
                                Ñòèâúí Êèíã
		Зеленият Път

                              ÌÈØËÅÒÎ ÏÎ ÏÚÒß



     ÌÈØÊÀ Â ÎÒÄÅËÅÍÈÅÒÎ ÍÀ ÑÌÚÐÒÍÈÖÈÒÅ
     Â "Äâåòå  óáèòè ìîìè÷åíöà", ïúðâàòà ÷àñò íà íîâèÿ âëåäåíÿâàù òðèëúð íà
Ñòèâúí  Êèíã,  çàòâîðíè÷åñêèÿò  íàäçèðàòåë Ïîë Åäæêîóì íè âúâåäå â ñòóäåíèÿ
ñâÿò  íà  çàòâîðà  â Ñòóäåíàòà ïëàíèíà. Åäæêîóì ñúùî íè ïðåäñòàâè áëîê Å, â
êîéòî  îñúäåíèòå íà ñìúðò ïðåñòúïíèöè ïðåêàðâàò ïîñëåäíèòå ñè äíè, ïðåäè äà
èçâúðâÿò  óæàñíèÿ Çåëåí ïúò êúì ìÿñòîòî, êúäåòî Ñòàðèÿ Ñâåòëüî ñ íåòúðïåíèå
÷àêà äà ãè ïðåãúðíå â ñêóòà ñè. Åäèí îò òåçè õîðà å Äæîí Êîôè. Äðóã å Åäóàð
Äåëàêðîà.  Òðåòè  ïúê  å  Áèëè  Õëàïåòî  -  Óèëÿì  Óîðòúí. Òàêà äà ñå êàæå,
òðèúãúëíèê íà ñìúðòòà. Íî Ïîë Åäæêîóì çíàå, ÷å ïðåç ëÿòîòî è åñåíòà íà 1932
ïî  Çåëåíèÿ  ïúò  èìà  è ÷åòâúðòè èãðà÷. Åäíî îáèêíîâåíî ìèøëå... Ñàìî ÷å â
ñâåòà  íà  Ñòèâúí  Êèíã íÿìà íèùî ñèãóðíî... íèùî íåïðèêîñíîâåíî... è íèùî,
äîðè è åäíà ìèøêà, íå å îíîâà, êîåòî èçãëåæäà.


     1.

     Ñòàð÷åñêèÿò,  äîì,  â  êîéòî  äîèçæèâÿâàì ïîñëåäíèòå ñè äíè, ñå íàðè÷à
"Äæîðäæèéñêè  áîðîâå".  Íàìèðà  ñå  íà  ñòîòèíà êèëîìåòðà îò Àòëàíòà è å íà
îêîëî  äâåñòà ñâåòëèííè ãîäèíè îò æèâîòà, êîéòî âîäÿò ïîâå÷åòî õîðà - õîðà,
äà  ðå÷åì,  ïîä îñåìäåñåòãîäèøíà âúçðàñò. Âèå, êîèòî ÷åòåòå òåçè ðåäîâå, ñå
íàäÿâàòå  áúäåùåòî  âè  äà  íå âè ãîòâè ïîäîáíî ìÿñòî. Òî íå å óæàñíî, íå è
êàòî  öÿëî  -  èìà  êàáåëíà òåëåâèçèÿ, õðàíàòà å äîáðà (ìàêàð ÷å èìà ñúâñåì
ìàëêî íåùà, êîèòî ÷îâåê äà ìîæå äà ñäúâ÷å), íî ïî ñâîé íà÷èí å ñúùî òîëêîâà
óáèéñòâåíî, êîëêîòî áåøå è áëîê Å â Ñòóäåíàòà ïëàíèíà.
     Òóê  äàæå  èìà  åäèí,  êîéòî ìàëêî ìè íàïîìíÿ çà Ïúðñè Óåòìîð, ïîëó÷èë
ðàáîòàòà  ñè  íà  Çåëåíèÿ ïúò çàðàäè ðîäíèíñòâîòî ñè ñ ãóáåðíàòîðà íà ùàòà.
Ñúìíÿâàì  ñå,  ÷å òîçè ÷îâåê òóê å ðîäíèíà íà êàêâàòî è äà å âàæíà ëè÷íîñò,
âúïðåêè  ÷å  ñå  äúðæè òàêà. Êàçâà ñå Áðàä Äîëúí. Ïîñòîÿííî ñè ðåøè êîñàòà,
ñúùî  êàòî  Ïúðñè  è  â çàäíèÿ ìó äæîá âèíàãè èìà íåùî çà ÷åòåíå. Ïðè Ïúðñè
òîâà  áÿõà  ñïèñàíèÿ  êàòî  "Àðãîñè"  è "Ìåíå Àäâåí÷úð", à ïðè Áðàä - îíåçè
ìàëêè  áðîøóðêè,  íàðå÷åíè  "Áóéíè øåãè" è "Ãàäíè øåãè". Òîé ïîñòîÿííî ïèòà
õîðàòà  çàùî ôðàíöóçèíúò ïðåñÿêúë ïúòÿ, êîëêî ïîëÿöè ñà íóæíè, çà äà çàâèÿò
åëåêòðè÷åñêà  êðóøêà, èëè êîëêî äóøè íîñÿò êîâ÷åãà ïî âðåìå íà ïîãðåáåíèå â
Õàðëåì.  Ñúùî  êàòî  Ïúðñè Áðàä å ãëóïàê, êîéòî ñìÿòà, ÷å íèùî íå å ñìåøíî,
àêî íå å ãàäíî.
     Íåùî, êîåòî Áðàä ìè êàçà îíçè äåí, ìè ñå ñòîðè íàèñòèíà óìíî, íî íå ìó
âÿðâàì  ìíîãî  -  äîðè  ñïðåëèÿò  ÷àñîâíèê  å  âåðåí äâà ïúòè äíåâíî, ãëàñè
ïîãîâîðêàòà.  "Ñòðàõîòåí  êúñìåòëèÿ ñè, ÷å íÿìàø îíàçè áîëåñò íà Àëöõàéìåð,
Ïîëè"  - êàçà ìè. Ìðàçÿ äà ìå íàðè÷à Ïîëè, íî òîé òàêà èëè èíà÷å ïðîäúëæàâà
äà  ãî  ïðàâè  è  âå÷å  ñúì  ñå îòêàçàë äà ãî ìîëÿ äà ïðåñòàíå. Èìà è äðóãè
èçðàçè  - íå ñúâñåì ïîãîâîðêè - êîèòî ñå îòíàñÿò äî Áðàä Äîëúí. Åäíà îò òÿõ
ãëàñè  "Ìîæåø  äà  îòâåäåø  åäèí  êîí äî âîäà, íî íå ìîæåø äà ãî íàêàðàø äà
ïèå",  ñïîðåä  äðóãà  "Ìîæåø äà ãî îáëå÷åø, íî íå ìîæåø äà ãî èçâåäåø". Òîé
ïðèëè÷à íà Ïúðñè è ïî èíàòà ñè.
     Êîãàòî íàïðàâè çàáåëåæêàòà ñè çà Àëöõàéìåð, ìèåøå ïîäà íà ñîëàðèóìà, â
êîéòî  ïðåãëåæäàõ  âå÷å  èçïèñàíèòå  ñòðàíèöè.  Ìíîãî ñà è ìè ñå ñòðóâà, ÷å
ïðåäè äà ñâúðøà, ùå èìà îùå àäñêè ìíîãî.
     - Îíàçè áîëåñò íà Àëöõàéìåð, çíàåø ëè êàêâî âñúùíîñò ïðåäñòàâëÿâà?
     - Íå - îòâúðíàõ àç, - íî ñúì ñèãóðåí, ÷å òè ùå ìè êàæåø, Áðàä.
     - Òîâà å êàòî ÑÏÈÍ çà ñòàðöèòå - ðå÷å òîé è ïîñëå èçáóõíà â ñìÿõ, "õú-
õú-õú-õà!", òî÷íî êàêòî ïðàâåøå ñëåä îíåçè ñâîè èäèîòñêè øåãè.
     Àç  îáà÷å  íå  ñå  çàñìÿõ,  çàùîòî  îíîâà,  êîåòî  êàçà,  äîíÿêúäå  ìå
ðàçâúëíóâà.  Íå  ÷å  áÿõ  áîëåí  îò Àëöõàéìåð. Ìàêàð ÷å òóê, â "Äæîðäæèéñêè
áîðîâå"  òàçè  áîëåñò  íå  å  ðÿäêîñò,  ñàìèÿò  àç  èìàõ  ñàìî îáèêíîâåíèòå
ñòàð÷åñêè  ïðîáëåìè  ñ  ïàìåòòà. Òå êàòî ÷å ëè ñà ñâúðçàíè ïîâå÷å ñ âúïðîñà
"êîãà",  îòêîëêîòî  ñ  "êàêâî".  Êàòî  ïðåãëåæäàì  íàïèñàíîòî äîñåãà, ìè ñå
ñòðóâà,  ÷å  ñè  ñïîìíÿì  âñè÷êî  ñëó÷èëî ñå ïðåç òðèéñåò è âòîðà. Âñúùíîñò
îíîâà,  êîåòî ïîíÿêîãà ñå îáúðêâà â ãëàâàòà ìè, å ïîðåäíîñòòà íà ñúáèòèÿòà.
