòà òðúáà. - Íèòî åäíà ñìåøêà íå ìè èäâà íà óì.
- È íà ìåíå - êàçà Áåí. Íàòåãíàëèÿò â ãúðäèòå ìó ñòðàõ ãî çàäóøàâàøå. Óñåùàøå, ÷å å ãîòîâ äà ñåäíå âúâ âîäàòà è äà ñå ðàçðåâå êàòî áåáå - èëè äà ïîëóäåå - è ñàìî åäíî ãî óäúðæà îò òîâà: ñïîêîéíîòî, óâåðåíî ïðèñúñòâèå íà Áèë... è Áåâúðëè. Áè ïðåäïî÷åë ïî-ñêîðî äà óìðå, îòêîëêîòî äà é ïîêàæå, ÷å ñå ñòðàõóâà.
- Çíàåø ëè íàêúäå îòèâà òðúáàòà? - çàïèòà Ñòàí.
Áèë ïîêëàòè ãëàâà.
- Çíàåø ëè êàê äà îòêðèåø Òî?
Áèë îòíîâî ïîêëàòè ãëàâà.
- Êîãàòî ãî íàáëèæèì, ùå ðàçáåðåì - èçâåäíúæ ñå íàìåñè Ðè÷è. Ïîñëå âúçäúõíà ïðåñåêëèâî. - Ùîì òðÿáâà, äàéòå äà òðúãâàìå.
Áèë êèìíà.
- Àç ùå ñúì ï-ï-ïðúâ. Ï-ïîñëå Å-åäè. Á-á-áåí. Áåâ. Ìú-õõú-æàãàòà Ñòú-òàí. Ì-ì-ìàéê. Òè ñè ï-ï-ïîñëåäåí, Ðè-ðè÷è. Âñå-õõå-åêè äà ñå ä-ä-äúðæè ç-çà ðàìîòî íà ï-ï-ïðåäíèÿ. Âú-õõú-úòðå å ò-ò-òúìíî.
- Èçëèçàòå ëè? - èçðåâà îòãîðå Õåíðè.
- Âñå ùå èçëåçåì íÿêúäå - ïðîìúðìîðè Ðè÷è. - Íàäÿâàì ñå.
Ïîäðåäèõà ñå êàòî âúðâîëèöà îò ñëåïöè. Áèë ñå îçúðíà äà ïðîâåðè äàëè âñåêè äúðæè ðàìîòî íà ïðåäíèÿ. Ïîñëå, ëåêî ïðèâåäåí ñðåùó íàïîðà íà òå÷åíèåòî, Áèë Äåíáðîó ïîâåäå ïðèÿòåëèòå ñè êúì ìðàêà, êúäåòî ïðåäè ïî-ìàëêî îò ãîäèíà áå èç÷åçíàëî êîðàá÷åòî, êîåòî íàïðàâè çà áðàò ñè.

ÄÂÀÄÅÑÅÒÀ ÃËÀÂÀ


ÊÐÚÃÚÒ ÑÅ ÇÀÒÂÀÐß


1.
Òîì

Òîì Ðîãúí ñúíóâàøå íÿêàêâà àäñêè øèáàíà èñòîðèÿ. Ñúíóâàøå, ÷å óáèâà áàùà ñè.
×àñò îò ñúçíàíèåòî ìó ðàçáèðàøå êîëêî áåçóìíî å òîâà; áàùà ìó ïî÷èíà îùå êîãàòî Òîì áåøå â òðåòè êëàñ. Å, íàâÿðíî íå áåøå ñúâñåì òî÷íî äà ñå êàæå "ïî÷èíà". Ìîæå áè âÿðíàòà äóìà áåøå "ñàìîóáèéñòâî". Ðàëô Ðîãúí ñè áå íàïðàâèë êîêòåéë îò äæèí è ñîäà êàóñòèê. Ïîñëåäíà ÷àøêà çà ëåêà íîù, êàêòî ñå êàçâà. Öÿëàòà îòãîâîðíîñò çà áðàò÷åòî è äâåòå ñåñòðè÷êè ïàäíà âúðõó Òîì... è âñÿêà ãðåøêà â òîâà îòíîøåíèå ñå çàïëàùàøå ñ ïåðäàõ.
Çíà÷è íå ìîæåøå äà å óáèë áàùà ñè... íî åòî ÷å â ñòðàøíèÿ ñúí ïðèòèñêàøå êúì ãúðëîòî íà òàòêî íåùî ñúâñåì áåçîáèäíî íà âèä, êàòî äðúæêà îò ñ÷óïåí íîæ... ñàìî ÷å âñúùíîñò íå áåøå áåçîáèäíî, íàëè? Íà êðàÿ íà äðúæêàòà èìàøå áóòîí÷å è àêî ãî íàòèñíåøå, îñòðèåòî ùåøå äà èçõâðúêíå íàâúí, ïðàâî ïðåç ãúðëîòî íà áàùà ìó. Íå áîé ñå, òàòêî, íÿìà äà ïðàâÿ òàêèâà ðàáîòè, ïîìèñëè çàñïàëèÿò ìó ìîçúê ìèã ïðåäè ïàëåöúò äà íàòèñíå áóòîí÷åòî è îñòðèåòî äà èçõâðúêíå. Áàùà ìó îòâîðè î÷è è ñå âòðåí÷è â òàâàíà; óñòàòà çÿïíà è îòâúòðå ñ ãëóõî õúðêàíå áëèêíà êðúâ. Íå áÿõ àç, òàòêî! - èçïèùÿ ìèñúëòà ìó. Äðóã áåøå...
Íàïðåãíà ñèëè äà ñå ñúáóäè, íî íå óñïÿ. Åäèíñòâåíèÿò (è íå òâúðäå îáíàäåæäàâàù) ðåçóëòàò áå, ÷å ñúíÿò ñå ïðåëÿ â íîâî âèäåíèå. Ñåãà øëÿïàøå è ãàçåøå ïî äúëúã ìðà÷åí òóíåë. Òîïêèòå ãî áîëÿõà, ëèöåòî ìó ïàðåøå îò áåçáðîé äðàñêîòèíè. Íå áåøå ñàì, íî ðàçëè÷àâàøå äî ñåáå ñè ñàìî íåÿñíè ñèëóåòè. Âñå åäíî, íÿìàøå çíà÷åíèå. Âàæíîòî áåøå äà íàñòèãíå îíèÿ õëàïåòà îòïðåä. Òå òðÿáâàøå äà ïëàòÿò. Çàñëóæàâàõà
(ïåðäàõ)
íàêàçàíèå.
Íå çíàåøå êàêâî å òîâà ÷èñòèëèùå, íî âîíåøå íåïîíîñèìî. Íàîêîëî êúíòåøå øóìúò íà êàïåùà âîäà. Áåøå ìîêúð äî êðúñòà. Ìàëêèòå ïîñåðêîâöè áÿõà íåéäå íàïðåä èç òîçè ëàáèðèíò îò òóíåëè è ìîæå áè ñè âúîáðàçÿâàõà, ÷å
(Õåíðè)
Òîì è íåãîâèòå ïðèÿòåëè ñà ñå çàáëóäèëè, íî ìàéòàïúò ñè îñòàâàøå çà òÿõíà ñìåòêà
(õà-õà âúðõó òåá ÖÅËÈß!)
çàùîòî òîé ñè èìàøå è äðóã ïðèÿòåë, î, äà, ìíîãî ñïåöèàëåí ïðèÿòåë è òîçè ïðèÿòåë áå îòáåëÿçàë ïî êîé ïúò äà âúðâÿò ñúñ... ñúñ...
(ëóííè áàëîíè)
ñìåøíè äæóíäæóðèè - ãîëåìè, êðúãëè è íÿêàê îñâåòåíè îòâúòðå, òúé ÷å ðàçïðúñêâàõà áëåäè ëú÷è êàòî îíîâà çàãàäú÷íî ñèÿíèå, êîåòî îáãðúùà ñòàðèííèòå óëè÷íè ôåíåðè. Íà âñÿêî êðúñòîâèùå â òóíåëèòå ñå ðååøå ïî åäèí îò òåçè áàëîíè ñ èçðèñóâàíà âúðõó íåãî ñòðåëêà, ñî÷åùà êúì êîå ðàçêëîíåíèå äà ïîâåäå
(Áúëâî÷à è Âèêòîð)
ñâîèòå ïðèÿòåëè. È ïîñîêàòà áåøå âÿðíà, î, äà - ÷óâàøå äðóãèòå îòïðåä, ÷óâàøå êàê êúíòÿò øëÿïàùèòå èì ñòúïêè, ÷óâàøå ïðèãëóøåíè ãúãíèâè ãëàñîâå. Íàáëèæàâàõà, äîãîíâàõà ãè. À ùîì ãè íàñòèãíåõà... Òîì ñâåäå î÷è è âèäÿ â ðúêàòà ñè ñúùèÿ íîæ.
Çà ìèã ãî îáçå óæàñ - òîâà íàïîìíÿøå îíèÿ ñìàõíàòè èñòîðèè çà ïðåñåëåíèå íà äóøèòå, êîèòî áå ÷åë èç ðàçíè åâòèíè ñïèñàíèÿ: äóõúò íàïóñêà òÿëîòî è ïîïàäà â äðóã ÷îâåê. Äà, óñåùàøå òÿëîòî ñè ñúâñåì ðàçëè÷íî, ñÿêàø íå áåøå Òîì, à
(Õåíðè)
íÿêîé äðóã, ìíîãî ïî-ìëàä. Òîé ïàíè÷åñêè ñå íàïðåãíà äà èçñêî÷è îò ñúíÿ è òîãàâà â óõîòî ìó çàøåïíà êðîòúê, óòåøèòåëåí ãëàñ: Íÿìà çíà÷åíèå êîãà ñòàâà òîâà, íÿìà çíà÷åíèå êîé ñè òè. Âàæíîòî å, ÷å Áåâúðëè å òàì, äîáðè ìè ïðèÿòåëþ, òÿ å ñ òÿõ. È çíàåø ëè êàêâî? Ñåãà íå ïóøè ôàñîâå, ïðàâè íåùî ìíîãî ïî-ëîøî, àäñêè ëîøî. ×óêà ñå ñúñ ñòàðîòî ñè ïðèÿòåë÷å Áèë Äåíáðîó! Äà, òî÷íî òàêà! Äà çíàåø êàê ñå øèáà ñ îíçè ãàäåí ïåëòåê! Òå...
Òîâà å ëúæà! - ïîìú÷è ñå òîé äà èçêðåùè. - Íå áè ïîñìÿëà!
Íî çíàåøå, ÷å íå å ëúæà. Òÿ ãî áå óäàðèëà ñ êàèøà ïî
(ðèòíà ìå ïî)
òîïêèòå è áå èçáÿãàëà, à ñåãà ìó ñëàãàøå ðîãà, òîâà
(óëè÷íî ìîìè÷å)
ãàäíî åáëèâî ñúùåñòâî íàèñòèíà ìó ñëàãàøå ðîãà è äà çíàåòå, ñêúïè ïðèÿòåëè, äà çíàåòå, ìèëè ñúñåäè, ùåøå äà ÿäå ïåðäàõ êàêúâòî ñâåòúò íå å âèæäàë - ïúðâî òÿ, ñåòíå è íåéíèÿò ïðèÿòåë Äåíáðîó, äåòî ïèøå ðîìàíè. À ïîêðàé òÿõ è âñåêè äðóã, êîéòî áè äðúçíàë äà ìó ñå èçïðå÷è íà ïúòÿ.
Òîé óñêîðè êðà÷êà, ìàêàð ÷å äúõúò âå÷å èçëèòàøå îò ãúðëîòî ìó ñ ìú÷èòåëíî ñâèñòåíå. Ñðåä ìðàêà îòïðåä âèäÿ äà ïîäñêà÷à íîâî ñâåòëî êðúã÷å - îùå åäèí ëóíåí áàëîí. ×óâàøå ãëàñîâåòå íà õîðàòà ïðåä ñåáå ñè è âå÷å èçîáùî íå ãî èíòåðåñóâàøå, ÷å ãëàñîâåòå ñà äåòñêè. Âÿðíî áå êàçàë îíçè ãëàñ - íÿìàøå çíà÷åíèå êúäå, êîãà èëè êîé. Áåâúðëè áåøå òàì è äà çíàåòå, ñêúïè ïðèÿòåëè, äà çíàåòå, ìèëè ñúñåäè...
- Õàéäå, ìîì÷åòà, ðàçìúðäàéòå ñè çàäíèöèòå - êàçà òîé áåç äà ñå ñìóùàâà, ÷å îò óñòàòà ìó èçëèòà ìîì÷åøêè ãëàñ.
Êîãàòî íàáëèæèõà áàëîíà, òîé ñå îçúðíà è çà ïðúâ ïúò âèäÿ äâàìàòà ñè ñïúòíèöè. È äâàìàòà áÿõà ìúðòâè. Åäèíèÿò áåøå áåç ãëàâà. Ëèöåòî íà äðóãèÿ áåøå ðàçäðàíî êàòî îò óäàð íà ëúâñêà ëàïà.
- Áúðçàìå êîëêîòî ìîæåì, Õåíðè - êàçà ìîì÷åòî ñ ðàçäðàíîòî ëèöå. Ïàð÷åòàòà îò ðàçêúñàíèòå ìó óñòíè ïîäñêà÷àõà íà ñòðàííè, íåñâúðçàíè òëàñúöè è òî÷íî òîãàâà Òîì ïðîãîíè ñúíÿ ñ îò÷àÿí ïèñúê è ñå ñâåñòè, óâèñíàë íàä ðúáà íà íÿêàêâà ìðà÷íà áåçäíà.
Ïîìú÷è ñå äà çàïàçè ðàâíîâåñèå, íå óñïÿ è ðóõíà íà ïîäà. Îòäîëó èìàøå êèëèì, íî âúïðåêè òîâà áîëêàòà â íàðàíåíîòî êîëÿíî áå íåïîíîñèìà è òîé ïðèòèñíà óñòàòà ñè ñ äëàí, çà äà çàãëóøè íîâ ïèñúê.
Êúäå ñúì? Êúäå ñå íàìèðàì, ïî äÿâîëèòå?
Íàîêîëî ñå ðàçëèâàøå áëåäî, íî ÿñíî ñèÿíèå è â åäèí óæàñåí ìèã òîé ïîìèñëè, ÷å ïàê ñå çàâðúùà êúì ñúíÿ, ÷å âèæäà áÿëàòà ñâåòëèíà íà îíèÿ ñìàõíàòè áàëîíè. Ïîñëå ñè ñïîìíè, ÷å ñíîùè áå îñòàâèë âðàòàòà íà áàíÿòà îòêðåõíàòà è íå áå çàãàñèë ëóìèíåñöåíòíàòà ëàìïà. Êîãàòî ñïåøå íà ÷óæäî ìÿñòî, âèíàãè îñòàâÿøå ëàìïàòà äà ñâåòè; òàêà ñè ñïåñòÿâàøå áîëåçíåíèòå óäàðè ïî ïèùÿëèòå, àêî ìó ñå íàëîæåøå ïîñðåä íîù äà îòñêî÷è äî òîàëåòíàòà.
È âñè÷êî ñè äîéäå íà ìÿñòîòî. Ïðîñòî áå ñúíóâàë íÿêàêâà ñìàõíàòà èñòîðèÿ. Íàìèðàøå ñå â ìîòåë "Õîëèäåé èí". Äåðè, ùàò Ìåéí. Áå ïðîñëåäèë æåíà ñè äîòóê, à ñåãà áå ïàäíàë îò ëåãëîòî çàðàäè íÿêàêúâ ñêàïàí êîøìàð. Íèùî ïîâå÷å; ïðîñòî êàòî äâå è äâå.
Íå áåøå ñàìî êîøìàð.
Òîé ïîäñêî÷è, ñÿêàø íå ìèñëåøå òèÿ äóìè, à íÿêîé ãè áå èçðåêúë êðàé óõîòî ìó. Ãëàñúò íå ïðèëè÷àøå íà ìèñúë - áåøå ñòóäåí, ÷óæä... íî íÿêàê õèïíîòè÷åí è óáåäèòåëåí.
Áàâíî ñå íàäèãíà, íàïèïà ÷àøàòà ñ âîäà âúðõó íîùíîòî øêàô÷å è îòïè äúëáîêà ãëúòêà. Ïëúçíà òðåïåðåùè ïðúñòè ïðåç êîñàòà ñè. ×àñîâíèêúò íà øêàô÷åòî ïîêàçâàøå òðè è äåñåò.
Ëÿãàì äà ñïÿ. Ùå èç÷àêàì äî ñóòðèíòà.
×óæäèÿò ãëàñ îòãîâîðè: Äà, íî òîãàâà íàîêîëî ùå èìà õîðà - ïðåêàëåíî ìíîãî õîðà. À îñâåí òîâà òîçè ïúò ìîæåø äà ãè èçïðåâàðèø äîëó. Òîçè ïúò ìîæåø äà áúäåø ïðúâ.
Äîëó? Òîé ñè ñïîìíè ñúíÿ: âîäà, êàïêè, ìðàê.
Èçâåäíúæ ñâåòëèíàòà ñÿêàø ñå çàñèëè. Òîé çàâúðòÿ ãëàâà - íå èñêàøå äà ãî ïðàâè, àëà íå ìîæåøå äà ñå óäúðæè. Îò óñòíèòå ìó ñå îòðîíè ñòîí. Çà äðúæêàòà íà âðàòàòà êúì áàíÿòà áåøå çàâúðçàíî áàëîí÷å. Ðååøå ñå íàä âðúâ÷èöà, äúëãà îêîëî ìåòúð. Áàëîí÷åòî ñèÿåøå, èçïúëíåíî ñ áëåäà, ïðèçðà÷íà ñâåòëèíà; ïðèëè÷àøå íà áëàòíî îãúí÷å, çúðíàòî íàä ìðà÷íî áëàòî, çàðåÿíî êàòî â ñúí ñðåä îáðàñëè ñ ëèøåè äúðâåòà. Âúðõó èçäóòàòà, íåæíà ãóìåíà öèïà áåøå èçðèñóâàíà êúðâàâî÷åðâåíà ñòðåëêà.
Ñòðåëêàòà ñî÷åøå íàâúí, êúì êîðèäîðà.
Íÿìà çíà÷åíèå êîé ñúì àç, êðîòêî èçðå÷å ãëàñúò è Òîì îñúçíà, ÷å íå ãî ÷óâà íèòî â ãëàâàòà, íèòî êðàé óõîòî ñè; ãëàñúò äîëèòàøå îò áàëîíà, îò öåíòúðà íà ñòðàííàòà è ïðåêðàñíà áÿëà ñâåòëèíà. Âàæíîòî ñåãà å, ÷å ùå ñå ïîãðèæèø âñè÷êî äà ñòàíå ñïîðåä æåëàíèÿòà òè, Òîì. Èñêàì òÿ äà îòíåñå ñòðàõîòåí ïåðäàõ; èñêàì âñè÷êè òå äà îòíåñàò ïåðäàõà. Ïðåêàëåíî ÷åñòî ìè ñå èçïðå÷âàò íà ïúòÿ... è çà òÿõíà áåäà âå÷å å ïðåêàëåíî òúìíî. Çàòîâà ñëóøàé, Òîì. Ñëóøàé ìíîãî âíèìàòåëíî. Õàéäå âñè÷êè çàåäíî... òè÷àé ïîäèð òîïêàòà, ìèëî äðóãàð÷å...
Òîì ñëóøàøå. Ãëàñúò îò áàëîíà îáÿñíÿâàøå.
Îáÿñíÿâàøå âñè÷êî.
Êîãàòî ãëàñúò çàìëúêíà, áàëîí÷åòî áëåñíà çà ïîñëåäåí ïúò è Òîì çàïî÷íà äà ñå îáëè÷à.


2.
Îäðà

Îäðà ñúùî ñúíóâàøå êîøìàðè.
Ñúáóäè ñå èçâåäíúæ, ïîäñêî÷è è ñåäíà â ëåãëîòî ñ ÷àðøàô îêîëî êðúñòà, à ìàëêèòå é ãúðäè÷êè ïîäñêà÷àõà îò áúðçîòî, ðàçâúëíóâàíî äèøàíå.
Ñúùî êàòî Òîì áå ñúíóâàëà íåëåïè è ñòðàøíè âèäåíèÿ. Ñúùî êàòî Òîì áå èçïèòàëà ÷óâñòâîòî, ÷å ñå å ïðåâúðíàëà â äðóã ÷îâåê... èëè ïî-ñêîðî, ÷å ñîáñòâåíàòà é ëè÷íîñò å ïðåíåñåíà (è îò÷àñòè çàòðóïàíà) â ÷óæäî òÿëî è ÷óæäî ñúçíàíèå. Îáêðúæàâàøå ÿ ïúëåí ìðàê, íàîêîëî èìàøå äðóãè õîðà è Îäðà óñåùàøå íàáëèæàâàíåòî íà íÿêàêâà ñòðàõîâèòà îïàñíîñò - ñàìè âúðâÿõà êúì çàïëàõàòà è òÿ èñêàøå äà èì èçêðåùè, ÷å òðÿáâà äà ñïðàò, äà é îáÿñíÿò êàêâî ñòàâà... íî äðóãàòà ëè÷íîñò, â êîÿòî áå ïîïàäíàëà, ñÿêàø çíàåøå è âÿðâàøå, ÷å å íåîáõîäèìî.
Óñåùàøå îùå, ÷å ãè ïðåñëåäâàò è ïðåñëåäâà÷èòå ïîñòåïåííî íàáëèæàâàò.
Â ñúíÿ Áèë áåøå íåéäå íàáëèçî, íî íàâÿðíî òîâà ÷óâñòâî ñå ïîðàæäàøå îò íåãîâèÿ ðàçêàç çà çàáðàâåíîòî äåòñòâî, çàùîòî ãî âèæäàøå êàòî ìîì÷åíöå íà äåñåò-äâàíàéñåò ãîäèíè - ñ áóéíà ðèæà êîñà! Ñòèñêàøå ðúêàòà ìó  è ñìúòíî óñåùàøå, ÷å ãî îáè÷à áåçêðàéíî, ÷å ñúãëàñèåòî äà ïðîäúëæàâà íàïðåä ñå êðåïè âúðõó íåïîêëàòèìàòà âÿðà, ÷å Áèë ùå çàùèòè è íåÿ, è âñè÷êè äðóãè - Áèë, Øåô Áèë íÿêàê ùå ãè èçâåäå ïðåç ìðàêà îáðàòíî êúì áåëèÿ ñâÿò.
È âñå ïàê ñòðàõúò áå íåïîíîñèì.
Ñòèãíàõà äî ñúåäèíåíèåòî íà íÿêîëêî òóíåëà. Áèë ñïðÿ, îãëåäà ñå è â òîâà âðåìå èçîòçàä äîëåòÿ ãëàñúò íà åäèí îò äðóãèòå - ìîì÷åíöå ñ ãèïñèðàíà ðúêà, ÷èÿòî áåëîòà åäâà ñå ìåðæåëååøå â ìðàêà:
- Òîçè, Áèë. Äîëíèÿò.
- Ñ-ñè-õõè-èãóðåí ëè ñè?
- Äà.
Ïðîäúëæèõà íàòàòúê, à ïîñëå ñòèãíàõà äî âðàòè÷êà, ìàëêà äúðâåíà âðàòè÷êà, âèñîêà íå ïîâå÷å îò ìåòúð - òàêèâà âðàòè÷êè ðèñóâàò â êíèæêèòå ñ äåòñêè ïðèêàçêè - è âúðõó íåÿ èìàøå çíàê. Íå ïîìíåøå òî÷íî êàêúâ áåøå çíàêúò, íÿêàêúâ ñòðàíåí éåðîãëèô èëè ñèìâîë. Íî ïðè âèäà ìó óæàñúò êèïíà äî âðúõíàòà ñè òî÷êà è òÿ ñå èçòðúãíà îò ÷óæäîòî òÿëî, îò òÿëîòî íà îíîâà ìîìè÷å, êàêòî è
(Áåâúðëè - Áåâúðëè)
äà ñå íàðè÷àøå òî. Ñúáóäè ñå ñåäíàëà â íåïîçíàòî ëåãëî, ïîòíà, îáåçóìÿëà, çàäúõàíà, ñÿêàø áå òè÷àëà. Ïëúçíà ðúöå ïî êðàêàòà ñè, ïî÷òè ãîòîâà äà ãè îòêðèå èçñòèíàëè è ìîêðè îò âîäàòà, â êîÿòî áå ãàçèëà íàñúí. Íî áÿõà ñóõè.
Êúäå ñå íàìèðàøå? Òîâà íå áåøå òåõíèÿò äîì â Òîïàíãà Êåíèúí, íå áåøå è êúùàòà â Àíãëèÿ. Ïðèçðà÷íî, çàãàäú÷íî ìÿñòî ñ ëåãëî, òîàëåòíà ìàñè÷êà, äâà ñòîëà è òåëåâèçîð.
- Çà Áîãà, Îäðà, îïîìíè ñå...
Òÿ ÿðîñòíî ðàçòðè ëèöåòî ñè ñ äëàíè è çàìàéâàíåòî ïîñòåïåííî èç÷åçíà. Íàìèðàøå ñå â Äåðè. Äåðè, ùàò Ìåéí, êúäåòî ìúæúò é áå èçæèâÿë ñâîåòî äåòñòâî... è òâúðäåøå, ÷å íå ãî ïîìíè. Å, äà, ìÿñòîòî áåøå íåïîçíàòî è íå èçãëåæäàøå îñîáåíî ñâÿñòíî, íî ïîíå ìîæåøå äà ñå îðèåíòèðà. Áå ïðèñòèãíàëà, çàùîòî è Áèë áåøå òóê. Óòðå ùåøå äà ãî ïîñåòè â õîòåë "Ãðàäñêè äîì". Êàêúâòî è óæàñ äà äåáíåøå òóê, êàêâîòî è äà îçíà÷àâàõà áåëåçèòå ïî äëàíèòå ìó, äâàìàòà çàåäíî ìîæåõà äà ñå ñïðàâÿò. Ùåøå äà ïîçâúíè, äà ìó êàæå, ÷å å òóê è äà îòèäå ïðè íåãî. À ïîñëå... ïîñëå...
Âñúùíîñò íÿìàøå ïðåäñòàâà êàêâî ùå ïðàâÿò ïîñëå. Îòíîâî ÿ îáçåìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å å ïîïàäíàëà â íÿêàêâî ñòðàííî, ïðèçðà÷íî ìÿñòî. Íà äåâåòíàéñåòãîäèøíà âúçðàñò áå ïðåäïðèåëà ïðîâèíöèàëíî òóðíå ñ åäíà ìèçåðíà òåàòðàëíà òðóïà - ÷åòèðèäåñåò ñêó÷íè ïîñòàíîâêè íà "Àðñåíèê è ñòàðè äàíòåëè" â ÷åòèðèäåñåò ñêó÷íè ãðàä÷åòà. Îáùî çà ÷åòèðèäåñåò è ñåäåì ñêó÷íè äíè. Çàïî÷íàõà îò çàëà "Ïèáîäè" â Ìàñà÷óçåòñ è ñâúðøèõà â Ñîñàëèòî íà ñöåíàòà íà åäíî çàâåäåíèå, íàðå÷åíî "Äàâàé ïàê, Ñàì". È íåéäå ïî ñðåäàòà, â íÿêàêâî çàáóòàíî ãðàä÷å íà Ñðåäíèÿ Çàïàä - Åéìñ, ùàò Àéîâà, èëè Ãðàíä Àéë, ùàò Íåáðàñêà, à ìîæå áè Äæóáèëè, Ñåâåðíà Äàêîòà - òÿ ñå ñúáóäè òî÷íî êàêòî ñåãà: îáúðêàíà, èçïëàøåíà, áåç äà çíàå êîé äåí å, â êîé ãðàä ñå íàìèðà è çàùî èçîáùî å òàì. Íå ïîìíåøå äàæå ñîáñòâåíîòî ñè èìå.
Ñåãà èçïèòâàøå ñúùîòî. Ñúáóæäàíåòî íå áå ïðîãîíèëî êîøìàðà è òÿ èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å ÿ îáãðúùà ìóäíèÿò óæàñ íà ñòðàøåí ñúí. Ãðàä÷åòî ñÿêàø ñå îìîòàâàøå îêîëî íåÿ êàòî ïèòîí. ×óâñòâîòî íå áåøå îò íàé-ïðèÿòíèòå. Ñåãà ñúæàëÿâàøå, ÷å íå áå ïîñëóøàëà ñúâåòà íà Ôðåäè äà ñè ñòîè â Àíãëèÿ.
Ñúçíàíèåòî é ñå íàñî÷è èçöÿëî êúì Áèë, âêîï÷è ñå â ìèñúëòà çà íåãî, êàêòî óäàâíèê ñå õâàùà çà ñëàìêà, çà ãðåäà, çà âñè÷êî, êîåòî
(ñå ðåå, òóê äîëó âñè÷êè ñå ðååì, Îäðà)
ïëàâà íàîêîëî.
Ïðîíèçàíà îò ëåäåí õëàä, òÿ êðúñòîñà ðúöå ïðåä ãîëèòå ñè ãúðäè. Ïîòðåïåðà è âèäÿ êàê êîæàòà é íàñòðúõâà. Çà ìîìåíò é ñå áå ñòîðèëî, ÷å ÷óâà â ãëàâàòà ñè ÷óæä ãëàñ. Ñÿêàø çúë äóõ ñå áå âñåëèë â íåÿ.
Ïîëóäÿâàì ëè? Ãîñïîäè, íèìà ïîëóäÿâàì?
Íå, îòãîâîðè òðåçâàòà ìèñúë. Ïðîñòî ñè îáúðêàíà îò ïúòóâàíåòî... ñìÿíàòà íà ÷àñîâèòå ïîÿñè... òðåâîãàòà çà Áèë. Íèêîé íå ãîâîðè â ãëàâàòà òè. Íèêîé...
- Òóê äîëó âñè÷êè ñå ðååì, Îäðà - èçðå÷å ãëàñ îò áàíÿòà. Èñòèíñêè, ðåàëåí ãëàñ. È ëóêàâ. Ëóêàâ, ãàäåí è çúë. - È òè ùå ñå ðååø.
Ãëàñúò èçáóõíà â ñî÷åí êèêîò, êîéòî ñòàâàøå âñå ïî-ãëóõ, äîêàòî íàêðàÿ çàáúëáóêà êàòî çàäðúñòåíà ìèâêà. Îäðà èçïèñêà... è ïîáúðçà äà çàòèñíå óñòàòà ñè ñ äëàíè.
Íå ñúì ÷óëà íèùî.
Èçðå÷å ãî âèñîêî, êàòî ÷å ïðåäèçâèêâàøå ãëàñà äà âúçðàçè. Ãëàñúò ìúë÷åøå. Â ñòàÿòà öàðåøå òèøèíà. Íåéäå äàëå÷å èçñâèðè íîùåí âëàê.
Èçâåäíúæ êîïíåæúò ïî Áèë ñòàíà òîëêîâà íåïîíîñèì, ÷å âå÷å íÿìàøå ñèëè äà ÷àêà äî ñóòðèíòà. Íàìèðàøå ñå â ñòàíäàðòíà ìîòåëñêà ñòàÿ, àáñîëþòíî åäíàêâà ñ äðóãèòå òðèäåñåò è äåâåò ñòàè íà çàâåäåíèåòî, àëà ñåãà è òîâà é ñå ñòðóâàøå ïðåêàëåíî. Âñè÷êî. Êîãàòî çàïî÷íåø äà ÷óâàø ãëàñîâå, âñè÷êî å ïðåêàëåíî. Çëîâåùî. Ñÿêàø îòíîâî ïîòúâàøå â êîøìàðà, îò êîéòî ñå áå èçòðúãíàëà ïðåäè ìàëêî. ×óâñòâóâàøå ñå èçïëàøåíà è áåçêðàéíî ñàìîòíà. Äàæå ïî-ëîøî, ïîìèñëè òÿ. ×óâñòâóâàì ñå ìúðòâà. Âíåçàïíî ñúðöåòî é ïðåñêî÷è äâà òàêòà. Îäðà àõíà îò èçíåíàäà è ñå ðàçêàøëÿ. Ìîìåíòàëíî ÿ îáçå ïàíèêà, êàòî ÷å áå îêîâàíà â òúìíèöàòà íà ñîáñòâåíîòî ñè òÿëî è òÿ ñå çàïèòà äàëè ïúê âñè÷êè óæàñè íå ñå ïîðàæäàò îò íÿêàêâî çàáîëÿâàíå - ìîæå áè ùåøå äà ïîëó÷è èíôàðêò. Èëè âå÷å ãî áå ïîëó÷èëà.
Ñúðöåòî é ïðîäúëæè äà áèå, íî ðèòúìúò áåøå óñêîðåí, òðåâîæåí.
Îäðà ùðàêíà ëàìïàòà íà íîùíîòî øêàô÷å è ïîãëåäíà ÷àñîâíèêà ñè. Òðè è äâàíàäåñåò. Áèë ñèãóðíî ñïåøå, íî ñåãà òîâà íå ÿ èíòåðåñóâàøå - íèùî íå ÿ èíòåðåñóâàøå îñâåí æåëàíèåòî äà ÷óå ãëàñà ìó. Èñêàøå äà ïðåêàðà îñòàòúêà îò íîùòà ñ íåãî. Àêî Áèë áåøå äî íåÿ, ñúðöåòî é ùåøå äà ïîåìå ðèòúìà íà íåãîâîòî è äà ñå óñïîêîè. Êîøìàðèòå ùÿõà äà èçáÿãàò. Òîé ïðîäàâàøå êîøìàðè íà õîðàòà - òàêúâ ìó áåøå çàíàÿòúò - àëà íà íåÿ íîñåøå ñàìî ìèð è ïîêîé. Àêî íå ñå áðîåøå îíîâà ñòóäåíî, ïîòàéíî è ñìàõíàòî êúò÷å â ãëàâàòà ìó, òîé ñÿêàø áå ñúçäàäåí èçöÿëî çà òàçè öåë.
Òÿ âçå òåëåôîííèÿ ñïðàâî÷íèê, îòêðè íîìåðà íà "Ãðàäñêè äîì" è ãî íàáðà.
- "Ãðàäñêè äîì", ðåöåïöèÿ.
- Áèõòå ëè ìå ñâúðçàëè ñúñ ñòàÿòà íà ìèñòúð Äåíáðîó? Ìèñòúð Óèëÿì Äåíáðîó.
- Àáå òîÿ ÷îâåê äåíåì ëè ñïè? - ïðîìúðìîðè àäìèíèñòðàòîðúò è ÿ ñâúðçà îùå ïðåäè äà ñå áå îïîìíèëà äîñòàòú÷íî, çà äà çàïèòà êàêâî îçíà÷àâà òîâà.
Ñèãíàëúò çàáðúì÷à... ïîâòîðè... ïîòðåòè. Ïðåäñòàâè ñè ãî êàê ñïè çàâèò ïðåçãëàâà; ïðåäñòàâè ñè êàê ðúêàòà ìó èçïúëçÿâà èçïîä ÷àðøàôà è îïèïâà çà òåëåôîíà. Íåâåäíúæ áå âèæäàëà ïîäîáíà ñöåíà è ïðè òîçè ñïîìåí ïî óñòíèòå é èçãðÿ íåæíà óñìèâêà. Íî óñìèâêàòà ïîñúðíà êîãàòî òåëåôîíúò èççâúíÿ çà ÷åòâúðòè ïúò... ïåòè... øåñòè. Ïî ñðåäàòà íà ñåäìèÿ ñèãíàë âðúçêàòà ñå ïðåêúñíà.
- Ñòàÿòà íå îòãîâàðÿ.
- Áðàâî, Øåðëîê, ñòðàõîòåí èçâîä - ïîøåãóâà ñå Îäðà, ìàêàð ÷å ñåãà áåøå îùå ïî-îáúðêàíà è èçïëàøåíà. - Ñèãóðåí ëè ñòå, ÷å ìå ñâúðçàõòå ñ íåãîâàòà ñòàÿ?
- Ìè äà - êàçà äåæóðíèÿò. - Èìà-íÿìà ïðåäè ïåò ìèíóòè íÿêîé îò õîòåëà ñå îáàäè íà ìèñòúð Äåíáðîó. Çíàì, ÷å îòãîâîðè, çàùîòî ëàìïè÷êàòà íà ïóëòà èçãàñíà ÷àê ñëåä åäíà-äâå ìèíóòè. Ñèãóðíî ñà ãî ïîâèêàëè â äðóãà ñòàÿ.
- Îò êîÿ ñòàÿ ñå îáàæäàõà?
- Íå ïîìíÿ. Ìèñëÿ, ÷å áåøå íà øåñòèÿ åòàæ. Íî...
Òÿ îñòàâè ñëóøàëêàòà. Èçïúëâàøå ÿ ñòðàííà, îò÷àéâàùà óâåðåíîñò. Æåíà. Áåøå ìó ñå îáàäèëà íÿêàêâà æåíà... è òîé áåøå îòèøúë ïðè íåÿ. Àìè ñåãà, Îäðà? Êàê ùå ñå îïðàâÿìå ñ òàÿ èñòîðèÿ?
Óñåòè, ÷å å ãîòîâà äà ñå ðàçïëà÷å. Ñúëçèòå ïàðåõà â î÷èòå è íîñà é, ïúðâîòî ðèäàíèå áå çàñåäíàëî íà ãúðëîòî é êàòî ãîð÷èâà áóöà. Íÿìàøå ãíÿâ, ïîíå çàñåãà... ñàìî ìú÷èòåëíî ÷óâñòâî íà çàãóáà è áåçïîìîùíîñò.
Îäðà, îâëàäåé ñå. Ïðèáúðçâàø ñ èçâîäèòå. Ñåãà å íèêîå âðåìå, ñúíóâàëà ñè êîøìàð è áúðçàø äà ñè âúîáðàçèø, ÷å Áèë å õóêíàë ïî æåíè. Ìîæå äà èìà è äðóãî îáÿñíåíèå. Ñåãà âçåìè äà ñåäíåø ñïîêîéíî - íå ñè ëÿãàé, è áåç òîâà íÿìà äà çàñïèø. Ñâåòíè ëàìïèòå è äîâúðøè êíèæêàòà, êîÿòî çàïî÷íà â ñàìîëåòà. Ïîìíèø ëè êàêâî êàçâàøå Áèë? Íàé-äîáðîòî ïðèñïèâàòåëíî. Êíèãî-õàï÷å. Êðàé íà âñÿêàêâè ùóðîòèè. Êðàé íà ñúðöåòóïà è ãëàñîâåòå. Êðèìêèòå ñà ãîëÿìà ðàáîòà. Ùå èçêàðàø ñïîêîéíî äî ñóòðèíòà. È ïîñëå...
Èçâåäíúæ ëàìïàòà â áàíÿòà ñâåòíà - âèäÿ áëÿñúêà â ïðîöåïà ïîä âðàòàòà. Ïîñëå áðàâàòà èçùðàêà è âðàòàòà ñå îòêðåõíà. Îäðà ñå âòðåí÷è íàòàì ñ ðàçøèðåíè î÷è è íåâîëíî êðúñòîñà îòíîâî ðúöå ïðåä ãúðäèòå ñè. Ñúðöåòî é çàïîäñêà÷à ïîä ðåáðàòà; â óñòàòà é íàõëó êèñåëèÿò âêóñ íà àäðåíàëèí.
Ãëóõèÿò, ïðîâëà÷åí ãëàñ èçðå÷å:
- Òóê äîëó âñè÷êè ñå ðååì, Îäðà.
Ïîñëåäíàòà äóìà ñå ðàçòåãëè â äúëúã, ãëóõ, ÷åçíåù ïèñúê - Îäðààààà - êîéòî ïàê çàâúðøè ñ ãíóñåí, çàäàâåí, áúëáóêàù çâóê, ïîðàçèòåëíî íàïîìíÿù êèêîò.
- Êîé å òàì? - èçâèêà òÿ è îòñêî÷è íàçàä.
Òîâà âå÷å íå ñè ãî âúîáðàçÿâàì, íÿìà íà÷èí, íå ìå óáåæäàâàé, ÷å...
Òåëåâèçîðúò ùðàêíà. Òÿ ñå çàâúðòÿ è âèäÿ ïî åêðàíà äà ïîäñêà÷à êëîóí â ñðåáðèñò êîñòþì ñ ãðàìàäíè îðàíæåâè êîï÷åòà. Âìåñòî î÷è íà ëèöåòî ìó çååõà ÷åðíè äóïêè, à êîãàòî ôàëøèâèòå ìó óñòíè ñå ðàçòåãëèõà â îùå ïî-øèðîêà óñìèâêà, èççàä òÿõ íàäíèêíàõà çúáè êàòî áðúñíà÷è. Â åäíàòà ñè ðúêà äúðæåøå êúðâàâà îòñå÷åíà ãëàâà. Èçöúêëåíèòå î÷è ãëåäàõà íàãîðå, ÷åëþñòòà áå ïðîâèñíàëà, íî âñå ïàê ëè÷åøå, ÷å å ãëàâàòà íà Ôðåäè Ôàéúðñòîóí. Êëîóíúò ñå êèñêàøå è òàíöóâàøå. Ðàçìàõà ãëàâàòà è ïî âúòðåøíàòà ñòðàíà íà åêðàíà ïîëåïíàõà êàïêè êðúâ. Îäðà ãè ÷ó êàê öâúð÷àò îò ãîðåùèíàòà.
Òÿ ñå ïîìú÷è äà èçïèùè, íî îò óñòàòà é èçëåòÿ ñàìî çàäàâåí õëåí÷. Ñëåïåøêîì ãðàáíà îò ñòîëà ðîêëÿòà è ÷àíòè÷êàòà ñè. Çàäúõàíà, ïðåáëåäíÿëà êàòî ïëàòíî, òÿ èçõâðúêíà â êîðèäîðà è çàòðúøíà âðàòàòà. Ïóñíà ÷àíòè÷êàòà ìåæäó êðàêàòà ñè è âçå äà íàâëè÷à ðîêëÿòà ïðåçãëàâà.
- Ðååì ñå - âåñåëî èçáúëáóêà ãëàñúò çàä íåÿ è òÿ óñåòè êàê ïî áîñàòà é ïåòà ïëúçâà ñòóäåí ïðúñò.
Îäðà îòíîâî íàäàäå òúíè÷úê, ïî÷òè áåççâó÷åí ïèñúê è çàïîäñêà÷à ïî-íàäàëå÷ îò âðàòàòà. Â ïðîöåïà îòäîëó ïúïëåõà áëåäè ìúðòâåøêè ïðúñòè ñ ïóðïóðíî-áåëåçíèêàâè áåçêðúâíè ðàíè íà ìÿñòîòî íà îëþùåíèòå íîêòè. Ãðóáèÿò êèëèì â êîðèäîðà òèõî øóøíåøå ïîä äîïèðà èì.
Îäðà ñãðàá÷è ðåìú÷åòî íà ÷àíòàòà è õóêíà áîñà êúì âðàòàòà â êðàÿ íà êîðèäîðà. Â ñëÿïàòà ñè ïàíèêà ìîæåøå äà ìèñëè ñàìî çà åäíî - äà îòêðèå "Ãðàäñêè äîì" è Áèë. Íÿìàøå çíà÷åíèå äàëè ùå ãî çàâàðè ñ ÷óæäà æåíà - íåêà äà å â ëåãëîòî ñ öÿë õàðåì, âñå åäíî. À ùîì ñòèãíåøå ïðè íåãî, ùåøå äà ãî íàêàðà äà ÿ îòâåäå íåéäå äàëå÷ îò íåçíàéíàòà ñòðàõîâèòà òâàð, îáëàäàëà òîâà ãðàä÷å.
Èçñêî÷è íàâúí è õóêíà êúì ïàðêèíãà, êàòî ñå îçúðòàøå îò÷àÿíî çà êîëàòà. Óìúò é ñå áå âöåïåíèë è çà ìèã òÿ äîðè íå óñïÿ äà ñè ñïîìíè ñ êàêâà êîëà áå äîøëà. Ïîñëå ñå ñåòè: Äàòñóí, òþòþíåâîêàôÿâ. Âèäÿ ÿ, çàòúíàëà äî ñðåäàòà íà êîëåëàòà â íèñêàòà êúäðàâà ìúãëà, è èçòè÷à íàòàì. Íå ìîæåøå äà îòêðèå êëþ÷îâåòå â ÷àíòè÷êàòà ñè. Ñ íàðàñòâàùà ïàíèêà ðîâåøå èç õàîñà îò êíèæíè êúðïè÷êè, êîçìåòèêà, äðåáíè ìîíåòè, ñëúí÷åâè î÷èëà è äúâêè. Íå çàáåëÿçà íèòî âåõòàòà êàìèîíåòêà ËÒÄ, ïàðêèðàíà òî÷íî ñðåùó íåéíàòà êîëà, íèòî ìúæà çàä âîëàíà. Íå çàáåëÿçà êîãà âðàòàòà ñå îòâîðè è ìúæúò èçëåçå; ìú÷åøå ñå äà ïðîãîíè ðàñòÿùàòà óâåðåíîñò, ÷å å çàáðàâèëà êëþ÷îâåòå îò Äàòñóíà â ñòàÿòà. Íå ìîæåøå äà ñå âúðíå òàì; íå ìîæåøå.
Ïðúñòèòå é äîêîñíàõà òâúðä ìåòàëåí ïðåäìåò ïîä êóòèéêà ìåíòîâè áîíáîíè è òÿ ãî ñòèñíà ñ òèõè÷úê ïîáåäåí âèê. Çà ìèã ïîìèñëè ñ óæàñ, ÷å òîâà ìîæå äà å êëþ÷úò îò íåéíèÿ Ðîâúð, ïàðêèðàí ñåãà íà åäíà ëîíäîíñêà ãàðà, îò êîÿòî ÿ äåëÿõà ïåò õèëÿäè êèëîìåòðà. Ïîñëå íàïèïà ïëàñòìàñîâèÿ êëþ÷îäúðæàòåë ñ àäðåñà íà àãåíöèÿòà. Äèøàéêè íà ïðåñåêóëêè, òÿ ïðîòåãíà òðåïåðåùà ðúêà, íàëó÷êà êëþ÷àëêàòà è ïðåâúðòÿ êëþ÷à. Òî÷íî òîãàâà âúðõó ðàìîòî é ïàäíà òåæêà ðúêà è òÿ èçïèùÿ... òîçè ïúò ñ âñå ñèëà. Îòíÿêúäå é îòâúðíà êó÷åøêè ëàé è ïàê íàñòàíà òèøèíà.
Æåñòîêèòå ïðúñòè ñå âïèõà êàòî êëåùè è ÿ çàñòàâèõà äà ñå îáúðíå. Íàä íåÿ ñå èçâèñÿâàøå ïîäïóõíàëî, èçðàíåíî ëèöå. Î÷èòå áëåñòÿõà. Êîãàòî ïîäóòèòå óñòíè ñå ðàçòåãíàõà â íåëåïà óñìèâêà, òÿ çàáåëÿçà, ÷å ïðåäíèòå çúáè ñà èçêúðòåíè. Íàùúðáåíèòå èì îñòàòúöè ñòúð÷àõà ñâèðåïî è çëîâåùî.
Òÿ ñå îïèòà äà êàæå íåùî, íî íå óñïÿ. Ðúêàòà ñòèñíà îùå ïî-ñèëíî, ïðúñòèòå ïîòúíàõà â ðàìîòî é.
- Íå ñúì ëè òå ãëåäàë ïî ôèëìèòå? - ïðîøåïíà Òîì Ðîãúí.


3.
Ñòàÿòà íà Åäè

Áåç äà ðàçìåíÿò íèòî äóìà, Áèë è Áåâúðëè ñå îáëÿêîõà íàáúðçî è èçòè÷àõà íàâúí. Äîêàòî îòèâàõà êúì àñàíñüîðà, ÷óõà êàê íÿêúäå çàä òÿõ çâúíè òåëåôîí - ãëóõ, íåîïðåäåëåí çâóê.
- Áèë, íå å ëè òâîÿò?
- Ìú-ìú-ìîæå áè - îòâúðíà òîé è íàòèñíà áóòîíà íà àñàíñüîðà. - Ñ-ñ-ñèãóðíî ñå î-õõî-áàæäà íÿêîé îò ä-ä-äðóãèòå.
Åäè ãè ïîñðåùíà ñ ïðåáëåäíÿëî, ñãúð÷åíî îò áîëêà ëèöå. Ëÿâàòà ìó ðúêà âèñåøå íàêðèâî è íåëåïàòà é ÷óïêà ïîðàçèòåëíî íàïîìíÿøå ñòàðèòå âðåìåíà.
- Íèùî ìè íÿìà - êàçà òîé. - Ïèõ äâà Äàðâîíà. Áîëêàòà âå÷å íå å ìíîãî ëîøà.
Íî ÿâíî íå áåøå è ìíîãî äîáðà. Ïëàìíàëèòå îò øîêà óñòíè áÿõà ñòèñíàòè òîëêîâà ïëúòíî, ÷å ïî÷òè ñå ãóáåõà.
Áèë ïîãëåäíà êðàé íåãî è âèäÿ òÿëîòî íà ïîäà. Åäèí ïîãëåä ìó ñòèãàøå, çà äà ñå óáåäè â äâå íåùà: ÷å íàèñòèíà å Õåíðè Áàóúðñ è íàèñòèíà å ìúðòúâ. Ìèíà êðàé Åäè è êîëåíè÷è äî òðóïà. Ñòðîøåíà áóòèëêà îò ìèíåðàëíà âîäà áå õëúòíàëà â êîðåìà íà Õåíðè çàåäíî ñ ïàðöàëè îò ðèçàòà. Ïîëóçàòâîðåíèòå ìó î÷è áÿõà èçöúêëåíè. Â îçúáåíàòà ìó óñòà òúìíååõà áóöè ñúñèðåíà êðúâ. Ïðúñòèòå ìó áÿõà èçêðèâåíè êàòî çâåðñêè íîêòè.
Íå÷èÿ ñÿíêà ïàäíà äî Áèë è òîé ñå îãëåäà. Áåøå Áåâúðëè. Òÿ ãëåäàøå Õåíðè ñúñ ñïîêîéíî, áåçèçðàçíî ëèöå.
- Êîëêî ïúòè íè å ã-ã-ãîíèë - êàçà Áèë.
Áåâúðëè êèìíà.
- Íå èçãëåæäà îñòàðÿë. Çàáåëÿçâàø ëè, Áèë? Èçîáùî íå èçãëåæäà îñòàðÿë. - Èçâåäíúæ òÿ ñå îçúðíà êúì Åäè, êîéòî áå ñåäíàë íà ëåãëîòî. Åäè èçãëåæäàøå îñòàðÿë; îñòàðÿë è èçìú÷åí. Áåçïîëåçíàòà ðúêà ëåæåøå â ñêóòà ìó. - Òðÿáâà äà ïîâèêàìå ëåêàð çà Åäè.
- Íå - èçðåêîõà åäíîâðåìåííî Áèë è Åäè.
- Íî òîé å ðàíåí! Ðúêàòà ìó...
- Âñè÷êî å ê-ê-êàêòî ìèíàëèÿ ï-ï-ïúò - êàçà Áèë. Òîé ñå èçïðàâè, õâàíà ÿ çà ðúöå è ñå âãëåäà â ëèöåòî é. - Ùîì è-õõè-çëåçåì íàâúí... ùîì â è-õõè-ãðàòà ñå âêëþ÷è ã-ã-ãðàäúò...
- Ùå ìå àðåñòóâàò çà óáèéñòâî - ãëóõî äîáàâè Åäè. - Èëè ùå àðåñòóâàò âñè÷êè íè. Èëè ùå íè ïîñòàâÿò ïîä ñòðàæà. Èëè íåùî äðóãî. Ïîñëå ùå èìà íåùàñòåí ñëó÷àé. Åäèí îò îíèÿ îñîáåíè íåùàñòíè ñëó÷àè, êîèòî ñòàâàò ñàìî â Äåðè. Ìîæå áè ùå íè ïúõíàò â çàòâîðà è íÿêîé îáåçóìÿë ïîëèöàé ùå íè çàñòðåëÿ. Ìîæå äà óìðåì îò ðàçâàëåíà õðàíà èëè çàäðóæíî äà ñå îáåñèì â êèëèèòå.
- Åäè, òîâà å ëóäîñò! Òîâà å...
- Òúé ëè? - çàïèòà òîé. - Íå çàáðàâÿé, ÷å ñìå â Äåðè.
- Íî ñåãà ñìå âúçðàñòíè! Äà íå ìèñëèø, ÷å... Íàëè òîé å íàõúëòàë òóê ïðåç íîùòà... íàïàäíàë òå å...
- Ñ êõà-à-êâî? - îáàäè ñå Áèë. - Êúäå å í-í-íîæúò?
Òÿ ñå îçúðíà, íå ãî îòêðè è êîëåíè÷è äà íàäíèêíå ïîä ëåãëîòî.
- Íå ñè ïðàâè òðóäà - êàçà Åäè ñúñ ñúùèÿ íåìîùåí, ñâèñòÿù ãëàñ. - Êîãàòî îïèòà äà ìå íàìóøêà, çàòðúøíàõ âðàòàòà âúðõó ðúêàòà ìó. Òîé èçòúðâà íîæà è àç ãî ðèòíàõ ïîä òåëåâèçîðà. Ñåãà å èç÷åçíàë. Âå÷å ïðîâåðèõ.
- Á-áå-õõå-åâúðëè, ï-ïîâèêàé äðóãèòå - êàçà Áèë. - Ìè-õõè-èñëÿ, ÷å ùå ìîãà äà ø-ø-øèíèðàì ðúêàòà íà Å-å-åäè.
Òÿ äúëãî ãî ãëåäà, ïîñëå ïàê ñâåäå î÷è êúì òðóïà íà ïîäà. Ïîìèñëè ñè, ÷å è íàé-òúïèÿò ïîëèöàé áè ðàçáðàë òóòàêñè êàêâî å ñòàâàëî òóê. Â ñòàÿòà öàðóâàøå áåçïîðÿäúê. Ðúêàòà íà Åäè áåøå ñ÷óïåíà. Íà êèëèìà ëåæåøå ìúðòâåö. Î÷åâèäåí ñëó÷àé íà ñàìîçàùèòà ïðè íîùíî íàïàäåíèå. Ïîñëå òÿ ñè ñïîìíè êàê ïðåäè äâàäåñåò è ñåäåì ãîäèíè ìèñòúð Ðîñ ñòàíà, ïîãëåäíà ÿ, ñïîêîéíî ñãúíà âåñòíèêà è ñå ïðèáðà.
Ùîì èçëåçåì íàâúí... ùîì â èãðàòà ñå âêëþ÷è ãðàäúò...
Òîçè ñïîìåí ïîðîäè äðóã - êàê ïðåáëåäíÿëîòî, èçòîùåíî è ïî÷òè îáåçóìÿëî ìîì÷å Áèë èçðè÷à: Äåðè å Òî. Ðàçáèðàòå ëè ìå?... Êúäåòî è äà îòèäåì... êîãàòî Òî íè äîêîïà, õîðàòà íÿìà äà âèæäàò, íÿìà äà ÷óâàò, íÿìà äà çíàÿò. Íå ðàçáèðàòå ëè êàêâî ñòàâà? Îñòàâà íè ñàìî äà ñå ïîìú÷èì äà ñëîæèì êðàé ïðåäè äà å ïî÷íàëî.
Çàñòàíàëà íàä òðóïà íà Õåíðè, Áåâúðëè ñè ïîìèñëè: È äâàìàòà êàçâàò, ÷å ïàê ñìå ñå ïðåâúðíàëè â ïðèçðàöè. Ìèíàëîòî çàïî÷âà äà ñå ïîâòàðÿ. Èçöÿëî. Êàòî õëàïå ìîæåõ äà ïðèåìà òîâà, çàùîòî õëàïåòàòà ñà ïî÷òè ïðèçðàöè. Íî...
- Ñèãóðåí ëè ñè? - îò÷àÿíî çàïèòà òÿ. - Áèë, ñèãóðåí ëè ñè?
Áèë ñåäåøå íà ëåãëîòî äî Åäè è âíèìàòåëíî îïèïâàøå ðúêàòà ìó.
- À ò-ò-òè íå ñè ëè? - çàïèòà òîé. - Ñëåä âñè-õõè-è÷êî, ê-êîåòî ñå ñëó÷è ä-ä-äíåñ?
Äà. Âñè÷êî, êîåòî ñå áå ñëó÷èëî. Çëîêîáíèÿò, îòâðàòèòåëåí êðàé íà ñðåùàòà â ðåñòîðàíòà. Êðàñèâàòà ñòàðèöà, êîÿòî ñå áå ïðåâúðíàëà â äúðòà âåùèöà,
(íå ìå å ðîäèëà ìàéíàòà, àìè òåéêî ìè)
ðàçêàçèòå â áèáëèîòåêàòà òàçè âå÷åð è ôàíòàñòè÷íèòå ñúáèòèÿ ñëåä òîâà. Âñè÷êî òîâà. È âñå ïàê... ñúçíàíèåòî é îò÷àÿíî êðåùåøå, ÷å òðÿáâà âåäíàãà äà ñïðå, äà ñå âñëóøà â ðàçóìà, çàùîòî àêî íå ãî ñòîðè, îùå òàçè íîù ùå ñëÿçàò â Ïóùèíàêà, ùå îòêðèÿò òàì åäíà ïîìïåíà ñòàíöèÿ è...
- Íå çíàì - êàçà òÿ. - Ïðîñòî... íå çíàì. Äîðè ñëåä âñè÷êî, êîåòî ñå ñëó÷è, ìèñëÿ, ÷å ìîæåì äà ïîâèêàìå ïîëèöèÿòà, Áèë. Ìîæå áè.
- Ï-ï-ïîâèêàé äðó-õõó-óãèòå - ïîâòîðè òîé. - Ùå ãè ÷-÷-÷óåì êõà-à-êâî ìèñëÿò.
- Äîáðå.
Ïúðâî ïîçâúíè íà Ðè÷è, ïîñëå íà Áåí. È äâàìàòà îáåùàõà äà äîéäàò íåçàáàâíî. Íå ïèòàõà êàêâî ñå å ñëó÷èëî. Îòêðè â óêàçàòåëÿ òåëåôîíà íà Ìàéê è íàáðà íîìåðà. Íèêîé íå îòãîâîðè. Ñëåä êàòî ñèãíàëúò ïðîçâó÷à äåñåòèíà ïúòè, òÿ îñòàâè ñëóøàëêàòà.
- Î-õõî-ïèòàé á-á-áèáëèîòåêàòà - ïðåäëîæè Áèë. Òîé áåøå ñâàëèë îò ïî-ìàëêèÿ ïðîçîðåö ðåëñèòå íà çàâåñèòå è ãè ïðèñòÿãàøå îêîëî ðúêàòà íà Åäè ñ ïîÿñà îò õàëàòà è øíóðà îò äîëíèùåòî íà ïèæàìàòà ìó.
Ïðåäè Áåâúðëè äà îòêðèå íîìåðà, íà âðàòàòà ñå ïî÷óêà. Áåí è Ðè÷è ïðèñòèãàõà çàåäíî - Áåí ïî äæèíñè, ñ ðàçïàñàíà ðèçà, à Ðè÷è ïî åëåãàíòåí ñèâ ïàíòàëîí è ãîðíèùå îò ïèæàìà. Î÷èòå ìó áîÿçëèâî îãëåäàõà ñòàÿòà èççàä äåáåëèòå ñòúêëà íà î÷èëàòà.
- Çà Áîãà, Åäè, êàêâî ñå å ñëó÷èëî ñ...
- Ãîñïîäè! - âúçêëèêíà Áåí. Áåøå âèäÿë ìúðòâèÿ Õåíðè.
- Ò-ò-òèõî! - íàðåäè Áèë. - È ç-çàòâîðåòå âðà-õõà-àòàòà.
Áåí íàïðàâè òðè êðà÷êè êúì òðóïà, ïîñëå ñïðÿ, ñÿêàø ñå áîåøå, ÷å Õåíðè ìîæå äà ñêî÷è íàñðåùà ìó. Îçúðíà ñå áåçïîìîùíî êúì Áèë.
- Ðà-õõàç-ïðàâÿé ò-òè - êàçà Áèë íà Åäè. - Ïðî-õõî-êëåòîòî ç-ç-çàåêâàíå ñ-ñå âëî-õõî-øàâà í-í-íåïðåêúñíàòî.
Äîêàòî Åäè ðàçêàçâàøå íàêðàòêî êàêâî ñå å ñëó÷èëî, Áåâúðëè îòêðè íîìåðà íà Îáùèíñêàòà áèáëèîòåêà è ãî íàáðà. Ïðåäïîëàãàøå, ÷å Ìàéê ìîæå äà å çàñïàë òàì - íàâÿðíî èìàøå êóøåòêà â êàáèíåòà ñè. Íî íå áå î÷àêâàëà îíîâà, êîåòî ñå ñëó÷è - îòñðåùà âäèãíàõà ñëóøàëêàòà îùå ñëåä âòîðèÿ ñèãíàë è íåïîçíàò ìúæêè ãëàñ èçðå÷å:
- Àëî.
- Àëî - îòâúðíà òÿ, êàòî ñå îçúðòàøå êúì äðóãèòå è åíåðãè÷íî ðàçìàõâàøå ïîêàçàëåö ïðåä óñòíèòå ñè. - Òàì ëè å ìèñòúð Õåíëúí?
- Êîé ñå îáàæäà? - çàïèòà ãëàñúò.
Òÿ îáëèçà óñòíè. Áèë ÿ ãëåäàøå âòðåí÷åíî. Áåí è Ðè÷è ñúùî áÿõà èçâúðíàëè ãëàâè êúì íåÿ. Â ãúðäèòå é ñå ðàçëÿ ïúðâèÿò õëàä íà èñòèíñêà òðåâîãà.
- À âèå êîé ñòå? - çàïèòà òÿ. - Íå ñòå ìèñòúð Õåíëúí.
- Àç ñúì íà÷àëíèêúò íà ìåñòíàòà ïîëèöèÿ Àíäðþ Ðàäìåéêúð - îòâúðíà ãëàñúò. - Â ìîìåíòà ìèñòúð Õåíëúí ñå íàìèðà â Îáùèíñêàòà áîëíèöà. Ïðåäè ìàëêî å áèë íàïàäíàò è òåæêî ðàíåí. À ñåãà ìîëÿ äà ìè êàæåòå êîÿ ñòå. Èñêàì äà çíàì èìåòî âè.
Íî òÿ ïî÷òè íå ÷ó ïîñëåäíèòå äóìè. Âúëíèòå íà ïîòðåñåíèåòî ÿ ðàçòúðñâàõà, ëþøêàõà ÿ øåìåòíî íåéäå íàâúí è îáðàòíî â òÿëîòî é. Ìóñêóëèòå íà êîðåìà, áåäðàòà è ñëàáèíèòå é èçâåäíúæ ñòàíàõà íÿêàê ÷óæäè è îòïóñíàòè. Ïðåç ãëàâàòà é ïðåëåòÿ áåçñòðàñòíà ìèñúë: Ñèãóðíî òàêà ñòàâà, êîãàòî ÷îâåê å ãîòîâ îò ñòðàõ äà íàïúëíè ãàùèòå. ßñíà ðàáîòà. Ïðîñòî ãóáèø êîíòðîë íàä òèÿ ìóñêóëè...
- Â êàêâî ñúñòîÿíèå å ìèñòúð Õåíëúí? - ÷ó òÿ ñîáñòâåíèÿ ñè ãëàñ äà øóøíå êàòî ñìà÷êàíà õàðòèÿ.
Ïîñëå Áèë ñå îçîâà äî íåÿ, ñ ðúêà íà ðàìîòî é, à çàåäíî ñ íåãî áÿõà Áåí è Ðè÷è, è òÿ èçïèòà îãðîìíà áëàãîäàðíîñò êúì òÿõ. Ïðîòåãíà ñâîáîäíàòà ñè ðúêà è Áèë ÿ ñòèñíà. Ðè÷è ïîëîæè äëàí âúðõó êèòêàòà íà Áèë, Áåí ïðèáàâè è ñâîÿòà. Åäè ñå áå ïðèáëèæèë è ïðèòèñíà íàé-îòãîðå çäðàâàòà ñè ðúêà.
- Ìîëÿ äà ìè êàæåòå èìåòî ñè - ðÿçêî èçðå÷å Ðàäìåéêúð è çà ìèã îò äúíîòî íà äóøàòà é òðåïåðåùàòà ñòðàõëèâêà, îòãëåäàíà îò òðåâîãèòå íà Àë Ìàðø è Òîì Ðîãúí, áå ãîòîâà äà îòãîâîðè: Èìåòî ìè å Áåâúðëè Ìàðø è ñå íàìèðàì â õîòåë "Ãðàäñêè äîì". Ìîëÿ âè, èçïðàòåòå òóê ìèñòúð Íåë. Â ñòàÿòà ëåæè ìúðòúâ ìúæ, êîéòî âñúùíîñò å íàïîëîâèíà ìîì÷å è âñè÷êè óæàñíî ñå ñòðàõóâàìå.
- Àç... íå ìîãà äà âè êàæà - èçìúíêà òÿ. - Çàñåãà.
- Êàêâî çíàåòå çà ïðîèçøåñòâèåòî?
- Íèùî - ñìàÿíî îòâúðíà òÿ. - Îòêúäå íàêúäå ñìÿòàòå, ÷å çíàì íåùî? Áîæå Ãîñïîäè!
- Çíà÷è ïðîñòî èìàòå íàâèê äà ñå îáàæäàòå â áèáëèîòåêàòà âñÿêà ñóòðèí îêîëî òðè è ïîëîâèíà, òàêà ëè? - ñðÿçà ÿ Ðàäìåéêúð. - Ñòèãà ãëóïîñòè, ãîñïîæèöå. Òóê å èìàëî îïèò çà óáèéñòâî, à àêî ñúäÿ ïî âèäà íà ìèñòúð Õåíëúí, äî èçãðåâ ñëúíöå ìîæå âå÷å äà ñè å ÷èñòî óáèéñòâî. Ïàê âè ïèòàì: êîÿ ñòå è êàêâî çíàåòå çà ïðîèçøåñòâèåòî?
Òÿ çàòâîðè î÷è, âïè ïðúñòè â ðúêàòà íà Áèë è îòíîâî çàïèòà:
- Ìîæå ëè äà óìðå? Íå ìè ëè ãî êàçâàòå ñàìî çà äà ìå ñïëàøèòå? Íàèñòèíà ëè ìîæå äà óìðå? Ìîëÿ âè, êàæåòå ìè.
- Ðàíåí å ìíîãî òåæêî. È àêî òîâà íå âè ïëàøè, ãîñïîæèöå, òðÿáâà ñåðèîçíî äà ñå çàìèñëèòå. À ñåãà èñêàì äà çíàì êîÿ ñòå è çàùî...
Òÿ âèäÿ êàòî íàñúí êàê ðúêàòà é áàâíî çàïëóâà èç âúçäóõà è ïóñíà òåëåôîííàòà ñëóøàëêà âúðõó âèëêàòà. Ïîãëåäíà êúì Õåíðè è ãëåäêàòà ÿ ðàçòúðñè êàòî ñòóäåíà ïëåñíèöà. Åäíîòî ìó îêî ñå áå çàòâîðèëî. Äðóãîòî, ðàçêúñàíîòî, ïðîäúëæàâàøå äà èçòè÷à íàâúí.
Õåíðè ñÿêàø é íàìèãàøå.


4.

Ðè÷è ñå îáàäè â áîëíèöàòà. Áèë îòâåäå Áåâúðëè äî ëåãëîòî è òÿ ñåäíà êðàé Åäè, çàðåÿëà ïîãëåä â ïóñòîòàòà. Î÷àêâàøå äà çàïëà÷å, íî ñúëçèòå íå èäâàõà. Åäèíñòâåíîòî é ñèëíî è ÿñíî ÷óâñòâî áå æåëàíèåòî íÿêîé äà çàêðèå Õåíðè. Íàìèãàíåòî ìó ñúâñåì íå áåøå çàáàâíî.
Êàòî ïî âúëøåáñòâî Ðè÷è ñå ïðåâúðíà â ðåïîðòåð íà "Äåðè íþç". Îò ñèãóðåí èçòî÷íèê áèë óçíàë, ÷å ãëàâíèÿò îáùèíñêè áèáëèîòåêàð ìèñòúð Ìàéêúë Õåíëúí áèë íàïàäíàò òàçè íîù íà ðàáîòíîòî ñè ìÿñòî. Ìîæå ëè áîëíèöàòà äà äàäå ñâåäåíèÿ çà íåãîâîòî ñúñòîÿíèå?
Ðè÷è çàìúë÷à è ñå âñëóøà, ïîêëàùàéêè ãëàâà.
- Ðàçáèðàì âè, ìèñòúð Êåðïàñêÿí... ñ "Ê" ëè ñå ïèøå? Äà? ×óäåñíî. È âèå ñòå...
Òîé îòíîâî ñå âñëóøà, âå÷å òîëêîâà óâëå÷åí â ñîáñòâåíàòà ñè ôàíòàçèÿ, ÷å ñâîáîäíàòà ìó ðúêà äðàñêàøå èç âúçäóõà ïî íåâèäèì áåëåæíèê.
- Àõà... àõà... äà. Äà, ðàçáèðàì. Å, ïðè ïîäîáíè ñëó÷àè îáèêíîâåíî öèòèðàìå "îñâåäîìåí èçòî÷íèê". À ïî-êúñíî ìîæåì... àõà... òî÷íî òàêà! Ñúâúðøåíî âÿðíî! - Ðè÷è äîáðîäóøíî ñå ðàçñìÿ è èçáúðñà ïîòòà îò ÷åëîòî ñè. Îòíîâî ñå âñëóøà. - Äîáðå, ìèñòúð Êåðïàñêÿí. Äà. Ùå âè... äà, çàïèñàõ ãî, Ê-Å-Ð-Ï-À-Ñ-Ê-ß-Í, òî÷íî òàêà! ×åøêè åâðåèí, òúé ëè? Íàèñòèíà! Òîâà å... òîâà å íåâåðîÿòíî. Äà, íÿìà äà çàáðàâÿ. Ëåêà íîù. Áëàãîäàðÿ âè. - Ðè÷è îñòàâè ñëóøàëêàòà è çàòâîðè î÷è. - Ãîñïîäè! - âúçêëèêíà òîé ñ ãëóõ, èçìú÷åí ãëàñ. - Ãîñïîäè! Ãîñïîäè! Ãîñïîäè! - Çàìàõíà, ñÿêàø èñêàøå äà ñúáîðè òåëåôîíà îò øêàô÷åòî, íî íàñðåä æåñòà îòïóñíà ðúêà. Ñâàëè î÷èëàòà è ãè èçáúðñà ñ ãîðíèùåòî íà ïèæàìàòà ñè. Ïîñëå ñå îáúðíà êúì äðóãèòå. - Æèâ å, íî â êðèòè÷íî ñúñòîÿíèå. Õåíðè ãî å íàêúëöàë êàòî êîëåäíà ïóéêà. Åäíà îò ðàíèòå çàñåãíàëà áåäðåíàòà àðòåðèÿ è òîé å çàãóáèë òîëêîâà ìíîãî êðúâ, ÷å ñàìèòå äîêòîðè ñå ÷óäÿò êàê å îæèâÿë. Óñïÿë äà ñè ñëîæè èìïðîâèçèðàí òóðíèêåò è òîâà ãî ñïàñèëî. Èíà÷å ùÿë äà óìðå ïðåäè äà ãî îòêðèÿò.
Áåâúðëè ñå ðàçõúëöà. Ïëà÷åøå êàòî äåòå, çàêðèâàéêè ëèöåòî ñè ñ äëàíè. Íåéíèòå ðèäàíèÿ è ñâèñòÿùèÿò äúõ íà Åäè áÿõà åäèíñòâåíèòå çâóöè â ñòàÿòà.
Íàé-ñåòíå Åäè íàðóøè ìúë÷àíèåòî:
- Íå ñàìî Ìàéê å ñòàíàë íà êîëåäíà ïóéêà. Õåíðè èçãëåæäàøå òúé, ñÿêàø òîêó-ùî áåøå èçêàðàë äâàíàéñåò ðóíäà ñ Ðîêè Áàëáîà â ìàãàçèí çà äîìàøíè ïîòðåáè.
- Î-õõî-îùå ëè èñêàø ä-äà ï-ï-ïîâèêàìå ïõî-î-ëèöèÿòà, Áåâ?
Íà íîùíîòî øêàô÷å èìàøå êíèæíè êúðïè÷êè, íî ëîêâàòà ìèíåðàëíà âîäà ãè áå ïðåâúðíàëà â áåçôîðìåíà ðàçêàøêàíà ìàñà. Çàîáèêàëÿéêè îòäàëå÷å Õåíðè, Áåâúðëè ìèíà â áàíÿòà, âçå åäíà êúðïà è ÿ ïúõíà ïîä ñòóäåíàòà âîäà. Ñ íàñëàäà óñåòè õëàäíîòî äîêîñâàíå âúðõó ãîðåùîòî ñè, ïîäóòî ëèöå. Ñåãà îòíîâî ìîæåøå äà ìèñëè ÿñíî - íå ðàçóìíî, íî ïîíå ÿñíî. Èçâåäíúæ ÿ îáçå óâåðåíîñò, ÷å àêî îïèòàò äà ñè ñëóæàò ñ ðàçóìà, íåìèíóåìî ùå çàãèíàò. Îíîâà ÷åíãå. Ðàäìåéêúð. Òîé ïîäîçèðàøå íåùî. È çàùî íå? ×îâåê íå ñå îáàæäà òîêó-òàêà â òðè è ïîëîâèíà ñóòðèíòà. Òîé áå ïðåäïîëîæèë, ÷å îáàæäàíåòî ñå äúëæè íà ïðåñòúïíî ñúó÷àñòèå. À êàêâî ùåøå äà ïðåäïîëîæè, àêî óçíàåøå, ÷å òÿ ñå å îáàäèëà îò ñòàÿ, êúäåòî ëåæè ìúðòúâ ÷îâåê ñ íàùúðáåíà áóòèëêà â êîðåìà? ×å òÿ è îùå ÷åòèðèìà ïðèøúëöè ñà ïðèñòèãíàëè ïðåäíèÿ äåí çà äðóæåñêà ñðåùà è òîçè òèï ïðîñòî å íàìèíàë äà ãè ïîçäðàâè? Áè ëè ïðèåëà ïîäîáíà èñòîðèÿ íà íåãîâî ìÿñòî? Áè ëè ÿ ïðèåë êîéòî è äà áèëî? Ðàçáèðà ñå, ìîæåõà äà ïîäêðåïÿò ðàçêàçà ñè ñ òâúðäåíèåòî, ÷å ñà ñå âúðíàëè çà äà äîóáèÿò ÷óäîâèùåòî, êîåòî æèâåå â êàíàëèòå ïîä ãðàäà. È òîâà ñèãóðíî áè äîáàâèëî óáåäèòåëíà íîòêà íà íåïîäïðàâåí ðåàëèçúì.
Òÿ èçëåçå îò áàíÿòà, ïîãëåäíà Áèë è êàçà:
- Íå. Íå èñêàì äà âèêàìå ïîëèöèÿòà. Ìèñëÿ, ÷å Åäè å ïðàâ - ìîæå äà íè ñå ñëó÷è íåùî. Íåùî îêîí÷àòåëíî. Íî íå å òàì ðàáîòàòà. - Òÿ îãëåäà ÷åòèðèìàòà åäèí ïî åäèí. - Çàêëåõìå ñå äà ãî íàïðàâèì. Çàêëåõìå ñå. Áðàò÷åòî íà Áèë... Ñòàí... âñè÷êè äðóãè... à ñåãà è Ìàéê. Ãîòîâà ñúì, Áèë.
Áèë îãëåäà îñòàíàëèòå.
Ðè÷è êèìíà.
- Äîáðå, Øåô Áèë. Äà îïèòàìå.
- Øàíñîâåòå ñà ïî-ëîøè îò êîãàòî è äà áèëî - êàçà Áåí. - Ñåãà ëèïñâàò äâàìà îò íàñ.
Áèë ìúë÷åøå.
- Äîáðå - êèìíà Áåí. - Òÿ å ïðàâà. Çàêëåõìå ñå.
- Å-å-åäè?
Åäè ñå óñìèõíà èçìú÷åíî.
- Ìàé ïàê ùå ñëèçàì íà êîí÷å ïî îíàÿ ñòúëáà, à? Àêî îùå ÿ èìà.
- Ñàìî ÷å òîÿ ïúò íÿìà êîé äà õâúðëÿ êàìúíè - îáàäè ñå Áåâúðëè. - Òå ñà ìúðòâè. È òðèìàòà.
- Çàïî÷âàìå ëè, Áèë? - çàïèòà Ðè÷è.
- Äú-äú-äà - êàçà Áèë. - Ì-ìèñëÿ, ÷-÷-÷å å âðåìå.
- Ìîæå ëè äà âè êàæà íåùî? - âíåçàïíî çàïèòà Áåí.
Áèë ãî ïîãëåäíà è ëåêî ñå óñìèõíà.
- Ç-ç-çàïîâÿäàé.
- Âèå ñòå íàé-äîáðèòå ïðèÿòåëè, êîèòî íÿêîãà ñúì èìàë - êàçà Áåí. - Êàêâîòî è äà ñå ñëó÷è. Ïðîñòî... íàëè ðàçáèðàòå, èñêàõ äà âè ãî êàæà.
Áåí ïëúçíà ïîãëåä ïî òåõíèòå ìðà÷íè è òúðæåñòâåíè ëèöà.
- Ðàäâàì ñå, ÷å ñè ñïîìíèõ çà âàñ - äîáàâè òîé.
Ðè÷è èçñóìòÿ. Áåâúðëè ñå èçêèñêà. Ïîñëå âå÷å âñè÷êè ñå ñìååõà è ñå ãëåäàõà êàêòî íÿêîãà âúïðåêè ôàêòà, ÷å Ìàéê ìîæå áè óìèðàøå â áîëíèöàòà èëè âå÷å áå ìúðòúâ; âúïðåêè ôàêòà, ÷å ðúêàòà íà Åäè (îòíîâî) áå ñ÷óïåíà; âúïðåêè ôàêòà, ÷å áÿõà íàñòàíàëè íàé-ìðà÷íèòå ïðåäóòðèííè ÷àñîâå.
- Àìà òàêúâ ñè ñëàäêîäóìíèê, Êàìàðà - èçáúáðè ïðåç ñìÿõ Ðè÷è, áúðøåéêè ïðîñúëçåíèòå ñè î÷è. - Òðÿáâàøå íåãî äà ãî íàïðàâèì ïèñàòåë, Øåô Áèë.
Ïðîäúëæàâàéêè äà ñå óñìèõâà ëåêè÷êî, Áèë êàçà:
- È ê-ê-êàòî ñòàíà äóìà...


5.

Ïîòåãëèõà ñ ëèìóçèíàòà íà Åäè. Çàä âîëàíà ñåäåøå Ðè÷è. Íèñêàòà ìúãëà ñå ñãúñòÿâàøå, òå÷åøå ïî óëèöèòå êàòî öèãàðåí äèì, áåç äà äîñòèãà äî ìúòíèòå óëè÷íè ëàìïè. Îòãîðå êàòî ëåäåíè êúñ÷åòà áëåñòÿõà ÿðêè, ïðîëåòíè çâåçäè... íî êîãàòî íàêëîíè ãëàâà êúì ïîëóîòâîðåíîòî ïðîçîð÷å îòäÿñíî, Áèë ñÿêàø ÷ó â äàëå÷èíàòà ïðîëåòíè ãðúìîòåâèöè. Íåéäå îòâúä õîðèçîíòà ïðèèæäàõà áóðåíîñíè îáëàöè.
Ðè÷è âêëþ÷è ðàäèîòî è ãëàñúò íà Äæèí Âèíñúíò çàïÿ "Áè-áîï-à-ëóëà". Íàòèñíà äðóãî êîï÷å è õâàíà ïåñåí íà Áúäè Õîëè. Ïðè òðåòèÿ îïèò Åäè Êîêðàí çàïÿ "Ëåòåí áëóñ".
- Áèõ èñêàë äà òè ñåðâèðàì, ñèíêî, îáà÷å íå ñè ïúëíîëåòåí - èçðå÷å ïëúòåí áàñîâ ãëàñ.
- Èçêëþ÷è ãî, Ðè÷è - òèõî êàçà Áåâúðëè.
Òîé ñå ïðåñåãíà, íî ðúêàòà ìó çàñòèíà âúâ âúçäóõà.
- Íå èçêëþ÷âàéòå ðàäèîàïàðàòèòå, î÷àêâàéòå íàøåòî ïðîäúëæåíèå íà ðîê-øîó "Ñòàðèòå ïîêîéíèöè" ñ ó÷àñòèåòî íà Ðè÷è Òîçèúð! - ïèñêëèâî ñå çàêèñêà êëîóíñêèÿò ãëàñ ïðåç ïåñåíòà íà Åäè Êîêðàí, êèòàðíèòå àêîðäè è ùðàêàíåòî ñ ïðúñòè. - Íå ïèïàéòå êîï÷åòî, îñòàíåòå íà òàçè âúëíà ñ öàðåòå íà ðîêà, íÿìà ãè âå÷å â êëàñàöèèòå, íî ùå îñòàíàò â ñúðöàòà íè, èäâàéòå, ñëóøàéòå, èäâàéòå âñè÷êè! Òóê äîëó ñâèðèì âñèèèè÷êè õèòîâå! Âñèèèè÷-êè õèòîâå! À àêî íå ìè âÿðâàòå, ïîñëóøàéòå ñàìî ñëàâíèÿ ãîñò-äèñêîâîäåù îò ãðîáèùåòî Äæîðäæè Äåíáðîó! Êàæè èì, Äæîðäæè!
È èçâåäíúæ îò ðàäèîòî ïðîïëàêà áðàò÷åòî íà Áèë.
- Òè ìå ïðàòè íàâúí è Òî ìå óáè! Ìèñëåõ, ÷å Òî å â ìàçåòî, Øåô Áèë, ìèñëåõ, ÷å Òî å â ìàçåòî, íî Òî áåøå â êàíàëà, Òî áåøå â êàíàëà è ìå óáè, òè ìó ïîçâîëè äà ìå óáèå, Øåô Áèë, òè ìó ïîç...
Ðè÷è áëúñíà ðàäèîòî òîëêîâà ÿðîñòíî, ÷å êîï÷åòî îòõâðúêíà è ñå òúðêóëíà íà ïîäà.
- Âåõòèÿò ðîêåíäðîë ñúâñåì ñå å ñêàïàë - èçðå÷å òîé ñ òðåïåðåù ãëàñ. - Áåâ å ïðàâà, ïî-äîáðå äà ìèíåì áåç ìóçèêà, êàêâî ùå ðå÷åòå?
Íèêîé íå îòãîâîðè. Â ñâåòëèíàòà íà ïðåëèòàùèòå óëè÷íè ëàìïè ëèöåòî íà Áèë áåøå çàñòèíàëî, áëåäî è óìèñëåíî. Íà çàïàä îòíîâî èçòúòíà ãðúìîòåâèöà è òîçè ïúò âñè÷êè ÿ ÷óõà.