È âñå  ïàê,  àêî  âíèìàâàì,  ìèñëÿ, ÷å ìîãà äà ñå îïðàâÿ. Äæîí Êîôè äîéäå â
áëîê  Å  è  íà  Çåëåíèÿ  ïúò ïðåç îêòîìâðè íà îíàçè ãîäèíà, îñúäåí íà ñìúðò
çàðàäè  óáèéñòâîòî íà äåâåòãîäèøíèòå áëèçíà÷êè Äåòåðèê. Òîâà å îñíîâíèÿò ìè
îðèåíòèð  è  àêî  ãî èìàì ïðåäâèä, áè òðÿáâàëî ñïîêîéíî äà ñå ñïðàâÿ. Óèëÿì
Óîðòúí,  Äèâèÿ  Áèë,  ïðèñòèãíà ñëåä Êîôè, à Äåëàêðîà áåøå äîøúë ïðåäè òÿõ.
Ìèøêàòà  ñúùî,  îíàçè,  êîÿòî  Áðóòúñ  Õàóúë - çà ïðèÿòåëèòå ñè Áðóòàëíèÿ -
íàðå÷å Ñòèéìáîóò Óèëè, à ôðàíöóçèíúò ÿ ïðåêðúñòè íà ãîñïîäèí Äæèíãúëñ.
     Êàêòî  è  äà  ãî  íàðå÷åòå,  ìèøîêúò  ïðèñòèãíà ïðúâ, äîðè ïðåäè Äåë -
êîãàòî  ñå  ïîÿâè,  âñå  îùå  áå  ëÿòî  è íà Çåëåíèÿ ïúò èìàõìå äðóãè äâàìà
îñúäåíè: Àðëåí Áèòúðáúê - Âîæäà è Àðòúð Ôëàíäúðñ - Ïðåçèäåíòà.
     Îíàçè ìèøêà. Îíàçè ïðîêëåòà ìèøêà. Äåëàêðîà ÿ îáè÷àøå, íî Ïúðñè Óåòìîð
îïðåäåëåíî íå ìîæåøå äà ÿ ïîíàñÿ. Òîé ÿ íàìðàçè îò ñàìîòî íà÷àëî.


     2.

     Ìèøêàòà  ñå âúðíà ñàìî òðè äíè ñëåä êàòî Ïúðñè ÿ áåøå ãîíèë ïî Çåëåíèÿ
ïúò.  Äèéí  Ñòàíòúí  è  Áèë  Äîäæ áèñòðåëè ïîëèòèêàòà, êîåòî ïðåç îíåçè äíè
îçíà÷àâàøå,  ÷å  ðàçãîâàðÿò  çà  Ðóçâåëò  è Õóâúð - çà Õúðáúðò, à íå çà Äæ.
Åäãàð*. Äâàìàòà ÿäåëè áèñêâèòè "Ðèö", êîèòî îêîëî ÷àñ ïðåäè òîâà Äèéí êóïèë
îò  ñòàðèÿ Òó-Òó. Ïúðñè ãè ñëóøàë îò âðàòàòà íà êàáèíåòà è óïðàæíÿâàë áúðçè
óäàðè  ñ  ïàëêàòà,  êîÿòî  òîëêîâà  ìíîãî îáè÷àøå. Èçâàäèë ÿ îò îíçè ñìåøåí
ðú÷íî  èçðàáîòåí êàëúô, êîéòî áåøå èçíàìåðèë îòíÿêúäå, çàâúðòÿë ÿ (èëè ïîíå
ñå  îïèòàë  -  â  ïîâå÷åòî ñëó÷àè ÿ èçïóñêàøå è òÿ íå ïàäàøå ñàìî çàùîòî áå
çàêà÷åíà íà êèòêàòà ìó ñ êîæåíà êàèøêà), ïîñëå îòíîâî ÿ ïðèáðàë. Ïðåç îíàçè
íîù àç íå áÿõ íà ðàáîòà, íî íà ñëåäâàùàòà âå÷åð Äèéí ìè äîêëàäâà âñè÷êî.
     [*  Õúðáúðò  Êëàðê  Õóâúð (1874-1964) - òðèéñåò è ïúðâèÿò ïðåçèäåíò íà
ÑÀÙ (1929-1933). Äæîí Åäãàð Õóâúð (1895-1972) - îñíîâàòåë è äèðåêòîð íà ÔÁÐ
îò ñúçäàâàíåòî ìó ïðåç 1924 ãîäèíà äî ñìúðòòà ñè. - Á.ïð.]
     Ìèøêàòà  ñå  ïîÿâèëà  íà  Çåëåíèÿ  ïúò  òî÷íî  êàòî ïðåäè, èçïðèïêâàëà
èçâåñòíî ðàçñòîÿíèå, ïîñëå ñïèðàëà è êàòî ÷å ëè ïðîâåðÿâàëà ïðàçíèòå êèëèè.
Ñëåä  ìàëêî ïðîäúëæàâàëà, ñÿêàø ïðåç öÿëîòî âðåìå çíàåëà, ÷å òúðñåíåòî ùå å
äúëãî è ñå áèëà ïðèãîòâèëà çà òîâà.
     Òîçè  ïúò  Ïðåçèäåíòà áèë áóäåí è ñòîÿë íà âðàòàòà íà êèëèÿòà ñè. Òîçè
òèï  íÿêàê  ñè óñïÿâàøå äà èçãëåæäà ñïðåòíàò äàæå â ñèíèòå ñè çàòâîðíè÷åñêè
äðåõè.  Ñúâñåì ñëó÷àéíî áÿõìå ðàçáðàëè, ÷å íÿìà äà ñåäíå íà Ñòàðèÿ Ñâåòëüî,
è ñå  îêàçàõìå ïðàâè - íå áåøå ìèíàëà è ñåäìèöà ñëåä âòîðîòî ïðåñëåäâàíå íà
ìèøêàòà  îò  Ïúðñè,  êîãàòî  çàìåíèõà  ñìúðòíàòà  ïðèñúäà  íà  Ïðåçèäåíòà ñ
äîæèâîòíà è ãî ïðåìåñòèõà îò áëîêà.
     - Õåé!  -  èçâèêàë  òîé,  - Òàì èìà ìèøêà! Ùî çà çàâåäåíèå óïðàâëÿâàòå
âèå,  ìîì÷åòà?  - Íà ïðúâ ïîãëåä ñå øåãóâàë, íî Äèéí ìè êàçà, ÷å â ãëàñà ìó
ñå  äîëàâÿëà  ÿðîñò,  ñÿêàø  äîðè  ñìúðòíàòà ïðèñúäà íå áèëà â ñúñòîÿíèå äà
èçáèå  áèçíåñà  îò  äóøàòà  ìó.  Ïðåäè  òîâà  áèë  ðàáîòèë  êàòî ðåãèîíàëåí
ðúêîâîäèòåë   íà  ôèðìà  çà  íåäâèæèìè  èìîòè,  íàðå÷åíà  "Ìèä-Ñàóò  Ðèúëòè
Àñîøèåéòñ",  è  ñå  ñìÿòàë  çà äîñòàòú÷íî õèòúð, ÷å äà óñïåå äà ñå èçìúêíå,
ñëåä  êàòî  áóòíàë  ñêëåðîçèðàëèÿ  ñè  áàùà  îò  ïðîçîðåöà íà òðåòèÿ åòàæ ñ
íàäåæäàòà  äà ïîëó÷è äâîéíàòà ìó çàñòðàõîâêà "Æèâîò". Îêàçàëî ñå, ÷å ãðåøè,
íî ìîæå áè íå ÷àê òîëêîâà.
     - Ìëúêâàé,  êðåòåí  òàêúâ - êàçàë Ïúðñè, íî ðåàêöèÿòà ìó áèëà ïî-ñêîðî
àâòîìàòè÷íà.  Íå  èçïóñêàë ìèøêàòà îò î÷è. Áèë ïðèáðàë ïàëêàòà â êàëúôà é è
áèë  âçåë  åäíî  îò  ñâîèòå  ñïèñàíèÿ,  íî ñåãà ãî çàõâúðëèë âúðõó áþðîòî è
îòíîâî  èçâàäèë  ïàëêàòà. Çàïî÷íàë íåáðåæíî äà ïî÷óêâà ñ íåÿ ïî êîêàë÷åòàòà
íà ëÿâàòà ñè ðúêà.
     - Êó÷è  ñèí  -  îáàäèë  ñå Áèë Äîäæ. - Íèêîãà äîñåãà íå ñúì âèæäàë òóê
ìèøêà.
     - À,  òÿ  ìàé  ÷å  å  äîñòà  óìíà  -  îòâúðíàë  Äèéí. - È èçîáùî íå ñå
ñòðàõóâà.
     - Îòêúäå çíàåø?
     - Áåøå  òóê  ïðåäè  íÿêîëêî äíè. Ïúðñè ñúùî ÿ âèäÿ. Áðóòàëíèÿ ÿ íàðå÷å
Ñòèéìáîóò Óèëè.
     Â îòãîâîð Ïúðñè èçðúìæàë, íî íå êàçàë íèùî. Âå÷å ïî÷óêâàë ñ ïàëêàòà ïî-
áúðçî ïî îïàêîòî íà äëàíòà ñè.
     - Ãëåäàéòå - èçâèêàë Äèéí. - Ìèíàëèÿ ïúò äîéäå ÷àê äî áþðîòî. Èñêàì äà
âèäÿ äàëè ïàê ùå ãî íàïðàâè.
     Ìèøêàòà  ãî  íàïðàâèëà,  êàòî ïî ïúòÿ çàîáèêîëèëà îòäàëå÷å Ïðåçèäåíòà,
ñÿêàø  íå  é  õàðåñâàëà  ìèðèçìàòà  íà  íàøèÿ îòöåóáèåö. Òÿ îãëåäàëà äâå îò
ïðàçíèòå êèëèè, äàæå ñå ïîêàòåðèëà äà ïîäóøè ãîëèòå êîéêè, ïîñëå ñå âúðíàëà
íà  Çåëåíèÿ ïúò. À Ïúðñè ñòîÿë òàì ïðåç öÿëîòî âðåìå è ïî÷óêâàë ëè ïî÷óêâàë
ñ ïàëêàòà,  áåç  äà  ãîâîðè,  èçïúëíåí  åäèíñòâåíî ñ æåëàíèå äà ÿ íàêàðà äà
ñúæàëÿâà, ÷å ñå å âúðíàëà. Èçïúëíåí ñ æåëàíèå äà é äàäå óðîê.
     - Äîáðå, ÷å íå ñå íàëàãà âèå, ìîì÷åòà, äà ÿ ñëàãàòå íà Ñòàðèÿ Ñâåòëüî -
çàèíòðèãóâàí  âúïðåêè âîëÿòà ñè, ðåêúë Áèë. - Ùÿõòå äà èçãóáèòå àäñêè ìíîãî
âðåìå, äîêàòî ÿ çàâúðæåòå è é ñëîæèòå øàïêàòà.
     Ïúðñè  ïðîäúëæàâàë  äà  ìúë÷è,  íî  ñúâñåì áàâíî ñòèñíàë ïàëêàòà ìåæäó
ïðúñòèòå ñè, òàêà êàêòî ÷îâåê äúðæè õóáàâà ïóðà.
     Ìèøêàòà  ñïðÿëà  íà  ñúùîòî  ìÿñòî êàòî ïðåäè, íà ïî-ìàëêî îò ìåòúð îò
áþðîòî,  è  ïîãëåäíàëà  êúì Äèéí êàòî çàòâîðíèê ïðåä ðåøåòêèòå íà êèëèÿ. Çà
ìèã  ïîãëåäíàëà  è  êúì  Áèë, ïîñëå îòíîâî íàñî÷èëà âíèìàíèåòî ñè êúì Äèéí.
Ïúðñè êàòî ÷å ëè èçîáùî íå çàáåëÿçâàë íèùî.
     - Õðàáðî  ìàëêî êîïåëå, òðÿáâà äà é ãî ïðèçíàÿ - êàçàë Áèë. Ïîñëå ëåêî
ïîâèøèë ãëàñ. - Õåé! Õåé! Ñòèéìáîóò Óèëè!
     Ìèøîêúò  òðåïíàë  è  ðàçìúðäàë  óøè,  íî  íå  èçáÿãàë, äîðè íå ïðîÿâèë
êàêâèòî è äà å ïðèçíàöè, ÷å ñå ãîòâè äà èçáÿãà.
     - Ãëåäàéòå  ñåãà  -  ðåêúë  Äèéí, êàòî ñè ñïîìíèë êàê Áðóòàëíèÿ äàë íà
æèâîòèí÷åòî  ïàð÷åíöå  îò  ñàíäâè÷à  ñè.  - Íå çíàÿ äàëè ùå ãî íàïðàâè ïàê,
íî...
     Òîé  îò÷óïèë  ìàëêî  îò åäíà áèñêâèòà è ïóñíàë ïàð÷åòî ïðåä ìèøêàòà. Â
ïðîäúëæåíèå  íà åäíà-äâå ñåêóíäè òÿ ñàìî ãëåäàëà êúì îðàíæåâàòà òðîõà, êàòî
äóøåëà è ìúðäàëà òúíêèòå ñè êàòî íèøêè ìóñòà÷åòà. Ïîñëå ïðîòåãíàëà ëàïè÷êè,
âçåëà ïàð÷åíöåòî, ñåäíàëà íà çàäíèòå ñè êðàêà è çàïî÷íàëà äà ÿäå.
     - Ìúòíèòå  ìå  âçåëè!  -  âúçêëèêíàë  Áèë.  -  ßäå òàêà èçèñêàíî, êàòî
ñâåùåíèê â ñúáîòà âå÷åð!
     - Ïúê íà ìåí ïîâå÷å ìè ïðèëè÷à íà íÿêîé ÷åðíüî, êîéòî ñå òúï÷å ñ äèíÿ -
îòáåëÿçàë Ïúðñè, íî íèêîé îò íàäçèðàòåëèòå íå ìó îáúðíàë âíèìàíèå. Íèòî ïúê
Âîæäà  èëè  Ïðåçèäåíòà. Ìèøêàòà äîâúðøèëà áèñêâèòàòà, íî ïðîäúëæèëà äà ñåäè
íà  ìÿñòîòî  ñè,  ïàçåéêè  ðàâíîâåñèå ñ ïîìîùòà íà îïàø÷èöàòà ñè, è ãëåäàëà
íàãîðå êúì ãèãàíòèòå â ñèíè äðåõè.
     - Äàé  àç  äà  îïèòàì  -  êàçàë  Áèë.  Òîé  îò÷óïèë  îùå åäíî ïàð÷å îò
áèñêâèòà,  íàâåë  ñå  íàä  áþðîòî  è  âíèìàòåëíî  ãî ïóñíàë. Æèâîòèí÷åòî ãî
ïîäóøèëî, íî íå ãî äîêîñíàëî. - Úõú - ðåêúë. - Òðÿáâà äà ñå å íàõðàíèëà.
     - Íå  -  îòâúðíàë  Äèéí,  -  ïðîñòî  çíàå,  ÷å ñè âúíøåí ÷îâåê, òîâà å
âñè÷êî.
     - Âúíøåí  ëè?  Àç!  Òóê  ñúì  ïî÷òè  îò  òîëêîâà âðåìå, êîëêîòî è Õàðè
Òåðóèëèãúð! À ìîæå è îò ïî-äúëãî!
     - Êðîòêî,  ñòàð÷å,  êðîòêî - óõèëèë ñå Äèéí. - Ñàìî ãëåäàé äàëè íå ñúì
ïðàâ.  -  Ïóñíàë  íà  çåìÿòà  íîâî  ïàð÷å  îò áèñêâèòàòà. Ñúâñåì åñòåñòâåíî
ìèøêàòà  ãî  âçåëà  è  îòíîâî  çàïî÷íàëà  äà ÿäå, áåç äà îáðúùà âíèìàíèå íà
ïàð÷åíöåòî  íà  Áèë.  Íî  ïðåäè  äà óñïåå äà ñè ãðèçíå åäèí-äâà ïúòè, Ïúðñè
õâúðëèë ïàëêàòà ñè êúì íåÿ êàòî êîïèå.
     Ìèøêàòà  áèëà  ìàëêà  öåë  è  òðÿáâà  äà îòäàäåì äúëæèìîòî íà äÿâîëà -
óäàðúò  áèë  àäñêè  òî÷åí è ñïîêîéíî ìîæåë äà îòíåñå ãëàâàòà íà "Óèëè", àêî
ðåôëåêñèòå é íå áèëè òîëêîâà áúðçè. Òÿ ñå íàâåëà - äà, òî÷íî òàêà, êàêòî áè
íàïðàâèë  è  ÷îâåê  -  è  ïóñíàëà  ïàð÷åòî  áèñêâèòà.  Òåæêàòà äúáîâà ïàëêà
ïðåëåòÿëà  íàä ãëàâàòà è ãúðáà é äîñòàòú÷íî áëèçî, çà äà ðàçðîøè êîçèíàòà é
(ïîíå  òàêà  ìè  êàçà Äèéí, òàêà è ãî ïðåäàâàì, ìàêàð äà íå ñúì ñèãóðåí, ÷å
íàèñòèíà  ìó  âÿðâàì),  ïîñëå ñå óäàðèëà â çåëåíèÿ ëèíîëåóì è îòñêî÷èëà êúì
ðåøåòêèòå íà åäíà îò ïðàçíèòå êèëèè. Ìèøëåòî íå èç÷àêàëî äà ðàçáåðå äàëè íå
å ñòàíàëà  ãðåøêà - î÷åâèäíî ïîìíåëî íÿêàêúâ äðóã ïîäîáåí ñáëúñúê, îáúðíàëî
ñå è ñâåòêàâè÷íî èç÷åçíàëî ïî êîðèäîðà êúì êàðöåðà.
     Ïúðñè  èçðåâàë  îò  ðàçî÷àðîâàíèå - çíàåë êîëêî áëèçî áèë äî öåëòà - è
îòíîâî  ñå  âòóðíàë ñëåä æèâîòèí÷åòî. Áèë Äîäæ ãî õâàíàë çà ðúêàòà, íàâÿðíî
ñúâñåì  èíñòèíêòèâíî, íî òîé ñå îòêúñíàë. È âñå ïàê, êàçà ìè Äèéí, âåðîÿòíî
òúêìî  òîâà  ñïàñèëî  æèâîòà íà Ñòèéìáîóò Óèëè. Ïúðñè íå ñàìî èñêàë äà óáèå
ìèøêàòà,  à  äà ÿ ñìàæå, òàêà ÷å ñå çàòè÷àë ñ îãðîìíè, êîìè÷íè ñêîêîâå êàòî
åëåí,  òðîïàéêè  ñ  òåæêèòå ñè ÷åðíè ðàáîòíè îáóâêè, Ìèøëåòî åäâà óñïÿëî äà
èçáåãíå  ïîñëåäíèòå  ìó  äâà  ñêîêà, ïúðâèÿò íà åäíàòà ñòðàíà, âòîðèÿò - íà
äðóãàòà.
     - Ìàìêà  ìó!  -  èçâèêàë  Ïúðñè, êàòî áëúñíàë ñ äëàí ïî âðàòàòà. Ïîñëå
çàïî÷íàë  äà  ðîâè  èç  êëþ÷îâåòå  ñè,  ãîòâåéêè ñå äà âëåçå â êàðöåðà è äà
ïðîäúëæè ïðåñëåäâàíåòî.