6.
Â Ïóùèíàêà

Ñúùèÿò ñòàð ìîñò.
Ðè÷è ñïðÿ êðàé íåãî. Èçëÿçîõà, ïðèñòúïèõà äî ïàðàïåòà - ñúùèÿò ñòàð ïàðàïåò - è ñå âãëåäàõà íàäîëó.
Ñúùèÿò ñòàð Ïóùèíàê.
Îòìèíàëèòå äâàäåñåò è ñåäåì ãîäèíè ñÿêàø íå ãî áÿõà äîêîñíàëè; åäèíñòâåíàòà íîâîñò - íàäëåçúò íà ìàãèñòðàëàòà - èçãëåæäàøå çà Áèë íåðåàëíà è åôåìåðíà êàòî êîìáèíèðàí ôèëìîâ êàäúð. Õèëàâè äðúâ÷åòà è øóáðàöè ëúùÿõà ñðåä íèñêàòà ìúãëà è òîé ñè ïîìèñëè: Íàâÿðíî òî÷íî òîâà èëè íåùî ïîäîáíî èìàìå ïðåäâèä, êîãàòî ãîâîðèì çà ïîñòîÿíñòâî íà ïàìåòòà, íåùî, êîåòî âèæäàø â ïîäõîäÿù ìîìåíò è îò ïîäõîäÿùà òî÷êà - îáðàç, êîéòî áúëâà âúëíåíèå êàòî ðàêåòíà äþçà. Âèæäàø ãî òîëêîâà ÿñíî, ÷å âñè÷êî ñòàíàëî ïîñëå ïðîñòî èç÷åçâà. Àêî êîïíåæúò å îíîâà, êîåòî çàòâàðÿ êðúãà ìåæäó ñâÿò è æåëàíèå, òî ñåãà êðúãúò å çàòâîðåí.
- Õú-õú-õàéäå - êàçà òîé è ïðåñêî÷è ïàðàïåòà.
Äðóãèòå ãî ïîñëåäâàõà íàäîëó ïî ñèïåÿ ñðåä ìàëêà êàìåííà ëàâèíà. Êîãàòî ñòèãíàõà äîëó, Áèë íåâîëíî ïîòúðñè ñ ïîãëåä Ñèëâúð ïîä ìîñòà è âåäíàãà ñå ðàçñìÿ. Ñèëâúð áåøå ïîäïðÿí â ãàðàæà íà Ìàéê. Íàâÿðíî çà íåãî íÿìàøå ðîëÿ â ïðåäñòîÿùèòå ñúáèòèÿ, ìàêàð ÷å òîâà áè áèëî ñòðàííî ñëåä â÷åðàøíàòà ìó ïîÿâà.
- Î-õõî-òâåäè íè ò-òàì - îáúðíà ñå òîé êúì Áåí.
Áåí ãî ïîãëåäíà è â î÷èòå ìó ñå ÷åòåøå ÿñíàòà ìèñúë: Íå ñå çàíàñÿé, Áèë, äâàäåñåò è ñåäåì ãîäèíè ñà ìèíàëè. Ïîñëå òîé êèìíà è íàâëåçå â õðàñòàëàêà.
Ïúòåêàòà - òÿõíàòà ïúòåêà - áå èç÷åçíàëà îòäàâíà è òðÿáâàøå äà ñå ïðîâèðàò ïðåç ãúñòè òðúíàöè, êúïèíè è äèâè õîðòåíçèè, ðàçïðúñêâàùè òåæúê, åäâà ëè íå çàäóøëèâ àðîìàò. Íàîêîëî ïðèñïèâíî ïååõà ùóðöè, òóê-òàì èç ìðàêà ïîäñêà÷àõà ñâåòóëêè - ïîäðàíèëè ïðåäâåñòíèöè íà ëÿòíîòî âåëèêîëåïèå. Áèë ïîìèñëè, ÷å íàâÿðíî è äíåñ òóê èãðàÿò äåöà, àëà òå ñèãóðíî ñè èìàõà ñîáñòâåíè òàéíè ïðîõîäè è ïúòåêè.
Ñòèãíàõà äî ïîëÿíêàòà, êúäåòî íÿêîãà áÿõà èçãðàäèëè êúùè÷êàòà, íî ñåãà íÿìàøå íèêàêâà ïîëÿíà. Âñè÷êî áåøå îáðàñëî ñ õðàñòè è íèñêè áîð÷åòà.
- Ãëåäàéòå - ïðîøåïíà Áåí è ïðåêîñè ïîëÿíàòà (â ïàìåòòà èì òÿ âñå îùå áå òóê, ïðîñòî ïîëóçàêðèòà îò îùå åäèí êîìáèíèðàí êàäúð). Íàâåäå ñå è äðúïíà íåùî. Áåøå ìàõàãîíîâàòà âðàòà, êîÿòî íÿêîãà äîìúêíàõà îò ñìåòèùåòî, çà äà äîâúðøàò ïîêðèâà íà êúùè÷êàòà. Ñåãà ëåæåøå çàõâúðëåíà â õðàñòàëàêà è èçãëåæäàøå íåäîêîñíàòà ïîíå îò äåñåòèíà ãîäèíè. Ïî ìðúñíàòà é ïîâúðõíîñò ñå áÿõà âêîï÷èëè ïîâèâíè ðàñòåíèÿ.
- Îñòàâè ÿ, Êàìàðà - ïðîìúðìîðè Ðè÷è. - Ìèíàëè ðàáîòè.
- Î-õõî-òâåäè íè ò-òàì, Á-áåí - ïîâòîðè èçîòçàä Áèë.
È âîäåíè îò Áåí òå çàñëèçàõà êúì Êåíäúñêèã, íàëÿâî îò åäíà ïîëÿíà, êîÿòî âå÷å íå ñúùåñòâóâàøå. Ðîìîíúò íà âîäà ïîñòåïåííî ñå çàñèëâàøå, íî âñå ïàê åäâà íå ïàäíàõà â ðåêàòà, ïðåäè äà ÿ çàáåëåæàò - ïî ðúáà íà ñòðúìíèÿ áðÿã øóáðàöèòå ñå ñëèâàõà â ïëúòíà ñòåíà. Ïî÷âàòà ñå ñðóòè ïîä êàóáîéñêèòå áîòóøè íà Áåí è Áèë ãî óäúðæà çà ÿêàòà.
- Áëàãîäàðÿ - êàçà Áåí.
- Íÿìà çàùî. Íà-õõà-âðåìåòî ùåøå äà ìå ï-ï-ïîâëå÷åø ñëåä ñ-ñ-ñåáå ñè. Ñ-ñåãà íà-õõà-òàòúê ëè?
Áåí êèìíà è ãè ïîâåäå ïî îáðàñëèÿ áðÿã, âîäåéêè îò÷àÿíà áîðáà ñ êúïèíàöèòå. Ìèñëåøå ñè êîëêî ëåñíî å ñ åäíî íåáðåæíî ïðèâåæäàíå äà ñå ïðîâðåø ïîä õðàñòèòå (èñòèíñêèòå è âúîáðàæàåìèòå), êîãàòî ñè âèñîê ñàìî ìåòúð è äâàéñåò. Å, âñè÷êî ñå ïðîìåíÿ. Äíåñ, ñêúïè ìîì÷åíöà è ìîìè÷åíöà, ùå ó÷èì, ÷å êîëêîòî ïîâå÷å ñå ïðîìåíÿò íåùàòà, òîëêîâà ïîâå÷å ñå ïðîìåíÿò. Îíçè, äåòî êàçàë, ÷å êîëêîòî ïîâå÷å ñå ïðîìåíÿò íåùàòà, òîëêîâà ïîâå÷å ñè îñòàâàò ñúùèòå, ÿâíî å áèë ìàëîóìåí. Çàùîòî...
Êðàêúò ìó çàêà÷è íåùî, òîé øóìíî ñå ïðîñíà ïî êîðåì è åäâà íå ïåðíà ãëàâà â áåòîííèÿ öèëèíäúð íà ïîìïåíàòà ñòàíöèÿ. Øàõòàòà òúíåøå ñðåä ãúñòî âúëìî îò êúïèíîâè ñòúáëà. Äîêàòî ñå èçïðàâÿøå, îòêðè, ÷å ëèöåòî è ðúöåòå ìó ñà èçïîäðàíè ïîíå íà äâàäåñåòèíà ìåñòà.
- Îò ìåí äà ìèíå, íåêà äà ñà òðèäåñåò - ïðîìúðìîðè òîé, óñåùàéêè êàê ïî áóçèòå ìó ñå ñòè÷àò òúíêè ñòðóéêè êðúâ.
- Êàêâî? - çàïèòà Åäè.
- Íèùî.
Òîé ñå íàâåäå äà âèäè êàêâî ãî áå ïðåïúíàëî. Âåðîÿòíî êëîí.
Íî íå áåøå êëîí, à ìàñèâåí æåëåçåí êàïàê. Íÿêîé ãî áå ñúáîðèë.
Ðàçáèðà ñå, ïîìèñëè Áåí. Íèå ãî ñúáîðèõìå. Ïðåäè äâàäåñåò è ñåäåì ãîäèíè.
Íî îùå ïðåäè äà çàáåëåæè ëúñêàâèòå äðàñêîòèíè ïî ðúæäèâîòî æåëÿçî, òîé îñúçíà, ÷å ìèñúëòà å íåëåïà. Òîãàâà ïîìïàòà íå ðàáîòåøå. Ðàíî èëè êúñíî íÿêîé òðÿáâà äà áå äîøúë äà ÿ ïîïðàâè è ïîñëå äà âúðíå êàïàêà íà ìÿñòî.
Òîé ñå èçïðàâè è ïåòèìàòà íàäçúðíàõà â öèëèíäúðà. ×óâàõà òèõèÿ ïëèñúê íà êàïåùà âîäà. Íèùî ïîâå÷å. Ðè÷è áå ñúáðàë âñè÷êè êèáðèòè îò ñòàÿòà íà Åäè. Çàïàëè öÿëî áëîê÷å è ãî ìåòíà âúòðå. Çà ìèã çúðíàõà âëàæíèòå âúòðåøíè ñòåíè è áåçìúëâíèÿ ìàñèâåí ñèëóåò íà ïîìïàòà. Íèùî ïîâå÷å.
- Ìîæå äà å ñâàëåí îòäàâíà - òðåâîæíî êàçà Ðè÷è. - Íèùî íå äîêàçâà, ÷å å ñòàíàëî äí...
- Áèëî å ñúâñåì íàñêîðî - ïðåêúñíà ãî Áåí. - Íå ïðåäè ïîñëåäíèÿ äúæä.
Òîé âçå íîâî êèáðèò÷å îò Ðè÷è, äðàñíà åäíà êëå÷êà è èì ïîêàçà ïðåñíèòå äðàñêîòèíè ïî êàïàêà.
- Èìà í-íåùî î-õõîò-äîëó - êàçà Áèë ñëåä êàòî êëå÷êàòà äîãîðÿ.
- Êàêâî? - çàïèòà Áåí.
- Íå â-âèäÿõ ò-ò-òî÷íî. Ïðè-õõè-ëè÷àøå íà ð-ðåìúê. Ï-ï-ïîìîãíåòå ìè ñ Ð-ðè÷è ä-äà ãî î-õõî-áúðíà.
Ïîäõâàíàõà êàïàêà è ãî ïðåìåòíàõà êàòî ãðàìàäíà ìîíåòà. Òîçè ïúò Áåâúðëè äðàñíà êèáðèòà è Áåí ïðåäïàçëèâî âäèãíà ÷àíòàòà, êîÿòî áå ëåæàëà ïîä æåëÿçîòî. Äúðæåøå ÿ çà ðåìúêà. Áåâúðëè ñå íàêàíè äà äóõíå êëå÷êàòà è â òîçè ìîìåíò âèäÿ ëèöåòî íà Áèë. Çàñòèíà íåïîäâèæíî è ÷àê êîãàòî ïëàìú÷åòî îïàðè ïðúñòèòå é, òÿ ãî èçòúðâà ñ òèõ ñòîí.
- Áèë? Êàêâî èìà? Êàêâî å ñòàíàëî?
Î÷èòå íà Áèë ñÿêàø ñå áÿõà âöåïåíèëè. Íå ìîæåõà äà ñå îòêúñíàò îò îæóëåíàòà êîæåíà ÷àíòà ñ äúëúã ðåìúê. Èçâåäíúæ ñè ñïîìíè êàêâà ïåñåí ñâèðåøå ðàäèîòî â ìàãàçèíà çà êîæåíè èçäåëèÿ, äîêàòî êóïóâàøå òàçè ÷àíòà. "Ëåòíè íîùè â Ñîñàëèòî". Òîâà áå ïîñëåäíàòà êàïêà â ÷àøàòà íà áåçóìèåòî. Â óñòàòà ìó íå áå îñòàíàëà è êàï÷èöà ñëþíêà; åçèêúò è íåáöåòî áÿõà ñòàíàëè ãëàäêè è ñóõè êàòî õðîìèðàíà àâòîìîáèëíà áðîíÿ. ×óâàøå ùóðöèòå, âèæäàøå ñâåòóëêèòå, óñåùàøå ìèðèñà íà áóéíà çåëåíèíà íàîêîëî è ñè ìèñëåøå: Òîâà å íîâ òðèê, íîâà èëþçèÿ, òÿ å â Àíãëèÿ è âñè÷êî òîâà å ïðîñòî åâòèí íîìåð, çàùîòî Òî ñå ñòðàõóâà, î, äà, ìîæå áè âå÷å íå å òîëêîâà ñàìîóâåðåíî, êîëêîòî ïðåäè ìåñåöè, êîãàòî íè ïîâèêà, òúé ÷å äàé äà íå ñå âäåòèíÿâàìå, Áèë, áúäè ñåðèîçåí - ñïîðåä òåá êîëêî îæóëåíè êîæåíè ÷àíòè ñ äúëãè ðåìúöè èìà íà òîÿ ñâÿò? Ìèëèîí? Äåñåò ìèëèîíà?
Íàâÿðíî ïîâå÷å. Íî èìàøå ñàìî åäíà òàêàâà. Áåøå ÿ êóïèë çà Îäðà îò åäíî ìàãàçèí÷å çà êîæåíè èçäåëèÿ â Áúðáàíê è äîêàòî ÿ ðàçãëåæäàøå, ïî ðàäèîòî ñâèðåõà "Ëåòíè íîùè â Ñîñàëèòî".
- Áèë?
Ðúêàòà íà Áåâúðëè ðàçòúðñâàøå ðàìîòî ìó. Îòäàëå÷å. Äâàäåñåò è ñåäåì ëåâãè ïîä âîäàòà. Êàê ñå êàçâàøå ãðóïàòà, êîÿòî ïååøå "Ëåòíè íîùè â Ñîñàëèòî"? Ðè÷è ñèãóðíî çíàåøå.
- Àç çíàì - èçðå÷å Áèë ïðàâî â ðàçøèðåíèòå îò ñòðàõ î÷è íà Ðè÷è è ñå óñìèõíà. - Êàçâàøå ñå "Äèçåë". Ñòðàõîòíà ïàìåò èìàì, íàëè?
- Áèë, êàêâî òè ñòàâà? - ïðîøåïíà Ðè÷è.
Áèë èçêðåùÿ. Ãðàáíà êèáðèòà îò Áåâúðëè, äðàñíà êëå÷êà è èçòðúãíà ÷àíòàòà îò ðúöåòå íà Áåí.
- Çà Áîãà, Áèë, êàêâî...
Òîé äðúïíà öèïà è ïðåîáúðíà ÷àíòàòà. Îòâúòðå ñå èçñèïàõà òîëêîâà òèïè÷íè çà Îäðà äðåáîëèè, ÷å íàëåòÿëîòî ìàëîäóøèå ãî íàêàðà äà èçêðåùè îòíîâî. Ñðåä êúðïè÷êè, äúâêè è ãðèì âèäÿ êóòèéêà ìåíòîâè áîíáîíè... è çëàòíàòà çàïàëêà, ïîäàðúê îò Ôðåäè Ôàéúðñòîóí ïî ñëó÷àé ïîäïèñâàíåòî íà äîãîâîðà çà "Òàâàíñêàòà ñòàÿ".
- Æú-æú-æåíà ìè å äîëó - êàçà òîé, ïîñëå ïàäíà íà êîëåíå è ñå çàå äà òúï÷å âñè÷êî îáðàòíî â ÷àíòàòà. Äîðè íå óñåòè, ÷å îòìÿòà ñ äëàí îò î÷èòå ñè îòäàâíà èç÷åçíàëè êè÷óðè.
- Æåíà òè? Îäðà? - Â îãðîìíèòå î÷è íà Áåâúðëè áëåñòåøå èçíåíàäà è ñòðàõ.
- Íåéíàòà ÷-÷-÷àíòà. Íåéíèòå â-âåùè.
- Áîæè÷êî, Áèë - ïðîìúðìîðè Ðè÷è. - Çíàåø, ÷å òîâà íå ìîæå äà áú...
Áèë áå îòêðèë ïîðòôåéëà îò êðîêîäèëñêà êîæà. Îòâîðè ãî è âäèãíà ðúêà íàãîðå. Ðè÷è äðàñíà íîâà êëå÷êà è çúðíà ëèöåòî, êîåòî áå âèæäàë â ïåò-øåñò ôèëìà. Ìàêàð è íå ÷àê òîëêîâà èíòåðåñíà, ñíèìêàòà â øîôüîðñêàòà êíèæêà áåøå íàïúëíî óáåäèòåëíà.
- Íî Õú-õú-õåíðè å ìúðòúâ, Âèêòîð è Áúëâî÷à ñúùî... êîé ÿ å õâàíàë òîãàâà? - Áèë ñå èçïðàâè è ãè îãëåäà ñ òðåñêàâè î÷è. - Êîé ÿ å õâàíàë?
Áåí ïîëîæè ðúêà íà ðàìîòî ìó.
- Ìàé ùå å íàé-äîáðå äà ñëåçåì è äà ðàçáåðåì, à?
Áèë ñå îçúðíà, ñÿêàø ñå ÷óäåøå êîé òî÷íî ãîâîðè, ïîñëå î÷èòå ìó ñå èçáèñòðèõà.
- Ä-äà - êèìíà òîé. - Å-å-åäè?
- Áèë, ñúæàëÿâàì...
- Ìî-õõî-îæåø ëè ä-äà ìå ÿõíåø?
- Åäíî âðåìå ìîæåõ.
Áèë ñå ïðèâåäå è Åäè ïðåìåòíà äÿñíàòà ñè ðúêà îêîëî øèÿòà ìó. Áåí è Ðè÷è ãî ïîâäèãíàõà, çà äà ñå ïðèõâàíå ñ êðàêà. Êîãàòî Áèë òðîìàâî ïðåêðà÷è ðúáà íà öèëèíäúðà, Áåí âèäÿ, ÷å Åäè å çàòâîðèë î÷è... è çà ìèã ìó ñå ñòîðè, ÷å ÷óâà êàê íàé-ãðîçíàòà êàâàëåðèÿ íà ñâåòà ïðåïóñêà â àòàêà ïðåç õðàñòèòå. Îçúðíà ñå, î÷àêâàéêè äà âèäè êàê òðèìàòà èçñêà÷àò îò ìúãëàòà è êúïèíàöèòå, àëà íå ÷ó íèùî îñâåí òèõèÿ ïóêîò íà äàëå÷íèÿ áàìáóê ïîä íàïîðà íà çàñèëâàùèÿ ñå âÿòúð. Ñòàðèòå âðàãîâå áÿõà ìúðòâè.
Áèë âêîï÷è ïðúñòè â ãðóáèÿ áåòîíåí ðúá è çàïî÷íà äà ñëèçà ïðåäïàçëèâî, ñòúïêà ïî ñòúïêà è ñêîáà ïî ñêîáà. Ðúêàòà íà Åäè ãî ñòèñêàøå ïðåç ãúðëîòî êàòî ìåíãåìå è òîé åäâà äèøàøå. Íåéíàòà ÷àíòà, ìèëè Áîæå, êàê å ïîïàäíàëà íåéíàòà ÷àíòà òóê? Íÿìà çíà÷åíèå. Íî àêî Òå èìà, Áîæå, è àêî ïðèåìàø çàÿâêè, íåêà òÿ äà å æèâà è çäðàâà, íåêà íå ñòðàäà çàðàäè îíîâà, êîåòî èçâúðøèõìå ñ Áåâúðëè òàçè íîù èëè çàðàäè îíîâà, êîåòî èçâúðøèõ åäíî ëÿòî, êîãàòî áÿõ îùå ìîì÷å... à äàëè íå å áèë êëîóíúò? Äàëè íå ÿ å õâàíàë Áîá Ãðåé? Àêî å áèë òîé, íå çíàì äàëè ñàì Ãîñïîä ìîæå äà é ïîìîãíå.
- Ñòðàõ ìå å, Áèë - òúíè÷êî ïðîøåïíà Åäè.
Êðàêàòà íà Áèë ïîòúíàõà â ñòóäåíà, çàñòîÿëà âîäà. Òîé ñòúïè ñðåä íåÿ è ñè ñïîìíè õëàäíèÿ äîïèð, âëàæíàòà âîíÿ, ïîòèñêàùèÿ ñòðàõ, êîéòî ìó âäúõâàøå òîçè òåñåí áåòîíåí çàòâîð... à ìåæäó äðóãîòî, êàêâî áå ñòàíàëî ïîñëå? Êàê áÿõà ïðåìèíàëè íàäîëó ïî òèÿ òðúáè è òóíåëè? Êúäå áÿõà îòèøëè è êàê áÿõà èçëåçëè íà âîëÿ? Âñå îùå íå ñè ñïîìíÿøå; ñåãà ìîæåøå äà ìèñëè ñàìî çà Îäðà.
- È ì-ì-ìåíå.
Ïðèêëåêíà äà ñâàëè Åäè è ñå íàìðúùè, êîãàòî íàõëóëàòà â ïàíòàëîíà ñòóäåíà ñòðóÿ äîêîñíà òåñòèñèòå ìó. Ïîñëå äâàìàòà ñå èçïðàâèõà âúâ âîäà äî ïðàñöèòå è çà÷àêàõà äðóãèòå äà ñëÿçàò ïî ñêîáèòå.

ÄÂÀÄÅÑÅÒ È ÏÚÐÂÀ ÃËÀÂÀ


ÏÎÄ ÃÐÀÄÀ


1.

Òî / àâãóñò 1958

Ñëó÷èëî ñå áå íåùî íîâî.
Íåùî íîâî - çà ïðúâ ïúò îò íà÷àëîòî íà âå÷íîñòòà.
Ïðåäè âñåëåíàòà ñúùåñòâóâàõà ñàìî äâå íåùà. Åäíîòî áå Òî, äðóãîòî - Êîñòåíóðêàòà. Êîñòåíóðêàòà áåøå ãëóïàâà äúðòà òâàð, êîÿòî èçîáùî íå èçëèçàøå îò ÷åðóïêàòà ñè. Òî ïîäîçèðàøå, ÷å ìîæå äà å óìðÿëà ïðåäè åäèí-äâà ìèëèàðäà ãîäèíè. À äîðè äà áåøå æèâà, Êîñòåíóðêàòà ñè îñòàâàøå ãëóïàâà äúðòà òâàð è íåéíàòà ãëóïîñò íå íàìàëÿâàøå íè íà éîòà îò ôàêòà, ÷å íÿêîãà áå èçáúëâàëà öÿëàòà âñåëåíà.
Ìíîãî ñëåä êàòî Êîñòåíóðêàòà ñå îòòåãëè â ÷åðóïêàòà ñè, Òî ïðèñòèãíà òóê, íà Çåìÿòà, è îòêðè äúëáèíè íà âúîáðàæåíèåòî, êîèòî èçãëåæäàõà ïî÷òè íîâè, ïî÷òè ñúùåñòâåíè. Òîâà áîãàòñòâî íà âúîáðàæåíèåòî ïðàâåøå õðàíàòà íåâåðîÿòíî âêóñíà. È Òî ðàçêúñâàøå ñúñ çúáè ïëúò, íàáúáíàëà îò åêçîòè÷íè ñòðàõîâå è ñëàäîñòðàñòíè óæàñè - òóêàøíèòå ñúùåñòâà ñúíóâàõà íîùíè çâåðîâå è ìðà÷íè òðåñàâèùà; âúïðåêè âîëÿòà ñè íàäâåñâàõà î÷è íàä ñòðàõîâèòè áåçäíè.
Ñ òàçè èçîáèëíà õðàíà Òî ïîääúðæàøå ñâîÿ ïðîñòè÷úê æèçíåí öèêúë: áîäúðñòâóâàøå çà äà ÿäå è ñïåøå çà äà ñúíóâà. Áå ñúçäàëî ìÿñòî ïî ñâîé îáðàç è ïîäîáèå è ñúçåðöàâàøå áëàãîñêëîííî òîâà ìÿñòî ïðåç ìúðòâåøêèòå ñâåòëèíè, êîèòî ìó ñëóæåõà çà î÷è. Äåðè áå íåãîâà ñêîòîáîéíà, õîðàòà â Äåðè - íåãîâî ñòàäî. Òàêà âúðâÿõà íåùàòà.
Ïîñëå... òèÿ äåöà.
Íåùî íîâî.
Çà ïðúâ ïúò îò íà÷àëîòî íà âå÷íîñòòà.
Â ìèãà, êîãàòî Òî áå íàõúëòàëî â êúùàòà íà Íèéáúëò ñòðèéò ñ íàìåðåíèåòî äà ãè èçáèå âñè÷êè, ìàêàð è ëåêî ñìóòåíî, ÷å äîñåãà íå å óñïÿëî äà ãî ñòîðè (è òîçè ñìóò íåñúìíåíî áå ïúðâàòà íîâîñò), â îíçè ìèã ñå áå ñëó÷èëî íåùî ñúâñåì íåî÷àêâàíî, íåùî àáñîëþòíî íåìèñëèìî, à ïîñëå áå èçïèòàëî áîëêà, áîëêà, îãðîìíà ðàçêúñâàùà áîëêà èç öÿëàòà òåëåñíà ôîðìà, êîÿòî áå ïðèåëî, è â îíçè êðàòúê ìèã áå äîøúë è ñòðàõúò, çàùîòî åäèíñòâåíàòà ìó îáùà ÷åðòà ñ ãëóïàâàòà äúðòà Êîñòåíóðêà è êîñìîëîãèÿòà íà ìàêðîâñåëåíàòà èçâúí çàïúðòúêà íà òóêàøíàòà âñåëåíà áåøå ñïîäåëÿíåòî íà ïðîñòè÷êàòà èñòèíà: âñÿêà æèâà òâàð òðÿáâà äà æèâåå ïî çàêîíèòå íà òÿëîòî, êîåòî îáèòàâà. Çà ïðúâ ïúò Òî îñúçíà, ÷å ñïîñîáíîñòòà äà ñìåíÿ ôîðìèòå ñè ìîæå äà ñå îêàæå íå ñàìî ïðåäèìñòâî, íî è ïàãóáåí íåäîñòàòúê. Íèêîãà ïðåäè íå áå èçïèòâàëî áîëêà, íèêîãà ïðåäè íå áå èçïèòâàëî ñòðàõ è çà ìèã Òî ñè ïîìèñëè, ÷å ìîæå äà óìðå - î, ãëàâàòà ìó ñå èçïúëíè ñ îãðîìíà ñðåáðèñòîáÿëà áîëêà è Òî çàðåâà, çàâè, çàêðåùÿ, àëà äåöàòà íÿêàê óñïÿõà äà èçáÿãàò.
Íî ñåãà òå èäâàõà. Áÿõà íàâëåçëè â íåãîâèòå âëàäåíèÿ ïîä ãðàäà - ñåäåì ãëóïàâè äå÷èöà, áðîäåùè ñëåïåøêîì èç ìðàêà áåç ñâåòëèíà è îðúæèå. Ñåãà âå÷å íåïðåìåííî ùåøå äà ãè óáèå.
Òî áå íàïðàâèëî âàæíî îòêðèòèå çà ñàìîòî ñåáå ñè: íå æåëàåøå íèòî ïðîìåíè, íèòî èçíåíàäè. Âå÷å íå èñêàøå íèùî íîâî. Èñêàøå ñàìî äà ÿäå, äà ñïè, äà ñúíóâà è ïàê äà ÿäå.
Ñëåä áîëêàòà è îíçè êðàòúê èçáëèê íà íåïîíîñèì ñòðàõ Òî áå èçïèòàëî îùå åäíî íîâî ÷óâñòâî (âñè÷êè èñòèíñêè ÷óâñòâà áÿõà íîâè çà íåãî, ìàêàð ÷å îòêðàé âðåìå óìåëî ãè èìèòèðàøå) - ãíÿâ. Ùåøå äà óáèå äåöàòà, çàùîòî ïî íÿêàêâà èçóìèòåëíà ñëó÷àéíîñò ãî áÿõà íàðàíèëè. Àëà ïúðâî ùåøå äà ãè íàêàðà äà ñòðàäàò, çàùîòî ñëåä îíçè êðàòúê ìèã Òî ñå áîåøå îò òÿõ.
Õàéäå, åëàòå ïðè ìåí, ïîìèñëè Òî, ñëóøàéêè êàê íàáëèæàâàò. Åëàòå ïðè ìåí, äå÷èöà, äà âèäèòå êàê ñå ðååì òóê äîëó... êàê ñå ðååì âñè÷êè.
È âñå ïàê äîñàäíàòà ìèñúë ãî ìú÷åøå óïîðèòî âúïðåêè âñè÷êèòå ìó ñòàðàíèÿ äà ÿ ïðîãîíè. Ìèñúëòà áåøå ïðîñòà: àêî âñè÷êè íåùà ñå ñâåæäàõà äî íåãî (à î÷åâèäíî áåøå òàêà, îòêàêòî Êîñòåíóðêàòà èçáúëâà ñâåòà è ñå çàòâîðè â ÷åðóïêàòà ñè), òî êàê áè ìîãëî êîåòî è äà áèëî ñúùåñòâî îò òîçè èëè íÿêîé äðóã ñâÿò äà ãî èçìàìè, äà ìó ïðè÷èíè áîëêà, òà ìàêàð è íèùîæíà, ìèìîëåòíà? Êàê òúé?
È òîãàâà Òî îòêðè ïîñëåäíîòî íîâî íåùî - âå÷å íå ÷óâñòâî, à õëàäíî ïðåäïîëîæåíèå: àìè àêî íå áåøå ñàìî, êàêòî âÿðâàøå îòêðàé âðåìå?
Àìè àêî èìàøå Äðóã?
È àêî äåöàòà áÿõà ïðàòåíèöè íà Äðóãèÿ?
Àêî... àêî... àêî...
Òî ñå ðàçòðåïåðà.
Îìðàçàòà áåøå íîâà. Áîëêàòà áåøå íîâà. Îñóåòÿâàíåòî íà ïëàíîâåòå ìó áåøå íîâî. Íî íàé-ñòðàøíàòà íîâîñò áåøå òîçè ñòðàõ. Íå ñòðàõúò îò äåöàòà, ñ íåãî ñå áå ñïðàâèëî, à ñòðàõúò, ÷å íå å ñàìî.
Íå. Íÿìàøå íèêîé äðóã. Ìîæå áè êàòî äåöà òå áÿõà íàäàðåíè ñ íÿêàêâà ïúðâè÷íà ñèëà íà íà âúîáðàæåíèåòî è òî çà ìîìåíò ÿ áå ïîäöåíèëî. Íî ñåãà ùåøå äà ãè èç÷àêà. Òå ùÿõà äà äîéäàò è òîãàâà Òî ùåøå äà ãè çàïîêèòè åäíî ïîäèð äðóãî â ìàêðîâñåëåíàòà... â ìúðòâåøêèòå ñâåòëèíè íà ñâîèòå î÷è.
Äà.
Êîãàòî äîéäåõà, Òî ùåøå äà ãè çàïîêèòè ïèùÿùè è îáåçóìåëè â ìúðòâåøêèòå ñâåòëèíè.


2.

Â Òóíåëèòå / 14:15 ÷.

Áåâ è Ðè÷è ðàçïîëàãàõà îáùî ñ ïåòíàäåñåòèíà êèáðèòåíè êëå÷êè, íî Áèë íå èì ðàçðåøè äà äðàñíàò íèòî åäíà. Ïîíå çàñåãà â òðúáàòà ñå ðàçëèâàøå íåÿñíà ñâåòëèíà. Áåøå ñúâñåì ñëàáà, íî ìó ïîçâîëÿâàøå äà ðàçëè÷è ñëåäâàùèòå äâå-òðè êðà÷êè. Ñìÿòàøå äà ïåñòè êèáðèòà äîêàòî ïîïàäíàò â ïúëíà òúìíèíà.
Áëåäèòå ëú÷è íàîêîëî âåðîÿòíî äîëèòàõà îò òðîòîàðíè ðåøåòêè íàä ãëàâèòå èì, èëè ìîæå áè îò êðúãëèòå îòâîðè â æåëåçíèòå êàïàöè. Ñòðóâàøå ìó ñå ñòðàííî è íåâåðîÿòíî äà âúðâÿò ïîä ãðàäà, íî çíàåøå, ÷å å òàêà.
Âîäàòà ñòàâàøå âñå ïî-äúëáîêà. Íà òðè ïúòè çúðíà êàê òå÷åíèåòî âëà÷è ìúðòâè æèâîòèíêè: ïëúõ, êîòå è íåùî ïîäóòî è ëúñêàâî, ìîæå áè ìàðìîò. Ïîñëåäíèÿò òðóï íàêàðà íÿêîå îò ìîì÷åòàòà çàä ãúðáà ìó äà èçïúøêà îò ïîãíóñà.
Ãàçåõà èç ñðàâíèòåëíî ñïîêîéíà âîäà, íî ïîêîÿò ñêîðî ùåøå äà ñâúðøè - íåéäå îòïðåä äîëèòàøå ãëóõ, ìîíîòîíåí ðåâ. Çâóêúò ñå çàñèëè, ïðåðàñòíà â ãðîõîò. Òóíåëúò ñâúðíà íàäÿñíî. Îòìèíàõà çàâîÿ è âèäÿõà òðè òðúáè äà áúëâàò âîäà â òåõíèÿ êàíàë. Áÿõà ïîäðåäåíè åäíà íàä äðóãà êàòî ëàìïè íà ñâåòîôàð. Òóíåëúò ñâúðøâàøå äîòóê. Ñòàíà ìàëêî ïî-ñâåòëî. Áèë âèðíà ãëàâà è âèäÿ êâàäðàòíà êàìåííà øàõòà. Ïåò ìåòðà ïî-ãîðå èìàøå æåëÿçíà ðåøåòêà è ïðåç íåÿ ñå ëååõà áóéíè ïîòîöè âîäà. Ñÿêàø áÿõà ïîïàäíàëè ïîä íÿêàêúâ ïúðâîáèòåí äóø.
Áèë áåçïîìîùíî ñå âãëåäà â òðèòå òðúáè. Îò ãîðíàòà áëèêàøå ïî÷òè áèñòðà âîäà, ïîâëÿêëà ëèñòà, êëîíè è ðàçíè áîêëóöè - ôàñîâå, îáâèâêè îò äúâêà è òåì ïîäîáíè. Ïî ñðåäíàòà òå÷åøå ìðúñíà âîäà. À íàé-äîëíàòà öåäåøå ñòðóè ãúñòà, ñèâî-êàôåíèêàâà ìðúñîòèÿ.
- Å-å-åäè!
Åäè äîøëÿïà êðàé íåãî. Êîñàòà ìó ëåïíåøå ïî ÷åëîòî. Ãèïñúò áåøå ìîêúð è ìðúñåí.
- Ï-ï-ïî ê-êîé?
Êîãàòî èñêàø äà ðàçáåðåø êàê ñå ñòðîè íåùî, òðÿáâà äà ïèòàø Áåí; êîãàòî ñå ÷óäèø íàêúäå äà òðúãíåø, ïîòúðñè ïîìîùòà íà Åäè. Íå ðàçãîâàðÿõà çà òîâà, íî âñè÷êè ãî çíàåõà. Êîãàòî ïîïàäíåø â ÷óæä êâàðòàë è èñêàø äà ñå âúðíåø êúì ïîçíàòèòå ìåñòà, Åäè ùå òå èçâåäå áåçïîãðåøíî, êðà÷åéêè ñ íåáðåæíà óâåðåíîñò òó íàëÿâî, òó íàäÿñíî, äîêàòî íàïúëíî ñå îáúðêàø è òðúãíåø ïîäèð íåãî ñúñ ñëÿïàòà íàäåæäà, ÷å âñè÷êî ùå ñå îïðàâè... êàêòî è ñòàâàøå. Âåäíúæ Áèë ðàçêàçà íà Ðè÷è êàê äâàìàòà ñ Åäè áÿõà çàïî÷íàëè äà èãðàÿò èç Ïóùèíàêà è ïðåç ïúðâèòå äíè íåïðåñòàííî ãî ìú÷åøå ñòðàõ, ÷å ìîæå äà ñå çàãóáÿò. Åäè íå èçïèòâàøå ïîäîáíè ñòðàõîâå è âèíàãè ãè èçâåæäàøå òî÷íî êúäåòî áå îáåùàë. "Àêî ñå çà-õõà-ãóáÿ â ã-ã-ãîðèòå è Å-åäè å äî ìåí, õè÷ íÿìà äà ñå ò-ò-òðåâîæà - êàçâàøå Áèë. - Òîé ï-ïðîñòî çíú-çíú-çíàå. Ò-ò-òàòêî êàçâà, ÷-÷å íÿêîè õîðà ñ-ñ-ñÿêàø ñè èìàò ê-ê-êîìïàñ â ãëà-õõà-âàòà. Åäè å îò ò-ò-òÿõ."
- Íå òå ÷óâàì! - âèêíà Åäè.
- Ïèòàõ ïî êîé.
- Êàêâî êîé?
Åäè ñòèñêàøå èíõàëàòîðà â çäðàâàòà ñè ðúêà è Áèë ïîìèñëè, ÷å å çàïðèëè÷àë íà óäàâåí ïëúõ.
- Ïî êîé äà ò-ò-òðúãíåì?
- Àìè... çàâèñè íàêúäå èñêàø äà îòèäåì - îòâúðíà Åäè è Áèë áåøå ãîòîâ äà ãî óäóøè, ìàêàð ÷å âúïðîñúò ñè áåøå ñúâñåì íà ìÿñòî.
Åäè ñå âçèðàøå áîÿçëèâî â òðèòå òðúáè. È òðèòå áÿõà ïðîõîäèìè, íî íàé-äîëíàòà èçãëåæäàøå äîñòà òåñíè÷êà.
Áèë ìàõíà ñ ðúêà è îñòàíàëèòå ñå ñòðóïàõà íàîêîëî.
- Ê-êúäå å Ò-ò-òî, ìúòíèòå äà ãî âçåìàò? - çàïèòà òîé.
- Êúì öåíòúðà íà ãðàäà - áúðçî îòãîâîðè Ðè÷è. - Òî÷íî ïîä öåíòúðà. Áëèçî äî Êàíàëà.
Áåâúðëè êèìàøå. È Áåí. È Ñòàí.
- Ìú-ìú-ìàéê?
- Äà - êàçà Ìàéê. - Òàì å. Áëèçî äî Êàíàëà. Èëè ïîä íåãî.
Áèë ñå îçúðíà êúì Åäè.
- Ê-ê-êîé?
- Òîçè.
Åäè íåîõîòíî ïîñî÷è íàé-äîëíàòà òðúáà... è Áèë íå ñå èçíåíàäà, ìàêàð ÷å ñúðöåòî ìó èçòðúïíà.
- Ðàäîñò â êúùè - æàëíî ïðîìúðìîðè Ñòàí. - Òàÿ òðúáà å çà ëàéíàòà.
- Íå å çàäúëæèòåëíî... - çàïî÷íà Ìàéê è èçâåäíúæ ìëúêíà. Íàâåäå ãëàâà íàñòðàíè è ñå îñëóøà. Â î÷èòå ìó áëåñòåøå òðåâîãà.
- Êàêâî... - çàïèòà Áèë, íî Ìàéê ïîâåëèòåëíî âäèãíà ïðúñò ïðåä óñòíèòå ñè.
Ñåãà è Áèë ÷ó çâóêà - øëÿïàíå. Âñå ïî-áëèçî. Ïúõòåíå, íåÿñåí ãîâîð. Õåíðè íå ñå îòêàçâàøå îò ïîòåðÿòà.
- Áúðçî - êàçà Áåí. - Äà âúðâèì.
Ñòàí ñå îçúðíà íàçàä, ïîñëå îãëåäà íàé-äîëíàòà òðúáà. Ïðåõàïà óñòíè è êèìíà.
- Äà âúðâèì. Ëàéíàòà ñå èçìèâàò.
- Ñòàí Ìúæàãàòà ïóñêà Åäíà Ïî-ßêè÷êà! - ïðîâèêíà ñå Ðè÷è. - Óõà-óõà-ó...
- Ðè÷è, íÿìà ëè äà ìëúêíåø? - èçñúñêà Áåâúðëè.
Áèë ãè ïîâåäå êúì òðúáàòà, ñìðúùè ñå îò ìèðèñà è ïðåêðà÷è íàâúòðå. Âîíåøå íà ìðúñîòèÿ, íà ëàéíà, íî èìàøå è îùå íåùî, íàëè? Íÿêàêúâ ïîòàåí, æèâîòèíñêè ìèðèñ. Àêî çâåðñêèÿò ðåâ ìîæåøå äà ìèðèøå (íàâÿðíî ìîæå, ïîìèñëè Áèë, çàâèñè ñ êàêâî ñå õðàíè), äúõúò áè áèë òî÷íî òàêúâ. Íÿìà ãðåøêà, îòèâàìå âúâ âÿðíà ïîñîêà. Òî å ìèíàâàëî îòòóê... è íåâåäíúæ.
Ñëåä ïúðâèòå ïåò-øåñò ìåòðà âúçäóõúò ñòàâàøå çàñòîÿë è îòðîâåí. Áèë áàâíî ñå ìúêíåøå ïðåç êàëòà, êîÿòî âñúùíîñò íå áåøå êàë. Îçúðíà ñå ïðåç ðàìî è ïîäõâúðëè:
- Ñòî-õõî-îé ï-ïëúòíî çàä ìåí, Å-å-åäè. Òú-òú-òðÿáâàø ìè.
Çà èçâåñòíî âðåìå ñâåòëèíàòà ñå ïðåâúðíà â åäâà ðàçëè÷èìà ñèâîòà, ïîñëå èç÷åçíà íàïúëíî è òå ñå îçîâàõà â
(îò ñèíåâàòà ëèòâàìå êúì)
ìðàêà. Áèë ñå âëà÷åøå íàïðåä ïðåç âîíÿòà, óñåùàéêè åäâà ëè íå ôèçè÷åñêàòà é ïëúòíîñò. Áåøå ïðîòåãíàë ðúêà íàïðåä è î÷àêâàøå âñåêè ìèã äà äîêîñíå æèëàâà ãúñòà êîçèíà, à ñåòíå â ìðàêà äà ëóìíàò äâå çåëåíè î÷è. È êðàÿò ùåøå äà äîéäå ñ âçðèâ íà ïàëåùà áîëêà, êîãàòî Òî îòêúñíåøå ãëàâàòà ìó îò ðàìåíåòå.
Îòåêâàùè, çàñèëåíè çâóöè èçïúëâàõà ìðàêà. ×óâàøå êàê ïðèÿòåëèòå ìó ñå òúòðÿò îòçàä è îò âðåìå íà âðåìå ãëóõî ìúðìîðÿò. Îòäàëå÷å äîëèòàøå áúëáóêàíå, ïðèìåñåíî ñúñ ñòðàííè, äðúí÷àùè ñòîíîâå. Ïî íÿêîå âðåìå îòâðàòèòåëíî òîïëà âúëíà ãî çàëÿ äî êðúñòà è òîé åäâà ñå óäúðæà íà êðàêà. Óñåòè êàê Åäè îò÷àÿíî ñå âêîï÷è â ðèçàòà ìó, ïîñëå ïîòîïúò îòìèíà. Îò êðàÿ íà êîëîíàòà Ðè÷è èçêðåùÿ ñ ìðà÷íî âåñåëèå:
- Ìàé ÷å íè îïèêà íÿêàêúâ âåëèêàí, Áèë.
Áèë ÷óâàøå êàê ìðúñíàòà âîäà òå÷å íà ðàâíîìåðíè òëàñúöè ïî ìðåæàòà îò ïî-òåñíè òðúáè, êîÿòî ñåãà íàâÿðíî ìèíàâàøå íàä ãëàâèòå èì. Ñïîìíè ñè ðàçãîâîðà ñ áàùà ñè çà êàíàëèçàöèÿòà â Äåðè è ðàçáðà çà êàêâî ñëóæè òàÿ ìðåæà - òÿ ïîåìàøå âîäíèòå èçëèøúöè ïî âðåìå íà ïîðîéíè äúæäîâå è íàâîäíåíèÿ. Íàâÿðíî íàïóñêàøå Äåðè è ñå èçëèâàøå â Ïåíîáñêîò è Òîðî. Ãðàäúò íå îáè÷àøå äà èçõâúðëÿ ëàéíàòà ñè â Êåíäúñêèã, çàùîòî îò òÿõ Êàíàëúò ïî÷âàøå äà âîíè íåïîíîñèìî. Íî âñè÷êàòà ìðúñíà âîäà îòèâàøå ïðàâî â ðåêàòà, à êîãàòî òðúáèòå ñå ïðåïúëâàõà, ïîòîêúò ïðåëèâàøå â ñúñåäíèòå... êàêòî ïðåäè ìàëêî. À ùîì áå ñòàíàëî âåäíúæ, çíà÷è ìîæåøå äà ñå ïîâòîðè. Òîé ñå îçúðíà òðåâîæíî. Íå âèäÿ íèùî, íî çíàåøå, ÷å â ãîðíèÿ êðàé íà òðúáàòà, à ìîæå áè è îòñòðàíè, òðÿáâà äà èìà ðåøåòêè è ïðåç òÿõ âñåêè ìîìåíò...
Íå çíàåøå, ÷å å ñòèãíàë äî êðàÿ íà òðúáàòà. Îñúçíà ãî åäâà êîãàòî ïðîïàäíà íàäîëó è çàëèòíà íàïðåä, ðàçìàõâàéêè ðúöå â áåçíàäåæäíî óñèëèå äà çàïàçè ðàâíîâåñèå. Íå ñå óäúðæà è öîïíà ïî êîðåì â ãúñòà ëåïêàâà ìàñà, íà ïîëîâèí ìåòúð ïîä îòâîðà íà òðúáàòà, êîÿòî òîêó-ùî áå íàïóñíàë. Íåùî ïðîáÿãà ñ öâúð÷åíå ïî ðúêàòà ìó. Òîé èçêðåùÿ, ñåäíà è ïðèòèñíà èçòðúïíàëàòà ðúêà êúì ãúðäèòå ñè, îñúçíàâàéêè, ÷å å äîêîñíàë ïëúõ; îùå óñåùàøå îòâðàòèòåëíèÿ ãðàïàâ äîïèð íà ïðîâëà÷åíàòà îïàøêà.
Ïîìú÷è ñå äà ñòàíå è áëúñíà ãëàâà â íèñêèÿ òàâàí íà íîâàòà òðúáà. Îò óäàðà ïðåä î÷èòå ìó èçáóõíàõà ãðàìàäíè ÷åðâåíè öâåòÿ è Áèë ðóõíà íà êîëåíå.
- Âíè-õõè-ìàâàéòå! - ÷ó òîé ñîáñòâåíèÿ ñè âèê. - Òóê äúíîòî ïðîïàäà! Å-åäè! Ê-ê-êúäå ñè?
- Òóê! - Ðàçìàõàíàòà ðúêà íà Åäè ñå ïëúçíà ïî íîñà ìó. - Èçìúêíè ìå, Áèë, íèùî íå âèæäàì! Òóê...
Ðàçäàäå ñå îãëóøèòåëíî ïëÿààààññ! Áåâúðëè, Ìàéê è Ðè÷è èçêðåùÿõà â õîð. Íà ñâåòëî õàðìîíè÷íèÿò èì âîïúë íàâÿðíî áè áèë ñìåøåí; òóê, â ìðàêà íà êàíàëèòå, ïðîçâó÷à óæàñíî. Èçâåäíúæ íàñòàíà õàîñ, ñðåä êîéòî âñè÷êè ñå ìú÷åõà äà ñòàíàò íà êðàêà. Áèë çäðàâî ïðåãúðíà Åäè, êàòî ãëåäàøå äà îïàçè ñ÷óïåíàòà ìó ðúêà.
- Î, Ãîñïîäè, ìèñëåõ, ÷å ùå ïîòúíà - èçñòåíà Ðè÷è. - Òàêà ñå îêúïàõìå... ëåëå áðàòêî, òîâà å âúðõà, ëàéíÿíà áàíÿ, òðÿáâà íÿêîé ïúò äà íè îðãàíèçèðàò ó÷èëèùíà åêñêóðçèÿ ïî òèÿ ìåñòà, Áèë, ñèãóðíî ìèñèñ Êàðñúí ùå ñå íàâèå äà âîäè ãðóïàòà...
- À ïîñëå ìèñèñ Äæèìèñúí ùå íè èçíåñå çäðàâíà áåñåäà - äîáàâè Áåí ñ ðàçòðåïåðàí ãëàñ è âñè÷êè èçáóõíàõà â ïèñêëèâ ñìÿõ. Äîêàòî ñìåõúò çàãëúõâàøå, Ñòàí èçâåäíúæ ñå ðàçðèäà.
- Íåäåé, ìîé ÷îâåê - ïðîìúðìîðè Ðè÷è è ïèïíåøêîì ãî ïðåãúðíà ïðåç ëåïêàâèòå ðàìåíå. - Íåäåé, ÷å âñè÷êè ùå ñå ðàçïëà÷åì.
- Íèùî ìè íÿìà - âèñîêî èçðå÷å Ñòàí, ïðîäúëæàâàéêè äà õëèïà. - Ìîãà äà èçòúðïÿ ñòðàõà, îáà÷å íåíàâèæäàì òàÿ ìðúñîòèÿ, íåíàâèæäàì äà íå çíàì êúäå ñúì...
- Ìè-õõè-èñëèø ëè, ÷-÷å òè å î-õõî-ñòàíàë ñ-ñóõ ê-ê-êèáðèò? - îáúðíà ñå Áèë êúì Ðè÷è.
- Íå çíàì, äàäîõ ãî íà Áåâ.
Áèë óñåòè êàê íå÷èÿ ðúêà ãî äîêîñíà â ìðàêà è ïúõíà ìåæäó ïðúñòèòå ìó áëîê÷å êèáðèò. Íà äîïèð èçãëåæäàøå ñóõî.
- Äúðæàõ ãî ïîä ìèøíèöà - êàçà Áåâúðëè. - Ìîæå äà ñâúðøè ðàáîòà. Îïèòàé âúâ âñåêè ñëó÷àé.
Áèë îòêúñíà åäíà êëå÷êà è ÿ äðàñíà. Â ìðàêà èçáóõíà ïëàìú÷å è òîé íàäèãíà ðúêà. Ïðèÿòåëèòå ìó ñå áÿõà ñêóï÷èëè åäèí äî äðóã è ïðèìèæàâàõà îò ñâåòëèíàòà. Ìîêðè, îáëåïåíè ñ ìðúñîòèÿ, òå èçãëåæäàõà ñúâñåì ìàëêè è áåçêðàéíî èçïëàøåíè. Çàä òÿõ Áèë ðàçëè÷è òðúáàòà, ïî êîÿòî áÿõà äîøëè. Íîâàòà òðúáà áåøå îùå ïî-òÿñíà. Òÿ ïðåñè÷àøå ïðåäèøíàòà ïîä ïðàâ úãúë è ñå îòäàëå÷àâàøå áåç çàâîè â äâåòå ïîñîêè. Ïî äúíîòî ëåïíåõà ñëîåâå ãúñòà óòàéêà. È...
Òîé èçñúñêà ïðåç çúáè è èçòúðâà äîãîðÿëàòà êëå÷êà. Îñëóøà ñå è ÷ó ïëèñúêà íà áúðçî òå÷åíèå, ðîìîíà íà êàïêè, ïðåñåêëèâèÿ áúëáóêàù ðåâ íà êëàïàíèòå, îòïðàùàùè íîâè ïîðöèè îòõîäíè âîäè êúì Êåíäúñêèã, êîéòî áå îñòàíàë Áîã çíàå êîëêî äàëå÷å íàçàä. Õåíðè è ïðèÿòåëèòå ìó íå ñå ÷óâàõà... çàñåãà.
Áèë òèõî êàçà:
- Îòäÿ-õõà-àñíî èìà ò-ò-òðóï. Íà î-õõî-êîëî ò-ò-òðè ìåòðà îò íú-íú-íàñ. Ìèñëÿ, ÷-÷-÷å ìîæå äà å Ïú-ïú-ïú...
- Ïàòðèê? - çàïèòà Áåâúðëè è ãëàñúò é òðåïåðåøå íà ðúáà íà èñòåðèÿòà. - Ïàòðèê Õîêñòåòúð ëè å?
- Ä-ä-äà. Äà äðàñíà ëè î-õõî-îùå åäíà ê-ê-êëå÷êà?
- Íàëàãà ñå, Áèë - êàçà Åäè. - Àêî íå âèäÿ íàêúäå îòèâà òðúáàòà, íÿìà äà çíàì êîÿ ïîñîêà äà èçáåðåì.
Áèë äðàñíà êëå÷êàòà. Â íåÿñíàòà ñâåòëèíà âèäÿõà çåëåíèêàâèòå, ïîäóòè îñòàíêè íà Ïàòðèê Õîêñòåòúð. Òðóïúò èì ñå õèëåøå â ñóìðàêà ñ óæàñÿâàùà äðóæåëþáíîñò, íî èìàøå ñàìî ïîëîâèí ëèöå; ïëúõîâåòå áÿõà èçãðèçàëè îñòàíàëîòî. Íàîêîëî áÿõà ðàçïèëåíè ó÷åáíèöè çà ëÿòíàòà çàíèìàëíÿ, ïîäïóõíàëè îò âëàãàòà äî ðàçìåðèòå íà åíöèêëîïåäèè.
- Áîæè÷êî - äðåçãàâî ïðîìúðìîðè Ìàéê è ðàçøèðåíèòå ìó î÷è ñå áåëíàõà â òúìíîòî.
- Ïàê ãè ÷óâàì - êàçà Áåâúðëè. - Õåíðè è äðóãèòå.
Åõîòî íàâÿðíî áå îòíåñëî ãëàñà é äî âðàãîâåòå; Õåíðè èçðåâà îòêúì òðúáàòà è çà ìîìåíò èì ñå ñòîðè, ÷å å çàñòàíàë äîñàìè òÿõ.
- Ùå âè ñïèïàìååååååå...
- Õàéäå äå! - èçêðåùÿ Ðè÷è. Î÷èòå ìó òðåñêàâî ñå âúðòÿõà íàñàì-íàòàì. - Îòêîãà òå ÷àêàìå! Åãà òè ñêèîðà! Òóêà å êàòî ïëóâíèÿ áàñåéí â ìëàäåæêèÿ êëóá! Õàéäå, èä...
Ïîñëå îò òðúáàòà äîëåòÿ òúé áåçóìåí âîïúë íà ñòðàõ è áîëêà, ÷å êëå÷êàòà ïàäíà îò ðàçòðåïåðàíèòå ïðúñòè íà Áèë è èçãàñíà. Ðúêàòà íà Åäè ãî ñãðàá÷è ïðåç êðúñòà è Áèë îòâúðíà íà ïðåãðúäêàòà, óñåùàéêè êàê ìúðøàâîòî òåëöå òðåïåðè êàòî ñòðóíà, äîêàòî Ñòàí Þðèñ ñå ïðèòèñêàøå êúì òÿõ îò äðóãàòà ñòðàíà. Ïèñúêúò ñòàâàøå âñå ïî-îñòúð, âñå ïî-îò÷àÿí... à ïîñëå ñå ðàçäàäå ãíóñíî, âëàæíî ïðàùåíå è ãëàñúò ñåêíà ðÿçêî.
- Íåùî å ñïèïàëî åäèí îò òÿõ - åäâà èçïúøêà â òúìíîòî Ìàéê, çàäàâåí îò óæàñ. - Íåùî... íÿêàêâî ÷óäîâèùå... Áèë, òðÿáâà äà ñå èçìúêíåì îòòóê... ìîëÿ òå...
Áèë ÷ó êàê íÿêîé - ñ òàÿ àêóñòèêà íå ìîæåøå äà ñå ðàçáåðå äàëè ñà îöåëåëè äâàìà èëè ñàìî åäèí - øëÿïà è ñå ïðåïúâà ïî êàíàëà êúì òÿõ.
- Íú-íàêúäå, Å-å-åäè? - òðåâîæíî çàïèòà òîé. - Çíú-çíú-çíàåø ëè?
- Êúì Êàíàëà ëè? - çàïèòà Åäè, ïðîäúëæàâàéêè äà òðåïåðè â ïðåãðúäêàòà ìó.
- Äà!
- Íàäÿñíî. Ïîêðàé Ïàòðèê... èëè ïðåç íåãî. - Èçâåäíúæ ãëàñúò íà Åäè ñòàíà ïî-òâúðä. - Íå ìè ïóêà çà íåãî. Òîé áåøå òàì, êîãàòî ìè ñ÷óïèõà ðúêàòà. È ìå çàïëþ â ëèöåòî.
- Äà â-âúðâèì - êàçà Áèë è ñå îçúðíà êúì òðúáàòà, êîÿòî áÿõà íàïóñíàëè ïðåäè ìàëêî. - Â ê-ê-êîëîíà ïî å-õõå-äèí. Âñåêè äà ä-ä-äúðæè ïðåäíèÿ çà ðà-õõà-àìîòî, ê-êàêòî äîñåãà.
È òîé òðúãíà ïèïíåøêîì, äîêîñâàéêè ñ äÿñíîòî ñè ðàìî ñëóçåñòàòà êåðàìè÷íà ñòåíà íà òðúáàòà. Ñòèñêàøå çúáè è ñå ìîëåøå äà íå ñòúïè âúðõó Ïàòðèê... èëè â íåãî.
Òàêà ñå ïðîìúêâàõà âñå ïî-íàâúòðå èç ìðàêà, äîêàòî êðàé òÿõ ñå ëååõà ïîòîöè âîäà, à íàâúí áóðÿòà áóøóâàøå è îáãðúùàøå Äåðè ñ ïîäðàíèë çäðà÷ - çäðà÷, êîéòî ïèùåøå ñ ãëàñà íà âÿòúðà, çàåêâàøå ñ òðÿñúêà íà ìúëíèèòå è áåñíååøå ñ ïóêîòà íà ðóõíàëè äúðâåòà, íàïîìíÿù ïðåäñìúðòåí ðåâ íà ïðàèñòîðè÷åñêè çâåðîâå.


3.

Òî / ìàé 1985

Ñåãà òå èäâàõà ïàê è ìàêàð ÷å âñè÷êî áå ñòàíàëî òî÷íî ñïîðåä ïðåäâèæäàíèÿòà ìó, çàâðúùàøå ñå è íåùî, êîåòî Òî íå áå ïðåäâèæäàëî - îíçè ìú÷èòåëåí, ïîäëóäÿâàù ñòðàõ... îíîâà ÷óâñòâî, ÷å èìà Äðóã. Òî ìðàçåøå ñòðàõà, àêî èìàøå êàê, áè ñå íàõâúðëèëî âúðõó íåãî, çà äà ãî èçÿäå... àëà ñòðàõúò òàíöóâàøå ïîäèãðàâàòåëíî èçâúí íåãîâèÿ îáñåã è çà äà ãî óáèå, òðÿáâàøå ïúðâî äà óáèå òÿõ.
Íàâÿðíî íå áèâàøå äà ñå ñòðàõóâà; òå áÿõà îñòàðÿëè è áðîÿò èì áå íàìàëÿë îò ñåäåì íà ïåò. Ïåòèöàòà áåøå ìîãúùî ÷èñëî, íî íå ìîæåøå äà ñå ñðàâíÿâà ñ ìèñòè÷íàòà ìàãè÷åñêà ñèëà íà ñåäìèöàòà. Âÿðíî, ïîêîðíîòî ìó êó÷å íå áå óñïÿëî äà óáèå áèáëèîòåêàðÿ, íî òîé ùåøå äà óìðå â áîëíèöàòà. Ïî-êúñíî, ìàëêî ïðåäè çîðàòà äà ñå ðàçëåå èç íåáåòî, Òî ùåøå äà ïðàòè åäèí ïðèñòðàñòåí êúì õàï÷åòàòà ñàíèòàð äà äîâúðøè áèáëèîòåêàðÿ âåäíúæ çàâèíàãè.
Æåíàòà íà ïèñàòåëÿ âå÷å áåøå òóê - æèâà è â ñúùîòî âðåìå ìúðòâà, çàùîòî óìúò é áå ðóõíàë îùå îò ïúðâèÿ ïîãëåä êúì íåãîâàòà èñòèíñêà ñúùíîñò, áåç ìàñêè è äðåáíè èëþçèéêè - à ðàçáèðà ñå, âñè÷êè èëþçèéêè áÿõà ñàìî ëúæîâíè îãëåäàëà, âðúùàùè êúì óæàñåíèÿ çðèòåë íàé-ñòðàøíèòå îáðàçè îò ñîáñòâåíèÿ ìó óì; Òî ãè îòïðàùàøå îáðàòíî ñ ïàãóáíà ñèëà, êàêòî ñëúí÷åâ îòáëÿñúê ìîæå äà óëó÷è íåïîäîçèðàùî îêî è äà ãî ïîðàçè ñ âå÷íà ñëåïîòà.
Ñåãà Òî áå ïðèáðàëî ðàçóìà íà ïèñàòåëñêàòà ñúïðóãà ïðè ñåáå ñè è â ñåáå ñè; â ìðàêà îòâúä Êîñòåíóðêàòà; â íåçíàéíàòà ñòðàíà îòâúä ãðàíèöèòå íà áèòèåòî.
Òÿ áåøå â íåãîâîòî îêî; áåøå â íåãîâèÿ óì.
Áåøå â ìúðòâåøêèòå ñâåòëèíè.
Î, íî èëþçèéêèòå ïîíÿêîãà áÿõà çàáàâíè. Êàêòî ñ Õåíëúí íàïðèìåð. Òîé çà íèùî íà ñâåòà íå áè óñïÿë äà ñè ñïîìíè, íî ìàéêà ìó ìîæåøå äà ðàçêàæå îòêúäå å äîøëà ïòèöàòà â ñòîìàíîëåÿðíàòà. Êîãàòî áåøå ñàìî íà øåñò ìåñåöà, òÿ ãî îñòàâè äà ñïè â êîø÷åòî êðàé êúùàòà è ìèíà â çàäíèÿ äâîð äà çàêà÷è èçïðàíèòå ïåëåíè. Ùîì ÷ó ïèñúöèòå ìó, çàõâúðëè âñè÷êî è èçòè÷à îáðàòíî. Ãðàìàäåí ãàðâàí áå êàöíàë íà ðúáà íà êîø÷åòî è êúëâåøå íåâðúñòíèÿ Ìàéê êàòî ÷óäîâèùå îò çëîâåùà ïðèêàçêà. Áåáåòî ïèùåøå îò áîëêà è óæàñ, áåçñèëíî äà ïðîïúäè ãàðâàíà, êîéòî áå íàäóøèë ëåñíàòà ïëÿ÷êà. Ìàéêàòà óäàðè ñ þìðóê ÷åðíàòà ïòèöà è ñëåä êàòî ÿ ïðîãîíè, âèäÿ, ÷å ðú÷è÷êèòå íà äåòåòî ñà îêúðâàâåíè íà äâå-òðè ìåñòà. Âåäíàãà ãî îòíåñå ïðè äîêòîð Ñòèëâåéãúí çà èíæåêöèÿ ïðîòèâ òåòàíóñ. Òàçè êàðòèíà ñå çàïå÷àòà çàâèíàãè â ïîäñúçíàíèåòî íà Ìàéê - ìúíè÷êî áåáå, îãðîìíà ïòèöà - è êîãàòî Òî ñå ÿâè ïðåä íåãî, Ìàéê îòíîâî âèäÿ âåëèêàíñêàòà ïòèöà.
Íî êîãàòî äðóãîòî ïñå, ñúïðóãúò íà íÿêîãàøíîòî ìîìè÷å, äîâåäå ïèñàòåëñêàòà æåíà, Òî íå íàäÿíà ìàñêà - ó äîìà íå ñè ïðàâåøå òðóäà äà ñå îáëè÷à. Êó÷åòî-ñúïðóã ïîãëåäíà ñàìî âåäíúæ è ðóõíà ìúðòâî, ñ ïåïåëÿâî ëèöå è î÷è, ïðîïèòè îò êðúâòà, êîÿòî áå ïðúñíàëà ìîçúêà ìó íà äåñåòèíà ìåñòà. Æåíàòà íà ïèñàòåëÿ èçëú÷è åäíà-åäèíñòâåíà ìîùíà è òðúïíåùà îò óæàñ ìèñúë - Î ÌÈËÈ ÈÑÓÑÅ, ÒÎ Å ÆÅÍÑÊÎ - è ìèñëèòå é ñåêíàõà. Òÿ ïîòúíà â ìúðòâåøêèòå ñâåòëèíè. À òî èçëåçå îò ñâîåòî ìÿñòî è ñå ïîãðèæè çà íåéíèòå òåëåñíè îñòàíêè; ïîäãîòâè ãè çà ñåòíåøíàòà òðàïåçà. Ñåãà Îäðà Äåíáðîó ñå ëþøêàøå íåéäå âèñîêî, îáâèòà â êîïðèíåíè íèøêè. Ãëàâàòà é áåçñèëíî êëþìàøå â êóõèíàòà íà êëþ÷èöàòà, èçöúêëåíèòå é î÷è íå âèæäàõà íèùî, à ïðúñòèòå íà êðàêàòà ñî÷åõà ïðàâî íàäîëó.
Àëà â ïåòèìàòà âñå îùå èìàøå ñèëà. Íàìàëÿëà, íî âñå ïàê ñèëà. Êàòî äåöà òå áÿõà äîøëè òóê è êîé çíàå êàê, íàïóê íà âñè÷êè øàíñîâå, íàïóê íà âñè÷êî, êîåòî òðÿáâàøå äà áúäå, íàïóê íà âñè÷êî, êîåòî ìîæåøå äà áúäå, óñïÿõà äà ãî íàðàíÿò æåñòîêî, åäâà íå ãî óáèõà, çàñòàâèõà ãî äà èçáÿãà äúëáîêî ïîä çåìÿòà è äà ñå ñãóøè òàì, ðàçòðåïåðàíî îò áîëêà è íåíàâèñò ñðåä ëîêâà îò ñîáñòâåíàòà ñè ñòðàííà êðúâ.
À îò òîâà èäâàøå îùå åäíà íîâîñò, ïðåäñòàâåòå ñè: çà ïðúâ ïúò â öÿëîòî ñè áåçêðàéíî ñúùåñòâóâàíå Òî áåøå çàñòàâåíî äà ïëàíèðà; çà ïðúâ ïúò îòêðèâàøå, ÷å ñå áîè ïðîñòî äà ãðàáíå êàêâîòî ïîæåëàå îò ñâîèòå ÷àñòíè ëîâíè âëàäåíèÿ, íàðå÷åíè Äåðè.
Îòêðàé âðåìå äåöàòà áÿõà ëþáèìàòà ìó õðàíà. Ìíîçèíà îò âúçðàñòíèòå ñòàâàõà íåãîâè îðúäèÿ, áåç èçîáùî äà ïîäîçèðàò, íåâåäíúæ ïðåç îòìèíàëèòå ãîäèíè Òî äîðè ñå áå õðàíèëî ñ òÿõ - âúçðàñòíèòå ñúùî ñè èìàõà óæàñè, à Òî çíàåøå êàê ñ ìàëêî óìåíèå äà îòâîðè æëåçèòå èì äî ïðåäåë, òà âêóñíèòå õèìèêàëè íà ñòðàõà äà íàõëóÿò â òåëàòà èì êàòî èçÿùíà ïîäïðàâêà. Íî îáèêíîâåíî ñòðàõîâåòå èì ñå îêàçâàõà ïðåêàëåíî ñëîæíè. Äåòñêèòå ñòðàõîâå íàé-÷åñòî ìîæåõà äà ñå ñúáåðàò â åäíî ëèöå... à àêî ñå íàëàãàøå äà èçïîëçóâà ïðèìàìêà - å, êîå äåòå íå îáè÷à êëîóíèòå?
Òî ñìúòíî ðàçáèðàøå, ÷å îíèÿ äåöà íÿêàê ñà óñïåëè äà îáúðíàò ïðîòèâ íåãî ñîáñòâåíèòå ìó îðúæèÿ - ÷å ïî íÿêàêâà ñëó÷àéíîñò (íî â íèêàêúâ ñëó÷àé öåëåíàñî÷åíî, â íèêàêúâ ñëó÷àé ïîä ðúêîâîäñòâîòî íà Äðóã) îáåäèíåíèåòî íà ñåäåì íåâåðîÿòíî äàðîâèòè âúîáðàæåíèÿ ãî å òëàñíàëî êúì çîíàòà íà ñìúðòíà çàïëàõà. Âñÿêî îò ñåäåìòå ïîîòäåëíî áè áèëî çà íåãî æåëàíà õðàíà è íàïèòêà; àêî íå ñå áÿõà îáåäèíèëè, Òî ñèãóðíî ùåøå äà ñè ãè èçáåðå åäíî ïî åäíî, ïðèìàìåíî îò èçêëþ÷èòåëíèòå èì ñúçíàíèÿ, ñúùî êàêòî ìèðèñúò íà çåáðà êðàé ìÿñòîòî çà âîäîïîé ïðèìàìâà ëúâà. Íî ñ îáåäèíåíè ñèëè òå áÿõà îòêðèëè åäíà ñòðàøíà òàéíà, êîÿòî Òî íå áå ïîäîçèðàëî äîòîãàâà: ÷å âÿðàòà å íîæ ñ äâå îñòðèåòà. Àêî äåñåò õèëÿäè ñðåäíîâåêîâíè ñåëÿöè ìîãàò äà ñúòâîðÿò âàìïèð ñ âÿðàòà ñè â íåãî, òî ñðåä òÿõ ùå ñå íàìåðè åäèí - íàé-âåðîÿòíî äåòå - êîéòî äà èçìèñëè è ñìúðòîíîñíèÿ òðåïåòëèêîâ êîë. Àëà êîëúò å ñàìî ãëóïàâî êúñ÷å äúðâî; ñúçíàíèåòî å îíçè ÷óê, êîéòî ãî çàáèâà â ãúðäèòå íà âàìïèðà.
È âñå ïàê â êðàéíà ñìåòêà Òî óñïÿ äà èçáÿãà; ñêðè ñå â äúëáèíèòå è èçòîùåíèòå, èçïëàøåíè äåöà ðåøèõà äà íå ãî ïðåñëåäâàò òúêìî êîãàòî áåøå íàé-óÿçâèìî. Ðåøèõà äà ïîâÿðâàò, ÷å âå÷å å ìúðòâî èëè ñêîðî ùå óìðå... è ñå îòòåãëèõà.
Òî áå óñåòèëî òÿõíàòà êëåòâà è çíàåøå, ÷å ùå ñå âúðíàò, êàêòî ëúâúò çíàå, ÷å ðàíî èëè êúñíî çåáðàòà ùå äîéäå íà âîäîïîé. Îùå äîêàòî ñå óíàñÿøå â äðÿìêà, Òî áå çàïî÷íàëî äà ïëàíèðà. Êîãàòî ñå ñúáóäåøå, ùåøå äà áúäå èçöåëåíî, îáíîâåíî... à òÿõíîòî äåòñòâî ùåøå äà äîãàðÿ êàòî ñåäåì ãàñíåùè ñâåùèöè. Íÿêîãàøíàòà ñèëà íà îáåäèíåíîòî èì âúîáðàæåíèå ùåøå äà å èçõàáåíà äî æàëêà íåìîù. Âå÷å íÿìàøå äà ñè ïðåäñòàâÿò, ÷å â Êåíäúñêèã èìà ïèðàíè, ÷å íàèñòèíà ìîæåø äà ñòðîøèø ãðúáíàêà íà ìàéêà ñè, àêî íàñòúïèø ôóãà ìåæäó ïëî÷êèòå, èëè ÷å êúùàòà òè ùå ïëàìíå, àêî óáèåø êàëèíêà âúðõó ðèçàòà ñè. Âìåñòî âñè÷êî òîâà ùÿõà äà âÿðâàò â çàñòðàõîâêàòà. Âìåñòî âñè÷êî òîâà ùÿõà äà âÿðâàò â äîáðîòî âèíî çà âå÷åðÿ - õóáàâî, íî íå òâúðäå ñêúïî, íàïðèìåð "Ïóéè-Ôþèñå'83", äà ñå ñåðâèðà íåïðåìåííî ïðè ñòàéíà òåìïåðàòóðà. Âìåñòî âñè÷êî òîâà ùÿõà äà âÿðâàò, ÷å òàáëåòêèòå "Ðîëåéäñ" íåóòðàëèçèðàò ÷åòèðèäåñåò è ñåäåì ïúòè ïîâå÷å ñòîìàøíà êèñåëèíà îò ñîáñòâåíîòî ñè òåãëî. Âìåñòî âñè÷êî òîâà ùÿõà äà âÿðâàò â îáùåñòâåíàòà òåëåâèçèÿ, â Ãàðè Õàðò, â íåîöåíèìàòà ïîëçà îò áÿãàíåòî çà ñúðäå÷íèÿ ðèòúì, â îïàñíîñòòà îò ðàê íà äåáåëîòî ÷åðâî ïðè êîíñóìàöèÿ íà íåäîïå÷åíî ìåñî. Çà äîáðîòî ÷óêàíå ùÿõà äà âÿðâàò íà äîêòîð Ðóò, à ïî äóøåñïàñèòåëíèòå âúïðîñè - íà Äæåðè Ôîëóåë. Ìå÷òèòå èì ùÿõà äà ñå ñìàëÿâàò ãîäèíà ñëåä ãîäèíà. È êîãàòî ñå ñúáóäåøå, Òî ùåøå äà ãè ïîâèêà, äà, ùåøå äà ãè ïîâèêà, çàùîòî ñòðàõúò å ïëîäîâèò è ïëîäúò ìó ñå íàðè÷à ãíÿâ, à ãíåâúò êðåùè çà îòìúùåíèå.
Ùåøå äà ãè ïîâèêà, çà äà ãè óáèå.
Àëà ñåãà, êîãàòî ñå çàâðúùàõà, çàåäíî ñ òÿõ èäâàøå è ñòðàõúò. Òå áÿõà ïîðàñíàëè è âúîáðàæåíèåòî èì íàèñòèíà áå çàêúðíÿëî - íî íå ÷àê òîëêîâà, êîëêîòî ñå íàäÿâàøå Òî. Áå óñåòèëî çëîâåùèÿ, ñòðàøåí ñêîê íà îáùàòà èì ìîù, êîãàòî ñå ñúáðàõà çàåäíî - è çà ïðúâ ïúò ñå çàïèòà äàëè ïúê íå å äîïóñíàëî ãðåøêà.
Íî çàùî äà ìèñëè íàé-ëîøîòî? Çàðúò áå õâúðëåí è íå âñè÷êè ïîëè÷áè èçãëåæäàõà ëîøè. Ïèñàòåëÿò áåøå îáåçóìÿë çà æåíà ñè. ×óäåñíî. Ïèñàòåëÿò áåøå íàé-ñèëåí, èìåííî òîé ïðåç îòìèíàëèòå ãîäèíè áå ïîäãîòâÿë ñúçíàíèåòî ñè çà ïðåäñòîÿùàòà ñõâàòêà. À êîãàòî ïàäíåøå ìúðòúâ, ñ êóï ÷åðâà ïîä ðàçïðàíèÿ ñè êîðåì, êîãàòî çàãóáåõà ñâîÿ áåçöåíåí "Øåô Áèë", äðóãèòå ùÿõà äà ñòàíàò ëåñíà ïëÿ÷êà.
Òî ùåøå äà ñå íàõðàíè äîáðå... à ñåòíå ìîæå áè ïàê ùåøå äà ñëåçå â äúëáèíèòå. È äà ïîäðåìíå. Çà ìàëêî.


4.

Â Òóíåëèòå / 04:30 ÷.

- Áèë! - èçêðåùÿ Ðè÷è â êúíòÿùàòà òðúáà.
Äâèæåøå ñå ñ öÿëàòà áúðçèíà, íà êîÿòî áå ñïîñîáåí, íî òîâà íå îçíà÷àâàøå ìíîãî. Ñïîìíè ñè êàê êàòî õëàïåòà âúðâÿõà ïðèâåäåíè ïî êàíàëà, çàïî÷âàù îò ïîìïåíàòà ñòàíöèÿ â Ïóùèíàêà. Ñåãà òðÿáâàøå äà ïúëçè è òðúáàòà èçãëåæäàøå íåâåðîÿòíî òÿñíà. Î÷èëàòà íåïðåêúñíàòî ñå ñìúêâàõà êúì âðúõ÷åòî íà íîñà ìó è òðÿáâàøå ïðåç öÿëîòî âðåìå äà ãè ïîáóòâà íàãîðå. Çàä ñåáå ñè ÷óâàøå ïúõòåíåòî íà Áåâúðëè è Áåí.
- Áèë! - èçðåâà òîé îòíîâî. - Åäè!
- Òóê ñúì! - äîëåòÿ îòïðåä ãëàñúò íà Åäè.
- Êúäå å Áèë? - ïðîâèêíà ñå Ðè÷è.
- Íàïðåä! - îòâúðíà Åäè. Âå÷å áåøå ñúâñåì áëèçî è Ðè÷è íå òîëêîâà âèäÿ, êîëêîòî óñåòè íåÿñíèÿ ìó ñèëóåò. - Íå èñêàøå äà ÷àêà!
Ðè÷è óäàðè ãëàâà â êðàêà íà Åäè. Ñëåä ìèã ãëàâàòà íà Áåâ ãî áëúñíà ïî çàäíèêà.
- Áèë! - îò÷àÿíî èçêðåùÿ Ðè÷è. Ãëàñúò ìó îòåêíà îò äúëáèíèòå íà òðúáàòà ñ áîëåçíåíà ñèëà. - Áèë, èç÷àêàé íè! Òðÿáâà äà ñìå çàåäíî, íå ïîìíèø ëè?
Ñåòíå â äàëå÷èíàòà ãëóõî ïðîêúíòÿ ãëàñúò íà Áèë:
- Îäðà! Îäðà! Êúäå ñè?
- Ìàìà òè ñòàðà, Øåô Áèë! - ïðîïëàêà Ðè÷è. Î÷èëàòà ìó ïàäíàõà. Òîé èçðóãà, íàïèïà ãè öåëèòå ìîêðè è ãè âúäâîðè íà ïðåäèøíîòî ìÿñòî. Ïîå ñè äúõ è âèêíà îòíîâî: - Ùå ñå èçãóáèø áåç Åäè, çàäíèê ñêàïàí! ×àêàé! Èç÷àêàé íè! ×óâàø ëè, Áèë? ÈÇ×ÀÊÀÉ ÍÈ, ÄßÂÎË ÄÀ ÒÅ ÂÇÅÌÅ!
Íàñòàíà ìú÷èòåëíà òèøèíà. Ñÿêàø íèêîé íå ñìååøå äà äèøà. Ðè÷è ÷óâàøå ñàìî äàëå÷íèÿ ïëèñúê íà êàïêè; òîçè ïúò êàíàëúò áåøå ñóõ, àêî íå ñå áðîÿõà îòäåëíèòå çàñòîÿëè ëîêâè÷êè.
- Áèë! - Òîé çàðîâè ïðúñòè â êîñàòà ñè è ñå ïîìú÷è äà óäúðæè ñúëçèòå. - ÕÀÉÄÅ ÄÅ... ÌÎËß ÒÅ, ×ÎÂÅ×Å! ÈÇ×ÀÊÀÉ! ÌÎËß ÒÅ!
È ãëàñúò íà Áèë äîëåòÿ îùå ïî-ãëóõî:
- ×àêàì âè.
- Ñëàâà Òåáå, Ãîñïîäè - ïðîìúðìîðè Ðè÷è, ïîñëå òóïíà Åäè ïî çàäíèêà. - Òðúãâàé.
- Íå çíàì äîêúäå ùå ñòèãíà ñ åäíà ðúêà - âèíîâíî êàçà Åäè.
Îáåçóìÿë è ïî÷òè ñúñèïàí, Áèë ãè ÷àêàøå â êàíàëíàòà øàõòà ñ òðèòå òúìíè òðúáè êàòî ëàìïè íà ðàçâàëåí ñâåòîôàð. Òóê èìàøå ìÿñòî äà ñå èçïðàâÿò.
- Ò-òàì - êàçà Áèë. - Êú-êú-êðèñ. È Á-áúëâî÷à.
Ïîãëåäíàõà. Áåâúðëè èçñòåíà è Áåí ÿ ïðåãúðíà ïðåç ðàìîòî. Îáâèòèÿò â ïðîãíèëè ïàðöàëè ñêåëåò íà Áúëâî÷à Õúãèíñ èçãëåæäàøå ñðàâíèòåëíî çàïàçåí. Îñòàíêèòå íà Âèêòîð áÿõà áåç ãëàâà. Áèë ïîãëåäíà êúì äðóãèÿ êðàé íà øàõòàòà è çúðíà óõèëåí ÷åðåï.
Åòî ãè; ñàìî òîâà áå îñòàíàëî îò òÿõ. Íå áèâàøå äà íè ñëåäâàòå, ìîì÷åòà, ïîìèñëè Áèë è ïîòðåïåðà.
Òàçè ÷àñò îò êàíàëèçàöèîííàòà ñèñòåìà âå÷å íå äåéñòâóâàøå; Ðè÷è âåäíàãà ñå äîñåòè çà ïðè÷èíàòà. Ñåãà ãðàäúò èìàøå ïðå÷èñòâàòåëíà èíñòàëàöèÿ. Ïî íÿêîå âðåìå ïðåç îòìèíàëèòå ãîäèíè, äîêàòî òå óñúðäíî ñå ó÷åõà äà ñå áðúñíàò, äà êàðàò êîëà, äà ïóøàò, äà ñå ÷óêàò è ïðî÷èå, â ñòðàíàòà áå âúçíèêíàëà Àãåíöèÿ çà çàùèòà íà îêîëíàòà ñðåäà è ñïîðåä íåÿ â íèêàêúâ ñëó÷àé íå áèâàøå ðåêèòå äà ñå çàìúðñÿâàò ñ îòõîäíè âîäè, à îùå ïî-ìàëêî ñ êàíàëèçàöèîííè îòïàäúöè. Òàêà òàçè ÷àñò îò êàíàëèçàöèÿòà (à çàåäíî ñ íåÿ è òðóïîâåòå íà Âèêòîð è Áúëâî÷à) áå îñòàâåíà èçöÿëî âúâ âëàñòòà íà ìóõúëà. Ñúùî êàòî Çàãóáåíèòå ìîì÷åòà íà Ïèòúð Ïàí, Áúëâî÷à è Âèêòîð íå áÿõà ïîðàñíàëè. Ñåãà òóê ñå âúðãàëÿõà ñêåëåòèòå íà äâå ìîì÷åòà, îáâèòè â ïàðöàëèâè, ïîëóèçòëåëè îñòàíêè îò ðèçè è ïàíòàëîíè. Ðåáðàòà íà Âèêòîð ñòúð÷àõà êàòî èçêîðóáåí êñèëîôîí; ìúõ áå èçðàñúë ïî òÿõ è ïî êàòàðàìàòà íà âîéíèøêèÿ ìó êîëàí.
- Íÿêàêâî ÷óäîâèùå ãè óáè - êàçà Áåí. - Ïîìíèòå ëè? ×óõìå êàê ñòàíà.
- Îäðà å ì-ìúðòâà. - Ãëàñúò íà Áèë çâó÷åøå áåçæèçíåíî. - Çíàì.
- Íå çíàåø íèùî ïîäîáíî! - èçðå÷å Áåâúðëè ñ òàêàâà ÿðîñò, ÷å Áèë òðåïíà è ñå îçúðíà êúì íåÿ. - Ñàìî åäíî ìîæåø äà çíàåø ñúñ ñèãóðíîñò: ÷å ìíîãî äðóãè ñà ìúðòâè, è òî íàé-âå÷å äåöà. Òÿ ïðèñòúïè è çàñòàíà ïðåä íåãî ñ ðúöå íà êðúñòà. Ëèöåòî, ðúöåòå è ñïëúñòåíàòà é êîñà áÿõà èçïîöàïàíè ñ ÷åðíà êàë. Ðè÷è ïîìèñëè, ÷å âúïðåêè âñè÷êî èçãëåæäà íåîòðàçèìà. - È çíàåø êîé ãî å ñòîðèë.
- Í-íå áè-õõè-èâàøå äà é ê-ê-êàçâàì êõú-ú-äå îòèâàì - ïðîìúðìîðè Áèë. - Çàùî ãî íàïðàâèõ? Çàùî...
Ðúöåòå é ñå ñòðåëíàõà íàïðåä è ãî ñãðàá÷èõà çà ÿêàòà. Ñìàÿíèÿò Ðè÷è âèäÿ êàê Áåâúðëè æåñòîêî ðàçòúðñâà Áèë.
- Ñòèãà âå÷å! Çíàåø çà êàêâî ñìå äîøëè. Çàêëåõìå ñå è ùå ãî íàïðàâèì! Ðàçáèðàø ëè ìå, Áèë? Àêî å ìúðòâà, çíà÷è å ìúðòâà... íî Òî íå å! Ñåãà ñå íóæäàåì îò òåá. Ñõâàùàø ëè? Íóæäàåì ñå îò òåá. - Òÿ ñå ðàçïëàêà. - Çàòîâà òðÿáâà äà ñå áîðèø çà íàñ. Òðÿáâà äà ñå áîðèø êàêòî ïðåäè, èíà÷å íèêîé íÿìà äà èçëåçå æèâ.
Òîé äúëãî ìúë÷à è ÿ ãëåäà. Äàâàé, Øåô Áèë, ïîìèñëè Ðè÷è. Äàâàé, äàâàé...
Áèë ãè îãëåäà åäèí ïî åäèí, ïîñëå êèìíà.
- Å-å-åäè?
- Òóê ñúì, Áèë.
- Ï-ïî-õõî-îìíèø ëè îùå ïî ê-êîÿ òðú-õõú-úáà?
Åäè ïîñî÷è ïîêðàé Âèêòîð.
- Ïî òàçè. Äîñòà òÿñíà èçãëåæäà, íàëè?
Áèë êèìíà îòíîâî.
- Ùå ìîæåø ëè? Ñúñ ñ÷ó-õõó-óïåíà ðúêà?
- Ùîì å çà òåá, ùå ìîãà, Áèë.
Áèë ñå óñìèõíà. Ðè÷è íå áå âèæäàë íèêîãà ïðåç æèâîòà ñè òîëêîâà óìîðåíà è ñòðàøíà óñìèâêà.
- Î-õõî-òâåäè íè òàì, Å-åäè. Ä-äà ñâú-õõú-úðøâàìå.


5.

Â Òóíåëèòå / 04:55 ÷.

Äîêàòî ïúëçåøå, Áèë ñè ñïîìíè çà ïðåäèøíîòî ïàäàíå, íî âúïðåêè òîâà êðàÿò íà òðúáàòà ãî ñâàðè íåïîäãîòâåí. Êàêòî ïëúçãàøå äëàíè ïî ëåïêàâîòî äúíî íà ñòàðèÿ êàíàë, èçâåäíúæ ðúöåòå ìó óâèñíàõà â ïóñòîòàòà. Ðóõíà íàâúí, èíñòèíêòèâíî ñå ïðåòúðêàëÿ è íåùî â ðàìîòî ìó áîëåçíåíî èçõðóùÿ.
- Âíè-õõè-ìàâàéòå! - ÷ó òîé ñîáñòâåíèÿ ñè âèê. - Òóê å ïðî-õõî-ïàäàíåòî! Å-å-åäè?
- Òóê! - ðàçìàõàíàòà ðúêà íà Åäè ñå ïëúçíà ïî ðàìîòî ìó. - Ùå ìè ïîìîãíåø ëè äà ñå èçìúêíà?
Áèë ïðåãúðíà Åäè è ãî èçäúðïà â íîâàòà òðúáà, êàòî ãëåäàøå äà îïàçè ñ÷óïåíàòà ìó ðúêà. Ñëåä íåãî èçïúëçÿ Áåí, ïîñëå Áåâ è Ðè÷è.
- Èìàø ëè êõè-è-áðèò, Ð-ðè÷è?
- Àç èìàì - êàçà Áåâúðëè. Áèë óñåòè êàê íå÷èÿ ðúêà ãî äîêîñíà â ìðàêà è ïúõíà ìåæäó ïðúñòèòå ìó áëîê÷å êèáðèò. - Îñòàíàëè ñà ñàìî îñåì êëå÷êè, íî ó Áåí èìà îùå. Îò ñòàÿòà.
- Ïîä ìè-õõè-èøíèöà ëè ãè ä-äúðæà, Á-áåâ? - çàïèòà Áèë.
- Òîçè ïúò íå - êàçà òÿ è ãî ïðåãúðíà â òúìíèíàòà. Òîé ñå âêîï÷è â íåÿ ñ âñè÷êè ñèëè, îïèòâàéêè äà ïðèåìå óòåõàòà, êîÿòî òÿ òúé îò÷àÿíî êîïíååøå äà ìó äàäå.
Ïîñëå áàâíî ÿ îòïóñíà è äðàñíà êëå÷êà êèáðèò. Ñèëàòà íà ñïîìåíà íàêàðà âñè÷êè åäíîâðåìåííî äà ïîãëåäíàò íàäÿñíî. Îñòàíêèòå íà Ïàòðèê Õîêñòåòúð îùå ëåæàõà òàì ñðåä íÿêîëêî áåçôîðìåíè ìóõëÿñàëè áóöè, ìîæå áè íÿêîãàøíè ó÷åáíèöè. Ñåãà ÷îâåøêîòî â òàÿ êóï÷èíà ëè÷åøå ñàìî ïî äúãàòà îò ùðúêíàëè çúáè, ìåæäó òÿõ äâà ïëîìáèðàíè.
È îùå íåùî. Â òðåïòÿùàòà ñâåòëèíà íà ïëàìú÷åòî êðàé Ïàòðèê åäâà ïðîáëåñíà ëúñêàâî êðúã÷å.
Áèë èçòúðâà êëå÷êàòà è âåäíàãà äðàñíà íîâà. Âäèãíà íàõîäêàòà.
- Õàëêàòà íà Îäðà - èçðå÷å òîé ñ ãëóõ, áåçèçðàçåí ãëàñ.
Êëå÷êàòà èçãàñíà â ïðúñòèòå ìó.
Ñðåä ìðàêà òîé íàäÿíà õàëêàòà.
- Áèë? - êîëåáëèâî ñå îáàäè Ðè÷è. Èìàø ëè ïðåäñòàâà


6.