     Äèéí  òðúãíàë  ïî  êîðèäîðà  ñëåä íåãî. Íàðî÷íî âúðâÿë áàâíî, çà äà ñå
îâëàäåå.  Îò÷àñòè  ìó  ñå èñêàëî äà ñå ïðèñìåå íà Óåòìîð, êàçà ìè òîé, íî â
ñúùîòî  âðåìå èçïèòâàë æåëàíèå äà ãî ñãðàá÷è, äà ãî îáúðíå, äà ãî çàëåïè çà
âðàòàòà íà ñòàÿòà è äà ãî íàêàðà äà âèäè çâåçäè ïîñðåä áÿë äåí. Ðàçáèðà ñå,
íàé-âå÷å  ïðîñòî  áèë  ñòðåñíàò  -  ðàáîòàòà  íè  â áëîê Å áåøå äà ñâåæäàìå
êàâãèòå  äî  ìèíèìóì,  à  íà  ïðàêòèêà  êàâãàòà  áå  áàùèíîòî èìå íà Ïúðñè.
Ñúæèòåëñòâîòî  ñ  íåãî  áåøå âñå åäíî äà ñå îïèòâàø äà ñâàëèø äåòîíàòîðà íà
áîìáà,  äîêàòî  çàä  ãúðáà  òè íÿêîé áèå ÷èíåëè. Ñ åäíà äóìà, ïðåäèçâèêâàøå
áåçïîêîéñòâî.  Ñòàíòúí  òâúðäåøå,  ÷å  âèæäàë  òîâà áåçïîêîéñòâî â î÷èòå íà
Àðëåí   Áèòúðáúê...  äîðè  â  î÷èòå  íà  Ïðåçèäåíòà,  ìàêàð  òîçè  ãîñïîäèí
îáèêíîâåíî äà áå ëåäåí êàòî êîíñåðâèðàíà êðàñòàâèöà.
     Íî èìàëî è îùå íåùî. Äèéí âå÷å áèë çàïî÷íàë äà âúçïðèåìà ìèøëåòî êàòî -
å,  ìîæå  áè  íå  êàòî  ïðèÿòåë, íî êàòî åëåìåíò îò æèâîòà â áëîêà. Îòòóê è
îíîâà,  êîåòî  Ïúðñè  íàïðàâèë è ñå îïèòâàë äà íàïðàâè, àâòîìàòè÷íî ñòàâàëî
ëîøî.  À  ôàêòúò,  ÷å  òîé  íèêîãà  íå  áè  ðàçáðàë  êàê  òàêà  íå  å ïðàâ,
ïðåäñòàâëÿâàøå  ñúâúðøåí  ïðèìåð  çàùî  íå  ïîäõîæäàøå  çà  ðàáîòàòà, êîÿòî
ñìÿòàøå, ÷å âúðøè.
     Ïúðñè  èçîáùî íå ïîíàñÿøå äà èçãëåæäà ãëóïàâî è âñè÷êè íèå ãî çíàåõìå.
Òàêà  ÷å  êîãàòî  Äèéí  ñòèãíàë  äî êðàÿ íà êîðèäîðà, âå÷å ñå áèë îâëàäÿë è
çíàåë êàê äà ñå ñïðàâè ñ ïðîáëåìà,
     - Ïàê òå èçèãðà - óõèëåí ìó êàçàë Ñòàíòúí.
     Òîé ñâèðåïî ãî èçãëåäàë è îòìåòíàë êîñàòà îò ÷åëîòî ñè.
     - Ìåðè ñè ïðèêàçêèòå, öàéñ. ßäîñàí ñúì. Íå âëîøàâàé ïîëîæåíèåòî.
     - Çíà÷è ïàê å äåí çà ïðåíàñÿíå, à? - îòâúðíàë ìó, áåç äà ñå ñìåå... íî
ñ ïðèñìåõ â î÷èòå. - Å, êîãàòî ñâúðøèø âñè÷êî òîçè ïúò, èìàø ëè íåùî ïðîòèâ
äà èçìèåø ïîäà?
     Ïúðñè  ïîãëåäíàë  êúì ïîäà. Ïîñëå ïîãëåäíàë êúì êëþ÷îâåòå ñè. Ïîìèñëèë
ñè çà ïîðåäíîòî ïðîäúëæèòåëíî, óìîðèòåëíî è áåçïëîäíî òúðøóâàíå èç ñòàÿòà ñ
ìåêè  ñòåíè,  äîêàòî  âñè÷êè íàîêîëî ñòîåëè è ãî íàáëþäàâàëè... âêëþ÷èòåëíî
Âîæäà è Ïðåçèäåíòà.
     - Ïðîêëåò  äà  ñúì, àêî ðàçáèðàì êàêâî å òîëêîâà ñìåøíî - êàçàë. - Òóê
íå íè òðÿáâàò ìèøêè - âå÷å è áåç òîâà ñè èìàìå äîñòàòú÷íî ãàäèíè.
     - Êàêòî  êàæåø,  Ïúðñè  -  îòâúðíàë  Äèéí  è  âäèãíàë ðúöå. Çà ìèã áèë
óáåäåí,  êàçà  ìè ñëåäâàùàòà âå÷åð, ÷å òîé ùå ñå íàõâúðëè îòãîðå ìó. Òîãàâà
êúì òÿõ ñå ïðèáëèæèë Áèë Äîäæ è çàãëàäèë íåùàòà:
     - Ñòðóâà  ìè  ñå,  ÷å ñè èçïóñíàë òîâà. - Ïîäàë íà Ïúðñè ïàëêàòà ìó. -
Äâà ïðúñòà ïî-íèñêî è ùåøå äà ñòðîøèø ãúðáà íà ìàëêîòî êîïåëåíöå.
     - Äà, íå áåøå çëå - ãîðäî îòâúðíàë òîé è ãðèæëèâî ïðèáðàë ïàëêàòà ñè â
ãëóïàâèÿ é êàëúô. - Â ãèìíàçèÿòà èãðàåõ áåéçáîë è íÿìàõ ãðåøêà.
     - ß  ñòèãà,  áå,  íàèñòèíà  ëè?  - ïîïèòàë Áèë è óâàæåíèåòî â ãëàñà ìó
(ìàêàð  ÷å  íàìèãíàë íà Äèéí, êîãàòî Ïúðñè ñå èçâúðíàë) áèëî äîñòàòú÷íî, çà
äà äîçàãëàäè ïîëîæåíèåòî.
     - Äà.  Âåäíúæ  èãðàõ  â  Íîêñâèë.  Îíåçè  ãðàæäàíÿ èçîáùî íå óñïÿõà äà
ðàçáåðàò  êúäå  å  òîïêàòà.  Ìîæåøå äà ñòàíå ñòðàõîòíà èãðà, àêî ñúäèÿòà íå
áåøå òàêúâ êðåòåí.
     Äèéí  ìîæåë  äà  îñòàâè íåùàòà òàêà, íî áå ïî-ñòàðøè îò íåãî è ÷àñò îò
ðàáîòàòà  íà  ïî-ñòàðøèÿ  å  äà  îáó÷àâà,  à  ïî îíîâà âðåìå - ïðåäè Êîôè è
Äåëàêðîà  -  âñå  îùå  ñìÿòàøå,  ÷å  òîé  ñå  ïîääàâà  íà îáó÷åíèå. Òàêà ÷å
ïðîòåãíàë ðúêà è õâàíàë ïî-ìëàäèÿ ìúæ çà ðúêàòà.
     - Íå  å  çëå äà ïîìèñëèø çà îíîâà, êîåòî òîêó-ùî íàïðàâè - êàçàë. Èìàë
íàìåðåíèå,  ïî-êúñíî  ìè îáÿñíè, äà ãîâîðè ñúñ ñåðèîçåí, íî íå è îñúäèòåëåí
òîí. Âúâ âñåêè ñëó÷àé íå ïðåêàëåíî îñúäèòåëåí.
     Ñàìî  ÷å  ïðè Ïúðñè òîâà íå äåéñòâàøå. Òîé ìîæå è äà íå ñå íàó÷è... çà
ðàçëèêà îò íàñ.
     - Õåé,  öàéñ,  çíàÿ êàêâî ïðàâåõ - îïèòâàõ ñå äà õâàíà îíàçè ìèøêà! Òè
êàêâî, äà íå ñè ñëÿï?
     - Îñâåí òîâà ñòðåñíà Áèë, ìåí è âñè÷êè òÿõ - îòâúðíàë ìó è ïîñî÷èë êúì
Áèòúðáúê è Ôëàíäúðñ.
     - È  êàêâî  îò òîâà? Íå ñà áåáåòà, â ñëó÷àé, ÷å íå ñè çàáåëÿçàë. Ìàêàð
÷å ïðåç ïîâå÷åòî âðåìå ñå îòíàñÿòå êúì òÿõ òî÷íî òàêà.
     - Àìè,  ïðîñòî íà ìåí íå ìè õàðåñâà äà ìå ñòðÿñêàò - èçòúòíàë Áèë, - à
ïúê àç ðàáîòÿ òóê, Óåòìîð, â ñëó÷àé, ÷å íå ñè çàáåëÿçàë. Àç íå ñúì íÿêîé îò
òâîèòå êðåòåíè.
     Ïúðñè ãî ïîãëåäíàë ñ ïðèñâèòè î÷è è ñ èçâåñòíà íåóâåðåíîñò.