Â Òóíåëèòå / 14:20 ÷.

êîëêî äúëãî áÿõà áðîäèëè èç òóíåëèòå ïîä Äåðè îòêàêòî íàïóñíàõà ìÿñòîòî, êúäåòî ëåæåøå òðóïúò íà Ïàòðèê Õîêñòåòúð, íî Áèë áåøå ñèãóðåí, ÷å âå÷å íÿìà äà íàìåðè îáðàòíèÿ ïúò. Íåïðåêúñíàòî ñè ñïîìíÿøå êàêâî áå êàçàë áàùà ìó: Ìîæåø äà ñå ëóòàø ñåäìèöè íàðåä. Àêî ÷óâñòâîòî çà îðèåíòàöèÿ íà Åäè èì èçíåâåðåøå, ùÿõà äà çàãèíàò è áåç íàìåñàòà íà Òî; ùÿõà äà áðîäÿò äîêàòî óìðàò îò èçòîùåíèå... èëè äîêàòî ñå èçäàâÿò êàòî ìèøêè â íÿêîÿ ïðåïúëíåíà òðúáà.
Íî Åäè èçîáùî íå èçãëåæäàøå ðàçòðåâîæåí. Îò âðåìå íà âðåìå ìîëåøå Áèë äà äðàñíå íîâà êëå÷êà îò íàìàëÿâàùèòå èì çàïàñè, ïîñëå ïàê ïîåìàøå íàïðåä è ñÿêàø íàïîñîêè çàâèâàøå òó íàëÿâî, òó íàäÿñíî. Ïîíÿêîãà òðúáèòå ñòàâàõà òîëêîâà øèðîêè, ÷å êîëêîòî è äà ñå ïðîòÿãàøå, Áèë íå óñïÿâàøå äà äîêîñíå òàâàíà. Äðóã ïúò ñå íàëàãàøå äà ëàçÿò íà ÷åòèðè êðàêà, à âåäíúæ öåëè ïåò óæàñíè ìèíóòè (êîèòî èì ñå ñòîðèõà êàòî ïåò ÷àñà) òðÿáâàøå äà ïúëçÿò ïî êîðåì ïîäèð Åäè, îïðÿëè ëèöàòà ñè â ïîäìåòêèòå íà ïðåäíèÿ.
Áèë áåøå íàïúëíî ñèãóðåí ñàìî â åäíî - ÷å ñà äîñòèãíàëè íÿêàêâà èçîñòàâåíà ÷àñò îò êàíàëèçàöèîííàòà ñèñòåìà íà Äåðè. Äåéñòâóâàùèòå òðúáè áÿõà îñòàíàëè äàëå÷å íàçàä è íàãîðå. Ãðîõîòúò íà ïîòîöèòå âîäà áå ñòèõíàë äî åäâà äîëîâèì òúòåí. Òèÿ òðúáè áÿõà ïî-ñòàðè - íå îò ãëåäæîñàíà êåðàìèêà, à îò òðîøëèâà ãëèíà, ïðåç êîÿòî òóê-òàì ñå ïðîöåæäàõà ñòðóéêè çëîâîííà òå÷íîñò. Ìèðèçìàòà íà èçïðàæíåíèÿ - îíàÿ ïëúòíà, òåæêà, çàäóøàâàùà ìèðèçìà - áå îòñëàáíàëà, íî ñåãà íà íåéíî ìÿñòî èäâàøå äðóã ìèðèñ: îòâðàòèòåëåí, äðåâåí è îùå ïî-ñòðàøåí.
Áåí ìèñëåøå, ÷å óñåùà ìèðèñà íà ìóìèÿòà. Çà Åäè òîâà áåøå âîíÿòà íà ïðîêàæåíèÿ. Ðè÷è ïîìèñëè, ÷å âîíè êàòî ïðîãíèëî è ìóõëÿñàëî âúëíåíî ÿêå - îãðîìíî äúðâàðñêî ÿêå, ìîæå áè òî÷íî ïî ìÿðêà çà ãèãàíò êàòî Ïîë Áúíèúí. Çà Áåâúðëè áåøå êàòî ìèðèçìàòà íà áàùèíèòå é ÷îðàïè. Ó Ñòàí Þðèñ òàçè âîíÿ ðàçáóæäàøå ñòðàõîâèò ñïîìåí îò íàé-ðàííîòî ìó äåòñòâî - óäèâèòåëíî åâðåéñêè ñïîìåí çà ìîì÷å, êîåòî ïî÷òè íÿìàøå ïðåäñòàâà êàêâî å äà ñè åâðåèí. Âîíåøå íà ãëèíà çàìåñåíà ñ ìàçíèíà è ãî êàðàøå äà ñè ìèñëè çà äåìîí áåç î÷è è óñòà, íàðå÷åí Ãîëåì - ãëèíåí âåëèêàí, ñúçäàäåí ïðåç ñðåäíîâåêîâèåòî îò åâðåéñêè ÷åðíîêíèæíèöè, çà äà ãè çàùèòè îò õðèñòèÿíèòå, êîèòî ãè îãðàáâàëè, èçíàñèëâàëè æåíèòå èì è ïîñëå ãè ïðîïúæäàëè íà óëèöàòà. Ìàéê ìèñëåøå çà ñóõèÿ ìèðèñ íà ïåðà â ìúðòâî ãíåçäî.
Êîãàòî íàé-ñåòíå äîñòèãíàõà êðàÿ íà òÿñíàòà òðúáà, òå ñå èçïëúçíàõà êàòî çìèîðêè âúðõó õëúòíàëîòî äúíî íà íîâ, ïî-øèðîê êàíàë, êîéòî ïðåñè÷àøå äîñåãàøíèÿ ïîä úãúë. Ñåãà ìîæåõà äà ñå èçïðàâÿò. Áèë ïðåáðîè ãëàâè÷êèòå íà êèáðèòåíèòå êëå÷êè. ×åòèðè. Ïðåõàïà óñòíè è ðåøè äà íå êàçâà íà äðóãèòå êîëêî ìàëêî ãè äåëè îò ïúëíèÿ ìðàê... îñâåí àêî ñå íàëîæåøå äà èì êàæå.
- Êú-êú-êàê ñòå, ì-ì-ìîì÷åòà?
Òå ïðîìúðìîðèõà íåùî â îòãîâîð è òîé êèìíà ñðåä ìðàêà. Íÿìàøå ïàíèêà, íèêîé íå áå ïëàêàë ñëåä îíàÿ èñòîðèÿ ñúñ Ñòàí. Äîáðå. Áèë ïðîòåãíà ðúöå, îòêðè òåõíèòå è âñè÷êè äúëãî ñòîÿõà â òúìíîòî, äàâàéêè è ñúùåâðåìåííî ïîëó÷àâàéêè òîëêîâà ìíîãî îò òîçè äîïèð. Òîâà ãî èçïúëâàøå ñ áóéíî ëèêóâàíå - ñèãóðåí ïðèçíàê, ÷å ïî íÿêàêúâ íåçíàåí íà÷èí ñáîðúò èì å ñúçäàë íåùî ïîâå÷å îò ñåäåì îáèêíîâåíè ëè÷íîñòè; ñëèâàõà ñå â åäíî ïî-ìîãúùî öÿëî.
Áèë äðàñíà åäíà îò îñòàâàùèòå êëå÷êè è îòïðåä ñå ðàçêðè òåñåí íàêëîíåí òóíåë. Ñâîäúò íà òîçè êàíàë áåøå îáâèò â ïðîâèñíàëè ïàÿæèíè, òóê-òàì ðàçïàðöàëèâåíè îò íÿêîãàøíè âîäíè ñòðóè. Îò ãëåäêàòà ïî ãúðáà íà Áèë ïðîáÿãàõà òðúïêèòå íà ïðàñòàðè ñòðàõîâå. Òóê ïîäúò áåøå ñóõ, ïîêðèò ñ äåáåë ñëîé èçòëÿëà ïëåñåí, îñâåí òîâà ìîæå áè ëèñòà, ãúáè... èëè íÿêàêâè íåâúîáðàçèìè óòàéêè. Ïî-íàòàòúê çúðíà êóï÷èíêà êîñòè, ïîëóîáâèòè â çåëåíè ïàðöàëè - ìîæå áè îñòàíêè îò ãóìèðàíî ðàáîòíî îáëåêëî. Áèë ñè ïðåäñòàâè êàê íÿêàêúâ íåùàñòåí ðàáîòíèê îò îáùèíñêàòà âîäîïðîâîäíà èëè êàíàëèçàöèîííà ñëóæáà ñå å çàëóòàë èç êàíàëèòå, äîáðàë ñå å äîòóê è å ñðåùíàë...
Êëå÷êàòà äîãàðÿøå. Òîé ÿ íàêëîíè, çà äà ñïå÷åëè îùå ìèã ñâåòëèíà. Îáúðíà ñå êúì Åäè.
- Çíà-õõà-àåø ëè ê-ê-êúäå ñìå?
Åäè ïîñî÷è íàäîëó ïî ëåêî èçâèòèÿ òóíåë.
- Êàíàëúò å íàòàì - êàçà òîé. - Íàé-ìíîãî íà îñåìñòîòèí ìåòðà, àêî òàÿ ÷óäåñèÿ íå çàâèå â äðóãà ïîñîêà. Ìèñëÿ, ÷å â ìîìåíòà ñìå ïîä Ãîðíàòà ìèëÿ. Îáà÷å...
Ïëàìú÷åòî îïàðè ïðúñòèòå íà Áèë è òîé èçòúðâà êëå÷êàòà. Íÿêîé - ìîæå áè Áåâúðëè - âúçäúõíà. Íî ïðåäè ñâåòëèíàòà äà èçãàñíå, Áèë áå âèäÿë òðåâîãàòà ïî ëèöåòî íà Åäè.
- Êõà-à-êâî? Ê-êàêâî èìà?
- Êàòî êàçâàì, ÷å ñìå ïîä Ãîðíàòà ìèëÿ, èìàì ïðåäâèä òî÷íî òîâà. Âå÷å îò äîñòà âðåìå ñëèçàìå íàäîëó. Íèêîé íå ïðîêàðâà êàíàëèçàöèîííè òðúáè òîëêîâà äúëáîêî. Òîâà òóêà âå÷å íå å òóíåë, à ìèííà ãàëåðèÿ.
- Íà êàêâà äúëáî÷èíà ñå íàìèðàìå ñïîðåä òåá, Åäè? - çàïèòà Ðè÷è.
- ×åòèðèñòîòèí ìåòðà - îòâúðíà Åäè. - Ìîæå áè è ïîâå÷å.
- Ãîñïîäè ïîìèëóé - ïðîøåïíà Áåâúðëè.
- Òàêà èëè èíà÷å, òîâà íå å êàíàëèçàöèÿ - îáàäè ñå èçîòçàä Ñòàí. - Ëè÷è ñè ïî ìèðèçìàòà. Âîíè, îáà÷å íå íà êàíàëè.
- Àç ìàé áèõ ïðåäïî÷åë êàíàëèòå - êàçà Áåí. - Òóê âîíè êàòî...
Îò òðúáàòà, êîÿòî áÿõà íàïóñíàëè ïðåäè ìàëêî, äîëåòÿ êðÿñúê. Êîñàòà ïî òèëà íà Áèë íàñòðúõíà. Ñåäìèíàòà ñå ñêóï÷èõà åäèí äî äðóã è ïðåïëåòîõà ðúöå.
- ... ùå âè ñïèïàìå, êîïåëåòà. Ùå âè ñïèïàìååååååååå...
- Õåíðè - ïðîøåïíà Åäè. - Áîæå ìîé, òîé ïðîäúëæàâà äà íè ãîíè.
- Íå ìå ó÷óäâà - êàçà Ðè÷è. - Íÿêîè õîðà ñà òîëêîâà ãëóïàâè, ÷å íå çíàÿò êîãà äà ñïðàò.
Ñåãà ÷óâàõà ãëóõî ïúõòåíå, ñêúðöàíå íà ïîäêîâàíè îáóâêè, øóìîëåíå íà äðåõè.
- ... ñïèïàìåååååååååå...
- Õú-õú-õàéäå - êàçà Áèë.
Ïîåõà íàäîëó ïî òðúáàòà, âå÷å â êîëîíà ïî äâàìà: Áèë è Åäè, Ðè÷è è Áåâ, Áåí è Ñòàí; åäèíñòâåíî Ìàéê êðà÷åøå ñàì â êðàÿ íà êîëîíàòà.
- Íà êõà-à-êâî ð-ðàçñòîÿíèå å Õ-õ-õåíðè ñïî-î-ðåä òåá?
- Íå ìîãà äà ïðåöåíÿ, Øåô Áèë - êàçà Åäè. - Åõîòî ìå îáúðêâà. - Òîé ïîíèæè ãëàñ. - Âèäÿ ëè îíèÿ êîêàëè?
- Ä-ä-äà - ñúùî òúé òèõî îòâúðíà Áèë.
- Îêîëî äðåõèòå èìàøå êîëàí çà èíñòðóìåíòè. Ìèñëÿ, ÷å å áèë îò âîäîïðîâîäíàòà ñëóæáà.
- Ñ-ñè-õõè-èãóðíî.
- Êàê ìèñëèø, îòêîãà...
- Í-íå çíú-çíú-çíàì.
Åäè ïðîòåãíà ïðåç ìðàêà çäðàâàòà ñè ðúêà è ñå âêîï÷è â Áèë.
Áÿõà èçòåêëè îêîëî ïåòíàäåñåò ìèíóòè, êîãàòî ÷óõà íåùî äà ñå çàäàâà â òúìíèíàòà.
Ðè÷è ñïðÿ, çàìðúçíàë äî ìîçúêà íà êîñòèòå. Èçâåäíúæ îòíîâî ñå ïðåâúðíà â òðèãîäèøíî äåòå. Ñëóøàøå òèÿ ìëÿñêàùè, ñòúðæåùè çâóöè - âñå ïî-áëèçî, âñå ïî-áëèçî - è ñòðàííîòî øóøíåíå êàòî òðåïåò íà ðàçëþëÿíè êëîíè. Îùå ïðåäè Áèë äà äðàñíå íîâà êëå÷êà, Ðè÷è ðàçáðà êàêâî ãè äåáíå.
- Îêîòî! - èçïèùÿ òîé. - Áîæè÷êî, òîâà å Ïúëçÿùîòî îêî!
Çà ìèã îñòàíàëèòå íå áÿõà ñúâñåì ñèãóðíè êàêâî âèæäàò (Áåâúðëè èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å áàùà é å óñïÿë äà ÿ îòêðèå ÷àê òóê, à Åäè çúðíà â ìèìîëåòíî è ñòðàøíî âèäåíèå îæèâåëèÿ Ïàòðèê Õîêñòåòúð, êîéòî íÿêàê áå çàîáèêîëèë ïî äðóãè òóíåëè, çà äà ãè ïðåñðåùíå òóê), íî ïèñúêúò è âÿðàòà íà Ðè÷è äîîôîðìèõà íåÿñíàòà ôèãóðà çà âñè÷êè òÿõ. È òå âèäÿõà îíîâà, êîåòî âèæäàøå òîé.
Îãðîìíî Îêî ñ ïîëîâèíìåòðîâà èçöúêëåíà çåíèöà è ìúòíîðúæäèâ èðèñ èçïúëâàøå öåëèÿ òóíåë. Ðîãîâèöàòà áåøå èçïúêíàëà, öèïåñòà, íàøàðåíà ñ ïóëñèðàùè ÷åðâåíè âåíè. Ãîëà è óæàñÿâàùà, æåëàòèíåñòàòà òîïêà áàâíî ïúëçåøå âúðõó ãúìæèëî îò ÷åðâåíèêàâè, ñÿêàø îäðàíè ïèïàëà. Òå îïèïâàõà òðîøëèâèòå ñòåíè íà òóíåëà, âïèâàõà ñå âúâ âñÿêà ïóêíàòèíà è ïîä áëåäàòà ñâåòëèíà íà êèáðèòåíîòî ïëàìú÷å äåöàòà èìàõà ÷óâñòâîòî, ÷å ïî Îêîòî ñà èçðàñëè êîøìàðíè ïðúñòè, êîèòî ãî âëà÷àò íàïðåä.
Îêîòî ãè ãëåäàøå ñúñ ñëÿïà, òðåñêàâà àë÷íîñò. Êëå÷êàòà èçãàñíà.
Â òúìíèíàòà Áèë óñåòè êàê ñòðàøíèòå ïèïàëà ïëúçâàò ïî ãëåçåíèòå ìó... ïî êîëåíåòå... àëà íå ìîæåøå äà ïîìðúäíå. Òÿëîòî ìó áå çàñòèíàëî êàòî âêàìåíåíî. Óñåùàøå êàê Òî ïðèáëèæàâà, óñåùàøå äîëèòàùàòà îòêúì íåãî òîïëèíà, ÷óâàøå âëàæíîòî òóïòåíå íà êðúâòà çàä öèïè è ìåìáðàíè. Ïðåäñòàâè ñè êàê ùå ãî äîêîñíå íåùî ëåïêàâî è æèëàâî... íî íÿìàøå ãëàñ äà èçêðåùè. Äàæå êîãàòî íîâè ïèïàëà ãî îáâèõà ïðåç êðúñòà, âêîï÷èõà ñå â ãàéêèòå íà äæèíñèòå è ãî ïîâëÿêîõà íàïðåä, òîé íå íàìåðè ñèëè íèòî äà èçêðåùè, íèòî äà ñå áîðè. Èç öÿëîòî ìó òÿëî ñå ðàçëèâàøå ñìúðòîíîñíà äðÿìêà.
Áåâúðëè óñåòè êàê åäíî îò ïèïàëàòà ñòÿãà óõîòî é êàòî ïðèìêà. Îò áîëêà ïðåä î÷èòå é çàèãðàõà èñêðè, ïîñëå ïèïàëîòî ÿ ïîìúêíà íàïðåä, áåç äà îáðúùà âíèìàíèå íà íåéíèòå ñòîíîâå. Ñÿêàø ðàçãíåâåíà ñòàðà ó÷èòåëêà ÿ òåãëåøå çà óõîòî êúì ïîñëåäíèÿ ÷èí, êúäåòî ùå òðÿáâà äà ñåäíå ñ "ìàãàðåøêàòà øàïêà" íà ãëàâàòà. Ñòàí è Ðè÷è ñå ïîìú÷èõà äà îòñòúïÿò, íî íåâèäèìèòå ïèïàëà âå÷å ñå ëþøêàõà è øóìîëÿõà îò âñè÷êè ñòðàíè. Áåí ïðåãúðíà Áåâúðëè è ñå ïîìú÷è äà ÿ óäúðæè. Òÿ îò÷àÿíî ñòèñíà ðúöåòå ìó.
- Áåí... Áåí, Òî ìå õâàíà...
- Íå, íå å... ×àêàé... ùå òå èçäúðïàì...
Òîé çàäúðïà ñ âñè÷êà ñèëà. Áåâúðëè èçêðåùÿ îò áîëêà è ïî óõîòî é ðóêíà êðúâ. Ñóõî, æèëàâî ïèïàëî çàñòúðãà ïî ðèçàòà íà Áåí, ïîêîëåáà ñå, ïîñëå ñòåãíà æåñòîê âúçåë îêîëî ðàìîòî ìó.
Áèë ïðîòåãíà ðúêà è äëàíòà ìó øëÿïíà â íåùî ëåïêàâî, ïîäàòëèâî è âëàæíî. Áîæå ìîé, ðúêàòà ìè ïîòúâà â Îêîòî! Áîæå ìîé! Ìèëè Áîæå! Îêîòî! Ðúêàòà ìè å â Îêîòî!
Îïèòà äà ñå áîðè, íî ïèïàëàòà íåóìîëèìî ãî âëà÷åõà íàïðåä. Êèòêàòà ìó ïîòúíà â òîïëà, ëàêîìà âëàãà. Îùå ïî-íàïðåä. Îêîòî âå÷å ïîãëúùàøå ðúêàòà ìó äî ëàêúòÿ. Ñêîðî öÿëîòî ìó òÿëî ùåøå äà îïðå â òàÿ ëåïêàâà ïîâúðõíîñò è òîé óñåùàøå, ÷å òîãàâà ùå ïîëóäåå. Áîðåøå ñå îò÷àÿíî, áëúñêàøå ïèïàëàòà ñ äðóãàòà ðúêà.
Çàñòèíàë êàòî â êîøìàðåí ñúí, Åäè ÷óâàøå çàäàâåíè âèêîâå è øóì îò áîðáà. Îêîòî ïðèäúðïâàøå ïðèÿòåëèòå ìó. Óñåùàøå íàîêîëî ãúìæèëîòî îò ïèïàëà, íî âñå îùå íèòî åäíî íå ãî áå õâàíàëî.
Áÿãàé ó äîìà! - âëàñòíî çàïîâÿäà çäðàâèÿò ðàçóì. Áÿãàé ñè ó äîìà, ïðè ìàìà, Åäè! Ùå îòêðèåø ïúòÿ!
Áèë èçïèùÿ â ìðàêà - ïðîíèçèòåëåí, îò÷àÿí ïèñúê. È âåäíàãà ñå ðàçäàäå îòâðàòèòåëíî ìëÿñêàíå.
Âöåïåíåíèåòî íà Åäè ìèãîì èç÷åçíà - Òî ñå ìú÷åøå äà ïîãúëíå Øåô Áèë!
- Íå! - èçðåâà Åäè.
Ðåâúò áåøå îãëóøèòåëåí. Íèêîé íå áè äîïóñíàë, ÷å ïîäîáåí âèê íà äðåâåí íîðâåæêè áîåö ìîæå äà èçëåòè îò òîëêîâà êðåõêè ãúðäè - ãúðäèòå íà Åäè Êàñïáðàê, äðîá÷åòàòà íà Åäè Êàñïáðàê, ñòðàäàùè, ðàçáèðà ñå, îò íàé-òåæêèÿ ñëó÷àé íà àñòìà â öåëèÿ ãðàä. Òîé ñå âòóðíà íàïðåä, ïðåñêà÷àéêè íåâèäèìèòå ëàçåùè ïèïàëà. Ìîêðèÿò ãèïñ ñå ëþøêàøå è ãî áëúñêàøå ïî ãúðäèòå. Åäè òðåñêàâî áðúêíà â äæîáà ñè è èçìúêíà èíõàëàòîðà.
(êèñåëèíà òî÷íî òàêúâ âêóñ èìà êàòî êèñåëèíà êàòî àêóìóëàòîðíà êèñåëèíà)
Íàëåòÿ âúðõó ãúðáà íà Áèë Äåíáðîó è ãî áëúñíà íàñòðàíè. Ðàçäàäå ñå âîäíèñòî ïðàùåíå, ïîñëåäâàíî îò ãëóõî ëàêîìî ìÿóêàíå - Åäè ãî ÷ó íå ñ óøèòå, à ñ ìèñëèòå ñè. Òîé âäèãíà èíõàëàòîðà
(êèñåëèíà òîâà å êèñåëèíà ùîì èñêàì çíà÷è å êèñåëèíà çàòîâà íà òè íà ÿæ ÿæ ÿæ)
- ÀÊÓÌÓËÀÒÎÐÍÀ ÊÈÑÅËÈÍÀ, ÑÊÀÏÀÍßÊ ØÈÁÀÍ! - èçêðåùÿ Åäè è ÿðîñòíî äðúïíà ñïóñúêà. Ñúùåâðåìåííî ñòîâàðè âúðõó Îêîòî æåñòîê ðèòíèê. Êðàêúò ìó ïîòúíà äúëáîêî â æåëàòèíîâàòà ðîãîâèöà. Îáëÿõà ãî ñòðóè ãîðåùà òå÷íîñò. Òîé èçäúðïà êðàê, ïî÷òè áåç äà óñåòè, ÷å å îñòàíàë áåç îáóâêà.
- ÌÀÐØ ÎÒÒÓÊ, ÏÅÄÅÐÀÑÒ ÃÀÄÅÍ! ×ÓÏÊÀÒÀ! ÎÁÈÐÀÉ ÑÈ ÊÐÓØÈÒÅ! ÈÇ×ÅÇÂÀÉ! ÁßÃÀÉ ÄÀ ÑÅ ØÈÁÀØ!
Óñåòè êàê ïèïàëàòà ãî äîêîñâàò, íî êîëåáëèâî, íåóâåðåíî. Îòíîâî äðúïíà ñïóñúêà, îáëèâàéêè Îêîòî ñ ëåêàðñòâî è ïàê ÷ó (èëè óñåòè) îíîâà ìÿóêàíå... ñàìî ÷å âå÷å èçïúëíåíî ñ áîëêà è èçíåíàäà.
- Áèéòå ãî! - èçðåâà Åäè êúì äðóãèòå. - Àìè ÷å Òî å íÿêàêâî ñè ñêàïàíî Îêî! Áèéòå ãî! ×óâàòå ëè? Ðèòàé ãî, Áèë! Áîé äî ïîñèðàíå, ìàìêà ìó ãàäíà! Àáå, ïóòêè çàñïàëè, íå âèäèòå ëè, ÷å òàíöóâàì ïî íåãî, íà ïåñòèë ùå ãî íàïðàâÿ, ÍÈÙÎ ×Å ÑÚÌ ÑÚÑ Ñ×ÓÏÅÍÀ ÐÚÊÀ!
Áèë óñåòè êàê ñèëèòå ìó ñå çàâðúùàò. Òîé èçòðúãíà ìîêðàòà ñè ðúêà îò Îêîòî... è çàìàõíà ñ þìðóê. Ñëåä ìèã Áåí ñå îçîâà äî íåãî. Øèøêîòî íàëåòÿ âúðõó Îêîòî, èçïúøêà îò èçíåíàäà è ïîãíóñà, ïîñëå çàïî÷íà äà áúõòè ñ þìðóöè òðåïåðåùàòà ëèãàâà ïðåãðàäà.
- Ïóñíè ÿ! - èçðåâà òîé. - ×óâàø ëè? Ïóñíè ÿ! Ìàðø îòòóê! Ìàðø!
- Íÿêàêâî ñè Îêî! Íÿêàêâî ñè ñêàïàíî Îêî! - êðåùåøå Åäè, îáåçóìÿë îò âúçòîðã. Òîé èçñòðåëÿ íîâà ñòðóÿ ëåêàðñòâî è óñåòè êàê Îêîòî îòñòúïâà. Ïèïàëàòà ïðåñòàíàõà äà ãî îïèïâàò. - Ðè÷è! Ðè÷è! Áèé ãî! Òîâà å ñàìî íÿêàêâî ñè Îêî!
Ðè÷è ñå çàïðåïúâà íàïðåä. Ñàì íå ìîæåøå äà ïîâÿðâà, ÷å ïðàâè òîâà, ÷å íàèñòèíà ïðèñòúïâà êúì íàé-ñòðàøíîòî, íàé-óæàñíîòî ÷óäîâèùå íà ñâåòà. È âñå ïàê ãî ïðàâåøå.
Çàìàõíà áåçñèëíî è ùîì óñåòè êàê þìðóêúò ìó ïîòúâà â Îêîòî - òî áåøå ëåïêàâî, âëàæíî è íÿêàê ìúõåñòî - íåóäúðæèì ãúð÷ èçõâúðëè íàâúí öÿëîòî ñúäúðæàíèå íà ñòîìàõà ìó. Èçäàäå çàäàâåí çâóê - ãëóðò! - è ìèñúëòà, ÷å ñå å èçäðàéôàë âúðõó Îêîòî, ìèãîì ïðåäèçâèêà ïîâòîðåí ñïàçúì. Íå óñïÿ äà çàìàõíå îòíîâî, íî íàâÿðíî è ïúðâèÿò óäàð ñòèãàøå, ñëåä êàòî ÷óäîâèùåòî áå ïîðîäåíî îò íåãîâîòî ñúçíàíèå. Èçâåäíúæ ïèïàëàòà èç÷åçíàõà. ×óõà êàê Òî ñå îòòåãëÿ... à ñåòíå â ìðàêà ñå ÷óâàøå ñàìî ïúõòåíåòî íà Åäè è òèõèÿò ïëà÷ íà Áåâúðëè, ïðèòèñíàëà ñ äëàí îêúðâàâåíîòî ñè óõî.
Áèë äðàñíà åäíà îò òðèòå ïîñëåäíè êëå÷êè è ñåäìèíàòà ñå ñïîãëåäàõà ñ ïîòðåñåíè, çàøåìåòåíè ëèöà. Ëÿâàòà ðúêà íà Áèë áåøå îáëåïåíà ñ ìúòíà, ëåïêàâà ñëóç, íàïîìíÿùà ñìåñ îò ñîïîëè è ïîëóñúñèðåí áåëòúê. Ïî øèÿòà íà Áåâúðëè áàâíî ñå ñòè÷àøå êðúâ, âúðõó áóçàòà íà Áåí òúìíååøå íîâà äðàñêîòèíà. Ðè÷è áàâíî ïîáóòíà î÷èëàòà ñè íàãîðå.
- Äî-õõî-îáðå ëè ñòå âñè-âñè÷êè? - äðåçãàâî çàïèòà Áèë.
- Àìè òè, Áèë? - çàïèòà Ðè÷è.
- Ä-äîáðå ñúì. - Òîé ñå îáúðíà êúì Åäè è ïðåãúðíà äðåáíîòî ìîì÷å ñúñ ñâèðåïà íåæíîñò. - Ò-òè ìè ñïà-õõà-àñè æ-æèâîòà, ÷-÷-÷îâå÷å.
- Èçÿëî òè å îáóâêàòà - îáàäè ñå Áåâúðëè è èçáóõíà â ëóäåøêè ñìÿõ. - È òîâà àêî íå å áåëÿ...
- Ñàìî äà ñå èçìúêíåì îòòóê, ùå òè êóïÿ íîâè êåöîâå - îáåùà Ðè÷è è òóïíà Åäè ïî ðàìîòî ñðåä ìðàêà. - Êàê ãî íàïðàâè, Åäè?
- Çàñòðåëÿõ ãî ñ èíõàëàòîðà. Óæ ÷å å êèñåëèíà. Òàêúâ âêóñ èìà, êîãàòî ìè ñå ñëó÷è òåæúê äåí, íàëè ðàçáèðàø? Ñòðàõîòíà ðàáîòà ñâúðøè.
- Òàíöóâàì ïî íåãî, íà ïåñòèë ùå ãî íàïðàâÿ, ÍÈÙÎ ×Å ÑÚÌ ÑÚÑ Ñ×ÓÏÅÍÀ ÐÚÊÀ - ïîâòîðè Ðè÷è è ñå ðàçêèñêà íåóäúðæèìî. - Õè÷ íå áåøå çëå, Åäñ. Ãîëÿì ìàéòàïèçúì, ìåæäó íàñ êàçàíî.
- Ìðàçÿ äà ìå íàðè÷àø Åäñ.
- Çíàì - êàçà Ðè÷è è ãî ïðåãúðíà ñ âñè÷êà ñèëà, - îáà÷å íàëè âñå íÿêîé òðÿáâà äà òå çàêàëÿâà, Åäñ. Êîãàòî ïîðàñíåø è ñå ðàçäåëèø ñ óþòíîòî äåòñêî áèòèå, òîãàç äà òè êàåì 'íà÷è... 'íà÷è... òîãàç ìîå äà òè ïðîñâåòíå, ÷å æèâîòúò õè÷ íå áèë òîëêîç ëåê, ìîìêî!
Åäè ñå çàäúõà îò ñìÿõ.
- Ïî-ñêàïàí Ãëàñ íå áÿõ ÷óâàë îò òåá, Ðè÷è.
- Äîáðå äå, äðúæ èíõàëàòîðà â ãîòîâíîñò - îáàäè ñå Áåâúðëè. - Ìîæå ïàê äà ïîòðÿáâà.
- Íå ãî ëè âèäÿ íÿêúäå, Áèë? - çàïèòà Ìàéê. - Êîãàòî äðàñíà êëå÷êàòà.
- Î-õõî-òèäå ñ-ñè - êàçà Áèë. - Íî âå÷å íàáëèæàâàìå. Ò-òóê íÿêúäå å í-íåãîâàòà áú-õõú-úðëîãà. È ì-ìèñëÿ, ÷-÷-÷å òîçè ï-ïúò íà-õõà-èñòèíà ãî ç-çàáîëÿ.
- Õåíðè ïàê èäâà - ñúîáùè Ñòàí ñ ãëóõ, äðåçãàâ ãëàñ. - ×óâàì ãî íÿêúäå çàä íàñ.
- Äà âúðâèì òîãàâà - êàçà Áåí.
Òðúãíàõà. Òóíåëúò ðàâíîìåðíî ñëèçàøå íàäîëó è ìèðèñúò - ïëúòíàòà çâåðñêà âîíÿ - ñòàâàøå âñå ïî-ñèëåí. Ïîíÿêîãà èçîòçàä äîëèòàõà âèêîâåòå íà Õåíðè, íî ñåãà òå èçãëåæäàõà äàëå÷íè è ìàëîâàæíè. Âñè÷êè èçïèòâàõà íÿêàêâî ñòðàííî ÷óâñòâî, íàïîìíÿùî ÷óâñòâîòî çà ðàçïîêúñàíî, èçêðèâåíî ïðîñòðàíñòâî, êîåòî áÿõà óñåòèëè â êúùàòà íà Íèéáúëò ñòðèéò - ÷óâñòâîòî, ÷å ñà ïðåêðà÷èëè îòâúä ãðàíèöèòå íà ñâåòà â íÿêàêâà çëîêîáíà ïóñòîø. Áèë óñåùàøå (ìàêàð äà ìó ëèïñâàõà äóìè çà èçðàçÿâàíå íà òàçè óâåðåíîñò), ÷å íàáëèæàâàò ìðà÷íîòî è ïðîãíèëî ñúðöå íà Äåðè.
Ìàéê Õåíëúí ñÿêàø äîëàâÿøå áîëíàâèÿ íåðèòìè÷åí ïóëñ íà òîâà ñúðöå. Áåâúðëè óñåùàøå êàê íÿêàêâà òëåòâîðíà ñèëà ñå ñãúñòÿâà îêîëî íåÿ, ìú÷è ñå äà ÿ îáãúðíå, äà ÿ îòêúñíå îò äðóãèòå è äà ÿ îñòàâè â ïúëíà ñàìîòà. Òÿ íåðâíî ïîñåãíà è ñòèñíà ðúöåòå íà Áèë è Áåí. Ñòîðè é ñå, ÷å äâàìàòà ñà ïðåêàëåíî äàëå÷å è òÿ òðåâîæíî èçâèêà:
- Õâàíåòå ñå çà ðúöå! Ùå ñå çàãóáèì!
Ñòàí ïðúâ îñúçíà, ÷å îòíîâî ìîãàò äà âèæäàò. Èç âúçäóõà ñå ðàçëèâàøå ñòðàííî áëåäî ñèÿíèå. Îòíà÷àëî ðàçëè÷è ñàìî ðúöåòå ñè, õâàíàëè Áåí îò åäíàòà ñòðàíà è Ìàéê îò äðóãàòà. Ïîñëå ðàçáðà, ÷å âèæäà êîï÷åòàòà ïî êàëíàòà ðèçà íà Ðè÷è è ïðúñòåíà íà Ñðåäíîùíèÿ êàïèòàí - åâòèíî ïðèëîæåíèå êúì êóòèèòå ñ ïøåíè÷åíà êàøà - âúðõó ìàëêèÿ ïðúñò íà Åäè.
- Âèæäàòå ëè, ìîì÷åòà? - çàïèòà Ñòàí è ñïðÿ íà ìÿñòî.
Äðóãèòå ñúùî ñïðÿõà. Áèë ñå îãëåäà è ïúðâî îòêðè, ÷å íàèñòèíà âèæäà - ïîíå ìúíè÷êî - à ïîñëå îñúçíà, ÷å òóíåëúò ñå å ðàçøèðèë íåèìîâåðíî. Ñåãà ñå íàìèðàõà â ñâîäåñò ïðîõîä, ïðîñòîðåí êàòî Ñúìíúðîâèÿ òóíåë â Áîñòúí. Äàæå ïî-ãîëÿì, ïîïðàâè ñå òîé è ïðîäúëæè äà âúðòè î÷è óñåùàéêè êàê â ãúðäèòå ìó íàõëóâà áîÿçëèâî ñìàéâàíå.
Èçâèõà ãëàâè äà îãëåäàò ñâîäà, êîéòî ñåãà ñå èçäèãàøå íà ïåòíàäåñåò ìåòðà íàä òÿõ, ïîääúðæàí îò èçâèòè êàòî ðåáðà êàìåííè êîëîíè. Íàäîëó ïðîâèñâàõà äúëãè ðàçâëà÷åíè ïàÿæèíè. Ïîäúò áåøå ïîêðèò ñ ïëî÷êè, íî ãî ðàçáèðàõà åäâà ñåãà, çàùîòî äåáåëèÿò ñëîé ñòàðà ìðúñîòèÿ çàãëóøàâàøå ñòúïêèòå èì. Îò åäíàòà èçâèòà ñòåíà äî äðóãàòà èìàøå ïîíå òðèäåñåò ìåòðà ðàçñòîÿíèå.
- Îíèÿ îò êàíàëèçàöèÿòà ìàé ñúâñåì ñà îòêà÷èëè - êàçà Ðè÷è è ñìóòåíî ñå ðàçñìÿ.
- Ïðèëè÷à ìè íà êàòåäðàëà - ïðîøåïíà Áåâúðëè.
- Îòêúäå èäâà ñâåòëèíàòà? - çàèíòåðåñóâà ñå Áåí.
- Ì-ìàé ÷-÷å íà-õõà-ïðàâî îò ñ-ñ-ñòåíèòå - êàçà Áèë.
- Íå ìè õàðåñâà - ïðîìúðìîðè Ñòàí.
- Äà â-â-âúðâèì. Õ-õ-õåíðè íè ã-ãîíè ïî ï-ï-ïåòèòå.
Îãëóøèòåëåí, äðåçãàâ êðÿñúê ïðîöåïè çäðà÷à, ñåòíå ñå ðàçäàäå òåæêî, ãðúìîòåâè÷íî ïúðõàíå íà êðèëå. Îò ìðàêà íàëåòÿ ãðàìàäåí ÷åðåí ñèëóåò ñ ïëàìòÿùî îêî - äðóãîòî òúìíååøå êàòî ðàçáèò ôåíåð.
- Ïòèöàòà! - èçêðåùÿ Ñòàí. - Ïàçåòå ñå, òîâà å ïòèöàòà!
Ïòèöàòà ïèêèðàøå íàä òÿõ êàòî óðîäëèâ èçòðåáèòåë. Ëþñïåñòàòà îðàíæåâà ÷îâêà ñå îòâàðÿøå è çàòâàðÿøå, ðàçêðèâàéêè îòâúòðå íåùî ðîçîâî è ãëàäêî êàòî ñàòåíåíà îáëèöîâêà íà êîâ÷åã.
Ëåòåøå ïðàâî êúì Åäè.
×îâêàòà ðàçäðà ðàìîòî ìó è òîé óñåòè êàê áîëêàòà ïîòúâà íàâúòðå êàòî ðàçÿæäàùà êèñåëèíà. Èçêðåùÿ, à çàìàõúò íà ÷óäîâèùíèòå êðèëå òëàñíà â ëèöåòî ìó çëîâîííèÿ çàñòîÿë âúçäóõ. Ñåòíå Òî ñå îòäàëå÷è è çàâè çà íîâà àòàêà. Çëîâåùî ïëàìòÿùîòî îêî ñå âúðòåøå â çëàòèñòàòà îðáèòà è ïîìðúêíà ñàìî çà ìèã, êîãàòî ïðèìèãíàëèÿò êëåïà÷ ãî çàêðè ñ ïîëóïðîçðà÷íà öèïà. Íîêòèòå òúðñåõà Åäè, êîéòî ïðèêëåêíà ñ ïèñúê. Îñòðèòå âúðõîâå íàöåïèõà ðèçàòà íà ïàðöàëè, îñòàâÿéêè ïëèòêè àëåíè áðàçäè ìåæäó ïëåøêèòå ìó. Åäè íàäàäå âîé è ñå îïèòà äà ïðîïúëçè íàñòðàíè, íî ïòèöàòà âå÷å âðúõëèòàøå çà òðåòè ïúò.
Òúðøóâàéêè èç äæîáà ñè, Ìàéê ñå õâúðëè íàïðåä. Â ðúêàòà ìó èçíèêíà åâòèíî íîæ÷å. Äîêàòî ïòèöàòà ñå ñïóñêàøå íàä Åäè, Ìàéê çàìàõíà â øèðîêà äúãà êúì ãðàìàäíèÿ ëþñïåñò êðàê. Îò äúëáîêàòà ðàíà áëèêíà êðúâ. Ïòèöàòà îòõâðúêíà íàãîðå, ïîñëå ñâè êðèëå è âðúõëåòÿ êàòî ñíàðÿä. Â ïîñëåäíèÿ ìîìåíò Ìàéê ñå ïðîñíà íàñòðàíè è òëàñíà îñòðèåòî íàãîðå. Íå óëó÷è è ïòè÷àòà ëàïà ãî áëúñíà ïî êèòêàòà ñ òàêàâà ñèëà, ÷å öÿëàòà ìó ðúêà èçòðúïíà - ïî-êúñíî ùåøå äà ïîñèíåå ÷àê äî ëàêúòÿ. Íîæ÷åòî îòëåòÿ â ìðàêà.
Ñ ïîáåäîíîñåí ãðàê ïòèöàòà ñå õâúðëè â íîâà àòàêà. Ìàéê ñå ïðåìåòíà âúðõó Åäè è çà÷àêà êðàÿ.
Äîêàòî ïòèöàòà ñå çàâðúùàøå, Ñòàí ïðèñòúïè êúì äâåòå ñãóøåíè ìîì÷åòà. Ñòîåøå äðåáåí è íÿêàê ÷èñò âúïðåêè âñè÷êàòà êàë, íàáèòà â äëàíèòå, ðúöåòå, ïàíòàëîíèòå è ðèçàòà ìó. Èçâåäíúæ òîé âäèãíà ðúöå â ñòðàíåí æåñò - ñ äëàíè íàïðåä è ïàëöè íàäîëó. Ïòèöàòà ïàê èçãðà÷è è ñå ñòðåëíà ñàìî íà ñàíòèìåòðè îò Ñòàí. Âèõúðúò îò ÷óäîâèùíèòå êðèëå ðàçâÿ êîñàòà ìó. Òîé ñå çàâúðòÿ, çà äà ïîñðåùíå íîâîòî íàïàäåíèå.
- Âÿðâàì â ïòèöàòà êàðäèíàë, ìàêàð ÷å íèêîãà íå ñúì ÿ âèæäàë - èçðå÷å Ñòàí ñ ÿñåí, çâúíúê ãëàñ. Ïòèöàòà èçïèùÿ è îòñêî÷è êàòî óëó÷åíà îò êóðøóì. - Âÿðâàì â ëåøîÿäà, â ñêàëíàòà ëÿñòîâèöà îò Íîâà Ãâèíåÿ è â áðàçèëñêîòî ôëàìèíãî. - Ïòèöàòà ïèùåøå, êðúæåøå è èçâåäíúæ ñå ñòðåëíà ñ ãðàê âèñîêî ïîä ñâîäà. - Âÿðâàì â ïëåøèâèÿ çëàòåí îðåë! - èçêðåùÿ ïîäèð íåÿ Ñòàí. - È ìèñëÿ, ÷å íåéäå ìîæå íàèñòèíà äà ñúùåñòâóâà ôåíèêñ! Íî â òåá íå âÿðâàì, çàòîâà ñå ïðúæäîñâàé! Ìàðø îòòóê! Îáèðàé ñè êðóøèòå!
Òîé çàìúë÷à è íàñòàíà ïëúòíà òèøèíà.
Áèë, Áåí è Áåâúðëè ñå ïðèáëèæèõà äî Ìàéê è Åäè; ïîìîãíàõà íà Åäè äà ñå èçïðàâè è Áèë îãëåäà ðàíèòå.
- Í-íå ñà äú-äú-äúëáîêè - êàçà òîé. - Àìà á-áàñ äú-õõú-úðæà, ÷-÷å àäñêè á-áîëè.
- Òî ìè ðàçêúñà ðèçàòà, Øåô Áèë. - Åäè îòíîâî õúõðåøå è ïî áóçèòå ìó ëúùÿõà ñúëçè. Äèâèÿò âàðâàðñêè ðåâ âå÷å áåøå ñàìî íåâåðîÿòåí ñïîìåí. - Êàêâî ùå êàæà íà ìàìà?
Áèë ñå óñìèõíà.
- Ä-äàé äà î-õõî-òëîæèì âú-ú-ïðîñà ä-äîêàòî èçëåçåì î-õõîò-òóê. Ëà-õõà-àïàé ï-ïðúñêàëêàòà, Å-åäè.
Åäè ïîñëóøíî ñè ïðúñíà ëåêàðñòâî è ïàê çàõúõðè.
- Ñòðàõîòåí ñè, ìîé ÷îâåê - îáúðíà ñå Ðè÷è êúì Ñòàí. - Ìàìà ìó ñòàðà, íàïðàâî ñè âåëèê!
Ñòàí òðåïåðåøå îò ãëàâà äî ïåòè.
- Àìè, ïðîñòî íà ñâåòà íÿìà òàêàâà ïòèöà. Íèêîãà íå å èìàëî è íÿìà äà èìà.
- Èäâàìå! - èçêðåùÿ èçîòçàä Õåíðè. Â ãëàñà ìó çâó÷åøå áåçóìèå. Èç òóíåëà ïðîêúíòÿ âîé è äèâàøêè ñìÿõ, ñÿêàø îò ìðàêà ñå çàäàâàøå íÿêàêâî íåâúîáðàçèìî àäñêî èç÷àäèå. - Àç è Áúëâî÷à! Èäâàìå è ùå âè î÷èñòèì, êîïåëåòà ãàäíè! Íÿìà êúäå äà ìúðäàòå!
- Áú-áú-áÿãàé, Õ-õ-õåíðè! - èçâèêà Áèë. - Âñå î-õõî-îùå èìàø â-â-âðåìå!
Õåíðè îòâúðíà ñ ãëóõ, íå÷ëåíîðàçäåëåí ðåâ. Îò ìðàêà äîëåòÿõà ïðîâëà÷åíè ñòúïêè è âúâ âíåçàïåí èçáëèê íà âäúõíîâåíèå Áèë îñúçíà èñòèíñêàòà ðîëÿ íà Õåíðè: òîé áåøå ðåàëíî, ñìúðòíî ñúùåñòâî è íå ìîæåøå äà áúäå ñïðÿí ñ èíõàëàòîð èëè ïðèðîäîëþáèòåëñêè íàðú÷íèê. Ìàãèÿòà íÿìàøå äà ãî çàñåãíå. Áåøå ïðåêàëåíî ãëóïàâ çà òîâà.
- Õú-õú-õàéäå. Íå á-á-áèâà äà íè äî-õõî-îãîíè.
Ïðîäúëæèõà íàïðåä, õâàíàòè ðúêà çà ðúêà. Ïàðöàëèâàòà ðèçà ñå ðàçâÿâàøå çàä ãúðáà íà Åäè. Ñâåòëèíàòà ñå çàñèëâàøå, òóíåëúò ñòàâàøå âñå ïî-ãðàìàäåí. Ñ âñÿêà êðà÷êà íàïðåä ñâîäúò èçëèòàøå íàãîðå, äîêàòî ïî÷òè ñå èçãóáè îò ïîãëåä. Ñåãà ñÿêàø íå êðà÷åõà ïî òóíåë, à áàâíî íàïðåäâàõà èç òèòàíè÷åí ïîäçåìåí äâîð, ïðåääâåðèå íà íÿêàêúâ âåëèêàíñêè çàìúê. Ñåãà îò ñòåíèòå ñå ëååõà áóéíè æúëòîçåëåíè ïëàìúöè. Ìèðèñúò ñòàâàøå îùå ïî-ñèëåí è äåöàòà óñåòèõà âèáðàöèÿ, áåç äà çíàÿò äàëè å èñòèíñêà èëè ñúùåñòâóâà ñàìî â ãëàâèòå ìè. Òÿ òðúïíåøå óïîðèòî è ðèòìè÷íî.
Êàòî óäàðè íà ñúðöå.
- Òóíåëúò ñâúðøâà! - èçâèêà Áåâúðëè. - Ãëåäàéòå! Ñëÿïà ñòåíà!
Íî êîãàòî ñå ïðèáëèæèõà, äðåáíè êàòî ìðàâ÷èöè ñðåä òîçè íåîáÿòåí ìðúñåí ïîä îò ïëî÷è êîëêîòî Áàñè ïàðê, òå âèäÿõà, ÷å ñòåíàòà íå å ñëÿïà. Ñðåä íåÿ òúìíååøå ñàìîòíà âðàòè÷êà îò ÿêè äúáîâè äúñêè, ñêðåïåíè ñ äâå êðúñòîñàíè æåëåçíè ëåíòè. È ìàêàð ÷å ñòåíàòà ñå èçâèñÿâàøå íà ñòîòèöè ìåòðè, âðàòè÷êàòà áåøå ñúâñåì ìàëêà. Âèñîêà áå íå ïîâå÷å îò ìåòúð - òàêèâà âðàòè÷êè ðèñóâàò èëþñòðàòîðèòå â êíèæêè ñ ïðèêàçêè. Îò ïðúâ ïîãëåä ëè÷åøå, ÷å å ñúçäàäåíà ñàìî çà äåöà.
Â ãëàâàòà íà Áåí ïðèçðà÷íî ïðîçâó÷à ãëàñúò íà áèáëèîòåêàðêàòà: Êîé ëè ïðàâè òðîï-òðîï-òðîï ïî ìîÿ ìîñò? Äåöàòà ñå ïðèâåæäàò íàïðåä è â î÷èòå èì áëåñòè âå÷íàòà îìàÿ íà ïðèêàçêàòà: äàëè ÷óäîâèùåòî ïàê ùå îñòàíå èçìàìåíî... èëè ùå ñå íàõðàíè?
Âúðõó âðàòè÷êàòà òúìíååøå áåëåã, à îòñòðàíè èìàøå êàìàðà êîñòè. Ìàëêè êîñòè. Êîñòèòå íà åäèí Ãîñïîä çíàå êîëêî äåöà.
Áÿõà ñòèãíàëè äî ëåãîâèùåòî íà Òî.
À áåëåãúò íà âðàòàòà? Êàêâî îçíà÷àâàøå?


! Ê Ë È Ø Å !


Áèë ãî èçòúëêóâà êàòî êíèæíî êîðàá÷å.
Ñòàí ãî âèäÿ êàòî èçëèòàùà êúì íåáåòî ïòèöà - ìîæå áè ôåíèêñ.
Ìàéêúë âèäÿ çàáóëåíî ëèöå - àêî ìîæåøå äà ãî ðàçáóëè, íàâÿðíî ùåøå äà ñå îêàæå ëèöåòî íà ñìàõíàòèÿ Áú÷ Áàóúðñ.
Ðè÷è âèäÿ î÷è çàä î÷èëà.
Áåâúðëè âèäÿ çäðàâî ñòèñíàò þìðóê.
Åäè ïîìèñëè, ÷å âèæäà ëèöåòî íà ïðîêàæåíèÿ ñ õëúòíàëè î÷è è ñáðú÷êàíà áåççúáà óñòà - âñè÷êè íåäúçè, âñè÷êè áîëåñòè íà ñâåòà áÿõà èçñå÷åíè âúðõó òîâà ëèöå.
Áåí Õàíñêîì âèäÿ êóï ïàðöàëèâè ïðåâðúçêè è ñÿêàø âäúõíà ìèðèñà íà îòäàâíà èçòëåëè ïîäïðàâêè.
Ïî-êúñíî Õåíðè Áàóúðñ ùåøå äà ñòèãíå äî ñúùàòà âðàòà è äîêàòî â ãëàâàòà ìó îùå êúíòÿõà ïèñúöèòå íà Áúëâî÷à, ùåøå äà ðàçïîçíàå çíàêà íà ëóíàòà - êðúãëà, íàòåæàëà... è ÷åðíà.
- Ñòðàõ ìå å, Áèë - ïðîøåïíà Áåí ñ òðåïåðåù ãëàñ. - Òðÿáâà ëè äà âëåçåì?
Áèë ïîáóòíà ñ êðàê èçòëåëèòå ïðàøíè êîñòè è èçâåäíúæ ñòîâàðè âúðõó êàìàðàòà æåñòîê ðèòíèê. Áîåøå ñå íå ïî-ìàëêî îò äðóãèòå... íî íå áèâàøå äà çàáðàâÿ Äæîðäæ. Òî áå îòêúñíàëî ðúêàòà íà Äæîðäæ. Äàëè íåéäå òóê ñå âàëÿõà è íåãîâèòå ìàëêè, êðåõêè êîñòè? Äà, ðàçáèðà ñå.
Áÿõà òóê çàðàäè ñîáñòâåíèöèòå íà òèÿ êîñòè, çàðàäè Äæîðäæ è âñè÷êè äðóãè - çàðàäè âå÷å îòâëå÷åíèòå, çàðàäè îíèÿ, êîèòî ïðîñòî áÿõà çàðÿçàíè äà ãíèÿò èç êàíàëèòå... è çàðàäè îíèÿ, êîèòî òåïúðâà ùÿõà äà áúäàò îòâëå÷åíè.
- Òðÿáâà - êàçà Áèë.
- Àìè àêî å çàêëþ÷åíî? - òúíè÷êî çàïèòà Áåâúðëè.
- Í-íå å çà-õõà-êëþ÷åíî - îòâúðíà Áèë è äîáàâè ñ äúëáîêà óâåðåíîñò, èäâàùà íåéäå îòâúòðå: - Ò-òàêèâà ì-ìåñòà íè-õõè-èêîãà íå ñå ç-ç-çàêëþ÷âàò.
Òîé ïîëîæè âúðõó âðàòàòà ïðúñòèòå íà äÿñíàòà ñè ðúêà è òëàñíà íàïðåä. Îòâúòðå áëèêíà ïîòîê çëîâåùà æúëòîçåëåíà ñâåòëèíà. Îòíîâî ãè ëúõíà îíçè çâåðñêè ìèðèñ - íåâåðîÿòíî, óáèéñòâåíî ìîãúù.
Åäèí ïî åäèí ïðîïúëçÿõà ïðåç ïðèêàçíàòà âðàòè÷êà è íàâëÿçîõà â ëåãîâèùåòî íà Òî. Áèë


7.

Â Òóíåëèòå / 04:59 ÷.

ñïðÿ òîëêîâà âíåçàïíî, ÷å äðóãèòå ñå ñáëúñêàõà åäèí â äðóã êàòî òîâàðíè âàãîíè, êîãàòî ëîêîìîòèâúò ðÿçêî óäàðè ñïèðà÷êè.
- Òú-òú-òóê á-áåøå. Î-õõî-êîòî. Ï-ï-ïîìíèòå ëè?
- Ñïîìíÿì ñè - êàçà Ðè÷è. - Åäè ãî ïðîãîíè ñ èíõàëàòîðà. Óæ ÷å áèëî êèñåëèíà. È ðàçïðàâÿøå íåùî çà òàíöè. Ãîëÿì ìàéòàïèçúì, îáà÷å íå ïîìíÿ òî÷íî êàêâî áåøå.
- Í-íÿìà çíà-õõà-÷åíèå. Ùîì âå-õõå-äíúæ ñå å ï-ï-ïðîâàëèëî, íÿìà äà ãî â-â-âèäèì âå÷å - êàçà Áèë. Òîé äðàñíà êëå÷êà êèáðèò è ñå îçúðíà êúì äðóãèòå. Â ñâåòëèíàòà íà ïëàìú÷åòî ëèöàòà èì èçãëåæäàõà ëú÷åçàðíè, ìèñòè÷íè... è áåçêðàéíî ìëàäè. - Ê-ê-êàê ñòå, ì-ìîì÷åòà?
- Äîáðå ñìå, Øåô Áèë - îòâúðíà Åäè, ìàêàð ÷å ëèöåòî ìó ñå êðèâåøå îò áîëêà. Èìïðîâèçèðàíàòà øèíà ñå ðàçïàäàøå. - Àìè òè êàê ñè?
- Î-õõî-êåé - êàçà Áèë è ïîáúðçà äà äóõíå êëå÷êàòà ïðåäè äà ðàç÷åòàò ïî ëèöåòî ìó, ÷å ñúâñåì íå å òàêà.
- Êàê å ñòàíàëî? - çàïèòà Áåâúðëè è äîêîñíà ðúêàòà ìó â ìðàêà. - Áèë, êàê å óñïÿëà äà...
- Ç-çàùîòî ñïî-õõî-ìåíàõ èìåòî íà ã-ã-ãðàä÷åòî. Ò-ò-òÿ å ï-ïðèñòèãíàëà äà ìå òú-õõú-úðñè. Î-õõî-îùå ò-òîãàâà íåùî ìè ï-ï-ïîäñêàçâàøå äà ñè ç-ç-çàòâàðÿì ó-õõó-ñòàòà. Àìà í-íå ãî ïî-õõî-ñëóøàõ. - Òîé áåçïîìîùíî òðúñíà ãëàâà â òúìíèíàòà. - Íî ä-äàæå äà å ï-ï-ïðèñòèãíàëà â Äå-õõå-åðè, íå ðú-ðàçáèðàì ê-ê-êàê ñå å äî-õõî-áðàëà ä-äîòóê. Ê-êîé ÿ å ä-ä-äîâåë, àêî íå Õ-õ-õåíðè?
- Òî - îáàäè ñå Áåí. - Çíàåì, ÷å íå âèíàãè èçãëåæäà çëî. Ìîæå äà é å êàçàëî, ÷å ñè èçïàäíàë â áåäà. Ïîñëå ÿ å äîìúêíàëî òóê, çà äà... ñèãóðíî çà äà òå ïðåöàêà. Çà äà óáèå êóðàæà íè. Çàùîòî òè âèíàãè ñè áèë íàøèÿò êóðàæ, Øåô Áèë.
- Òîì? - ïðîìúðìîðè Áåâúðëè çàìèñëåíî è ãëóõî.
Áèë áúðçî äðàñíà íîâà êëå÷êà.
- Ê-ê-êîé?
Òÿ ãî ãëåäàøå ñ îò÷àÿíà îòêðîâåíîñò.
- Òîì. Ìîÿò ñúïðóã. È òîé çíàåøå. Ïîíå ìèñëÿ, ÷å ìó ñïîìåíàõ èìåòî íà ãðàä÷åòî, êàêòî òè ñè ãî ñïîìåíàë ïðåä Îäðà. Àç... íå çíàì äàëè ãî å çàïîìíèë. Òîãàâà áåøå ïîáåñíÿë îò çëîáà.
- Ãîñïîäè, òîâà äà íå å íÿêàêâà ñàïóíåíà îïåðà, â êîÿòî íà ôèíàëà èçñêà÷à öÿëàòà òðóïà? - îáàäè ñå Ðè÷è.
- Íå å ñàïóíåíà îïåðà - äðåçãàâî âúçðàçè Áèë, - à øîó. Êàòî â öèðêà. Íàøàòà Áåâ ñå å îìúæèëà çà Õåíðè Áàóúðñ. À ùîì ãî å çàðÿçàëà, êàê íÿìà äà äîòúð÷è íàñàì? Â êðàÿ íà êðàèùàòà, èñòèíñêèÿò Õåíðè íå ïðîïóñíà äà äîéäå.
- Íå - êàçà Áåâúðëè. - Íå ñúì ñå îìúæèëà çà Õåíðè. Îìúæèõ ñå çà áàùà ñè.
- Èìà ëè ðàçëèêà, ùîì òå å ïðåáèâàë? - çàïèòà Åäè.
- Å-õõå-ëàòå - êàçà Áèë. - Ï-ï-ïðèáëèæåòå ñå.
Äðóãèòå ïðèñòúïèõà êúì íåãî. Áèë íàïèïà ðúöåòå íà Åäè è Ðè÷è. Ñëåä ìèã ñòîÿõà â êðúã êàêòî íÿêîãà, ìàêàð ÷å ñåãà íå áÿõà ñåäìèíà. Åäè óñåòè êàê íÿêîé ãî ïðåãðúùà ïðåç ðàìîòî. Â ãúðäèòå ìó áëèêíà òîïëà, ïîçíàòà óòåõà.
Áèë äîëàâÿøå ïðèëèâà íà íÿêîãàøíàòà ñèëà, àëà ñ îò÷àÿíèå îñúçíà, ÷å íåùàòà íàèñòèíà ñà ñå ïðîìåíèëè. Ñèëàòà äàëå÷ íå áåøå òîëêîâà ìîãúùà - òÿ òðåïòåøå ìú÷èòåëíî êàòî ïëàìú÷å íà ñâåù â çëîâîíåí, çàñòîÿë âúçäóõ. Ìðàêúò ïîáåäîíîñíî ãúñòååøå íàîêîëî. È Áèë óñåòè ìèðèñà íà Òî. Íàäîëó ïî òóíåëà è íå ÷àê òîëêîâà äàëå÷å, ïîìèñëè òîé, èìà åäíà âðàòè÷êà ñ áåëåã. Êàêâî ñå êðèåøå çàä òàÿ âðàòè÷êà? Ñàìî òîâà îùå íå ìîãà äà ñè ñïîìíÿ. Ïîìíÿ êàê íàïðåãíàõ ïðúñòè, çà äà íå òðåïåðÿò. Ïîìíÿ êàê áóòíàõ âðàòè÷êàòà. Ïîìíÿ äàæå êàê îòâúòðå ëóìíà ñèÿíèå - òî èçãëåæäàøå åäâà ëè íå æèâî, ñÿêàø íå áåøå ñâåòëèíà, à ãúìæèëî îò ôîñôîðåñöèðàùè çìèè. Ïîìíÿ âîíÿòà, êàòî â ìàéìóíñêà êëåòêà, äàæå îùå ïî-ëîøà. À ïîñëå... íèùî.
- Ï-ï-ïîìíè ëè í-íÿêîé ê-êàê è-õõè-çãëåæäàøå Òî â ä-ä-äåéñòâèòåëíîñò?
- Íå - êàçà Åäè.
- Ìèñëÿ... - çàïî÷íà Ðè÷è, ñåòíå Áèë âúïðåêè ìðàêà óñåòè êàê òîé ïîêëàùà ãëàâà. - Íå.
- Íå - êàçà Áåâúðëè.
- Íèùî - ïîòâúðäè Áåí. - Ñàìî òîâà íå ìîãà äà ñè ñïîìíÿ. Êàê èçãëåæäàøå Òî... è êàê ñå áèõìå ñ íåãî.
- ×þä - êàçà Áåâúðëè. - Òàêà ñå áèõìå. Íî íå ïîìíÿ êàêâî îçíà÷àâà òàçè äóìà.
- Ñòîéòå ä-äî ìåí - êàçà Áèë, - è àç ùå ñòú-ñòú-ñòîÿ äî â-âàñ, ì-ì-ìîì÷åòà.
- Áèë - îáàäè ñå Áåí. Ãëàñúò ìó çâó÷åøå ñúâúðøåíî ñïîêîéíî. - Íåùî èäâà êúì íàñ.
Áèë ñå âñëóøà. ×ó êàê ïðåç ìðàêà ñå çàäàâàò áàâíè, ïðîâëà÷åíè ñòúïêè... è ãî îáçå ñòðàõ.
- Î-î-îäðà? - ïîäâèêíà òîé... íî âå÷å çíàåøå, ÷å íå å òÿ.
Ïðîâëà÷åíèòå ñòúïêè íàáëèæàâàõà.
Áèë äðàñíà êëå÷êà êèáðèò.


8.

Äåðè / 05:00 ÷.

Ïúðâîòî ñòðàííî íåùî â òîçè ïðîëåòåí äåí íà 1985 ãîäèíà ñå ñëó÷è äâå ìèíóòè ïðåäè àñòðîíîìè÷åñêèÿ èçãðåâ. Çà äà ðàçáåðå öÿëàòà ìó ñòðàííîñò, ÷îâåê áè òðÿáâàëî äà ïîçíàâà äâà ôàêòà, èçâåñòíè íà Ìàéê Õåíëúí (êîéòî ïî òîâà âðåìå ëåæåøå áåç ñúçíàíèå â Îáùèíñêàòà áîëíèöà), è ñâúðçàíè ñ Áàïòèñòêàòà öúðêâà, ïîñòðîåíà íà úãúëà íà Óè÷úì è Äæàêñúí ñòðèéò ïðåç 1897 ãîäèíà. Íàä öúðêâàòà ñòúð÷åøå èçÿùíà áÿëà êóëè÷êà - ñúùèíñêè ñèìâîë íà âñè÷êè ïðîòåñòàíòñêè õðàìîâå â Íîâà Àíãëèÿ. Îò ÷åòèðèòå é ñòðàíè èìàøå ÷àñîâíèêîâè öèôåðáëàòè, à ñàìèÿò ÷àñîâíèê áåøå äîêàðàí îò Øâåéöàðèÿ ïðåç 1898 ãîäèíà. Äðóã òàêúâ ìîæåøå äà ñå âèäè ñàìî â Õåéâúí Âèëèäæ, íà øåñòäåñåò êèëîìåòðà îò Äåðè.
×àñîâíèêúò ñòðóâàøå 17000 äîëàðà è áå äàðåíèå îò äúðâîäîáèâíèÿ ìàãíàò Ñòèâúí Áàóè, êîéòî æèâååøå íà Çàïàäíèÿ áóëåâàðä. Áàóè ìîæåøå äà ñè ïîçâîëè ïîäîáåí æåñò. Êàòî äúëáîêî ðåëèãèîçåí ÷îâåê òîé áå çàåìàë â ïðîäúëæåíèå íà ÷åòèðè äåñåòèëåòèÿ ïîñòà íà öúðêîâåí íàñòîÿòåë (ïðåç ïîñëåäíèòå ãîäèíè áå ðúêîâîäèë ïî ñúâìåñòèòåëñòâî è ìåñòíèÿ êëîí íà Ëåãèîíà çà áÿëà íðàâñòâåíîñò). Îñâåí òîâà ñå ñëàâåøå ñ ïðî÷óâñòâåíèòå ñè ðå÷è ïî ñëó÷àé Ïðàçíèêà íà ìàéêèòå, íàðè÷àí îò íåãî ñ äúëáîêî óâàæåíèå "Ìàé÷èíà íåäåëÿ".
Îòêàêòî áå ìîíòèðàí íà 31 ìàé 1898 ãîäèíà, òîçè ÷àñîâíèê íåèçìåííî îòìåðâàøå âðåìåòî ñ óäàðè íà âñåêè ïîëîâèí ÷àñ. Ãðàäñêàòà èñòîðèÿ ïîìíåøå ñàìî åäíî èçêëþ÷åíèå. Â äåíÿ, êîãàòî èçáóõíà ñòîìàíîëåÿðíàòà íà Êè÷úíúð, ÷àñîâíèêúò íå óäàðè ïëàäíå. Ìåñòíèòå æèòåëè ñìÿòàõà, ÷å îòåö Äæîëèí å çàãëóøèë êàìáàíàòà â çíàê íà ñêðúá ïî çàãèíàëèòå äåöà è ìàêàð òîâà äà íå áå âÿðíî, ñâåùåíèêúò íå ðàçñåÿ çàáëóäàòà èì. ×àñîâíèêúò ïðîñòî íå áå óäàðèë.
Íå óäàðè è â ïåò ÷àñà ñóòðèíòà íà 31 ìàé 1985 ãîäèíà.
Â òîçè ìîìåíò èç öåëèÿ Äåðè ñòàðèòå êîðåíÿöè îòâîðèõà î÷è è ñå íàäèãíàõà, îáçåòè îò áåçïðè÷èííà òðåâîãà. Åäíè ïîñåãíàõà êúì ëåêàðñòâàòà, äðóãè ñè ñëîæèõà èçêóñòâåíèòå çúáè, òðåòè çàïàëèõà ëóëè èëè ïóðè.
Ñòàðöèòå áäÿõà íà ñòðàæà.
Ñðåä òÿõ áåøå è îòäàâíà ïðåõâúðëèëèÿò äåâåòäåñåòòå Íîðáúðò Êèéí. Òîé èçêóöóêà äî ïðîçîðåöà è ñå âòðåí÷è â ïðèòúìíÿëîòî íåáå. Ïðåäíàòà âå÷åð ïî ðàäèîòî áÿõà îáåùàëè ÿñíî âðåìå, íî êîñòèòå ìó ïîäñêàçâàõà, ÷å ùå âàëè è òî ïðîëèâíî. Óñåùàøå êàê ãî îáõâàùà äúëáîê ñòðàõ; ÷óâñòâóâàøå ñå â îïàñíîñò, ñÿêàø ñìúðòîíîñíà îòðîâà áàâíî ïúëçåøå êúì ñúðöåòî ìó. Ñìúòíî ñè ñïîìíè çà îíçè äåí, êîãàòî áàíäàòà íà Áðàäëè áåçãðèæíî ïðèñòèãíà â Äåðè ïîä äóëàòà íà ñåäåìäåñåò è ïåò ïèñòîëåòà è ïóøêè. Äà, ñëåä òàêàâà ðàáîòà ÷îâåê óñåùàøå êàê îòâúòðå ìó ñòàâà ëåêî è òîïëî, ñÿêàø âñè÷êî... ñÿêàø âñè÷êî íÿêàê ñå ïîòâúðæäàâàøå. Ïî-äîáðå íå ìîæåøå äà ãî èçðàçè, äîðè â ìèñëèòå ñè. Ñëåä òàêàâà ðàáîòà ÷îâåê èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å ìîæå áè ùå æèâåå âå÷íî, à äÿâîë äà ãî âçåìå, Íîðáúðò Êèéí ïî÷òè áå ñïîëó÷èë â òîâà îòíîøåíèå. Âñåêè äåí èçìèíàâàøå òî÷íî ïî ïåò êèëîìåòðà, ìàêàð ÷å íà 24 þíè ùåøå äà íàâúðøè äåâåòäåñåò è øåñò. Àëà ñåãà èçïèòâàøå ñòðàõ.
- Òèÿ õëàïåòèè - ïðîìúðìîðè òîé, ãëåäàéêè íàâúí, áåç äà óñåùà, ÷å ãîâîðè íà ãëàñ. - Êàêâî ãè ïðèõâàùà òèÿ ïðîêëåòè õëàïåòà? Êàêâè ïàêîñòè ñà çàìèñëèëè òîÿ ïúò?
Â ñúùèÿ ìèã ñ íåìîùåí, ðúæäèâ è íå÷óò îò íèêîãî ïèñúê ñå ñúáóäè äåâåòäåñåò è äåâåò ãîäèøíèÿò Åãáúðò Òàðàóãóä, êîéòî áå ïðèñúñòâóâàë â "Ñðåáúðíèÿ äîëàð", äîêàòî Êëîä Åðó íàñòðîéâàøå ñåêèðàòà, çà äà èçñâèðè ñ íåÿ ïîãðåáàëíèÿ ìàðø íà ÷åòèðèìà ìúæå. Ñåãà ïàê áå ñúíóâàë Êëîä, ñàìî ÷å òîçè ïúò äúðâàðÿò âðúõëåòÿ âúðõó íåãî, áðàäâàòà ñå ñòîâàðè è â ñëåäâàùàòà ñåêóíäà Òàðàóãóä âèäÿ êàê ñîáñòâåíàòà ìó ðúêà ñå ãúð÷è è ïîäñêà÷à íà òåçãÿõà.
Íåùî ñå å îáúðêàëî, ìèíà ìó ìúãëÿâà ìèñúë, äîêàòî òðåïåðåøå îò ñòðàõ è ñòóä â äúëãèòå ñè äîëíè ãàùè ñ æúëòè ïåòíà îò óðèíà. Íåùî óæàñíî ñå å îáúðêàëî.
Äåéâ Ãàðäíúð, êîéòî áå îòêðèë îñàêàòåíîòî òÿëî íà Äæîðäæ Äåíáðîó ïðåç îêòîìâðè 1957 è ÷èéòî ñèí áå îòêðèë òàçè ïðîëåò òðóïà íà ïúðâàòà æåðòâà îò íîâèÿ öèêúë, îòâîðè î÷è òî÷íî â ïåò ÷àñà è îùå ïðåäè äà ïîãëåäíå áóäèëíèêà íà áþðîòî, ïîìèñëè: ×àñîâíèêúò íà Áàïòèñòêàòà öúðêâà íå óäàðè... Êàêâî å ñòàíàëî? Óñåòè îãðîìåí, íåÿñåí ñòðàõ. Äåéâ áå ïðåóñïÿë â æèâîòà. Ïðåç 1965 ãîäèíà áå çàêóïèë "Âñè÷êî çà íîçåòå", à äíåñ ïðèòåæàâàøå âòîðè ìàãàçèí çà îáóâêè â òúðãîâñêàòà çîíà è òðåòè â Áàíãîð. Èçâåäíúæ âñè÷êè òèÿ íåùà - íåùà, çà êîèòî áå ïðåâèâàë ãðúá ïðåç öåëèÿ ñè æèâîò - ìó ñå ñòîðèõà çàïëàøåíè. Îò êàêâî? - ìèñëåíî èçâèêà òîé, ãëåäàéêè ñïÿùàòà ñè æåíà. Îò êàêâî òå ïðèõâàùà òàÿ ïàíèêà, ñàìî çàäåòî íÿêàêúâ ñè ÷àñîâíèê íå óäàðèë òî÷íèÿ ÷àñ? Íî îòãîâîð íÿìàøå.
Òîé ñòàíà è ïðèñòúïè êúì ïðîçîðåöà, ïðèäúðïâàéêè äîëíèùåòî íà ïèæàìàòà. Íåáåòî êèïåøå îò íàõëóëèòå îòêúì çàïàä îáëàöè è òðåâîãàòà íà Äåéâ ñå çàñèëè. Çà ïðúâ ïúò îò ìíîãî âðåìå íàñàì ñè ïðèïîìíè ïèñúöèòå, êîèòî ïðåäè äâàäåñåò è ñåäåì ãîäèíè ãî áÿõà ïðèâëåêëè íà âåðàíäàòà, çà äà âèäè ñãúð÷åíîòî òåëöå ñ æúëòèÿ äúæäîáðàí. Âãëåäà ñå â ïðèèæäàùèòå îáëàöè è ïîìèñëè: Íàä íàñ å íàäâèñíàëà çàïëàõà. Íàä âñè÷êè íè. Íàä Äåðè.
Ïîëèöåéñêèÿò øåô Àíäðþ Ðàäìåéêúð, êîéòî èñêðåíî âÿðâàøå, ÷å å ïîëîæèë âñè÷êè óñèëèÿ, çà äà ðàçãàäàå íîâàòà ïîðåäèöà îò óáèéñòâà íà äåöà â ãðàä÷åòî, ñòîåøå íà âåðàíäàòà ïðåä ñâîÿ äîì ñ ïàëöè ïîä ñëóæåáíèÿ êîëàí è óñåùàøå ñúùàòà òðåâîãà. Íåùî ùå ñå ñëó÷è. Ìàé ùå âàëè êàòî èç âåäðî. Íî íå å òàì ðàáîòàòà. Òîé ïîòðúïíà... è êàêòî ñòîåøå íà âåðàíäàòà, äîëàâÿéêè îòêúì êóõíÿòà àðîìàòà íà ïúðæåí áåêîí, ïúðâèòå åäðè êàïêè çàòóïêàõà ïî òðîòîàðà íà Ðåéíîëäñ ñòðèéò ïðåä ñïðåòíàòàòà ìó êúùè÷êà, à íàä äúðâåòàòà íà Áàñè ïàðê èççàä õîðèçîíòà äîëåòÿ äàëå÷íà ãðúìîòåâèöà.
Ðàäìåéêúð ïîòðúïíà îòíîâî.


9.

Äæîðäæ / 05:01 ÷.

Áèë âäèãíà ïëàìú÷åòî... è íàäàäå ïðîòÿæåí, òðåïåðåù ïèñúê íà îò÷àÿíèå.
Íàñðåùà ïî òóíåëà ñå òúòðåøå Äæîðäæ - Äæîðäæ, îáëå÷åí â ñúùèÿ îêúðâàâåí æúëò äúæäîáðàí. Åäèíèÿò ðúêàâ âèñåøå ñïëåñêàí è îòïóñíàò. Ëèöåòî íà Äæîðäæ áåøå áÿëî êàòî ñèðåíå è âúðõó íåãî ëúùÿõà ñðåáðèñòè î÷è. Òå ñå âòîðà÷èõà â Áèë.
- Êîðàá÷åòî ìè! - Ìúðòâåøêèÿò ãëàñ íà Äæîðäæè ñå èçâèñè, çàïîäñêà÷à èç òóíåëà. - Íå ìîãà äà ãî íàìåðÿ, Áèë, íàâñÿêúäå äèðèõ è âñå ãî íÿìà, à ñåãà ñúì ìúðòúâ è òè ñè âèíîâåí, òè ñè âèíîâåí, ÒÈ ÑÈ ÂÈÍÎÂÅÍ...
- Äæú-äæú-äæîðäæè! - èçêðåùÿ Áèë. Óñåòè êàê ðàçóìúò ìó çàëèòà, èçòðúãâà ñå îò êîðåíèòå.
Äæîðäæ ïðîäúëæàâàøå äà ñå ïðåïúâà íàñðåùà. Åäèíñòâåíàòà ìó ðúêà ñå íàäèãíà êúì Áèë è áëåäèòå ïðúñòè ñå ñãúð÷èõà õèùíî. Íîêòèòå áÿõà ìðúñíè, íàùúðáåíè.
- Òè ñè âèíîâåí - ïðîøåïíà Äæîðäæ è ñå óõèëè. Çúáèòå ìó áÿõà äúëãè è õèùíè. Ïîòðåïâàõà íàãîðå-íàäîëó êàòî ÷åëþñòè íà êàïàí çà ìå÷êè. - Òè ìå èçïðàòè íàâúí, òè ñè... âèíîâåí... çà âñè÷êî.
- Íú-íú-íå, Äæú-äæú-äæîðäæè! - èçâèêà Áèë. - Àç íå çíú-çíú-çíàåõ...
- Ùå òå óáèÿ! - èçðåâà Äæîðäæ è îò îçúáåíàòà óñòà èçëåòÿõà çâåðñêè, êó÷åøêè çâóöè - âîé, ëàé, ðúìæåíå. Êúì òÿõ ñå ïðèìåñâàøå íå÷îâåøêè ñìÿõ. Ñåãà Áèë óñåùàøå ìèðèçìàòà ìó - ìèðèçìàòà íà èçãíèëèÿ Äæîðäæ. Ëåïêàâà ìèðèçìà íà ìàçå, íà íÿêàêâî íåîïèñóåìî æúëòîîêî ÷óäîâèùå, êîåòî ñå ñïîòàéâà â úãúëà è ÷àêà äà èçòúðáóøè ïúðâîòî ñðåùíàòî ìîì÷åíöå.
×åëþñòèòå íà Äæîðäæ ñå çàõëîïíàõà è çúáèòå ìó èçòðàêàõà êàòî áèëÿðäíè òîïêè. Îò î÷èòå ìó áëèêíà æúëòåíèêàâà ãíîé... è êëå÷êàòà èçãàñíà.
Áèë óñåòè, ÷å ïðèÿòåëèòå ìó ñà èç÷åçíàëè - áÿãàõà, ðàçáèðà ñå, áÿãàõà è ãî èçîñòàâÿõà ñàì. Ñúùî êàòî ðîäèòåëèòå ìó, òå íå èñêàõà äà èìàò íèùî îáùî ñ íåãî, çàùîòî Äæîðäæ áåøå ïðàâ: âñè÷êî áå ñòàíàëî ïî íåãîâà âèíà. Ñêîðî ùåøå äà óñåòè êàê îíàÿ åäèíñòâåíà ðúêà ãî ñòèñêà çà ãúðëîòî, ñêîðî ùåøå äà óñåòè êàê õèùíèòå çúáè ðàçäèðàò ïëúòòà ìó è òàêà òðÿáâàøå äà áúäå. Òàêà ùåøå äà å ñïðàâåäëèâî. Òîé áå ïðàòèë Äæîðäæ äà óìðå íàâúí, à ñåòíå öÿë æèâîò áå ïèñàë çà óæàñà íà òîâà ïðåäàòåëñòâî - î, ðàçêðàñÿâàøå ãî ñ áåçáðîé ìàñêè, ïî÷òè êîëêîòî áåçáðîéíèòå ëèöà íà Òî, àëà ÷óäîâèùåòî â äúíîòî íà âñè÷êè òèÿ èñòîðèè áåøå áðàò÷åòî ìó Äæîðäæ, õóêíàëî ïîä ïîðîÿ ñ ïàðàôèíåíîòî êîðàá÷å. Ñåãà èäâàøå ÷àñúò çà èçêóïëåíèå.
- Çàñëóæèë ñè ñìúðò çàäåòî ìå óáè - ïðîøåïíà Äæîðäæ. Âå÷å áåøå ñúâñåì áëèçî. Áèë ñòèñíà êëåïà÷è.
Ïîñëå èç òóíåëà ñå ðàçëÿ æúëòà ñâåòëèíà è òîé îòíîâî îòâîðè î÷è. Ðè÷è äúðæåøå êëå÷êà êèáðèò.
- Áîðè ñå, Áèë! - èçâèêà Ðè÷è. - Çà Áîãà! Áîðè ñå!
Êàêâî òúðñèòå òóê? Òîé ãè îãëåäà ñ íåäîóìåíèå. Çíà÷è âñå ïàê íå áÿõà èçáÿãàëè. Êàê òàêà? Êàê ìîæåõà äà íå èçáÿãàò, ñëåä êàòî áÿõà ðàçáðàëè êàê ïîäëî å óáèë ñîáñòâåíèÿ ñè áðàò?
- Áîðè ñå! - êðåùåøå Áåâúðëè. - Î, Áèë, áîðè ñå! Ñàìî òè ìîæåø äà ãî ñòîðèø! Ìîëÿ òå...
Äæîðäæ âå÷å áåøå ñàìî íà íÿêîëêî êðà÷êè. Èçâåäíúæ òîé ñå èçïëåçè. Åçèêúò ìó áåøå îáðàñúë ñ áåëåçíèêàâà ïëåñåí. Áèë èçïèùÿ îòíîâî.
- Óáèé ãî, Áèë! - èçðåâà Åäè. - Òî íå å áðàò òè! Óáèé ãî äîêàòî å ìàëêî! Óáèé ãî ÑÅÃÀ!
Äæîðäæ ñòðåëíà çà ìèã êúì Åäè ïîãëåäà íà ñðåáðèñòèòå ñè î÷è è äðåáíèÿò ìúæ îòëåòÿ êúì ñòåíàòà êàòî óäàðåí. Áèë ñòîåøå âöåïåíåí è ãëåäàøå êàê áðàò ìó ïðèñòúïâà íàïðåä. Äæîðäæ, îòíîâî Äæîðäæ ñëåä òîëêîâà ìíîãî ãîäèíè, Äæîðäæ ùåøå äà ñëîæè êðàÿ êàêòî áå ñëîæèë íà÷àëîòî, î äà, åòî, âå÷å ÷óâàøå êàê æúëòèÿò äúæäîáðàí ñêúðöà âñå ïî áëèçî, ÷óâàøå êàê çâúíòÿò çàêîï÷àëêèòå íà ãàëîøèòå è äîëàâÿøå ìèðèñà íà ìîêðè ëèñòà, ñÿêàø ïîä äúæäîáðàíà èìàøå ñàìî ãíèëà øóìà, ñÿêàø ãàëîøèòå áÿõà íàòúïêàíè ñ ëàíñêè ëèñòà, äà, ÷îâå÷å îò ëèñòà, òî÷íî òàêà, òîâà áåøå Äæîðäæ, ïðîãíèëî òîï÷åñòî ëèöå è òÿëî îò ñïëúñòåíè ëèñòà, êîèòî ïîíÿêîãà çàäðúñòâàò êàíàëèòå ñëåä íàâîäíåíèå.
Äî óøèòå ìó åäâà äîëåòÿ ïèñúêúò íà Áåâúðëè.
(òðîøè ñòîáîðà)
- Áèë, ìîëÿ òå, Áèë...
(ñ òðÿñúê ñóõ è ïàê êðåùè)
- Çàåäíî ùå ïîòúðñèì êîðàá÷åòî - êàçà Äæîðäæ. Ïî áóçèòå ìó êàòî ôàëøèâè ñúëçè ñå ñòè÷àøå ãúñòà, æúëòåíèêàâà ãíîé. Òîé ïîñåãíà êúì Áèë, ãëàâàòà ìó ñå êèëíà íàñòðàíè è óñòíèòå îãîëèõà îñòðè, çâåðñêè çúáè.
(÷å ñðåùíàë äóõ òîé ñðåùíàë äóõ ÒÎÉ ÑÐÅÙÍÀË)
- Ùå ãî íàìåðèì - êàçà Äæîðäæ è Áèë óñåòè â äúõà ìó âîíÿ íà èçáóõíàëè îò ðàçëîæåíèåòî çâåðñêè òðóïîâå, ïðîñíàòè êðàé øîñåòî â ãîðåùà íîù. Êîãàòî Äæîðäæ ðàçòâîðè ÷åëþñòè, çàä òÿõ ñå ðàçêðè ìðà÷íà ïàñò, èç êîÿòî ãúìæàõà ñãúð÷åíè òâàðè. - Òî îùå å òóê, òóê äîëó âñè÷êî ñå ðåå, è íèå ùå ñå ðååì, Áèë, âñè÷êè ùå ñå ðååì...
Ïî øèÿòà íà Áèë ñå ïëúçíàõà ðúöå, ñòóäåíè êàòî ðèáåøêè êîðåì.
(ÒÎÉ ÑÐÅÙÀ ÄÓÕ ÍÈÅ ÑÐÅÙÀÌÅ ÄÓÕ ÒÅ ÍÈÅ ÂÈÅ ÑÐÅÙÀÒÅ ÄÓÕ...)
Ñãúð÷åíîòî äåòñêî ëè÷èöå áàâíî ñå íîñåøå èç âúçäóõà êúì øèÿòà íà Áèë.
- ... ðååì...
- Òðîøè ñòîáîðà ñ òðÿñúê ñóõ! - èçðåâà Áèë. Ãëàñúò ìó áå ñòàíàë ÷óæä, áàñîâ, ìîùåí è Ðè÷è âíåçàïíî ñè ïðèïîìíè, ÷å Áèë ïåëòå÷åøå ñàìî êîãàòî ãîâîðåøå ñúñ ñîáñòâåíèÿ ñè ãëàñ; ïîäðàæàâàøå ëè íÿêîìó, òîé íå çàåêâàøå íèêîãà.
Ïðèçðàêúò íà Äæîðäæ èçñúñêà è ñå îòäðúïíà êàòî óäàðåí, âäèãàéêè ðúêà ïðåä ëèöåòî ñè.
- Òî÷íî òàêà! - èçêðåùÿ îáåçóìåëèÿò îò âúçòîðã Ðè÷è. - Ñåãà òè å ïàäíàëî, Áèë! Äîâúðøè ãî! Äîâúðøè ãî! Äîâúðøè ãî!
- Òðîøè ñòîáîðà ñ òðÿñúê ñóõ è ïàê êðåùè, ÷å ñðåùíàë äóõ! - òúòíåøå ãðúìîòåâè÷íèÿò ãëàñ íà Áèë. Òîé ïðèñòúïè êúì ôàëøèâèÿ Äæîðäæ. - Òè íå ñè äóõ! Äæîðäæ çíàå, ÷å íå ñúì èñêàë äà óìðå! Íàøèòå íå áÿõà ïðàâè! Îáâèíÿâàõà ìåí è íå áÿõà ïðàâè! ×óâàø ëè?
Èçâåäíúæ èç÷àäèåòî ñ îáðàçà íà Äæîðäæ èçöâúð÷à êàòî ïëúõ è ñå çàâúðòÿ. Íåùî ñå ëþøêàøå è òðåïåðåøå ïîä æúëòèÿ äúæäîáðàí. Ñàìèÿò äúæäîáðàí ñÿêàø ñå ðàçëèâàøå, ïðîòè÷àøå íà ÿðêè æúëòè ïåòíà. Ïðåä î÷èòå èì Òî ãóáåøå îáëèê, ñòàâàøå áåçôîðìåíî.
- Òðîøè ñòîáîðà ñ òðÿñúê ñóõ, êîïåëå ãàäíî! - ðåâåøå Áèë Äåíáðîó. - È ïàê êðåùè, ÷å ñðåùíàë äóõ!
Òîé ñå õâúðëè íàïðåä è ïðúñòèòå ìó ñãðàá÷èõà æúëòèÿ äúæäîáðàí, êîéòî âå÷å íå áåøå äúæäîáðàí. Óñåòè â ðúöåòå ñè íåùî êàòî ïîëóðàçòîïåí øîêîëàä, êîéòî ïðîòå÷å ìåæäó ïðúñòèòå ìó îùå ùîì ãî ñòèñíà â þìðóê. Áèë ïàäíà íà êîëåíå. Ïîñëå Ðè÷è èçîõêà îò áîëêà â îïàðåíèòå ïðúñòè. Êëå÷êàòà èçãàñíà è îòíîâî ñå âúçöàðè ìðàê.
Áèë óñåòè êàê â ãúðäèòå ìó ñå íàäèãà íåùî òîïëî, çàäóøàâàùî è ïàðëèâî êàòî êîïðèâà. Òîé îáãúðíà êîëåíå è ïðèòèñíà áðàäàòà ñè êúì òÿõ ñ íàäåæäàòà, ÷å òîâà ìîæå äà ïðîãîíè èëè ïîíå äà îáëåê÷è áîëêàòà. Ñìúòíî ñå ðàäâàøå, ÷å íàîêîëî öàðóâà ìðàê è äðóãèòå íå ìîãàò äà âèäÿò ñòðàäàíèåòî ìó.
Îò ãúðëîòî ìó èçëåòÿ çâóê - òðåïåðåùî ðèäàíèå. Ïîñëå âòîðî; òðåòî.
- Äæîðäæ! - èçâèêà òîé. - Äæîðäæ, èçâèíÿâàé! Íå ñúì èñêàë äà ñå ñëó÷è íè-õõè-èùî ëú-ëú-ëîøî!
Ìîæå áè èìàøå îùå íåùî çà êàçâàíå, íî òîé íå çíàåøå êàê äà ãî êàæå. Ðèäàåøå, ïðîñíàò ïî ãðúá, ñ ðúêà âúðõó î÷èòå, ñïîìíÿøå ñè êîðàá÷åòî, ñïîìíÿøå ñè ðàâíîìåðíèÿ òðîïîò íà äúæäîâíèòå êàïêè ïî ïðîçîðöèòå íà ñïàëíÿòà, ñïîìíÿøå ñè ëåêàðñòâàòà è êíèæíèòå êúðïè÷êè âúðõó íîùíîòî øêàô÷å, çàòèõâàùàòà òðåñêàâà áîëêà â ãëàâàòà è òÿëîòî ñè, à íàé-ñèëíî ñè ñïîìíÿøå Äæîðäæ - Äæîðäæ, Äæîðäæ â æúëòèÿ äúæäîáðàí ñ âäèãíàòà êà÷óëêà.
- Äæîðäæ, èçâèíÿâàé! - èçâèêà òîé ïðåç ñúëçè. - Èçâèíÿâàé, èçâèíÿâàé, ìîëÿ òå, è-õõè-ÈÇÂÈÍßÂÀÉ...
À ñåòíå óñåòè íàîêîëî ñâîèòå ïðèÿòåëè, è íèêîé íå äðàñíà êëå÷êà, è íÿêîé ãî ïðåãúðíà, íå çíàåøå êîé, ìîæå áè Áåâúðëè, èëè Áåí, èëè Ðè÷è. Òå áÿõà ñ íåãî è â òîçè êðàòúê ìèã ìðàêúò áå ìèëîñúðäåí.


10.

Äåðè / 05:30 ÷.

Êúì 5:30 âå÷å âàëåøå ïðîëèâåí äúæä. Ìåòåîðîëîçèòå îò áàíãîðñêèòå ðàäèîñòàíöèè èçðàçèõà óìåðåíà èçíåíàäà è ëþáåçíî ñå èçâèíèõà íà âñè÷êè, êîèòî ñà ïëàíèðàëè èçëåòè è ïèêíèöè ñëåä â÷åðàøíèòå ïðîãíîçè. Äîñàäíà èçäúíêà, ñêúïè ïðèÿòåëè; ïðîñòî åäèí îò îíèÿ ñòðàííè öèêëîíè, êîèòî ïîíÿêîãà ñå ðàçâèâàò ñ ïîðàçèòåëíà áúðçèíà â äîëèíàòà íà Ïåíîáñêîò.
Ïî åäíà îò ðàäèîñòàíöèèòå ìåòåîðîëîãúò Äæèì Óèò îïèñà íàïðåäâàíåòî íà "óäèâèòåëíî äèñöèïëèíèðàí" àòìîñôåðåí ôðîíò. È òîâà áå òâúðäå ìåêî êàçàíî. Ìåòåîðîëîãè÷íèòå óñëîâèÿ ñå ïðîìåíÿõà ñ ðàçñòîÿíèåòî: îò îáëà÷íî â Áàíãîð êúì ïðåðúìÿâàíèÿ â Õåéâúí è ëåêè âàëåæè â Íþïîðò. Íî â Äåðè, ñàìî íà ïåòäåñåò êèëîìåòðà îò öåíòúðà íà Áàíãîð, âàëåøå êàòî èç âåäðî. Íà ìåñòà ïî øîñå ¹ 7 êîëèòå ñå äâèæåõà ïðåç öÿëà ïåäÿ âîäà, à â íèçèíàòà îòâúä ôåðìàòà íà Ðóëèí äðåíàæèòå áÿõà çàäðúñòåíè è íàâîäíåíàòà ìàãèñòðàëà ñêîðî ñòàíà íåïðîõîäèìà. Êúì øåñò ñóòðèíòà ïúòíàòà ïîëèöèÿ âå÷å ðàçïîëàãàøå îò äâåòå ñòðàíè íà íèçèíàòà îðàíæåâè çíàöè çà îòêëîíåíèå.
Ïîä íàâåñà íà Ãëàâíàòà óëèöà ïîäðàíèëè ïúòíèöè ÷àêàõà ïúðâèÿò àâòîáóñ äà ãè îòêàðà íà ðàáîòà è ñå âãëåæäàõà êúì Êàíàëà, êúäåòî âîäàòà çàïëàøèòåëíî ñå íàäèãàøå ìåæäó áåòîííèòå ñòåíè. Ðàçáèðà ñå, íàâîäíåíèå íÿìàøå äà èìà; ïî òîçè âúïðîñ âñè÷êè áÿõà åäèíîäóøíè. Âîäàòà âñå îùå áåøå öÿë ìåòúð ïîä ðåêîðäíîòî íèâî çà 1977 ãîäèíà, à òîãàâà íå áå èìàëî íàâîäíåíèå. Íî äúæäúò ïðîäúëæàâàøå äà áëúñêà ãðàä÷åòî ñ ìðà÷íî óïîðñòâî è èç íèñêèòå îáëàöè òúòíåõà ãðúìîòåâèöè. Âîäàòà ñå ñòè÷àøå íà ïîòîöè ïî Ãîðíàòà ìèëÿ è ïîòúâàøå ñ ðåâ â ìðåæàòà îò äðåíàæè è êàíàëè.
Íÿìàøå äà èìà íàâîäíåíèå, òóê áÿõà åäèíîäóøíè, íî ïî âñè÷êè ëèöà òúìíååøå ñìúòíà áîÿçúí.
Â 5:45 òðàíñôîðìàòîðúò íà åëåêòðè÷åñêèÿ ñòúëá êðàé èçîñòàâåíèÿ ãàðàæ íà áðàòÿ Òðàêúð èçáóõíà ñðåä îáëàê ïóðïóðíè ïëàìúöè, îáñèïâàéêè êåðåìèäèòå ïî ïîêðèâà ñ êúñîâå èçêðèâåí ìåòàë. Åäíî îò ëåòÿùèòå ñòîìàíåíè ïàð÷åòà ñðÿçà âèñîêîâîëòîâ êàáåë, êîéòî ñúùî ðóõíà íà ïîêðèâà è çàïîäñêà÷à ñúñ ñúñêàíå êàòî íåäîóáèòà çìèÿ, áúëâàéêè ñòðóÿ îñëåïèòåëíè èñêðè. Âúïðåêè ïîðîÿ ïîêðèâúò ïëàìíà è ñêîðî îãúíÿò îáãúðíà öåëèÿ ãàðàæ. Îáùèíñêàòà ïîæàðíà êîìàíäà ïîòåãëè çà ïúðâàòà ñè ìèñèÿ ïðåç òîçè äåí â 6:02, à â 6:09 âå÷å áå äî ãàðàæà íà áðàòÿ Òðàêúð. Ñðåä ïúðâèòå îãíåáîðöè îò êàìèîíà èçñêî÷è Êàëâèí Êëàðê, åäèíèÿò îò áëèçíàöèòå Êëàðê, êîèòî áÿõà ó÷èëè çàåäíî ñ Áåí, Áåâúðëè, Ðè÷è è Áèë. Ïðè òðåòàòà ñòúïêà ïîäìåòêàòà íà êîæåíèÿ ìó áîòóø ñå îçîâà âúðõó êàáåëà. Êàëâèí çàãèíà íà ìÿñòî. Åçèêúò ìó èçõâðúêíà íàâúí è ãóìåíàòà ïîæàðíèêàðñêà äðåõà çàïóøè. Íàîêîëî ñå ðàçíåñå ìèðèñ êàòî îò èçãîðåëè ãóìè íà ãðàäñêîòî ñìåòèùå.
Â 6:05 æèâååùèòå íà Ìåðèò ñòðèéò â êâàðòàëà Îëä êåéï óñåòèõà íåùî êàòî ïîäçåìíà åêñïëîçèÿ. Òóê-òàì èçïîïàäàõà ÷èíèè è êàðòèíè. Â 6:06 íàä âñè÷êè òîàëåòíè ïî Ìåðèò ñòðèéò èçáóõíàõà ãåéçåðè îò èçïðàæíåíèÿ è ìðúñíà âîäà - íÿêàêâî íåâúîáðàçèìî ÿâëåíèå áå îáúðíàëî õîäà íà ïîòîöèòå ïî òðúáèòå íà íîâàòà ñàíèòàðíà èíñòàëàöèÿ â Ïóùèíàêà. Íà ìåñòà åêñïëîçèèòå áÿõà òîëêîâà ìîùíè, ÷å ïðîáèõà òàâàíèòå íà ïîìåùåíèÿòà. Åäíà æåíà íà èìå Àí Ñòþàðò çàãèíà êîãàòî îò íåéíàòà òîàëåòíà çàåäíî ñ ïîòîêà ìðúñîòèÿ èçõâðúêíà ñòàðèííî çúáíî êîëåëî. Òî ðàçáè ìàòîâîòî ñòúêëî íà äóøîâàòà êàáèíêà, êúäåòî ñå êúïåøå Àí, è ïðåëåòÿ ïðåç ãúðëîòî é êàòî ñòðàõîâèò ñíàðÿä. Æåíàòà áå ïî÷òè îáåçãëàâåíà. Çúáíîòî êîëåëî, ðúæäèâà îñòàíêà îò ñòîìàíîëåÿðíàòà íà Êè÷úíúð, áå ïîïàäíàëî â ãðàäñêàòà êàíàëèçàöèÿ îùå ïðåäè ñåäåìäåñåò è ïåò ãîäèíè. Äðóãà æåíà çàãèíà êîãàòî òîàëåòíàòà é èçáóõíà ïîä íàïîðà íà âíåçàïíî îáúðíàòèÿ ïîòîê, òëàñêàí îò íàãíåòåíè ìàñè ìåòàíîâ ãàç. Íåùàñòíèöàòà áå ðàçêúñàíà íà ïàð÷åòà äîêàòî ñïîêîéíî ñåäåøå âúðõó òîàëåòíàòà ÷èíèÿ è ÷åòåøå íîâèÿ òúðãîâñêè êàòàëîã.
Â 6:19 ïîðåäíàòà ìúëíèÿ óëó÷è Ìîñòà íà öåëóâêèòå, êîéòî ñúåäèíÿâàøå äâàòà áðÿãà íà Êàíàëà ìåæäó Áàñè ïàðê è Îáùèíñêàòà ãèìíàçèÿ. Ïàð÷åòà äúðâî èçëåòÿõà âèñîêî âúâ âúçäóõà è ñå ïîñèïàõà íàä áóéíîòî òå÷åíèå.
Âÿòúðúò ñå çàñèëâàøå. Â 6:30 ñïîðåä ìåòåîðîëîãè÷íèÿ ïóíêò â ñúäåáíàòà ñãðàäà ñêîðîñòòà ìó áå ñàìî äâàäåñåò è ïåò êèëîìåòðà â ÷àñ. Ïðåç ñëåäâàùèòå ïåòíàäåñåò ìèíóòè òÿ íàðàñòíà äî ÷åòèðèäåñåò êèëîìåòðà.
Â 6:46 Ìàéê Õåíëúí ñå ñâåñòè â Îáùèíñêàòà áîëíèöà. Ñúçíàíèåòî ìó ñå çàâúðíà ïëàâíî êàòî ñïîêîåí èçãðåâ - çàäúëãî òîé áå óáåäåí, ÷å ñúíóâà. Íî ñúíÿò èçãëåæäàøå ñòðàíåí - òðåâîæåí ñúí, êàêòî áè êàçàë íÿêîãàøíèÿò ìó ïðåïîäàâàòåë ïî ïñèõîëîãèÿ äîêòîð Åéáúëñúí. Òðåâîãàòà ñÿêàø íÿìàøå ÿñíî èçðàçåíà ïðè÷èíà, àëà òîâà íå ÿ ïðîãîíâàøå; çàïëàõàòà ëúõàøå îò öÿëîòî ñêðîìíî áÿëî ïîìåùåíèå.
Ïîñòåïåííî òîé îñúçíà, ÷å å áóäåí. Ñêðîìíîòî áÿëî ïîìåùåíèå ñå îêàçà áîëíè÷íà ñòàÿ. Íàä ãëàâàòà ìó âèñÿõà äâà áóðêàíà - åäèíèÿò ñ áèñòðà òå÷íîñò, äðóãèÿò ñ òúìíî÷åðâåíî ñúäúðæàíèå. Êðúâ. Òîé âèäÿ ïðèêðåïåíèÿ çà ñòåíàòà òåëåâèçîð è ÷ó ãëóõèòå óäàðè íà äúæäîâíè ñòðóè ïî ñòúêëàòà.
Ìàéê ñå îïèòà äà ðàçìúðäà êðàêà. Åäèíèÿò ñå äâèæåøå ñâîáîäíî, íî äðóãèÿò, äåñíèÿò êðàê, îòêàçâàøå äà ñå ïîä÷èíè. Ïî÷òè íå ãî óñåùàøå è ðàçáðà, ÷å å ïëúòíî áèíòîâàí.
Ìàëêî ïî ìàëêî ñïîìåíèòå ñå çàâðúùàõà. Áå ñåäíàë äà îïèøå ñðåùàòà â áåëåæíèêà ñè, à ïîñëå â áèáëèîòåêàòà áå íàõúëòàë Õåíðè Áàóúðñ. Íåçàáðàâèìà ðåëèêâà îò çëàòíèÿ ôîíä. Ïîñëåäâà ðúêîïàøíà ñõâàòêà è...
Õåíðè! Êúäå áå îòèøúë Õåíðè? Äà íàïàäíå äðóãèòå?
Ìàéê ïîòúðñè ñ ïðúñòè áóòîíà çà ïîâèêâàíå. Êîï÷åòî áåøå êðàé ãëàâàòà ìó è òúêìî ñå ãîòâåøå äà ãî íàòèñíå, êîãàòî âðàòàòà ñå îòâîðè. Íà ïðàãà ñòîåøå ñàíèòàð. Äâåòå ãîðíè êîï÷åòà íà áÿëàòà ìó ïðåñòèëêà áÿõà ðàçêîï÷àíè, à ÷îðëàâàòà òúìíà êîñà ìó ïðèäàâàøå âèä íà ãåðîé îò ñòàðèÿ ñåðèàë "Áåí Êåéñè". Íà âðàòà ìó âèñåøå ìåäàëüîí÷å ñ îáðàçà íà ñâåòè Êðèñòîôúð. Âúïðåêè çàìàéâàíåòî ñè Ìàéê ãî ðàçïîçíà íåçàáàâíî. Ïðåç 1958 ãîäèíà Òî áå óáèëî â Äåðè åäíî øåñòíàéñåòãîäèøíî ìîìè÷å íà èìå ×åðèë Ëàìîíèêà. Ìîìè÷åòî èìàøå ÷åòèðèíàéñåòãîäèøåí áðàò, Ìàðê, è èìåííî òîé ñå ãîòâåøå äà âëåçå â ñòàÿòà.
- Ìàðê? - áåçñèëíî èçáúáðè Ìàéê. - Òðÿáâà äà ïîãîâîðèì.
- Øøøøøò - êàçà Ìàðê. Ðúêàòà ìó áåøå â äæîáà. - Íèêàêâè ïðèêàçêè.
Òîé ïðåêðà÷è â ñòàÿòà è êîãàòî çàñòàíà êðàé ëåãëîòî, Ìàéê ñ áåçïîìîùåí óæàñ âèäÿ êîëêî áåçæèçíåíè ñà î÷èòå íà Ìàðê Ëàìîíèêà. Ñàíèòàðÿò ëåêî íàêëîíè ãëàâà, ñÿêàø ñå âñëóøâàøå â äàëå÷íà ìóçèêà. Èçâàäè ðúêà îò äæîáà ñè. Äúðæåøå ñïðèíöîâêà.
- Îò òîâà ùå çàñïèø - êàçà Ìàðê è ïðèñòúïè êúì ëåãëîòî.


11.

Ïîä ãðàäà / 06:49 ÷.

- Øøøøøò! - âíåçàïíî âúçêëèêíà Áèë, ìàêàð ÷å íå ÷óâàõà äðóã çâóê îñâåí ñîáñòâåíèòå ñè ñòúïêè.
Ðè÷è äðàñíà êëå÷êà êèáðèò. Ñòåíèòå íà òóíåëà ñå áÿõà ðàçäàëå÷èëè è ïåòèìàòà èçãëåæäàõà ñúâñåì äðåáíè ñðåä òîâà íåîáÿòíî ïðîñòðàíñòâî ïîä ãðàäà. Ñãóøèõà ñå åäèí äî äðóã è Áåâúðëè èçïèòà çàìàéâàùî ÷óâñòâî çà deja vu, ãëåäàéêè îãðîìíèòå ïëî÷è ïî ïîäà è ïðîâèñíàëèòå ðàçäðàíè ïàÿæèíè. Âå÷å íàáëèæàâàõà. Íàáëèæàâàõà.
- Êàêâî ÷óâàø? - çàïèòà òÿ, êàòî ñå îçúðòàøå â ñâåòëèíàòà íà äîãàðÿùàòà êëå÷êà, î÷àêâàéêè äà âèäè êàê íÿêàêâà íîâà çàïëàõà èçïúëçÿâà èëè äîëèòà îò ìðàêà. Ïòèöàòà Ðîäàí? Ïðèøúëåöúò îò îíçè óæàñåí ôèëì ñúñ Ñèãúðíè Óèâúð â ãëàâíàòà ðîëÿ? Ãðàìàäåí ïëúõ ñ îðàíæåâè î÷è è ñðåáðèñòè çúáè? Íî íàîêîëî íÿìàøå íèùî îñâåí ïðàøíèÿ ìèðèñ íà ìðàê è äàëå÷íèÿ òúòåí íà âîäà ïî ïðåïúëíåíèòå êàíàëè.
- Í-í-íåùî íå å íà-õõà-ðåä - êàçà Áèë. - Ìàéê...
- Ìàéê ëè? - çàïèòà Ðè÷è. - Êàêâî ìó å íà Ìàéê?
- È àç ãî óñåòèõ - îáàäè ñå Áåí. - Äà íå áè... óìðÿë ëè å, Áèë?
- Íå - êàçà Áèë. Î÷èòå ìó áÿõà çàìúãëåíè, óíåñåíè è áåçèçðàçíè. Öÿëàòà òðåâîãà ñå áå ñúáðàëà â ãëàñà è íàïðåãíàòàòà ìó ñòîéêà. - Òîé... Ò-ò-òîé... Áèë øóìíî ïðåãëúòíà. Î÷èòå ìó ñå ðàçøèðèõà. - Î! Î, íå!...
- Áèë! - òðåâîæíî èçâèêà Áåâúðëè. - Áèë, êàêâî èìà? Êàêâî...
- Äðú-õõú-úæòå ìå çà ð-ð-ðúöåòå! - èçêðåùÿ Áèë. - Áú-áú-áúðçî!
Ðè÷è çàõâúðëè êëå÷êàòà è ñãðàá÷è ðúêàòà ìó. Áåâúðëè ãî õâàíà îò äðóãàòà ñòðàíà. Ïðåñåãíà ñå è óñåòè êàê Åäè áåçñèëíî ÿ äîêîñâà ñúñ ñ÷óïåíàòà ñè ðúêà. Áåí ñå õâàíà çà íåãî è çàåäíî ñ Ðè÷è çàòâîðè êðúãà.
- Èçïðàòè ìó íàøàòà ñèëà! - èçâèêà Áèë ñ îíçè íåïîçíàò, äúëáîê ãëàñ. - Èçïðàòè ìó íàøàòà ñèëà, êîéòî è äà ñè Òè, èçïðàòè ìó íàøàòà ñèëà! Ñåãà! Ñåãà! Ñåãà!
Áåâúðëè óñåòè êàê íåùî ïîëèòà îò òÿõ êúì Ìàéê. Ãëàâàòà é ñå îòìåòíà â åêñòàç è õúõðåùèÿò äúõ íà Åäè ñå ñìåñè ñ ãðîõîòà íà âîäà èç êàíàëèòå.


12.

- Ñåãà - ãëóõî èçðå÷å Ìàðê Ëàìîíèêà. Îò ãúðäèòå ìó ñå îòðîíè âúçäèøêà íà ìúæ, êîéòî óñåùà íàáëèæàâàùèÿ îðãàçúì.
Ìàéê íàòèñêàøå áóòîíà îòíîâî è îòíîâî. ×óâàøå êàê çâúíåöúò îãëàñÿ ñòàÿòà íà ñåñòðèòå â äúíîòî íà êîðèäîðà, íî íèêîé íå èäâàøå. Â ïðîáëÿñúê íà íÿêàêâî ñàòàíèíñêî ïðîçðåíèå òîé ðàçáðà, ÷å ñåñòðèòå ñåäÿò îêîëî ìàñè÷êàòà, ÷åòàò ñóòðåøíèòå âåñòíèöè, ïèÿò êàôå è ñëóøàò çâúíåöà, íî íå ãî ÷óâàò, íå ðåàãèðàò, ùÿõà äà ðåàãèðàò ïî-êúñíî, êîãàòî âñè÷êî ñâúðøåøå, çàùîòî òàêà ñòàâàõà íåùàòà â Äåðè. Â Äåðè áåøå çà ïðåäïî÷èòàíå äà íå âèæäàø è äà íå ÷óâàø... äîêàòî âñè÷êî ñâúðøè.
Ìàéê äðúïíà ðúêà îò áóòîíà.
Ìàðê ñå ïðèâåäå íàä íåãî è èãëàòà íà ñïðèíöîâêàòà çàáëåñòÿ. Äîêàòî ñìúêâàøå ÷àðøàôà íàäîëó, ìåäàëüîí÷åòî ñå ëþøêàøå ïîä âðàòà ìó ñ õèïíîòè÷åí ðèòúì.
- Òî÷íî òóê - ïðîìúðìîðè òîé è îòíîâî âúçäúõíà. - Êðàé ãðúäíàòà êîñò.
Èçâåäíúæ Ìàéê óñåòè, ÷å â òÿëîòî ìó íàõëóâà ñèëà - íÿêàêâà ïúðâîáèòíà ñèëà, êîÿòî ãî ðàçòúðñè êàòî åëåêòðè÷åñêè øîê. Òîé ñå èçïúíà ñúñ ñâèòè ðúöå è ñãúð÷åíè ïðúñòè. Î÷èòå ìó ñå ðàçøèðèõà. Òîé èçðúìæà è ñòðàõîâèòîòî âöåïåíåíèå ãî íàïóñíà ìèãíîâåíî.
Äÿñíàòà ìó ðúêà ñå ñòðåëíà êúì íîùíîòî øêàô÷å. Òàì èìàøå ïëàñòìàñîâà êàíà è ìàñèâíà âîäíà ÷àøà, êàêâèòî ñå ñðåùàò â êàôåíåòàòà. Ïðúñòèòå ìó îáãúðíàõà ÷àøàòà. Ëàìîíèêà óñåòè ïðîìÿíàòà; ñúíåíèÿò, äîâîëåí áëÿñúê â î÷èòå ìó èç÷åçíà, çàìåíåí îò íåóâåðåíîñò è òðåâîãà. Ïîíå÷è äà ñå îòäðúïíå, íî â òîçè ìîìåíò Ìàéê çàìàõíà ñ ÷àøàòà è ÿ ñòðîøè â ëèöåòî ìó.
Ëàìîíèêà èçêðåùÿ, èçòúðâà ñïðèíöîâêàòà è çàëèòíà íàçàä. Ðúöåòå ìó èçëåòÿõà êúì ðàçäðàíîòî ëèöå; ïî áÿëàòà ïðåñòèëêà ðóêíà êðúâ.
Ñèëàòà èç÷åçíà ñúùî òúé âíåçàïíî, êàêòî áå äîøëà. Ìàéê òúïî ãëåäàøå ïàð÷åòàòà ñòúêëî ïî ëåãëîòî, áîëíè÷íàòà ïèæàìà è ïîðÿçàíàòà ñè ðúêà. ×ó êàê ïî êîðèäîðà áúðçî ñå ïðèáëèæàâàò ëåêèòå ñòúïêè íà ÷åõëè ñ ãóìåíè ïîäìåòêè.
Ñåãà èäâàò, ïîìèñëè òîé. Î äà, ñåãà èäâàò. À êîé ëè ùå ñå ïîÿâè, êîãàòî ìå îñòàâÿò ñàì? Êîé ùå å ñëåäâàùèÿò?
Äîêàòî â ñòàÿòà íàõúëòâàõà ñåñòðèòå, êîèòî ñïîêîéíî áÿõà ïðåíåáðåãíàëè òðåâîæíèÿ ìó çîâ, Ìàéê çàòâîðè î÷è è ñå ïîìîëè òîâà äà å êðàÿò. Ìîëåøå ñå ïðèÿòåëèòå ìó äà ñà íåéäå ïîä ãðàäà, ìîëåøå ñå äà ñà æèâè è çäðàâè, ìîëåøå ñå äà ñëîæàò êðàé âåäíúæ çàâèíàãè.
Íå çíàåøå òî÷íî íà Êîãî ñå ìîëè... íî âñå ïàê ñå ìîëåøå.


13.

Ïîä ãðàäà / 06:54 ÷.

- Ñ-ñ-ñåãà å äî-õõî-îáðå - êàçà Áèë.
Áåí íÿìàøå ïðåäñòàâà êîëêî âðåìå ñà ñå äúðæàëè çà ðúöå ñðåä ìðàêà. Ñòðóâàøå ìó ñå, ÷å áå óñåòèë êàê íåùî - íåùî îò òÿõ, îò òåõíèÿ êðúã - îòëèòà íàäàëå÷å è ïàê ñå âðúùà. Íî íå çíàåøå êúäå å áèëî òîâà íåùî - àêî èçîáùî ñúùåñòâóâàøå - è êàêâî å èçâúðøèëî.
- Ñèãóðåí ëè ñè, Øåô Áèë? - çàïèòà Ðè÷è.
- Ä-ä-äà. - Áèë ïóñíà ðúöåòå íà Ðè÷è è Áåâúðëè. - Î-õõî-áà÷å ùå ò-ò-òðÿáâà äà ñâú-õõú-úðøâàìå ê-êîëêîòî ñå ìîæå ï-ï-ïî-áúðçî. È-õõè-èäâàéòå.
Ïðîäúëæèõà íàïðåä. Îò âðåìå íà âðåìå Ðè÷è è Áèë äðàñêàõà íîâè êëå÷êè êèáðèò. Íå íîñèì íèùî, äîðè è äåòñêè òàïåøíèê, ïîìèñëè Áåí. Íî òàêà òðÿáâà äà áúäå, íàëè? ×þä. Êàêâî îçíà÷àâà òîâà? Êàêâî ïðåäñòàâëÿâàøå Òî âñúùíîñò. Êàêâî áå èñòèíñêîòî ìó ëèöå? Òîãàâà íå ãî óáèõìå, íî ãî íàðàíèõìå æåñòîêî. Êàê óñïÿõìå?
Çàëàòà, ïðåç êîÿòî âúðâÿõà - âå÷å íå ìîæåøå äà ñå íàðå÷å òóíåë - ñòàâàøå âñå ïî-øèðîêà. Ñòúïêèòå èì êúíòÿõà. Áåí ñè ïðèïîìíè ìèðèñà, îíçè òåæúê çâåðñêè ìèðèñ. Îñúçíà, ÷å êèáðèòúò âå÷å å èçëèøåí - ñåãà íàîêîëî èìàøå íÿêàêâà ñâîåîáðàçíà ñâåòëèíà, ïðèçðà÷íî çàðåâî, êîåòî ïîñòåïåííî ñå çàñèëâàøå. Ñðåä òîâà áëàòíî ñèÿíèå òîé è ïðèÿòåëèòå ìó ïðèëè÷àõà íà áðîäåùè ìúðòúâöè.
- Îòïðåä èìà ñòåíà, Áèë - îáàäè ñå Åäè.
- Çíú-çíú-çíàì.
Áåí óñåòè áúðçèòå óäàðè íà ñúðöåòî ñè. Èç óñòàòà ìó ñå ðàçëèâàøå êèñåë âêóñ, íàëÿãàøå ãî ãëàâîáîëèå. ×óâñòâóâàøå ñå íåïîõâàòåí è ñòðåñíàò. ×óâñòâóâàøå ñå äåáåë.
- Âðàòè÷êàòà - ïðîøåïíà Áåâúðëè.
Äà, åòî ÿ. Ïðåäè äâàäåñåò è ñåäåì ãîäèíè òðÿáâàøå ñàìî äà ïðèâåäàò ãëàâè, çà äà ìèíàò ïðåç íåÿ. Ñåãà ùåøå äà ñå íàëîæè äà õîäÿò ïî ïàòåøêè èëè äà ïðîëàçÿò íà ÷åòèðè êðàêà. Áÿõà ïîðàñíàëè; òóê ñðåùàõà äîêàçàòåëñòâîòî, àêî èçîáùî èìàõà íóæäà îò äîêàçàòåëñòâî.
Áåí óñåùàøå êàê ãîðåùàòà êðúâ ïóëñèðà â øèÿòà è êèòêèòå ìó; ñúðöåòî ìó ïúðõàøå áúðçî è íåìîùíî, ñÿêàø ñòðàäàøå îò àðèòìèÿ. Ïòè÷è ïóëñ, îáúðêàíî ïîìèñëè òîé è îáëèçà óñòíè.
Îò ïðîöåïà ïîä âðàòè÷êàòà ñå ëååøå ÿðêà æúëòîçåëåíà ñâåòëèíà; ïëúòåí, ïî÷òè îñåçàåì ëú÷ èçëèòàøå îò óêðàñåíàòà ñ îðíàìåíòè êëþ÷àëêà.
Íà âðàòè÷êàòà èìàøå áåëåã è îòíîâî âñåêè ïîçíà íåùî ðàçëè÷íî â ñòðàííàòà øàðêà. Áåâúðëè âèäÿ ëèöåòî íà Òîì. Áèë âèäÿ îòñå÷åíàòà ãëàâà íà Îäðà ñ èçöúêëåíè î÷è, êîéòî ãî ãëåäàõà æåñòîêî è óêîðèçíåíî. Åäè âèäÿ óõèëåí ÷åðåï íàä äâå êðúñòîñàíè êîñòè - âñåèçâåñòíèÿ ñèìâîë çà îòðîâà. Ðè÷è âèäÿ óðîäëèâîòî áðàäàòî ëèöå íà Ïîë Áúíèúí, ïðèñâèë î÷è â óáèéñòâåíà ãðèìàñà. À Áåí âèäÿ Õåíðè Áàóúðñ.
- Áèë, èìàìå ëè ñèëè? - çàïèòà òîé. - Ìîæåì ëè äà ãî íàïðàâèì?
- Í-íå çíú-çíú-çíàì - îòâúðíà Áèë.
- Àìè àêî å çàêëþ÷åíî? - òúíè÷êî çàïèòà Áåâúðëè. Ïðåä î÷èòå é òàíöóâàøå ëèöåòî íà Òîì.
- Í-íå å - êàçà Áèë. - Ò-òàêèâà ì-ìåñòà íè-õõè-èêîãà íå ñå ç-ç-çàêëþ÷âàò.
Òîé ïîëîæè âúðõó âðàòàòà ïðúñòèòå íà äÿñíàòà ñè ðúêà - çà äà ãî ñòîðè, òðÿáâàøå äà ñå ïðèâåäå - è òëàñíà íàïðåä. Îòâúòðå áëèêíà ïîòîê çëîâåùà æúëòîçåëåíà ñâåòëèíà. Îòíîâî ãè ëúõíà îíçè çâåðñêè ìèðèñ, ìèðèñúò íà ìèíàëî, êîåòî ñå ïðåâðúùà â íàñòîÿùå - óæàñÿâàùî ìîùåí, èçïúëíåí ñ óðîäëèâà æèçíåíîñò.
Òúðêàëÿé ñå, êîëåëî, íåñâúðçàíî ïîìèñëè Áèë è îãëåäà ïðèÿòåëèòå ñè. Ïîñëå ïðîëàçè íàïðåä íà ÷åòèðè êðàêà. Áåâúðëè ãî ïîñëåäâà, ñåòíå âëÿçîõà Ðè÷è è Åäè. Íàêðàÿ ñå ïðîìúêíà Áåí, íàñòðúõíàë îò äîïèðà äî äðåâíàòà ìðúñîòèÿ ïî ïîäà. Òîé ìèíà ïðåç ïîðòè÷êàòà è äîêàòî ñå èçïðàâÿøå ñðåä çëîâåùîòî ñèÿíèå, êîåòî òàíöóâàøå ïî ñòåíèòå êàòî ãúìæèëî îò îãíåíè çìèè, ïîñëåäíèÿò ñïîìåí èçáëèêíà â ãëàâàòà ìó ñúñ ñèëàòà íà òîêîâ óäàð.
Áåí èçêðåùÿ, õâàíà ñå çà ãëàâàòà, çàëèòíà íàçàä è ïúðâàòà ìó íåñâúðçàíà ìèñúë áå: Íèùî ÷óäíî, ÷å Ñòàí ñå ñàìîóáè! Î, Ãîñïîäè, çàùî íå ãî ñòîðèõ è àç! Äîêàòî ïîñëåäíèÿò êëþ÷ ïðåùðàêâàøå â ïîñëåäíàòà êëþ÷àëêà, òîé âèäÿ ïî ëèöàòà íà äðóãèòå ñúùîòî èçðàæåíèå - çàìàÿí óæàñ è ïîñòåïåííî ðàçáèðàíå.
Ïîñëå Áåâúðëè èçïèùÿ è ñå âêîï÷è â Áèë, çàùîòî Òî òè÷àøå íàäîëó ïî åôèðíàòà çàâåñà íà ñâîÿòà ïàÿæèíà - êîøìàðåí Ïàÿê, ðîäåí íåéäå îòâúä ïðîñòðàíñòâîòî è âðåìåòî; Ïàÿê, êàêúâòî ìîæå äà èìà ñàìî îòâúä íàé-áåçóìíèòå âèäåíèÿ è îòâúä ÷åðíèòå äúëáèíè íà ïúêúëà.
Íå, õëàäíîêðúâíî ïîìèñëè Áèë, âñúùíîñò íå å Ïàÿê, íî íå å è ôîðìà, èçâëå÷åíà îò ñúçíàíèÿòà íè; ïðîñòî òàêà ãî âèæäàìå, ÷îâåøêèÿò óì íå ìîæå äà ïðèñòúïè ïî-áëèçî äî
(ìúðòâåøêèòå ñâåòëèíè)
îíîâà, êîåòî ïðåäñòàâëÿâà â äåéñòâèòåëíîñò.
Òî áåøå âèñîêî îêîëî ïåò ìåòðà è ÷åðíî êàòî áåçëóííà íîù. Êðàêàòà ìó áÿõà äåáåëè êîëêîòî áåäðî íà êóëòóðèñò. Çëîêîáíèòå ÿðêè ðóáèíè íà î÷èòå ìó èçõâðúêâàõà íàä êóõèíè, îò êîèòî ñå ïðîöåæäàøå íÿêàêâà ãúñòà òå÷íîñò ñ öâÿò íà õðîìèðàíà ñòîìàíà. Íàçúáåíèòå ÷åëþñòè ñå îòâàðÿõà è çàòâàðÿõà, îòâàðÿõà è çàòâàðÿõà, ðúñåéêè ëåïêàâà ïÿíà. Çàìðúçíàë îò âúðõîâåí óæàñ, óâèñíàë íà ðúáà íà áåçóìèåòî, Áåí çàáåëÿçà â ìèãà íà çàòèøèå ïðåä áóðÿ, ÷å òàçè ïÿíà å æèâà; òÿ êàïåøå ïî êàìåííèòå ïëî÷è è ïðîëàçâàøå â ïóêíàòèíèòå êàòî àìåáà.
Íî Òî å íåùî äðóãî, èìà íÿêàêâà îêîí÷àòåëíà ôîðìà, ïî÷òè ÿ ðàçëè÷àâàì êàêòî áèõ ðàçëè÷èë ñèëóåòà íà ÷îâåê, çàñòàíàë ïðåä åêðàíà ïî âðåìå íà ïðîæåêöèÿ, íÿêàêâà äðóãà ôîðìà, íî íå èñêàì äà ÿ âèæäàì, ìîëÿ Òå, Áîæå, íå ìè ïîçâîëÿâàé äà ÿ âèäÿ...
Âñúùíîñò íÿìàøå çíà÷åíèå, íàëè? Âèæäàõà êàêâîòî âèæäàõà è áåç ñàì äà çíàå êàê, Áåí îñúçíà, ÷å Òî å ïëåííèê íà òàçè ïîñëåäíà ôîðìà, ôîðìàòà íà ïàÿêà, ïîðîäåíà îò òÿõíîòî îáùî, íåâîëíî è íåæåëàíî âèäåíèå. Ñðåùó òîâà Òî òðÿáâàøå äà ñå áèÿò íà æèâîò è ñìúðò.
Ñúùåñòâîòî öâúð÷åøå, ìÿóêàøå è Áåí ðàçáðà, ÷å ÷óâà çâóöèòå ìó äâóêðàòíî - âåäíúæ â ãëàâàòà ñè, à ñëåä ÷àñò îò ñåêóíäàòà è ñ óøèòå ñè. Òåëåïàòèÿ, ïîìèñëè òîé. ×åòà ìèñëèòå ìó. Ñÿíêàòà íà ÷óäîâèùåòî ïðåïóñêàøå êàòî ñïëåñêàíî ÿéöå ïî ñòàðèííèòå ñòåíè íà íåãîâàòà áúðëîãà. Òÿëîòî ìó áåøå îáðàñëî ñ æèëàâà êîçèíà è Áåí çàáåëÿçà, ÷å îòçàä ñòúð÷è äúëãî æèëî, ñïîñîáíî ñ åäèí óäàð äà ïðîíèæå ÷îâåê. Îò âðúõ÷åòî êàïåøå áèñòðà òå÷íîñò è Áåí âèäÿ, ÷å òÿ ñúùî å æèâà; ïîäîáíî íà ñëþíêàòà, îòðîâàòà ñå ãúð÷åøå â ïóêíàòèíèòå ìåæäó ïëî÷êèòå. Æèëî, äà... íî ïîä íåãî óðîäëèâî èçäóòîòî òóëîâèùå åäâà íå ñå ïðîâëà÷è ïî ïîäà, êîãàòî Òî ñå âòóðíà íàïðåä è ñåòíå êðèâíà åäâà çàáåëåæèìî, èçáèðàéêè áåçïîãðåøíî çà ïúðâà æåðòâà òåõíèÿ âîäà÷ - Øåô Áèë.
Òîâà ñà ÿé÷íèöè, ïîìèñëè Áèë è ñúçíàíèåòî ìó ñÿêàø èçïèùÿ îò íåèçáåæíèÿ èçâîä. Êàêâàòî è ôîðìà äà êðèå Òî çàä ñåãàøíèÿ îáëèê, ïîíå åäèí ñèìâîë å âåðåí: Òî å æåíñêî è áðåìåííî... Áèëî å áðåìåííî îùå òîãàâà, à íèêîé îò íàñ íå ðàçáðà îñâåí Ñòàí, Áîæå Ãîñïîäè, ÄÀ, Ñòàí áåøå, Ñòàí, à íå Ìàéê, Ñòàí ðàçáðà, Ñòàí íè êàçà... Çàòîâà òðÿáâàøå äà ñå âúðíåì íà âñÿêà öåíà, çàùîòî Òî å æåíñêî è áðåìåííî ñ íÿêàêâè íåâúîáðàçèìè èç÷àäèÿ... è âðåìåòî ìó íàáëèæàâà.
Ñåòíå ñå ñëó÷è íåùî íåâåðîÿòíî. Áèë Äåíáðîó ïðèñòúïè ñðåùó Òî.
- Áèë, íåäåé! - èçïèùÿ Áåâúðëè.
- Ñòú-ñòú-ñòîé ò-ò-òàì! - êðåñíà Áèë áåç äà ñå îáðúùà.
À ïîñëå Ðè÷è ïîáÿãíà êúì íåãî, êðåùåéêè èìåòî ìó è Áåí óñåòè êàê ñîáñòâåíèòå ìó êðàêà ñå ðàçäâèæâàò. Ñÿêàø ïî÷óâñòâóâà ïðåä ñåáå ñè ëþøêàíåòî íà ïðèçðà÷íî øêåìáå è ñ ðàäîñò ñå âêîï÷è â èëþçèÿòà. Òðÿáâà ïàê äà ñòàíà äåòå, íåñâúðçàíî ïîìèñëè òîé. Ñàìî òàêà ùå ìó ïîïðå÷à äà ìå ïîäëóäè. Òðÿáâà ïàê äà ñòàíà õëàïå... äà ãî âúçïðèåìà. Íÿêàê.
Òè÷àøå. Êðåùåøå èìåòî íà Áèë. Ñìúòíî óñåòè, ÷å Åäè òè÷à êðàé íåãî è ñ÷óïåíàòà ìó ðúêà ñå ïîäìÿòà, à ïîÿñúò îò õàëàòà ñå âëà÷è ïî ïîäà. Åäè áå èçâàäèë èíõàëàòîðà. Ïðèëè÷àøå íà îáåçóìÿë, ìúðøàâ íàåìåí óáèåö ñ íåâèæäàí äî äíåñ ïèñòîëåò.
Áåí ÷ó êàê Áèë èçðåâà:
- Òè ó-õõó-áè áðàò ìè, øè-øè-øèáàíà ÊÓ×ÊÎ!
Ñåòíå Òî íàäâèñíà íàä Áèë, ïîãðåáà ãî â ñâîÿòà ñÿíêà, ðàçìàõâàéêè ëàïè èç âúçäóõà. Áåí ÷ó ëàêîìèÿ ìó âîé, âçðÿ ñå â çëîáíèòå, ïðàñòàðè ÷åðâåíè î÷è... è çà ìèã íàèñòèíà çúðíà îòâúäíàòà ôîðìà; çúðíà ñâåòëèíè, çúðíà íåîáÿòíà, ïúëçÿùà, êîñìàòà òâàð, èçãðàäåíà ñàìî îò ñâåòëèíà è íèùî äðóãî - îðàíæåâà, ìúðòâåøêà ñâåòëèíà, êîÿòî ïîäðàæàâàøå íà æèâîòà.
Ðèòóàëúò çàïî÷âàøå çà âòîðè ïúò.

ÄÂÀÄÅÑÅÒ È ÂÒÎÐÀ ÃËÀÂÀ


ÐÈÒÓÀËÚÒ ×ÞÄ


1.

Â Áúðëîãàòà íà Òî / 1958

Èìåííî Áèë áå îíçè, êîéòî ãè óäúðæà çàåäíî, äîêàòî îãðîìíèÿò ÷åðåí Ïàÿê òè÷àøå íàäîëó ïî ìðåæàòà è çëîâîííèÿò âÿòúð îò íåãîâîòî äâèæåíèå ðàçâÿâàøå êîñèòå èì. Ñòàí çàïèùÿ êàòî áåáå è âïè ïðúñòè â áóçèòå ñè, à êàôÿâèòå ìó î÷è áÿõà ãîòîâè äà èçõâðúêíàò îò îðáèòèòå. Áåí áàâíî îòñòúïè íàçàä, äîêàòî ìàñèâíèÿò ìó çàäíèê ñå áëúñíà â ñòåíàòà îòëÿâî íà âðàòè÷êàòà. Ïðåç äæèíñèòå ãî ïàðíà ëåäåí ïëàìúê è òîé îòñêî÷è, íî áàâíî, êàòî íàñúí. Íå âÿðâàøå, ÷å âñè÷êî òîâà ñòàâà íàèñòèíà; òðÿáâà äà áåøå ïðîñòî íàé-ñòðàøíèÿò êîøìàð íà òîçè ñâÿò. Îòêðè, ÷å íå ìîæå äà âäèãíå ðúöå. Çà êèòêèòå ìó ñÿêàø áÿõà âúðçàíè îãðîìíè íåâèäèìè òåæåñòè.
Ðè÷è íÿìàøå ñèëè äà îòêúñíå î÷è îò ïàÿæèíàòà. Òóê-òàì âèñÿõà ðàçëîæåíè, ïîëóèçÿäåíè òåëà, îáâèòè â êîïðèíåíè íèøêè, êîèòî ñå äâèæåõà êàòî æèâè. Ñòîðè ìó ñå, ÷å ðàçïîçíà ïîä òàâàíà Åäè Êîðêîðàí, ìàêàð äà ìó ëèïñâàõà äâà êðàêà è åäíà ðúêà.
Áåâúðëè è Ìàéê ñå âêîï÷èõà åäèí â äðóã êàòî Õåíçåë è Ãðåòåë ñðåä ãîðñêèòå äåáðè è ãëåäàõà âöåïåíåíè êàê Ïàÿêúò äîñòèãíà ïîäà, ñåòíå ñå âòóðíà íàñðåùà, âëà÷åéêè ïî ñòåíàòà îãðîìíà áåçôîðìåíà ñÿíêà.
Áèë ñå îçúðíà êúì òÿõ - âèñîêî, ìúðøàâî ìîì÷å ñ áÿëà òåíèñêà, îïëåñêàíà â êàë è íå÷èñòîòèè, äæèíñè ñ ïîäãúíàòè êðà÷îëè è êàëíè êåöîâå. Ñïëúñòåíè êè÷óðè ïðîâèñâàõà ïðåä ïëàìíàëèòå ìó î÷è. Îãëåäà ãè, êàòî ÷å ðåøè äà íå èì îáðúùà âíèìàíèå è ñå îáúðíà êúì Ïàÿêà. À ïîñëå ñòîðè íåùî íåâåðîÿòíî - òðúãíà ñðåùó ÷óäîâèùåòî, áåç äà òè÷à, íî âñå ïàê áúðçî, ñ ïîäâèòè êðàé òÿëîòî ðúöå, íàïðåãíàòè ëàêòè è çäðàâî ñòèñíàòè þìðóöè.
- Òú-òú-òè ó-õõó-áè áðú-áðàò ìè!
- Íåäåé, Áèë! - èçïèùÿ Áåâúðëè, èçòðúãíà ñå îò ðúöåòå íà Ìàéê è õóêíà êúì Áèë. Ðèæàâèòå êúäðèöè ñå ðàçâÿâàõà çàä òèëà é. - Îñòàâè ãî íà ìèðà! - êðåñíà òÿ ñðåùó Ïàÿêà. - Äà íå ñè ïîñìÿëî äà ãî ïèïíåø!
Ìàìêà ìó! Áåâúðëè! - ïîìèñëè Áåí è â ñëåäâàùèÿ ìèã îñúçíà, ÷å ñúùî òè÷à. Øêåìáåòî ìó ïîäñêà÷àøå îòïðåä, êðàêàòà ìó òåæêî áúõòåõà ïî ïîäà. Ñìúòíî óñåòè, ÷å Åäè Êàñïáðàê òè÷à îòëÿâî, ñòèñêàéêè èíõàëàòîðà â çäðàâàòà ñè ðúêà êàòî ïèñòîëåò.
À ïîñëå Òî ñå èçâèñè íàä îáåçîðúæåíèÿ Áèë; ïîãðåáà ãî â ñâîÿòà ñÿíêà, ðàçìàõâàéêè ëàïè èç âúçäóõà. Áåí ïîñåãíà äà ñãðàá÷è Áåâúðëè çà ðàìîòî. Ïðúñòèòå ìó ÿ ñòèñíàõà, ñåòíå òÿ ñå èçïëúçíà. Çàâúðòÿ ñå êúì íåãî ñ îáåçóìåëè î÷è è õèùíî îãîëåíè çúáè.
- Ïîìîãíè ìó! - èçêðåùÿ Áåâúðëè.
- Êàê? - âèêíà Áåí.
Òîé ñå çàâúðòÿ êúì Ïàÿêà, ÷ó ëàêîìîòî ìÿóêàíå, íàäíèêíà â çëîáíèòå ïðàñòàðè î÷è è çúðíà íåùî îòâúä ôîðìàòà; íåùî áåçêðàéíî ïî-ñòðàøíî îò íàé-ñòðàøíèÿ ïàÿê. Íåùî, ñúòâîðåíî îò áåçóìíà ñâåòëèíà. Êóðàæúò ìó ñå ëþøíà... íî íàëè Áåâ ãî ìîëåøå. Áåâ, à òîé ÿ îáè÷àøå.
- Ãîñïîä äà òå óáèå, âåäíàãà îñòàâè Áèë íà ìèðà! - èçðåâà òîé.
Ñëåä ìèã íå÷èÿ ðúêà ãî çàøëåâè ïî âðàòà òúé æåñòîêî, ÷å òîé åäâà íå ñå ïðîñíà íà ïîäà. Áåøå Ðè÷è - èäèîòñêè óõèëåí, ìàêàð ÷å ïî áóçèòå ìó ñå ñòè÷àõà ñúëçè. Óñòíèòå ìó ñå áÿõà ðàçòåãëèëè ïî÷òè äî óøèòå. Ìåæäó îãîëåíèòå ìó çúáè òå÷åøå ñëþíêà.
- Äàé äà ñå ñïðàâèì ñ íåÿ, Êàìàðà! - êðåùåøå Ðè÷è. - ×þä! ×þä!
Ñ íåÿ ëè? - òúïî ïîìèñëè Áåí. Äà ñå ñïðàâèì ñ íåÿ ëè êàçà?
È èçðå÷å íà ãëàñ:
- Äîáðå, àìà êàêâî å òîâà? Êàêâî å ×þä?
- Äà ïóêíà àêî çíàì! - âèêíà Ðè÷è è ñå õâúðëè êúì Áèë â ñÿíêàòà íà ÷óäîâèùåòî.
Òî áå ïðèêëåêíàëî íà çàäíè ëàïè. Ïðåäíèòå ñíîâÿõà èç âúçäóõà íàä ñàìàòà ãëàâà íà Áèë. È Ñòàí Þðèñ, çàñòàâåí äà ñå ïðèáëèæè, îìàãüîñàí äà ñå ïðèáëèæè âúïðåêè âñè÷êè èíñòèíêòè íà ðàçóìà è òÿëîòî, âèäÿ, ÷å Áèë ãëåäà ïðàâî ñðåùó Òî, ÷å å âòðåí÷èë ñèíèÿ ñè ïîãëåä â æåñòîêèòå îðàíæåâè î÷è, îò êîèòî ñå ëååøå ñòðàõîâèòàòà ìúðòâåøêà ñâåòëèíà. Ñòàí çàñòèíà íà ìÿñòî, çàùîòî ðàçáðà, ÷å ðèòóàëúò ×þä - êàêâîòî è äà îçíà÷àâàøå - å çàïî÷íàë.


2.

Áèë â Ïóñòîòàòà / Îòíà÷àëî

... êîé ñè òè è çàùî èäâàø ïðè Ìåí?
Àç ñúì Áèë Äåíáðîó. Çíàåø êîé ñúì è çàùî ñúì òóê. Òè óáè áðàò ìè è àç äîéäîõ äà Òå óáèÿ. Ñáúðêàëà ñè â èçáîðà íà äåòåòî, êó÷êî.
... íî Àç ñúì âå÷íî. Àç ñúì Îíóé ùî ïîãëúùà ñâåòîâå.
À? Òúé ëè áèëî? Å, ñåñòðî, ïðåäè ìàëêî ñè ïîãúëíàëà ïîñëåäíàòà ñè âå÷åðÿ.
... òè íÿìàø ñèëà; åòî ÿ ñèëàòà; óñåòè ñèëàòà, ñîïîëàíêî, ïúê ïîñëå ãîâîðè êàê ùå óáèåø Âå÷íîòî. Ìèñëèø ñè, ÷å Ìå âèæäàø? Âèæäàø ñàìî îíîâà, ùî å äîñòúïíî çà æàëêèÿ òè óì. Èñêàø ëè äà Ìå âèäèø? Åëà òîãàâà! Åëà, ñîïîëàíêî! Åëà!
Çàõâúðëåí...
(òðîøè)
Íå, íå çàõâúðëåí, à èçñòðåëÿí - èçñòðåëÿí êàòî æèâ êóðøóì, êàòî ×îâåêà-ñíàðÿä îò öèðêà, êîéòî âñÿêà ïðîëåò èäâàøå â Äåðè. Áå ãðàáíàò è çàïîêèòåí ïðåç çàëàòà íà Ïàÿêà. Òîâà å ñàìî âèäåíèå! - ìèñëåíî èçêðåùÿ òîé. Òÿëîòî ìè ïðîäúëæàâà äà ñòîè î÷è ñðåùó î÷è ñ Òî, áúäè õðàáúð, òîâà å ñàìî òðèê, áúäè õðàáúð, áúäè âåðåí, áîðè ñå, áîðè ñå...
(ñòîáîðà)
Ñ ãðîõîò ñå íîñåøå íàïðåä, íàõúëòâàøå â ÷åðåí, ïîäãèçíàë òóíåë, îáëèöîâàí ñ ïðîãíèëè, òðîøëèâè òóõëè îòïðåäè ïåòäåñåò ãîäèíè, îòïðåäè ñòî, õèëÿäà, ìèëèîí ìèëèàðäà, êîé çíàå, ëåòåøå ñðåä ìúðòâåøêî áåçìúëâèå ïîêðàé îòêëîíåíèÿ, íÿêîè îñâåòåíè îò îíçè ñãúð÷åí æúëòîçåëåí îãúí, äðóãè îò áàëîíè, â êîèòî ìúæäóêàøå çëîâåùî áÿëà ãðîáîâíà ñâåòëèíà, òðåòè óáèéñòâåíî ìðà÷íè; íîñåøå ñå ñ äâå õèëÿäè êèëîìåòðà â ÷àñ êðàé êóïèùà êîñòè, ÷îâåøêè è ÷óæäè, ëåòåøå êàòî ðàêåòåí ñíàðÿä ïðåç àåðîäèíàìè÷åí òóíåë, êîéòî ïëàâíî çàâèâàøå íàãîðå, àëà íå êúì ñâåòëèíà, à êúì ìðàê, íÿêàêúâ êîëîñàëåí ìðàê
(ñ òðÿñúê)
è èçõâðúêâàøå íàâúí ñðåä íåïðîãëåäíà ÷åðíèëêà, ÷åðíèëêàòà áåøå âñè÷êî, ÷åðíèëêàòà áåøå êîñìîñ è âñåëåíà, è ïîäúò íà ÷åðíèëêàòà áåøå êîðàâ, êîðàâ êàòî ïîëèðàí àáàíîñ è îé ñå ïúðçàëÿøå ïî ãúðäè, êîðåì è áåäðà êàòî õîêåéíà øàéáà. Íàìèðàøå ñå â áàëíàòà çàëà íà âå÷íîñòòà è âå÷íîñòòà áåøå ÷åðíà.
(ñóõ è ïàê)
... ïðåñòàíè, çàùî ãîâîðèø òîâà? òî íÿìà äà òè ïîìîãíå, ãëóïàâî ìîì÷å!
(êðåùè ÷å ñðåùíàë äóõ!)
... ïðåñòàíè!
òðîøè ñòîáîðà ñ òðÿñúê ñóõ è ïàê êðåùè ÷å ñðåùíàë äóõ!
... ïðåñòàíè! ïðåñòàíè! íàñòîÿâàì, çàïîâÿäâàì äà ñïðåø!
Ìàé íå òè õàðåñâà, à?
È ìèñúë: Åõ, àêî ìîæåõ äà ãî êàæà íà ãëàñ, äà ãî êàæà áåç äà çàåêíà, ñèãóðíî ùÿõ äà ðàçêúñàì èëþçèÿòà...
... òîâà íå å èëþçèÿ, ãëóïàâî ìîì÷åíöå - òîâà å âå÷íîñòòà, Ìîÿòà âå÷íîñò, è òè ñè çàãóáåí ñðåä íåÿ, çàãóáåí íàâåêè, âå÷å íèêîãà íå ùå îòêðèåø îáðàòíèÿ ïúò; ñåãà ñè âå÷åí è îñúäåí äà áðîäèø èç ìðàêà... ðàçáèðà ñå, ñëåä êàòî âèäèø ëèöåòî Ìè.
Íî èìàøå è îùå íåùî. Áèë ãî óñåùàøå, äîëàâÿøå ãî, íàäóøâàøå ãî ïî íÿêàêúâ áåçóìåí íà÷èí - íå÷èå îãðîìíî ïðèñúñòâèå â ìðàêà îòïðåä. Íå÷èÿ Ôîðìà. Íå èçïèòâàøå ñòðàõ, à ñàìî äúëáîêî ïðåêëîíåíèå; òóê èìàøå ìîù, ïðåä êîÿòî áëåäíååøå ñèëàòà íà Òî è Áèë åäâà íàìåðè âðåìå äà ïîìèñëè íåñâúðçàíî: Ìîëÿ Òå, ìîëÿ Òå, êîéòî è äà ñè, íå çàáðàâÿé, ÷å àç ñúì ñúâñåì äðåáíè÷úê...
Ïîíåñå ñå íàïðåä è âèäÿ îãðîìíà Êîñòåíóðêà ñ áåçáðîé ïúñòðîöâåòíè ñèÿíèÿ ïî ÷åðóïêàòà. Ñáðú÷êàíàòà çìèéñêà ãëàâà áàâíî íàäíèêíà íàâúí è Áèë êàòî ÷å äîëîâè ñìúòíà ïðåíåáðåæèòåëíà èçíåíàäà îòêúì ÷óäîâèùåòî, êîåòî ãî áå çàïîêèòèëî íàñàì. Î÷èòå íà Êîñòåíóðêàòà áÿõà äîáðîäóøíè. Áèë ñè ïîìèñëè, ÷å òîâà òðÿáâà äà å íàé-ñòàðîòî ñúùåñòâî â öÿëîòî áèòèå, äàëå÷ ïî-ñòàðî îò Òî, êîåòî òâúðäåøå, ÷å å âå÷íî.
Êîÿ ñè òè?...
... Àç ñúì Êîñòåíóðêàòà, ñèíêî. Àç ñúçäàäîõ âñåëåíàòà, íî ìîëÿ òå, íå ìå óïðåêâàé çà òîâà; òîãàâà ìå áîëåøå ñòîìàõ.
Ïîìîãíè ìè! Ìîëÿ òå, ïîìîãíè ìè!
... â òèÿ ðàáîòè íå ñå ìåñÿ.
Áðàò ìè...
... èìà ñâîå ñîáñòâåíî ìÿñòî â ìàêðîâñåëåíàòà; åíåðãèÿòà å âå÷íà, íàâÿðíî äîðè è ìàëêî ìîì÷å êàòî òåáå ãî ðàçáèðà
Ñåãà ëåòåøå ïîêðàé Êîñòåíóðêàòà è äîðè ïðè òàçè îãðîìíà ñêîðîñò ïëî÷êèòå íà íåéíàòà ÷åðóïêà ñÿêàø åäâà-åäâà ïúëçÿõà íàçàä. Ñìúòíî ñè ïîìèñëè, ÷å òîâà ïðèëè÷à íà ðàçìèíàâàíå ñ íàñðåùåí âëàê - òîëêîâà äúëúã âëàê, ÷å ïî íÿêîå âðåìå òè ñå ñòðóâà íåïîäâèæåí èëè äàæå ïîåë â îáðàòíàòà ïîñîêà. Âñå îùå ÷óâàøå êàê áðúì÷è è äæàâêà ïèñêëèâèÿò, ãíåâåí, íå÷îâåøêè ãëàñ íà Òî, èçïúëíåí ñ áåçóìíà íåíàâèñò. Íî êîãàòî Êîñòåíóðêàòà çàãîâîðè, äðóãèÿò ãëàñ çàãëúõíà. Êîñòåíóðêàòà ãîâîðåøå â ãëàâàòà íà Áèë è òîé íÿêàê ðàçáðà, ÷å èìà Äðóã è òîçè Âúðõîâåí Äðóã îáèòàâà íÿêàêâà ïóñòîòà îòâúä òóêàøíàòà. Ìîæå áè Âúðõîâíèÿò Äðóã áå ñúòâîðèë Êîñòåíóðêàòà, êîÿòî ñàìî ñúçåðöàâàøå è Òî, êîåòî ñàìî ÿäåøå. Òîçè Äðóã áåøå ñèëà îòâúä âñåëåíàòà, ìîù îòâúä âñÿêà äðóãà ìîù, òâîðåö íà âñè÷êî ñúùåñòâóâàùî.
Èçâåäíúæ ìó ñå ñòîðè, ÷å ðàçáèðà - Òî ñå êàíåøå äà ãî çàïðàòè ïðåç íÿêàêâà ñòåíà â êðàÿ íà âñåëåíàòà êúì íÿêàêâî äðóãî ìÿñòî
(îíîâà, êîåòî ñòàðàòà Êîñòåíóðêà íàðè÷àøå ìàêðîâñåëåíà)
êúäåòî áå èñòèíñêàòà ìó áúðëîãà; êúäåòî Òî ñúùåñòâóâàøå êàòî òèòàíè÷íî ïëàìòÿùî ÿäðî - ìîæå áè ñàìî íèùîæíà ïðàøèíêà â ìèñúëòà íà Äðóãèÿ; ùåøå äà âèäè Òî îãîëåíî êàòî òâàð îò áåçôîðìåíà ñìúðòîíîñíà ñâåòëèíà, à ñåòíå èëè ùåøå äà áúäå ìèëîñúðäíî óáèò, èëè ùåøå äà æèâåå íàâåêè, áåçóìåí, àëà â ïúëíî ñúçíàíèå, ñðåä íåãîâàòà êðúâîæàäíà, áåçêîíå÷íà, áåçôîðìåíà, ëàêîìà ñúùíîñò.
Ìîëÿ Òå, ïîìîãíè ìè! Çàðàäè äðóãèòå...
... ñàì òðÿáâà äà ñè ïîìîãíåø, ñèíêî
Íî êàê? Ìîëÿ Òå, êàæè ìè! Êàê? Êàê? ÊÀÊ?
Ñåãà áå äîñòèãíàë ëþñïåñòèòå çàäíè ëàïè íà Êîñòåíóðêàòà; èìàøå âðåìå äà íàáëþäàâà òèòàíè÷íàòà ïðàñòàðà ïëúò, èìàøå âðåìå äà ñå èçóìè îò êîëîñàëíèòå íîêòè - òå áÿõà ñòðàííè, ñèíüî-æúëòè íà öâÿò è âúòðå ïëóâàõà öåëè ãàëàêòèêè.
Ìîëÿ Òå, Òè ñè äîáðà, óñåùàì è âÿðâàì, ÷å ñè äîáðà, óìîëÿâàì Òå... íÿìà ëè äà ìè ïîìîãíåø?
... òè âå÷å çíàåø. èìà ñàìî ×þä. è òâîèòå ïðèÿòåëè.
Ìîëÿ Òå, î, ìîëÿ Òå...
... ñèíêî, òðÿáâà äà òðîøèø ñòîáîðà ñ òðÿñúê ñóõ è ïàê äà êðåùèø, ÷å ñè ñðåùíàë äóõ... ñàìî òîâà ìîãà äà òè êàæà. ùîì ñå íàáúðêàø â òàêàâà êîñìîëîãè÷íà ïîìèÿ, òðÿáâà äà çàõâúðëèø âñÿêàêâè èíñòðóêöèè
Òîé îñúçíà, ÷å ãëàñúò íà Êîñòåíóðêàòà çàãëúõâà. Âå÷å ÿ îòìèíàâàøå è ñå íîñåøå ñðåä áåçäúíåí ìðàê. Ãëàñúò íà Êîñòåíóðêàòà ÷åçíåøå, çàãëóøåí îò çëîðàäèÿ, áúëáóêàù ãëàñ íà Íåùîòî, êîåòî ãî áå çàïîêèòèëî â ÷åðíàòà ïóñòîòà - ãëàñúò íà Ïàÿêà, íà Òî.
... êàê òè ñå ñòðóâà òóê, Ìàëêî ïðèÿòåë÷å? õàðåñâà ëè òè? ùå ãî ñëîæèø ëè íà ïúðâî ìÿñòî â êëàñàöèÿòà, çàùîòî èìà ïðèÿòåí ðèòúì è ñòàâà çà òàíöè? ìîæåø ëè äà ãî ïîåìåø âúðõó ñëèâèöèòå ñè è äà ãî äðóñàø íàëÿâî-íàäÿñíî? õàðåñà ëè òè ñðåùàòà ñ ìîÿòà ïðèÿòåëêà Êîñòåíóðêàòà? ìèñëåõ ñè, ÷å òúïàòà ñïàðóæåíà äúðòà÷êà å óìðÿëà îòäàâíà, àìà çà òåá ìàé å âñå òàÿ, äà íå ìèñëèø, ÷å ìîæåøå äà òè ïîìîãíå?
íå íå íå òðîøè íå òú-òú-õú-õú-ðîøè íå
... ïðåñòàíè äà ïåëòå÷èø! âðåìåòî íå ÷àêà; äàé äà ïîáúáðèì äîêàòî îùå ìîæåì. ðàçêàæè ìè çà ñåáå ñè, Ìàëêî ïðèÿòåë÷å... êàæè ìè, õàðåñâà ëè òè òóêàøíèÿò õëàäåí ìðàê? ðàäâàø ëè ñå íà âåëèêîëåïíàòà åêñêóðçèÿ èç Îòâúäíàòà ïóñòîòà? ÷àêàé ñàìî äà ïðåêîñèø ñòåíàòà, Ìàëêî ïðèÿòåë÷å! ÷àêàé ñàìî äà ïîïàäíåø êúäåòî ñúì Àç! ÷àêàé äà âèäèø ìúðòâåøêèòå ñâåòëèíè! ùîì ãè çúðíåø, ùå ïîëóäååø... íî ùå æèâååø... ùå æèâååø... è ïàê ùå æèâååø... âúòðå â òÿõ... âúòðå â Ìåíå...
Òî íàäàäå ãíóñåí êèêîò è Áèë îñúçíà, ÷å ãëàñúò ñå ðàçëèâà è ñúùåâðåìåííî ñòàâà ïî-ìîùåí, ñÿêàø ñå îòäàëå÷àâàøå... íî è ãî ïîãëúùàøå ïðàâî â öåíòúðà ñè. À âñúùíîñò íå ñòàâàøå ëè òî÷íî òàêà? Äà. Íàâÿðíî òàêà áåøå. Çàùîòî ìàêàð ÷å äâàòà ãëàñà çâó÷àõà â ïúëåí ñèíõðîí, îíçè îòïðåä áåøå íàïúëíî ÷óæä è èçðè÷àøå ñðè÷êè, êàêâèòî íå áè ìîãëî äà âúçïðîèçâåäå ÷îâåøêî ãúðëî. Òîâà å ãëàñúò íà ìúðòâåøêèòå ñâåòëèíè, ïîìèñëè òîé.
...âðåìåòî íå ÷àêà; äàé äà ïîáúáðèì äîêàòî îùå ìîæåì
×îâåøêèÿò ãëàñ íà Òî ÷åçíåøå êàêòî ÷åçíåõà áàíãîðñêèòå ðàäèîñòàíöèè äîêàòî ïúòóâàø ñ êîëà íà þã. Èçïúëíè ãî îñëåïèòåëåí, îãíåí óæàñ. Ñëåä ìàëêî âå÷å íÿìàøå äà ìîæå äà ðàçãîâàðÿ ñìèñëåíî äàæå ñ Òî... à íÿêàêâà ÷àñòèöà îò ñúçíàíèåòî ìó ðàçáèðàøå, ÷å âúïðåêè âñè÷êèÿ ñè ñìÿõ, âúïðåêè öÿëîòî ñè íå÷îâåøêî çëîðàäñòâî, Òî æåëàå òúêìî òîâà. Íå ïðîñòî äà ãî èçõâúðëè êúì îòâúäíàòà ñè áúðëîãà, à äà ðàçðóøè ìèñëîâíàòà âðúçêà ïîìåæäó èì. Íåéíîòî ïðåêúñâàíå áå îêîí÷àòåëíà ãèáåë. Çàãóáåøå ëè âðúçêàòà, ùåøå äà çàãóáè è ñåòíàòà íàäåæäà çà ñïàñåíèå; áå ãî ðàçáðàë îò ïîâåäåíèåòî íà ðîäèòåëèòå ñè ñëåä ñìúðòòà íà Äæîðäæ. Ñàìî òîçè óðîê ìîæåøå äà óñâîè îò òÿõíîòî ëåäåíî áåçðàçëè÷èå.
Íàïóñêàøå Òî... è íàáëèæàâàøå êúì Òî. Àëà íàïóñêàíåòî èçãëåæäàøå íÿêàê ïî-âàæíî. Àêî Òî èñêàøå äà ÿäå òóê ìàëêè äå÷èöà, èëè äà ñìó÷å êðúâòà èì, èëè êîé çíàå îùå êàêâî, çàùî íå ãè áå èçñòðåëÿëî âñè÷êè íàñàì? Çàùî ñàìî íåãî?
Çàùîòî òðÿáâàøå äà îòúðâå îò íåãî Ïàåøêàòà ñè ñúùíîñò, åòî çàùî. Ïî íÿêàêúâ ñòðàíåí íà÷èí Òî â îáðàçà íà Ïàÿê è Òî îò ìúðòâåøêèòå ñâåòëèíè áÿõà âçàèìîñâúðçàíè. Îíîâà, êîåòî îáèòàâàøå òóêàøíèÿ ìðàê, ìîæåøå äà å íåóÿçâèìî, êîãàòî ñå íàìèðàøå ñàìî òóê... àëà ñåãà Òî áå è íà Çåìÿòà, ïîä Äåðè, â òåëåñåí îáëèê. Êîëêîòî è ïðîòèâíî äà áå, Òî èìàøå òÿëî... à âñÿêî òÿëî ìîæå äà áúäå óáèòî.
Áèë ñå íîñåøå ñòðåìãëàâî ïðåç ìðàêà. Çàùî ìè ñå ñòðóâà, ÷å âñè÷êè íåãîâè ïðèêàçêè ñà ñàìî áëúô, îãðîìåí ñàïóíåí ìåõóð? Çàùî? Êàê å âúçìîæíî?
Ìîæå áè ðàçáèðàøå êàê... ìîæå áè.
Èìà ñàìî ×þä, áå êàçàëà Êîñòåíóðêàòà. Àìè àêî òúêìî òàì ñå êðèåøå ðàçêîâíè÷åòî? Àìè àêî äâàìàòà áÿõà çàõàïàëè åçèöè - íå òåëåñíî, à ìèñëåíî, äóõîâíî? Àìè àêî ðèòóàëúò ñâúðøâàøå êîãàòî Òî óñïåå äà çàõâúðëè Áèë ïðåç áåçêðàÿ êúì ñâîÿòà âå÷íà, áåçïëúòíà ñúùèíà? Òîãàâà Òî ùåøå äà ãî óíèùîæè, äà ãî óáèå è ñúùåâðåìåííî äà ñïå÷åëè èãðàòà.
... äîáðå ñå ñïðàâÿø, ñèíêî, íî ñêîðî ùå áúäå êúñíî.
Òî ñå ñòðàõóâà! Ñòðàõóâà ñå îò ìåí! Ñòðàõóâà ñå îò íàñ!
... ïëúçãàøå ñå âñå ïî-áúðçî è ïî-áúðçî, è åòî ÷å îòïðåä èçíèêâàøå ñòåíà, óñåùàøå ÿ â ìðàêà, ñòåíàòà ïî ãðàíèöèòå íà êîíòèíóóìà, à îòâúä íåÿ áåøå äðóãàòà ôîðìà è ìúðòâåøêèòå ñâåòëèíè...
... íå ìè ãîâîðè, ñèíêî, íå ãîâîðè è íà ñåáå ñè... òî âå÷å òå èçòðúñêâà, çàõàïè ãî àêî ñìååø, àêî òè ñòèñêà, àêî ìîæåø äà áúäåø õðàáúð, àêî ìîæåø äà ñå áîðèø... çàõàïè ãî, ñèíêî!
È Áèë çàõàïà - íå ñúñ çúáè, à ñ ÷åëþñòèòå íà ðàçóìà.
Ñâàëÿéêè ãëàñà ñè åäíà îêòàâà ïî-íèñêî, ïðåâðúùàéêè ãî â íå÷èé ÷óæä ãëàñ (ïî-òî÷íî â ãëàñà íà áàùà ñè, ìàêàð ÷å ùåøå äà ëåãíå â ãðîáà, áåç äà óçíàå òîâà; íÿêîè òàéíè îñòàâàò íåðàçãàäàíè íàâåêè è ìîæå áè òúé å ïî-äîáðå), òîé äúëáîêî ïîå äúõ è èçêðåùÿ:
- ÒÐÎØÈ ÑÒÎÁÎÐÀ Ñ ÒÐßÑÚÊ ÑÓÕ È ÏÀÊ ÊÐÅÙÈ ×Å ÑÐÅÙÍÀË ÄÓÕ À ÑÅÃÀ ÌÅ ÏÓÑÍÈ!
Óñåòè êàê Òî íàäàâà â ãëàâàòà ìó ïèñúê íà ëþòà, áåçñèëíà çëîáà... è â ñúùîòî âðåìå íà ñòðàõ è áîëêà. Íå áå ñâèêíàëî äà ìó ïðîòèâîðå÷àò; ïîäîáíî íåùî íå ñå áå ñëó÷âàëî íèêîãà è äî íàñòîÿùèÿ ïåðèîä îò ñâîåòî ñúùåñòâóâàíå Òî íå áå è ïîäîçèðàëî, ÷å ìîæå äà ñå ñëó÷è.
Áèë óñåòè êàê Òî ñå ñãúð÷âà â íåãî, íî íå äúðïà, à òëàñêà - ìú÷è ñå äà ãî îòáëúñíå.
- ÒÐÎØÈ ÑÒÎÁÎÐÀ Ñ ÒÐßÑÚÊ ÑÓÕ, ÊÀÇÀÕ!
- ÏÐÅÑÒÀÍÈ!
- ÂÚÐÍÈ ÌÅ ÎÁÐÀÒÍÎ! ÄËÚÆÍÎ ÑÈ! ÇÀÏÎÂßÄÂÀÌ! ÏÎÂÅËßÂÀÌ ÒÈ!
Òî èçïèùÿ îò îùå ïî-ñèëíà áîëêà - ìîæå áè çàùîòî ïðåç öÿëîòî ñè äúëãî, áåçêðàéíî äúëãî áèòèå áå ïðè÷èíÿâàëî áîëêà, áå ñå õðàíèëî ñ íåÿ, àëà íèêîãà íå ÿ áå èçïèòâàëî ñàìî.
Âñå îùå ñå ìú÷åøå äà ãî îòáëúñíå, äà ñå îòúðâå îò íåãî, ñëÿïî è óïîðèòî ñå áîðåøå äà ïîáåäè, êàêòî áå ïîáåæäàâàëî âèíàãè. Òëàñêàøå ãî... íî Áèë óñåòè, ÷å ñêîðîñòòà íàìàëÿâà è â ñúçíàíèåòî ìó èçïëóâà íåëåïà êàðòèíà: åçèêúò íà Òî, îáëåïåí ñ æèâè ëèãè, ñå ðàçòÿãà êàòî ëàñòèê, íàïóêâà ñå, êúðâè. Âèäÿ ñàìèÿ ñåáå ñè, âêîï÷åí ñúñ çúáè â êðàé÷åöà íà òîçè åçèê, âèäÿ ñå êàê ãî ðàçäèðà ìàëêî ïî ìàëêî è ëèöåòî ìó ñå îáëèâà â òðúïíåùà ÷åðíà ñóêúðâèöà, âèäÿ êàê ñå çàäàâÿ îò ìúðòâåøêîòî çëîâîíèå íà Òî, íî ïðîäúëæàâà äà ñòèñêà, íÿêàê íàìèðà ñèëè äà ñòèñêà, à Òî ñå áîðè, çàñëåïåíî îò áîëêà è ÿðîñò, ìú÷è ñå äà óäúðæè åçèêà ñè ðàçòåãíàò...
(×þä, òîâà å ×þä, áîðè ñå, áúäè õðàáúð, áúäè âåðåí, áîðè ñå çà áðàò ñè, çà ïðèÿòåëèòå; âÿðâàé âúâ âñè÷êî, â êîåòî ñè âÿðâàë, âÿðâàé, ÷å ùîì ñè ñå èçãóáèë, äîáðèÿò ïîëèöàé ùå òå îòâåäå ó äîìà, ÷å èìà Ôåÿ íà çúáêèòå, êîÿòî æèâåå â îãðîìåí ôàÿíñîâ çàìúê, à â äâîðåöà ïîä Ñåâåðíèÿ ïîëþñ Äÿäî Êîëåäà è äæóäæåòàòà ïðàâÿò èãðà÷êè, ÷å Ñðåäíîùíèÿò êàïèòàí ìîæå äà ñúùåñòâóâà, äà, íàèñòèíà ìîæå, à ïúê Êàðëòúí, áàòêîòî íà Êàëâèí è Ñèñè Êëàðê íåêà ñè ðàçïðàâÿ, ÷å òîâà ñà áåáåøêè èçìèøëüîòèíè, âÿðâàé, ÷å ìàìà è òàòêî ïàê ùå òå îáè÷àò, ÷å íà ñâåòà èìà õðàáðîñò è ÷å íÿêîé äåí äóìèòå ïàê ùå ñå ëåÿò ãëàäêî; íÿìà äà èìà Íåóäà÷íèöè, íÿìà äà ñå êðèåòå â äóïêà è äà ÿ íàðè÷àòå êúùè÷êà, íÿìà äà ïëà÷åø â ñòàÿòà íà Äæîðäæ çàäåòî ñè ìîãúë äà ãî ñïàñèø, íî íå ñè çíàåë, âÿðâàé â ñåáå ñè, âÿðâàé â òîïëèíàòà íà êîïíåæà)
Èçâåäíúæ Áèë ñå ðàçñìÿ ñðåä ìðàêà - íå èñòåðè÷íî, à îò ðàäîñò è èçóìëåíèå.
- ÌÀÉÍÀÒÀ ÌÓ, ÀÌÈ ×Å ÀÇ ÂßÐÂÀÌ ÂÚÂ ÂÑÈ×ÊÎ ÒÎÂÀ! - èçâèêà òîé è ãîâîðåøå èñòèíàòà: ìàêàð è ñàìî åäèíàéñåòãîäèøåí, âå÷å áå çàáåëÿçàë, ÷å âñÿêà áåäà ìîæå äà ñå îïðàâè çà íóëà âðåìå. Îáãúðíà ãî ñâåòëèíà. Òîé âäèãíà ðúöå íàä ãëàâàòà ñè è âíåçàïíî ãî ðàçòúðñè íåóäúðæèì ïðèëèâ íà ñèëà.
×ó êàê Òî èçïèùÿ îòíîâî... è íåíàäåéíî ïîëåòÿ îáðàòíî íàòàì, îòêúäåòî áå äîøúë, ïðîäúëæàâàéêè äà ñè ïðåäñòàâÿ êàê å âïèë çúáè äúëáîêî â íåæèâàòà ïëúò íà åçèêà ìó è ñòèñêà ÷åëþñòè ìðà÷íî è ñâèðåïî, äî ñìúðò. Ëåòåøå ïðåç ìðàêà è êðàêàòà ìó ñå âëà÷åõà íåéäå äàëå÷å íàçàä, êàëíèòå âðúçêè íà êåöîâåòå ñå âååõà êàòî áîéíè çíàìåíà, à êðàé óøèòå ìó ñâèñòåøå âÿòúðúò íà ïóñòîòàòà.
Ïðîôó÷à ïîêðàé Êîñòåíóðêàòà è âèäÿ, ÷å òÿ ïàê å ïðèáðàëà ãëàâà â ÷åðóïêàòà ñè; ãëàñúò é äîëåòÿ îòâúòðå ãëóõ è íåÿñåí, ñÿêàø áå ïðåêîñèë öÿëà âå÷íîñò:
... íå áåøå çëå, ñèíêî, íî íà òâîå ìÿñòî áèõ ãî äîâúðøèëà îùå ñåãà; íå ìó ïîçâîëÿâàé äà èçáÿãà. åíåðãèÿòà, çíàåø, å ñêëîííà äà ñå ïèëåå; êàêâîòî å âúçìîæíî íà åäèíàéñåò ãîäèíè, ìîæå íèêîãà äà íå ñå ïîâòîðè
Ãëàñúò íà Êîñòåíóðêàòà çàãëúõâàøå, çàãëúõâàøå, çàãëúõâàøå. Îñòàíà ñàìî ñâèñòÿùèÿò ìðàê... ïîñëå îòâîðúò íà êîëîñàëåí òóíåë... äúõ íà âå÷íîñò è ðàçëîæåíèå... ïàÿæèíè, ïëúçíàëè ïî ëèöåòî ìó êàòî ïðîãíèë êîïðèíåí áàëäàõèí â ïðîêúëíàò äîì... ðàçìàçàíè îò ñêîðîñòòà òðîøëèâè òóõëè... îòêëîíåíèÿ, âå÷å ñàìî òúìíè, áåç ñëåäà îò ëóííèòå áàëîíè, à Òî ïèùåøå, ïèùåøå:
... ïóñíè ìå ïóñíè ìå ùå ñå ìàõíà âå÷å íÿìà äà ñå âðúùàì ÏÓÑÍÈ ÌÅ ÁÎËÈ ÁÎËÈ ÁÎËÈÈÈÈÈÈÈÈÈ
- Òðîøè ñòîáîðà! - ëóäåøêè èçêðåùÿ Áèë.
Â äàëå÷èíàòà âèæäàøå ñâåòëèíà, àëà òÿ ãàñíåøå, òðåïòåøå êàòî ïëàìú÷å íà îãðîìíà äîãàðÿùà ñâåù... è çà ìèã âèäÿ ñåáå ñè è íàîêîëî âñè÷êè äðóãè, õâàíàòè çà ðúöå, îò åäíàòà ìó ñòðàíà áåøå Åäè, îò äðóãàòà - Ðè÷è. Âèäÿ êàê òÿëîòî ìó ñå îòïóñêà, ãëàâàòà ñå êèëâà íàçàä è ïðîäúëæàâà äà ãëåäà Ïàÿêà, êîéòî ïîäñêà÷à è ñå âúðòè êàòî äåðâèø, áëúñêà ïî ïîäà ñ îãðîìíèòå ñè êîñìàòè êðàêà, à îò æèëîòî ìó êàïå îòðîâà.
Òî êðåùåøå îò ïðåäñìúðòíà áîëêà.
Èëè ïîíå òàêà ìèñëåøå Áèë.
Ïîñëå òîé âðúõëåòÿ â òÿëîòî ñè ñ ÷óäîâèùíà ñèëà êàòî òîïêà â áåéçáîëíà ðúêàâèöà è òëàñúêúò ãî èçòðúãíà îò ðúöåòå íà Åäè è Ðè÷è, õâúðëè ãî íà êîëåíå âúðõó ïîäà, ïëúçíà ãî ïî ïëî÷êèòå ÷àê äî ðúáà íà ïàÿæèíàòà. Áåç äà ìèñëè, òîé íåâîëíî ïîñåãíà êúì åäíà îò íèøêèòå è ðúêàòà ìó íåçàáàâíî èçòðúïíà êàòî îò ïúëíà ñïðèíöîâêà íîâîêàèí. Ñàìàòà íèøêà áå äåáåëà êîëêîòî òåëåôîíåí êàáåë.
- Íå ïèïàé, Áèë! - êðåñíà Áåí.
Áèë ðÿçêî îòäðúïíà ðúêà. Âúðõó äëàíòà ìó, òî÷íî ïîä ïðúñòèòå, áåøå èç÷åçíàëà äúëãà èâèöà êîæà è îäðàíîòî ìÿñòî áúðçî ñå çàïúëâàøå ñ êðúâ. Òîé ñå èçïðàâè ñ óñèëèå, ãëåäàéêè Ïàÿêà.
Òî áÿãàøå îò òÿõ ñðåä ãàñíåùàòà ñâåòëèíà, ëàçåøå êúì ãúñòååùèÿ ñóìðàê â äúíîòî íà çàëàòà. Ïî äèðèòå ìó îñòàâàõà ëîêâè÷êè è åçåðöà îò íåãîâàòà ÷åðíà êðúâ; ïî íÿêàêúâ íåçíàåí íà÷èí äâóáîÿò áå ðàçêúñàë âúòðåøíîñòèòå ìó íà äåñåòêè, ìîæå áè äàæå ñòîòèöè ìåñòà.
- Áèë, ïàÿæèíàòà! - èçêðåùÿ Ìàéê. - Ïàçè ñå!
Áèë âèðíà ãëàâà è îòñòúïè íàçàä, äîêàòî íèøêè îò ïàÿæèíàòà íà Òî ïîëèòàõà âúâ âúçäóõà è ñå ñèïåõà ïî ïëî÷èòå êðàé íåãî êàòî òëúñòè áåëè çìèè. Òå ìèãíîâåíî ãóáåõà ôîðìà è ïîïèâàõà â ïóêíàòèíèòå. Ïàÿæèíàòà ñå ðàçïàäàøå, îòêúñâàøå ñå îò áåçáðîéíèòå ñè îïîðè. Åäèí îò îìîòàíèòå êàòî ìóõè òðóïîâå ñå ñòðåëíà íàäîëó è ðóõíà íà ïîäà ñ îòâðàòèòåëåí ïëÿñúê íà ïðîãíèë ìåõ çà âèíî.
- Ïàÿêúò! - âèêíà Áèë. - Êúäå å?
Âñå îùå ÷óâàøå â ãëàâàòà ñè ïðîòÿæíèÿ áîëåçíåí âîé è ñìúòíî ðàçáðà, ÷å Òî å îòñòúïèëî â îíçè òóíåë, êúäåòî ãî áå çàõâúðëèëî... íî äàëè îòèâàøå íàòàì, çà äà èçáÿãà êúì ìÿñòîòî, â êîåòî áå èñêàëî äà ïðàòè Áèë... èëè çà äà ñå ñêðèå äîêàòî ñè îòèäàò? Äà óìðå? Èëè äà èçáÿãà?
- Áîæè÷êî, ñâåòëèíèòå! - èçâèêà Ðè÷è. - Ñâåòëèíèòå èçãàñâàò! Êàêâî ñòàíà, Áèë? Êúäå áåøå? Ìèñëåõìå òå çà ìúðòúâ!
Ñ íÿêàêâà îáúðêàíà ÷àñòèöà îò ñúçíàíèåòî ñè Áèë ðàçáðà, ÷å òîâà íå å âÿðíî - àêî ãî áÿõà ïîìèñëèëè çà ìúðòúâ, òå ùÿõà äà ïîáåãíàò, äà ñå ðàçïðúñíàò è Òî ùåøå ëåñíî äà ãè èçëîâè åäèí ïî åäèí. Ïî-òî÷íî áè áèëî äà ñå êàæå, ÷å ãî áÿõà ìèñëèëè çà ìúðòúâ, àëà âÿðâàõà, ÷å å æèâ.
Òðÿáâà äà ïðîâåðèì. Àêî Òî óìèðà èëè ñå âðúùà òàì, îòêúäåòî å äîøëî, êúäåòî ñå ñïîòàéâà äðóãàòà ìó ÷àñò, çíà÷è âñè÷êî å íàðåä. Àìè àêî å ñàìî ðàíåíî? Àìè àêî ìîæå äà îçäðàâåå? Àìè àêî...
Îñòúð ïèñúê ïðîðÿçà ìèñëèòå ìó êàòî ðàçáèòî ñòúêëî. Â ãàñíåùàòà ñâåòëèíà òîé âèäÿ, ÷å åäíà îò íèøêèòå å ïàäíàëà âúðõó ðàìîòî íà Ñòàí. Ïðåäè Áèë äà ñòèãíå äî íåãî, Ìàéê ñå õâúðëè íàïðåä â ëåòÿù ïëîíæ. Äâàìàòà ñå òúðêóëíàõà íàñòðàíè è íèøêàòà îòõâðúêíà íàçàä, îòíàñÿéêè ïàð÷å îò ïîëîòî íà Ñòàí.
- Äðúïíåòå ñå! - âèêíà Áåí. - Áÿãàéòå, âñè÷êî ïðîïàäà!
Òîé ñãðàá÷è ðúêàòà íà Áåâúðëè è ÿ çàäúðïà êúì ìàëêàòà âðàòè÷êà. Ñòàí ìú÷èòåëíî ñå èçïðàâè íà êðàêà, õâúðëè íàîêîëî çàìàÿí ïîãëåä è ñå âêîï÷è â Åäè. Ïîäïèðàéêè ñå âçàèìíî, äâàìàòà çàêóöóêàõà êúì Áåí è Áåâúðëè êàòî îêàÿíè ïðèçðà÷åòà â ãàñíåùàòà ñâåòëèíà.
Íàä òÿõ ïàÿæèíàòà ïðîâèñâàøå, ñãúð÷âàøå ñå, ãóáåøå ñòðàõîâèòàòà ñè ñèìåòðèÿ. Òåëàòà ëåíèâî ñå ëþøêàõà èç âúçäóõà êàòî êîøìàðíè çèäàðñêè îòâåñè. Íàïðå÷íèòå íèøêè ðóõâàõà êàòî ïðîãíèëè ñòúïàëà íà íÿêàêúâ ïðè÷óäëèâ ñòúëáèùåí êîìïëåêñ. Îòêúñíàòè êðàèùà øèáàõà êàìåííèòå ïëî÷è, ñúñêàõà êàòî êîòêè, ãóáåõà ôîðìà, ðàçëèâàõà ñå.
Ìàéê Õåíëúí ñå ïðîâèðàøå ñðåä òÿõ, êàêòî ñëåä ãîäèíè ùåøå äà ñå ïðîâèðà ìåæäó çàùèòíèöèòå íà äåñåòèíà ïðîòèâíèêîâè ôóòáîëíè îòáîðè - òè÷àøå ñ ïðèâåäåíà ãëàâà, îòñêà÷àéêè ïúðãàâî íàñàì-íàòàì. Äî íåãî áÿãàøå Ðè÷è. Íåâåðîÿòíî, Ðè÷è ñå ñìååøå, ìàêàð ÷å êîñàòà ìó áå íàñòðúõíàëà êàòî òàðàëåæ. Ñòàâàøå âñå ïî-ìðà÷íî, ôîñôîðåñöèðàùîòî ñèÿíèå ïî ñòåíèòå áàâíî ãàñíåøå.
- Áèë! - èçðåâà Ìàéê. - Èäâàé! Äà ñå ïðúæäîñâàìå îòòóê!
- Àìè àêî Òî íå å ìúðòâî? - ïðîâèêíà ñå Áèë. - Òðÿáâà äà ãî íàñòèãíåì, Ìàéê! Òðÿáâà äà ïðîâåðèì!
Ãðàìàäíî ïàð÷å îò ïàÿæèíàòà ñå èçäó êàòî ïàðàøóò è ðóõíà êúì ïîäà ñ îòâðàòèòåëíî ïðàùåíå íà ðàçäðàíà æèâà êîæà. Ìàéê ñãðàá÷è Áèë çà ðúêàòà è ãî ïîìúêíà íàçàä.
- Ìúðòâî å! - èçâèêà Åäè, ïðèñòúïâàéêè êúì òÿõ. Òðåñêàâèòå ìó î÷è ïëàìòÿõà êàòî ëàìïè, äúõúò ñâèñòåøå â ãúðëîòî ìó êàòî âëåäåíÿâàù çèìåí âÿòúð. Îòêúñíàòè íèøêè áÿõà íàøàðèëè ãèïñà ìó ñ ëúêàòóøíè áðàçäè. - ×óõ ãî, Òî óìèðàøå, ñ òàêúâ ðåâ íå ñå îòèâà íà ðàçõîäêà, óìèðàøå, ñèãóðåí ñúì!
Ðè÷è çàøàðè ñ ðúöå èç ìðàêà, íàïèïà Áèë è ãðóáîâàòî ãî ïðåãúðíà, áúõòåéêè ñ äëàí ïî ãúðáà ìó.
- È àç ãî ÷óõ... Òî óìèðàøå, Øåô Áèë! Óìèðàøå... àìà òè íå çàåêâàø! Õè÷ äàæå! Êàê òúé? Êàê, ïî äÿâîëèòå...
Â ìîçúêà íà Áèë âñè÷êî êèïåøå. Èçòîùåíèåòî ãî ìà÷êàøå ñ ãðàìàäíè, òåæêè äëàíè. Íå ïîìíåøå äðóã ïúò äà å èçïèòâàë òàêàâà óìîðà... íî â ãëàâàòà ìó ïðîäúëæàâàøå äà îòåêâà ïðîâëà÷åíèÿò, ñòàð÷åñêè ãëàñ íà Êîñòåíóðêàòà: Íà òâîå ìÿñòî áèõ ãî äîâúðøèëà îùå ñåãà... êàêâîòî å âúçìîæíî íà åäèíàéñåò ãîäèíè, ìîæå íèêîãà äà íå ñå ïîâòîðè.
- Íî íèå òðÿáâà äà ïðîâåðèì...
Ñåíêèòå ïðåïëèòàõà ðúöå è òúìàòà ñòàâàøå ïî÷òè íåïðîãëåäíà. Íî ïðåäè äà èçãàñíå ïîñëåäíàòà ñâåòëèíêà, Áèë ñÿêàø çúðíà ñúùîòî àäñêî ñúìíåíèå âúðõó ëèöåòî íà Áåâúðëè... è â î÷èòå íà Ñòàí. È âñå ïàê äîêàòî íàîêîëî ñå âúçöàðÿâàøå ìðàê, òå ÷óâàõà êàê ãíóñíàòà ìðåæà íà Òî ðóõâà ñúñ çëîêîáíî øóøíåíå-òðåïåò-áóìòåíå.