     - È  íå  ãè ñòðÿñêàìå ïîâå÷å îò íåîáõîäèìîòî, çàùîòî è áåç òîâà ñà ïîä
ñòðàõîòíî  íàïðåæåíèå  -  ïðèáàâèë Äèéí. Âñå îùå ãîâîðåë òèõî. - Õîðàòà ïîä
òàêîâà  íàïðåæåíèå  ìîãàò  äà ñå ïðå÷óïÿò. Äà ñå íàðàíÿò. Äà íàðàíÿò äðóãè.
Ïîíÿêîãà ñúùî äîêàðâàò íåïðèÿòíîñòè è íà íàñ.
     Ïðè  òåçè  äóìè  óñòàòà  íà  Óåòìîð ïîòðúïíàëà. Èäåÿòà çà íåïðèÿòíîñòè
èìàøå âëàñò íàä íåãî. Ïðè÷èíÿâàíåòî íà íåïðèÿòíîñòè áåøå åäíî. Ñúâñåì äðóãî
îáà÷å áå äà ãè èçïèòà íà ñâîé ãðúá.
     - Íàøàòà  ðàáîòà  å  äà  ðàçãîâàðÿìå,  à  íå äà êðåùèì - êàçàë Äèéí. -
×îâåê, êîéòî êðåùè íà çàòâîðíèöèòå, íå ìîæå äà ñå âëàäåå.
     Ïúðñè  çíàåøå  êîé  å  àâòîð  íà òîâà ïðàâèëî - àç. Øåôúò. Ìåæäó Ïúðñè
Óåòìîð  è  Ïîë Åäæêîóì íèêîãà íå áåøå ñúùåñòâóâàëà ïðèâúðçàíîñò, à òîâà âñå
îùå  áå  ïðåç  ëÿòîòî,  ñïîìíåòå  ñè  -  ìíîãî  ïðåäè äà çàïî÷íå èñòèíñêàòà
âåñåëáà.
     - Ùå  íàïðàâèø ïî-äîáðå - ðåêúë Äèéí, - àêî âúçïðèåìàø òîâà ìÿñòî êàòî
èíòåíçèâíî îòäåëåíèå â áîëíèöà. Íàé-äîáðå äà ñå ïàçè òèøèíà...
     - Âúçïðèåìàì  ãî  êàòî  êîôà  ñ  ïèêíÿ,  êîÿòî èçïîëçâàìå, çà äà äàâèì
ïëúõîâå - ïðåêúñíàë ãî òîé, - è òîâà å âñè÷êî. À ñåãà ìå ïóñíè.
     Èçäúðïàë  ðúêàòà  ñè, ïðîìóøèë ñå ìåæäó íåãî è Áèë è ñúñ ñâåäåíà ãëàâà
ñå  îòäàëå÷èë  ïî  êîðèäîðà.  Ìèíàë  ìàëêî  ïðåêàëåíî  áëèçî  äî êèëèÿòà íà
Ïðåçèäåíòà - äîñòàòú÷íî áëèçî, ÷å Ôëàíäúðñ äà ìîæå äà ãî õâàíå è íàâÿðíî äà
ãî øèáíå ïî ãëàâàòà ñúñ ñîáñòâåíàòà ìó áåçöåííà äúáîâà ïàëêà, ñòèãà äà áåøå
òàêúâ  ÷îâåê.  Òîé,  ðàçáèðà  ñå,  íå  áåøå, çà ðàçëèêà îò Âîæäà. Àêî ìó ñå
óäàäåøå  âúçìîæíîñò,  Âîæäà  ìîæåøå äà ìó íàíåñå òàêúâ óäàð, ÷å Ïúðñè äà ãî
çàïîìíè. Îíîâà, êîåòî ìè ñúîáùè ïî âúïðîñà Äèéí, êîãàòî ñëåäâàùàòà âå÷åð ìè
ðàçêàçâàøå  çà  ñúáèòèÿòà,  ìå  èçìú÷âà  è äîñåãà, çàùîòî ñå îêàçà èñòèíñêî
ïðîðî÷åñòâî.
     - Óåòìîð íå ðàçáèðà, ÷å íÿìà êàêâàòî è äà å âëàñò íàä òÿõ - ðå÷å ìè. -
×å  ïî  íèêàêúâ  íà÷èí  íå  å â ñúñòîÿíèå äà íàïðàâè æèâîòà èì ïî-òåæúê, ÷å
ìîãàò  äà ñåäíàò íà åëåêòðè÷åñêèÿ ñòîë ñàìî âåäíúæ. Äîêàòî íå ïðîóìåå òîâà,
ùå  ïðåäñòàâëÿâà îïàñíîñò êàêòî çà ñàìèÿ ñåáå ñè, òàêà è çà âñè÷êè îñòàíàëè
òóê.
     Ïúðñè âëÿçúë â êàáèíåòà ìè è çàòðúøíàë âðàòàòà ñëåä ñåáå ñè.
     - Ëåëå,  ëåëå  -  îáàäèë  ñå  Áèë  Äîäæ,  -  ñàìî  äà íå ìó ñå ïðúñíàò
òàøàöèòå, êàòî ñå íàäóâà òàêà.
     - Òîâà íå å íèùî - îòâúðíàë Äèéí.
     - Î, ÿ ïîãëåäíè íåùàòà îòêúì äîáðàòà èì ñòðàíà - óñïîêîèë ãî Áèë.
     Âèíàãè  êàçâàøå íà õîðàòà äà ãëåäàò íà íåùàòà îòêúì äîáðàòà èì ñòðàíà.
Â êðàéíà  ñìåòêà  íà ÷îâåê ìó ñå èñêàøå äà ãî ôðàñíå ïî íîñà âñåêè ïúò, ùîì
ãî ÷óåøå. - Òâîÿò õèòúð ìèøîê ïîíå ñå èçìúêíà.
     - Äà, íî ïîâå÷å íÿìà äà ãî âèäèì - êàçàë Äèéí. - Ñòðóâà ìè ñå, ÷å òîçè
ïúò ïðîêëåòèÿò Ïúðñè Óåòìîð ãî óïëàøè çàâèíàãè.


     3.

     Òîâà  áåøå  ëîãè÷íî,  îáà÷å  ìèøêàòà ñå âúðíà îùå íà ñëåäâàùàòà âå÷åð,
êîÿòî  ñëó÷àéíî  ñå îêàçà ïúðâàòà îò äâåòå ñâîáîäíè íîùè íà Ïúðñè, ïðåäè äà
çàñòúïè â ñìÿíàòà íà ãðîáèùåòî.
     Ñòèéìáîóò  Óèëè  ñå  ïîÿâè  êúì  ñåäåì  ÷àñà.  Áÿõ òàì è ïðèñúñòâàõ íà
èäâàíåòî  ìó, Äèéí ñúùî. Êàêòî è Õàðè Òåðóèëèãúð. Õàðè ñåäåøå íà áþðîòî. Ïî
ïðèíöèï  àç  áÿõ  íà  ðàáîòà  ïðåç äåíÿ, íî ñå áÿõ çàäúðæàë, çà äà ïðåêàðàì
îêîëî  ÷àñ ñ Âîæäà, ÷èåòî âðåìå âå÷å èçòè÷àøå. Ñïîðåä òðàäèöèèòå íà ïëåìåòî
ñè  Áèòúðáúê  âúíøíî çàïàçâàøå ñïîêîéñòâèå, íî ìîæåõ äà äîëîâÿ ñòðàõà ìó îò
êðàÿ, êîéòî ðàñòåøå êàòî îòðîâíî öâåòå. Òàêà ÷å äâàìàòà ðàçãîâàðÿõìå. ×îâåê
ìîæåøå  äà  ðàçãîâàðÿ  ñ  òÿõ  ïðåç  äåíÿ,  íî  íå áå òîëêîâà ïîäõîäÿùî ïðè
âñè÷êèòå  âèêîâå  è  ðàçãîâîðè (äà íå ñïîìåíàâàì ñëó÷àéíèòå þìðó÷íè áîåâå),
êîèòî  ñå  ðàçíàñÿõà îò âúòðåøíèÿ äâîð, òðàêàíåòî íà ïå÷àòàðñêèòå ìàøèíè îò
çàòâîðíè÷åñêàòà ðàáîòèëíèöà, ïîäâèêâàíèÿòà íà íàäçèðàòåëèòå íÿêîé äà îñòàâè
êèðêàòà,  äà  âçåìå  ìîòèêàòà èëè ïðîñòî äà ñå ðàçêàðà. Ñëåä ÷åòèðè ñòàâàøå
ìàëêî  ïî-ñïîêîéíî, à îùå ïî-äîáðå ñòàâàøå ñëåä øåñò. Íàé-ïîäõîäÿùîòî âðåìå
áåøå ìåæäó øåñò è îñåì. Ñëåä òîâà ìîæåøå äà ñå âèäè êàê â óìîâåòå èì îòíîâî
çàïî÷âàò  äà  ñå  ïðîêðàäâàò  òåæêèòå ìèñëè - ìîæåõà äà ñå âèäÿò â î÷èòå èì
êàòî  ñëåäîáåäíè  ñåíêè  -  è òîãàâà áå íàé-äîáðå äà ñïðåø. Ïðîäúëæàâàõà äà
÷óâàò  êàêâî  èì ãîâîðèø, íî äóìèòå âå÷å íÿìàõà ñìèñúë çà òÿõ. Ñëåä îñåì òå
ñå  ãîòâåõà çà íîùíîòî áäåíèå è ñè ïðåäñòàâÿõà êàê ùå ñå ÷óâñòâàò ñ øàïêàòà
íà  ãëàâà  è  êàêúâ ùå å ìèðèñúò íà âúçäóõà â ÷åðíàòà òîðáà, êîÿòî íàäÿâàõà
âúðõó ïîòíèòå èì ëèöà.