3.

Áèë â Ïóñòîòàòà / Ïî-êúñíî

... à, åòî òå ïàê, Ìàëêî ïðèÿòåë÷å! íî êàêâî ñå å ñëó÷èëî ñ êîñàòà òè? ïëåøèâ ñè êàòî áèëÿðäíà òîïêà! ïå÷àëíî! êîëêî ïå÷àëíî êðàòêî æèâåÿò ÷îâåöèòå! è âñåêè æèâîò å êúñè÷êî ðàçêàç÷å, ïèñàíî îò èäèîò! òðà-ëà-ëà è ïðî÷èå
Âñå îùå ñúì Áèë Äåíáðîó. Òè óáè áðàò ìè, óáè Ìúæàãàòà Ñòàí è ñå îïèòà äà óáèåø Ìàéê. À ñåãà ùå òè êàæà íåùî: òîçè ïúò íÿìà äà ñïðà äîäåòî íå ñâúðøà ðàáîòàòà äîêðàé.
... Êîñòåíóðêàòà áåøå ãëóïàâà, ïðåêàëåíî ãëóïàâà, çà äà èçëúæå. òÿ êàçà èñòèíàòà, Ìàëêî ïðèÿòåë÷å... âðåìåòî èäâà ñàìî âåäíúæ. òè ìå íàðàíè... êîâàðíî, íåî÷àêâàíî. íÿìà äà ñå ïîâòîðè. òóê âè ïîâèêàõ Àç. Àç.
Äîáðå äå, ïîâèêà íè, íî íå ñè ñàìî òè
... òâîÿòà ïðèÿòåëêà Êîñòåíóðêàòà... òÿ óìðÿ ïðåäè íÿêîëêî ãîäèíè. äúðòàòà èäèîòêà ñå èçäðàéôà â ÷åðóïêàòà ñè è ñå çàäàâè ñ åäíà-äâå ãàëàêòèêè. ìíîãî ïå÷àëíî, íå íàìèðàø ëè? íî è òâúðäå ñòðàííî, ñïîðåä ìåí ñè ñòðóâà äà ïèøàò çà òîâà â "Ïîâÿðâàé àêî ùåø". ñòàíà ãîðå-äîëó ïî ñúùîòî âðåìå, êîãàòî òè áåøå çàêúñàë ñ ïèñàíåòî. ñèãóðíî ñè óñåòèë êàê å ïóêíàëà, Ìàëêî ïðèÿòåë÷å
Íå òè âÿðâàì
... î, ùå ïîâÿðâàø... ùå âèäèø, Ìàëêî ïðèÿòåë÷å, òîçè ïúò ñìÿòàì äà òè ïîêàæà âñè÷êî. âêëþ÷èòåëíî è ìúðòâåøêèòå ñâåòëèíè
Òîé óñåòè êàê ñå çàñèëâà áðúì÷àùèÿò, ïîòðàêâàù ãëàñ íà Òî - íàé-ñåòíå óñåùàøå öÿëàòà ìó íåîáÿòíà ÿðîñò è ãî îáçå óæàñ. Ïîäèðè åçèêà íà íåãîâèÿ íå÷îâåøêè óì, íàïðåãíà ñå, îò÷àÿíî ñå ïîìú÷è äà ñè âúçâúðíå ïúëíàòà ìîù íà äåòñêàòà âÿðà, ðàçáèðàéêè ñúùåâðåìåííî, ÷å â îíîâà, êîåòî áå êàçàëî Òî, èìà óáèéñòâåíà èñòèíà - ïðåäíèÿ ïúò ãî áÿõà ñâàðèëè íåïîäãîòâåíî. À òîçè ïúò... äîðè äà íå ãè áå ïîâèêàëî ñàìî Òî, íÿìàøå ñúìíåíèå, ÷å å ÷àêàëî òÿõíîòî èäâàíå.
È âñå ïàê...
Äîêàòî ïîãëåäèòå èì ñå êðúñòîñâàõà, òîé óñåòè ÿñíàòà ïåñåí íà ñâîÿ ïëàìíàë ãíÿâ. Óñåòè ñòàðèòå áåëåçè ïî òÿëîòî íà Òî, óñåòè, ÷å íàèñòèíà å áèëî ñìúðòíî ðàíåíî è îùå âëà÷è áîëêàòà îò òîãàâà.
È äîêàòî Òî ãî çàõâúðëÿøå â òóíåëà, äîêàòî óñåùàøå êàê óìúò ìó èçëèòà îò òÿëîòî, òîé íàïðåãíà öÿëîòî ñè ñúùåñòâî êúì åäíà-åäèíñòâåíà öåë - äà ãî ñãðàá÷è çà åçèêà... è íå óëó÷è.


4.

Ðè÷è

Äðóãèòå ÷åòèðèìà ãëåäàõà âöåïåíåíè. Âñè÷êî ñòàâàøå òî÷íî êàòî ïðåäíèÿ ïúò... îòíà÷àëî. Ïàÿêúò, êîéòî ñÿêàø ñå ãîòâåøå äà ñãðàá÷è Áèë è äà èçñìó÷å êðúâòà ìó, èçâåäíúæ çàñòèíà íåïîäâèæíî. Áèë âòðåí÷è ïîãëåä â ðóáèíåíèòå ìó î÷è. Óñåòèõà êîíòàêòà ïîìåæäó èì - íåâúîáðàçèì, íåäîñòúïåí çà ÷îâåøêèòå ñïîñîáíîñòè êîíòàêò. È óñåòèõà áîðáàòà, ñáëúñúêà ìåæäó äâå âîëè.
Ïîñëå Ðè÷è âäèãíà î÷è êúì íîâàòà ïàÿæèíà è çàáåëÿçà ïúðâàòà ðàçëèêà.
Ãîðå âèñÿõà ðàçëîæåíè, ïîëóèçÿäåíè òðóïîâå è â òîâà íÿìàøå íèùî íîâî... íî âèñîêî â úãúëà ñå ìåðæåëååøå îùå åäíî òÿëî è Ðè÷è ðàçáðà, ÷å òî å ïðÿñíî, ìîæå áè äàæå æèâî. Áåâúðëè íå ïîãëåæäàøå íàãîðå - òÿ áå âïèëà î÷è â Áèë è Ïàÿêà - àëà âúïðåêè óæàñà Ðè÷è îòêðè ïîðàçèòåëíàòà ïðèëèêà ìåæäó íåÿ è æåíàòà â ìðåæàòà. Êîñèòå íà æåíàòà áÿõà äúëãè è ÷åðâåíèêàâè. Èçöúêëåíèòå é î÷è ãëåäàõà áåçèçðàçíî íàïðåä. Îò ëÿâîòî úãúë÷å íà óñòíèòå é ñå ñòè÷àøå ñëþíêà. Áåøå çàâúðçàíà çà åäíî îò ãëàâíèòå âúæåòà íà ïàÿæèíàòà ñ äàíòåëåíà ñáðóÿ, êîÿòî ìèíàâàøå ïîä ðàìåíåòå è îêîëî êðúñòà, òúé ÷å òÿëîòî ïðîâèñâàøå íàïðåä, à êðàêàòà ñå ëþøêàõà ñÿêàø íÿìàõà êîñòè. Áåøå áîñà.
Â ïîäíîæèåòî íà ïàÿæèíàòà Ðè÷è çàáåëÿçà îùå åäíî òÿëî - ñãúð÷åíîòî òÿëî íà ìúæ, êîãîòî íèêîãà íå áå âèæäàë... íî óìúò, èëè ïî-òî÷íî ïîäñúçíàíèåòî ìó âåäíàãà óñåòè ïîðàçèòåëíàòà ïðèëèêà ñ ïîêîéíèÿ (çà ùàñòèå) Õåíðè Áàóúðñ. Êúðâàâà ïÿíà áå çàñúõíàëà îêîëî î÷èòå è óñòàòà íà íåïîçíàòèÿ. Òîé...
Â òîçè ìèã Áåâúðëè èçïèùÿ:
- Íåùî íå å íàðåä! Íåùî ñå å îáúðêàëî, íàïðàâåòå íåùî, çà Áîãà, íÿìà ëè êîé äà ÍÀÏÐÀÂÈ íåùî...
Ïîãëåäúò íà Ðè÷è îòíîâî îòñêî÷è êúì Áèë è Ïàÿêà... è òîé ÷ó (èëè óñåòè) ÷óäîâèùåí ñìÿõ. Ëèöåòî íà Áèë èçòúíÿâàøå ïî íÿêàêúâ ñòðàíåí íà÷èí. Êîæàòà ìó áå ñòàíàëà ïåðãàìåíòîâà, æúëòà è ëúñêàâà êàòî íà ãðîõíàë ñòàðåö. Ìåæäó êëåïà÷èòå ìó ñå âèæäàøå ñàìî áÿëîòî íà î÷èòå.
Î, Áèë, êúäå ñè?
Âèäÿ êàê âíåçàïíî îò íîçäðèòå íà Áèë èçáëèêíà êúðâàâà ïÿíà. Ñãúð÷åíèòå ìó óñòíè ñå ìú÷åõà äà èçêðåùÿò... è ñåãà Ïàÿêúò îòíîâî íàïðåäâàøå. ×óäîâèùåòî ñå îáðúùàøå, ãîòâåøå æèëîòî çà óäàð.
Òî ñå êàíè äà ãî óáèå... äà óáèå òÿëîòî ìó... äîêàòî ñúçíàíèåòî å íåéäå äðóãàäå. Êàíè ñå äà ìó çàòâîðè óñòàòà âåäíúæ çàâèíàãè. Òî ïîáåæäàâà... Áèë, êúäå ñè? Çà Áîãà, êúäå ñè?
À ñåòíå ÷ó êàê åäâà äîëîâèìî, îò íÿêàêâî íåâúîáðàçèìî ðàçñòîÿíèå, äîëèòà ïèñúêúò íà Áèë... è äóìèòå, ìàêàð è áåçñìèñëåíè, áÿõà êðèñòàëíî ÿñíè, èçïúëíåíè ñúñ ñúêðóøèòåëíî
(Êîñòåíóðêàòà å ìúðòâà î Áîæå Êîñòåíóðêàòà íàèñòèíà å ìúðòâà)
îò÷àÿíèå.
Áåâ èçêðåùÿ îòíîâî è ïðèòèñíà óøèòå ñè ñ äëàíè, ñÿêàø íå èñêàøå äà ÷óâà òîçè çàãëúõâàù ãëàñ. Ïàÿêúò íàäèãíà æèëî, íî èçâåäíúæ Ðè÷è ñå ñòðåëíà íàñðåùà ìó ñ ðàçòåãíàòà äî óøèòå óñìèâêà è èçðåâà ñ âåëèêîëåïíèÿ Ãëàñ íà Èðëàíäñêîòî ÷åíãå:
- Åõåé, åõåé, ìîìå ãèçäàâà! Íàêúäå òúé, ìúòíèòå òå âçåëè? ß äà êðîòóâàø, ÷å êàòî òè çàïðåòíà ôóñòèòå, èìà äà ÿäåø øàìàðè ïî äèðíèêà!
Ïàÿêúò ñïðÿ äà ñå ñìåå è Ðè÷è óñåòè êàê â ãëàâàòà ìó ñå íàäèãà âîé íà ÿðîñò è áîëêà. Öàïàðäîñàõ ãî! - ïîáåäîíîñíî ïîìèñëè òîé. Öàïàðäîñàõ ãî, äóìà äà íÿìà, öàïàðäîñàõ ãî è çíàåòå ëè êàêâî? ÑÏÈÏÀÕ ÃÎ ÇÀ ÅÇÈÊÀ! ÌÈÑËß, ×Å ÁÈË ÍßÊÀÊ ÃÎ Å ÈÇÒÚÐÂÀË, ÍÎ ÄÎÊÀÒÎ ÒÎ ÑÅ ÐÀÇÑÅÉÂÀØÅ, ÀÇ ÓÑÏßÕ ÄÀ...
Ïîñëå Òî íàäàäå ÿðîñòåí âîé, êðÿñúöèòå îòåêíàõà â ãëàâàòà íà Ðè÷è êàòî áðúì÷åíå íà êîøåð ðàçëþòåíè ï÷åëè è òîé èçõâðúêíà îò òÿëîòî ñè êúì ìðàêà, óñåùàéêè ñìúòíî, ÷å òî ñå ìú÷è äà ãî èçòðúñêà. Äîñòà óñïåøíî ïðè òîâà. Îáçå ãî óæàñ, ñåòíå íà ìÿñòîòî íà ñòðàõà ñå âúçöàðè ÷óâñòâîòî çà êîñìè÷åñêè àáñóðä. Ñïîìíè ñè êàê Áåâúðëè ãî ó÷åøå äà óêðîòÿâà éî-éî, äà ïðàâè ôèãóðèòå "êó÷åøêà ðàçõîäêà" è "îêîëîñâåòñêî ïúòóâàíå". À åòî ÷å ñåãà ñå áå ïðåâúðíàë â Ðè÷è Òîçèúð, æèâîòî éî-éî è åçèêúò íà Òî ìó ñëóæåøå çà ëàñòèê. Åòî ãî òóê, è ôèãóðàòà âå÷å íå áåøå "êó÷åøêà ðàçõîäêà", à ìîæå áè "Ïàåøêà ðàçõîäêà", òîâà ïúê àêî íå å ìàéòàï è ïîëîâèíà...
Ðè÷è ñå ðàçñìÿ. Íå áåøå âúçïèòàíî äà ñå ñìåå ñ ïúëíà óñòà, íî íå ìó ñå âÿðâàøå ïî òèÿ ìåñòà íÿêîé äà ÷åòå íàðú÷íèöè çà äîáðè ìàíèåðè.
Òàçè ìèñúë îòíîâî ãî íàêàðà äà ñå ðàçñìåå è òîé çàõàïà îùå ïî-ñèëíî.
Ïàÿêúò èçïèùÿ è ãî ðàçòúðñè ñâèðåïî, ðåâåéêè îò ãíÿâ, ÷å ïàê ñå å îñòàâèë äà ãî èçíåíàäàò - Òî áå âÿðâàëî, ÷å ñàìî ïèñàòåëÿò ùå äðúçíå äà ãî ïðåäèçâèêà, à åòî ÷å òîçè ìúæ ãî áå ñâàðèë íåïîäãîòâåíî ñ èäèîòñêèÿ ñè äåòèíñêè ñìÿõ.
Ðè÷è óñåòè, ÷å ãóáè õâàòêà.
... çàäðúæ çà ñåêóíäè÷êà ñåíüîðèòà, íèå ñ òåá òðÿáâàë äà èçëàçÿ òóêà çàåäíî, èíàê àç íÿìàë äà òè ïðîäàâà áèëåòè îò ëà ëîòåðèÿ, à ïúê âñÿêî áèëåò ïå÷åëèë ãîëÿìî íàãðàäà, êúëíåì ñå íàä ãðîá íà ìàìà ìèà
Óñåòè êàê çúáèòå ìó ñå âêîï÷âàò îòíîâî, òîçè ïúò ïî-çäðàâî. Ïðîíèçà ãî óáèéñòâåíà áîëêà, êîãàòî Òî âïè ÷åëþñòè â íåãîâèÿ åçèê. Îáà÷å êàòî öÿëî - ãîëÿì ìàéòàïèçúì, áðàòêî. Äîðè òúé, çàïîêèòåí â ìðàêà ïîäèð Áèë, ñâúðçàí ñ ðîäíèÿ ñè ñâÿò ñàìî ÷ðåç åçèêà íà íÿêàêâî ãíóñíî ÷óäîâèùå, äîðè êîãàòî áîëêàòà îò îòðîâíèòå ÷åëþñòè ñå ðàçëèâàøå èç ìîçúêà ìó êàòî ÷åðâåíà ìúãëà, âúïðåêè âñè÷êî öÿëàòà ðàáîòà ñè îñòàâàøå íåâåðîÿòåí, àäñêè ìàéòàïèçúì. Âèæòå ìå áå, õîðà! Êîãà ñòå âèæäàëè äèñêîâîäåù äà ëåòè?
Äà, ëåòåøå, íå ùå è äóìà.
Ëåòåøå ñðåä íåïðîãëåäåí ìðàê, êàêúâòî íèêîãà íå áå âèæäàë, äàæå íå áå è ïîäîçèðàë, ÷å ìîæå äà ñúùåñòâóâà, íîñåøå ñå ñÿêàø ñúñ ñêîðîñòòà íà ñâåòëèíàòà è Òî ãî ðàçòúðñâàøå ïðåç öÿëîòî âðåìå êàêòî òåðèåð äðóñà ïëúõ. Óñåùàøå íåùî îòïðåä, íÿêàêúâ òèòàíè÷åí òðóï. Äàëè íå áåøå Êîñòåíóðêàòà, çà êîÿòî ïëà÷åøå ÷åçíåùèÿò ãëàñ íà Áèë? Ñèãóðíî. Ñåãà áåøå ñàìî ÷åðóïêà, ìúðòâà îáâèâêà. Ïîñëå îòìèíà êðàé íåÿ è ïðîäúëæè äà ñå íîñè èç ìðàêà.
Ãàç äî ëàìàðèíàòà, ïîìèñëè òîé è ïàê ãî îáçå äèâîòî æåëàíèå äà ñå ðàçêèñêà.
áèë! áèë, ÷óâàø ëè ìå?
... íÿìà ãî âå÷å, òîé å â ìúðòâåøêèòå ñâåòëèíè, ïóñíè ìå! ÏÓÑÍÈ ÌÅ!
(ðè÷è?)
Íåâåðîÿòíî òèõî; íåâåðîÿòíî äàëå÷å ñðåä ÷åðíîòàòà.
áèë! áèë! åòî ìå! äðúæ ñå! äðúæ ñå çà Áîãà
... òîé å ìúðòúâ, âñè÷êè ñòå ìúðòâè, âå÷å ñòå ïðåêàëåíî ñòàðè, íå ðàçáèðàø ëè? à ñåãà ìå ÏÓÑÍÈ!
õåé, êó÷êî, çà ðîêåíäðîëà íÿìà ìëàäè, íÿìà ñòàðè
... ÏÓÑÍÈ ÌÅ!
îòâåäè ìå ïðè íåãî è ìîæå äà òå ïóñíà
Ðè÷è
... ïî-áëèçî, âå÷å áåøå ïî-áëèçî, ñëàâà Áîãó...
åòî ìå, èäâàì, Øåô Áèë! Ðè÷è ïðèñòèãà íà ïîìîù! Ñåãà ùå òè îòúðâà äúðòèÿ ñöåïåí çàäíèê! Äúëæà òè ãî îò îíçè äåí íà Íèéáúëò ñòðèéò, ïîìíèø ëè?
... ïóñíè ÌÅÅÅÅÅ!
Ñåãà Òî ñå òðåñåøå îò ëþòà áîëêà è Ðè÷è ðàçáðà êîëêî íåïîäãîòâåíî ãî å ñâàðèë - Òî áå âÿðâàëî, ÷å ùå òðÿáâà äà ñå ïðåáîðè ñàìî ñ Áèë. È ïî-äîáðå. Ñòðàõîòåí êúñìåò. Ðè÷è âå÷å íå ñå âúëíóâàøå äàëè ùå óñïåÿò äà ãî óáèÿò; ñåãà íå çíàåøå äàëè Òî èçîáùî ìîæå äà çàãèíå. Íî Áèë ìîæåøå äà çàãèíå è Ðè÷è óñåùàøå, ÷å ìó îñòàâà íèùîæíî êðàòêî âðåìå. Íåéäå íàïðåä Áèë íàáëèæàâàøå êúì íÿêàêâà îãðîìíà ãíóñíà èçíåíàäà, êúì íåùî, çà êîåòî å ïî-äîáðå äà íå ìèñëèø.
Ðè÷è, íåäåé! Âúðíè ñå! Òóê å êðàÿò íà âñè÷êî! Ìúðòâåøêèòå ñâåòëèíè!
àìà òóé äà íå å îíàç ðàáîòà äåòî ÿ ñâåòêàø êîãà ñè êàðàø êàòàôàëêàòà ïî òúìíà äîáà, ñåíüîð?... êúäå ñè ìè, ñëàäóð÷å? óñìèõíè ñå äà òå âèäÿ!
È èçâåäíúæ Áèë ñå ïîÿâè, ëåòåøå êðàé íåãî îò
(ëÿâî? äÿñíî? òóê íÿìàøå ïîñîêè)
åäíàòà èëè äðóãàòà ñòðàíà. À ïî-íàòàòúê Ðè÷è âèæäàøå (èëè óñåùàøå) êàê ãëàâîëîìíî âðúõëèòà íåùî, êîåòî íàé-ñåòíå ïðåñóøè ñìåõà ìó. Òî áåøå íÿêàêâà ïðåãðàäà ñ íåäîñòúïíà çà ÷îâåøêîòî ñúçíàíèå ñòðàííà, íå-ãåîìåòðè÷íà ôîðìà. Óìúò ìó ÿ âúçïðèå äîêîëêîòî ìîæåøå - ñúùî êàêòî áå ïðåîáðàçèë Òî â îáëèêà íà Ïàÿê - è Ðè÷è ñè ïðåäñòàâè êîëîñàëíà ñèâà ñòåíà îò âêàìåíåíè äúíåðè. Òèÿ äúíåðè ÷åçíåõà â áåçêðàÿ íàãîðå è íàäîëó êàòî ðåøåòêè íà íåîáÿòíà êëåòêà. À ìåæäó òÿõ ïðîçèðàøå ÷óäîâèùíà ñëÿïà ñâåòëèíà. Òÿ ïëàìòåøå, ïîäñêà÷àøå, õèëåøå ñå, îãîëâàøå çúáè. Ñâåòëèíàòà áåøå æèâà.
(ìúðòâåøêèòå ñâåòëèíè)
Ïîâå÷å îò æèâà; áåøå èçïúëíåíà ñúñ ñèëà - ìàãíåòèçúì, ãðàâèòàöèÿ, ìîæå áè îùå íåùî. Ðè÷è óñåòè êàê íåùî ãî ïîäõâúðëÿ è ïîäìÿòà, âúðòè è äúðïà, ñÿêàø ñå íîñåøå ñ ïðîäúíåíà áú÷âà ïî ïëàíèíñêè áúðçåé. Óñåòè êàê ñâåòëèíàòà ïëúçâà ïî ëèöåòî ìó àë÷íè ëú÷è... è ñâåòëèíàòà ìèñëåøå.
Òîâà å Òî, òîâà å Òî, îñòàíàëàòà ìó ÷àñò.
... ïóñíè ìå, òè îáåùà äà ìå ÏÓÑÍÅØ
çíàì, àìà ïîíÿêîãèø àç ìíîãî ëúæå, ñëàäóð÷å... ìàìà ìèà âñå ìå ïåðäàøè çà òóé, à ïúê ìîé òàòêî âå÷å å âäèãíàë ðúöå
Óñåòè êàê Áèë ñå ïðåìÿòà è ïîäñêà÷à êúì åäèí îò ïðîöåïèòå â ñòåíàòà, óñåòè êàê çëèòå ïðúñòè íà ñâåòëèíàòà ïîñÿãàò ñðåùó íåãî, è â ïîñëåäíî îò÷àÿíî óñèëèå ñå õâúðëè ïîäèð ñâîÿ ïðèÿòåë.
Áèë! Äàé ðúêà! Ïîäàé ñè ðúêàòà! ÄÀÉ ÐÚÊÀ, ÄßÂÎË ÄÀ ÒÅ ÂÇÅÌÅ! ÄÀÉ ÐÚÊÀ!
Ðúêàòà íà Áèë ñå ñòðåëíà íàñðåùà, ïðúñòèòå ñå îòâàðÿõà è çàòâàðÿõà, à æèâèÿò îãúí ëàçåøå è ñå ãúð÷åøå ïî áðà÷íàòà õàëêà íà Îäðà, îáðèñóâàéêè ðóíè è åçè÷åñêè ñèìâîëè - êîëåëà, ïîëóìåñåöè, çâåçäè, ñâàñòèêè, ïðåïëåòåíè êðúãîâå, êîèòî ñå ðàçòÿãàò â áåçêðàéíè âåðèãè. Ñúùàòà ñâåòëèíà èçïèñâàøå òàòóèðîâêè ïî ëèöåòî íà Áèë. Ðè÷è ñå ïðîòåãíà ñ âñå ñèëà, ÷óâàéêè êàê íåéäå îòçàä Òî ïèùè è áðúùîëåâè.
(èçòúðâàõ ãî, Áîæå ìèëè, èçòúðâàõ ãî, ùå ïðåëåòè îòâúä)
Ïîñëå ïðúñòèòå íà Áèë ñå âêîï÷èõà â íåãîâèòå è Ðè÷è ñòèñíà þìðóê. Êðàêàòà íà Áèë õëúòíàõà â åäèí îò ïðîöåïèòå ìåæäó âêàìåíåíèòå äúíåðè è çà åäèí áåçóìåí ìèã Ðè÷è îñúçíà, ÷å âèæäà âñè÷êèòå èì êîñòè, âåíè è êàïèëÿðè, ñÿêàø Áèë áå çàòúíàë äî êðúñòà ìåæäó ÷åëþñòèòå íà íàé-ìîùíèÿ ðåíòãåíîâ àïàðàò â ñâåòà. Óñåòè êàê ìóñêóëèòå íà ðúêàòà ìó ñå ðàçòÿãàò êàòî äúâ÷àù áîíáîí, óñåòè êàê ðàìåííàòà ìó ñòàâà ñêúðöà è ïóêà âúçìóòåíî îò íàïîðà íà ðàñòÿùèòå êèëîãðàìè è ìåòðè.
Òîé ñúáðà ïîñëåäíè ñèëè è èçêðåùÿ:
- Èçòåãëè íè! Èçòåãëè íè, èëè ùå òå óáèÿ! Ùå òå... ùå òå ñêàïÿ îò Ãëàñîâå!
Ïàÿêúò îòíîâî èçöâúð÷à è èçâåäíúæ Ðè÷è óñåòè êàê íåùî îáâèâà òÿëîòî ìó ñ ïëÿñúê êàòî îãðîìåí áè÷. Â ðúêàòà ìó ïëàìòåøå íàæåæåíà äî áÿëî áîëêà. Ïðúñòèòå íà Áèë áàâíî ñå èçïëúçâàõà îò õâàòêàòà ìó.
- Äðúæ ñå, Øåô Áèë!
- Äúðæà òå! Íÿìà äà òå èçïóñíà, Ðè÷è!
Äàíî, ìðà÷íî ïîìèñëè Ðè÷è, èíàê èç òàÿ øèáàíà ïóñòîø ìîæå äà õîäèø äåñåò ìèëèàðäà êèëîìåòðà è ïàê íÿìà äà íàìåðèø îáùåñòâåíà òîàëåòíà.
Ëåòÿõà ñòðåìãëàâî íàçàä, áåçóìíàòà ñâåòëèíà ãàñíåøå, ïðåâúðíà ñå â ñíîï ñâåòåùè òî÷èöè, êîèòî ïðèìèãíàõà è ïîìðúêíàõà. Íîñåõà ñå ïðåç ìðàêà êàòî ñíàðÿäè. Ðè÷è ñå áå âêîï÷èë â åçèêà íà Òî ñúñ çúáè è â êèòêàòà íà Áèë ñ ðàçòðåïåðàíè îò áîëêà ïðúñòè. Åòî ÿ Êîñòåíóðêàòà; ìÿðíà ñå è èç÷åçíà çà ìèã.
Ðè÷è óñåòè êàê íàáëèæàâàò êúì îíîâà, êîåòî ñå ñìÿòàøå çà ðåàëåí ñâÿò (ìàêàð ÷å åäâà ëè íÿêîãà âå÷å ùåøå äà ãî ñìÿòà çà "ðåàëåí"; ùåøå äà ñè ãî ïðåäñòàâÿ êàòî èçÿùåí áðåçåíòîâ äåêîð, íàøàðåí îòçàä ñ ìðåæà îò ïîääúðæàùè âúæåòà... êàòî íèøêèòå íà ïàÿæèíà). Íî âñè÷êî ùå ñå îïðàâè, ïîìèñëè òîé. Ùå ñå âúðíåì. Ùå...
Äðóñàíåòî çàïî÷íà îòíîâî - ïîäìÿòàíå, áëúñêàíå, âúðòåíå. Ñ ïîñëåäíè îò÷àÿíè óñèëèÿ Òî ñå ìú÷åøå äà ãè èçòúðñè è äà ãè îñòàâè Íàâúí. È Ðè÷è óñåòè, ÷å õâàòêàòà ìó ñå ðàçõëàáâà. ×ó êàê Òî íàäàâà ãúðëåí, ïîáåäîíîñåí ðåâ è íàïðåãíà öÿëîòî ñè ñúùåñòâî êúì åäíà öåë - äà óäúðæè... íî ïðîäúëæàâàøå äà èçïóñêà. Çàõàïà òðåñêàâî, àëà åçèêúò íà Òî ñÿêàø ñòàâàøå áåçïëúòåí è íåðåàëåí; ñÿêàø ñå ðàçïàäàøå êàòî ïàÿæèíà.
- Ïîìîù! - èçêðåùÿ Ðè÷è. - Èçïóñêàì ãî! Ïîìîù! Íÿìà ëè êîé äà íè ïîìîãíå?


5.

Åäè

Åäè ïî÷òè íå îñúçíàâàøå êàêâî ñòàâà; óñåùàøå íåùî, âèæäàøå íåùî, íî ñìúòíî, êàòî ïðåç òþëåíà çàâåñà. Íÿêúäå Áèë è Ðè÷è ñå áîðåõà äà ñå âúðíàò. Òåëàòà èì áÿõà òóê, àëà îñòàíàëàòà ÷àñò - èñòèíñêàòà ÷àñò - áåøå íåéäå äàëå÷å.
Áå âèäÿë êàê Ïàÿêúò ñå èçâðúùà çà äà ïðîíèæå Áèë ñ æèëîòî ñè, ïîñëå Ðè÷è áå õóêíàë íàïðåä, êðåùåéêè ñðåùó Òî ñ îíçè íåëåï Ãëàñ íà Èðëàíäñêîòî ÷åíãå îò ñòàðèòå âðåìåíà... ñàìî ÷å çà èçìèíàëèòå ãîäèíè ìàé áåøå èçïèïàë çàíàÿòà, çàùîòî ñåãàøíèÿò Ãëàñ ïîðàçèòåëíî íàïîìíÿøå ãëàñà íà íÿêîãàøíèÿ ìèñòúð Íåë.
Ïàÿêúò ñå áå çàâúðòÿë êúì Ðè÷è è Åäè áå âèäÿë êàê ãíóñíèòå ÷åðâåíè î÷è èçõâðúêâàò îò îðáèòèòå. Ðè÷è áå èçêðåùÿë îòíîâî, òîçè ïúò ñ Ãëàñà íà Ïàí÷î Âàíèëÿ, è Åäè áå óñåòèë êàê Ïàÿêúò ïèùè îò áîëêà. Áåí áå íàäàë äðåçãàâ ðåâ, êîãàòî âèäÿ, ÷å äåáåëàòà êîæà íà Òî ñå ïðîïóêâà ïî ëèíèÿòà íà åäèí îò ñòàðèòå áåëåçè. Îòâúòðå áå ðóêíàëà ñóêúðâèöà, ÷åðíà êàòî ñóðîâ ïåòðîë. Ðè÷è áå ïî÷íàë äà ãîâîðè îùå íåùî... è èçâåäíúæ ãëàñúò ìó áå âçåë äà çàãëúõâà êàòî â êðàÿ íà åñòðàäíà ïåñåí. Ãëàâàòà ìó ñå áå îòìåòíàëà íàçàä, áåç äà èçïóñêà îò ïîãëåä î÷èòå íà Òî. Ïàÿêúò îòíîâî áå çàñòèíàë.
Ìèíà âðåìå - Åäè íÿìàøå ïðåäñòàâà êîëêî å áèëî. Ðè÷è è Ïàÿêúò ñå ãëåäàõà âòðåí÷åíî; Åäè óñåùàøå âðúçêàòà ïîìåæäó èì, óñåùàøå âèõúð îò ðàçãîâîð è âúëíåíèÿ íåéäå áåçêðàéíî äàëå÷å. Âñúùíîñò íå ÷óâàøå íèùî êîíêðåòíî, íî ïðîìÿíàòà íà íàñòðîåíèÿòà äîñòèãàøå äî íåãî êàòî ñìåñ îò áàãðè è îòòåíúöè.
Áèë ëåæåøå ñãúð÷åí íà ïîäà ñúñ çàòâîðåíè î÷è è ïðåáëåäíÿëî, îáòåãíàòî ëèöå; îò íîñà è óøèòå ìó òå÷åøå êðúâ, ïðúñòèòå ìó ëåêî ïîòðåïâàõà.
Ïàÿêúò âå÷å êúðâåøå íà ÷åòèðè-ïåò ìåñòà - îòíîâî áå æåñòîêî íàðàíåí, àëà íå ãóáåøå ñâîÿòà ñìúðòîíîñíà æèçíåíîñò è Åäè ïîìèñëè: Çàùî ñòîèì êàòî ïúíîâå? Ìîæåì äà ãî íàðàíèì äîêàòî å çàåòî ñ Ðè÷è! Çàùî íå ñå ðàçìúðäà íÿêîé, çà Áîãà?
Óñåòè äèâ âúçòîðã - è òîâà ÷óâñòâî áå ïî-ÿñíî, ïî-îñåçàåìî. Çàâðúùàò ñå! - èñêàøå äà èçâèêà, íî óñòàòà ìó áåøå ïðåñúõíàëà, ãúðëîòî âöåïåíåíî. Çàâðúùàò ñå!
Ïîñëå ãëàâàòà íà Ðè÷è áàâíî ñå ðàçëþëÿ íàñòðàíè. Òÿëîòî ìó ñÿêàø ñå ñáðú÷êâàøå ïîä äðåõèòå. Çà ìèã î÷èëàòà ìó óâèñíàõà íà êðàé÷åöà íà íîñà... ïîñëå ïàäíàõà è ñå ðàçáèõà âúðõó êàìåííèÿ ïîä.
Ïàÿêúò ñå ðàçìúðäà è ìúõíàòèòå ìó êðàêà ñóõî çàòðàêàõà ïî ïëî÷èòå. Åäè ÷ó ñòðàõîâèò ïîáåäåí âèê è ñàìî ñëåä ÷àñò îò ñåêóíäàòà â ãëàâàòà ìó íàõëó çâúíêèÿò ãëàñ íà Ðè÷è:
(ïîìîù! èçïóñêàì ãî! íÿìà ëè êîé äà ìè ïîìîãíå?)
È òîãàâà Åäè ñå õâúðëè íàïðåä, äúðïàéêè èíõàëàòîðà îò äæîáà ñúñ çäðàâàòà ñè ðúêà, óñòíèòå ìó ñå îáòåãíàõà â çëîáíà ãðèìàñà, äúõúò ìó áîëåçíåíî çàñâèñòÿ â ãúðëîòî, ñâèòî äî ðàçìåðèòå íà èãëåíî óõî. Â íÿêàêâî áåçóìíî âèäåíèå ïðåä íåãî çàòàíöóâà ëèöåòî íà ìàéêà ìó, êîÿòî ïèùåøå: Íå ñå ïðèáëèæàâàé äî òàÿ Òâàð, Åäè! Íå ñå ïðèáëèæàâàé äî Òî! Îò òàêèâà Òâàðè ñå õâàùà ðàê!
- Ìëúêâàé, ìàìî! - êðåñíà Åäè ñ òúíúê, ïèñêëèâ ãëàñåö - äîòîëêîâà ìó ñòèãàõà ñèëèòå. Ïðè òîçè íîâ çâóê Ïàÿêúò çàâúðòÿ ãëàâà è çà ìîìåíò èçïóñíà Ðè÷è îò ïîãëåä.
- Íà òè! - íåìîùíî èçïúõòÿ Åäè. - Íà òè, îïèòàé îò òîâà!
Õâúðëè ñå âúðõó Òî, ñòèñêàéêè ñïóñúêà íà èíõàëàòîðà è çà ìèã â äóøàòà ìó ñå çàâúðíà öÿëàòà äåòñêà âÿðà â ñèëàòà íà ëåêàðñòâîòî, äåòñêîòî ëåêàðñòâî, êîåòî ìîæå äà îïðàâè âñè÷êî, êîåòî ùå ìó ïîìîãíå äà ñå ïî÷óâñòâóâà ïî-äîáðå, êîãàòî ãîëåìèòå ìîì÷åòà ñà ãî íàïåðäàøèëè, èëè êîãàòî å ïàäíàë â áëúñêàíèöàòà íà âðàòàòà ñëåä ó÷èëèùå, èëè êîãàòî òðÿáâà äà ñåäè ñàìîòåí êðàé èãðèùåòî äî ãàðàæà íà áðàòÿ Òðàêúð, çàùîòî ìàéêà ìó íå ïîçâîëÿâà äà èãðàå áåéçáîë. Ëåêàðñòâîòî áåøå äîáðî, ëåêàðñòâîòî áåøå ñèëíî è äîêàòî ëåòåøå ñðåùó ëèöåòî íà Ïàÿêà, äîêàòî âäúõâàøå òåæêàòà ìó, òëåòâîðíà âîíÿ, äîêàòî óñåùàøå êàê ãî ñìàçâà ñëÿïàòà ÿðîñò íà Òî, êîåòî áå ðåøèëî äà ãè èçáèå íà âñÿêà öåíà, òîé íàòèñíà ñïóñúêà è èçñòðåëÿ òúíêàòà ñòðóÿ ïðàâî â åäíî îò ðóáèíåíèòå î÷è.
×ó (èëè óñåòè) ïèñúêà - òîçè ïúò â íåãî íÿìàøå ÿðîñò, à ñàìî óæàñíî, ðàçäèðàùî ñòðàäàíèå. Âèäÿ êàê ìúãëàòà îò ñèòíè êàï÷èöè ïîëåïâà ïî êúðâàâàòà èçäóòà òîïêà, êàê âñÿêà îò òÿõ ïîáåëÿâà ùîì ãî äîêîñíå, êàê ïîòúâàò íàäîëó êàòî êàïêè êàðáîëîâà êèñåëèíà; âèäÿ êàê ÷óäîâèùíîòî îêî çàïî÷âà äà ñå ñïëåñêâà êàòî êúðâàâ æúëòúê è çàïî÷âà äà ñå ðàçëèâà íà ãíóñåí ïîòîê îò æèâà ñóêúðâèöà è ÷åðâÿñàëà ãíîé.
- Ïðèáèðàé ñå ñåãà, Áèë! - èçêðåùÿ òîé ñúñ ñåòíèòå ñè îñòàòúöè îò ãëàñ, ïîñëå ñå áëúñíà â Òî, óñåòè êàê óáèéñòâåíà æåãà ïðîíèêâà â òÿëîòî ìó; óñåòè ñòðàõîòíà, âëàæíà òîïëèíà è îñúçíà, ÷å çäðàâàòà ìó ðúêà å õëúòíàëà â îçúáåíàòà ïàñò íà Ïàÿêà.
Ïàê äðúïíà ñïóñúêà, èçñòðåëâàéêè ñòðóÿòà òîçè ïúò ïðàâî â ãúðëîòî íà Òî, ïðàâî â ãàäíàòà, ïðîãíèëà, çëîâîííà ãóøà è âíåçàïíî íàîêîëî èçáóõíà îñëåïèòåëíà áîëêà, ÷èñòà êàòî êàïêà ðîñà âúðõó îñòðèåòî íà êèíæàë, êîãàòî Òî ñòèñíà ÷åëþñòè è èçòðúãíà ðúêàòà ìó îò ðàìîòî.
Ïðúñêàéêè íàîêîëî êúðâàâ ôîíòàí îò ñòðàøíàòà ðàíà, Åäè ðóõíà íà ïîäà è ñìúòíî îñúçíà, ÷å Áèë áàâíî ñå èçïðàâÿ íà êðàêà, ÷å Ðè÷è çàëèòà è ñå ëþøêà êúì íåãî êàòî ïèÿíèöà ñëåä äúëãà ðàçãóëíà íîù.
- ... åäñ...
Äàëå÷íî. Íåçíà÷èòåëíî. Óñåùàøå êàê âñè÷êî èçòè÷à îò íåãî çàåäíî ñ æèâîòâîðíàòà êðúâ... âñè÷êàòà ÿðîñò, âñè÷êàòà áîëêà, âñè÷êè ñòðàõîâå, òðåâîãè è ñòðàäàíèÿ. Íàâÿðíî óìèðàøå, íî ñå ÷óâñòâóâàøå... î, Áîæå, ÷óâñòâóâàøå ñå òîëêîâà áèñòúð, òîëêîâà ïðîçðà÷åí, êàòî òîêó-ùî èçìèòî ñòúêëî, êîåòî îòðàçÿâà öåëèÿ ñòðàõîâèò è âåëè÷åñòâåí áëÿñúê íà íÿêàêâà íåïîäîçèðàíà çîðà; ñâåòëèíàòà, î, Áîæå, òàçè âå÷íà ñâåòëèíà, êîÿòî âñÿêà ñåêóíäà îãðÿâà õîðèçîíòà íåéäå ïî ñâåòà.
- ... åäñ î áîæå ìîé áèë áåí ïîìîãíåòå òîé å îñòàíàë áåç ðúêà áåç...
Âäèãíà î÷è êúì Áåâúðëè è âèäÿ, ÷å òÿ ïëà÷å è ñúëçèòå ñå ñòè÷àò ïî ìðúñíèòå é áóçè, äîêàòî ïîëàãà ðúêà ïîä ãúðáà ìó; ðàçáðà, ÷å å ñúáëÿêëà áëóçàòà ñè, ìú÷è ñå äà ñïðå êúðâàâèÿ ïîòîê è êðåùè çà ïîìîù. Ïîñëå òîé ïîãëåäíà Ðè÷è è îáëèçà óñòíè. Âñè÷êî ãàñíåøå, ãàñíåøå. Ñòàâàøå âñå ïî-áèñòúð è ïî-áèñòúð, îïóñòÿâàøå, âñè÷êî íå÷èñòî èçòè÷àøå îò íåãî, çà äà ñå èçáèñòðè, òà ñâåòëèíàòà äà íàõëóå ïðåç íåãî è àêî èìàøå âðåìå, áè ìîãúë äà ðàçêàæå çà òîâà, áè ìîãúë äà èçíåñå öÿëà ïðîïîâåä. Íå å çëå, òàêà áè çàïî÷íàë. Ñúâñåì íå å çëå. Íî ïðåäè òîâà èìàøå äà êàæå îùå íåùî.
- Ðè÷è - ïðîøåïíà òîé.
- Êàêâî? - Ðè÷è áå ïàäíàë íà êîëåíå è ãî ãëåäàøå îò÷àÿíî.
- Íå ìå íàðè÷àé Åäñ - êàçà òîé è ñå óñìèõíà. Âäèãíà ëÿâàòà ñè ðúêà è äîêîñíà áóçàòà ìó. Ðè÷è ïëà÷åøå. - Çíàåø, ÷å àç... àç...
Åäè çàòâîðè î÷è, çàìèñëè ñå êàê äà äîâúðøè è îùå ïðåäè äà áå èçìèñëèë, óìðÿ.


6.

Äåðè / 07:00 - 09:00 ÷.

Êúì 7:00 ñêîðîñòòà íà âÿòúðà â Äåðè áå äîñòèãíàëà øåñòäåñåò êèëîìåòðà â ÷àñ ñ îòäåëíè ïîðèâè äî ñåäåìäåñåò è äâà. Îò Ìåæäóíàðîäíàòà àåðîãàðà â Áàíãîð íàáëþäàòåëÿò íà Íàöèîíàëíàòà ìåòåîðîëîãè÷íà ñëóæáà Õàðè Áðóêñ òðåâîæíî ñå ñâúðçà ñ öåíòðàëíîòî ðúêîâîäñòâî íà ñëóæáàòà â Îãúñòà. Ñúîáùè, ÷å âåòðîâåòå èäâàëè îòêúì çàïàä è îïèñâàëè ñòðàííà äúãà, êàêâàòî íå áèë âèæäàë ïðåç öÿëàòà ñè êàðèåðà... íî öÿëàòà ðàáîòà âñå ïîâå÷å ìó íàïîìíÿëà íÿêàêúâ ñìàõíàò ìèíèàòþðåí óðàãàí, îãðàíè÷åí èçêëþ÷èòåëíî â ðàéîíà íà Äåðè. Â 7:10 âñè÷êè áàíãîðñêè ðàäèîñòàíöèè ïðåäàäîõà ïúðâèòå ïðåäóïðåæäåíèÿ çà îïàñíîñò îò ïðèðîäíî áåäñòâèå. Åêñïëîäèðàëèÿò òðàíñôîðìàòîð äî ãàðàæà íà áðàòÿ Òðàêúð áå ïðåêúñíàë åëåêòðîñíàáäÿâàíåòî èç âñè÷êè êâàðòàëè êðàé Ïóùèíàêà îòêúì Êàíçàñ ñòðèéò. Â 7:17 êðàé Ïóùèíàêà îòêúì ñòðàíàòà íà Îëä êåéï åäèí ãðàìàäåí âåêîâåí êëåí ðóõíà ñúñ ñòðàõîâèò òðÿñúê è ñìàçà äåíîíîùíîòî ìàãàçèí÷å íà úãúëà íà Ìåðèò ñòðèéò è Êåéï àâåíþ. Ïðåñòàðåëèÿò ñîáñòâåíèê íà èìå Ðåéìúíä Ôîãúðòè çàãèíà ïîä ïðåêàòóðåíèÿ õëàäèëíèê çà áåçàëêîõîëíè íàïèòêè. Òîâà áå ñúùèÿò Ðåéìúíä Ôîãúðòè, êîéòî êàòî ïðîïîâåäíèê íà Ïúðâà ìåòîäèñòêà öúðêâà áå èçâúðøèë ðèòóàëà ïî ïîãðåáåíèåòî íà Äæîðäæ Äåíáðîó ïðåç îêòîìâðè 1957 ãîäèíà. Ïîêðàé äðóãîòî, êëåíúò ðàçêúñà äîñòàòú÷íî æèöè, çà äà ëèøè îò òîê êàêòî Îëä êåéï, òàêà è ìàëêî ïî-ïðèëè÷íèÿ êâàðòàë Øåðáúðí óóäñ. ×àñîâíèêúò âúðõó êóëàòà íà Áàïòèñòêàòà öúðêâà íå óäàðè íèòî â øåñò, íèòî â ñåäåì ÷àñà. Â 7:20, òðè ìèíóòè ñëåä ïàäàíåòî íà êëåíà è îêîëî ÷àñ è ïåòíàéñåò ìèíóòè ñëåä âíåçàïíîòî èçðèãâàíå íà âñè÷êè òîàëåòíè è ìèâêè â Îëä êåéï, ÷àñîâíèêúò íà êóëè÷êàòà óäàðè òðèíàäåñåò ïúòè. Ñàìî ñëåä ìèíóòà âúðõó íåãî ñå ñòîâàðè ñèíüî-áÿëà ìúëíèÿ. Õåäúð Ëèáè, ñúïðóãà íà ïðîïîâåäíèêà, êîÿòî â òîçè ìîìåíò ñëó÷àéíî ãëåäàøå ïðåç ïðîçîðåöà íà åíîðèéñêèÿ äîì, ùåøå äà ðàçêàçâà ïî-êúñíî, ÷å êóëè÷êàòà èçáóõíàëà êàòî íàòúïêàíà ñ äèíàìèò. Áåëîñàíè äúñêè, ïàð÷åòà îò ãðåäè è øâåéöàðñêè çúá÷àòè êîëåëöà îáñèïàõà öÿëàòà óëèöà. Íàùúðáåíèòå îñòàíêè îò êóëè÷êàòà ïëàìíàõà çà íÿêîëêî ìèíóòè è ñêîðî èçãàñíàõà îò äúæäà, êîèòî âå÷å ñå ëååøå ñúñ ñèëàòà íà òðîïè÷åñêè ïîðîé. Ñòðúìíèòå óëèöè êúì öåíòúðà ñå ïðåâúðíàõà â ïåíåñòè ðåêè. Ïîäçåìíîòî òå÷åíèå íà Êàíàëà ðàçòúðñâàøå Ãëàâíàòà óëèöà ñ ãðúìîâåí òúòåí è òîçè çâóê êàðàøå õîðàòà äà ñå ñïîãëåæäàò áîÿçëèâî. Â 7:25, äîêàòî òèòàíè÷íèÿò òðÿñúê íà ðóõíàëàòà êóëè÷êà îùå îãëàñÿøå ãðàä÷åòî, ÷èñòà÷úò íà "Áàðà÷êàòà íà Óîëè" ïðèñòèãíà â çàâåäåíèåòî êàêòî âñÿêà ñóòðèí (îñâåí â íåäåëÿ) è âèäÿ íåùî, êîåòî ãî íàêàðà äà èçõâðúêíå ñ ïèñúöè íàâúí. Òîçè äîñòîåí ìúæ, âîäåù æèâîò íà ïðîïàäíàë àëêîõîëèê âå÷å öåëè åäèíàäåñåò ãîäèíè ñëåä ïúðâèÿ ñè ñåìåñòúð â Ìåéíñêèÿ óíèâåðñèòåò, ðàáîòåøå ñàìî çà ïðåõðàíàòà - ïî íåãëàñíî ñïîðàçóìåíèå èñòèíñêàòà ìó íàäíèöà ñå ñúñòîåøå â íåîãðàíè÷åíîòî ïðàâî äà äîïèâà âñè÷êè îñòàòúöè îò ñíîùíèòå õàëáè, ïðèáðàíè ïîä òåçãÿõà. Àêî Ðè÷è Òîçèúð ìîæåøå äà âèäè òîçè ÷èñòà÷, íå áè áèëî èçêëþ÷åíî äà ãî ïîçíàå; ÷îâåêúò ñå êàçâàøå Âèíñúíò Êàðóçî Òàëèåíäî, èçâåñòåí íà ñúó÷åíèöèòå ñè îò ïåòè êëàñ ïîä ïðÿêîðà Òàëèåíäî Öúðíîòî. Ïðåç îíîâà àïîêàëèïòè÷íî óòðî íàä Äåðè, äîêàòî ìåòåøå ïîäà è ïîñòåïåííî ñå ïðèáëèæàâàøå êúì áàðà, òîé âíåçàïíî âèäÿ êàê ðú÷êèòå íà ñåäåìòå áèðåíè êðàíà - òðè çà "Áóäâàéçåð", äâà çà "Íàðàíãàíñåò", åäèí çà "Øëèö" (íàðè÷àíà îò ïî-ãëóïîâàòèòå êëèåíòè "Øïðèö") è åäèí çà "Ìèëúð Ëàéò" - áàâíî ñå ñïóñêàò íàäîëó, êàòî ÷å ïðèäúðïàíè îò íåâèäèìè ðúöå. Îòâúòðå ðóêíàõà çëàòèñòè ïîòîöè ïåíëèâà áèðà. Âèíñ ñå õâúðëè íàïðåä, ìèñëåéêè íå çà äóõîâå èëè ïðèçðàöè, à ñàìî çà ñêðúáíèÿ ôàêò, ÷å öÿëàòà ìó äíåøíà ïå÷àëáà îòèâà ïðàâî â êàíàëà. Ñåòíå òîé çàñòèíà íà ìÿñòî ñ øèðîêî ðàçòâîðåíè î÷è è ñðåä ïóñòîòî, âìèðèñàíî íà áèðà çàâåäåíèå ñå íàäèãíà òðåïåðëèâ âèê íà óæàñ. Áèðàòà áå îòñòúïèëà ìÿñòî íà ïîòîöè àðòåðèàëíà êðúâ. Êðúâòà çàáóøóâà èç õðîìèðàíèòå ìèâêè, ïðåëÿ è ïëúçíà ïî áàðà íà òúíêè ñòðóéêè. Ñëåä ìèã êúì íåÿ ñå ïðèìåñèõà êîñìè è êúñ÷åòà ïëúò. Òàëèåíäî Öúðíîòî ãëåäàøå âöåïåíåí, áåçñèëåí äîðè äà èçêðåùè ïîâòîðíî. Ïîñëå åäíà îò õàëáèòå ïîä áàðà èçáóõíà ñ òåæúê, ãëóõ òúòåí. Âñè÷êè øêàô÷åòà ñå ðàçòâîðèõà åäíîâðåìåííî. Êàòî â íîìåð íà öèðêîâ èëþçèîíèñò íàä òÿõ ñå íàäèãíà çåëåíèêàâ äèì. Öúðíîòî áå âèäÿë ïðåäîñòàòú÷íî. Òîé íàäàäå îò÷àÿíè ïèñúöè è èçõâðúêíà íà íàâîäíåíàòà óëèöà. Ïëüîñíà ñå ïî çàäíèê, ñòàíà è õâúðëè èçïëàøåí ïîãëåä ïðåç ðàìî. Åäèí îò ïðîçîðöèòå íà êðú÷ìàòà èçáóõíà íàâúí ñ îãëóøèòåëåí òðÿñúê êàòî ïðîñòðåëÿí ñ ëîâíà ïóøêà. Ïàð÷åòà ñòúêëî çàñâèñòÿõà êðàé ãëàâàòà íà Âèíñ. Ñëåä ìèã èçáóõíà è äðóãèÿò ïðîçîðåö. Ïî íÿêàêâî ÷óäî Öúðíîòî îòíîâî íå áå çàñåãíàò... íî íåçàáàâíî ìó õðóìíà èäåÿòà äà îòñêî÷è íà ãîñòè ïðè ñåñòðà ñè â Èñòïîðò. Áåç äà îòëàãà, òîé ïîå íà ïúò è ðàçêàçúò çà íåãîâàòà åêñïåäèöèÿ äî îêîëíîñòèòå íà Äåðè áè áèë èñòèíñêà ñàãà ñàì ïî ñåáå ñè... íî íåêà ñàìî äà êàæåì, ÷å â êðàéíà ñìåòêà Âèíñ óñïÿ äà ñå èçìúêíå îò ãðàä÷åòî çäðàâ è ÷èòàâ. Íå âñè÷êè èìàõà òîçè êúñìåò. Ìèñòúð Àëîéçèúñ Íåë, êîéòî íåîòäàâíà áå íàâúðøèë ñåäåìäåñåò è ñåäåì ãîäèíè, ãëåäàøå áóðÿòà çàåäíî ñ æåíà ñè îò õîëà íà ñâîÿòà êúùè÷êà íà Ñòðàïúì ñòðèéò. Â 7:32 òîé ïî÷èíà îò ñúðäå÷åí óäàð. Åäíà ñåäìèöà ïî-êúñíî ñúïðóãàòà ìó ùåøå äà ðàçêàæå íà áðàò ñè êàê Àëîéçèúñ èçòúðâà êàôåíàòà ÷àøêà íà êèëèìà, ïîäñêî÷è ñ øèðîêî ðàçòâîðåíè, âòðåí÷åíè î÷è è èçêðåùÿ: "Åõåé, åõåé, ìîìå ãèçäàâà! Íàêúäå òúé, ìúòíèòå òå âçåëè? ß äà êðîòóâàø, ÷å êàòî òè çàïðåòíà ôóñòèòå, èìà äà ÿäåø øàìàðè ïî äèððððð..." Ïîñëå òîé ðóõíà îò êðåñëîòî è ñìà÷êà ïîä òÿëîòî ñè êàôåíàòà ÷àøêà. Ìîðèéí Íåë, êîÿòî çíàåøå êîëêî ãî ìú÷è ñúðöåòî îò òðè ãîäèíè íàñàì, âåäíàãà ðàçáðà, ÷å ñ íåãî å ñâúðøåíî; ñëåä êàòî ðàçêîï÷à ÿêàòà ìó, òÿ èçòè÷à äî òåëåôîíà äà ïîâèêà îòåö Ìàêäàóúë. Íî òåëåôîíúò íå ðàáîòåøå. Îò ñëóøàëêàòà äîëèòàøå ñàìî íÿêàêúâ ñòðàíåí çâóê, íàïîìíÿù ïîëèöåéñêà ñèðåíà. È ìàêàð äà ñúçíàâàøå, ÷å èçâúðøâà áîãîõóëñòâî, çà êîåòî íàâÿðíî ùå îòãîâàðÿ ïðåä ñâåòè Ïåòúð, òÿ ñå ïîñòàðà äà ìó äàäå ñàìà ïîñëåäíî ïðè÷àñòèå. Êàêòî ùåøå äà êàæå íà áðàò ñè, â îíçè ìèã ñå ÷óâñòâóâàøå óâåðåíà, ÷å çà ðàçëèêà îò ñâåòè Ïåòúð, Ãîñïîä ùå ÿ ðàçáåðå. Àëîéçèúñ áåøå äîáúð ÷îâåê è äîáúð ñúïðóã, à ïúê äåòî ñè ïèéâàøå ìàëêî ïîâå÷êî - êàêâî äà ñå ïðàâè, èðëàíäñêà äóøà. Â 7:49 ïîðåäèöà îò âçðèâîâå ðàçòúðñè òúðãîâñêèÿ öåíòúð, ïîñòðîåí íà ìÿñòîòî íà íÿêîãàøíàòà ñòîìàíîëåÿðíà. Æåðòâè íÿìàøå; ìàãàçèíèòå îòâàðÿõà â äåñåò, à ïåòèìàòà ÷èñòà÷è íå èäâàõà ïðåäè îñåì ñóòðèíòà (âïðî÷åì, â ïîäîáíî óòðî åäâà ëè áèõà ïðèñòèãíàëè èçîáùî). Ïî-êúñíî ðàçñëåäâàíåòî îòõâúðëè ïðåäïîëîæåíèÿòà çà ñàáîòàæ. Èçâîäèòå íà êîìèñèÿòà íàìåêâàõà - òâúðäå ñìúòíî - ÷å âçðèâîâåòå íàâÿðíî ñà áèëè ïðè÷èíåíè îò ïðîíèêâàíåòî íà âîäà â åëåêòðè÷åñêàòà èíñòàëàöèÿ. Êàêâàòî è äà áå ïðè÷èíàòà, òúðãîâñêèÿò öåíòúð íÿìàøå ñêîðî äà ïðèâëå÷å êóïóâà÷è. Åäíà îò åêñïëîçèèòå èçðàâíè ñúñ çåìÿòà áèæóòåðèÿòà íà Çåéë. Äèàìàíòåíè ïðúñòåíè, çëàòíè ãðèâíè÷êè, ïåðëåíè îãúðëèöè, êóïèùà áðà÷íè õàëêè è åëåêòðîííè ÷àñîâíèöè "Ñåéêî" îáñèïàõà îêîëíîñòèòå ñ èñêðÿùà ãðàäóøêà. Àâòîìàòè÷åí ãðàìîôîí ïðåëåòÿ ïî öåëèÿ èçòî÷åí áåçèñòåí è ñå ïðèçåìè âúâ ôîíòàíà ïðåä ìàãàçèíà íà Äæ. Ñ. Ïåíè, îòêúäåòî èçâåñòíî âðåìå çâó÷à áúëáóêàù àðàíæèìåíò íà ìåëîäèÿòà îò ôèëìà "Ëþáîâíà èñòîðèÿ". Ñúùèÿò âçðèâ ñðóòè ñòåíàòà íà ñúñåäíàòà ñëàäêàðíèöà è îáëÿ ïîäà ñ íåâèæäàíà ñìåñ îò òðèäåñåò è åäèí âèäà ñëàäîëåä. Ñëåäâàùàòà åêñïëîçèÿ îïóñòîøè ìàãàçèíà íà Ñèúðñ, ïðè êîåòî ïàð÷å îò ïîêðèâà ëèòíà íàãîðå è âÿòúðúò ãî ïîíåñå êàòî õâúð÷èëî; ñëåä îêîëî êèëîìåòúð ïîëåò, òî ñå ïðèçåìè, ñðÿçâàéêè êàòî áðúñíà÷ õàìáàðà íà åäèí ôåðìåð íà èìå Áðåíò Êèëãàëîí. Øåñòíàäåñåòãîäèøíèÿò ñèí íà Êèëãàëîí èçõâðúêíà íàâúí è íàïðàâè ñíèìêà ñ ìàé÷èíèÿ ñè Êîäàê. Ïî-êúñíî ñïèñàíèå "Íåéøúíúë èíêóàéúðúð" ìó ïëàòè çà ñíèìêàòà øåñòäåñåò äîëàðà, ñ êîèòî ìîì÷åòî çàêóïè äâå íîâè ãóìè çà ñâîÿ ìîòîöèêëåò ßìàõà. Òðåòè âçðèâ ðàçðóøè ìàãàçèíà çà êîíôåêöèÿ ñ íàìàëåíè öåíè è ðàçõâúðëÿ ïëàìíàëè ïîëè, äæèíñè è áåëüî íàä íàâîäíåíèÿ ïàðêèíã. Ïîñëåäíàòà åêñïëîçèÿ ðàçöåïè ìåñòíèÿ êëîí íà Áàíêàòà çà çåìåäåëñêè êðåäèò êàòî ïðîãíèëà êóòèÿ îò áîíáîíè. Âÿòúðúò îòíîâî ïîìúêíà ïàð÷å îò ïîêðèâà. Àëàðìåíèòå óðåäáè ñå âêëþ÷èõà è ÿðîñòíèÿò èì âîé çàãëúõíà åäâà ñëåä ÷åòèðè ÷àñà, êîãàòî àâàðèéíîòî åëåêòðîçàõðàíâàíå íà áàíêàòà èçãîðÿ îò êúñî ñúåäèíåíèå. Áóðíèÿò âÿòúð èçñêóáíà è ïîâëå÷å èç íåáåòî äîãîâîðè çà çàåìè, âúòðåøíè çàïîâåäè, âíîñèòåëñêè áåëåæêè, ïëàòåæíè íàðåæäàíèÿ è îò÷åòíè äîêóìåíòè. Ëèòíàõà è ïàðè - ïðåäèìíî ïî äåñåò è äâàéñåò äîëàðà, îáèëíî íàøàðåíè ñ ïåòà÷êè è ïî-ñêðîìíè êîëè÷åñòâà ïåòäåñåòà÷êè è ñòîòà÷êè. Ñïîðåä áàíêîâèòå ñëóæèòåëè âÿòúðúò áå îòíåñúë íàä 75 õèëÿäè äîëàðà... Ïî-êúñíî, ñëåä ùàòåëíî ïðîó÷âàíå íà áàíêîâèòå ñòðóêòóðè (è ïðè ïúëíî çàìðàçÿâàíå íà îïåðàöèèòå), íÿêîé ùÿõà äà ïðèçíàÿò - ðàçáèðà ñå, ñúâúðøåíî íåîôèöèàëíî - ÷å èñòèíñêàòà ñóìà íàâÿðíî íàäõâúðëÿ 200 õèëÿäè. Â Õåéâúí Âèëèäæ åäíà æåíà íà èìå Ðåáåêà Ïîëñúí íàìåðè ïåòäåñåòäîëàðîâà áàíêíîòà, çàëåïíàëà âúðõó èçòðèâàëêàòà íà çàäíàòà âðàòà, äâå äâàéñåòà÷êè â êîêîøàðíèêà è åäíà ñòîòà÷êà íà äúá÷åòî â çàäíèÿ äâîð. Ñ íàìåðåíèòå ïàðè ñúïðóãúò é íàïðàâè äâå äîïúëíèòåëíè âíîñêè çà íîâàòà êîëà. Â 8:00 çàãèíà ïåíñèîíèðàíèÿò äîêòîð Õåéë, êîéòî æèâååøå âå÷å ïåòäåñåò ãîäèíè íà Çàïàäíèÿ áóëåâàðä. Äîêòîð Õåéë îáè÷àøå äà ñå õâàëè, ÷å îò äâàäåñåò è ïåò ãîäèíè íàñàì íèòî âåäíúæ íå å ïðîïóñêàë òðèêèëîìåòðîâàòà ñè óòðèííà ðàçõîäêà ïîêðàé ïàðêà è Îáùèíñêàòà ïðîãèìíàçèÿ. Íå ãî ñïèðàøå íèòî äúæä, íèòî ñíÿã, íèòî ãðàäóøêà, ñåâåðíè áóðè è ëþòè ñòóäîâå. Ñóòðèíòà íà 31 ìàé òîé ïîòåãëè âúïðåêè æàëíèòå âîïëè íà ñâîÿòà ïðèñëóæíèöà. Ïðîùàëíàòà ìó ðåïëèêà, ïîäõâúðëåíà ïðåç ðàìî äîêàòî ïðèõëóïâàøå ïî-çäðàâî øàïêàòà è èçëèçàøå íàâúí, ãëàñåøå: "Äÿâîë äà òå âçåìå, Õèëäà, íå ñòàâàé ñìåøíà. Êàêâî ñå ïëàøèø îò íÿêîëêî êàï÷èöè? Äà áåøå âèäÿëà êàê âàëÿ ïðåç 57-ìà! Òîâà ñå êàçâàøå áóðÿ!" Â ìèãà, êîãàòî äîêòîð Õåéë ïîå ïî Çàïàäíèÿ áóëåâàðä, êàïàêúò íà êàíàëèçàöèîííàòà øàõòà ïðåä äîìà íà Ìþëåð âíåçàïíî èçõâðúêíà êàòî ðàêåòà "Ðåäñòîóí". Äîáðèÿò äîêòîð áå îáåçãëàâåí òúé áúðçî è åôåêòèâíî, ÷å íàïðàâè îùå òðè êðà÷êè, ïðåäè äà ñå ñâëå÷å ìúðòúâ íà òðîòîàðà.
À âÿòúðúò ïðîäúëæàâàøå äà ñå çàñèëâà.


7.

Ïîä ãðàäà / 16:15 ÷.

Îêîëî ÷àñ, ìîæå áè ÷àñ è ïîëîâèíà Åäè ãè âîäåøå ïî ìðà÷íèòå òóíåëè ïîä ãðàäà, äîêàòî íàé-ñåòíå ïðèçíà ñ íå òîëêîâà èçïëàøåí, êîëêîòî èçóìåí ãëàñ, ÷å çà ïðúâ ïúò ïðåç ñâîÿ æèâîò ñå å çàáëóäèë.
Âñå îùå ÷óâàõà ãëóõèÿ ãðîõîò íà âîäà èç äðåíàæèòå, íî àêóñòèêàòà â òèÿ òóíåëè áåøå òúé ñìàõíàòà, ÷å íå ìîæåõà äà ðàçáåðàò äàëè áó÷åíåòî äîëèòà îòïðåä èëè îòçàä, îòëÿâî èëè îòäÿñíî, îòãîðå èëè îòäîëó. Íÿìàõà íèòî êëå÷êà êèáðèò. Áÿõà çàãóáåíè â òúìíèíàòà.
Áèë ñå ñòðàõóâàøå... ìíîãî ñå ñòðàõóâàøå. Íåïðåñòàííî ñè ñïîìíÿøå îíçè ðàçãîâîð â áàùèíàòà ðàáîòèëíèöà. ×åòèðè êèëîãðàìà ÷åðòåæè ïðîñòî ñå èçïàðèõà íåéäå... Èñêàì äà òè êàæà, ÷å íèêîé íå çíàå êúäå è çàùî ìèíàâàò òèÿ ïðîêëåòè êàíàëè è øàõòè. Êîãàòî ðàáîòÿò íîðìàëíî, õîðàòà çàáðàâÿò çà òÿõ. À ùîì çàêúñàìå, òðèìà-÷åòèðèìà ãðåøíè äÿâîëè îò áëàãîóñòðîéñòâîòî òðÿáâà äà îòêðèÿò êîÿ ïîìïà å èçãúðìÿëà è êúäå èìà çàäðúñòâàíå... Äîëó å òúìíî, âîíè è èìà ïëúõîâå. Äîñòàòú÷íî óáåäèòåëíè ïðè÷èíè, çà äà ñòîèø íàäàëå÷, íî íàé-óáåäèòåëíàòà å, ÷å ìîæåø äà ñå çàãóáèø. È òîâà å ñòàâàëî.
È òîâà å ñòàâàëî. È òîâà å ñòàâàëî. È òîâà...
Ðàçáèðà ñå, ÷å áå ñòàâàëî. Äîêàçâàøå ãî íàïðèìåð îíàÿ êóï÷èíêà êîñòè è ãóìèðàíî ïëàòíî, êðàé êîÿòî áÿõà ìèíàëè íà ïúò êúì áúðëîãàòà íà Òî.
Áèë óñåòè, ÷å ïàíèêàòà ñå íàäèãà â ãúðäèòå ìó è ñå ïîìú÷è äà ÿ îòáëúñíå. Òÿ îòñòúïè, àëà íåîõîòíî. Äîëàâÿøå ÿ êàê äåáíå êàòî æèâà òâàð, êàê ñå ãúð÷è è íàïðÿãà ñèëè äà èçñêî÷è íà ñâîáîäà. À îùå ïîâå÷å ÿ ïîäñèëâàøå óâèñíàëèÿò íåðåøåí âúïðîñ äàëè ñà óáèëè Òî èëè íå. Äà, êàçâàøå Ðè÷è. Äà, êàçâàõà Ìàéê è Åäè. Íî Áèë ñå òðåâîæåøå îò ñïîìåíà çà áîÿçëèâîòî ñúìíåíèå ïî ëèöàòà íà Áåâ è Ñòàí, äîêàòî ñâåòëèíàòà ãàñíåøå è òå ñå èçìúêâàõà ïðåç âðàòè÷êàòà, áÿãàéêè îò øåïîòà íà ðóõâàùàòà ïàÿæèíà.
- Êàêâî ùå ïðàâèì ñåãà? - çàïèòà Ñòàí. Â èçòúíåëèÿ ìó äåòñêè ãëàñ òðåïåðåøå ñòðàõ è Áèë ðàçáðà, ÷å âúïðîñúò å îòïðàâåí êúì íåãî.
- Äà - êàçà Áåí. - Êàêâî? Ïî äÿâîëèòå, äå äà èìàõìå ôåíåð÷å... èëè ïîíå ñâå... ñâåù.
Áèë ñÿêàø äîëîâè ìåæäó äóìèòå ìó ñïîäàâåíà âúçäèøêà. Òîâà ãî èçïëàøè ïîâå÷å îò âñè÷êî äðóãî. Áåí áè ñå èçóìèë àêî ìîæåøå äà óçíàå, ÷å Áèë ãî ñìÿòà çà èçäúðæëèâ è èçîáðåòàòåëåí, ïî-íàäåæäåí îò Ðè÷è è íå òúé ïîäàòëèâ íà óíèíèå êàòî Ñòàí. Ùîì Áåí ñå êàíåøå äà îòñòúïè ïðåä îò÷àÿíèåòî, çíà÷è íàèñòèíà áÿõà çàãàçèëè. Ñåãà â ãëàâàòà íà Áèë ñïîìåíúò çà ñêåëåòà íà âîäîïðîâîä÷èêà áå îòñòúïèë ïðåä äðóã ñïîìåí - çà Òîì Ñîéåð è Áåêè Òà÷úð, èçãóáåíè â ïåùåðàòà. Ïðîãîíâàøå òàçè ìèñúë, à òÿ óïîðèòî ñå ïðîêðàäâàøå îáðàòíî.
Ñìóùàâàøå ãî è îùå íåùî, íî ïîíÿòèåòî áå ïðåêàëåíî îáøèðíî è ñìúòíî çà èçìîðåíèÿ ìó óì. Ìîæå áè ñàìàòà ïðîñòîòà íà èäåÿòà ÿ ïðàâåøå òîëêîâà ìúãëÿâà: ñåäìèíàòà ñå ðàçäàëå÷àâàõà. Ðàçïàäàøå ñå âðúçêàòà, êîÿòî ãè áå äúðæàëà çàåäíî ïðåç öÿëîòî ëÿòî. Áÿõà íàïàäíàëè è óíèùîæèëè ÷óäîâèùåòî. Òî ìîæåøå äà å ìúðòâî, êàêòî ñìÿòàõà Ðè÷è è Åäè, èëè ïúê ìîæåøå äà å òîëêîâà òåæêî ðàíåíî, ÷å äà ñïè ñòî ãîäèíè, õèëÿäà, äåñåò õèëÿäè. Áÿõà çàñòàíàëè ïðåä íåãî, áÿõà âèäåëè êàê èçãëåæäà ùîì ñìúêíå ïîñëåäíàòà ñè ìàñêà è Òî ñå áå îêàçàëî óæàñíî - äóìà äà íÿìà! - íî ñëåä ïúðâîòî ïîòðåñåíèå ôèçè÷åñêèÿò ìó îáëèê ñå îêàçâàøå íå ÷àê òîëêîâà íåïîíîñèì è òàêà Òî ãóáåøå íàé-ìîùíîòî ñè îðúæèå. Â êðàÿ íà êðàèùàòà, è äðóã ïúò áÿõà âèæäàëè ïàÿöè. Òèÿ òâàðè áÿõà ïðîòèâíè, èçëú÷âàõà íÿêàêâà ëàçåùà çàïëàõà è íàâÿðíî âå÷å íèêîãà íÿìàøå äà ìîãàò äà ãè ãëåäàò
(àêî èçîáùî ñå èçìúêíåì íàâúí)
áåç òðúïêà íà ïîãíóñà. Íî â êðàéíà ñìåòêà ïàÿêúò ñè áåøå ñàìî ïàÿê. Ìîæå áè ñëåä êàòî ïàäíåõà âñè÷êè ìàñêè íà óæàñà, íÿìàøå íèùî, ñ êîåòî ÷îâåøêèÿò ðàçóì äà íå ñå ïðåáîðè. Òàçè ìèñúë ãî îáíàäåæäàâàøå. Íèùî îñâåí
(ìúðòâåøêèòå ñâåòëèíè)
îíîâà, îòâúäíîòî, íî íàâÿðíî è îíàçè îòâðàòèòåëíà æèâà ñâåòëèíà, äåáíåùà êðàé ïðàãà íà ìàêðîâñåëåíàòà, âå÷å áåøå íà ïúò äà óìðå. Ìúðòâåøêèòå ñâåòëèíè è ïîëåòúò êúì òÿõíîòî ìðà÷íî ñâúðòàëèùå âå÷å ãàñíåõà, ÷åçíåõà îò ñïîìåíèòå ìó. À âñúùíîñò íå áåøå òàì ðàáîòàòà. Âàæíîòî - íåèçðå÷åíî, àëà óñåòåíî - áåøå ïðîñòî òîâà, ÷å èäâàøå êðàÿò íà äðóæáàòà... èäâàøå êðàÿò, à òå îùå áÿõà ñðåä ìðàêà. Íàâÿðíî ÷ðåç òàçè äðóæáà Äðóãèÿò áå óñïÿë äà ãè ïðåâúðíå â íåùî ïîâå÷å îò äåöà. Íî ñåãà òå îòíîâî ñòàâàõà äåöà. Áèë ãî óñåùàøå, óñåùàõà è äðóãèòå.
- Àìè ñåãà, Áèë? - íàé-ñåòíå èçïëþ êàìú÷åòî Ðè÷è.
- Í-í-íå çíú-çíú-çíàì - êàçà Áèë. Çàåêâàíåòî ñå áå çàâúðíàëî çäðàâî è ÷èòàâî. ×óâàøå ãî, ÷óâàõà è äðóãèòå, è Áèë ñòîåøå ñðåä ìðàêà, óñåùàøå âëàæíèÿ ìèðèñ íà ðàñòÿùàòà èì ïàíèêà è ñå ïèòàøå êîëêî ëè âðåìå îñòàâà ïðåäè íÿêîé - íàé-âåðîÿòíî Ñòàí - äà ñëîæè ïðúñò â ðàíàòà ñ áåçìèëîñòíèÿ âúïðîñ: Äîáðå äå, çàùî íå çíàåø? Íàëè òè íè äîìúêíà òóê!
- Àìè Õåíðè? - òðåâîæíî çàïèòà Ìàéê. - Äàëè îùå å íåéäå òóê, à?
- Îëåëå Áîæè÷êî - èçñòåíà Åäè. - Ñúâñåì áÿõ çàáðàâèë çà íåãî. Ðàçáèðà ñå, ÷å å òóê, ðàçáèðà ñå, ñèãóðíî ñå ëóòà êàòî íàñ è âñåêè ìèã ìîæå äà ãî ñðåùíåì... Áîæè÷êî, Áèë, íå òè ëè õðóìâà íÿêàêâà èäåÿ? Íàëè òàòêî òè ðàáîòè òóê! Íÿìàø ëè íèêàêâà èäåÿ?
Áèë ñå âñëóøâàøå â ïîäèãðàâàòåëíî äàëå÷íèÿ òúòåí íà âîäà è íàïðÿãàøå óì â òúðñåíå íà èäåÿòà, çà êîÿòî Åäè - è âñè÷êè îñòàíàëè - íàñòîÿâàøå ñ ïúëíî ïðàâî. Çàùîòî òàêàâà áå èñòèíàòà, òîé ãè áå äîìúêíàë òóê è íåãîâà áå îòãîâîðíîñòòà äà ãè èçâåäå íà áÿë ñâÿò. Íî íå ìó õðóìâàøå íèùî. Íèùè÷êî.
- Àç èìàì èäåÿ - ñïîêîéíî èçðå÷å Áåâúðëè.
Â ìðàêà Áèë ÷ó íåùî è îòíà÷àëî íå ãî ðàçáðà. Òèõ, øóøíåù, íî íå ñòðàøåí çâóê. Ïîñëå äðóã, ïî-ïîçíàò... øóìîëåíå íà öèï. Êàêâî?... - ïîìèñëè òîé è ñåòíå ðàçáðà êàêâî. Òÿ ñå ñúáëè÷àøå. Ïî íÿêàêâà íåèçâåñòíà ïðè÷èíà Áåâúðëè ñå ñúáëè÷àøå.
- Êàêâî ïðàâèø? - çàïèòà Ðè÷è è ñìàÿíèÿò ìó ãëàñ çàñå÷å íà âòîðàòà äóìà.
- Çíàì íåùî - êàçà Áåâúðëè â òúìíèíàòà è Áèë èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å ãëàñúò é èçâåäíúæ ñå å ñúñòàðèë. - Çíàì ãî, çàùîòî òàòêî ìè êàçà. Çíàì êàê äà ñå ñáëèæèì îòíîâî. À àêî íå ñå ñáëèæèì, íèêîãà íÿìà äà èçëåçåì îòòóê.
- Êàêâî? - çàïèòà îáúðêàíèÿò, èçïëàøåí Áåí. - Çà êàêâî ãîâîðèø?
- Íåùî, êîåòî ùå íè ñáëèæè çàâèíàãè. Íåùî, êîåòî ùå âè äîêàæå...
- Íú-íú-íå, Á-á-áåâúðëè! - âúçêëèêíà Áèë, êîéòî âíåçàïíî áå ðàçáðàë âñè÷êî.
- ... ùå âè äîêàæå, ÷å îáè÷àì âñè÷êè âè - ïðîäúëæàâàøå Áåâúðëè, - ÷å âñè÷êè ñòå ìîè ïðèÿòåëè.
- Àìà òÿ êàêâè ãè... - çàïî÷íà Ìàéê.
Áåâúðëè ñïîêîéíî ãî ïðåêúñíà:
- Êîé ùå å ïðúâ? Ìèñëÿ,


8.

Â Áúðëîãàòà íà Òî / 1985

÷å óìèðà - ïðîïëàêà Áåâúðëè. - Ðúêàòà, Òî ìó îòõàïà ðúêàòà...
Òÿ ïîñåãíà êúì Áèë, âêîï÷è ñå â íåãî, íî òîé ÿ îòáëúñíà ãðóáî.
- Òî ïàê ñå èçïëúçâà! - èçðåâà Áèë. Ïî óñòíèòå è áðàäàòà ìó òúìíååøå ñïå÷åíà êðúâ. - È-õõè-èäâàéòå! Ðè÷è! Á-á-áåí! Òîçè ï-ï-ïúò ùå ÿ äî-õõî-âúðøèì!
Ðè÷è õâàíà Áèë çà ðàìåíåòå è ãî îãëåäà êàòî ïúëåí áåçóìåö.
- Áèë, òðÿáâà äà ñå ïîãðèæèì çà Åäè. Òðÿáâà äà ïðèñòåãíåì ðàíàòà, äà ãî èçìúêíåì îòòóê.
Íî Áåâúðëè âå÷å ñåäåøå äî Åäè è ëåêî ïîëþøâàøå ãëàâàòà ìó â ñêóòà ñè. Áå çàòâîðèëà î÷è.
- Âúðâåòå ñ Áèë - êàçà òÿ. - Àêî ñòå ãî îñòàâèëè äà çàãèíå ìúðöèíà... àêî Òî ïàê ñå âúðíå ñëåä äâàéñåò è ïåò ãîäèíè, èëè ïåòäåñåò, èëè äîðè äâå õèëÿäè, êúëíà ñå, ÷å... ÷å äóõúò ìè ùå âè íàìåðè è â ãðîáà. Âúðâåòå!
Ðè÷è ÿ ïîãëåäà íåðåøèòåëíî. Ïîñëå îñúçíà, ÷å ëèöåòî é ãóáè ôîðìà, ïðåâðúùà ñå â áëåäî ïåòíî ñðåä ãúñòååùèÿ çäðà÷. Ñâåòëèíàòà ïîìðúêâàøå. Òîâà ãî íàêàðà äà ñå ðåøè.
- Äîáðå - êàçà òîé. - Òîçè ïúò ùå ñå áèåì äîêðàé.
Áåí ñòîåøå çàä ïàÿæèíàòà, êîÿòî îòíîâî çàïî÷âàøå äà ñå ðàçïàäà. Òîé ñúùî áå çúðíàë âèñÿùàòà ïîä òàâàíà ôèãóðà è òàéíî ñå ìîëåøå Áèë äà íå ïîãëåæäà íàãîðå.
Íî êîãàòî îò ìðåæàòà ïî÷íàõà äà ñå ðúñÿò ïàðöàëè è íèøêè, Áèë âäèãíà ãëàâà.
Âèäÿ êàê Îäðà áàâíî ñå ñïóñêà íàäîëó, ñÿêàø ïîíåñåíà îò ñòàð, ðàçäðúíêàí àñàíñüîð. Ñëåçå òðè ìåòðà, ñïðÿ, ëþøíà ñå íàñòðàíè è èçâåäíúæ ïðåëåòÿ îùå ïåò. Ëèöåòî é íå òðåïâàøå. Ïîðöåëàíîâîñèíèòå î÷è áÿõà øèðîêî ðàçòâîðåíè. Ïî ðàìåíåòå é ëåïíåõà êè÷óðè ñïëúñòåíà êîñà. ×åëþñòòà é áå ïðîâèñíàëà.
- ÎÄÐÀ! - èçêðåùÿ òîé.
- Áèë, èäâàé! - ïðîâèêíà ñå Áåí.
Ñåãà ïàð÷åòàòà ïàÿæèíà âàëÿõà íàîêîëî, áëúñêàõà ïëî÷êèòå ñ ãëóõî òóïòåíå è âåäíàãà ñå ðàçëèâàõà. Èçâåäíúæ Ðè÷è ñãðàá÷è Áèë ïðåç êðúñòà è ãî ïîìúêíà êúì òðèìåòðîâèÿ ïðîöåï ìåæäó ïîäà è äîëíèÿ êðàé íà ðàçäðàíàòà ïàÿæèíà.
- Èäâàé, Áèë! Èäâàé! Èäâàé!
- Òîâà å Îäðà! - îò÷àÿíî èçêðåùÿ Áèë. - Òú-òú-òîâà å ÎÄÐÀ!
- Àêî ùå äà å ïàïàòà, äðåìå ìè íà îíàÿ ðàáîòà - ñâèðåïî èçðúìæà Ðè÷è. - Åäè çàãèíà è àêî Òî îùå å æèâî, ñåãà ùå ãî óáèåì. Òîçè ïúò ùå äîâúðøèì ðàáîòàòà, Øåô Áèë. À Îäðà èëè å æèâà, èëè íå å. Õàéäå, èäâàé!
Áèë ñå ïîêîëåáà îùå ìèã, ñåòíå ïðåç ãëàâàòà ìó êàòî ñíèìêè îò àëáóìà íà Äæîðäæ ñå ìÿðíàõà äåòñêè ëèöà, ëèöàòà íà âñè÷êè óáèòè äåöà. Ó×ÈËÈÙÍÈ ÏÐÈßÒÅËÈ.
- Äú-äú-äîáðå. Ä-äà âú-õõú-ðâèì. Ï-ï-ïðîñòè ìè, Á-áîæå.
Ñåêóíäà ïðåäè êðúñòîñàíèòå íèøêè äà ñå ñðóòÿò, äâàìàòà ïðîáÿãàõà îòäîëó è Áåí ñå ïðèñúåäèíè êúì òÿõ. Äîêàòî ñå âòóðâàõà ïî äèðèòå íà Òî, Îäðà ñå ëþøêàøå è ïîäñêà÷àøå íà ïåòíàäåñåò ìåòðà íàä êàìåííèÿ ïîä â ñâîÿ îòðîâåí ïàøêóë, çàêà÷åí çà ðóõâàùàòà ïàÿæèíà.


9.

Áåí

Òè÷àõà ïî äèðÿ îò ÷åðíà êðúâ - ëúñêàâè ìàçíè ëîêâè÷êè, êîèòî ñå ðàçëèâàõà è ïîòúâàõà â ïóêíàòèíèòå ìåæäó ïëî÷èòå. Íî êîãàòî ïîäúò âçå äà ñå íàäèãà êúì ïîëóêðúãëèÿ ìðà÷åí îòâîð â äúíîòî íà çàëàòà, Áåí çàáåëÿçà îùå íåùî - äèðÿ îò ÿéöà. Áÿõà ãîëåìè êîëêîòî ùðàóñîâè ÿéöà ñ ãðàïàâè ÷åðíè ÷åðóïêè. Îòâúòðå ñå ëååøå áëåäî âîñú÷íî ñèÿíèå. Áåí îñúçíà, ÷å âñúùíîñò ñà ïîëóïðîçðà÷íè; âèäÿ êàê âúòðå ïîìðúäâàò ÷åðíè ñèëóåòè.
Äåöàòà íà Òî, ïîìèñëè òîé è óñåòè, ÷å ìó ïðèçëÿâà. Ïîìåòíàòèòå ìó äåöà. Ãîñïîäè! Ãîñïîäè!
Ðè÷è è Áèë áÿõà ñïðåëè è ñå âçèðàõà â ÿéöàòà ñ òúïî èçóìëåíèå.
- Áÿãàéòå! Áÿãàéòå! - èçðåâà Áåí. - Àç ñå çàåìàì ñ òÿõ! Íàñòèãíåòå Òî!
- Äðúæ! - âèêíà Ðè÷è è ìó õâúðëè áëîê÷å êèáðèò îò õîòåë "Ãðàäñêè äîì".
Áåí õâàíà êèáðèòà. Áèë è Ðè÷è ñå âòóðíàõà ïî-íàòàòúê. Çà íÿêîëêî ñåêóíäè Áåí ãè ïðîñëåäè ñ î÷è ñðåä áúðçî ãàñíåùàòà ñâåòëèíà. Äâàìàòà íàõúëòàõà â ìðàêà íà ïîòàéíèÿ òóíåë è èç÷åçíàõà îò ïîãëåä. Ïîñëå òîé ñâåäå ãëàâà êúì ïúðâîòî îò êðåõêèòå ÿéöà, êúì ÷åðíàòà óðîäëèâà ñÿíêà âúòðå è óñåòè êàê ãóáè ðåøèòåëíîñò. Òîâà... àáå, ìîì÷åòà, òîâà âå÷å áåøå ïðåêàëåíî. Ïðîñòî áåøå óæàñíî. Ïúê è ñèãóðíî ñàìè÷êè ùÿõà äà ñè èçìðàò; íå áÿõà ñíåñåíè, à èçðúñåíè.
Íî âðåìåòî èì íàáëèæàâàøå... è àêî íÿêîå îò òÿõ îöåëåå... òà ìàêàð è ñàìî åäíî...
Ïðèçîâàâàéêè íà ïîìîù öÿëàòà ñè õðàáðîñò, ïðèçîâàâàéêè íà ïîìîù áëåäîòî ìúðòâåøêî ëèöå íà Åäè, Áåí ñòîâàðè êàóáîéñêèÿ ñè áîòóø âúðõó ïúðâîòî ÿéöå. Òî ñå ñïóêà ñ ãíóñíî ìëÿñêàíå è îêîëî áîòóøà ìó áëèêíà íÿêàêâà çëîâîííà ïëàöåíòà. Ïîñëå ïàÿ÷å ñ ðàçìåðèòå íà ïëúõ áåçñèëíî çàäðàñêà ñ ëàïè ïî êàìúêà, îïèòà ñå äà èçáÿãà è Áåí ÷ó â ãëàâàòà ñè íåìîùåí, ìÿóêàù âîé, íàïîìíÿù îíàÿ ïðèçðà÷íà ìóçèêà, êîÿòî èçäàâà ïðè ðÿçêî îãúâàíå äúëúã ðú÷åí òðèîí.
Áåí ñå ëþøíà ïîäèð íåãî ñ âäúðâåíè êðàêà è îòíîâî çàìàõíà. Óñåòè êàê òÿëîòî íà ïàÿ÷åòî èçõðóùÿ è ñå ñïëåñêà ïîä áîòóøà ìó. Ãúðëîòî ìó ñå ñâè è ñåãà âå÷å íÿìàøå êàê äà èçäúðæè. Òîé ïîâúðíà, ïîñëå ðàçâúðòÿ ïîäìåòêà, ðàçìàçâàéêè ãàäèíêàòà ïî êàìúíèòå, è âîÿò â ãëàâàòà ìó ñòèõíà.
Êîëêî ñà? Êîëêî ÿéöà? Íå áÿõ ëè ÷åë íÿêúäå, ÷å ïàÿöèòå ìîãàò äà ñíàñÿò õèëÿäè... èëè ìèëèîíè? Íå ìîãà äà ïðîäúëæàâàì, ùå ïîëóäåÿ...
Òðÿáâà. Äëúæåí ñè. Õàéäå, Áåí... ñòåãíè ñå!
Ñðåä ãàñíåùàòà ñâåòëèíà òîé ïðèñòúïè êúì ñëåäâàùîòî ÿéöå è ïîâòîðè âñè÷êî îòíà÷àëî. Âñè÷êî - ìëÿñêàíåòî, áëèêíàëàòà òå÷íîñò, õðóùåíåòî. Ñëåäâàùîòî. Ñëåäâàùîòî. Ñëåäâàùîòî. Áàâíî íàáëèæàâàøå ìðà÷íèÿ ñâîä, ïîä êîéòî áÿõà èç÷åçíàëè äâàìàòà ìó ïðèÿòåëè. Òúìíèíàòà ñòàâàøå íåïðîãëåäíà, Áåâúðëè è ðàçïàäàùàòà ñå ïàÿæèíà áÿõà íåéäå äàëå÷å íàçàä. Âñå îùå ÷óâàøå ñìúòíî êàê øóøíàò ðóõâàùèòå íèøêè. ßéöàòà áëåäî ïðîñâåòâàõà â ìðàêà. Êðàé âñÿêî îò òÿõ òîé äðàñâàøå êëå÷êà êèáðèò, ïîñëå ãî ðàçáèâàøå. Âñåêè ïúò óñïÿâàøå äà äîãîíè çàìàÿíàòà ãàäèíêà è äà ÿ ñìàæå ïðåäè ïëàìú÷åòî äà èçãàñíå. Íÿìàøå ïðåäñòàâà êàêâî ùå ïðàâè, àêî êèáðèòúò ñâúðøè ïðåäè äà ñòðîøè ïîñëåäíîòî ÿéöå è äà èçòðåáè öÿëîòî ãíóñíî ëþïèëî.


10.

Òî / 1985

Ïðîäúëæàâàõà äà èäâàò.
Òî ãè óñåùàøå êàê ïðîäúëæàâàò äà èäâàò, êàê ãî äîãîíâàò è ñòðàõúò ìó ðàñòåøå. Ìîæå áè â êðàÿ íà êðàèùàòà ùåøå äà ñå îêàæå, ÷å íå å âå÷íî - íàé-ñåòíå òðÿáâàøå äà äîïóñíå òàçè íåäîïóñòèìà ìèñúë. È îùå ïî-ëîøî - óñåùàøå ñìúðòòà íà ñâîèòå ðîæáè. Òðåòî îò òèÿ îìðàçíè ìîì÷åòà-ìúæå êðà÷åøå óïîðèòî ïî ðîäèëíàòà äèðÿ è ìàêàð äà áå îáåçóìÿëî îò ïîãíóñà, ìåòîäè÷íî ðàçìàçâàøå ÿéöå ñëåä ÿéöå.
Íå! - ïðîïëàêà Òî êàòî ñå ëþøêàøå íàñàì-íàòàì è óñåùàøå êàê æèçíåíèòå ìó ñèëè èçòè÷àò ïðåç ñòîòèöè ðàíè. Íèòî åäíà íå áå ñìúðòîíîñíà ñàìà ïî ñåáå ñè, àëà âñÿêà ïååøå ñâîÿòà ïåñåí íà áîëêàòà, âñÿêà ãî èçòîùàâàøå. Åäèí îò êðàêàòà ìó âèñåøå ñàìî íà íèøêà ìåñî. Ñ åäíîòî îêî áå îñëåïÿëî. Óñåùàøå â óòðîáàòà ñè íÿêàêâî óæàñíî ðàçêúñâàíå îò íåçíàéíàòà îòðîâà, êîÿòî äðóãî îìðàçíî ìîì÷å-ìúæ áå óñïÿëî äà ïðúñíå â ãúðëîòî ìó.
À òå ïðîäúëæàâàõà äà èäâàò, äà ãî äîãîíâàò. Êàê áå âúçìîæíî òîâà? Òî õëåí÷åøå, âèåøå è êîãàòî ãè óñåòè ñúâñåì íàáëèçî çàä ñåáå ñè, ñòîðè åäèíñòâåíîòî, êîåòî ìó îñòàâàøå - îáúðíà ñå, ãîòîâî çà áîé.


11.

Áåâúðëè

Ïðåäè äà çàãàñíàò ïîñëåäíèòå ñâåòëèíè è íàîêîëî äà ñå ñêëîïè íåïðîãëåäåí ìðàê, òÿ âèäÿ êàê æåíàòà íà Áèë ïðîïàäíà îùå ïåò-øåñò ìåòðà è îòíîâî îòñêî÷è íàãîðå. Áå çàïî÷íàëà äà ñå âúðòè è äúëãèòå ðèæè êîñè ñå ðàçïåðâàõà êàòî âåòðèëî. Íåãîâàòà ñúïðóãà, ïîìèñëè Áåâúðëè. Íî àç áÿõ ïúðâàòà ìó ëþáîâ è àêî ñìÿòà, ÷å å ïîçíàë îáè÷òà ñ íÿêîÿ äðóãà æåíà, òî å ñàìî çàùîòî íå ïîìíè... íå ïîìíè Äåðè.
Ïîñëå ñå îçîâà ñàìà ñðåä ìðàêà è øóìîëåíåòî, ñ íåïîäâèæíàòà òåæåñò íà Åäè â ñêóòà ñè. Íå èñêàøå äà ãî ïóñíå, íå èñêàøå äà ïîëîæè ëèöåòî ìó âúðõó ñêâåðíèÿ ïîä íà ëåãîâèùåòî. Çàòîâà ïðîäúëæè äà êðåïè ãëàâàòà ìó âúðõó èçòðúïíàëèÿ ñè ëàêúò è äà îòìÿòà êè÷óðèòå îò âëàæíîòî ìó ÷åëî. Ìèñëåøå çà ïòèöè... íàâÿðíî íÿêîãà Ñòàí é áå ïîäñêàçàë òàçè èäåÿ. Ãîðêèÿò Ñòàí, êîéòî íå ìîæà äà èçäúðæè.
Âñè÷êè òå... àç áÿõ òÿõíàòà ïúðâà ëþáîâ.
Îïèòà äà ñè ñïîìíè çà òîâà - äà ìèñëè çà íåùî õóáàâî ñðåä âñè÷êèÿ òîçè ìðàê, êúäåòî çâóöèòå ãóáÿò ìÿñòî è ïîñîêà. Òàêà ñàìîòàòà íå èçãëåæäàøå òîëêîâà ñòðàøíà. Îòíà÷àëî ñïîìåíúò íå èñêàøå äà äîéäå; âìåñòî íåãî èäâàõà ïòèöèòå - ãàðâàíè, âðàíè è ñêîðöè, ïðîëåòíè ïòèöè, êîèòî èçâåäíúæ ñå çàâðúùàò îòíÿêúäå, äîêàòî ïî óëèöèòå îùå ñå ñòè÷àò ðó÷åè ñíåæíà âîäà è ïîñëåäíèòå çàëåäåíè ìðúñíè ïðåñïè îò÷àÿíî ñå âêîï÷âàò â ñåí÷åñòèòå ìåñòà.
Ñòðóâàøå é ñå, ÷å òèÿ ïðîëåòíè ïòèöè âèíàãè èçíèêâàò â íàâúñåí äåí è ÷îâåê èçóìåíî ñå ïèòà îòêúäå ëè ñà ïðèñòèãíàëè. Òå ïðîñòî èçïúëâàõà Äåðè èçíåâèäåëèöà è îãëàñÿõà âëàæíèÿ âúçäóõ ñ äðåçãàâ áðúòâåæ. Îòðóïâàõà òåëåôîííèòå æèöè è îñòðîâúðõèòå ïîêðèâè íà âèêòîðèàíñêèòå êúùè ïî Çàïàäíèÿ áóëåâàðä; áîðè÷êàõà ñå çà ìÿñòî ïî àëóìèíèåâèòå êëîíè íà ãðàìàäíàòà òåëåâèçèîííà àíòåíà íàä "Áàðà÷êàòà íà Óîëè"; óâèñâàõà ïî ãîëèòå ÷åðíè êëîíè íà áðÿñòîâåòå êðàé Äîëíà ãëàâíà óëèöà. Íàñòàíÿâàõà ñå, áúáðåõà ñúñ ñâàäëèâè ãëàñîâå íà ñòàðè êëþêàðêè, ïîñëå ëèòâàõà ïî íÿêàêúâ íåäîëîâèì çà õîðàòà ñèãíàë è íåáåòî ïî÷åðíÿâàøå îò òÿõíîòî ãúìæèëî... äîêàòî êàöíàò íà íîâî ìÿñòî.
Äà, ïòèöèòå. Ìèñëåõ çà òÿõ, çàùîòî ñå ñðàìóâàõ. Íàâÿðíî ñå ñðàìóâàõ çàðàäè áàùà ñè, à ìîæå è Òî äà å ñòîðèëî òîâà ÷åðíî äåëî. Ìîæå áè.
Ñïîìåíúò ñå çàâúðíà - ñêðèòèÿò îòâúä ïòèöèòå ñïîìåí - íî âñå îùå áåøå ñìúòåí è ðàçïîêúñàí. Ìîæå áè òàêúâ ùåøå äà îñòàíå çàâèíàãè. Òÿ...
Ìèñëèòå é âíåçàïíî ïðåêúñíàõà, çàùîòî óñåòè, ÷å Åäè


12.

Ëþáîâ è Êîïíåæ / 10 àâãóñò 1958

èäâà êúì íåÿ ïðúâ, çàùîòî å íàé-èçïëàøåí. Èäâà êúì íåÿ íå êàòî ïðèÿòåë îò èçìèíàëîòî ëÿòî èëè êàòî ìèìîëåòåí ëþáîâíèê, à êàêòî ñàìî ïðåäè òðè-÷åòèðè ãîäèíè å áúðçàë êúì ìàéêà ñè, çà äà äèðè óòåõà; òîé íå îòñêà÷à îò íåéíàòà ãëàäêà ãîëîòà è îòíà÷àëî òÿ ñå ïèòà äàëè èçîáùî ÿ å óñåòèë. Òðåïåðè öÿë è ìàêàð ÷å ñå äîêîñâàò, ìðàêúò å òîëêîâà ïëúòåí, ÷å äîðè îòáëèçî Áåâúðëè íå ìîæå äà ãî âèäè; ðàçëè÷àâà ñàìî ñìúòíàòà, ïðèçðà÷íà áåëîòà íà ãèïñà.
- Êàêâî èñêàø? - ïèòà òîé.
- Òðÿáâà äà ïúõíåø îíîâà â ìåí - êàçâà òÿ.
Òîé îïèòâà äà ñå îòäðúïíå, íî òÿ ãî óäúðæà íàä ñåáå ñè. ×óâà êàê íÿêîé - ìîæå áè Áåí - âúçäúõâà ïðåç çúáè.
- Áåâè, íå ìîãà äà ãî íàïðàâÿ. Íå çíàì êàê...
- Ìèñëÿ, ÷å å ëåñíî. Íî ïúðâî ùå òðÿáâà äà ñå ñúáëå÷åø. - Òÿ ñå çàìèñëÿ êîëêî ñëîæíî ùå áúäå äà èçìúêíàò ãèïñà îò ðúêàâà íà ðèçàòà, à ïîñëå îòíîâî äà ãî âìúêíàò, è äîáàâÿ: - Ïîíå ïàíòàëîíèòå.
- Íå, íå ìîãà!
Àëà òÿ ïîäîçèðà, ÷å ÷àñò îò íåãî ìîæå è èñêà, çàùîòî å ïðåñòàíàë äà òðåïåðè è íåùî ìàëêî è êîðàâî ÿ ïðèòèñêà îòäÿñíî ïî êîðåìà.
- Ìîæåø - êàçâà òÿ è ãî ïðèäúðïâà íàäîëó. Ïîä ãîëèÿ é ãðúá äúíîòî íà êàíàëà å òâúðäî, ãëèíåñòî, ñóõî. Äàëå÷íèÿò òúòåí íà âîäà å ðàâíîìåðåí, ïðèñïèâåí. Òÿ ïîñÿãà íàãîðå. Çà ìèã ïðåä î÷èòå é èçíèêâà ñòðîãîòî, ñóðîâî áàùèíî ëèöå
(èñêàì äà âèäÿ äàëè ñè íåïîêúòíàòà)
ïîñëå òÿ ïðåãðúùà Åäè ïðåç âðàòà, ïðèòèñêà áóçà êúì ãëàäêàòà ìó áóçà, à êîãàòî òîé êîëåáëèâî äîêîñâà ìàëêèòå é ãúðäè÷êè, òÿ âúçäúõâà è çà ïðúâ ïúò ñè ìèñëè: Òîâà å Åäè, ñåòíå ñè ñïîìíÿ åäèí þëñêè äåí - íèìà å áèëî ñàìî ïðåäè ìåñåö? - êîãàòî íèêîé äðóã íå áå äîøúë â Ïóùèíàêà è äâàìàòà öÿë ñëåäîáåä ÷åòîõà êàìàðà êîìèêñè çà Ìàëêèÿ Ëóëó - êàê îòèâà çà áîðîâèíêè è ìó ñå ñëó÷âàò áåçáðîé ïðèêëþ÷åíèÿ ñ âåùèöàòà Õåéçúë è ðàçíè äðóãè âðàãîâå. Áåøå ìíîãî âåñåëî.
Ìèñëè çà ïòèöè; îñîáåíî çà âðàíè, ñêîðöè è ãàðâàíè, êîèòî ïðèñòèãàò íàïðîëåò, â òîâà âðåìå ðúöåòå é ñëèçàò íàäîëó è ðàçêîï÷àâàò êîëàíà ìó, à òîé ïàê ïîâòàðÿ, ÷å íå ìîæå äà ãî íàïðàâè; òÿ îòâðúùà, ÷å ìîæå, çíàå, ÷å ìîæå, è âå÷å íå èçïèòâà íèòî ñðàì, íèòî ñòðàõ, à ñàìî ÷óâñòâî íà ïîáåäà.
- Êúäå? - ïèòà òîé è îíîâà òâúðäî íåùî íåóìåëî íàïèðà îò âúòðåøíàòà ñòðàíà íà áåäðîòî é.
- Òóê - êàçâà òÿ.
- Áåâè, àìè ÷å àç ùå ïàäíà âúðõó òåá! - âúçêëèêâà òîé è äúõúò ìó ïî÷âà áîëåçíåíî äà ñâèñòè.
- Ìèñëÿ, ÷å òúêìî òîâà òðÿáâà äà íàïðàâèø - êàçâà òÿ, ïîñëå ëåêè÷êî ãî ïðèõâàùà è ãî íàñî÷âà. Íàòèñêúò ìó å ïðåêàëåíî áúðç è èçâåäíúæ ÿ ïðîðÿçâà áîëêà.
Ññññññññ! - âúçäèøà òÿ ïðåç çúáè, ïðåõàïàëà äîëíàòà ñè óñòíà, è ïàê ìèñëè çà ïòèöèòå, ïðîëåòíèòå ïòèöè, êîèòî âíåçàïíî ëèòâàò îò ïîêðèâèòå ïîä íèñêèòå ìàðòåíñêè îáëàöè.
- Áåâúðëè? - íåóâåðåíî ñå îáàæäà òîé. - Äîáðå ëè ñè?
- Ïî-áàâíî - êàçâà òÿ. - Òàêà ùå òè å ïî-ëåêî äà äèøàø.
Òîé çàáàâÿ äâèæåíèÿòà è ñëåä ìàëêî äúõúò ìó ñå óñêîðÿâà, íî òÿ ðàçáèðà, ÷å â òîâà íÿìà íèùî îïàñíî.
Áîëêàòà ñå ðàçñåéâà. Èçâåäíúæ òîé çàñèëâà ðèòúìà, ïîñëå ñïèðà, íàïðÿãà ñå è èçäàâà çâóê - íÿêàêúâ çâóê. Òÿ óñåùà, ÷å çà íåãî òîâà å íåùî íåâåðîÿòíî, èçêëþ÷èòåëíî, ñÿêàø... ñÿêàø ÷å ëåòè. ×óâñòâóâà ñå ìîãúùà - ÷óâñòâóâà êàê â öÿëîòî é òÿëî ñå íàäèãà ïîáåäîíîñíà óâåðåíîñò. Îò òîâà ëè ñå å ñòðàõóâàë áàùà é? Äà, ìîæå áè! Â òîâà äåéñòâèå íàèñòèíà èìà ìîãúùåñòâî, èìà îãðîìíà ñèëà, êîÿòî ïðîíèçâà êðúâòà è ðàçêúñâà âñè÷êè îêîâè. Íå óñåùà ôèçè÷åñêà íàñëàäà, àëà îòêðèâà ñâîåîáðàçåí äóõîâåí åêñòàç. Îòêðèâà áëèçîñòòà. Òîé ïðèòèñêà ëèöå êúì íåéíàòà øèÿ è òÿ ãî ïðåãðúùà. Òîé ïëà÷å. Òÿ ïðîäúëæàâà äà ãî ïðåãðúùà. È óñåùà êàê îíàçè íåãîâà ÷àñò ïîìåæäó èì çàïî÷âà äà ñå ãóáè. Òîé âñúùíîñò íå ñå îòòåãëÿ îò íåÿ; ïðîñòî ñå ãóáè, èç÷åçâà.
Êîãàòî òåæåñòòà íà íåãîâîòî òÿëî ñå îòäðúïâà, òÿ ñÿäà è äîêîñâà ëèöåòî ìó â ìðàêà.
- Óñåòè ëè ãî?
- Êîå?
- Êîåòî òðÿáâà. Íå çíàì êàê ñå íàðè÷à.
Òîé êèìâà - òÿ äîëàâÿ òîâà ñ äëàíòà ñè âúðõó íåãîâàòà áóçà.
- Íå çíàì äàëè å áèëî òî÷íî êàêòî... íàëè çíàåø, êàêòî ðàçïðàâÿò ãîëåìèòå ìîì÷åòà. Íî áåøå... áåøå íåïîâòîðèìî. - Òîé ãîâîðè òèõî, çà äà íå ÷óÿò äðóãèòå. - Îáè÷àì òå, Áåâè.
Òóê ñïîìåíèòå é ïðåêúñâàò çà ìàëêî. Òÿ å óâåðåíà, ÷å å èìàëî îùå ðàçãîâîðè, íà ãëàñ è øåïíåøêîì, àëà íå ïîìíè êàêâî ñà ãîâîðèëè. Íÿìà çíà÷åíèå. Äàëè å òðÿáâàëî äà óãîâàðÿ âñåêèãî ïîîòäåëíî? Äà, íàâÿðíî. Íî è òîâà íÿìà çíà÷åíèå. Òå ïðîñòî òðÿáâà äà áúäàò óãîâàðÿíè çà ñòúïêàòà êúì òîâà, êúì íàé-äúëáîêàòà ÷îâåøêà âðúçêà ìåæäó ñâåòà è áåçêðàÿ, åäèíñòâåíîòî ìÿñòî, êúäåòî ïîòîêúò íà êðúâòà äîêîñâà âå÷íîñòòà. Íÿìà çíà÷åíèå. Âàæíè ñà ñàìî ëþáîâòà è êîïíåæúò. Òóê, â ìðàêà, íå å ïî-çëå, îòêîëêîòî äðóãàäå. À ìîæå áè è ïî-äîáðå.
Ìàéê èäâà ïðè íåÿ, ïîñëå Ðè÷è è àêòúò ñå ïîâòàðÿ, ïîòðåòâà. Ñåãà òÿ óñåùà èçâåñòíî óäîâîëñòâèå, ñìúòíà òîïëèíêà â ñâîèòå äåòñêè, íåçðåëè ñëàáèíè, è êîãàòî Ñòàí èäâà êúì íåÿ, òÿ çàòâàðÿ î÷è è ìèñëè çà ïòèöè, ïðîëåò è ïòèöè, è òÿ ãè âèæäà îòíîâî è îòíîâî êàê êàöàò åäíîâðåìåííî, êàê èçïúëâàò ãîëèòå çèìíè êëîíè êàòî åçäà÷è íà øîêîâàòà âúëíà ïîäèð îòñòúïëåíèåòî íà íàé-æåñòîêîòî ãîäèøíî âðåìå, âèæäà ãè êàê èçëèòàò, èçëèòàò, èçëèòàò, êðèëàòà èì ïëþùÿò êàòî ïðîñòðåíè ÷àðøàôè è òÿ ñè ìèñëè: Ñëåä ìåñåö âñè÷êè äåöà ùå èçëÿçàò â ïàðêà ñ õâúð÷èëà è ùå òðÿáâà äà áÿãàò, çà äà íå èì ñå ïðåïëåòàò âðúâ÷èöèòå. È îùå: Íàâÿðíî òîâà å äà ëåòèø.
Ñëåä Ñòàí, êàêòî è ñëåä äðóãèòå, èäâà ïå÷àëíîòî ÷óâñòâî çà èç÷åçâàíå, çà çàãóáà, çà ðàçäÿëà ñ îíîâà, íåïîñòèãíàòîòî, êîåòî å òðÿáâàëî äà ïîëó÷è îò òîçè àêò - íåùî âúðõîâíî, íåùî ñúâñåì áëèçêî, àëà íåèçïèòàíî.
- Óñåòè ëè ãî? - ïàê ïèòà òÿ è ìàêàð äà íå çíàå êàêâî òî÷íî å òî, ðàçáèðà, ÷å íå ãî å óñåòèë.
Ñëåä áåçêðàéíî î÷àêâàíå êúì íåÿ èäâà Áåí.
Òîé òðåïåðè öÿë, íî íå îò áîÿçúí êàòî Ñòàí.
- Áåâúðëè, íå ìîãà - èçðè÷à òîé ñ ãëàñ, êîéòî áè òðÿáâàëî äà çâó÷è ðàçóìíî, îáà÷å â äåéñòâèòåëíîñò å áåçêðàéíî äàëå÷ îò ðàçóìà.
- Ìîæåø. Óñåùàì ãî.
Íàèñòèíà ãî óñåùà. Óñåùà ìíîãî ïîâå÷å îò îíàçè òâúðäèíà; ïîâå÷å îò íåãî. Óñåùà íåùîòî òî÷íî ïîä íàïèðàùèÿ ìó êîðåì. Ðàçìåðèòå ìó ðàçáóæäàò íåéíîòî ëþáîïèòñòâî è òÿ ëåêî äîêîñâà èçäóòàòà ïëúò. Òîé íàäàâà òèõ ñòîí êðàé øèÿòà é; öÿëîòî é ãîëî òÿëî íàñòðúõâà îò äîêîñâàíåòî íà òîïëèÿ ìó äúõ. Óñåùà êàê ïðåç íåÿ ñå ñòðåëâàò ïúðâèòå ãúð÷îâå íà èñòèíñêà âúçáóäà - èçâåäíúæ ÷óâñòâîòî ñòàâà ãðàìàäíî; ðàçáèðà, ÷å å ïðåêàëåíî ãðàìàäíî
(à äàëè è òîé íå å ãðàìàäåí, ùå ìîæå ëè äà ãî ïîåìå â ñåáå ñè?)
è ïðåêàëåíî âúçðàñòíî çà íåÿ, òîâà å íÿêàêâî ÷óâñòâî, êîåòî êðà÷è ñ ïîäêîâàíè áîòóøè. Òî å êàòî êàìåíàðñêèòå êàïñóëè íà Õåíðè, íå å çà äåöà, ìîæå äà èçáóõíå è äà òå ïðúñíå íà ïàð÷åòà. Íî ñåãà íÿìà íèòî âðåìå, íèòî ìÿñòî çà òðåâîãà; èìà ëþáîâ, êîïíåæ è ìðàê. Àêî íå ìèíàò ïðåç ïúðâèòå äâå, ñèãóðíî ùå îñòàíàò ñàìî ñ òðåòîòî.
- Áåâúðëè, íåäåé...
- Äà.
- Àç...
- Íàó÷è ìå äà ëåòÿ - êàçâà Áåâúðëè ñúñ ñïîêîéñòâèå, êîåòî âñúùíîñò íå èçïèòâà. Ïî áóçàòà è øèÿòà é ïëúçâà òîïëà âëàãà è òÿ ðàçáèðà, ÷å òîé ïëà÷å. - Íàó÷è ìå, Áåí.
- Íå...
- Àêî òè ñè íàïèñàë ñòèõîòâîðåíèåòî, íàó÷è ìå. Ìîæåø äà ìè ïîãàëèø êîñèòå, Áåí. Ðàçðåøàâàì òè.
- Áåâúðëè... àç... àç...
Ñåãà òîé íå ïðîñòî òðåïåðè; òðåñå ñå öÿë. Íî òÿ ïàê óñåùà, ÷å òîâà íå å ñàìî ñòðàõ - â òðúïêèòå ñå ïðèìåñâà è ïðåä÷óâñòâèå çà îíçè èçáëèê, çàðàäè êîéòî ñå âúðøè âñè÷êî. Ìèñëè ñè çà
(ïòèöèòå)
ëèöåòî ìó, çà íåãîâîòî ìèëî, äîáðî, ñåðèîçíî ëèöå è çíàå, ÷å òîâà íå å ñòðàõ; òîé èçïèòâà æåëàíèå, äúëáîêî, ñòðàñòíî æåëàíèå, ãîòîâî äà ðàçêúñà þçäèòå, è ïàê ÿ èçïúëâà ñúùàòà ìîù - íåùî êàòî ïîëåò, íåùî êàòî ïàäàíå, è òÿ âèæäà îòãîðå âñè÷êè ïòèöè ïî ïîêðèâèòå è òåëåâèçèîííèòå àíòåíè, âèæäà âñè÷êè óëèöè êàòî íà êàðòà, î, êîïíåæ, äà, òîâà å èñòèíàòà, ëþáîâòà è êîïíåæúò ó÷àò ÷îâåêà äà ëåòè.
- Áåí! Äà! - âíåçàïíî èçâèêâà òÿ è æåëàíèåòî ðàçêúñâà þçäèòå.
Îòíîâî óñåùà áîëêà è çà ìèã ñå èçïëàøâà, ÷å òåæåñòòà ìó ùå ÿ ñìàæå. Ïîñëå òîé ñå ïîäïèðà íà äëàíè è íàòèñêúò èç÷åçâà.
Î, äà, òîé å ãîëÿì - áîëêàòà ñå çàâðúùà è ñåãà ÿ ïðîíèçâà ìíîãî ïî-äúëáîêî, îòêîëêîòî ïúðâèÿ ïúò, ñ Åäè. Ïàê ùå òðÿáâà äà ïðåõàïå óñòíè è äà ìèñëè çà ïòèöèòå, äîêàòî ïàðåíåòî îòìèíå. Êîãàòî áîëêàòà îòìèíàâà, òÿ ïðîòÿãà ðúêà è äîêîñâà óñòíèòå ìó ñ ïðúñò. Áåí òèõè÷êî ñòåíå.
Ñòðàñòòà ñå âúçðàæäà è òÿ óñåùà êàê íåéíîòî ìîãúùåñòâî èçâåäíúæ ïî÷âà äà ñå ïðåëèâà â íåãî; îòäàâà ãî îõîòíî è ñàìà ñå ïðåëèâà íàòàòúê. Îòíà÷àëî ÿ ðàçòúðñâà êðåõêà, ñïèðàëíà íåæíîñò, êîÿòî ÿ êàðà äà ðàçìÿòà ãëàâà è ìåæäó ñòèñíàòèòå é óñòíè çâó÷è òèõ, íàïåâåí ñòîí, òîâà å äà ëåòèø, òîâà, î, ëþáîâ, î, êîïíåæ, î, òîâà íå ìîæå äà ñå îòáëúñíå, ñâúðçâàø, îòäàâàø, ñïîÿâàø ìîãúùèÿ êðúã, ñâúðçâàø, îòäàâàø... ëåòèø.
- Î, Áåí, ìèëè ìîé, äà - øåïíå òÿ è óñåùà êàê ïî ÷åëîòî é èçáèâàò êàïêè ïîò, óñåùà âðúçêàòà ïîìåæäó èì - íåùî ïëúòíî, íåùî äúëáîêî, íåùî êàòî âå÷íîñò, çíàêúò çà êîÿòî å ëåãíàëà íàñòðàíè îñìèöà. - Òîëêîâà òå îáè÷àì, ñêúïè.
È óñåùà êàê çàïî÷âà ÷óäîòî - îíîâà, íåèçâåñòíîòî çà äðóãèòå ìîìè÷åòà, êîèòî ñå êèñêàò è ñè øåïíàò íà óõî â òîàëåòíàòà; òå ñàìî ñå ÷óäÿò êîëêî ëè ñòðàøåí å ñåêñúò è òÿ åäâà ñåãà îñúçíàâà, ÷å çà ìíîãî îò òÿõ ñåêñúò òðÿáâà äà å íÿêàêâî íå äîêðàé îñúçíàòî, íåîïðåäåëåíî ÷óäîâèùå; ïîìåæäó ñè òå ãî íàðè÷àò Òî. Áè ëè Ãî íàïðàâèëà, ïðàâÿò ëè Ãî ñåñòðà òè è íåéíèÿò ïðèÿòåë, âàøèòå ïðàâÿò ëè Ãî îùå, àç íèêîãà íÿìà äà Ãî ïðàâÿ; î, äà, â ïåòè êëàñ ñÿêàø âñè÷êè ìîìè÷åòà ñà áúäåùè ñòàðè ìîìè, íî ñåãà Áåâúðëè ðàçáèðà, ÷å òå íÿìàò íè íàé-ìàëêà ïðåäñòàâà çà òîçè... òîçè çàâúðøåê, è èñêà äà èçêðåùè, íî ñå óäúðæà, çàùîòî çíàå, ÷å ìîì÷åòàòà ùå ñå èçïëàøàò çà íåÿ. Òÿ ïúõâà äëàí â óñòàòà ñè è çàõàïâà ñ âñè÷êà ñèëà. Ñåãà ðàçáèðà ïèñêëèâèÿ ñìÿõ íà ìîìè÷åòà êàòî Ãðåòà Áàóè è Ñàëè Ìþëåð - òà íàëè ïðåç òîâà äúëãî, ñòðàøíî ëÿòî è òå, ñåäìèíàòà Íåóäà÷íèöè íåïðåñòàííî ñå ñìååõà êàòî ëóäè. Ñìååø ñå çàùîòî âñè÷êî ñòðàøíî è íåèçâåñòíî èìà è ñìåøíà ñòðàíà, ñìååø ñå êàêòî ïîíÿêîãà ìàëêèòå äåöà ñå ñìåÿò è ïëà÷àò åäíîâðåìåííî, äîêàòî êúì òÿõ ïðèáëèæàâà òàíöóâàù êëîóí - çíàÿò, ÷å êëîóíúò òðÿáâà äà å ñìåøåí... íî å è íåèçâåñòåí, èçïúëíåí ñ âå÷íàòà ìîù íà íåçíàéíîòî.
Ïðåõàïàíàòà äëàí âå÷å íå óäúðæà âèêà è òÿ îòêðèâà ñàìî åäèí íà÷èí äà óñïîêîè äðóãèòå - è Áåí - êàòî êðåùè óòâúðäèòåëíî â òúìíèíàòà.
- Äà! Äà! Äà!
Â ãëàâàòà é èçáóõâàò âåëè÷åñòâåíè êàðòèíè íà ïîëåò, ïðèìåñåíè ñ äðåçãàâèòå ãëàñîâå íà íà ãàðãèòå è ñêîðöèòå; òèÿ çâóöè ñå ïðåâðúùàò â íàé-íåæíàòà ìóçèêà íà ñâåòà.
Òÿ èçëèòà, èçëèòà íàãîðå, è ñåãà ìîãúùåñòâîòî íå å íèòî ó íåÿ, íèòî ó íåãî, à íåéäå ïîìåæäó èì, è òîé íàäàâà âèê, è òÿ óñåùà òðåïåðåùèòå ìó ðúöå, èçâèâà ñå íàãîðå, êúì íåãî, óñåùà íåãîâàòà òðúïêà, íåãîâèÿ äîïèð, ìèìîëåòíîòî áåçãðàíè÷íî ñëèâàíå ñðåä ìðàêà. È òúé, çàåäíî, ïðåëèòàò îòâúä, â íåçðèìîòî ñèÿíèå íà æèâîòà.
À ïîñëå âñè÷êî ñâúðøâà, äâàìàòà îòíîâî ñå ïðåãðúùàò è êîãàòî òîé îïèòâà äà èçðå÷å íåùî - íàâÿðíî íÿêàêâî ãëóïàâî èçâèíåíèå, êîåòî ùå íàðàíè ñïîìåíà êàòî æåñòîêè áåëåçíèöè - òÿ ïðåêúñâà äóìèòå ìó ñ öåëóâêà è ãî îòïðàùà.
Áèë èäâà ïðè íåÿ.
È òîé èñêà äà êàæå íåùî, íî çàåêâàíåòî íå ìó ïîçâîëÿâà.
- Ìúë÷è - êàçâà òÿ. Ñåãà å óâåðåíà â çíàíèåòî ñè, íî è óñåùà òåæåñòòà íà óìîðàòà. Óìîðà è áîëêà. Íåùî ëåïíå ïî âúòðåøíàòà ñòðàíà íà áåäðàòà é; ìîæå áè Áåí íàèñòèíà å ñâúðøèë, à ìîæå è äà å êðúâ. - Âñè÷êî ùå áúäå ÷óäåñíî.
- Ñ-ñ-ñ-ñè-ñè-õõè-è-ã-ã-ãóðíà ëè ñ-ñ-ñè?
- Äà - êàçâà òÿ è ñïëèòà ðúöå îêîëî âðàòà ìó, ãàëè ïóõêàâèòå, ïîòíè êîñè. - Íÿìà ãðåøêà.
- À-à-àìè íú-íú-íå... íú-íú-íå ò-ò-òå ëè...
- Øøøøøò...
Íå êàêòî ñ Áåí; èìà ñòðàñò, àëà ïî-ðàçëè÷íà. Áëèçîñòòà ñ Áèë ñåãà å íàé-äîáðèÿò âúçìîæåí êðàé. Òîé å ìèë; íåæåí; ïî÷òè ñïîêîåí. Òÿ óñåùà íåòúðïåíèåòî ìó, íî òî å îõëàäåíî è ñäúðæàíî îò çàãðèæåíîñò çà íåÿ - íàâÿðíî çàùîòî ñàìî òÿ è Áèë îñúçíàâàò íàèñòèíà âåëè÷èåòî íà òîâà òàèíñòâî... è ÷å íèêîãà, íèêîìó íå áèâà äà ãîâîðÿò çà íåãî - äîðè è ïîìåæäó ñè.
Êúì êðàÿ èç íåÿ íåíàäåéíî ïàê ñå íàäèãà îíçè èçáëèê è òÿ åäâà óñïÿâà äà ïîìèñëè: Î! Ùå ñå ïîâòîðè, íå çíàì äàëè ìîãà äà èçäúðæà...
Íî íÿêàêâà áåçêðàéíà íåæíîñò ïîìèòà âñè÷êè ìèñëè è òÿ ïî÷òè íå ÷óâà êàê Áèë øåïíå: "Îáè÷àì òå, Áåâ, îáè÷àì òå, âèíàãè ùå òå îáè÷àì", ïîâòàðÿ ãî îòíîâî è îòíîâî, áåç äà çàåêíå íèòî âåäíúæ.
Òÿ ãî ïðåãðúùà ñ âñè÷êè ñèëè è äâàìàòà äúëãî ëåæàò òàêà, ïðèòèñíàëè áóçà äî áóçà.
Òîé ìúë÷àëèâî ñå îòäðúïâà îò íåÿ è çà èçâåñòíî âðåìå òÿ îñòàâà ñàìà. Ñúáèðà äðåõèòå ñè è áàâíî ñå îáëè÷à, óñåùàéêè òúïà, òðúïíåùà áîëêà, êîÿòî òå, ìúæåòå, íå ùå ïîçíàÿò íèêîãà. Óñåùà è íÿêàêâà ñâîåîáðàçíà ñìåñ îò óäîâîëñòâèå, èçòîùåíèå è îáëåê÷åíèå, ÷å âñè÷êî å îòìèíàëî. Ñåãà ÿ èçïúëâà ïóñòîòà è ìàêàð äà ñå ðàäâà, ÷å ñëàáèíèòå é îòíîâî ñà ñàìî íåéíè, ïóñòîòàòà ïîðàæäà ñòðàííà òúãà, êîÿòî òÿ íèêîãà íå áè ìîãëà äà îïèøå... îñâåí àêî ÿ ñðàâíè ñúñ ñïîìåíà çà ãîëè äúðâåòà ïîä áÿëîòî çèìíî íåáå, ïóñòè äúðâåòà, î÷àêâàùè ãàðâàíèòå äà ñå çàâúðíàò êàòî ÷åðíè ñâåùåíèöè â êðàÿ íà ìàðò çà ïîãðåáåíèåòî íà ñíåãà.
Ïðîòÿãà ðúöå â òúìíèíàòà è îòêðèâà ñâîèòå ïðèÿòåëè.
Äúëãî âñè÷êè ìúë÷àò è êîãàòî íàé-ñåòíå íÿêîé íàðóøàâà òèøèíàòà, Áåâúðëè íå ñå èçíåíàäâà, ÷å òîâà å Åäè.
- Ìèñëÿ, ÷å ïðåäè äâå îòêëîíåíèÿ òðÿáâàøå äà çàâèåì íàëÿâî, à íå íàäÿñíî - êàçâà òîé. - Áîæè÷êî, çíàåõ ñè, àìà òàêîâà øóáå ìå ãîíåøå òîãàâà...
- Öÿë æèâîò âñå øóáåòî òå ãîíè, Åäñ - êàçâà Ðè÷è. Ãëàñúò ìó å âåñåë. Îñòðèòå íîòêè íà ïàíèêà ñà èç÷åçíàëè íàïúëíî.
- È íà äðóãè ìåñòà ñáúðêàõìå - ïðîäúëæàâà Åäè, áåç äà ìó îáðúùà âíèìàíèå, - íî îíîâà áåøå íàé-ëîøîòî. Àêî óñïååì äà ñå âúðíåì äîòàì, ñèãóðíî ùå ñå îïðàâèì.
Ïîäðåæäàò ñå â íåñòðîéíà êîëîíà - ïðúâ å Åäè, ïîñëå Áåâúðëè ïîëàãà ðúêà íà ðàìîòî ìó è óñåùà äëàíòà íà Ìàéê âúðõó ñâîåòî. Ïàê òðúãâàò, òîçè ïúò ïî-áúðçî. Ó Åäè âå÷å íÿìà è ñëåäà îò ïðåäèøíàòà ñóåòëèâà òðåâîãà.
Ïðèáèðàìå ñå ó äîìà, ìèñëè òÿ è ïîòðúïâà îò îáëåê÷åíèå è ðàäîñò. Äà, ó äîìà. È òàêà ùå å íàé-äîáðå. Ñâúðøèõìå îíîâà, çàðàäè êîåòî äîéäîõìå, à ñåãà ìîæåì äà ñå âúðíåì è ïàê äà ñòàíåì ïðîñòî äåöà. Òàêà ùå å íàé-äîáðå.
Äîêàòî êðà÷àò èç ìðàêà, òÿ îñúçíàâà, ÷å çâóêúò íà òå÷àùà âîäà ñòàâà âñå ïî-ñèëåí.

ÄÂÀÄÅÑÅÒ È ÒÐÅÒÀ ÃËÀÂÀ


ÍÀÂÚÍ


1.

Äåðè / 09:00 - 10:00 ÷.

Îêîëî äåâåò è äåñåò ñêîðîñòòà íà âÿòúðà â Äåðè äîñòèãàøå äåâåòäåñåò êèëîìåòðà â ÷àñ ñ îòäåëíè ïîðèâè äî ñòî è äåñåò. Â åäèí ìîìåíò àíåìîìåòúðúò âúðõó ïîêðèâà íà ñúäåáíàòà ñãðàäà îòáåëÿçà ñòî è òðèäåñåò êèëîìåòðà, ïîñëå ñòðåëêàòà ïàäíà äî íóëàòà. Âÿòúðúò áå îòêúñíàë îò ïîêðèâà âúðòÿùèÿ ñå êðúñò ñ êðúãëè ÷àøêè è òîé ïîëåòÿ ïðåç äúæäîâíèÿ çäðà÷. Ïîâå÷å íèêîé íå ãî âèäÿ - ñúùî êàòî êîðàá÷åòî íà Äæîðäæ Äåíáðîó. Êúì äåâåò è ïîëîâèíà îíîâà, çà êîåòî õîðàòà îò îáùèíñêîòî áëàãîóñòðîéñòâî ñå êúëíÿõà, ÷å å íåâúçìîæíî, èçãëåæäàøå íå ñàìî âúçìîæíî, íî è íåèçáåæíî - öåíòúðúò íà Äåðè ùåøå äà áúäå íàâîäíåí çà ïðúâ ïúò ñëåä àâãóñò 1958, êîãàòî æåñòîêà áóðÿ áå çàäðúñòèëà è ðàçðóøèëà ìíîãî îò ñòàðèòå äðåíàæè. Îêîëî äåñåò áåç ÷åòâúðò îò äâåòå ñòðàíè íà Êàíàëà ïðèñòèãíàõà íàâúñåíè ìúæå ñ ìîêðè äúæäîáðàíè, ðàçâåíè îò óðàãàííèÿ âÿòúð. Çà ïðúâ ïúò ñëåä îêòîìâðè 1957 ïî áåòîííèòå ðúáîâå íà Êàíàëà çàïî÷íàõà äà ñå òðóïàò ÷óâàëè ñ ïÿñúê. Âîäàòà ñòèãàøå ïî÷òè äî òàâàíà íà òóíåëà, ïî êîéòî ðåêàòà ìèíàâàøå ïîä òðîéíîòî êðúñòîâèùå â öåíòúðà íà Äåðè; ãëàâíàòà óëèöà, Êàíàë ñòðèéò è îêîëíîñòèòå íà Ãîðíàòà ìèëÿ áÿõà çàòâîðåíè çà êîëè. Äîêàòî øëÿïàõà òè÷åøêîì ïðåç âîäàòà è ìúêíåõà ÷óâàëè ñ ïÿñúê, ìúæåòå óñåùàõà êàê ïîä íîçåòå èì óëèöèòå òðåïåðÿò ïîä áåñíèÿ íàïîð íà òå÷åíèåòî êàòî ìîñò íà ìàãèñòðàëà ïðè ïðåìèíàâàíåòî íà êîëîíà îò òåæêîòîâàðíè êàìèîíè. Íî òàçè âèáðàöèÿ áåøå ïîñòîÿííà è ìúæåòå ñå ðàäâàõà, ÷å ñà íà ñåâåð îò öåíòúðà, ñðàâíèòåëíî äàëå÷å îò òîçè òåæúê, ãëóõ ãðîõîò. Êðåùåéêè, çà äà íàäâèêà âîÿ íà âÿòúðà, Õàðîëä Ãàðäíúð çàïèòà Àëôðåä Çèòíúð (óïðàâèòåë íà èìåíèåòî Çèòíúð, çàïàäíî îò ãðàä÷åòî) äàëè óëèöèòå íÿìà äà ïðîïàäíàò. Çèòíúð îòâúðíà, ÷å ïî-ñêîðî àäúò ùå çàìðúçíå. Çà ìèã Õàðîëä ñè ïðåäñòàâè êàê Àäîëô Õèòëåð è Þäà Èñêàðèîòñêè ðàçäàâàò êúíêè, ïîñëå ïðîäúëæè äà ìúêíå ÷óâàëèòå. Âîäàòà ñå ïëèñêàøå ñàìî íà ïåò-øåñò ñàíòèìåòðà ïîä áåòîííèòå ðúáîâå íà Êàíàëà. Èç Ïóùèíàêà Êåíäúñêèã âå÷å áå èçëÿçúë îò áðåãîâåòå è îêîëî ïëàäíå ïèùíèòå õðàñòàëàöè è äðúâ÷åòà ùÿõà äà ñòúð÷àò îò ïëèòêî, âîíÿùî åçåðî. Ìúæåòå ðàáîòåõà òðåñêàâî, ñïèðàéêè ñàìî êîãàòî èçïðàçâàõà ïîðåäíèÿ êàìèîí... è êîãàòî â äåñåò áåç äåñåò ÷óäîâèùåí òðÿñúê ãè íàêàðà äà çàñòèíàò íà ìÿñòî. Ïî-êúñíî Õàðîëä Ãàðäíúð ðàçêàçà íà æåíà ñè, ÷å â òîçè ìèã î÷àêâàë äà äîéäå êðàÿò íà ñâåòà. Ãðîõîòúò íå áåøå îò ïðîïàäàíåòî íà öåíòúðà - âñå îùå - à îò ðóõâàíåòî íà Âîäîíàïîðíàòà êóëà. Åäèíñòâåíèÿò èñòèíñêè î÷åâèäåö íà ñúáèòèåòî áå Àíäðþ Êèéí, âíóê íà Íîðáúðò Êèéí, à òàçè ñóòðèí òîé áå èçïóøèë òîëêîâà ìíîãî êîëóìáèéñêè õàøèø, ÷å îòíà÷àëî ñìåòíà ãëåäêàòà çà õàëþöèíàöèÿ. Àíäðþ áðîäåøå ïî íàâîäíåíèòå óëèöè íà Äåðè îò îñåì ñóòðèíòà - ïðèáëèçèòåëíî îò ìîìåíòà, â êîéòî ñòàðèÿò äîêòîð Õåéë ïîòåãëè êúì íîâèÿ ñè ÷àñòåí êàáèíåò íà íåáåñàòà. Áåøå ìîêúð äî êîñòè (àêî íå ñå áðîè òîðáè÷êàòà ñ ïåòäåñåò ãðàìà õàøèø ïîä ìèøíèöàòà ìó), íî èçîáùî íå îáðúùàøå âíèìàíèå íà òîâà. Èçâåäíúæ î÷èòå ìó ñå ðàçøèðèõà îò íåäîóìåíèå. Áå äîñòèãíàë Ìåìîðèàë ïàðê, ðàçïîëîæåí ïî ñêëîíîâåòå íà Âîäîíàïîðíèÿ õúëì. È àêî íå ãî ëúæåõà î÷èòå, Âîäîíàïîðíàòà êóëà áåøå ÿâíî íàêëîíåíà, äîñóù êàòî îíàÿ ñêàïàíà ñúáîðåòèíà â Ïèçà, äåòî ÿ ðèñóâàò ïî âñè÷êè êóòèè ñ ìàêàðîíè. "Éå-õààà!" - ïðîâèêíà ñå Àíäðþ Êèéí è î÷èòå ìó ñå ðàçøèðèõà îùå ïîâå÷å (ñÿêàø îòâúòðå ãè èçáóòâàõà ïðóæèíêè), êîãàòî íàä õúëìà ñå ðàçäàäå ïðîòÿæåí ïóêîò. Ñòîåøå ñ ìîêðè äæèíñè, ïîëåïíàëè ïî ìúðøàâèòå ìó áåäðà, îò ïîäãèçíàëàòà ëåíòà îêîëî ÷åëîòî ìó ñå ñòè÷àõà äúæäîâíè ñòðóè... è ïðåç òèÿ ñòðóè âèæäàøå êàê íàêëîíúò ñòàâà âñå ïî-ãîëÿì. Îò åäíàòà ñòðàíà íà êðúãëàòà êóëà ñå ðúñåõà áåëè îáëèöîâú÷íè òóõëè... íå, íå ñå ðúñåõà, à íàïðàâî îòõâðúêâàõà. Ñòåíàòà ñå ïðîïóêà íà øåñò ìåòðà âèñî÷èíà íàä êàìåííàòà îñíîâà. Îò ïóêíàòèíàòà èçâåäíúæ áëèêíà âîäà è òóõëèòå ñå ðàçõâúð÷àõà îùå ïî-ñèëíî. Îòêúì Âîäîíàïîðíàòà êóëà äîëåòÿ íîâ ïóêîò è Àíäðþ ÿ âèäÿ êàê ñå äâèæè êàòî ñòðåëêà íà îãðîìåí ÷àñîâíèê, ïúëçÿùà îò öèôðà êúì öèôðà. Òîðáè÷êàòà ñ õàøèø ñå èçðúñè èçïîä ìèøíèöàòà ìó è ñå çàïëåòå íåéäå èç ìîêðàòà ðèçà. Òîé íå óñåòè. Áåøå íàïúëíî ñàùèñàí. Îò âúòðåøíîñòòà íà Âîäîíàïîðíàòà êóëà äîëèòàøå ìîùåí áàñîâ çâúí, ñÿêàø íÿêîé êúñàøå åäíà ïî åäíà ñòðóíèòå íà êîëîñàëíà êèòàðà. Òîâà áÿõà ñòîìàíåíèòå âúæåòà, óðàâíîâåñÿâàùè ñèëàòà íà âîäíèÿ íàïîð. Êóëàòà ñå íàêëàíÿøå âñå ïî-áúðçî è ïî-áúðçî, èç âúçäóõà ñå ïðåìÿòàõà ïàð÷åòà îò íàòðîøåíè äúñêè è ãðåäè. "ÑÒÐÀÀÀÕÎÒÍÎ, ÌÀÌÊÀ ÌÓÓÓÓÓÓ!" - èçêðåùÿ Àíäðþ Êèéí, íî âèêúò ìó èç÷åçíà ñðåä òðÿñúêà íà ðóõâàíåòî è ðåâà íà ñåäåì ìèëèîíà ëèòðà âîäà, èçðèãíàëè îò ðàçêúñàíèÿ ðåçåðâîàð. Ïî ñêëîíà ïðåïóñíà îãðîìíà ìúòíà âúëíà è àêî ñòîåøå íà ïúòÿ é, åäèíñòâåíèÿò íàáëþäàòåë áè íàïóñíàë áåç âðåìå áåëèÿ ñâÿò. Íî Ãîñïîä çàêðèëÿ äåöàòà, ïèÿíèöèòå è êàòàñòðîôàëíî çàìàÿíèòå; Àíäðþ ñå íàìèðàøå íà ìÿñòî, îòêúäåòî ìîæåøå äà âèäè âñè÷êî, áåç äà ïîñòðàäà. "ÌÀÌÊÀ ÌÓ, ÑÒÐÀÕÎÒÍÈ ÑÏÅÖÈÀËÍÈ ÅÔÅÊÒÈ! - èçðåâà òîé, äîêàòî âúëíàòà ñå íîñåøå ïðåç Ìåìîðèàë ïàðê êàòî ïëúòíà ñòåíà, îòíàñÿéêè ñëúí÷åâèÿ ÷àñîâíèê, êðàé êîéòî åäíî ìîì÷åíöå íà èìå Ñòàí Þðèñ ÷åñòî áå íàáëþäàâàëî ïòèöèòå ñ òàòêîâèÿ ñè áèíîêúë. - ÑÒÈÂÚÍ ÑÏÈËÁÚÐÃ, ÐßÏÀ ÄÀ ßÄÅØ!" Ïîèëêàòà çà ïòè÷êè ñúùî áå ïîìåòåíà. Çà ìèã Àíäðþ ÿ çúðíà êàê ñå ïðåìÿòà, ïîäàâàéêè íàä âúëíàòà òó ïèåäåñòàëà, òó êàìåííèÿ êóïîë, ñåòíå âîäàòà ÿ ïîãúëíà. Áðåçèòå è êëåíîâåòå, îòäåëÿùè ïàðêà îò Êàíçàñ ñòðèéò, áÿõà ïîìåòåíè êàòî êåãëè. Êîðîíèòå èì ïîâëÿêîõà ñíîïîâå åëåêòðè÷åñêè êàáåëè. Âúëíàòà ïðåõâúðëè óëèöàòà, çàïî÷íà äà ñå ðàçëèâà è äîíÿêúäå çàïðèëè÷à íà èñòèíñêà âîäà, à íå íà îíàçè áåçóìíà ïëúòíà ñòåíà, êîÿòî áå îòíåñëà ñëúí÷åâèÿ ÷àñîâíèê, ïîèëêàòà è äúðâåòàòà. Íî âñå îùå çàïàçâàøå äîñòàòú÷íî ñèëà, çà äà èçòðúãíå èç îñíîâè äåñåòèíà êúùè êðàé Êàíçàñ ñòðèéò è äà ãè çàïîêèòè â Ïóùèíàêà. Êúùèòå ñå ïëúçãàõà ñ óæàñÿâàùà ëåêîòà è äî ñàìèÿ êðàé ïîâå÷åòî îñòàíàõà öåëè. Àíäðþ Êèéí ðàçïîçíà åäíà îò òÿõ - òàì æèâååøå ñåìåéñòâîòî íà Êàðë Ìàñúíñèê. Ìèñòúð Ìàñúíñèê áåøå ïðîãèìíàçèàëåí ó÷èòåë è ãîëÿì äîñàäíèê. Äîêàòî êúùàòà ñå ïðåìÿòàøå ïðåç ðúáà íà ñèïåÿ, Àíäðþ îñúçíà, ÷å âèæäà âúòðå ÿðêîòî ïëàìú÷å íà ñâåù è çà ìèã ñå çà÷óäè äàëè íå ñè âúîáðàçÿâà. Äîëó â Ïóùèíàêà îòåêíà âçðèâ è çàïîäñêà÷àõà æúëòåíèêàâè ïëàìúöè - íå÷èé ðàçáèò ôåíåð áå ïîäïàëèë íàôòàòà, èçòè÷àùà îò ïðîïóêàí ðåçåðâîàð. Àíäðþ çÿïàøå Êàíçàñ ñòðèéò, êúäåòî ñàìî ïðåäè ÷åòèðèäåñåò ñåêóíäè áå èìàëî ðåäèöà ñêðîìíè ñïðåòíàòè êúùóðêè. Ñåãà òå áÿõà îòèøëè â Ãðàäà íà ìúðòâèòå, õè÷ íå ñå ñúìíÿâàé, ñëàäóð÷å. Îñòàâàõà ñàìî äåñåòèíà ïðàâîúãúëíè ÿìè, íàïîìíÿùè ïëóâíè áàñåéíè. Àíäðþ èñêàøå äà èçêàæå ìíåíèåòî, ÷å è òîâà å ñòðàõîòíî, ìàìêà ìó, íî âå÷å íå óñïÿ äà èçêðåùè. Ìàé ÷å áåøå îñòàíàë áåç ãëàñ. Óñåùàøå äèàôðàãìàòà ñè îòïóñíàòà è íåìîùíà. ×ó ñåðèÿ îò õðóùÿùè óäàðè, êàòî ÷å âåëèêàí ñ ïîäêîâàíè áîòóøè ñëèçàøå ïî ñòúëáà, ïîñèïàíà ñ ïóêàíêè. Òîâà áå ÷óäîâèùíèÿò áÿë öèëèíäúð íà Âîäîíàïîðíàòà êóëà, êîÿòî ñå òúðêàëÿøå ïî ñêëîíà, ïðîäúëæàâàéêè äà ðàçëèâà ïîñëåäíèòå ñè âîäíè çàïàñè. Äåáåëèòå ñòîìàíåíè âúæåòà ôó÷àõà èç âúçäóõà êàòî êàìøèöè è äúëáàåõà â ìåêàòà çåìÿ äúëãè áðàçäè, çàïúëâàíè òóòàêñè îò ïîðîéíèÿ äúæä. Äîêàòî Àíäðþ ãëåäàøå ñ ïðîâèñíàëà ïðåä êëþ÷èöèòå ÷åëþñò, òðèäåñåò è ñåäåì ìåòðîâàòà êóëà èçëåòÿ âúâ âúçäóõà. Çà ìèã òÿ óâèñíà õîðèçîíòàëíî êàòî ñþððåàëèñòè÷íî âèäåíèå îò öàðñòâîòî íà òàïèöèðàíèòå ñòàè è óñìèðèòåëíèòå ðèçè. Îò ïóêíàòèíèòå ïðîäúëæàâàøå äà ñå ëåå âîäà, ïîä ïðîçîðöèòå ïðîâèñâàõà ðàçáèòè ðàìêè, à ÷åðâåíàòà ëàìïà íà ïîêðèâà (ïðåäóïðåæäåíèå çà íèñêîëåòÿùè ñàìîëåòè) ïðîäúëæàâàøå äà ïðèìèãâà. Ñåòíå êóëàòà ðóõíà íà óëèöàòà ñ ïîñëåäåí îãëóøèòåëåí òðÿñúê. Ïî Êàíçàñ ñòðèéò ñå áå ñúáðàëà çíà÷èòåëíà ÷àñò îò âîäàòà è ñåãà âñè÷êî ðóêíà íàäîëó êúì öåíòúðà. Ïðåäè ìàëêî òàì èìàøå êúùè, ïîìèñëè Àíäðþ Êèéí è èçâåäíúæ êðàêàòà ìó îìåêíàõà. Òîé òåæêî òóïíà ïî çàäíèê - ïëÿàààñ! Âçèðàøå ñå â ïðîïóêàíèÿ êàìåíåí ïîñòàìåíò, âúðõó êîéòî îòêðàé âðåìå ñå áå èçäèãàëà Âîäîíàïîðíàòà êóëà. Ïèòàøå ñå äàëè íÿêîé ùå ìó ïîâÿðâà êàêâî å âèäÿë.
Ïèòàøå ñå äàëè ñàì ñè âÿðâà.


2.

Åêçåêóöèÿòà / 10:02 ÷. íà 31 ìàé 1985

Áèë è Ðè÷è âèäÿõà êàê Òî ñå îáðúùà êúì òÿõ, òðàêàéêè çàïëàøèòåëíî ñ ÷åëþñòè. Çäðàâîòî ìó îêî ÿðîñòíî ïëàìòåøå íàñðåùà èì è Áèë îòêðè, ÷å Òî èçëú÷âà ñèÿíèå êàòî íÿêàêâà çëîêîáíà ñâåòóëêà. Íî ñèÿíèåòî ïðèìèãâàøå è ãàñíåøå - ÷óäîâèùåòî áåøå íàðàíåíî æåñòîêî. Èç ãëàâàòà ìó áðúì÷àõà è òðàêàõà
(ïóñíåòå ìå! ïóñíåòå ìå è ùå èìàòå âñè÷êî, êîåòî ñòå æåëàëè - ïàðè, ñëàâà, óñïåõ, âëàñò - ìîãà äà âè äàì âñè÷êî òîâà)
áåçðåäíè ìèñëè.
Áèë êðà÷åøå íàïðåä ñ ïðàçíè ðúöå, âïåðèë ïîãëåä â ñâèðåïîòî ÷åðâåíî îêî. Óñåùàøå êàê íåçíàéíàòà ìîù â íåãî ðàñòå, èçïúëâà ãî, èçïúâà æèëèòå íà ðúöåòå ìó êàòî âúæåòà, íàñèùà ñ ìîãúùåñòâî ñòèñíàòèòå þìðóöè. Ðè÷è êðà÷åøå îòñòðàíè, îãîëèë çúáè â õèùíà óñìèâêà.
(ìîãà äà òè âúðíà æåíàòà... ìîãà äà ãî ñòîðÿ, àç, ñàìî àç... òÿ íÿìà äà ïîìíè íèùî, êàêòî è âèå íå ïîìíåõòå)
Ñåãà áÿõà áëèçî, ñúâñåì áëèçî. Áèë âäúõíà âîíÿòà íà ÷óäîâèùåòî è ñ âíåçàïåí óæàñ îñúçíà, ÷å òîâà å ìèðèñúò íà Ïóùèíàêà, âîíÿòà, êîÿòî áÿõà ñìÿòàëè çà ìèðèñ íà êàíàëèçàöèÿ, çàìúðñåíè ïîòîöè è ãîðÿùî ñìåòèùå... íî äàëè èñêðåíî áÿõà âÿðâàëè, ÷å íÿìà íèùî äðóãî? Òîâà áå ìèðèñúò íà Òî è ìàêàð ÷å íàé-ñèëíî ñå óñåùàøå â Ïóùèíàêà, òîé îáãðúùàøå Äåðè êàòî ìúãëà, à õîðàòà ïðîñòî íå ãî óñåùàõà, êàêòî ïàçà÷èòå â çîîëîãè÷åñêèòå ãðàäèíè ñëåä èçâåñòíî âðåìå ïðåñòàâàò äà óñåùàò âîíÿòà íà ñâîèòå ïèòîìöè è äàæå ñå ÷óäÿò çàùî ëè ïîñåòèòåëèòå ñáðú÷êâàò íîñîâå ùîì íàáëèæàò êëåòêèòå.
- Àç è òè - ïðîìúðìîðè Áèë è Ðè÷è êèìíà, áåç äà îòêúñâà ïîãëåä îò Ïàÿêà, êîéòî ñòðàõëèâî îòñòúïâàøå îò òÿõ, ïîòðàêâàéêè ñ ãíóñíèòå ñè ìúõíàòè êðàêà.
(íå ìîãà äà âè äàì âå÷åí æèâîò, íî ìîãà äà âè äîêîñíà è ùå æèâååòå äúëãî, ìíîãî äúëãî... äâåñòà ãîäèíè, òðèñòà, ìîæå áè ïåòñòîòèí... ìîãà äà âè íàïðàâÿ çåìíè áîãîâå... àêî ìå ïóñíåòå, àêî ìå ïóñíåòå, àêî ìå...)
- Áèë? - äðåçãàâî çàïèòà Ðè÷è.
Óñåùàéêè êàê êðÿñúêúò â ãúðäèòå ìó ðàñòå, ðàñòå è ðàñòå, Áèë ñå õâúðëè íàïðåä. Ðè÷è òè÷àøå ðàìî äî ðàìî ñ íåãî. Äåñíèòå èì þìðóöè ñå ñòîâàðèõà åäíîâðåìåííî, íî Áèë ðàçáèðàøå, ÷å âñúùíîñò íå óäðÿò ñ þìðóöè; óäðÿøå îáùàòà èì ñèëà, îáåäèíåíà ñúñ ñèëàòà íà Äðóãèÿ; óäðÿøå ñèëàòà íà ñïîìåíà è êîïíåæà; è íàé-âå÷å óäðÿøå ñèëàòà íà ëþáîâòà è íåçàáðàâåíîòî äåòñòâî, ïðåïëåòåíè â îãðîìíî êîëåëî.
Ïèñúêúò íà Ïàÿêà èçáóõíà â ãëàâàòà íà Áèë, ïðîöåïè ìîçúêà ìó. Óñåòè þìðóêà ñè äà ñå âðÿçâà äúëáîêî â òðúïíåùà âëàãà. Ðúêàòà ìó ïîòúíà ÷àê äî ðàìîòî. Òîé ÿ èçòåãëè, îáëÿí â ÷åðíàòà êðúâ íà ïàÿêà. Îò äóïêàòà ðóêíà çëîâîíåí ïîòîê.
Âèäÿ, ÷å Ðè÷è å çàåë êëàñè÷åñêà áîêñüîðñêà ñòîéêà äîñàìè ïîäïóõíàëîòî òóëîâèùå è áúõòè ñ þìðóöè, ëúñíàëè îò ÷åðíà ñóêúðâèöà.
Ïàÿêúò ðàçìàõâàøå ëàïè íàñðåùà èì. Áèë óñåòè êàê åäíàòà ïëúçíà ïî ãúðáà ìó, ðàçäèðàéêè ðèçà è êîæà. Îòðîâíîòî æèëî áëúñêàøå ñ áåçñèëíà ÿðîñò êàìåííèÿ ïîä. Ïèñúöèòå íà ÷óäîâèùåòî êúíòÿõà â ãëàâèòå èì êàòî êàìáàíè. Òî òðîìàâî ñå ëþøíà íàïðåä, îïèòà äà çàõàïå âðàãà, íî âìåñòî äà îòñêî÷è, Áèë ñå õâúðëè êúì íåãî è çàìàõíà âå÷å íå ñàìî ñ þìðóê, à ñ öÿëî òÿëî, ïðåâúðíà ñå æèâà òîðïèëà. Ëåòåøå êàòî öåíòðàëåí íàïàäàòåë, êîéòî ïðîñòî ïðåâèâà ðàìåíå è àòàêóâà ñ ãëàâàòà íàïðåä.
Çà ìèã óñåòè, ÷å âîíÿùàòà ïëúò ñàìî õëúòâà ïîä íàïîðà, ñÿêàø ñå ãîòâåøå äà ãî îòõâúðëè íàçàä. Òîé íàäàäå íå÷ëåíîðàçäåëåí ðåâ è ñå îòáëúñíà îùå ïî-ìîùíî íàïðåä è íàãîðå, ðàçäèðàéêè êîæàòà ñ äëàíè. È ÿ ïðîáè; îáëÿ ãî ãîðåùà, ëåïêàâà òå÷íîñò. Ñòðóèòå ïúëçÿõà ïî ëèöåòî, ïî óøèòå, íàõëóâàõà â íîñà ìó íà òúíêè ïîòî÷åòà.
Îòíîâî ãî îáãúðíà ìðàê - áåøå ïîòúíàë äî ðàìåíåòå â ãúð÷åùîòî ñå òÿëî. È â çàäðúñòåíèòå ñè óøè ÷óâàøå ðàâíîìåðíî òóì-ÒÓÌ-òóì-ÒÓÌ, äîñóù êàòî óäàðèòå íà òúïàíà, êîéòî âîäè øåñòâèåòî îò æîíãëüîðè è òàíöóâàùè êëîóíè, êîãàòî öèðêúò ïðèñòèãà â ãðàäà.
Ñúðöåòî íà Òî.
×ó âíåçàïíèÿ áîëåçíåí âèê íà Ðè÷è äà çàãëúõâà ñúñ çàäàâåí ñòîí. Íàïðåãíà ñèëè è çàìàõíà íàïðåä ñ äâàòà þìðóêà. Çàäóøàâàøå ñå â òàÿ ïóëñèðàùà òîðáà, ñðåä ëåïêàâè òå÷íîñòè è âúòðåøíîñòè.
Òóì-ÒÓÌ-òóì-ÒÓÌ...
Çàðîâè ðúöå â òóëîâèùåòî - ðàçõâúðëÿøå, ðàçäèðàøå, ðàçêúñâàøå, òúðñåéêè îòêúäå èäâà çâóêúò; õëúçãàâèòå ìó ïðúñòè ñå ñâèâàõà è ðàçïóñêàõà, ïðîáèâàõà íÿêàêâè îðãàíè, à ãúðäèòå ìó áÿõà ãîòîâè äà èçáóõíàò îò íåäîñòèã íà âúçäóõ.
Òóì-ÒÓÌ-òóì-ÒÓÌ...
È èçâåäíúæ ãî óñåòè â ðúöåòå ñè - íåùî ãîëÿìî è æèâî, êîåòî òóïòåøå, ïóëñèðàøå îòáëúñêâàøå äëàíèòå ìó.
(ÍÅÍÅÍÅÍÅÍÅÍÅÍÅ)
- Äà! - èçêðåùÿ çàäàâåíî ïîëóìúðòâèÿò Áèë. - Äà! ß îïèòàé òîâà, êó÷êî! ÕÀÉÄÅ, ÎÏÈÒÀÉ ÒÎÂÀ! ÏÐÈßÒÍÎ ËÈ Å? ÕÀÐÅÑÂÀ ËÈ ÒÈ? À?
Òîé ïðåïëåòå ïðúñòè íàä ïóëñèðàùàòà êàìåðà íà ñúðöåòî, ðàçïåðè äëàíè êàòî îáúðíàòî V... è ãè ñúáðà ñ öÿëàòà ñèëà, êîÿòî ìîæåøå äà ñúáåðå.
×ó ïîñëåäåí ïèñúê íà áîëêà è ñòðàõ, äîêàòî ñúðöåòî íà Òî èçáóõâàøå ìåæäó äëàíèòå ìó è ñå ðàçïàäàøå êàòî âúëìî îò òðåïåðåùè âëàêíà.
Òóï-ÒÓÏ-òóï-ÒÓ...
Ïèñúêúò èçòúíÿ, çàãëúõíà. Áèë óñåòè êàê òóëîâèùåòî èçâåäíúæ ñå ñòåãíà íàîêîëî ìó êàòî ëåïêàâà ðúêàâèöà. Ñåòíå âñè÷êî ñå ðàçïóñíà. Óñåòè, ÷å Òî áàâíî çàëèòà, ïàäà íà åäíà ñòðàíà. Ïî÷òè çàãóáèë ñúçíàíèå, òîé çàïúëçÿ íàçàä.
Ïàÿêúò ðóõíà êàòî ÷óäîâèùåí êóï îò äèìÿùà íåçåìíà ïëúò, à ìúõíàòèòå ìó ëàïè ïðîäúëæàâàõà äà ïîäñêà÷àò â áåçöåëíè ãúð÷îâå, äðàùåéêè ïîäà è ñòåíèòå íà òóíåëà.
Áèë áåçñèëíî çàêðà÷è íàçàä, êàòî ñå çàäúõâàøå è ïëþåøå, çà äà ïðîãîíè îò óñòàòà ñè ïðîòèâíèÿ âêóñ. Êðàêàòà ìó ñå çàïëåòîõà è òîé ïàäíà íà êîëåíå.
Â òîçè ìèã ÷ó ÿñíî è îò÷åòëèâî Ãëàñà íà Äðóãèÿ; ìîæå áè Êîñòåíóðêàòà íàèñòèíà áå óìðÿëà, àëà îñòàâàøå Îíçè, êîéòî ÿ áå ñúòâîðèë.
- Îòëè÷íî ñå ñïðàâè, ñèíêî.
Ñåòíå Ãëàñúò èç÷åçíà. Ñ íåãî èç÷åçíà è ñèëàòà. Ñåãà Áèë ñå ÷óâñòâóâàøå èçíåìîùÿë, ïîãíóñåí, îñòàíàë ïî÷òè áåç ðàçñúäúê. Îçúðíà ñå ïðåç ðàìî è âèäÿ êîøìàðíîòî ÷åðíî òóëîâèùå íà Ïàÿêà, òðúïíåù â àãîíèÿ.
- Ðè÷è! - èçâèêà òîé ñ äðåçãàâ, ïðåñåêëèâ ãëàñ. - Ðè÷è, êúäå ñè, ÷îâå÷å?
Íÿìàøå îòãîâîð.
Îáãðúùàøå ãî ìðàê. Ñèÿíèåòî áå óìðÿëî çàåäíî ñ Ïàÿêà. Áèë ïîòúðñè èç äæîá÷åòî íà ëåïêàâàòà ñè ðèçà ïîñëåäíîòî áëîê÷å êèáðèò. Îòêðè ãî, íî êëå÷êèòå íå ãîðÿõà - ãëàâè÷êèòå áÿõà íàïîåíè ñ êðúâ.
- Ðè÷è! - îòíîâî èçâèêà òîé è ñå ðàçïëàêà.
Çàïúëçÿ íàïðåä, øàðåéêè èç òúìíîòî òó ñ åäíàòà, òó ñ äðóãàòà ðúêà. Íàé-ñåòíå äëàíòà ìó ñå áëúñíà â íåùî ìåêî, ïîäàòëèâî. Òðåñêàâî ãî îïèïà... è ïðúñòèòå ìó çàñòèíàõà âúðõó ëèöåòî íà Ðè÷è.
- Ðè÷è! Ðè÷è!
Íèêàêúâ îòãîâîð. Ïèïíåøêîì Áèë ïðîâðÿ ðúöå ïîä ãúðáà è êîëåíåòå íà Ðè÷è. Ìú÷èòåëíî ñå èçïðàâè íà êðàêà è çàêóöóêà íàçàä ñ òåæêîòî, íåïîäâèæíî òÿëî â ïðåãðúäêèòå ñè.