     Àç  îáà÷å  óñïÿõ  äà  çàâàðÿ  Âîæäà  â  ïîäõîäÿù ìîìåíò. Ðàçêàçà ìè çà
ïúðâàòà ñè æåíà è êàê äâàìàòà ñè ïîñòðîèëè õèæà â ïëàíèíèòå â Ìîíòàíà. Òîâà
áèëè  íàé-ùàñòëèâèòå  äíè  ïðåç æèâîòà ìó, ñïîäåëè òîé. Âîäàòà áèëà òîëêîâà
÷èñòà è ñòóäåíà, ÷å ïðåðÿçâàëà óñòíèòå èì âñåêè ïúò, ùîì ïèåëè.
     - Õåé,  ãîñïîäèí Åäæêîóì - ðå÷å ìè. - Ìèñëèòå ëè, ÷å àêî ÷îâåê èñêðåíî
ñå  ðàçêàéâà  çà  ãðåõîâåòå  ñè,  ìîæå äà ñå âúðíå â íàé-ùàñòëèâîòî çà íåãî
âðåìå è çàâèíàãè äà îñòàíå äà æèâåå â íåãî?
     - Êàòî ÷å ëè è àç âÿðâàì â ñúùîòî - îòâúðíàõ. Òîâà áåøå ëúæà, çà êîÿòî
íå  ñúæàëÿâàõ.  Áÿõ  íàó÷èë  çà  âúïðîñèòå íà âå÷íîñòòà, ñåäíàë íà õóáàâîòî
êîëÿíî íà ìàéêà ñè, è âñúùíîñò âÿðâàõ â îíîâà, êîåòî ñå êàçâàøå çà óáèéöèòå
â Áèáëèÿòà: ÷å çà òÿõ íÿìà âå÷åí æèâîò. Ñìÿòàì, ÷å òå îòèâàò íàïðàâî â àäà,
êúäåòî  ãîðÿò  â ìúêè, äîêàòî Ãîñïîä íàé-ïîñëå íå êèìíå íà Ãàâðàèë äà íàäóå
òðúáàòà  çà  Ñòðàøíèÿ  ñúä.  Ùîì àðõàíãåëúò ãî íàïðàâè, òå ùå èç÷åçíàò... è
íàâÿðíî  ñ îáëåê÷åíèå. Íî íå ñïîìåíàõ ïðåä Áèòúðáúê íèòî äóìà çà òîâà, íèòî
ïúê íà êîéòî è äà å îò òÿõ. Ñòðóâà ìè ñå, ÷å â ñúðöåòî ñè òå ãî çíàåõà. "Äå
å áðàò  òè?...  Ãëàñúò  íà  áðàòîâàòà  òè êðúâ âèêà îò çåìÿòà êúì Ìåíå...",
êàçàë  Ãîñïîä íà Êàèí è ñå ñúìíÿâàì äàëè äóìèòå îñîáåíî ñà èçíåíàäàëè òî÷íî
îíîâà  ïðîáëåìíî  äåòå. Îáçàëàãàì ñå, ÷å òîé å ÷óâàë êðúâòà íà Àâåë äà âèêà
îò çåìÿòà ïðè âñÿêà ñâîÿ ñòúïêà.
     Êîãàòî ñè òðúãíàõ, Âîæäà ñå óñìèõâàøå. Íàâÿðíî ñè ìèñëåøå çà õèæàòà ñè
â Ìîíòàíà è çà æåíà ñè, ëåãíàëà ñ îãîëåíà ãðúä íà ñâåòëèíàòà íà îãúíÿ. Ùåøå
äà âëåçå â îùå ïî-ãîðåù îãúí, íå ñå ñúìíÿâàõ â òîâà.
     Òðúãíàõ  îáðàòíî ïî êîðèäîðà è Äèéí ìè ðàçêàçà çà ñõâàòêàòà ñè ñ Ïúðñè
ïðåäèøíàòà âå÷åð. Ñòðóâà ìè ñå, ÷å íàðî÷íî ìå ÷àêàøå, çà äà ãî íàïðàâè,è àç
âíèìàòåëíî  ãî  èçñëóøàõ.  Âèíàãè ñëóøàõ âíèìàòåëíî, êîãàòî ñòàâàøå äóìà çà
Ïúðñè,  çàùîòî  íàïúëíî  áÿõ ñúãëàñåí ñ Äèéí - ñìÿòàõ, ÷å Óåòìîð å îò îíåçè
õîðà,  êîèòî  ìîãàò  äà  äîêàðàò ìíîãî íåïðèÿòíîñòè êàêòî íà ñàìèÿ ñåáå ñè,
òàêà è íà íàñ.
     Êîãàòî  Äèéí  çàâúðøâàøå  ðàçêàçà  ñè, ïîêðàé íàñ ìèíà ñòàðèÿò Òó-Òó ñ
÷åðâåíàòà  ñè  êîëè÷êà  ñúñ  çàêóñêè,  ïîêðèòà ñ íàïèñàíè íà ðúêà öèòàòè îò
Áèáëèÿòà  ("Íî  Ãîñïîä  ùå  ñúäè  ñâîÿ  íàðîä",  Âòîðîçàêîíèå 32:36; "Àç ùå
èçèñêàì  è âàøàòà êðúâ, â êîÿòî å âàøèÿò æèâîò", Áèòèå 9:5, è äðóãè ïîäîáíè
îáîäðèòåëíè,  ïîâäèãàùè  äóõà  ìèñëè),  è  íè ïðîäàäå ñàíäâè÷è è ñîäà. Äèéí
ðîâåøå  â  äæîáà  ñè çà äðåáíè è êàçâàøå, ÷å âå÷å íÿìàëî äà âèäèì Ñòèéìáîóò
Óèëè,  ÷å  ïðîêëåòèÿò  Ïúðñè  Óåòìîð çàâèíàãè ãî áèë óïëàøèë. Â òîçè ìîìåíò
ñòàðèÿò Òó-Òó ïîïèòà:
     - Òîãàç ê'âî å îíóé õåé òàì?
     Äâàìàòà  ïîãëåäíàõìå  è  åòî  ÷å ñàìàòà ìèøêà ïîäñêà÷àøå ïî ñðåäàòà íà
Çåëåíèÿ  ïúò. Ïîòè÷à èçâåñòíî âðåìå, ïîñëå ñïðÿ, îãëåäà ñå íàîêîëî ñ óìíèòå
ñè ìàëêè, ëúñêàâè î÷è÷êè, ïîñëå îòíîâî ïðîäúëæè.
     - Õåé,  ìèøêî!  -  ðå÷å  Âîæäà.  Ìèøëåòî  ñïðÿ  è  ïîãëåäíà êúì íåãî ñ
ïîòðåïâàùè ìóñòà÷êè. Êàçâàì âè, ñÿêàø ïðîêëåòîòî æèâîòèí÷å çíàåøå, ÷å ñà ãî
ïîâèêàëè.  -  Äà íå ñè íÿêàêúâ äóõîâåí âîäà÷? - Áèòúðáúê ìó ïîäõâúðëè ïàð÷å
ñèðåíå îò âå÷åðÿòà ñè. Òî ïàäíà òî÷íî ïðåä ìèøêàòà, íî Ñòèéìáîóò Óèëè ïî÷òè
íå  ìó  îáúðíà  âíèìàíèå,  à  ïðîñòî  ïðîäúëæè íàòàòúê ïî Çåëåíèÿ ïúò, êàòî
îãëåæäàøå ïðàçíèòå êèëèè.
     - Øåôå  Åäæêîóì!  -  èçâèêà Ïðåçèäåíòà. - Ñïîðåä òåá òîâà ìàëêî êîïåëå
çíàå ëè, ÷å Óåòìîð ãî íÿìà? Àç ìèñëÿ òàêà, çà Áîãà!
     Áÿõ ñúãëàñåí ñ íåãî... íî íÿìàõ íàìåðåíèå äà ãî êàçâàì íà ãëàñ.
     Õàðè  èçëåçå  â  êîðèäîðà,  êàòî  çàêîï÷àâàøå ïàíòàëîíà ñè â äâèæåíèå,
êàêòî  ïðàâåøå  âèíàãè  ñëåä  îñâåæèòåëíèòå  íÿêîëêî  ìèíóòè,  ïðåêàðàíè  â
òîàëåòíàòà.  Òîé  ñå  ñïðÿ  ñ øèðîêî îòâîðåíè î÷è. Òó-òó ñúùî áåøå çÿïíàë -
òúïî  õèëåíå, êîåòî ïðàâåøå îò ìåêàòà è áåççúáà äîëíà ïîëîâèíà îò ëèöåòî ìó
íåïðèÿòíà êàðòèíà.
     Ìèøîêúò  ñïðÿ  íà îáè÷àéíîòî ñè ìÿñòî, óâè îïàøêà îêîëî ëàïè÷êèòå ñè è
ïîãëåäíà  íàãîðå  êúì  íàñ.  Òîâà îòíîâî ìè íàïîìíè çà ðèñóíêèòå, êîèòî áÿõ
âèæäàë,  íà  ñúäèè,  êîèòî èçäàâàò ïðèñúäè íàä íåùàñòíè çàòâîðíèöè... è âñå
ïàê  äàëè  íÿêîãà áå èìàëî òîëêîâà äðåáåí è áåçñòðàøåí çàòâîðíèê êàòî òîçè?