3.

Äåðè / 10:00 - 10:15 ÷.

Îêîëî 10:00 ðàâíîìåðíàòà âèáðàöèÿ ïîä öåíòðàëíèòå óëèöè íà Äåðè ïðåðàñíà â îãëóøèòåëåí ãðîõîò. Ïî-êúñíî â "Äåðè íþç" ùÿõà äà ïèøàò, ÷å ñòåíèòå íà ïîäçåìíàòà ÷àñò îò Êàíàëà ïðîñòî ñà ðóõíàëè, ðàçõëàáåíè îò íàïîðà íà âíåçàïíèÿ ïîðîé. Àëà íÿêîè õîðà íå ïîäêðåïÿõà òîâà ìíåíèå. "Áÿõ òàì è çíàì - ùåøå äà ñïîäåëè ñ æåíà ñè Õàðîëä Ãàðäíúð. - Ðàáîòàòà íå îïèðà äî ñòåíèòå íà òóíåëà. Áåøå çåìåòðåñåíèå è òî÷êà. Çåìåòðåñåíèå áåøå, ìàìà ìó ñòàðà."
Òàêà èëè èíà÷å, ðåçóëòàòúò áåøå êàòàñòðîôàëåí. Äîêàòî ãðîõîòúò íàðàñòâàøå, íàîêîëî ñå ïóêàõà ñòúêëà, îò òàâàíèòå ïàäàøå ìàçèëêà è ñòðàõîâèòèòå ñòîíîâå íà èçâèòè ãðåäè è îñíîâè ñå ñëèâàõà â àäñêè õîð. Ïî íàäóï÷åíàòà îò êóðøóìè ôàñàäà íà Ìåéêúíîâèÿ ìàãàçèí êàòî àë÷íè ïðúñòè ïðîáÿãàõà øèðîêè ïóêíàòèíè. Ãðàìàäíèÿò ïëàêàò íà êèíî "Àëàäèí" ðóõíà ñ òðÿñúê, ïîâëÿêúë ðàçêúñàíèòå ñè îïîðè è âúæåòà. Âèñîêàòà êàíöåëàðñêà ñãðàäà "Áðàéúí Äîóä", ïîñòðîåíà ïðåç 1952 ãîäèíà çàä àïòåêàòà íà Ñåíòúð ñòðèéò, âíåçàïíî ñå ñãðîìîëÿñà è çàäðúñòè àëåÿòà Ðè÷àðä ñ êóïèùà æúëòè òóõëè. Íàãîðå èçëåòÿ ãðàìàäåí îáëàê îðàíæåâ ïðàõ è âÿòúðúò ãî ïîíåñå êàòî âîàë.
Â ñúùèÿ ìîìåíò èçáóõíà ñòàòóÿòà íà Ïîë Áúíèúí ïðåä Ãðàäñêèÿ öåíòúð. Ñÿêàø â êðàéíà ñìåòêà îíàçè îòäàâíàøíà çàïëàõà íà ó÷èòåëêàòà ïî ðèñóâàíå ñå áå îêàçàëà ñúâúðøåíî ñåðèîçíà. Áðàäàòàòà óõèëåíà ãëàâà èçëåòÿ ïðàâî íàãîðå. Åäèíèÿò êðàê ñå ñòðåëíà íàïðåä, äðóãèÿò íàçàä, êàòî ÷å Ïîë ïðåäïðèåìàøå âúçòîðæåí òàíöîâ ñêîê ñ ðèñê çà òåëåñíàòà ñè öÿëîñò. Ïëàñòìàñîâàòà áðàäâà ñå çàïðåìÿòà èç äúæäîâíèòå ñòðóè, èç÷åçíà îò ïîãëåä, ïîñëå îòíîâî ñå ïîÿâè è ïðîáè øèðîêà äóïêà â Ìîñòà íà öåëóâêèòå.
À â 10:02 öåíòúðúò íà Äåðè ïðîñòî ïðîïàäíà.
Ïîâå÷åòî âîäà îò ðàçêúñàíèÿ ðåçåðâîàð íà Âîäîíàïîðíàòà êóëà áå ïðåëÿëà ïðåç Êàíçàñ ñòðèéò êúì Ïóùèíàêà, íî ñòîòèöè òîíîâå íàõëóõà â öåíòúðà îòêúì Ãîðíàòà ìèëÿ. Ìîæå áè òîâà áåøå ïîñëåäíàòà êàïêà... èëè ïúê íàèñòèíà èìàøå çåìåòðåñåíèå, êàêòî ùåøå äà òâúðäè ïî-êúñíî ïðåä æåíà ñè Õàðîëä Ãàðäíúð. Ïî àñôàëòà íà Ãëàâíàòà óëèöà ïðîáÿãàõà ïóêíàòèíè. Îòíà÷àëî òå áÿõà òúíêè... ïîñëå çåéíàõà ëàêîìî è îòâúòðå èçðèãíà óæàñÿâàùî ãðúìêèÿò ðåâ íà Êàíàëà. Âñè÷êî ñå ðàçòðåñå. Ñðåä îáëàê åëåêòðè÷åñêè èñêðè íåîíîâàòà ðåêëàìà ÐÀÇÏÐÎÄÀÆÁÀ ÍÀ ÌÎÊÀÑÈÍÈ ñå ñðóòè îò ñóâåíèðíèÿ ìàãàçèí íà Øîðòè Ñêóàéúð è èç÷åçíà â öÿë ìåòúð âîäà. Åäíà-äâå ñåêóíäè ïî-êúñíî ñàìèÿò ìàãàçèí çàïî÷íà äà ïîòúâà. Ïðúâ çàáåëÿçà èçóìèòåëíàòà ãëåäêà Áúäè Àíãñòðüîì. Òîé ñðú÷êà ñ ëàêúò Àëôðåä Çèòíúð, êîéòî ñå îçúðíà, çÿïíà è íà ñâîé ðåä ñðú÷êà Õàðîëä Ãàðäíúð. Çà áðîåíè ìèãîâå òðóïàíåòî íà ÷óâàëè ïðåñòàíà. Îò äâåòå ñòðàíè íà Êàíàëà ìúæåòå ñòîÿõà ïîä ïðîëèâíèÿ äúæä è ñå âçèðàõà êúì öåíòúðà, à ïî ëèöàòà èì ñå ÷åòåøå åäíî è ñúùî èçðàæåíèå íà ïî÷óäà è óæàñ. Ñãðàäàòà íà "Ñêóàéúð, ñóâåíèðè è áàêàëèÿ" ñÿêàø áå ðàçïîëîæåíà âúðõó ïëàòôîðìàòà íà íÿêàêúâ îãðîìåí àñàíñüîð, êîéòî â ìîìåíòà ñëèçàøå íàäîëó. Ñ òåæêî, âåëè÷àâî äîñòîéíñòâî çäàíèåòî ïîòúâàøå â áåòîíà. Êîãàòî ñïðÿ, ÷îâåê áè ìîãúë äà ïðîëàçè ïî íàâîäíåíèÿ òðîòîàð è äà ñå âìúêíå âúòðå ïðåç íÿêîé îò ïðîçîðöèòå íà òðåòèÿ åòàæ. Îêîëî ñãðàäàòà èçðèãíàõà ïåíåñòè ãåéçåðè à ñëåä ìàëêî ñàìèÿò Øîðòè èçñêî÷è íà ïîêðèâà, ðàçìàõâàéêè òðåñêàâî ðúöå çà ïîìîù. Íî íÿìàøå êîé äà ãî ñïàñè îò ïðîïàäàíåòî íà ñúñåäíîòî çäàíèå, êúäåòî íà ïàðòåðà ñå ðàçïîëàãàøå êíèæàðíèöà çà õóäîæåñòâåíà ëèòåðàòóðà. Çà áåäà òî íå ïîòúíà ïðàâî íàäîëó, à ñå íàêëîíè (çà ìèã ïîðàçèòåëíî çàïðèëè÷à íà âå÷å ñïîìåíàòàòà ñêàïàíà ñúáîðåòèíà â Ïèçà, äåòî ÿ ðèñóâàò ïî âñè÷êè êóòèè ñ ìàêàðîíè). Îò ñòåíèòå ñå ïîñèïàõà òóõëè. Íÿêîëêî óëó÷èõà Øîðòè. Õàðîëä Ãàðäíúð ãî âèäÿ êàê ñå õâàíà çà ãëàâàòà è çàëèòíà íàçàä... ïîñëå ãîðíèòå òðè åòàæà íà ñúñåäíàòà ñãðàäà ñå ïëúçíàõà êàòî ïàëà÷èíêè âúðõó òèãàí. Øîðòè èç÷åçíà. Êðàé ÷óâàëèòå ñ ïÿñúê íÿêîé èçïèùÿ è ñåòíå âñè÷êî çàãëúõíà ñðåä àäñêèÿ ðåâ íà ðàçðóõàòà. Õîðàòà èçïîïàäàõà íà çåìÿòà è çàìàÿíî çàïúëçÿõà ïî-íàäàëå÷ îò Êàíàëà. Õàðîëä Ãàðäíúð âèäÿ êàê îò äâåòå ñòðàíè íà Ãëàâíàòà óëèöà ñãðàäèòå ñå ïðèâåæäàò åäíà êúì äðóãà è ïî÷òè äîêîñâàò ÷åëà êàòî ñòàðè ìîìè, êëþìàùè íàä ñêó÷íà èãðà íà êàðòè. Ñàìàòà óëèöà ïóêàøå, ïîòúâàøå, ðàçïàäàøå ñå. Çàëèâàõà ÿ ïåíåñòè âúëíè. Ïîñëå ñãðàäèòå åäíà ïîäèð äðóãà îòìèíàõà òî÷êàòà íà ðàâíîâåñèå è çàïî÷íàõà äà ïàäàò - Ñåâåðîèçòî÷íàòà áàíêà, "Âñè÷êî çà íîçåòå", "Òþòþí è ìàéòàïè", çàêóñâàëíÿòà íà Áåéëè, ìóçèêàëíàòà êúùà íà Áàíäëúð, âñè÷êè òå ñå ñðóòâàõà âúðõó óëèöàòà. Ñàìî ÷å âå÷å íÿìàøå óëèöà. Ìèã ïî-ðàíî òÿ ñå ðàçòåãëè êàòî äúâêà, ñåòíå ñå ðàçïàäíà íà ïîäñêà÷àùè áóöè àñôàëò è ïîòúíà â Êàíàëà. Õàðîëä âèäÿ êàê òðîéíîòî êðúñòîâèùå âíåçàïíî èç÷åçíà îò ëèöåòî íà ãðàäà è êîãàòî îòäîëó èçðèãíà ãðàìàäåí âîäåí ñòúëá, òîé îñúçíà êàêâî ùå ñå ñëó÷è.
- Äà áÿãàìå îòòóê! - èçêðåùÿ òîé íà Àë Çèòíúð. - Ùå íè çàëåå! Àë! Ùå íè çàëåå!
Àë Çèòíúð ñÿêàø íå ãî ÷ó. Ãëåäàøå êàòî ñîìíàìáóë èëè êàòî õèïíîòèçèðàí. Ñòîåøå íåïîäâèæíî, îáëå÷åí â ïîäãèçíàëî ñïîðòíî ñàêî íà ÷åðâåíè è ñèíè ðàéåòà, ëÿòíà ðèçà "Ëàêîñò" ñ àëèãàòîð÷å íà ëÿâîòî äæîá÷å, áåëè ÷îðàïè ñ èçáðîäèðàíè ñòèêîâå çà ãîëô è êàôÿâè ìîêàñèíè ñ ãóìåíè ïîäìåòêè. Ïðåä î÷èòå ìó ïîä çåìÿòà ïîòúâàõà íåãîâè ëè÷íè êàïèòàëîâëîæåíèÿ çà ìèëèîí äîëàðà ïëþñ îùå òðè-÷åòèðè ìèëèîíà íà ïðèÿòåëèòå, ñ êîèòî èãðàåøå ïîêåð è ãîëô èëè ãè âîäåøå äà êàðàò ñêè â Ðàíãëè, êúäåòî ïðèòåæàâàøå óþòíà õèæè÷êà. Èçâåäíúæ ðîäíîòî ìó ãðàä÷å Äåðè - â ùàòà Ìåéí, çà Áîãà - áå çàïðèëè÷àëî íà îíçè øèáàí èòàëèàíñêè ãðàä, êúäåòî õîðàòà ñå âîçÿò íà äúëãè òåñíè ëàäèè. Ìåæäó íåðàçðóøåíèòå ñãðàäè ñå íîñåõà êèïíàëè ðåêè. Êàíàë ñòðèéò çàâúðøâàøå ñ ÷åðåí íàçúáåí òðàìïëèí íàä áóøóâàùî åçåðî. Íå áåøå ÷óäíî, ÷å Çèòíúð íå ÷óâàøå Õàðîëä. Àëà íàîêîëî ìíîçèíà áÿõà ñòèãíàëè äî èçâîäà íà Ãàðäíúð - èçðúñèø ëè òîëêîâà áîêëóê â äúëáîêà âîäà, íÿìà íà÷èí äà ñå îòúðâåø îò íåïðèÿòíîñòè. Íÿêîè çàõâúðëèõà ÷óâàëèòå è ñè ïëþõà íà ïåòèòå. Õàðîëä Ãàðäíúð áåøå ñðåä òÿõ è òîâà ìó ñïàñè æèâîòà. Äðóãè íÿìàõà òîçè êúñìåò è âñå îùå ñòîÿõà èç öåíòúðà, êîãàòî íàñðåùà èì âðúõëåòÿõà âîäèòå íà Êàíàëà, ïðåãðàäåí ñ áåíò îò òîíîâå àñôàëò, áåòîí, òóõëè, ìàçèëêà, ñòúêëî è ðàçíîîáðàçíè ñòîêè çà îêîëî ÷åòèðè ìèëèîíà äîëàðà. Áóéíàòà âúëíà ïîìåòå áåçðàçáîðíî õîðà è ÷óâàëè. Õàðîëä èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å òÿ å ðåøèëà íà âñÿêà öåíà äà ãðàáíå è íåãî; ìàêàð äà òè÷àøå îò÷àÿíî, âîäàòà ãî çàñòèãàøå. Â êðàéíà ñìåòêà òîé óñïÿ äà ñå ñïàñè êàòî ñå èçêàòåðè íà ÷åòèðè êðàêà ïî ñòðúìåí, îáðàñúë ñ øóáðàöè ñêëîí. Âåäíúæ ñå îçúðíà ïðåç ðàìî è âèäÿ êàê íà ïàðêèíãà ïðåä ìèíèìàðêåòà íÿêàêúâ ÷îâåê (ñòîðè ìó ñå, ÷å ðàçïîçíà Ðîäæúð Ëåðíúðä, çàâåæäàù îòäåë çà áàíêîâè çàåìè) ñå ìú÷è äà ïîäêàðà êîëàòà ñè. Ïðåç ãðîõîòà íà âîäàòà è âîÿ íà âÿòúðà ÷ó êàê äâèãàòåëÿò òðàêà, òðàêà, òðàêà êàòî øåâíà ìàøèíà, äîêàòî âúëíàòà ãî îáãðúùàøå ñúñ ñòåíà îò ÷åðíî ñòúêëî. Ïîñëå Êåíäúñêèã èçëåòÿ îò áðåãîâåòå ñè ñ äúëáîê, òúòíåù ðåâ è îòíåñå ìèíèìàðêåòà çàåäíî ñ ìàëêèÿ ÷åðâåí àâòîìîáèë. Õàðîëä îòíîâî ïîå íàãîðå, êàòî ñå âêîï÷âàøå â êëîíè, êîðåíè è âñè÷êî äðóãî, êîåòî ìó ñå ñòðóâàøå äîñòàòú÷íî ñòàáèëíî. Äà ñòèãíå ïî-âèñîêî - òîâà áåøå íàé-âàæíî ñåãà. Êàêòî áè êàçàë Àíäðþ Êèéí, òàçè ñóòðèí Õàðîëä Ãàðäíúð áåøå ïåðêîëÿñàë íà òåìà âèñî÷èíà. ×óâàøå êàê çàä ãúðáà ìó öåíòúðúò íà Äåðè ïðîäúëæàâà äà ñå ñãðîìîëÿñâà. Çâóêúò íàïîìíÿøå àðòèëåðèéñêà êàíîíàäà.


4.

Áèë

- Áåâúðëè! - èçâèêà òîé.
Ãúðáúò è ðúöåòå ìó ñå ñëèâàõà â åäíà îáùà, òðúïíåùà áîëêà. Ðè÷è ñÿêàø áå íàòåæàë ñ äâåñòà êèëîãðàìà. Îñòàâè ãî òîãàâà, ïîøåïíà ìèñúëòà ìó. Ìúðòúâ å, ïî äÿâîëèòå, ñàì çíàåø, ÷å å ìúðòúâ, òúé ÷å çàùî ïðîñòî íå ãî îñòàâèø?
Íî íÿìàøå äà ãî ñòîðè, íå ìîæåøå äà ãî ñòîðè.
- Áåâúðëè! - îòíîâî èçâèêà òîé. - Áåí! Èìà ëè íÿêîé?
È ñè ïîìèñëè: Íÿêúäå òóê áÿõ, êîãàòî Òî ìå çàõâúðëè - à çàåäíî ñ ìåíå è Ðè÷è - íàäàëå÷å... ìíîãî íàäàëå÷å. Êúäå òî÷íî? Íå ïîìíÿ, çàáðàâÿì...
- Áèë? - ðàçäàäå ñå íåéäå íàáëèçî èçòîùåíèÿò, ðàçòðåïåðàí ãëàñ íà Áåí. - Êúäå ñè?
- Íàñàì. Íîñÿ Ðè÷è. Òîé... òîé å ðàíåí.
- Ïðîäúëæàâàé äà ãîâîðèø. - Ãëàñúò íà Áåí ñå ïðèáëèæàâàøå. - Ïðîäúëæàâàé äà ãîâîðèø, Áèë.
- Óáèõìå Òî - êàçà Áèë, êðà÷åéêè íàïîñîêè ñðåùó íåãî. - Óáèõìå ãàäíàòà êó÷êà. À àêî Ðè÷è å ìúðòúâ...
- Ìúðòúâ ëè? - ñåïíà ñå Áåí. Ñåãà áåøå ñúâñåì áëèçî... è èçâåäíúæ ñðåä ìðàêà ïðîòåãíàòàòà ìó ðúêà çàêà÷è íîñà íà Áèë. - Êàê òúé ìúðòúâ?
- Àç... òîé... - Ñåãà äâàìàòà êðåïÿõà íåïîäâèæíîòî òÿëî. - Íå ãî âèæäàì. Òàì å öÿëàòà ðàáîòà. Íå ã-ã-ãî âè-õõè-èæäàì!
- Ðè÷è! - èçðåâà Áåí è ãî ðàçòúðñè. - Ðè÷è, ñúáóäè ñå! Ñúáóäè ñå, ïî äÿâîëèòå! - Ãëàñúò ìó òðåïåðåøå, ïðåñåêâàøå. - ÐÈ×È, ÌÀÌÊÀ ÒÈ, ÍßÌÀ ËÈ ÄÀ ÑÅ ÑÚÁÓÄÈØ?
È îò ìðàêà äîëåòÿ ñúíëèâèÿò, ðàçäðàçíåí ãëàñ íà Ðè÷è:
- Òðàé áå, Êàìàðà. Òðàé ìàëêî. Íå òè ùåì ñìðàäëèâèòå äðåíêè...
- Ðè÷è! - èçêðåùÿ Áèë. - Ðè÷è, äîáðå ëè ñè?
- Îíàÿ êó÷êà ìå õâúðëè - ïðîìúðìîðè Ðè÷è ñúñ ñúùèÿ èçìîðåí, ñúíëèâ ãëàñ. - Áëúñíàõ ñå â íåùî êîðàâî. Ïîâå÷å... ïîâå÷å íå ïîìíÿ. Êúäå å Áåâè?
- Ïî-íàòàòúê - êàçà Áåí è íàáúðçî èì ðàçïðàâè çà ÿéöàòà. - Ñòúïêàõ íàä ñòî. Ìèñëÿ, ÷å íå îñòàâèõ íèòî åäíî.
- ×óë òå Ãîñïîä - êàçà Ðè÷è. Ãëàñúò ìó çâó÷åøå ìàëêî ïî-òâúðäî. - Ïóñíè ìå, Øåô Áèë. Ìîãà äà âúðâÿ... Çàñèëâà ëè ñå øóìúò íà âîäàòà?
- Äà - êàçà Áèë. Òðèìàòà ñå õâàíàõà çà ðúöå ñðåä ìðàêà. - Êàê òè å ãëàâàòà?
- Áîëè òà ñå íå òðàå. Êàêâî ñòàíà ñëåä êàòî íàïóñíàõ èãðàòà?
Áèë îïèñà ñõâàòêàòà ñúâñåì íàêðàòêî. Çà ïîâå÷å íÿìàøå ñèëè.
- Çíà÷è Òî å ìúðòâî - çàìèñëåíî ïðîøåïíà Ðè÷è. - Ñèãóðåí ëè ñè, Áèë?
- Äà - êàçà Áèë. - Òîçè ïúò ñúì ñè-õõè-èãóðåí.
- Ñëàâà Áîãó - âúçäúõíà Ðè÷è. - Äðúæ ìå, Áèë, ñåãà ùå ñå èçäðàéôàì.
Áèë ãî ñòèñíà çäðàâî è êîãàòî Ðè÷è ñå ïîóñïîêîè, òðèìàòà ïðîäúëæèõà íàïðåä. Îò âðåìå íà âðåìå ïîäðèòâàõà â òúìíèíàòà íÿêàêâè êðåõêè, áåçôîðìåíè ïðåäìåòè. Íàâÿðíî ïàð÷åòà îò ñòúïêàíèòå ÿéöà, ïîìèñëè Áèë è ïîòðåïåðà. Ïðèÿòíî áå äà çíàå, ÷å âúðâÿò â ïðàâèëíà ïîñîêà, íî íàé-ìíîãî ñå ðàäâàøå íà òîâà, ÷å íå ìîæå äà âèäè îñòàíêèòå.
- Áåâúðëè! - ïðîâèêíà ñå Áåí. - Áåâúðëè!
- Íàñàì...
Âèêúò é çâó÷åøå åäâà äîëîâèìî, çàãëóøåí îò ðàâíîìåðíèÿ òúòåí íà òå÷àùà âîäà. Òðèìàòà áàâíî êðà÷åõà ïðåç ìðàêà è îò âðåìå íà âðåìå ïîäâèêâàõà íà Áåâúðëè, çà äà ñå îðèåíòèðàò.
Êîãàòî íàé-ñåòíå ñå äîáðàõà äî íåÿ, Áèë ÿ çàïèòà äàëè èìà îùå êèáðèò. Òÿ ïúõíà â ðúêàòà ìó ïîëîâèí áëîê÷å. Òîé äðàñíà åäíà êëå÷êà è ïëàìú÷åòî îñâåòè ïðèçðà÷íè ëèöà - Áåâúðëè ñ ãëàâàòà íà Åäè â ñêóòà ñè, Áåí ñ ðúêà îêîëî êðúñòà íà Ðè÷è, êîéòî ñòîåøå ïðèâåäåí è ïî ñëåïîî÷èåòî ìó ñå ñòè÷àøå êðúâ. Ïîñëå Áèë ñå çàâúðòÿ íàñòðàíè. Îäðà ëåæåøå íà ïëî÷êèòå ðàçêðà÷åíà, ñ èçâèòà ãëàâà. Ïàÿæèíàòà ñå òîïåøå ïî òÿëîòî é.
Ïëàìú÷åòî îïàðè ïðúñòèòå ìó è òîé èçòúðâà êëå÷êàòà. Òðúãíà êúì Îäðà, íî ñðåä òúìíèíàòà íå áå ïðåöåíèë äîáðå ðàçñòîÿíèåòî è ñå ïðåïúíà â íåïîäâèæíîòî òÿëî.
- Îäðà! Îäðà, ÷-÷-÷óâàø ëè ìå?
Ïðèïîâäèãíà ÿ ñ ðúêà ïîä ãúðáà é. Îòìåòíà ñïëúñòåíàòà êîñà è îïèïà øèÿòà. Ïîä ïðúñòèòå ñè óñåòè ïóëñ - áàâåí, ðèòìè÷åí.
Äðàñíà íîâà êëå÷êà è çàáåëÿçà, ÷å çåíèöèòå é ñå ïðèñâèâàò îò áëÿñúêà. Íî òîâà áå ñàìî ðåôëåêñ; ïîãëåäúò îñòàíà âñå òúé èçöúêëåí äîðè êîãàòî ïðèáëèæè ïëàìú÷åòî íà ñàíòèìåòðè îò ëèöåòî é. Òÿ áåøå æèâà, íî íå ðåàãèðàøå. Íå, äÿâîë äà ãî âçåìå, îùå ïî-ëîøî. Áåøå èçïàäíàëà â êàòàòîíèÿ.
Êëå÷êàòà îïàðè ïðúñòèòå ìó. Òîé ÿ çàõâúðëè.
- Áèë, íå ìè õàðåñâà òîâà áó÷åíå - îáàäè ñå Áåí. - Ìèñëÿ, ÷å òðÿáâà äà ñå èçìúêâàìå.
- Ùå ìîæåì ëè áåç Åäè? - ïðîøåïíà Ðè÷è.
- Ùå ìîæåì - êàçà Áåâúðëè. - Áåí å ïðàâ. Òðÿáâà äà ñå èçìúêâàìå, Áèë.
- Ùå ÿ âçåìà.
- Ðàçáèðà ñå. Íî òðÿáâà äà òðúãíåì íåçàáàâíî.
- Íàêúäå?
- Ùå óñåòèø - òèõî êàçà Áåâúðëè. - Íàëè òè ãî óáè. Ùå óñåòèø, Áèë.
Òîé âäèãíà Îäðà íà ðúöå è ñå âúðíà ïðè äðóãèòå. Äîïèðúò äî íåÿ ãî èçïúëâàøå ñ òðåâîãà - òÿ áåøå îìåêíàëà êàòî æèâ âîñúê.
- Íàêúäå, Áèë? - çàïèòà Áåí.
- Í-íå çíú-çíú...
(ùå óñåòèø, íàëè òè ãî óáè, ùå óñåòèø)
- Ä-äîáðå äå, è-õõè-èäâàéòå - êàçà Áèë. - Äà âèäèì äàëè ùå îòêðèåì ïúòÿ. Áåâúðëè, âçå-õõå-åìè òîâà.
È òîé é ïîäàäå êèáðèòà.
- Àìè Åäè? - çàïèòà òÿ. - Òðÿáâà äà ãî èçíåñåì.
- Ê-êàê ùå ó-õõó-ñïååì? - îòâúðíà Áèë. - Àìè ÷å... Á-áåâúðëè, öÿëîòî ïî-õõîä-çåìèå ñå ð-ðàçïàäà.
- Òðÿáâà äà ãî èçíåñåì, ÷îâå÷å - íàñòîÿ Ðè÷è. - Õàéäå, Áåí.
Äâàìàòà âäèãíàõà òÿëîòî íà Åäè. Áåâúðëè îñâåòÿâàøå ïúòÿ èì êúì ïðèêàçíàòà âðàòè÷êà. Áèë ïðåíåñå Îäðà ïðåç íåÿ, êàòî ñå ìú÷åøå äà íå ÿ âëà÷è ïî ïîäà. Ïîñëå Ðè÷è è Áåí ïðåíåñîõà Åäè.
- Îñòàâåòå ãî - êàçà Áåâúðëè. - Òóê âå÷å ìîæå äà îñòàíå.
- Òîëêîâà å òúìíî - èçõúëöà Ðè÷è. - Ðàçáèðàòå ëè... òîëêîâà å òúìíî. Åäñ... òîé...
- Íÿìà íèùî - êàçà Áåí. - Ìîæå áè òóê å íåãîâîòî ìÿñòî. Ìèñëÿ, ÷å å òàêà.
Îñòàâèõà Åäè êðàé ñòåíàòà è Ðè÷è ãî öåëóíà ïî áóçàòà. Ïîñëå ñå âòðåí÷è â Áåí ñ ïðîñúëçåíè î÷è.
- Ñèãóðåí ëè ñè?
- Äà. Åëà, Ðè÷è.
Ðè÷è ñòàíà è ñå îáúðíà êúì âðàòè÷êàòà.
- Ìàéíàòà òè, Êó÷êî! - âèêíà òîé èçâåäíúæ è ÿ çàòðúøíà ñ ðèòíèê. Âðàòè÷êàòà õëúòíà íà ìÿñòî ñ ãëóõ óäàð. Ðåçåòî èçùðàêà çëîêîáíî.
- Çàùî ãî íàïðàâè, Ðè÷è? - çàïèòà Áåâúðëè.
- Íå çíàì - îòâúðíà Ðè÷è, íî âñúùíîñò çíàåøå ìíîãî äîáðå. Äîêàòî êëå÷êàòà â ðúêàòà íà Áåâúðëè äîãàðÿøå, òîé ñå îçúðíà ïðåç ðàìî. - Áèë... áåëåãúò íà âðàòàòà!
- Êàêâî èìà? - èçïúõòÿ Áèë.
- Èç÷åçíàë å - êàçà Ðè÷è.


5.

Äåðè / 10:30 ÷.

Ñòúêëåíèÿò êîðèäîð êúì äåòñêèÿ îòäåë íà Îáùèíñêàòà áèáëèîòåêà âíåçàïíî èçáóõíà ñ îñëåïèòåëåí áëÿñúê. Êúñîâåòå ñòúêëî èçëåòÿõà íàãîðå, ðàçïåðèõà ñå êàòî îãðîìåí ÷àäúð è ñå ïîñèïàõà ñ ôó÷åíå íàä ïðåâèòèòå îò âÿòúðà äúðâåòà. Òàçè ñìúðòîíîñíà áîìáàðäèðîâêà áè ìîãëà ñåðèîçíî äà íàðàíè èëè äàæå äà óáèå íÿêîãî, íî íàîêîëî íÿìàøå æèâà äóøà. Òàçè ñóòðèí áèáëèîòåêàòà íå ðàáîòåøå. Òóíåëúò, êîéòî íÿêîãà áå î÷àðîâàë ìàëêèÿ Áåí Õàíñêîì, íÿìàøå äà áúäå âúçñòàíîâåí; â Äåðè èìàøå òîëêîâà ìíîãî ðàçðóøåíèÿ, ÷å âëàñòèòå ñìåòíàõà çà ïî-ïðîñòî äà îñòàâÿò äâåòå áèáëèîòåêè êàòî îòäåëíè ñãðàäè. Ñëåä âðåìå íèêîé â Îáùèíñêèÿ ñúâåò íÿìàøå äà ñè ñïîìíÿ çà êàêâî å ñëóæèëà îñòúêëåíàòà âðúçêà. Íàâÿðíî ñàìî Áåí áè ìîãúë äà èì ðàçêàæå êàêâî å äà ñòîèø íàâúí ñðåä ëåäåíèÿ ìðàç íà ÿíóàðñêàòà âå÷åð ñúñ çàìðúçíàë íîñ è âöåïåíåíè ïðúñòè, ãëåäàéêè êàê õîðàòà ñíîâàò áåç ïàëòà ïî òîçè ñâåòúë ïðîõîä â ìðàêà íà ëþòàòà çèìà. Áè ìîãúë... íî åäâà ëè ñè ñòðóâà ÷îâåê äà ðàçêàçâà ïðåä çàñåäàíèå íà Îáùèíñêèÿ ñúâåò êàê å ñòîÿë â ñòóäåíàòà òúìà è ñå å ó÷èë äà îáè÷à ñâåòëèíàòà. Òàêà èëè èíà÷å, ôàêòèòå ñà ñè ôàêòè: ñòúêëåíèÿò êîðèäîð èçáóõíà áåçïðè÷èííî, çà ùàñòèå ïðè ïðîèçøåñòâèåòî íÿìàøå ïîñòðàäàëè (èíà÷å áðîÿò íà æåðòâèòå îò ïðèðîäíîòî áåäñòâèå ïðåç îíàçè ñóòðèí äîñòèãíà øåñòäåñåò è äåâåò óáèòè è íàä òðèñòà è äâàäåñåò ðàíåíè) è â êðàéíà ñìåòêà îáùèíñêèòå âëàñòè ðåøèõà äà íå ãî âúçñòàíîâÿâàò. Ñëåä 31 ìàé 1985 âñåêè, êîéòî èñêàøå äà ìèíå îò äåòñêèÿ îòäåë äî ÷èòàëíÿòà çà âúçðàñòíè, òðÿáâàøå äà çàîáèêàëÿ îòâúí. È äà îáëè÷à ïàëòî, àêî âðåìåòî áåøå äúæäîâíî èëè ñòóäåíî.


6.

Íàâúí / 10:54 ÷. íà 31 ìàé 1985

- ×àêàéòå - èçïúøêà Áèë. - Äàéòå ìàëêî... ïî÷èâêà.
- Íåêà äà òè ïîìîãíà - îòíîâî ïðåäëîæè Ðè÷è.
Áÿõà èçîñòàâèëè Åäè êðàé áúðëîãàòà íà Ïàÿêà è íå èñêàõà äà ãîâîðÿò çà òîâà. Íî Åäè áå ìúðòúâ, à Îäðà âñå îùå áåøå æèâà - ïîíå ôîðìàëíî.
- Ñàì ùå ñè ÿ íîñÿ - çàäúõàíî èçõðèïòÿ Áèë.
- Ñòèãà ãëóïîñòè. Ùå ñè äîêàðàø ñúðäå÷åí óäàð, ìàìà ìó ñòàðà. Äàé äà òè ïîìîãíà, Øåô Áèë.
- Ê-êàê òè å ã-ã-ãëàâàòà?
- Áîëè - êàçà Ðè÷è. - Íå ñå îòêëîíÿâàé îò òåìàòà.
Áèë íåîõîòíî îòïóñíà íåïîäâèæíîòî òÿëî â ðúöåòå íà Ðè÷è. Ìîæåøå äà áúäå è ïî-çëå; Îäðà áåøå âèñîêà è äî íåîòäàâíà òåæåøå íàä øåñòäåñåò êèëîãðàìà. Íî â "Òàâàíñêàòà ñòàÿ" òðÿáâàøå äà èãðàå ðîëÿòà íà ìëàäà æåíà, âçåòà çà çàëîæíèöà îò ïñèõîïàò, êîéòî ñè âúîáðàçÿâà, ÷å å ïîëèòè÷åñêè òåðîðèñò. Òúé êàòî Ôðåäè Ôàéúðñòîóí èñêàøå íàé-íàïðåä äà çàñíåìàò òàâàíñêèòå ñöåíè, Îäðà ñè íàëîæè ñòðîãà äèåòà (ïèëåøêî, ñèðåíå, ðèáà òîí) è íàáúðçî îòñëàáíà ñ äåâåò êèëîãðàìà. Íî ñëåä ïîëîâèí êèëîìåòúð íîñåíå ïðåç ìðàêà (èëè öÿë êèëîìåòúð, à ìîæå áè è äâà, êîé çíàå) îñòàíàëèòå ïåòäåñåò è òðè êèëîãðàìà ñå ïðåâðúùàõà â íåïîñèëíà òåæåñò.
- Á-áëàãîäàðÿ òè, ìîé ÷-÷îâåê - ïðîìúðìîðè Áèë.
- Íÿìà çàùî. Ñëåä ìåíå ùå ÿ ïîåìåø òè, Êàìàðà.
- Áèáèï, Ðè÷è - îòâúðíà Áåí è Áèë íåâîëíî ñå óñìèõíà. Óñìèâêàòà áåøå èçòîùåíà è íå òðàÿ äúëãî, íî ïî-äîáðå òàêàâà óñìèâêà, îòêîëêîòî íèêàêâà.
- Íàêúäå, Áèë? - çàïèòà Áåâúðëè. - Òàÿ âîäà øóìè îùå ïî-ñèëíî. Íå äúðæà äà ñå óäàâÿ òóê.
- Íàïðàâî, ïîñëå íàëÿâî - êàçà Áèë. - Ìàé ùå å ïî-äîáðå äà óñêîðèì êðà÷êà.
Âúðâÿõà îùå îêîëî ïîëîâèí ÷àñ, êàòî Áèë èì ïîñî÷âàøå êîãà äà ñâúðíàò íàëÿâî èëè íàäÿñíî. Áó÷åíåòî ïðîäúëæàâàøå äà ñå çàñèëâà è âå÷å ñÿêàø ãè îáãðúùàøå îò âñè÷êè ñòðàíè êàòî çëîêîáåí Äîëáè åôåêò ñðåä ìðàêà. Áèë ñòèãíà äî íîâ çàâîé, îïèïà âëàæíàòà òóõëåíà ñòåíà è èçâåäíúæ â îáóâêèòå ìó íàõëó âîäà. Ïîòîêúò áåøå ïëèòúê è áúðç.
- Ïîäàé ìè Îäðà - êàçà òîé íà çàäúõàíèÿ Áåí. - Ñåãà ñðåùó òå÷åíèåòî.
Áåí âíèìàòåëíî ìó ïîäàäå áåç÷óâñòâåíàòà Îäðà è òîé óñïÿ äà ÿ ïðåìåòíå íà ðàìî. Óæàñíî áå äà ÿ óñåùà òàêà íåïîäâèæíà. Àêî ìîæåøå ñàìî âåäíúæ äà èçñòåíå... äà ïîìðúäíå... äà ïîäàäå êàêúâòî è äà áèëî ïðèçíàê íà æèâîò.
- Êàê ñìå ñ êèáðèòà, Áåâ? - çàïèòà Áèë.
- Ñëàáà ðàáîòà. Ïåò-øåñò êëå÷êè. Áèë... íàèñòèíà ëè çíàåø êúäå îòèâàìå?
- Ìèñëÿ, ÷-÷-÷å çíàì - êàçà òîé. - Äà âúðâèì.
Çàâèõà çàä úãúëà. Âîäàòà ñå çàïåíè îêîëî ãëåçåíèòå íà Áèë, ïîñëå áúðçî ïëúçíà íàä êîëåíåòå è ñòèãíà äî áåäðàòà ìó. Áó÷åíåòî ïðåðàñíà â ìîíîòîíåí áàñîâ ðåâ. Òóíåëúò íàîêîëî ñå òðåñåøå. Îòíà÷àëî Áèë ñå áîåøå, ÷å ñêîðî òå÷åíèåòî ùå ãè ïîìåòå íàçàä, íî ñëåä ìàëêî îòìèíàõà åäíà ñòðàíè÷íà òðúáà, êîÿòî áúëâàøå ìîùíà âîäíà ñòðóÿ - çà ìèã òîé ñå âãëåäà èçóìåíî â áóøóâàùàòà áÿëà ïÿíà - è íàïîðúò ïîîòñëàáíà, ìàêàð ÷å íàïðåä ñòàâàøå âñå ïî-äúëáîêî. Ñåãà...
Âèäÿõ ñòðóÿòà îò îíàÿ ñòðàíè÷íà òðúáà! Âèäÿõ ÿ!
- Õ-õ-õåé! - èçâèêà òîé. - Âè-õõè-èæäàòå ëè í-íåùî, ì-ìîì÷åòà?
- Îò äåñåòèíà ìèíóòè íàñàì ïðîñâåòëÿâà! - âèêíà çàä íåãî Áåâúðëè. - Êúäå ñìå, Áèë? Çíàåø ëè?
Ìèñëåõ, ÷å çíàì, åäâà íå îòâúðíà òîé.
- Íå! Èäâàéòå!
Ïðåäè ìàëêî áå ïðåäïîëîæèë, ÷å íàáëèæàâàò áåòîííîòî êîðèòî íà Êåíäúñêèã - îíàçè ÷àñò, êîÿòî ìèíàâàøå ïîä öåíòúðà è èçëèçàøå êðàé Áàñè ïàðê. Íî òóê èìàøå ñâåòëèíà, à ïîäîáíî íåùî áå íåâúçìîæíî â ïîäçåìíèÿ êàíàë. È âñå ïàê òóíåëúò íàïðåä óïîðèòî ïðîñâåòëÿâàøå.
Ñòàâàøå âñå ïî-òðóäíî äà íîñè Îäðà. Íå çàðàäè òå÷åíèåòî - òî áå îòñëàáíàëî - à çàðàäè äúëáî÷èíàòà. Ñêîðî ùå ñå íàëîæè äà ÿ âëà÷à íà áóêñèð, ïîìèñëè òîé. Îò äÿñíàòà ìó ñòðàíà êðà÷åøå Áåâúðëè, îòëÿâî Áåí; êîãàòî èçâèâàøå ãëàâà, ìîæåøå äà âèäè è Ðè÷è çàä Áåí. Ñåãà ñå ïðåïúâàõà íà âñÿêà êðà÷êà. Äúíîòî íà òóíåëà áåøå íåðàâíî, îòðóïàíî ñ êóïèùà áîêëóöè - ìîæå áè òóõëè. À îòïðåä íåùî ñòúð÷åøå îò âîäàòà êàòî íîñ íà ïîòúâàù êîðàá.
Òðåïåðåéêè îò ñòóäåíàòà âîäà, Áåí ñå óñòðåìè íàòàòúê. Òå÷åíèåòî õâúðëè â ëèöåòî ìó êóòèÿ îò ïóðè. Òîé ÿ áóòíà íàñòðàíè è ñãðàá÷è èçäàäåíèÿ ïðåäìåò. Î÷èòå ìó ñå ðàçøèðèõà. Òîâà ïðèëè÷àøå íà ãðàìàäíà òàáåëà. Óñïÿ äà ðàç÷åòå áóêâèòå ÀË, à ìàëêî ïî-äîëó - ÁÚÄ. È èçâåäíúæ Áåí ðàçáðà.
- Áèë! Ðè÷è! Áåâ! - èçêðåùÿ òîé, êàòî ñå ñìååøå îò èçóìëåíèå.
- Êàêâî èìà, Áåí? - âèêíà Áåâúðëè.
Áåí ñãðàá÷è òàáåëàòà ñ äâå ðúöå è îïúíà íàçàä. Ðàìêàòà çàñòúðãà ïî ñòåíàòà íà òóíåëà. Ñåãà ìîæåõà äà ðàç÷åòàò ïî÷òè öåëèÿ íàäïèñ: ÀËÀÄÈ, è ïîä íåãî - ÇÀÂÐÚÙÀÍÅ Â ÁÚÄÅÙÅÒÎ.
- Òîâà å ïëàêàòúò íà êèíî "Àëàäèí" - êàçà Ðè÷è. - Êàê...
- Óëèöàòà å ïðîïàäíàëà - ïðîøåïíà Áèë. Î÷èòå ìó áàâíî ñå ðàçøèðÿâàõà. Ãëåäàøå êúì êðàÿ íà òóíåëà. Íàòàòúê ñòàâàøå îùå ïî-ñâåòëî.
- Êàêâî, Áèë?
- Êàêâî å ñòàíàëî, ïî äÿâîëèòå?
- Áèë? Áèë? Êàêâî...
- Âñè÷êè òèÿ äðåíàæè! - ÿðîñòíî âúçêëèêíà Áèë. - Âñè÷êè òèÿ ñòàðè äðåíàæè! Ïàê å èìàëî íàâîäíåíèå! È ìèñëÿ, ÷å òîçè ïúò...
Êðåïåéêè ãëàâàòà íà Îäðà, òîé ïðîäúëæè ñðåùó òå÷åíèåòî. Áåí, Áåâ è Ðè÷è ãàçåõà ïîäèð íåãî. Ïåò ìèíóòè ïî-êúñíî Áèë âäèãíà ãëàâà è âèäÿ ñèíüî íåáå. Ãëåäàøå ïðåç ïóêíàòèíà â ñâîäà íà òóíåëà - ïóêíàòèíà, êîÿòî ìàëêî ïî-íàòàòúê äîñòèãàøå äâàäåñåò ìåòðà øèðèíà. Îò âîäàòà ñòúð÷àõà îñòðîâ÷åòà è àðõèïåëàçè - êóïèùà òóõëè, çàäíèöàòà íà Ïëèìóò ñ îòâîðåí è íàâîäíåí áàãàæíèê, êèëíàò àâòîìàò îò ïàðêèíã ñ íàäïèñ ÍÀÐÓØÅÍÈÅ âúðõó ÷åðâåíèÿ ïîëóêðúã íà öèôåðáëàòà.
Ïðèäâèæâàíåòî íàïðåä ñòàâàøå ïî÷òè íåâúçìîæíî - íà âñÿêà êðà÷êà ðèñêóâàõà äà ñè ñòðîøàò êðàêàòà ñðåä êàìàðè îòëîìêè. Óñïîêîåíàòà âîäà òå÷åøå ïîä ìèøíèöèòå èì.
Ñåãà å óñïîêîåíà, ïîìèñëè Áèë. Íî àêî áÿõìå ïîïàäíàëè òóê ïðåäè äâà ÷àñà, à äîðè è ïðåäè ÷àñ, ìàé ÷å ùÿõà äà íè âçåìàò ìúòíèòå â áóêâàëíèÿ ñìèñúë íà äóìàòà.
- Êàêâà å òàÿ ùóðîòèÿ, Øåô Áèë? - çàïèòà Ðè÷è.
Òîé ñòîåøå îòëÿâî íà Áèë è ãëåäàøå èçóìåíî ñðóòåíèÿ ñâîä íà òóíåëà. Ñàìî ÷å íå å íèêàêúâ ñâîä, ïîìèñëè Áèë. Òîâà å Ãëàâíàòà óëèöà. Ïî-òî÷íî êàçàíî - áåøå.
- Ìèñëÿ, ÷å ñåãà öåëèÿò öåíòúð íà Äåðè å â Êàíàëà è ñå íîñè íàäîëó ïî Êåíäúñêèã. Ñêîðî ùå ñå îçîâå â Ïåíîáñêîò, ïîñëå â Àòëàíòè÷åñêèÿ îêåàí è ìåíå àêî ïèòàò, òàì ìó å ìÿñòîòî. Ùå ìè ïîìîãíåø ëè çà Îäðà, Ðè÷è? Íå çíàì äàëè ùå ìîãà...
- Äàäåíî - êàçà Ðè÷è. - Äàäåíî, Áèë. Íå ñå òðåâîæè.
Òîé ïîå Îäðà. Ñåãà Áèë ÿ âèæäàøå ïî-äîáðå, îòêîëêîòî áè æåëàë - âèæäàøå ìúðòâåøêàòà áåëîòà, ëåêî ìàñêèðàíà, íî íå è ïðèêðèòà îò ìðúñîòèÿòà ïî ÷åëîòî è áóçèòå. Î÷èòå é áÿõà øèðîêî ðàçòâîðåíè... è áåç èñêðèöà ðàçóì. Êîñàòà é ïðîâèñâàøå íà ìîêðè, ñïëúñòåíè ôèòèëè. Ïðèëè÷àøå íà íàäóâàåìà êóêëà, êóïåíà îò íÿêîé ñåêñ-ìàãàçèí â Íþ Éîðê èëè Õàìáóðã. Åäèíñòâåíàòà ðàçëèêà áå áàâíîòî, ðàâíîìåðíî äèøàíå... íî è òîâà áè ìîãëî ëåñíî äà ñå ïîñòèãíå ñ íÿêîëêî êîëåëöà è ïðóæèíêè.
- Êàê ùå ñå èçêàòåðèì äîãîðå? - çàïèòà Áèë.
- Íàêàðàé Áåí äà òå ïîâäèãíå - êàçà Ðè÷è. - Ïîñëå ùå ïîìîãíåø íà Áåâ è äâàìàòà ùå èçäúðïàòå Îäðà. Áåí ùå ìå ïîâäèãíå, à íàêðàÿ ùå èçòåãëèì è íåãî. Ñëåä òîâà ùå âè ïîêàæà êàê ñå îðãàíèçèðà âîëåéáîëåí òóðíèð çà õèëÿäà ñòóäåíòêè.
- Áèáèï, Ðè÷è.
- Áèáèïêàé ñè íà çàäíèêà, Øåô Áèë.
Áèë óñåùàøå êàê óìîðàòà ïëúçâà ïî òÿëîòî ìó íà ìîùíè âúëíè. Çà ìèã ñå âãëåäà â ñïîêîéíèòå î÷è íà Áåâúðëè. Òÿ êèìíà ëåêè÷êî è òîé îïèòà äà ñå óñìèõíå.
- Íàïðàâè ìè ñòúïåíêà, Á-á-áåí.
Áåí ñúùî èçãëåæäàøå ñìàçàí îò óìîðà, íî êèìíà åíåðãè÷íî. Äúëáîêà äðàñêîòèíà ïðîðÿçâàøå áóçàòà ìó.
- Ìèñëÿ, ÷å ùå ñå ñïðàâÿ.
Òîé ïðèêëåêíà è ïðåïëåòå ïðúñòè. Áèë âäèãíà êðàê, ñòúïè â äëàíèòå ìó è ïîäñêî÷è. Íå óñïÿ äà äîñòèãíå âúðõà. Áåí íàäèãíà ðúöå è òîçè ïúò Áèë ñå âêîï÷è â ðúáà íà ñðóòåíèÿ ñâîä. Íàïðåãíà ìóñêóëè è ñå èçòåãëè íàãîðå. Ïúðâîòî, êîåòî âèäÿ, áå îðàíæåâà áàðèåðà. Âòîðîòî - òúëïà ìúæå è æåíè çàä áàðèåðàòà. Òðåòîòî - óíèâåðñàëíèÿ ìàãàçèí... ñàìî ÷å íÿêàê èçäóò è ñìàëåí. Òðÿáâàõà ìó íÿêîëêî ñåêóíäè, çà äà îñúçíàå, ÷å ïîëîâèíàòà ñãðàäà å ïîòúíàëà â Êàíàëà ïîä óëèöàòà. Ãîðíàòà ÷àñò áå íàäâèñíàëà íàä òðîòîàðà è ñÿêàø âñåêè ìèã ìîæåøå äà ñå ðàçñèïå êàòî êàìàðà íåáðåæíî íàòðóïàíè êíèãè.
- Ãëåäàéòå! Ãëåäàéòå! Òàì èìà íÿêîé! - Åäíà æåíà ñî÷åøå êúì ïóêíàòèíàòà, îò êîÿòî ñå ïîäàâàøå ãëàâàòà íà Áèë. - Ñëàâà Áîãó, îùå åäèí îöåëÿë!
Òÿ ñå õâúðëè íàïðåä. Áåøå âúçðàñòíà æåíà ñúñ ñåëñêà çàáðàäêà íà ãëàâàòà. Åäèí ïîëèöàé ÿ çàäúðæà.
- Òàì å îïàñíî, ìèñèñ Íåëñúí. Çíàåòå, ÷å å îïàñíî. Óëèöàòà ìîæå äà ïðîïàäíå âñåêè ìèã.
Ìèñèñ Íåëñúí, ïîìèñëè Áèë. Ñïîìíÿì ñè çà âàñ. Ñåñòðà âè ïîíÿêîãà èäâàøå äà íè íàãëåæäà äâàìàòà ñ Äæîðäæ. Òîé ðàçìàõà ðúêà, çà äà ïîêàæå, ÷å å äîáðå, è êîãàòî òÿ îòâúðíà íà æåñòà, â ãúðäèòå ìó èçâåäíúæ áëèêíà ðàäîñò... è íàäåæäà.
Òîé ñå èçâúðòÿ è ëåãíà ïî êîðåì íà õëúòíàëèÿ àñôàëò, îïèòâàéêè äà ðàçïðåäåëè òåæåñòòà ðàâíîìåðíî, êàòî âúðõó òúíúê ëåä. Ïðîòåãíà ðúêà íà Áåâ. Òÿ ñå âêîï÷è â êèòêàòà ìó è ñ ïîñëåäíèòå ñè îñòàòúöè îò ñèëè Áèë ÿ èçäúðïà íàãîðå. Íåíàäåéíî ñëúíöåòî ñå ïîäàäå èççàä êóïèùàòà ïúñòðè îáëàöè è èì âúçâúðíà ñåíêèòå. Èçíåíàäàíà, Áåâúðëè íàäèãíà ãëàâà, ñðåùíà ïîãëåäà íà Áèë è ñå óñìèõíà.
- Îáè÷àì òå, Áèë - ïðîìúëâè òÿ. - È ñå ìîëÿ òÿ äà îçäðàâåå.
- Áëà-õõà-ãîäàðÿ òè, Áåâè - îòâúðíà òîé è ñå óñìèõíà òîëêîâà íåæíî, ÷å òÿ îòíîâî çàïëàêà.
Ïîñëå òîé ÿ ïðåãúðíà è îò ìàëêàòà òúëïà çàä áàðèåðàòà äîëåòÿõà ðúêîïëÿñêàíèÿ. Ðåïîðòåðúò íà "Äåðè íþç" ùðàêíà ñ ôîòîàïàðàòà ñè. Ñíèìêàòà ñå ïîÿâè â áðîÿ îò ïúðâè þíè, êîéòî áå îòïå÷àòàí â Áàíãîð, çàùîòî íàâîäíåíèåòî áå ïîâðåäèëî è ìåñòíàòà ïå÷àòíèöà. Òåêñòúò ïîä íåÿ áåøå ñúâñåì ïðîñò, íî òîëêîâà òî÷åí, ÷å Áèë èçðÿçà ñíèìêàòà è äúëãî ÿ íîñè â ïîðòôåéëà ñè. Ñúñòîåøå ñå îò åäíà-åäèíñòâåíà äóìà: ÎÖÅËÅËÈÒÅ. Ñàìî òîëêîâà, íî ïîâå÷å íå áå è íóæíî.
Â Äåðè, ùàò Ìåéí, ÷àñúò áå åäèíàäåñåò áåç øåñò ìèíóòè.


7.

Äåðè / ïî-êúñíî ïðåç òîçè äåí

Ñòúêëåíèÿò êîðèäîð ìåæäó Îáùèíñêàòà áèáëèîòåêà è äåòñêèÿ îòäåë áå èçáóõíàë â 10:30. Â 10:33 äúæäúò ïðåñòàíà. Íå çàòèõíà; áóêâàëíî ïðåñòàíà, ñÿêàø Íÿêîé Òàì Ãîðå áå çàâúðòÿë êðàí÷åòî. Âÿòúðúò âå÷å îòñëàáâàøå, è òî òîëêîâà áúðçî, ÷å õîðàòà ñå ñïîãëåæäàõà ñ îáòåãíàòè îò ñóåâåðíà òðåâîãà ëèöà. Çâó÷åøå êàòî ïëàâíî çàòèõâàù ðåâ íà Áîèíã-747 ñëåä êàòî ïèëîòúò óñïåøíî ãî å äîâåë äî ìÿñòîòî çà ïàðêèðàíå. Îêîëî ïëàäíå ïîñëåäíèòå îáëàöè ñå ðàçñåÿõà è íàñòàíà ÿñåí, òîïúë äåí. Êúì 15:30 æèâàêúò â ðåêëàìíèÿ òåðìîìåòúð êðàé âðàòàòà íà Ðîçà íà ñòàðî, Äðåõè íà ñòàðî ñå èçêà÷è äî îòìåòêàòà 28,5 - ðåêîðäíà òåìïåðàòóðà çà êúñíàòà ïðîëåò ïî òèÿ ìåñòà. Õîðàòà áëóæäàåõà ïî óëèöèòå áåçìúëâíè è óíåñåíè êàòî çîìáèòà. Ëèöàòà èì èçãëåæäàõà óäèâèòåëíî åäíàêâè - ïî òÿõ ñå ÷åòåøå òúïî èçóìëåíèå, êîåòî áè áèëî ñìåøíî, àêî íå áåøå òîëêîâà îêàÿíî. Ïðèâå÷åð â Äåðè ïðèñòèãíàõà ðåïîðòåðñêè åêèïè îò Åé Áè Ñè, Ñè Áè Åñ, Åí Áè Ñè è Ñè Åí Åí - òåõíèòå òåëåâèçèîííè ðåïîðòàæè ùÿõà äà ïîìîãíàò íà ïîâå÷åòî õîðà äà îñúçíàÿò èñòèíàòà; ùÿõà äà ïðåâúðíàò êàòàñòðîôàòà â ðåàëíîñò... ìàêàð ÷å íÿêîé áè ìîãúë äà âúçðàçè, ÷å ðåàëíîñòòà å íåùî òâúðäå íåâåðîÿòíî, ïî÷òè êàòî äåêîð îò ïàð÷å áðåçåíò, îïúíàòî âúðõó ïàÿæèíà îò ïðåïëåòåíè âúæåòà. Íà ñëåäâàùàòà ñóòðèí â ãðàä÷åòî ùÿõà äà ñå ïîÿâÿò Áðàéúíò Ãúìáúë è Óèëàðä Ñêîò îò ïðåäàâàíåòî "Äíåñ". Ìåæäó ñúáåñåäíèöèòå íà Ãúìáúë ùåøå äà áúäå è Àíäðþ Êèéí. "Öÿëàòà Âîäîíàïîðíà êóëà ãðîõíà èçâåäíúæ è ñå çàòúðêàëÿ ïî íàäîëíèùåòî - ùåøå äà çàÿâè Àíäðþ. - Áåøå íàïðàâî éå-õààà. Íàëè ìå ðàçáèðàòå? Ñòèâúí Ñïèëáúðã ðÿïà äà ÿäå, íàëè òàêà? Åé, àìà êàòî âè ãëåäàì ïî òåëåâèçèÿòà, âñå ñúì ñè ìèñëèë, ÷å ñòå ïî-åäúð." Âèæäàéêè íà åêðàíà ñåáå ñè è ñâîèòå ñúñåäè, õîðàòà ùÿõà äà îñúçíàÿò, ÷å âñè÷êî å èñòèíà. Òîâà ùåøå äà èì äàäå òî÷êà, îò êîÿòî äà îáõâàíàò ñ ïîãëåä íåîáÿòíîòî, ÷óäîâèùíî ñúáèòèå, íàðå÷åíî ÎÏÓÑÒÎØÈÒÅËÍÎ ÁÅÄÑÒÂÈÅ. Áðîÿò íà ×ÎÂÅØÊÈÒÅ ÇÀÃÓÁÈ ùåøå äà ðàñòå ÏÎ ÄÈÐÈÒÅ ÍÀ ÓÐÀÃÀÍÀ-ÓÁÈÅÖ. Ñ äâå äóìè, ÍÀÉ-ÑÒÐÀØÍÀÒÀ ÏÐÎËÅÒÍÀ ÁÓÐß Â ÈÑÒÎÐÈßÒÀ ÍÀ ÌÅÉÍ. Âúïðåêè óæàñà, êîéòî íîñåõà, âñè÷êè òèÿ çàãëàâèÿ áÿõà ïîëåçíè - òå õâúðëÿõà äèìíà çàâåñà îêîëî óäèâèòåëíàòà ñòðàííîñò íà ïðîèçøåñòâèåòî... à ìîæå áè ñòðàííîñò áå òâúðäå ìåê èçðàç. Íàâÿðíî ïî-òî÷íî áè çâó÷àëà äðóãà äóìà: áåçóìèå. Ïîêàçàíî íà òåëåâèçèîííèÿ åêðàí, âñè÷êî èçãëåæäàøå ïî-êîíêðåòíî, ïî-íîðìàëíî. Íî â ÷àñîâåòå ïðåäè ïðèñòèãàíåòî íà òåëåâèçèîííèòå åêèïè åäèíñòâåíî ìåñòíèòå æèòåëè áðîäåõà èç ñâîèòå êàëíè, çàäðúñòåíè ñ îáëîìêè óëèöè è ïî çàøåìåòåíèòå èì ëèöà áå çàñòèíàë èçðàç íà íåâåðèå. Ñàìî õîðàòà îò Äåðè ñå ëóòàõà èç ãðàäà ïî÷òè áåç äà ðàçãîâàðÿò, îò âðåìå íà âðåìå ïîâäèãàõà íåùî è ïàê ãî çàõâúðëÿõà, ìú÷åéêè ñå äà îñúçíàÿò êàêâî áå ñòàíàëî ïðåç ïîñëåäíèòå ñåäåì-îñåì ÷àñà. Âöåïåíåíè ìúæå ñòîÿõà ïî Êàíçàñ ñòðèéò, ïóøåõà è ñå âçèðàõà êúì ðàçõâúðëÿíèòå èç Ïóùèíàêà êúùè. Äðóãè ìúæå è æåíè ñå òúëïÿõà çàä îðàíæåâî-áåëèòå áàðèåðè è íàäíè÷àõà â ÷åðíàòà ÿìà, êúäåòî äî äåñåò òàçè ñóòðèí áå ñòîÿë öåíòúðúò íà Äåðè. Ïðåç òîçè íåäåëåí äåí âåñòíèêúò èçëåçå ñ îãðîìíî çàãëàâèå: ÙÅ ÑÒÐÎÈÌ, ÎÁÅÙÀÂÀ ÊÌÅÒÚÒ ÍÀ ÄÅÐÈ è ìîæå áè íàèñòèíà ùÿõà äà ñòðîÿò. Àëà ïðåç ñëåäâàùèòå ñåäìèöè, äîêàòî Îáùèíñêèÿò ñúâåò îáñúæäàøå êàê òî÷íî äà ïðèñòúïè êúì âúçñòàíîâÿâàíåòî, îãðîìíèÿò êðàòåð íà ìÿñòîòî íà áèâøèÿ öåíòúð ïðîäúëæè äà ðàñòå áàâíî, íî ñèãóðíî. ×åòèðè äíè ñëåä áóðÿòà ïðîïàäíà ñãðàäàòà íà Áàíãîðñêàòà âîäíîåëåêòðè÷åñêà êîìïàíèÿ. Òðè äíè ïî-êúñíî ÿìàòà ïîãúëíà è "Ëåòÿùîòî êó÷å", êúäåòî ñå ïðîäàâàõà íàé-äîáðèòå õàìáóðãåðè ñ êåò÷óï è êèñåëî çåëå â Èçòî÷åí Ìåéí. Ñèñòåìàòè÷íî ñå çàäðúñòâàõà êàíàëèçàöèèòå íà êúùè, æèëèùíè áëîêîâå è äåëîâè ñãðàäè. Ñòàíà òîëêîâà çëå, ÷å õîðàòà çàïî÷íàõà äà íàïóñêàò Îëä êåéï. Íà 10 þíè òðÿáâàøå äà ñå ïðîâåäàò êîííè ñúñòåçàíèÿ â Áàñè ïàðê; ïúðâîòî íàäáÿãâàíå áå ïðåäâèäåíî çà îñåì âå÷åðòà è â î÷àêâàíå íà âåñåëáàòà âñè÷êè ñå ïîîáîäðèõà. Íî ìàëêî ïðåäè æîêåèòå äà äîñòèãíàò ôèíàëà, òðèáóíèòå ðóõíàõà è ïåò-øåñò äóøè áÿõà ðàíåíè. Ìåæäó òÿõ áå Ôîêñè Ôîêñóúðò, óïðàâèòåë íà êèíî "Àëàäèí" äî 1973 ãîäèíà. Òîé ïðåêàðà ÷åòèðè ñåäìèöè â áîëíèöàòà ñúñ ñ÷óïåí êðàê è ïðîäóï÷åí òåñòèñ. Êîãàòî ãî èçïèñàõà, ðåøè äà ñå ïðåñåëè ïðè ñåñòðà ñè â Ñúìúðñóúðò, ùàò Íþ Õàìïøúð.
Íå áåøå ñàìî òîé. Äåðè ñå ðàçïàäàøå.


8.

Ñòîÿõà è ãëåäàõà êàê ñàíèòàðÿò çàòðúøíà çàäíàòà âðàòà, ïîñëå èçòè÷à äà ñåäíå äî øîôüîðà. Ëèíåéêàòà ïîòåãëè íàãîðå êúì Îáùèíñêàòà áîëíèöà. Ðè÷è ÿ áå ñïðÿë ñ ðèñê çà æèâîòà ñè è áå óãîâîðèë âáåñåíèÿ øîôüîð äà âçåìå îùå åäíà ïàöèåíòêà âúïðåêè óâåðåíèÿòà ìó, ÷å âúòðå íÿìà ìÿñòî. Â êðàéíà ñìåòêà áÿõà ïðîñíàëè Îäðà íà ïîäà.
- À ñåãà êàêâî? - çàïèòà Áåí. Ïîä î÷èòå ìó òúìíååõà îãðîìíè êàôÿâè êðúãîâå, à âðàòúò ìó áåøå èçïîöàïàí ñ êàë.
- Àç ñå âðúùàì â "Ã-ãðàäñêè äîì" - çàÿâè Áèë. - Ìèñëÿ äà ñïÿ ï-ïîíå øå-õõå-ñòíàéñåò ÷àñà.
- Ïîäêðåïÿì èäåÿòà - îáàäè ñå Ðè÷è. Ïîñëå ïîãëåäíà ñ íàäåæäà êúì Áåâúðëè. - Äà òè ñå íàìèðàò öèãàðè, êðàñàâèöå?
- Íå - êàçà òÿ. - Ìàé ïàê ùå ãè îòêàæà.
- Ðàçóìíî.
Ðàìî äî ðàìî ÷åòèðèìàòà çàêðà÷èõà ïî íàãîðíèùåòî.
- Âñè÷êî ñâú-õõú-úðøè - êàçà Áèë.
Áåí êèìíà.
- Ïîáåäèõìå. Òè ïîáåäè, Øåô Áèë.
- Âñè÷êè ïîáåäèõìå - ïîïðàâè ãî Áåâúðëè. - Æàëêî, ÷å íå ìîæàõìå äà èçíåñåì Åäè. Çà òîâà ìè å íàé-ìú÷íî.
Ñòèãíàõà äî úãúëà íà Ãëàâíàòà óëèöà è Ïîéíò ñòðèéò. Åäíî õëàïå ñ ÷åðâåí äúæäîáðàí è çåëåíè ãóìåíè áîòóøè ïóñêàøå êíèæíî êîðàá÷å â ïðèäîøëàòà êàíàâêà. Òî ñå îçúðíà, âèäÿ, ÷å ãî ãëåäàò è íåóâåðåíî ìàõíà ñ ðúêà. Áèë ñè ïîìèñëè, ÷å òðÿáâà äà å ìîì÷åòî ñúñ ñêåéòáîðäà - îíîâà, ÷èéòî ïðèÿòåë áå âèäÿë ×åëþñòèòå â Êàíàëà. Óñìèõíà ñå è ïðèñòúïè êúì íåãî.
- Âå÷å âñè÷êî å í-í-íàðåä - êàçà òîé.
Ìîì÷åòî ãî îãëåäà çàìèñëåíî, ïîñëå ñå óñìèõíà. Óñìèâêàòà áåøå ëú÷åçàðíà è èçïúëíåíà ñ íàäåæäà
- Äà - êèìíà òî. - Ìèñëÿ, ÷å âå÷å å íàðåä.
- Õà íà á-á-áàñ.
Õëàïåòî ñå ðàçñìÿ.
- Ùå âíè-õõè-ìàâàø íà îíçè ñê-ê-êåéòáîðä?
- Íå ìè ñå âÿðâà - êàçà õëàïåòî è Áèë ñå ðàçñìÿ íà ñâîé ðåä. Èñêàøå äà ðàçðîøè êîñàòà ìó, íî ñå óäúðæà - ìîì÷åòî ñèãóðíî ùåøå äà ñå çàñåãíå - è áàâíî ñå âúðíà ïðè äðóãèòå.
- Êîé áåøå òîâà? - çàïèòà Ðè÷è.
- Åäèí ïðèÿòåë - îáÿñíè Áèë è ïúõíà ðúöå â äæîáîâåòå ñè. - Ïîìíèòå ëè ïðåäíèÿ ïúò? Ïîìíèòå ëè êàê ñå èçìúêíàõìå îò êàíàëà?
Áåâúðëè êèìíà.
- Åäè íè èçâåäå â Ïóùèíàêà. Ñàìî ÷å íÿêàê ñå áÿõìå îçîâàëè îò äðóãàòà ñòðàíà íà Êåíäúñêèã. Êúì Îëä êåéï.
- Êàòî íàé-ñèëíè - îáúðíà ñå Ðè÷è êúì Áèë - òè è Êàìàðàòà èçáóòàõòå êàïàêà íà åäíà îò îíåçè ïîìïåíè ñòàíöèè.
- Àõà - ïîòâúðäè Áåí. - Òúé áåøå. Ñëúíöåòî îùå ãðååøå, íî êëîíåøå êúì õîðèçîíòà.
- Äà - êàçà Áèë. - È âñè÷êè ñòîÿõìå åäèí äî äðóã.
- Íî íèùî íå òðàå âå÷íî - äîáàâè Ðè÷è. Ïîñëå ñå îçúðíà êúì ïîäíîæèåòî íà õúëìà è âúçäúõíà. - Âèæòå òîâà íàïðèìåð.
Òîé ïðîòåãíà ðúöå êúì òÿõ. Áåëåçèòå ïî äëàíèòå ìó áÿõà èç÷åçíàëè. Áåâúðëè ïîêàçà ñâîèòå; Áåí è Áèë ñúùî. Âñè÷êè áÿõà èçïîöàïàíè, íî ãëàäêè.
- Íèùî íå òðàå âå÷íî - ïîâòîðè Ðè÷è. Ïîãëåäíà Áèë è Áèë âèäÿ, ÷å ïî ìðúñíèòå ìó áóçè áàâíî ñå ñòè÷àò ñúëçè.
- Îñâåí ìîæå áè ëþáîâòà - êàçà Áåí.
- È êîïíåæà - äîïúëíè Áåâúðëè.
- Àìè ïðèÿòåëèòå? - çàïèòà Áèë è ñå óñìèõíà. - Êàêâî ùå ðå÷åø, Ìðúñíà óñòà?
- Àìè... - Ðè÷è ñå óñìèõíà è èçáúðñà î÷è. - Ìàé òðåáå äà ñè ïîìèñëèì ïî òóé, ì'÷å; äà òè êàåì 'íà÷è... 'íà÷è... òðåáå äà ñè ïîìèñëèì.
Áèë èì ïðîòåãíà ðúöå. Ñïëåòîõà ïðúñòè è äúëãî ñòîÿõà òàêà - ñàìî ÷åòèðèìà îò íÿêîãàøíàòà ñåäìèöà, àëà âñå îùå ñïîñîáíè äà îáðàçóâàò êðúã. Ãëåäàõà ñå. Ñåãà ïëà÷åøå è Áåí. Ñúëçèòå øóðòÿõà îò î÷èòå ìó, íî âúïðåêè âñè÷êî ñå óñìèõâàøå.
- Òîëêîâà âè îáè÷àì, ìîì÷åòà - êàçà òîé. Çà ìèã ñòèñíà ðúöåòå íà Áåâ è Ðè÷è ñ íåèñòîâà ñèëà, ïîñëå ñå îòäðúïíà. - À ñåãà äàëè äà íå ïðîâåðèì èìàò ëè ïðåäñòàâà ïî òèÿ ìåñòà ñ êàêâî ñå èçõðàíâà ÷îâåê? Òðÿáâà è äà ïîçâúíèì íà Ìàéê. Äà ìó êàæåì, ÷å ñìå äîáðå.
- Óìíà ïðèêàçêà, ñåíüîððð - çàÿâè Ðè÷è. - Îò âðåìå íà âðåìå àç ïî÷âàë äà ïîäîçèðà, ÷å òè èìàë ìîçúê. Òè êàêâî ìèñëèë, Øåôèñèìî Áèë?
- Àç ìèñëèë òè äà ãî äóõàë - îòâúðíà Áèë.
Ñ äðóæåí ñìÿõ òðèìàòà ñå çàïúòèõà êúì "Ãðàäñêè äîì" è äîêàòî Áèë îòâàðÿøå ñòúêëåíàòà âðàòà, Áåâúðëè çúðíà íåùî, êîåòî íå ðàçêàçà íèêîìó, íî ãî çàïîìíè íàâåêè. Ñàìî çà ìèã â ñòúêëîòî ñå ìÿðíàõà òåõíèòå îòðàæåíèÿ - àëà íå áÿõà ÷åòèðèìà, à øåñòèìà, çàùîòî Åäè âúðâåøå çàä Ðè÷è, à çàä Áèë êðà÷åøå Ñòàí ñ îíàçè íåãîâà âå÷íà òúíêà óñìèâ÷èöà.


9.

Íàâúí / ïðèâå÷åð íà 10 àâãóñò 1958

Ñëúíöåòî å óâèñíàëî íà õîðèçîíòà êàòî ëåêî ñïëåñêàíà ÷åðâåíà òîïêà, êîÿòî õâúðëÿ íàä Ïóùèíàêà áåçèçðàçíè, òðåñêàâè ëú÷è. Æåëåçíèÿò êàïàê íà åäíà îò ïîìïåíèòå ñòàíöèè ñå íàäèãà, õëúòâà íàäîëó, ïàê ñå íàäèãà è ïëúçâà íàñòðàíè.
- Áú-áú-áóòàé, Á-áåí, ùå ìè ñòðî-õõî-øè ðàìîòî...
Êàïàêúò ïëúçâà ïî-åíåðãè÷íî, ïðåêàòóðâà ñå è ïàäà â øóáðàöèòå êðàé áåòîííèÿ öèëèíäúð. Ñåäåì äåöà èçëèçàò åäíî ïî åäíî è ìúë÷àëèâî ñå îãëåæäàò, ïðèìèãâàéêè êàòî ñòðåñíàòè áóõàëè. Ñÿêàø íèêîãà äî äíåñ íå ñà âèæäàëè äíåâíà ñâåòëèíà.
- Òîëêîâà å òèõî - ïðîìúëâÿ Áåâúðëè.
×óâà ñå ñàìî øóìúò íà ïðèäîøëàòà ðåêà è ñúíëèâèÿò áðúì íà íàñåêîìèòå. Áóðÿòà å îòìèíàëà, íî Êåíäúñêèã âñå îùå íå ñå óñïîêîÿâà. Ïî-áëèçî äî öåíòúðà, òàì êúäåòî ãî ñòÿãà áåòîííèÿò êîðñåò íà Êàíàëà, âîäèòå ìó ñà ñå ðàçëåëè ïî áðåãîâåòå, íî íÿìà ñåðèîçíî íàâîäíåíèå - ùå ñå ðàçìèíå ñàìî ñ íÿêîëêî íàâîäíåíè ìàçåòà. Çàñåãà.
Ñ áåçèçðàçíî, çàìèñëåíî ëèöå Ñòàí ñå îòäàëå÷àâà îò ãðóïàòà. Áèë ïîãëåæäà ïîäèð íåãî è îòíà÷àëî ìó ñå ñòðóâà, ÷å Ñòàí å îòêðèë íà áðåãà èçîñòàâåíî îãíèùå - òàêà èçãëåæäà íà ïðúâ ïîãëåä: ÷åðâåíà æàðàâà, ÷èåòî ñèÿíèå ãî çàñëåïÿâà. Íî ïîñëå Ñòàí ïîñÿãà ñ äåñíèöà, âäèãà æàðàâàòà è úãúëúò íà îñâåòëåíèå ñå ïðîìåíÿ; ñåãà Áèë ðàçáèðà, ÷å íÿêîé å çàõâúðëèë êðàé ðåêàòà ïðàçíà áóòèëêà - åäíà îò íîâèòå, ïðîçðà÷íè áóòèëêè îò Êîêà Êîëà. Ãëåäà êàê Ñòàí îáðúùà áóòèëêàòà, õâàùà ÿ çà ãúðëîòî è ñòîâàðâà äúíîòî âúðõó åäèí ñòúð÷àù êàìúê. Ñòúêëîòî ñå ñòðîøàâà è Áèë èçâåäíúæ óñåùà, ÷å âñè÷êè íàïðåãíàòî íàáëþäàâàò êàê Ñòàí ñúñðåäîòî÷åíî è çàìèñëåíî ðîâè èç ïàð÷åòàòà. Íàêðàÿ ïîäáèðà äúëãî, òÿñíî ñòúêúëöå. Çàëÿçâàùîòî ñëúíöå õâúðëÿ ïî îñòðèòå ðúáîâå àëåíè îòáëÿñúöè è Áèë îòíîâî ñè ìèñëè: Êàòî îãúí.
Ñòàí ãî ïîãëåæäà èçîòäîëó è Áèë âíåçàïíî ðàçáèðà: âñè÷êî å ñúâúðøåíî ÿñíî è ïðàâèëíî. Òîé òðúãâà êúì Ñòàí è ïðîòÿãà ðúöå ñ äëàíèòå íàãîðå. Ñòàí îòñòúïâà è íàãàçâà âúâ âîäàòà. Íàä ñàìàòà ïîâúðõíîñò òàíöóâàò äðåáíè ìóøèöè; Áèë âèæäà êàê èç òðúñòèêèòå ïî îòñðåùíèÿ áðÿã ñ áðúì÷åíå ñå ñòðåëâà âîäíî êîí÷å, áëåñíàëî âúâ âñè÷êè öâåòîâå íà äúãàòà. Îòíåéäå äîëèòà ìîíîòîííàòà áàñîâà ïåñåí íà æàáà; äîêàòî Ñòàí õâàùà ëÿâàòà ìó ðúêà è ïðîðÿçâà äëàíòà ñ îñòðîòî ñòúêúëöå, äîêàòî êîæàòà ñå ðàçöåïâà è îòâúòðå áëèêâà òúíêà ñòðóéêà êðúâ, Áèë ìèñëè ñ îïèÿíÿâàù âúçòîðã: Òà òóê èìà òîëêîâà ìíîãî æèâîò!
- Áèë?
- Äà, ðàçáèðà ñå. È äâåòå.
Ñòàí ðàçðÿçâà è äðóãàòà ìó ðúêà. Áîëè, íî íå ìíîãî. Íÿêúäå èç õðàñòèòå êîçîäîé ïîäõâàùà ñâîÿòà õëàäíà, óìèðîòâîðÿâàùà ïåñåí. Áèë ñè ìèñëè: Êîçîäîÿò âåùàå èçãðåâà íà ëóíàòà.
Òîé ñå âçèðà â äëàíèòå ñè - ñåãà êúðâÿò è äâåòå - ïîñëå ñå îãëåæäà íàîêîëî. Äðóãèòå ñà äî íåãî - Åäè ñ ïðúñòè âêîï÷åíè â èíõàëàòîðà; Áåí ñ îãðîìíîòî ñè øêåìáå, ÷èÿòî áåëîòà ïðîçèðà ïðåç ïàðöàëèâèòå îñòàíêè îò àíöóãà; Ðè÷è ñúñ ñòðàííî óÿçâèìî ëèöå áåç çàêðèëàòà íà î÷èëàòà; Ìàéê, ìúë÷àëèâ è ñåðèîçåí, ïðåõàïàë çäðàâî äåáåëèòå ñè óñòíè. È Áåâúðëè ñ ãîðäî âäèãíàòà ãëàâà, ñ ãîëåìè ëú÷åçàðíè î÷è, ñ âåëèêîëåïíà êîñà âúïðåêè âñè÷êàòà ìðúñîòèÿ ïî íåÿ.
Âñè÷êè íèå. Âñè÷êè ñìå òóê.
È òîé ãè âèæäà, íàèñòèíà ãè âèæäà çà ñåòåí ïúò, çàùîòî íåùî ìó ïîäñêàçâà, ÷å âå÷å íèêîãà íå ùå ñå ñúáåðàò âñè÷êè çàåäíî, ñåäìèíàòà - íå ïî òîçè íà÷èí. Íèêîé íå ãîâîðè. Áåâúðëè ïðîòÿãà ðúöå, ñëåä ìèã Ðè÷è è Áåí ïðîòÿãàò ñâîèòå. Ìàéê è Åäè ñúùî. Ñòàí ñðÿçâà äëàíèòå èì åäíà ïî åäíà, à ñëúíöåòî çàïî÷âà äà ïîòúâà çàä õîðèçîíòà è îãíåíîòî ìó çàðåâî ñå ïðåâðúùà â áëåäî ðîçîâî ñèÿíèå. Êîçîäîÿò îòíîâî ñå îáàæäà, Áèë âèæäà êàê íàä âîäàòà ñå âúðòÿò ïúðâèòå ïîëóïðîçðà÷íè ìúãëè è óñåùà, ÷å ñå ñëèâà ñ âñè÷êî - òîâà å êðàòúê ìèã íà åêñòàç, çà êîéòî íå áè ìîãúë äà ðàçêàæå íèêîìó, êàêòî ñëåä äâàäåñåò è ñåäåì ãîäèíè Áåâúðëè íå áè ìîãëà äà ðàçêàæå êàê å çúðíàëà çà ÷àñò îò ñåêóíäàòà îòðàæåíèÿòà íà äâàìà ìúæå, íåéíè ïðèÿòåëè îò äåòèíñòâî.
Íàä äúðâåòàòà è õðàñòèòå ïëúçâà âåòðåö, ëèñòàòà øóøíàò è òîé ñè ìèñëè: Òîâà å ÷óäåñíî ìÿñòî è íèêîãà íÿìà äà ãî çàáðàâÿ. ×óäåñíî å, è òå ñà ÷óäåñíè; âñåêè îò òÿõ å âåëèêîëåïåí. Îùå âåäíúæ äîëèòà ñëàäîñòíèÿò, çâúíúê âèê íà êîçîäîÿ è çà ìèã Áèë ñå ñëèâà è ñ íåãî, ñÿêàø ìîæå äà çàïåå, à ñåòíå äà èç÷åçíå â çäðà÷à... äà îòëåòè â ïðåãðúäêàòà íà âúçäóõà.
Ïîãëåæäà Áåâúðëè è ñðåùà óñìèâêàòà é. Òÿ çàòâàðÿ î÷è è ðàçïåðâà ðúöå íàñòðàíè. Áèë ÿ õâàùà îòëÿâî; Áåí îòäÿñíî. Áèë óñåùà êàê òîïëàòà é êðúâ ñå ðàçìåñâà ñ íåãîâàòà. Äðóãèòå ïðèñòúïâàò íàïðåä è âñè÷êè çàñòàâàò â êðúã, çàïå÷àòàëè äëàí äî äëàí â òàçè ñâîåîáðàçíà áëèçîñò.
Ñòàí ãëåäà Áèë íàñòîÿòåëíî, ïî÷òè ñúñ ñòðàõ.
- Çà-õõà-êúëíåòå ì-ìè ñå, ÷-÷-÷å ùå ñå âú-õõú-úðíåòå - êàçâà Áèë. - Çàêúëíåòå ìè ñå, ÷å àêî Òú-òú-òî íå å ì-ìúðòâî, ùå ñå âú-õõú-úðíåòå.
- Êúëíà ñå - êàçâà Áåí.
- Êúëíà ñå - òîâà å Ðè÷è.
- Äà... êúëíà ñå - Áåâ.
- Êúëíà ñå - øåïíå Ìàéê.
- Äà. Êúëíà ñå - ãëàñåöúò íà Åäè å íåìîùåí êàòî øóìîëåíå íà ñóõà òðúñòèêà.
- È àç ñå êúëíà - øåïíå Ñòàí, íî ãëàñúò ìó ñåêâà è òîé íàâåæäà î÷è.
- Êõú-ú-úëíà ñå.
Òîâà å; âñè÷êî ñâúðøâà. Íî òå îñòàâàò òàêà îùå ìàëêî, óñåùàéêè ìîãúùåñòâîòî â òîçè êðúã, â îáùîòî ñè öÿëî. Ñâåòëèíàòà ðàçëèâà ïî ëèöàòà èì áëåäè, ãàñíåùè áàãðè; ñëúíöåòî âå÷å å çàëÿçëî è çàëåçúò áàâíî ÷åçíå. Ñòîÿò â êðúã, äîêàòî ìðàêúò ñå ïðîêðàäâà èç Ïóùèíàêà, çàïúëâà ïúòåêèòå, ïî êîèòî ñà áðîäèëè òîâà ëÿòî, ïîëÿíêèòå, ïî êîèòî ñà èãðàëè íà ãîíåíèöà è ïðåñòðåëêà, òàéíèòå ìåñòåíöà ïî áðåãîâåòå, êúäåòî íàäúëãî è øèðîêî ñà îáñúæäàëè âàæíèòå ïðîáëåìè íà äåòñòâîòî, èëè ñà ïóøèëè öèãàðèòå íà Áåâúðëè, èëè ïðîñòî ìúë÷àëèâî ñå ãëåäàëè êàê ïî ðåêàòà ïúëçÿò îòðàæåíèÿòà íà îáëàöèòå. Îêîòî íà äåíÿ ñå çàòâàðÿ.
Íàé-ñåòíå Áåí îòïóñêà ðúöå. Èñêà äà êàæå íåùî, íî ñàìî ïîêëàùà ãëàâà è ñå îòäàëå÷àâà. Ðè÷è ñå çàïúòâà ïîäèð íåãî, ïîñëå Áåâúðëè è Ìàéê ñè òðúãâàò çàåäíî. Íå êàçâàò íèòî äóìà; èçêà÷âàò ñå ïî íàñèïà êúì Êàíçàñ ñòðèéò è ïðîñòî ñè ìàõâàò ñ ðúöå. È êîãàòî ñëåä äâàäåñåò è ñåäåì ãîäèíè ñè ñïîìíÿ çà òîçè ìèã, Áèë îñúçíàâà, ÷å âñúùíîñò âå÷å íèêîãà íå ñà ñå ñúáðàëè ñåäìèíàòà çàåäíî. ×åñòî ñà áèëè ÷åòèðèìà, ïîíÿêîãà ïåòèìà è åäèí-äâà ïúòè äàæå øåñòèìà. Íî íèêîãà ñåäìèíà.
Òîé îñòàâà ïîñëåäåí. Äúëãî ñòîè ñ ðúöå âúðõó ëåòâèòå íà ïàðàïåòà è ãëåäà íàäîëó êúì Ïóùèíàêà, à íàä ãëàâàòà ìó ïúðâèòå çâåçäè îñåéâàò ëÿòíîòî íåáå. Ñòîè ïîä ñèíåâàòà, ñòîè íàä ìðàêà è ãëåäà êàê Ïóùèíàêúò ïî÷åðíÿâà.
Âå÷å íèêîãà íå èñêàì äà èãðàÿ òàì, âíåçàïíî ñè ìèñëè òîé è ñ óäèâëåíèå îòêðèâà, ÷å òàçè ìèñúë íå ìó íîñè íèòî òðåâîãà, íèòî ñòðàõ, à ñàìî îãðîìíî îáëåê÷åíèå.
Îñòàâà òàì îùå ìàëêî, ïîñëå îáðúùà ãðúá íà Ïóùèíàêà è òðúãâà êúì êúùè, êðà÷è ïî òúìíèÿ òðîòîàð ñ ðúöå â äæîáîâåòå è îò âðåìå íà âðåìå ñå îçúðòà êúì êúùèòå íà Äåðè, ðàçëèâàùè ìåêà ñâåòëèíà ñðåä íîùíèÿ ìðàê.
Ñëåä åäíà-äâå ïðåñå÷êè òîé ñå ñåùà çà âå÷åðÿòà è óñêîðÿâà êðà÷êà... à ñëåä îùå åäíà-äâå çàïî÷âà äà ñè ïîäñâèðêâà.

Ä Å Ð È :

ÏÎÑËÅÄÍÀ
ÈÍÒÅÐËÞÄÈß




- Ïîíàñòîÿùåì èç îêåàíà ñå äâèæàò òîëêîâà ìíîãî êîðàáè, ÷å íàâÿðíî ùå ñðåùíåì äîñòà îò òÿõ. Ïúòóâàíåòî íå ïðåäñòàâëÿâà íèùî ïîâå÷å îò åäíî ïðåêîñÿâàíå - êàçà ìèñòúð Ìèêîáúð, êàòî ñè èãðàåøå ñ ìîíîêúëà. - Ðàçñòîÿíèåòî å ñàìî âúîáðàæàåìî.
×àðëñ Äèêåíñ
"Äåéâèä Êîïúðôèéëä"







4 þíè 1985

Ïðåäè äâàäåñåòèíà ìèíóòè Áèë íàìèíà äà ìè äîíåñå òîçè áåëåæíèê - Êåðúë ìó ãî ïðåäàëà, íàìåðèëà ãî íà åäíà îò ìàñèòå â áèáëèîòåêàòà. Áîÿõ ñå, ÷å å ïîïàäíàë ó Ðàäìåéêúð, íî ïîëèöåéñêèÿò øåô î÷åâèäíî íå èñêà äà èìà íèùî îáùî ñ ìîèòå çàïèñêè.
Çàåêâàíåòî íà Áèë îòñëàáâà, íî ïðåç ïîñëåäíèòå ÷åòèðè äíè ãîðêèÿò ÷îâåê ñå å ñúñòàðèë ïîíå ñ ÷åòèðè ãîäèíè. Êàçà ìè, ÷å î÷àêâà óòðå Îäðà äà áúäå èçïèñàíà îò Îáùèíñêàòà áîëíèöà (êúäåòî ñúì çàòî÷åí è àç), ñàìî çà äà ïîòåãëè ñ ÷àñòíà ëèíåéêà íà ñåâåð, êúì Áàíãîðñêèÿ ïñèõèàòðè÷åí èíñòèòóò. Ôèçè÷åñêè òÿ å â îòëè÷íî ñúñòîÿíèå - èìà ñàìî íÿêîëêî äðåáíè ñèíèíè è äðàñêîòèíè, êîèòî âå÷å çàçäðàâÿâàò. Àëà äóøåâíî...
- Âäèãàø é ðúêàòà è òÿ ñè îñòàâà èçïúíàòà - êàçà Áèë. Ñåäåøå êðàé ïðîçîðåöà è ðàçñåÿíî ñè èãðàåøå ñ áóòèëêà ìèíåðàëíà âîäà. - Ïðîñòî ñå ðåå èç âúçäóõà, äîêàòî íÿêîé íå ÿ âúðíå îáðàòíî. Èìà ðåôëåêñè, íî ñúâñåì áàâíè. Íà åíöåôàëîãðàìàòà ëè÷àò æåñòîêî ïîòèñíàòè àëôà-âúëíè. Òÿ å â ê-ê-êàòàòîíèÿ, Ìàéê.
- Èìàì åäíà èäåÿ - êàçàõ àç. - Íå òâúðäÿ, ÷å å äîáðà. Àêî íå òè õàðåñà, êàæè ñè íàïðàâî.
- Êàêâà?
- Ùå ìå çàäúðæàò òóê îùå îêîëî ñåäìèöà. Âìåñòî äà ïðàùàø Îäðà â Áàíãîð, çàùî íå ñå íàñòàíèòå â ìîÿòà êúùà, Áèë? Ïðåêàðàé ñ íåÿ åäíà ñåäìèöà. Ãîâîðè é, íèùî ÷å ìúë÷è. Òÿ... óäúðæà ëè ñå?
- Íå - ãëóõî îòâúðíà Áèë.
- Ìîæåø ëè... íàëè ðàçáèðàø, ãîòîâ ëè ñè äà...
- Äà ÿ ïðåîáëè÷àì? - Òîé ñå óñìèõíà è óñìèâêàòà áå òîëêîâà áîëåçíåíà, ÷å çà ìèã òðÿáâàøå äà èçâúðíà î÷è. Òàêà ñå óñìèõâàøå áàùà ìè, êîãàòî ðàçêàçâàøå çà Áú÷ Áàóúðñ è ïèëåòàòà. - Äà. Ìèñëÿ, ÷å ïîíå çà òîâà ìå áèâà.
- Íÿìà äà òå ñúâåòâàì äà íå ñå ñàìîîáâèíÿâàø, çàùîòî ÿâíî íÿìà äà ìå ïîñëóøàø - êàçàõ àç, - íî òå ìîëÿ äà ñè ñïîìíèø êàê ñàì òâúðäåøå, ÷å ïî÷òè âñè÷êî å áèëî ïðåäîïðåäåëåíî. Ìîæå áè è Îäðà å òðÿáâàëî äà èçèãðàå ñâîÿòà ðîëÿ.
- Ïðîñòî òðÿáâàøå äà ñè çàòâàðÿì ÷-÷-÷îâêàòà.
Ïîíÿêîãà å ïî äîáðå äà ñå ïðåìúë÷è - è àç ïðåìúë÷àõ.
- Äîáðå - êàçà òîé íàé-ñåòíå. - Àêî íàèñòèíà ïðåäëàãàø...
- Äàæå íàñòîÿâàì. Êëþ÷îâåòå ìè òðÿáâà äà ñà íÿêúäå äîëó â ïðèåìíàòà. Â êàìåðàòà íà õëàäèëíèêà ùå íàìåðèø äâà áèôòåêà. Ìîæå è òîâà äà å áèëî ïðåäîïðåäåëåíî.
- Òÿ ïðèåìà ïðåäèìíî òå÷íè õðàíè è íú-íú-íàïèòêè.
- Äîáðå äå - ïðîäúëæèõ àç, êàòî ñå áîðåõ äà óäúðæà óñìèâêàòà, - ìîæå ïúê è äà èìàòå ïîâîä çà ïðàçíóâàíå. Â êèëåðà íà ãîðíàòà ëàâèöà èìà áóòèëêà âèíî. "Ìîíäàâè". Äîìàøíî, íî ìíîãî äîáðî.
Òîé ïðèñòúïè íàïðåä è ìè ñòèñíà ðúêàòà.
- Áëàãîäàðÿ, Ìàéê.
- Íÿìà çàùî, Øåô Áèë.
Òîé ïóñíà ðúêàòà ìè.
- Òàçè ñóòðèí Ðè÷è îòëåòÿ çà Êàëèôîðíèÿ.
Àç êèìíàõ.
- Êàê ìèñëèø, äàëè ùå ñå îáàæäà?
- Ñ-ñèãóðíî. Ïîíå çà èçâåñòíî âðåìå. Íî... - Òîé ìå èçãëåäà âòðåí÷åíî. - Ìèñëÿ, ÷å ùå ñå ïîâòîðè.
- Çàáðàâàòà ëè?
- Äà. Âñúùíîñò äàæå ìèñëÿ, ÷å âå÷å å çàïî÷íàëà. Çàñåãà ñàìî ñ äðåáîëèè. Ïîäðîáíîñòè. Íî ùå ñå ðàçøèðÿâà.
- Ìîæå áè òàêà å íàé-äîáðå.
- Ìîæå áè. - Òîé ïîãëåäíà ïðåç ïðîçîðåöà, ïðîäúëæàâàéêè äà ñè èãðàå ñ øèøåòî ãàçèðàíà âîäà. Çíàåõ, ÷å íàâÿðíî ìèñëè çà æåíà ñè, òúé èçöúêëåíà, áåçìúëâíà, ïðåêðàñíà è ïîäàòëèâà. Êàòàòîíèÿ. Íÿêúäå ñå çàòðúøíà âðàòà. Òîé âúçäúõíà. - Ìîæå è äà å íàé-äîáðå.
- Àìè Áåí? Áåâúðëè?
Òîé ïàê ìå ïîãëåäíà è ñå óñìèõíà ëåêè÷êî.
- Áåí ÿ ïîêàíè äà ìó ãîñòóâà â Íåáðàñêà è òÿ ïðèå, ïîíå çà èçâåñòíî âðåìå. ×ó ëè çà íåéíàòà ïðèÿòåëêà â ×èêàãî?
Êèìíàõ. Áåâúðëè áåøå ñïîäåëèëà ñ Áåí, à òîé ïúê ìè ðàçêàçà â÷åðà. Ìåêî êàçàíî (äîðè ïðåêàëåíî ìåêî êàçàíî) òÿ ìàëêî å ïîðàçêðàñèëà ïðåä íàñ îáðàçà íà ñâîÿ ïðåêðàñåí, ôàíòàñòè÷åí ñúïðóã Òîì. Ïðåç ïîñëåäíèòå ÷åòèðè-ïåò ãîäèíè ïðåêðàñíèÿò, ôàíòàñòè÷åí Òîì ÿ å äúðæàë â åìîöèîíàëíè, äóõîâíè, à ïîíÿêîãà è ôèçè÷åñêè îêîâè. Ïðåêðàñíèÿò, ôàíòàñòè÷åí Òîì ñå äîáðàë äîòóê, ñëåä êàòî èçòðúãíàë íåîáõîäèìàòà èíôîðìàöèÿ îò íåéíàòà åäèíñòâåíà ïðèÿòåëêà ñ æåñòîê ïîáîé.
- Òÿ ìè êàçà, ÷å ñìÿòà ñëåä äâå-òðè ñåäìèöè äà ñå âúðíå â ×èêàãî è äà ïîäàäå ìîëáà çà èçäèðâàíåòî ìó. Íà Òîì, èñêàì äà êàæà.
- Äîáðà èäåÿ - êèìíàõ àç. - Íèêîé íÿìà äà ãî îòêðèå òàì äîëó.
È Åäè ñúùî, áèõ ìîãúë äà äîáàâÿ, íî ïðåìúë÷àõ.
- Äà, íàâÿðíî - ñúãëàñè ñå Áèë. - Áàñ äúðæà, ÷å Áåí ùå ÿ ïðèäðóæè â ×èêàãî. È èñêàø ëè äà òè êàæà îùå íåùî? Íåùî ñúâñåì ñìàõíàòî.
- Êàêâî?
- Ìèñëÿ, ÷å òÿ âå÷å íå ïîìíè êàêâî ñå å ñëó÷èëî ñ Òîì.
Àç ãî ãëåäàõ ìúë÷àëèâî.
- Çàáðàâèëà å èëè ñêîðî ùå çàáðàâè - ïðîäúëæàâàøå Áèë. - Àç ïúê âå÷å íå ïîìíÿ êàê èçãëåæäàøå âðàòè÷êàòà. Âðà-õõà-àòè÷êàòà êúì ëåãîâèùåòî íà Òî. Îïèòâàì äà ìèñëÿ çà íåÿ è ñòàâà íåùî ñúâúðøåíî øàíòàâî - â ãëàâàòà ìè è-õõè-çíèêâà ìîñò, ïî êîéòî êðà÷àò ê-ê-êîçëåíöà. Îò îíàÿ ïðèêàçêà, "Òðèòå ñúðäèòè êîçëåòà". Øàíòàâà ðàáîòà, íàëè?
- Ðàíî èëè êúñíî ùå ïðîñëåäÿò ïúòÿ íà Òîì Ðîãúí äî Äåðè - êàçàõ àç. - Òðÿáâà äà å îñòàâèë õå-å-åé òàêàâà äèðÿ. Êîëà ïîä íàåì, ñàìîëåòíè áèëåòè...
- Íå ñúì ñúâñåì ñèãóðåí - îòâúðíà Áèë è çàïàëè öèãàðà. - Ìèñëÿ, ÷å ìîæå äà å ïëàòèë ñàìîëåòíèÿ áèëåò â áðîé è äà ñå å ïðåäñòàâèë ñ ôàëøèâî èìå. À òóê ìîæå äà å çàêóïèë åâòèíà êîëà èëè äà å îòêðàäíàë íÿêîÿ.
- Çàùî?
- Å, õàéäå ñåãà - ðå÷å Áèë. - Äà íå ìèñëèø, ÷å å ìèíàë òîëêîâà ïúò ñàìî çà äà ÿ íàïëÿñêà ïî äóïåòî?
Äúëãî ìúë÷àõìå è ñå ãëåäàõìå. Íàêðàÿ Áèë ñòàíà.
- Ñëóøàé, Ìàéê...
- ×àò ñúì - êàçàõ àç. - Òðÿáâà äà âäèãàø ãúëúáèòå.
Òîçè ïúò òîé ñå ðàçñìÿ îò ñúðöå è êîãàòî ñå ïîóñïîêîè, êàçà:
- Áëàãîäàðÿ òè çà êúùàòà, Ìàéê.
- Íå ãàðàíòèðàì, ÷å ùå å îò ïîëçà. Äîêîëêîòî çíàì, êúùàòà íÿìà öåëåáíè ñâîéñòâà.
- Å, äîáðå... ïàê ùå ñå âèäèì. - È èçâåäíúæ òîé íàïðàâè íåùî ñòðàííî, íî ÷óäåñíî. Öåëóíà ìå ïî áóçàòà. - Áîã äà òå áëàãîñëîâè, Ìàéê. Ùå íàìèíàâàì äà òå âèäÿ.
- Íåùàòà ìîæå è äà ñå îïðàâÿò, Áèë - êàçàõ àç. - Íå ãóáè íàäåæäà. Ìîæå äà ñå îïðàâÿò.
Òîé ñå óñìèõíà è êèìíà, íî ìèñëÿ, ÷å â ãëàâèòå íè ñå âúðòåøå åäíà è ñúùà äóìà: êàòàòîíèÿ.


5 þíè 1985

Äíåñ Áåí è Áåâúðëè íàìèíàõà äà ñå ñáîãóâàò. Íÿìà äà ëåòÿò ñúñ ñàìîëåò - Áåí å íàåë îò àãåíöèÿ "Õåðö" îãðîìåí Êàäèëàê è ñìÿòàò äà ïúòóâàò áåç äà áúðçàò. Êîãàòî ñå ïîãëåæäàò, â î÷èòå èì ïðèïëàìâà íåùî è áèõ ñå îáçàëîæèë íà öÿëàòà ñè ïåíñèîííà îñèãóðîâêà, ÷å àêî îùå íå ñïÿò çàåäíî, ùå ãî ñòîðÿò îùå ïðåäè äà ñà ñòèãíàëè äî Íåáðàñêà.
Áåâúðëè ìå ïðåãúðíà, çàðú÷à äà îçäðàâÿâàì ïî-áúðçî è ñå ðàçïëàêà.
Áåí ñúùî ìå ïðåãúðíà è çàïèòà çà òðåòè èëè ÷åòâúðòè ïúò äàëè ùå èì ïèøà. Îáåùàõ è íàèñòèíà ñìÿòàì äà èì ïèøà... ïîíå çà èçâåñòíî âðåìå. Çàùîòî òîçè ïúò è àç íå ñúì ïîùàäåí.
Çàáðàâÿì.
Êàêòî êàçà Áèë, çàñåãà ìè ñå ãóáÿò ñàìî äðåáîëèè, ïîäðîáíîñòè. Íî èìàì ÷óâñòâîòî, ÷å çàáðàâàòà ùå ñå ðàçøèðè. Ìîæå áè ñëåä ìåñåö èëè ñëåä ãîäèíà åäèíñòâåíî òîçè áåëåæíèê ùå ìè íàïîìíÿ êàêâî ñå å ñëó÷èëî â Äåðè. Äîïóñêàì, ÷å ìîæå ñàìèòå äóìè äà èçáëåäíåÿò, äîêàòî íàêðàÿ áåëåæíèêúò îñòàíå ñúùî òúé ÷èñò, êàêòî ïðåç îíçè äàëå÷åí äåí, êîãàòî ãî êóïèõ îò ùàíäà çà êàíöåëàðñêè ìàòåðèàëè â óíèâåðìàãà. Ìèñúëòà å óæàñíà è ïîä òðåçâèòå ñëúí÷åâè ëú÷è èçãëåæäà íàïðàâî ñìàõíàòà... íî çíàåòå ëè, â áåçñúííèòå íîùíè ÷àñîâå òÿ ìè ñå ñòðóâà ñúâúðøåíî ëîãè÷íà.
Òàçè çàáðàâà... î÷àêâàíåòî é ìå èçïúëâà ñ ïàíèêà, íî ìè íîñè è ïîäëè÷êî îáëåê÷åíèå. Çàùîòî å íàé-ñèãóðíîòî äîêàçàòåëñòâî, ÷å òîçè ïúò íàèñòèíà ñìå óáèëè Òî; ÷å âå÷å íå å íåîáõîäèì ïàçà÷, êîéòî äà áäè â î÷àêâàíå íà íîâèÿ öèêúë.
Áèë ñå îáàäè äà ñúîáùè, ÷å ñà ñå íàñòàíèëè ó äîìà. Ñúñòîÿíèåòî íà Îäðà å áåç èçìåíåíèÿ.
- Âèíàãè ùå òå ïîìíÿ - òàêà ìè êàçà Áåâúðëè, ìèã ïðåäè äâàìàòà ñ Áåí äà èçëÿçàò îò ñòàÿòà.
Íî ìèñëÿ, ÷å â î÷èòå é ïðî÷åòîõ äðóãî.


6 þíè 1985

Èíòåðåñíà âåñò íà ïúðâà ñòðàíèöà â äíåøíèÿ áðîé íà "Äåðè íþç". Çàãëàâèåòî ãëàñè: ÑËÅÄ ÁÓÐßÒÀ ÕÅÍËÈ ÈÇÎÑÒÀÂß ÑÒÐÎÈÒÅËÍÈÒÅ ÏÐÎÅÊÒÈ. Ñòàâà äóìà çà Òèì Õåíëè, ìóëòèìèëèîíåð è ïðåäïðèåìà÷, êîéòî èçíåâèäåëèöà äîòúð÷à â Äåðè êúì êðàÿ íà øåéñåòòå ãîäèíè - èìåííî Õåíëè è Çèòíúð îðãàíèçèðàõà ôèíàíñîâàòà ãðóïèðîâêà çà ñòðîåæà íà òúðãîâñêàòà çîíà (êîÿòî ñïîðåä äðóãà áåëåæêà íà ïúðâà ñòðàíèöà ñêîðî ùå áúäå îáÿâåíà çà íåñïàñÿåìà). Òèì Õåíëè ãîðåøå îò æåëàíèå äà âèäè Äåðè ãîëÿì è ïðîöúôòÿâàù ãðàä. Âÿðíî, çàä òîâà æåëàíèå ñå êðèåõà ôèíàíñîâè èíòåðåñè, íî èìàøå è îùå íåùî: òîé èñêðåíî áå îáèêíàë ãðàä÷åòî. Âíåçàïíèÿò îòêàç îò ñòðîèòåëíèòå ïëàíîâå ìè ïîäñêàçâà íÿêîëêî íåùà. Íàé-î÷åâèäíîòî å, ÷å ëþáîâòà ìó êúì Äåðè çàïî÷âà äà îõëàäíÿâà. Íå èçêëþ÷âàì è âúçìîæíîñòòà äà ãî äåáíå ðàçîðåíèå ñëåä îïóñòîøàâàíåòî íà òúðãîâñêàòà çîíà.
Íî îñâåí òîâà ñòàòèÿòà ïîäñêàçâà, ÷å Õåíëè íå å ñàì; äðóãè ñåãàøíè è áúäåùè èíâåñòèòîðè ìîãàò äà ïðåîñìèñëÿò ïëàíîâåòå ñè çà êàïèòàëîâëîæåíèÿ â Äåðè. Ðàçáèðà ñå, Àë Çèòíúð âå÷å íÿìà ãðèæè - Ãîñïîä ãî ïåíñèîíèðà åäíîâðåìåííî ñ ðóõâàíåòî íà öåíòúðà. Íî äðóãèòå, êîèòî ìèñëÿò êàòî Õåíëè, ñà èçïðàâåíè ïðåä òðóäåí èçáîð - êàê ñå âúçñòàíîâÿâà ãðàäñêè ðàéîí, ïîòúíàë íàïîëîâèíà ïîä âîäàòà?
Ìèñëÿ, ÷å ìîæå áè ñëåä äúëãî è íååñòåñòâåíî æèçíåíî ñúùåñòâóâàíå Äåðè íàé-ñåòíå óìèðà... êàòî ìóõîìîðêà, ÷èéòî ðàçöâåò å äîøúë è îòìèíàë.
Ñëåäîáåä ñå îáàäèõ íà Áèë Äåíáðîó. Ñúñòîÿíèåòî íà Îäðà îñòàâà áåç èçìåíåíèÿ.
Ïðåäè ÷àñ ïðîâåäîõ îùå åäèí ðàçãîâîð - ñ Ðè÷è Òîçèúð â Êàëèôîðíèÿ. Îòãîâîðè ìè òåëåôîííèÿò ñåêðåòàð, à îòíåéäå äîëèòàøå è ïåñåí íà "Êðèäúíñ êëèúðóîòúð ðèâàéâúë". Îò òèÿ ìàøèíàðèè âèíàãè ñå ïàíèðàì. Êàçàõ ñè èìåòî è àäðåñà, ïîêîëåáàõ ñå ìàëêî è äîáàâèõ, ÷å ñå íàäÿâàì îòíîâî äà íîñè êîíòàêòíè ëåùè áåç ïðîáëåìè. Êàíåõ ñå äà îñòàâÿ ñëóøàëêàòà, êîãàòî Ðè÷è ãðàáíà òåëåôîíà è âèêíà:
- Ìèêè! Êàê ñè, ìîé ÷îâåê?
Ãëàñúò ìó áåøå ñúðäå÷åí è ðàäîñòåí... íî ëè÷åøå, ÷å å îáúðêàí. Ñÿêàø ãî áÿõ ñïèïàë ïî áåëè ãàùè.
- Çäðàñòè, Ðè÷è - êàçàõ àç. - Îïðàâÿì ñå.
- Äîáðå. Áîëè ëè òå îùå?
- Ìàëêî. Âå÷å ìèíàâà. Îáà÷å ñúðáåæúò íå ñå òðàå. ×àêàì ñ íåòúðïåíèå äà ìè ñìúêíàò ïðåâðúçêèòå îò ðåáðàòà. Ìåæäó äðóãîòî, òàÿ ïåñåí íà "Êðèäúíñ" ìíîãî ìè õàðåñà.
Ðè÷è ñå ðàçñìÿ.
- Äðúí-äðúí. Òîâà íå ñà "Êðèäúíñ", à "Ìîìè÷åòà çà ðîêåíäðîë" îò íîâèÿ àëáóì íà Ôîãúðòè "Öåíòúð íàïàäàòåë". Íå ñè ëè ãî ÷óâàë?
- Ú-ú.
- Òðÿáâà äà ñè ãî êóïèø, ñòðàõîòåí å. Íàïðàâî êàòî... - òîé ñå çàïúíà è äîâúðøè: - Íàïðàâî êàòî åäíî âðåìå.
- Íåïðåìåííî - êàçàõ àç è ñèãóðíî íàèñòèíà ùå ãî êóïÿ. Âèíàãè ñúì õàðåñâàë Äæîí Ôîãúðòè. "Çåëåíàòà ðåêà" å ëþáèìèÿò ìè õèò íà "Êðèäúíñ". Ïðèáåðè ñå ó äîìà - òàêà ïåÿò íàêðàÿ, òî÷íî ïðåäè ïåñåíòà äà çàãëúõíå.
- Àìè Áèë êàê å?
- Äâàìàòà ñ Îäðà ìè ïàçÿò êúùàòà äîêàòî ëåæà òóê.
- Äîáðå. Ìíîãî äîáðå. - Òîé ïîìúë÷à. - Èñêàø ëè äà ÷óåø íåùî àäñêè ñòðàííî, Ìèêè?
- Õàéäå äå - êàçàõ àç. Âå÷å ïîäîçèðàõ êàêâî ùå ÷óÿ.
- Àìè... ñåäÿõ ñè òóê â êàáèíåòà, ïðîñëóøâàõ íîâèòå õèòîâå, ðåäàêòèðàõ ðàçíè ðåêëàìè è ÷åòÿõ äîêëàäíè çàïèñêè... íàòðóïàëè ñà ñå öåëè ïëàíèíè è ïðåç èäíèÿ ìåñåö ìàé ùå òðÿáâà äà áà÷êàì ïî äâàéñåò è ïåò ÷àñà â äåíîíîùèå. Áÿõ âêëþ÷èë òåëåôîííèÿ ñåêðåòàð, îáà÷å çàñèëèõ çâóêà, òà äà îòãîâàðÿì íà êîéòî òðÿáâà, à ïúê òúïàöèòå äà ñè äðúíêàò êàêòî ùàò. È òå îñòàâèõ äà ðàçãîâàðÿø ñ àâòîìàòà òîëêîâà äúëãî, çàùîòî...
- ... çàùîòî îòíà÷àëî èçîáùî ñè íÿìàë ïðåäñòàâà êîé ñå îáàæäà.
- Áîæè÷êî, òî÷íî òàêà! Îòêúäå ðàçáðà?
- Çàùîòî îòíîâî çàáðàâÿìå. Òîçè ïúò âñè÷êè.
- Ìèêè, ñèãóðåí ëè ñè?
- Êàê áåøå ôàìèëèÿòà íà Ñòàí? - çàïèòàõ àç.
Îòñðåùà íàñòàíà ìúë÷àíèå - äúëãî ìúë÷àíèå. ×óâàõ êàê ãëóõ æåíñêè ãëàñ äîëèòà îò Îìàõà... à ìîæå áè îò Ðóòâåí, ùàò Àðèçîíà, èëè Ôëèíò, ùàò Ìè÷èãàí. ×óâàõ ãî åäâà-åäâà, êàòî ãëàñà íà êîñìè÷åñêè ïúòåøåñòâåíèê, êîéòî íàïóñêà ñëúí÷åâàòà ñèñòåìà ñ ïîñëåäíàòà ñòåïåí íà äîãàðÿùà ðàêåòà - áëàãîäàðÿ è ñáîãîì.
Ïîñëå Ðè÷è èçðå÷å íåóâåðåíî:
- Ìèñëÿ, ÷å áåøå Úíäúðóóä, àìà òîâà íå å åâðåéñêà ôàìèëèÿ, íàëè?
- Þðèñ áåøå.
- Þðèñ! - ïðîâèêíà ñå Ðè÷è è â ãëàñà ìó çâó÷àõà åäíîâðåìåííî îáëåê÷åíèå è òðåâîãà. - Ãîñïîäè, óæàñíî ìðàçÿ íåùî äà ìè ñå âúðòè íà åçèêà, à ïúê äà íå ìîãà äà ñå ñåòÿ. Ñëó÷è ëè ñå íÿêúäå äà âçåìàò äà èãðàÿò íà äóìè èëè íà ôèëìè, âåäíàãà êàçâàì: "Ïðîùàâàéòå, àìà ïàê ìå ïðèõâàùà õðîíè÷íàòà äèàðèÿ, òúé ÷å ìîæå ëè äà ñè âúðâÿ?" Îáà÷å òè ïîìíèø, Ìèêè. Êàêòî ïðåäè.
- Íå. Îòêðèõ ãî â áåëåæíèêà ñè.
Òîé ïàê çàìúë÷à. Ïîñëå êàçà:
- Íå ãî ëè ïîìíåøå?
- Íå.
- Áåç ìàéòàï?
- Áåç ìàéòàï.
- Çíà÷è òîçè ïúò íàèñòèíà å ñâúðøèëî - êàçà òîé è óñåòèõ â ãëàñà ìó íåîïèñóåìî îáëåê÷åíèå.
- Äà, òàêà ìèñëÿ.
Îòíîâî íàñòàíà îíîâà ñòðàííî ìåæäóãðàäñêî ìúë÷àíèå - â íåãî óñåùàõ õèëÿäèòå êèëîìåòðè ìåæäó Ìåéí è Êàëèôîðíèÿ. Íàâÿðíî äâàìàòà ìèñëåõìå çà åäíî è ñúùî: äà, ñâúðøè, è ñëåä øåñò ñåäìèöè èëè øåñò ìåñåöà ùå ñå çàáðàâèì. Ñâúðøè è íå íè ñòðóâà ïî÷òè íèùî îñâåí æèâîòà íà Ñòàí è Åäè. Çíàåòå ëè, ÷å ïî÷òè ñúì ãè çàáðàâèë? Êîëêîòî è óæàñíî äà çâó÷è, ïî÷òè ñúì çàáðàâèë Ñòàí è Åäè. Îò àñòìà ëè ñòðàäàøå Åäè, èëè îò õðîíè÷íà ìèãðåíà? Äà ïóêíà àêî çíàì, îáà÷å ìàé áåøå ìèãðåíà. Ùå ïèòàì Áèë. Òîé ñèãóðíî ïîìíè.
- Äîáðå äå, ïðåäàé ìíîãî ïîçäðàâè íà Áèë è îíàÿ õóáàâèöà, æåíà ìó - êàçà Ðè÷è ñúñ çëå èçèãðàíî âåñåëèå.
- Íåïðåìåííî, Ðè÷è.
Çàòâîðèõ î÷è è ðàçòúðêàõ ÷åëî. Òîé ïîìíåøå, ÷å æåíàòà íà Áèë å â Äåðè... íî íå ñå ñåùàøå íèòî çà èìåòî é, íèòî êàêâî å ñòàíàëî ñ íåÿ.
- È àêî òè ñå ñëó÷è äà äîéäåø êúì Ëîñ Àíäæèëèñ, çíàåø ìè íîìåðà. Ùå ñå ñúáåðåì äà ìó òåãëèì åäíî ãóëÿé÷å.
- Íåïðåìåííî. - Â î÷èòå ìè íàïèðàõà ãîðåùè ñúëçè. - Ñúùîòî ñå îòíàñÿ è çà òåá, àêî ñëó÷àéíî íàìèíåø íàñàì.
- Ìèêè?
- Òóê.
- Îáè÷àì òå, ìîé ÷îâåê.
- Âçàèìíî.
- Äîáðå. Âäèãíè ïàëåöà.
- Áèáèï, Ðè÷è.
Òîé ñå ðàçñìÿ.
- Äîáðå äå, äîáðå. Ïúõíè ñè ãî â óõîòî, Ìàéê. ×óåø ëè, ì'÷å, â óõîòî ðåêîõ.
Òîé çàòâîðè òåëåôîíà è àç ñòîðèõ ñúùîòî. Ïîñëå ñå îáëåãíàõ íà âúçãëàâíèöèòå, çàòâîðèõ î÷è è äúëãî íå ãè îòâàðÿõ.


7 þíè 1985

Çàãèíàë å ïîëèöåéñêèÿò øåô Àíäðþ Ðàäìåéêúð, êîéòî â êðàÿ íà øåéñåòòå ãîäèíè çàå ìÿñòîòî íà Áîðòúí. Ïðîèçøåñòâèåòî å ñòðàííî è íåâîëíî ãî ñâúðçâàì ñ îíîâà, êîåòî ñòàâàøå â Äåðè... äî íåîòäàâíà.
Îáùàòà ñãðàäà íà ñúäà è ïîëèöèÿòà ñå íàìèðà ñúâñåì áëèçî äî ïðîïàäíàëàòà çîíà è ìàêàð äà èçãëåæäà çàïàçåíà, ñúòðåñåíèÿòà - èëè ïîðîÿò - òðÿáâà äà ñà ïðåäèçâèêàëè íåçàáåëÿçàíè óâðåæäàíèÿ.
Âåñòíèêúò ñúîáùàâà, ÷å ñíîùè Ðàäìåéêúð îñòàíàë äà ðàáîòè äî êúñíî â êàáèíåòà ñè, êàêòî ïðàâåë âñÿêà âå÷åð ñëåä óðàãàíà è íàâîäíåíèåòî. Òîçè êàáèíåò íÿêîãà ñå íàìèðàøå íà òðåòèÿ åòàæ, íî îòäàâíà å ïðåõâúðëåí íà ïåòèÿ, òî÷íî ïîä òàâàíñêîòî ïîìåùåíèå, êúäåòî ñå òðóïàò ñòàðè àðõèâè è âñåâúçìîæíè âåõòîðèè. Ñðåä âåõòîðèèòå áèë è ñêèòíè÷åñêèÿò ñòîë, êîéòî âå÷å îïèñàõ íà ïðåäèøíèòå ñòðàíèöè. Íàïðàâåí å îò æåëÿçî è òåæè íàä äâåñòà êèëîãðàìà. Ïî âðåìå íà ïîðîÿ çäàíèåòî å ãëúòíàëî äîñòà âîäà è òîâà òðÿáâà äà å íàðóøèëî ñòàáèëíîñòòà íà òàâàíñêèÿ åòàæ (ïîíå òàêà ïèøå âúâ âåñòíèêà). Êàêâàòî è äà å ïðè÷èíàòà, ñêèòíè÷åñêèÿò ñòîë ïðîïàäíàë ïðàâî íàä áþðîòî, êúäåòî ïîëèöåéñêèÿò øåô ÷åòÿë ñïðàâêè çà ùåòèòå îò áåäñòâèåòî. Ðàäìåéêúð çàãèíàë íà ìÿñòî. Ïîëèöàÿò Áðóñ Àíäèéí íàõúëòàë â êàáèíåòà è ãî âèäÿë äà ëåæè ñ õèìèêàëêà â ðúêà ñðåä îñòàíêèòå îò ðàçáèòîòî áþðî.
Ïàê ðàçãîâàðÿõ ïî òåëåôîíà ñ Áèë. Êàçà, ÷å Îäðà âå÷å ïðèåìàëà è ïî-ñîëèäíà õðàíà, íî èíà÷å íÿìàëî íèêàêâè èçìåíåíèÿ. Ïîïèòàõ ãî îò êàêâî ñòðàäàøå Åäè - àñòìà èëè ìèãðåíà.
- Àñòìà - âåäíàãà îòâúðíà òîé. - Íå ïîìíèø ëè èíõàëàòîðà?
- Åñòåñòâåíî - êàçàõ àç è ñè ñïîìíèõ. Íî åäâà ñëåä êàòî Áèë ìè êàçà.
- Ìàéê?
- Äà?
- Êàê ìó áåøå ôàìèëèÿòà?
Áåëåæíèêúò ìè ëåæåøå íà íîùíîòî øêàô÷å, íî íå ïîñåãíàõ íàòàì.
- Íå ñå ñåùàì.
- Áåøå íåùî êàòî Êåðêîðÿí - îò÷àÿíî èçðå÷å Áèë, - íî çâó÷åøå ìàëêî ïî-äðóãîÿ÷å. Òè îáà÷å ãî èìàø çàïèñàíî, íàëè?
- Äà - êàçàõ àç.
- Ñëàâà Áîãó.
- Èìàø ëè íÿêàêâè èäåè çà Îäðà?
- Èìàì åäíà - êàçà òîé, - íî å òîëêîâà áåçóìíà, ÷å íå èñêàì äà ÿ îáñúæäàì.
- Ñèãóðåí ëè ñè?
- Àõà.
- Äîáðå òîãàâà.
- Ìàéê, ñòðàøíî å, íàëè? Äà çàáðàâÿø òàêà...
- Äà - êàçàõ àç.
Íàèñòèíà å ñòðàøíî.


8 þíè 1985

Ïðåç þëè â Äåðè òðÿáâàøå äà áúäå íàïðàâåíà ïúðâàòà êîïêà çà ìåñòíèÿ ôèëèàë íà çàâîäèòå "Ðåéòåîí", íî â ïîñëåäíèÿ ìîìåíò êîìïàíèÿòà å ðåøèëà äà ñå ïðåíàñî÷è êúì Óîòúðâèë. Óâîäíàòà ñòàòèÿ íà "Äåðè íþç" èçðàçÿâà äúëáîêà ïå÷àë... à àêî ïðàâèëíî ÷åòà ìåæäó ðåäîâåòå - è ìàëêî ñòðàõ.
Ìèñëÿ, ÷å ñå äîñåùàì êàêâà å èäåÿòà íà Áèë. Ùå òðÿáâà äà äåéñòâóâà áúðçî, ïðåäè äà ñà ñå èçïàðèëè ïîñëåäíèòå îñòàòúöè îò ñòàðàòà ìàãèÿ. Àêî èçîáùî ãè èìà.
Â êðàéíà ñìåòêà èçãëåæäà, ÷å ìèñëèòå ìè îòïðåäè òðè äíè íå ñà áèëè ÷àê òîëêîâà ñìàõíàòè. Èìåíàòà è àäðåñèòå â áåëåæíèêà èçáëåäíÿâàò. Ðàçëèêàòà â öâåòà íà ìàñòèëîòî å òîëêîâà î÷åáèéíà, ñÿêàø ñà ïèñàíè ïåòäåñåò èëè ñåäåìäåñåò è ïåò ãîäèíè ïðåäè òåçè ðåäîâå. Òîâà å ñòàíàëî ïðåç ïîñëåäíèòå ÷åòèðè-ïåò äíè. Óáåäåí ñúì, ÷å äî ñåïòåìâðè èìåíàòà èì ùå èç÷åçíàò îêîí÷àòåëíî.
Íàâÿðíî áèõ ìîãúë äà ãè ñúõðàíÿ; áèõ ìîãúë ïðîñòî äà ãè ïðåïèñâàì îòíîâî è îòíîâî. Íî ñúì óáåäåí, ÷å âñåêè íîâ çàïèñ ùå èçáëåäíÿâà íà ñâîé ðåä è ñêîðî öÿëàòà ðàáîòà ùå ñå ïðåâúðíå â áåçñìèñëåíî çàíèìàíèå - êàòî äà íàïèøåø ïåòñòîòèí ïúòè "Íÿìà äà ñòðåëÿì ïî äðóãàð÷åòàòà ñè ñ äúâêàíà õàðòèÿ". Ùå ïèøà íÿêàêâè íåïîçíàòè èìåíà çàðàäè íåùî îòäàâíà çàáðàâåíî.
Äà ñòàâà êàêâîòî ùå ñòàâà.
Áèë, íå ãóáè âðåìå... íî âíèìàâàé!


9 þíè 1985

Ñúáóäèõ ñå ïîñðåä íîù îò íÿêàêúâ ñòðàøåí êîøìàð, íî íå ñè ñïîìíÿõ êàêúâ òî÷íî å áèë. Îáçå ìå ïàíèêà, íå ìîæåõ äà äèøàì. Ïîñåãíàõ êúì çâúíåöà... è íå ïîñìÿõ äà ãî íàòèñíà. Ìÿðíà ìè ñå óæàñíî âèäåíèå - êàê â ñòàÿòà âëèçà Ìàðê Ëàìîíèêà ñúñ ñïðèíöîâêàòà... èëè Õåíðè Áàóúðñ ñ àâòîìàòè÷íèÿ íîæ.
Ãðàáíàõ áåëåæíèêà è ïîçâúíèõ íà Áåí Õàíñêîì â Íåáðàñêà... àäðåñúò è íîìåðúò ñà èçáëåäíåëè îùå ïîâå÷å, íî çàñåãà ñå ðàç÷èòàò. Îáà÷å ÿäåö. Òåëåôîíåí çàïèñ ìè ñúîáùè îò èìåòî íà êîìïàíèÿòà, ÷å íîìåðúò å àíóëèðàí.
Äåáåë ëè áåøå Áåí, èëè êóö?
Ëåæàõ áóäåí äî ðàçñúìâàíå.


10 þíè 1985

Êàçâàò, ÷å óòðå ùå ìå èçïèøàò.
Ñúîáùèõ ïî òåëåôîíà íà Áèë - íàâÿðíî âñúùíîñò èñêàõ äà ãî ïðåäóïðåäÿ, ÷å âðåìåòî ìó èçòè÷à íåóìîëèìî. Áèë å åäèíñòâåíèÿò, êîãîòî ñè ñïîìíÿì ÿñíî. Óáåäåí ñúì, ÷å òîé ïúê ïîìíè ÿñíî åäèíñòâåíî ìåíå. Íàâÿðíî çàùîòî äâàìàòà âñå îùå ñìå òóê, â Äåðè.
- Äîáðå - êàçà òîé. - Äî óòðå ùå òè ñå ìàõíåì îò ãëàâàòà.
- Îùå ëè äúðæèø íà îíàçè èäåÿ?
- Äà. Ìàé âå÷å å âðåìå äà îïèòàì.
- Âíèìàâàé.
Òîé ñå ðàçñìÿ è èçðå÷å íåùî, êîåòî åäíîâðåìåííî ðàçáèðàì è íå ðàçáèðàì:
- Íà ñêú-õõú-åéòáîðä íå ìîæåø äà âíèìàâàø, ìîé ÷-÷-÷îâåê.
- Êàê ùå ðàçáåðà äàëè å èçëÿçëî íåùî, Áèë?
- Ùå ðàçáåðåø - êàçà òîé è çàòâîðè òåëåôîíà.
Ñúðöåòî ìè å ñ òåá, Áèë, êàêâîòî è äà ñå ñëó÷è. Ñúðöåòî ìè å ñ âñè÷êè òÿõ è ìèñëÿ, ÷å äàæå äà ñå çàáðàâèì, ïàê ùå ñå ñðåùàìå íàñúí.
Âå÷å ïî÷òè ïðèêëþ÷âàì òîçè äíåâíèê - è ïðåäïîëàãàì, ÷å çàâèíàãè ùå ñè îñòàíå ñàìî äíåâíèê, ÷å èçâúí òèÿ ñòðàíèöè íÿìà ìÿñòî çà ñòàðèòå ñêàíäàëè è íåëåïîñòè íà Äåðè. Íå âúçðàçÿâàì; ìèñëÿ, ÷å êîãàòî óòðå ìå èçïèøàò, ìîæå áè íàé-ñåòíå ùå äîéäå âðåìå äà ñå ïîçàìèñëÿ çà íîâ æèâîò... ìàêàð äà íÿìàì íè íàé-ìàëêà ïðåäñòàâà êàêúâ ëè ùå å òîé.
Çíàéòå, ìîì÷åòà, îáè÷àõ âè.
Òîëêîâà ìíîãî âè îáè÷àõ.

ÅÏÈËÎÃ

ÁÈË
ÄÅÍÁÐÎÓ
ÑÅ ÍÀÄÁßÃÂÀ
Ñ ÄßÂÎËÀ - II



Ïîçíàâàõ ìëàäîæåíêàòà êîãàòî áåøå ñ ïëèòêè,
ïîçíàâàõ ÿ êîãàòî ñúñ ìîì÷åòà ñå ñúáðà.
Ïîçíàâàõ ÿ êîãàòî òðúãíà âå÷åð ïî êóïîíè
è â ðèòúìà íà ðîêà íåóìîðíî çàèãðà.
                                   Íèê Ëîó



Íà ñêåéòáîðä íå ìîæåø äà âíèìàâàø, ìîé ÷îâåê.
                                  Åäíî õëàïå






1.

Ëÿòíî ïëàäíå.
Áèë ñòîåøå â ñïàëíÿòà íà Ìàéê Õåíëúí è ãëåäàøå îòðàæåíèåòî íà ñòðîéíîòî ñè òÿëî â îãëåäàëîòî íà âðàòàòà. Ãîëàòà ìó ãëàâà ëúùåøå ïîä ñëúí÷åâèòå ëú÷è, êîèòî íàõëóâàõà ïðåç ïðîçîðåöà è õâúðëÿõà ñÿíêàòà ìó ïî ñòåíàòà è ïîäà. Ãúðäèòå ìó áÿõà ãëàäêè, áåç íèòî åäèí êîñúì, â ìúðøàâèòå áåäðà è ïðàñöè ñå êðèåõà ÿêè, èçïúíàòè ìóñêóëè. È âñå ïàê, ïîìèñëè òîé, íÿìà íèêàêâî ñúìíåíèå, ÷å òÿëîòî ïðèíàäëåæè íà âúçðàñòåí ìúæ. Åòî ãî øêåìáåíöåòî, êîåòî ñå ðàæäà, êîãàòî ïîïðåêàëèø ñ áèôòåöèòå, áèðè÷êàòà è ôðåíñêàòà êóõíÿ âìåñòî äèåòè÷íèòå áëþäà. À è îòçàä ñè ñå ïîîòïóñíàë, äðàãè ìè Áèë. Âñå îùå óìååø äà áèåø ñåðâèñ, àêî ñè â íàñòðîåíèå è íå òå ìú÷è ìàõìóðëóêúò, íî âå÷å íå ìîæåø äà òè÷àø ïîäèð òîïêàòà êàêòî íà ñåäåìíàéñåò ãîäèíè. Âèæ ãúíêèòå ïî êîðåìà, âèæ êàê òè ïðîâèñâàò òîïêèòå - çíàê, ÷å íàâëèçàø â ñðåäíàòà âúçðàñò. È òèÿ áðú÷êè ãè íÿìàøå ïî ëèöåòî òè êîãàòî áåøå íà ñåäåìíàéñåò... Ïî äÿâîëèòå, íÿìàøå ãè è íà ïúðâàòà òè àâòîðñêà ñíèìêà, êîãàòî ïîëàãàøå îò÷àÿíè óñèëèÿ äà èçãëåæäàø òúé, ñÿêàø çíàåø íåùî... êàêâîòî è äà å. Âå÷å ñè ïðåêàëåíî ñòàðî ìîì÷å çà îíîâà, êîåòî çàìèñëÿø, Áèëè. Ùå ñå ïðåáèåòå.
Òîé ñè îáó ñëèïà.
Àêî ìèñëåõìå òàêà, íèêîãà íÿìàøå äà óñïååì â... â îíîâà, êîåòî íàïðàâèõìå.
Çàùîòî âå÷å íå ïîìíåøå íèòî êàêâî áÿõà íàïðàâèëè íèòî êàêâà êàòàñòðîôà áå òëàñíàëà Îäðà â áåçäíàòà íà êàòàòîíèÿòà. Çíàåøå ñàìî êàêâî òðÿáâà äà ñòîðè ñåãà... è ÷å àêî íå ãî îñúùåñòâè íåçàáàâíî, òî ñúùî ùå èç÷åçíå îò ïàìåòòà ìó. Îäðà ñåäåøå äîëó â êðåñëîòî íà Ìàéê, áåçñèëíî îòïóñíàëà ãëàâà íàñòðàíè, è ñå âçèðàøå ñ íååñòåñòâåíî ñúñðåäîòî÷åí ïîãëåä êúì òåëåâèçîðà, ïî êîéòî â ìîìåíòà ïîêàçâàõà "Òåëåôîííè äîëàðè". Íå ãîâîðåøå. Ïîìðúäâàøå ñàìî àêî èìàøå êîé äà ÿ ïîáóòíå.
Òîâà å ñúâñåì ðàçëè÷íî. Ïðîñòî ñè ïðåêàëåíî ñòàð, ÷îâå÷å. Ïîâÿðâàé.
Íÿìà äà ïîâÿðâàì.
Äîáðå äå, òîãàâà ùå ïóêíåø â Äåðè. Ëåêà òè ïðúñò.
Îáó ñè ñïîðòíè ÷îðàïè, ïîñëå íàâëå÷å âåõòèòå äæèíñè è íîâàòà ôëàíåëà, êîÿòî áå êóïèë â÷åðà îò åäíî ìàãàçèí÷å çà ðèçè â Áàíãîð. Ôëàíåëàòà áåøå ÿðêî îðàíæåâà. Îòïðåä èìàøå íàäïèñ: ÊÚÄÅ Å ÏÚÊ ÒÓÉ ÄÅÐÈ, ÙÀÒ ÌÅÉÍ? Ñåäíà âúðõó ëåãëîòî íà Ìàéê, êúäåòî îò ñåäìèöà íàñàì ñïåøå ñúñ ñâîÿòà òîïëà, íî áåçæèçíåíà ñúïðóãà, è îáó êåöîâåòå... ñúùî êóïåíè â÷åðà îò Áàíãîð.
Èçïðàâè ñå è ïàê íàäíèêíà â îãëåäàëîòî. Âèäÿ ìúæ íà ñðåäíà âúçðàñò, îáëå÷åí â õëàïàøêè äðåõè.
Ñòàâàø ñìåøåí.
Êîå õëàïå íå å ñìåøíî?
Òè íå ñè õëàïå. Îòêàæè ñå.
- Ìàéíàòà ìó, äàé äà äðóñíåì åäèí ðîê - òèõî êàçà Áèë è èçëåçå îò ñïàëíÿòà.


2.

Â ñúíèùàòà, êîèòî ùå ãî ñïîõîæäàò ïðåç èäíèòå ãîäèíè, òîé âèíàãè íàïóñêà Äåðè ñàì, ïî çàëåç ñëúíöå. Ãðàäúò å ïóñò; âñè÷êè ñà îòïúòóâàëè. Ñåìèíàðèÿòà è âèêòîðèàíñêèòå êúùè ïî Çàïàäíèÿ áóëåâàðä ñå ãóøàò ìðà÷íî ïîä ïëàìíàëèÿ íåáîñâîä, ñúáðàë â åäíî áàãðèòå íà âñè÷êè çàëåçè, êîèòî å âèæäàë ïðåç æèâîòà ñè.
×óâà åõîòî íà ñòúðæåùèòå ñè ñòúïêè ïî áåòîíà. Íÿìà íèêàêúâ äðóã çâóê îñâåí ãëóõèÿ ðåâ íà âîäà èç êàíàëèòå


3.

Èçêàðà Ñèëâúð íà àëåÿòà, ïîäïðÿ ãî è ïàê ïðîâåðè ãóìèòå. Ïðåäíàòà áåøå íàðåä, íî çàäíàòà ìó ñå ñòîðè ìàëêî îìåêíàëà. Òîé âçå êóïåíàòà îò Ìàéê âåëîñèïåäíà ïîìïà è îïðàâè ïîëîæåíèåòî. Ïîñëå ïðîâåðè èãðàëíèòå êàðòè è ùèïêèòå çà ïðàíå. Êîëåëàòà âñå îùå èçäàâàõà îíçè âúëíóâàù êàðòå÷åí òðÿñúê, êîéòî ïîìíåøå îò äåòñòâîòî ñè. ×óäåñíî.
Òè ñè ïîëóäÿë.
Ìîæå áè. Ùå âèäèì.
Ïàê ñå âúðíà â ãàðàæà, âçå ìàñëüîíêà è ñìàçà âåðèãàòà è âåíåöà. Ñëåä òîâà ñå èçïðàâè, îãëåäà Ñèëâúð è èçïðîáâà òðîìáàòà ñ ëåêè÷êî ñòèñêàíå. Çâó÷åøå äîáðå. Òîé êèìíà è âëåçå â êúùàòà.


4.

è òîé îòíîâî âèæäà âñè÷êè òèÿ ìåñòà íåïîêúòíàòè, êàêâèòî ñà áèëè íÿêîãà - ìàñèâíèÿò òóõëåí áàñòèîí íà Îáùèíñêàòà ïðîãèìíàçèÿ, Ìîñòúò íà öåëóâêèòå ñ ãúñòàòà ïëåòåíèöà îò èíèöèàëè íà âëþáåíè ãèìíàçèñòè, êîèòî ñà áèëè ãîòîâè äà âçðèâÿò ñâåòà ñúñ ñèëàòà íà ñâîÿòà îáè÷, à ñåòíå ñà ïîðàñíàëè çà äà ñòàíàò çàñòðàõîâàòåëíè àãåíòè, òúðãîâöè íà êîëè, ñåðâèòüîðêè è êîçìåòè÷êè; âèæäà ñòàòóÿòà íà Ïîë Áúíèúí íà ôîíà íà êúðâàâèÿ çàëåç, âèæäà è êèëíàòèÿ áåëîñàí ïàðàïåò êðàé Êàíçàñ ñòðèéò ïî ðúáà íà Ïóùèíàêà. Âèæäà ãè êàêâèòî ñà áèëè, êàêâèòî ùå áúäàò çàâèíàãè â íÿêîå ïîòàéíî êúò÷å íà íåãîâàòà ïàìåò... è ñúðöåòî ìó ñå êúñà îò îáè÷ è óæàñ.
Íàïóñêàìå, íàïóñêàìå Äåðè, ìèñëè òîé. Íàïóñêàìå Äåðè è àêî òîâà áåøå ðîìàí, ùÿõìå äà ñìå íà ïîñëåäíèòå ïåò-øåñò ñòðàíèöè; ïðèãîòâè ñå äà ïðèáåðåø òàçè êíèãà íà ëàâèöàòà è äà ÿ çàáðàâèø. Ñëúíöåòî çàëÿçâà è íå ñå ÷óâà äðóã çâóê îñâåí ìîèòå ñòúïêè è áó÷åíåòî íà âîäàòà èç êàíàëèòå. Äîøëî å âðåìå äà


5.

Ñëåä "Òåëåôîííè äîëàðè" âå÷å ïðåäàâàõà "Êîëåëîòî íà Ôîðòóíà". Îäðà ñåäåøå íåïîäâèæíî è ñå âçèðàøå â åêðàíà. Ëèöåòî é íå òðåïíà, êîãàòî Áèë èçêëþ÷è òåëåâèçîðà
- Îäðà - êàçà òîé è ÿ õâàíà çà ðúêàòà. - Åëà.
Òÿ íå ïîìðúäíà. Ðúêàòà é ëåæåøå â íåãîâàòà, òîïëà è ìåêà êàòî âîñúê. Áèë îòëåïè äðóãàòà é ðúêà îò ïîäëàêúòíèêà íà êðåñëîòî è ÿ èçïðàâè íà êðàêà. Òàçè ñóòðèí ÿ áå îáëÿêúë â ñúùèÿ õëàïàøêè ñòèë - ñ äæèíñè è ñèíüî ïîëî. Áè èçãëåæäàëà ÷óäåñíî, àêî íå áåøå òîçè áåçæèçíåí ïîãëåä íà øèðîêî ðàçòâîðåíèòå î÷è.
- Å-å-åëà - ïîâòîðè òîé è ÿ ïîâåäå ïðåç êóõíÿòà íà Ìàéê êúì çàäíàòà âðàòà. Òÿ ãî ïîñëåäâà ïîêîðíî... íî â êðàÿ íà âåðàíäàòà ùåøå äà ñå ïðîñíå äîëó ïî êîðåì, àêî Áèë íå áå îáâèë ðúêà îêîëî êðúñòà é, çà äà ÿ íàñî÷âà ñòúïàëî ïî ñòúïàëî.
Îòâåäå ÿ äî Ñèëâúð, êîéòî ÷àêàøå òúðïåëèâî ïîä òîïëèòå ñëúí÷åâè ëú÷è. Îäðà ñòîåøå êðàé âåëîñèïåäà è áåçìåòåæíî ñå âãëåæäàøå â ñòåíàòà íà ãàðàæà.
- Êà÷è ñå, Îäðà.
Òÿ íå ïîìðúäíà. Áèë òúðïåëèâî ñå çàå äà ïðåõâúðëè äúëãîòî é áåäðî ïðåç áàãàæíèêà âúðõó çàäíèÿ êàëíèê íà Ñèëâúð. Íàé-ñåòíå òÿ ñå îçîâà ëåêî ðàçêðà÷åíà íàä áàãàæíèêà. Áèë ÿ íàòèñíà ïî ãëàâàòà è Îäðà ñåäíà.
Òîé ñå ìåòíà íà ñåäëîòî è ðèòíà ïîäïîðêàòà ñ ïåòà. Ãîòâåøå ñå äà ïîñåãíå íàçàä è äà ïðèäúðïà ðúöåòå íà Îäðà îêîëî êðúñòà ñè, íî ïðåäè äà ãî ñòîðè, òå ïðîïúëçÿõà íàïðåä ñàìè÷êè êàòî çàìàÿíè ìèøëåòà.
Òîé ñâåäå î÷è êúì òÿõ è òðúïíåùîòî ìó ñúðöå çàïîäñêà÷à äî ãúðëîòî. Äîêîëêîòî çíàåøå, òîâà áå ïúðâîòî ñàìîñòîÿòåëíî äåéñòâèå íà Îäðà îò åäíà ñåäìèöà íàñàì... ïúðâîòî é ñàìîñòîÿòåëíî äåéñòâèå îòêàêòî ñå ñëó÷è Îíîâà... êàêâîòî è äà áå Òî.
- Îäðà?
Íèêàêúâ îòãîâîð. Òîé îïèòà äà èçâèå ãëàâà è äà ÿ ïîãëåäíå, íî íå óñïÿ. Âèæäàøå ñàìî ðúöåòå, ïî ÷èèòî íîêòè ñå ÷åðâåíååõà ïîñëåäíèòå ëþñïèöè ëàê, ïîëîæåí ïðåäè ñåäìèöà îò óìíà, êðàñèâà è íàäàðåíà ìëàäà æåíà â åäíî ìàëêî àíãëèéñêî ãðàä÷å.
- Ùå ñå ïîâîçèì - êàçà Áèë è ïîäêàðà Ñèëâúð êúì Ïàëìúð ëåéí, ñëóøàéêè êàê ÷àêúëúò õðóùè ïîä ãóìèòå. - Èñêàì äà ñå äúðæèø çäðàâî, Îäðà. Ìèñëÿ... ìèñëÿ, ÷å ìîæå äà ïîäêàðàì ìàëêî á-á-áúðçè÷êî.
Àêî íå ìå õâàíå øóáåòî.
Ñïîìíè ñè çà õëàïåòî, êîåòî áå ñðåùíàë â Äåðè îùå ïðåäè Îíîâà äà ñå ñëó÷è. Íà ñêåéòáîðä íå ìîæåø äà âíèìàâàø, áå êàçàëî òî.
Íèêîé íå å èçðè÷àë ïî-âåðíè ñëîâà, ìëàäè ïðèÿòåëþ.
- Îäðà? Ãîòîâà ëè ñè?
Íèêàêúâ îòãîâîð. Äàëè ðúöåòå é íå ñå áÿõà ïðèñòåãíàëè ìàëêî ïî-çäðàâî îêîëî êðúñòà ìó? Íå, íàâÿðíî ñè âúîáðàçÿâàøå.
Ñòèãíà äî êðàÿ íà àëåÿòà è ñå îçúðíà íàäÿñíî. Ïàëìúð ëåéí âîäåøå ïðàâî êúì Ãëàâíàòà óëèöà, à îòòàì ñ ëÿâ çàâîé ùåøå äà ñå ñïóñíå ïî ñòðúìíîòî êúì öåíòúðà. Ïî ñòðúìíîòî. Âñå ïî-áúðçî. Ïðåäñòàâè ñè ãî, ïîòðúïíà îò ñòðàõ è íÿêàêâà òðåâîæíà ìèñúë
(ñòàðèòå êîñòè ëåñíî ñå ÷óïÿò, Áèëè)
ïðåëåòÿ ïðåç ãëàâàòà ìó òîëêîâà áúðçî, ÷å åäâà ÿ ðàç÷åòå ïðåäè äà èç÷åçíå. Íî...
Íî íå áåøå ñàìî òðåâîãà, íàëè? Äà. Èìàøå è êîïíåæ... ÷óâñòâîòî, êîåòî áå èçïèòàë, êîãàòî âèäÿ õëàïåòî äà êðà÷è ñúñ ñêåéòáîðä ïîä ìèøíèöà. Êîïíåæúò äà ñå ñòðåëíåø íàïðåä, äà óñåòèø êàê âÿòúðúò ôó÷è êðàé òåáå, äà íå çíàåø äàëè áÿãàø èëè ñå ñòðåìèø êúì íåùî, ïðîñòî äà ñå íîñèø. Äà ëåòèø.
Òðåâîãà è êîïíåæ. Òàì å öÿëàòà ðàçëèêà ìåæäó ðåàëíîñò è æåëàíèå - íàïðèìåð ðàçëèêàòà ìåæäó âúçðàñòíèÿ, êîéòî ïðåñìÿòà öåíàòà, è äåòåòî, êîåòî ïðîñòî ÿõâà êîëåëîòî è ïîòåãëÿ. Öåëèÿò ñâÿò ãè äåëè. È âñå ïàê ðàçëèêàòà íå å ÷àê òîëêîâà ãîëÿìà. Ìîæå áè ãè äåëè ñàìî ïåäÿ. Òà íå èçïèòâàø ëè ñúùîòî ÷óâñòâî êîãàòî âëàê÷åòî íà óæàñèòå íàáëèæè ïúðâîòî ñòðúìíî ñïóñêàíå, êúäåòî çàïî÷âà èñòèíñêàòà âåñåëáà?
Òðåâîãà è êîïíåæ. Îíîâà, êîåòî æåëàåø, àëà íå ñìååø äà èçâúðøèø. Êúäåòî ñè áèë è êúäåòî èñêàø äà îòèäåø. Íÿêàêúâ ñòàð ðîê, â êîéòî ñå ïåå, ÷å èñêàø ìîìè÷å, êîëà è ìÿñòî, êúäåòî äà ñòèãíåø. Î, Ãîñïîäè, ìîëÿ Òå, ÷àò ëè ñè?
Çà ìèã Áèë çàòâîðè î÷è è óñåòè ìåêàòà, áåçæèçíåíà òåæåñò íà Îäðà çàä ãúðáà ñè, óñåòè ñêëîíà íåéäå íàïðåä, óñåòè ñîáñòâåíîòî ñè ñúðöå.
Áúäè õðàáúð, áúäè âåðåí, áîðè ñå.
Îòíîâî ïîäêàðà Ñèëâúð íàïðåä.
- Èñêàø ëè äà ìó äðóñíåì åäèí ðîê, Îäðà?
Òÿ íå îòãîâîðè. Âñå åäíî. Âå÷å áåøå ãîòîâ.
- Äðúæ ñå òîãàâà.
Òîé íàòèñíà ïåäàëèòå. Îòíà÷àëî áåøå òðóäíî. Ñèëâúð çàïëàøèòåëíî ñå ëþøêàøå íàïðåä-íàçàä, òåæåñòòà íà Îäðà îùå ïîâå÷å âëîøàâàøå íåùàòà... è âñå ïàê òÿ íåñúìíåíî ïàçåøå ðàâíîâåñèå, ìàêàð è áåç äà ñúçíàâà - èíà÷å îòäàâíà ùÿõà äà ãðîõíàò íà ïàâàæà. Áèë ñå èçïðàâè íà ïåäàëèòå, ñòèñíà êîðìèëîòî ñ áåçóìíà ñèëà, ïðèñâè î÷è, îòìåòíà ãëàâà íàçàä è æèëèòå ïî øèÿòà ìó ñå èçïúíàõà êàòî âúæåòà.
Ñåãà ùå ñå ñãðîìîëÿñàìå íà óëèöàòà è ùå ñè ïîòðîøèì ãëàâèòå...
(íå, íÿìà, äàâàé, Áèë, äàâàé, ïîêàæè èì êàê ñå êàðà)
Òîé ñòîåøå âúðõó ïåäàëèòå, âúðòåøå ãè è óñåùàøå âñÿêà èçïóøåíà öèãàðà çà ïîñëåäíèòå äâàéñåò ãîäèíè - óñåùàøå ïî ðåçêèÿ ñêîê íà êðúâíîòî íàëÿãàíå, ïî áåñíèòå óäàðè íà ñúðöåòî. Ìàéíàòà ìó íà âñè÷êî! - ïîìèñëè òîé è ñå óõèëè â ïðèñòúï íà áåçóìåí âúçòîðã.
Èãðàëíèòå êàðòè, êîèòî îòíà÷àëî èçäàâàõà îòêúñëå÷íè èçñòðåëè, ïîñòåïåííî óñêîðèõà òðàêàíåòî. Áÿõà íîâè, ÷èñòî íîâè÷êè êàðòè è èçäàâàõà ïðèÿòåí, ìîùåí çâóê. Áèë óñåòè ïúðâàòà ëàñêà íà âÿòúðà ïî ãîëîòî ñè òåìå è óñìèâêàòà ìó ñå ðàçøèðè. Àç ñúçäàäîõ òîçè âÿòúð, ïîìèñëè òîé. Àç ãî ñúçäàäîõ ñ òèÿ ïðîêëåòè ïåäàëè.
Îòñðåùà ñå çàäàâàøå çíàêúò ÑÒÎÏ â êðàÿ íà óëè÷êàòà. Áèë ïîíå÷è äà ñòèñíå ñïèðà÷êèòå... è ïîñëå (óñìèâêàòà ïðîäúëæàâàøå äà ñå ðàçøèðÿâà, îãîëâàéêè çúáèòå ìó) íàñòúïè ïåäàëèòå îùå ïî-ñèëíî.
Áåç äà îáðúùà âíèìàíèå íà çíàêà, Áèë ñâúðíà íàëÿâî, êúì ãîðíèÿ êðàé íà Ãëàâíàòà óëèöà íàä Áàñè ïàðê. Òåæåñòòà íà Îäðà îòíîâî ãî ïîäëúãà è äâàìàòà åäâà íå ñå ñãðîìîëÿñàõà íàñòðàíè. Âåëîñèïåäúò ñå ëþøíà, çàïîäñêà÷à è ïàê ñå èçïðàâè. Âÿòúðúò ñå çàñèëâàøå, îõëàæäàøå êàïêèòå ïîò ïî ÷åëîòî ìó, èçïàðÿâàøå ãè, ïðåëèòàøå êðàé óøèòå ìó ñ ãëóõ, îïèÿíÿâàù çâóê, êîéòî äîíÿêúäå íàïîìíÿøå øåïîòà íà ïðèáîé â ìîðñêà ðàêîâèíà, íî âñúùíîñò íå ìîæåøå äà ñå ñðàâíè ñ íèùî íà ñâåòà. Íàâÿðíî õëàïåòî ñúñ ñêåéòáîðäà îòëè÷íî ïîçíàâàøå òîçè çâóê. Íî ïîñòåïåííî ùå çàãóáèø âðúçêàòà ñ íåãî, ìîì÷å, ïîìèñëè Áèë. Íåùàòà ñå ïðîìåíÿò íåóñåòíî. Ìðúñåí íîìåð íè ïîãàæäà æèâîòúò, òúé ÷å ñå ãîòâè äà ãî ïîñðåùíåø.
Âúðòåøå ïåäàëèòå âñå ïî-áúðçî è ñåãà ñàìàòà ñêîðîñò ìó ïîìàãàøå äà çàïàçè ðàâíîâåñèå. Îòëÿâî ñå ìÿðíàõà îñòàíêèòå íà ðóõíàëèÿ âåëèêàí Ïîë Áúíèúí. Áèë èçêðåùÿ:
- Õàé-éî, Ñèëâúð, ÍÀÏÐÅÅÅÅÅÄ!
Îäðà ïðèñòåãíà ðúöå îêîëî íåãî; óñåòè ÿ êàê ñå ðàçäâèæâà çàä ãúðáà ìó. Íî ñåãà òîé íå èçïèòâàøå æåëàíèå äà ñå îáúðíå è äà ÿ ïîãëåäíå... íÿìàøå çàêúäå äà áúðçà. Âúðòåøå ïåäàëèòå è ñå ñìååøå ñ ïúëåí ãëàñ - ìúðøàâ, îïëåøèâÿë ìúæ, ïðèâåäåí íàä êîðìèëîòî íà âåëîñèïåäà, çà äà íàìàëè ñúïðîòèâàòà íà âúçäóõà. Äîêàòî ïðåëèòàøå ïîêðàé Áàñè ïàðê, õîðàòà ïî÷íàõà äà ñå îáðúùàò ïîäèð íåãî.
Îòïðåä Ãëàâíàòà óëèöà ñëèçàøå âñå ïî-ñòðúìíî êúì ïðîïàäíàëèÿ ãðàäñêè öåíòúð è íÿêàêâî ãëàñ÷å ïîøåïíà â ãëàâàòà ìó, ÷å àêî ñåãà íå íàòèñíå ñïèðà÷êèòå, ñêîðî íÿìà äà ìîæå; ïðîñòî ùå èçõâðúêíå êàòî ñíàðÿä ñðåä îñòàíêèòå îò õëúòíàëîòî êðúñòîâèùå è òàì ùå ñðåùíàò ãèáåëòà ñè.
Âìåñòî äà ñïðå, òîé îòíîâî íàòèñíà ïåäàëèòå è ïîäêàðà âåëîñèïåäà îùå ïî-áúðçî. Ëåòåøå íàäîëó ïî õúëìà è âå÷å âèæäàøå îðàíæåâî-áåëèòå áàðèåðè è âåòðîóïîðíèòå ôåíåðè ñ ïóøëèâè êàðíàâàëíè ïëàìú÷åòà ïî ãðàíèöèòå íà ñâëè÷àíåòî, âèæäàøå ãîðíèòå åòàæè íà õëúòíàëèòå ñãðàäè äà ñòúð÷àò îò óëèöàòà êàòî â êàðòèíà íà ëóä õóäîæíèê.
- Õàé-éî, Ñèëâúð, ÍÀÏÐÅÅÅÅÅÅÅÅÅÄ! - âúçòîðæåíî èçêðåùÿ Áèë Äåíáðîó è ñå ñòðåëíà íàäîëó êúì íåçíàéíàòà ñè ó÷àñò, óñåùàéêè çà ïîñëåäåí ïúò Äåðè êàòî ñâîé ñîáñòâåí ãðàä, óñåùàéêè íàé-âå÷å, ÷å å æèâ ïîä ðåàëíî íåáå è ÷å âñè÷êî å êîïíåæ, êîïíåæ, êîïíåæ.
Ëåòåøå íàäîëó ñúñ Ñèëâúð; ëåòåøå òúé, ñÿêàø ñå íàäáÿãâàøå ñ äÿâîëà.


6.

ñè îòèäåø.
Îòèâàø ñè è èçïèòâàø æåëàíèå äà ñå îçúðíåø, ñàìî âåäíúæ äà ñå îçúðíåø ñðåä çàëåçà è äà âèäèø çà ñåòåí ïúò îíçè ñòðîã õîðèçîíò íà Íîâà Àíãëèÿ - îñòðîâúðõèòå ïîêðèâè, Âîäîíàïîðíàòà êóëà, Ïîë ñúñ ñåêèðà íà ðàìîòî. Íî ìîæå áè íå å ÷àê òîëêîâà ðàçóìíî äà ñå îçúðòàø - ïèøå ãî âúâ âñè÷êè êíèãè. Íàëè ïîìíèø êàêâî å ñòàíàëî ñ æåíàòà íà Ëîò. Ïî-äîáðå íå ïîãëåæäàé íàçàä. Ïî-äîáðå ñè ìèñëè, ÷å âñè÷êî âèíàãè çàâúðøâà ùàñòëèâî... ìîæå ïúê è äà å âÿðíî; êîé êàçâà, ÷å ùàñòëèâèÿò êðàé å èçìèñëèöà? Íå âñè÷êè êîðàá÷åòà èç÷åçâàò ñðåä ìðàêà, áåç äà ñðåùíàò ñëúí÷åâ ëú÷ èëè ðúêàòà íà äðóãî äåòå; àêî æèâîòúò èçîáùî ìîæå äà íè íàó÷è íà íåùî, òî å, ÷å ùàñòëèâèÿò êðàé ñå ñðåùà ÷åñòî, íåâåðîÿòíî ÷åñòî è çàòîâà òðÿáâà ñåðèîçíî äà ñå óñúìíèì â óìñòâåíèòå ñïîñîáíîñòè íà âñåêè, êîéòî òâúðäè, ÷å íÿìà Áîã.
Êîãàòî ñå ñïóñêà çàëåç, òðÿáâà äà ñè îòèäåø ÷àñ ïî-ñêîðî, ìèñëè òîé â òîçè ñúí. Òîâà òðÿáâà äà ñòîðèø. È àêî ñè ïîçâîëèø åäíà ïîñëåäíà ìèñúë, ìîæå áè ùå ñå çàïèòàø çà ïðèçðàöèòå... ïðèçðàöèòå íà ñåäåì äåöà, êîèòî ñòîÿò ñðåä âîäàòà ïî çàëåç ñëúíöå, ñòîÿò â êðúã, ñòîÿò ðúêà çà ðúêà è ëèöàòà èì ñà ìëàäè, ðàçáèðà ñå, ìëàäè, íî ñèëíè... âúâ âñåêè ñëó÷àé äîñòàòú÷íî ñèëíè, çà äà ñúçäàäàò áúäåùèòå ìúæå, ìîæå áè äàæå äîñòàòú÷íî ñèëíè, çà äà ðàçáåðàò, ÷å áúäåùèòå ìúæå òðÿáâà çàäúëæèòåëíî äà ïðåñúçäàäàò íÿêîãàøíèòå äåöà, àêî èñêàò äà ðàçáåðàò íàøàòà ïðîñòîñìúðòíà ó÷àñò. Êðúãúò ñå çàòâàðÿ, êîëåëîòî ñå òúðêóëâà è äðóãî íÿìà íà òîçè ñâÿò.
Íå å íóæíî äà ñå îçúðòàø, çà äà âèäèø òåçè äåöà; ÷àñò îò òåáå ùå ãè âèæäà íàâåêè, ùå æèâåå ñðåä òÿõ íàâåêè, ùå ãè îáè÷à íàâåêè. Íå å çàäúëæèòåëíî òå äà ñà íàé-äîáðîòî â òåáå, àëà íÿêîãà ñà áèëè õðàíèëèùå íà âñè÷êî, â êîåòî ñè ìîãúë äà ñå ïðåâúðíåø.
Äåöà, îáè÷àì âè. Òîëêîâà ìíîãî âè îáè÷àì.
Çàòîâà ïîäêàðâàé êîëàòà, ïîäêàðâàé áúðçî äîêàòî ÷åçíàò ïîñëåäíèòå ñëúí÷åâè ëú÷è, êàðàé ïî-íàäàëå÷å îò Äåðè, îò ñïîìåíà... íî íå è îò êîïíåæà. Òîâà ùå îñòàíå - ñêúïîöåííàòà êàìåÿ íà âñè÷êî, êîåòî ñìå áèëè, âñè÷êî, êîåòî ñìå âÿðâàëè â äåòñòâîòî, âñè÷êî, êîåòî å áëåñòÿëî â íàøèòå î÷è, êîãàòî ñìå áèëè èçãóáåíè è âÿòúðúò å íàøåïâàë â íîùòà.
Ïîäêàðâàé êîëàòà è ñå ñòàðàé äà çàïàçèø óñìèâêàòà. Ïóñíè ïî ðàäèîòî ðîêåíäðîë è êàðàé íàïðåä êúì âñè÷êèÿ æèâîò íà ñâåòà ñ âñè÷êàòà õðàáðîñò è âñè÷êàòà âÿðà, êîÿòî îòêðèâàø â ñúðöåòî ñè. Áúäè âåðåí, áúäè õðàáúð, áîðè ñå.
Îñòàíàëîòî å ìðàê.


7.

- Õåé!
- Õåé, ìèñòúð...
- ... âíèìàâàé!
- Òîÿ ïðîêëåò ãëóïàê ùå...
Äóìèòå îòëèòàõà íàçàä, øóìíè è áåçñìèñëåíè êàòî ïúðõàùè çíàìåíöà, êàòî ïîíåñåíè îò âÿòúðà áàëîíè. Åòî áàðèåðèòå; îò âåòðîóïîðíèòå ôåíåðè äîëèòàøå ìèðèñ íà êåðîñèí. Áèë çúðíà çåéíàëèÿ ìðàê ñðåä ðóõíàëàòà óëèöà, ÷ó êàê äîëó âîäàòà áúëáóêà ñ óíèëî óïîðñòâî èç õàîòè÷íàòà òúìà, è ñå ðàçñìÿ íà òîçè çâóê.
Ðÿçêî õâúðëè Ñèëâúð íàëÿâî, òúé áëèçî äî áàðèåðèòå, ÷å êðà÷îëúò íà äæèíñèòå ìó èçøóìîëÿ ïî åäíà îò òÿõ. Êîëåëàòà ëåòÿõà ñàìî íà ñàíòèìåòðè îò ïóñòîòàòà îòâúä íàçúáåíèÿ àñôàëòîâ ðúá, à ìÿñòî çà ìàíåâðèðàíå íÿìàøå. Îòïðåä âîäàòà áå ðàçðóøèëà öÿëàòà óëèöà è ïîëîâèíàòà òðîòîàð êðàé áèæóòåðñêèÿ ìàãàçèí. Áàðèåðè ïðåãðàæäàõà îñòàòúöèòå îò ïîäêîïàíèÿ òðîòîàð.
- Áèë? - äîëåòÿ èçîòçàä ãëàñúò íà Îäðà, çàìàÿí è ìàëêî äðåçãàâ, ñÿêàø òîêó-ùî ñå áå ñúáóäèëà îò äúëáîêà äðÿìêà. - Áèë, êúäå ñìå? Êàêâî ïðàâèì?
- Õàé-éî, Ñèëâúð! - èçêðåùÿ Áèë, íàñî÷âàéêè ïîáåñíÿëàòà ìàøèíàðèÿ ïðàâî ñðåùó áàðèåðàòà ïðåä ïðàçíàòà âèòðèíà íà áèæóòåðèÿòà. - ÕÀÉ-ÉÎ, ÑÈËÂÚÐ, ÍÀÏÐÅÅÅÅÅÅÅÄ!
Ñèëâúð ñå âðÿçà â áàðèåðàòà ñ øåñòäåñåò êèëîìåòðà â ÷àñ è öåíòðàëíàòà äúñêà îòõâðúêíà íà åäíà ñòðàíà, À-îáðàçíèòå ïîäïîðè - íà äðóãà. Îäðà èçïèùÿ è ñòèñíà Áèë òîëêîâà çäðàâî, ÷å äúõúò ìó ñïðÿ. Ïî îêîëíèòå óëèöè õîðàòà áÿõà íàèçñêà÷àëè íà âðàòèòå ñè è ãè ãëåäàõà.
Ñèëâúð ëåòåøå ïî ìîñòà îò ïîäêîïàíè ïëî÷êè. Áèë óñåòè êàê ëÿâîòî ìó áåäðî çàñòúðãâà ïî ñòåíàòà íà áèæóòåðèÿòà. Óñåòè êàê çàäíîòî êîëåëî íà Ñèëâúð âíåçàïíî õëúòíà è ðàçáðà, ÷å òðîòîàðúò ïðîïàäà çàä òÿõ...
... à ñåòíå óñòðåìúò íà Ñèëâúð ãè èçíåñå íà òâúðäà ïî÷âà. Áèë ñâúðíà êðàé åäíà ïðåêàòóðåíà êîôà çà ñìåò è îòíîâî èçõâðúêíà íà óëèöàòà. Èçñêúðöàõà ñïèðà÷êè. Çúðíà âðúõëèòàùèÿ ðàäèàòîð íà ãðàìàäåí êàìèîí, àëà ïðîäúëæàâàøå äà ñå òðåñå îò íåóäúðæèì ñìÿõ. Ïðåëåòÿ ïðåä êàìèîíà ñ öÿëà ñåêóíäà ïðåäíèíà. Ìàéíàòà ìó - âðåìå êîëêîòî ùåø!
Îò î÷èòå ìó òå÷àõà ñúëçè, à òîé êðåùåøå, ñòèñêàøå òðîìáàòà è ñëóøàøå êàê äðåçãàâèÿò é ðåâ ñå âðÿçâà â îñëåïèòåëíèÿ ñëúí÷åâ äåí.
- Áèë, ùå ñå ïðåáèåì! - èçâèêà Îäðà è ìàêàð ÷å â ãëàñà é çâó÷åøå óæàñ, òÿ ñúùî ñå ñìååøå.
Áèë îòíîâî çàâè è òîçè ïúò óñåòè êàê Îäðà ñå íàêëàíÿ çàåäíî ñ íåãî, ïîìàãà ìó äà îâëàäåå âåëîñèïåäà, ïîìàãà äà ñå ñëåÿò çà òîçè êðàòúê ìèã îò æèâîòà êàòî òðè æèâè ñúùåñòâà.
- Ìèñëèø ëè? - âèêíà òîé.
- Ñèãóðíà ñúì! - èçêðåùÿ òÿ è ïîñëå ãî ñãðàá÷è çà ñëàáèíèòå, êúäåòî âåñåëî ñå èçäóâàøå êîëîñàëíà åðåêöèÿ. - Ñàìî íå ñïèðàé!
Íî Áèë âå÷å íÿìàøå äóìàòà. Ñèëâúð áàâíî ãóáåøå ñêîðîñò ïî áàèðà íà Ãîðíàòà ìèëÿ, áóéíèÿò ðåâ íà êàðòèòå îòíîâî ñå ðàçïàäàøå íà ïðåêúñëå÷íè èçñòðåëè. Áèë ñïðÿ è ñå îáúðíà êúì Îäðà. Òÿ ãî ãëåäàøå ñ ðàçøèðåíè î÷è, ïðåáëåäíÿëà, ÿâíî ñòðåñíàòà è îáúðêàíà... íî áåøå æèâà, áóäíà è ñå ñìååøå.
- Îäðà - èçðå÷å òîé ïðåç ñìÿõ.
Ïîìîãíà é äà ñëåçå îò Ñèëâúð, ïîäïðÿ êîëåëîòî íà áëèçêàòà òóõëåíà ñòåíà è ÿ ïðåãúðíà. Çàöåëóâà ÿ ïî ÷åëîòî, ïî î÷èòå, ïî áóçèòå, ïî óñòàòà, ïî øèÿòà, ïî ãúðäèòå.
Òÿ ãî ïðåãðúùàøå ñ âñè÷êà ñèëà.
- Áèë, êàêâî å ñòàíàëî? Ïîìíÿ êàê ñëÿçîõ îò ñàìîëåòà â Áàíãîð... è ïîñëå àáñîëþòíî íèùî. Äîáðå ëè ñè?
- Äà.
- Àìè àç?
- Äà. Ñåãà ñè äîáðå.
Òÿ ñå îòäðúïíà è ãî îãëåäà.
- Áèë, íå çàåêâàø ëè âå÷å?
- Íå - êàçà Áèë è ïàê ÿ öåëóíà. - Çàåêâàíåòî ñâúðøè.
- Çàâèíàãè?
- Äà - êàçà òîé. - Ìèñëÿ, ÷å òîçè ïúò å çàâèíàãè.
- Ñïîìåíà ëè íåùî çà ðîêåíäðîë?
- Íå çíàì. Ñïîìåíàõ ëè?
- Îáè÷àì òå - êàçà òÿ.
Áèë êèìíà è ñå óñìèõíà. Êîãàòî ñå óñìèõâàøå, èçãëåæäàøå ñúâñåì ìëàä, íåçàâèñèìî îò ïëåøèâîòî òåìå.
- È àç òå îáè÷àì - êàçà òîé. - À êàêâî äðóãî íè òðÿáâà?


8.

Ñúáóæäà ñå îò òîçè ñúí, áåç äà ñè ñïîìíÿ êàêúâ òî÷íî å áèë, áåç äà ñè ñïîìíÿ êàêâîòî è äà áèëî îñâåí ïðîñòèÿ ôàêò, ÷å ïàê å ñúíóâàë äåòñòâîòî. Äîêîñâà ãëàäêèÿ, òîïúë ãðúá íà æåíà ñè, óíåñåíà â ñâîè ñîáñòâåíè ñúíèùà; ìèñëè ñè, ÷å å õóáàâî äà áúäåø äåòå, íî íå å çëå è äà áúäåø âúçðàñòåí, êîéòî ðàçñúæäàâà íàä çàãàäêèòå íà äåòñòâîòî... íàä íåãîâèòå èñêðåíè êîïíåæè. Íÿêîé äåí ùå íàïèøà çà âñè÷êî, êàçâà ñè òîé è çíàå, ÷å âñúùíîñò òîâà å óòðèííà ìèñúë, ðîæáà íà îòëåòåëèÿ ñúí. Íî å òîëêîâà õóáàâî äà âÿðâà â íåÿ ñðåä ÷èñòàòà óòðèííà òèøèíà, äà ìèñëè, ÷å äåòñòâîòî èìà ñâîè ïðåêðàñíè òàéíè è ñ òÿõ ïîòâúðæäàâà íàøàòà òëåííîñò, à òëåííîñòòà ñëàãà ðàìêà íà âñÿêà ñìåëîñò è îáè÷. Äà ìèñëè, ÷å îíîâà, êîåòî ïîãëåæäà íàïðåä, òðÿáâà íåïðåìåííî äà ïîãëåäíå è íàçàä, çàùîòî âñåêè æèâîò ñúòâîðÿâà ñâîÿ ñîáñòâåíà èìèòàöèÿ íà áåçñìúðòèåòî - êîëåëî.
Èëè ïîíå òàêà ñè ìèñëè Áèë Äåíáðîó ïîíÿêîãà â ðàííèòå óòðèíè ñëåä ñúíÿ, êîãàòî ïî÷òè ñè ïðèïîìíÿ äåòñòâîòî è ïðèÿòåëèòå, ñ êîèòî ãî å ñïîäåëÿë.




Òàçè êíèãà áå çàïî÷íàòà â Áàíãîð, Ìåéí
íà 9 ñåïòåìâðè 1981
è çàâúðøåíà â Áàíãîð, Ìåéí
íà 28 äåêåìâðè 1985.