Íå ÷å æèâîòèí÷åòî íàèñòèíà áåøå çàòâîðíèê, ðàçáèðà ñå - ìîæåøå äà èäâà è äà
ñè  îòèâà,  êîãàòî  ñè  ïîèñêà.  Íî  òàçè ìèñúë íå ìå íàïóñêàøå è îòíîâî ñè
êàçàõ,  ÷å  ïîâå÷åòî  îò  íàñ  ùå  ñå ÷óâñòâàò ñúùî òîëêîâà íèùîæíè, êîãàòî
íàáëèæàâàùèÿò ñúä Áîæè ïîñòàíîâè êðàÿ íà æèâîòà íè, íî ÷å ìàëöèíà îò íàñ ùå
ñà â ñúñòîÿíèå äà ãëåäàò òîëêîâà õðàáðî.
     - Ïîãëåäíåòå ãî ñàìî - ðå÷å ñòàðèÿò Òó-Òó. - Ñåäè ñè òàì íàé-ñïîêîéíî.
     - Îùå  íèùî  íå  ñè âèäÿë, Òó - îòâúðíà Õàðè. - ß âèæ òîâà. - Áðúêíà â
äæîáà íà ðèçàòà ñè è èçâàäè ïàð÷å ñóøåíà ÿáúëêà ñ êàíåëà, óâèòî âúâ âîñú÷íà
õàðòèÿ.  Îò÷óïè êðàé÷åòî è ãî õâúðëè íà ïîäà. ßáúëêàòà áåøå ñóõà è òâúðäà è
àç  ñè ïîìèñëèõ, ÷å ùå îòñêî÷è òî÷íî ïîêðàé ìèøëåòî, íî òî ïðîòåãíà ëàïè÷êà
òàêà  íåáðåæíî,  êàòî  ÷îâåê, êîéòî ðàçìàçâà ìóõà, çà äà óáèå âðåìåòî, è ãî
ñâàëè íà çåìÿòà. Âñè÷êè ñå ðàçñìÿõìå îò âúçõèùåíèå è èçíåíàäà - çâóê, êîéòî
áè  òðÿáâàëî  äà  íàêàðà  æèâîòèí÷åòî äà èçáÿãà, íî òî åäâà ïîòðåïíà. Âçå â
ëàïè÷êè  ïàð÷åòî  ñóøåíà  ÿáúëêà,  îáëèçà ãî íÿêîëêî ïúòè, ïîñëå ãî ïóñíà è
âäèãíà ïîãëåä êúì íàñ, ñÿêàø íè êàçâàøå: "Íå å ëîøî, êàêâî äðóãî èìàòå?"
     Òó-Òó  îòâîðè  êîëè÷êàòà  ñè,  èçâàäè  åäèí  ñàíäâè÷, îòâè ãî è îò÷óïè
ïàð÷åíöå ïóøåí êîëáàñ.
     - Íå ñè ïðàâè òðóäà - ïðåäóïðåäè ãî Äèéí.
     - Êàêâî  èñêàø  äà êàæåø? - ïîïèòà òîé. - Íèòî åäíà æèâà ìèøêà íÿìà äà
ñå  îòêàæå  îò  ïóøåí êîëáàñ, àêî óñïåå äà ñå äîêîïà äî íåãî. Íàïðàâî ñè ñå
ïîáúðêàë.
     Íî  àç çíàåõ, ÷å Äèéí å ïðàâ, è ìîæåõ äà ðàçáåðà ïî ëèöåòî íà Õàðè, ÷å
òîé  ñúùî  ãî çíàå. Ïðèõîäÿùèòå áÿõà åäíî, ïîñòîÿííèòå - ñúâñåì äðóãî. Êàòî
÷å ëè îíîâà ìèøëå íÿêàê ñè óñåùàøå ðàçëèêàòà. Íåâåðîÿòíî, íî ôàêò.
     Ñòàðèÿò  Òó-Òó  õâúðëè  ïàð÷åíöåòî  êîëáàñ  íà  çåìÿòà  è  æèâîòèí÷åòî
åñòåñòâåíî  ïî÷òè  íå  ìó îáúðíà âíèìàíèå - ïîäóøè ãî âåäíúæ, ïîñëå îòñòúïè
íàçàä.
     - Ïðîêëåò äà ñúì - îáèäåíî ðå÷å çàòâîðíèêúò. Ïðîòåãíàõ ðúêà.
     - Äàé ìè ãî.
     - Ê'âî - ñúùèÿ ñàíäâè÷ ëè?
     - Ñúùèÿ. Ùå òè ãî ïëàòÿ.
     Òîé  ìè  ãî  ïîäàäå. Ïîâäèãíàõ õëÿáà, îòêúñíàõ íîâî ïàð÷åíöå ìåñî è ãî
ïóñíàõ  ïðåä  áþðîòî.  Ìèøêàòà âåäíàãà ñå ïðèáëèæè, âçå ãî â ëàïè÷êèòå ñè è
çàïî÷íà  äà  ÿäå.  Êîëáàñúò  áåøå  èç÷åçíàë  îùå ïðåäè äà ìîæåì äà ñè êàæåì
èìåòî.
     - Ïðîêëåò äà ñúì! - èçâèêà Òó-Òó. - Ìúòíèòå ãî âçåëè! Äàé ãî!
     Ãðàáíà  ñàíäâè÷à îò ðúöåòå ìè, îòêúñíà ìíîãî ïî-ãîëÿìî ïàð÷å ìåñî è ãî
õâúðëè  òîëêîâà  áëèçî  äî  Ñòèéìáîóò  Óèëè, ÷å òîé ïî÷òè ñå ñêðè çàä íåãî.
Ìèøëåòî  îòíîâî  îòñòúïè,  ïîäóøè ñ íîñëå (îïðåäåëåíî íèòî åäíà ìèøêà íå áå
âàäèëà  òàêúâ êúñìåò ïî âðåìå íà Äåïðåñèÿòà - ïîíå â íàøèÿ ùàò) è ïîñëå ïàê
ïîãëåäíà íàãîðå êúì íàñ.
     - Õàéäå, èçÿæ ãî! - îùå ïî-îáèäåíî ãî ïîäêàíè Òó-Òó. - Ê'âî èìà áå?
     Äèéí  âçå  ñàíäâè÷à è ïóñíà íà çåìÿòà ïàð÷åíöå ìåñî - âñè÷êî òîâà âå÷å
ïðèëè÷àøå  íà íÿêàêâî ñòðàííî äàâàíå íà ïðè÷àñòèå. Ìèøêàòà íåçàáàâíî ãî âçå
è ãî èçëàïà. Ïîñëå ñå îáúðíà è òðúãíà îáðàòíî ïî êîðèäîðà êúì êàðöåðà, êàòî
ïúòüîì ñïðÿ äà íàäíèêíå â äâå ïðàçíè êèëèè è íàïðàâè êðàòêà èçñëåäîâàòåëñêà
îáèêîëêà â òðåòà. Çà êîé ëè ïúò ñè ïîìèñëèõ, ÷å òúðñè íÿêîãî.
     - Íÿìàì íàìåðåíèå äà ãîâîðÿ çà òîâà - ïîëóøåãîâèòî, ïîëóñåðèîçíî çàÿâè
Õàðè.  -  Ïúðâî  íèêîé  íå ãî å ãðèæà. Âòîðî, äîðè äà íå å òàêà, íÿìà äà ìè
ïîâÿðâàò.
     - Òÿ  âçèìà  õðàíà ñàìî îò âàñ, ìîì÷åòà - ðå÷å Òó-Òó. Ñòàðåöúò ïîêëàòè
ãëàâà,  ñÿêàø  íå  âÿðâàøå,  ïîñëå  óñúðäíî  ñå  íàâåäå, ñúáðà îíîâà, êîåòî
ìèøêàòà áåøå îñòàâèëà, è ãî ïúõíà â áåççúáàòà ñè óñòà. - 'Ùî ïðàâè òúé?
     - Àç  ïúê ïèòàì - îòâúðíà Õàðè, - îòêúäå ìîæå äà å çíàåëà, ÷å Ïúðñè ãî
íÿìà?
     - Íå  å  çíàåëà  -  êàçàõ àç. - Òîâà, ÷å ñå ïîÿâè òàçè âå÷åð, ïðîñòî å
ñúâïàäåíèå.
     Ñàìî  ÷å  ñ  âðåìåòî  ñòàâàøå âñå ïî-òðóäíî äà ãî âÿðâàìå - ìèøëåòî ñå
ïîÿâÿâàøå  ñàìî  êîãàòî  Ïúðñè  áåøå ñâîáîäåí, áå â äðóãà ñìÿíà èëè â äðóãà
÷àñò  íà çàòâîðà. Íèå - Õàðè, Äèéí, Áðóòàëíèÿ è àç - ñìÿòàõìå, ÷å òðÿáâà äà
ïîçíàâà ãëàñà èëè ìèðèçìàòà ìó. Ïðåäïàçëèâî èçáÿãâàõìå äà ãîâîðèì ïðåêàëåíî
ìíîãî  çà ñàìèÿ ìèøîê - çà ñàìèÿ íåãî. Êàòî ÷å ëè íåãëàñíî áÿõìå ðåøèëè, ÷å
òàêà  ìîæåì  äà  ðàçâàëèì  íåùî  ìíîãî  îñîáåíî... è ïðåêðàñíî ïî ñèëàòà íà
ñòðàííîñòòà  è äåëèêàòíîñòòà ñè. Â êðàÿ íà êðàèùàòà ïî íÿêàêúâ íà÷èí, êîéòî
è äî  äíåñ  íå ðàçáèðàì, Óèëè áå èçáðàë íàñ. Ìîæå áè Õàðè èìàøå ïðàâî, êàòî
êàçà,  ÷å  å  èçëèøíî äà ðàçêàçâàìå çà òîâà íà äðóãè õîðà, íå ïðîñòî çàùîòî
íÿìàøå äà íè ïîâÿðâàò, à çàùîòî íå ãè èíòåðåñóâàøå.


     4.

     Ïîñëå  äîéäå âðåìå çà åêçåêóöèÿòà íà Àðëåí Áèòúðáúê, âñúùíîñò íå âîæä,
à ïúðâè  ñòàðåéøèíà  íà ïëåìåòî ñè â ðåçåðâàòà "Óàøèòà" è ÷ëåí íà ñúâåòà íà
÷åðîêèòå. Â ïèÿíî ñúñòîÿíèå áåøå óáèë ÷îâåê - âñúùíîñò, ñúùî ïèÿí. Âîæäà ìó
ðàçáèë  ãëàâàòà  ñ  öèìåíòîâî ïàâå. Êàâãàòà èçáóõíàëà çàðàäè åäíè áîòóøè. È
òàêà,   íà   ñåäåìíàéñòè  þëè  ïðåç  îíîâà  äúæäîâíî  ëÿòî  ìîÿò  ñúâåò  íà
ñòàðåéøèíèòå âúçíàìåðÿâàøå äà ñëîæè êðàé íà æèâîòà ìó. ×àñîâåòå çà ñâèæäàíå
çà  ïîâå÷åòî  áÿõà  òâúðäè  êàòî ñòîìàíåíè ðåëñè, íî òîâà íå ñå îòíàñÿøå çà
íàøèòå  ìîì÷åòà â áëîê Å. Íà øåñòíàéñòè îòâåäîõà Áèòúðáúê â äúëãàòà çàëà äî
ñòîëîâàòà  - Àðêàäàòà. Ïîìåùåíèåòî áåøå ðàçäåëåíî òî÷íî ïî ñðåäàòà ñ ìðåæà,
ïðåïëåòåíà ñ áîäëèâà òåë. Òàì Âîæäà ùåøå äà ñå ñðåùíå ñ âòîðàòà ñè æåíà è ñ
îíåçè  îò  äåöàòà  ñè,  çà  êîèòî  âñå  îùå  ñå áå ãðèæèë. Íàñòúïè âðåìå çà
ñáîãóâàíå.
     Äî  çàëàòà  çà  ñâèæäàíå ãî îòâåäîõà Áèë Äîäæ è äðóãè äâàìà ïðèõîäÿùè.
Îñòàíàëèòå  îò  íàñ  ñè  èìàõìå  ðàáîòà  -  ðàçïîëàãàõìå  ñ åäèí ÷àñ, çà äà
íàïðàâèì ïîíå äâå ðåïåòèöèè. À ìîæå áè è òðè, àêî óñïååõìå.
     Ïúðñè  íå  ïðîòåñòèðà  ìíîãî çà òîâà, ÷å çà åêçåêóöèÿòà íà Áèòúðáúê ãî
ñëîæèõ  ïðè  Âàí Õåé â ïîìåùåíèåòî çà ïðåêúñâà÷à - áåøå ïðåêàëåíî çåëåí, çà
äà  çíàå  äàëè  ìó ñå äàâà äîáðî èëè ëîøî ìÿñòî. Îíîâà, êîåòî çíàåøå îáà÷å,
áå, ÷å ùå ìîæå äà ãëåäà ïðåç ïðàâîúãúëíèÿ çàìðåæåí ïðîçîðåö è ìàêàð íàâÿðíî
äà  íå  ìó  áåøå ïðèÿòíî äà íàáëþäàâà ñòîëà îòçàä, âìåñòî îòïðåä, ùåøå äà å
äîñòàòú÷íî áëèçî, çà äà âèäè ëåòÿùèòå èñêðè.
     Òî÷íî  ïðåä îíçè ïðîçîðåö èìàøå ÷åðåí ñòåíåí òåëåôîí áåç øàéáà. Ñ íåãî
ìîæåõìå  ñàìî  äà ïîëó÷àâàìå ñúîáùåíèÿ, ïðè òîâà îò åäíî-åäèíñòâåíî ìÿñòî -
îò  êàáèíåòà  íà  ãóáåðíàòîðà.  Ïðåç  æèâîòà  ñè  ñúì ãëåäàë ìíîãî ôèëìè çà
çàòâîðè,  â  êîèòî  ñëóæåáíèÿò  òåëåôîí èççâúíÿâà òî÷íî êîãàòî ñå ãîòâÿò äà
ïóñíàò  åëåêòðè÷åñòâîòî  ïðåç  òÿëîòî  íà íÿêîÿ íåùàñòíà íåâèííà æåðòâà, íî
ïðåç  âñè÷êèòå  ìè  ãîäèíè  â  áëîê Å íàøèÿò íå çâúííà íèòî âåäíúæ. Íà êèíî
ñïàñåíèåòî  å  åâòèíî.  Íåâèííîñòòà  ñúùî.  Äàâàø ïåòàê è ïîëó÷àâàø çà íåãî
äåéñòâèòåëíàòà  ìó ñòîéíîñò. Èñòèíñêèÿò æèâîò ñòðóâà ïîâå÷å è â ãîëÿìàòà ñè
÷àñò îòãîâîðèòå ñà ðàçëè÷íè.
     Äîëó  â  òóíåëà,  ïî  êîéòî ñå ñòèãàøå äî õëàäèëíèÿ ôóðãîí, ïîñòàâèõìå
øèâàøêè  ìàíåêåí.  Çà  îñòàíàëîòî  ùÿõìå  äà  èçïîëçâàìå ñòàðèÿ Òó-Òó. Ïðåç
ãîäèíèòå  òîé íÿêàê ñè áå ñòàíàë òðàäèöèîíåí çàìåñòèòåë íà îñúäåíèòå, òà÷åí
òîëêîâà,  êîëêîòî  è  ãúñêàòà, ïðåä êîÿòî ñÿäàòå íà Êîëåäà, íåçàâèñèìî äàëè
îáè÷àòå  ãúñêà  èëè  íå.  Ïîâå÷åòî îò äðóãèòå íàäçèðàòåëè ãî õàðåñâàõà è ñå
çàáàâëÿâàõà  ñúñ  ñòðàííèÿ  ìó  àêöåíò  -  ñúùî  ôðåíñêè,  íî  ïî-ñêîðî  îò
ôðåíñêîåçè÷íàòà  ÷àñò  íà  Êàíàäà,  îòêîëêîòî  îò Ëóèçèàíà, ïîçàãóáèë ñå îò
ãîäèíèòå,  ïðåêàðàíè â þæíÿøêèÿ çàòâîð. Äàæå Áðóòàëíèÿ õàðåñâàøå ñòàðèÿ Òó-
Òó.  Íå è àç îáà÷å. Ñìÿòàõ, ÷å â èçâåñòåí ñìèñúë å ïî-ñòàð è ðàçìèò âàðèàíò
íà  Ïúðñè  Óåòìîð,  ÷îâåê,  ïðåêàëåíî ãíóñëèâ, çà äà óáèå æèâîòíî, çà äà ñå
íàõðàíè, íî êîéòî â ñúùîòî âðåìå óæàñíî îáè÷à ìèðèçìàòà íà ñêàðà.
     Çà  ðåïåòèöèÿòà ñå áÿõìå ñúáðàëè âñè÷êè, òî÷íî òàêà, êàêòî ùÿõìå äà ñå
ñúáåðåì  çà  ñàìàòà  åêçåêóöèÿ. Áðóòúñ Õàóúë ùåøå äà å "ïðåäåí ïîñò", êàêòî
êàçâàõìå  - òîâà îçíà÷àâàøå, ÷å ùåøå äà ñëîæè øàïêàòà, äà ñëåäè òåëåôîííàòà
âðúçêà  ñ  ãóáåðíàòîðà,  äà  ïîâèêà ëåêàðÿ îò ìÿñòîòî ìó äî ñòåíàòà, àêî ñå
íàëîæåøå,  è  äà äàäå äåéñòâèòåëíàòà çàïîâåä çà ïðåâêëþ÷âàíå íà äâå, êîãàòî
íàñòúïåøå  ìîìåíòúò.  Àêî  âñè÷êî  ìèíåøå  äîáðå,  íèêîé  íÿìàøå  äà ïîëó÷è
íàãðàäà.  Àêî  ëè  íå,  ñâèäåòåëèòå ùÿõà äà îáâèíÿò Áðóòàëíèÿ, à äèðåêòîðúò
ùåøå  äà  îáâèíè  ìåí. Íèòî åäèí îò äâàìà íè íå ñå æàëâàøå - íÿìàøå íèêàêâà
ïîëçà.  Çåìÿòà ñå âúðòè, òîâà å âñè÷êî. Ìîæåø äà ñå âúðòèø çàåäíî ñ íåÿ èëè
ïúê  äà ñïðåø, çà äà ïðîòåñòèðàø, â ðåçóëòàò íà êîåòî äà áúäåø èçõâúðëåí îò
äâèæåíèåòî é.
     Ñ Äèéí  è  Õàðè  Òåðóèëèãúð  îòèäîõìå  äî  êèëèÿòà íà Âîæäà çà ïúðâàòà
ðåïåòèöèÿ  íÿìà è òðè ìèíóòè ñëåä êàòî Áèë è õîðàòà ìó èçâåäîõà Áèòúðáúê îò
áëîêà  è  ñå  îòïðàâèõà êúì Àðêàäàòà. Áðàòàòà íà êèëèÿòà áåøå îòâîðåíà è íà
êîéêàòà ñåäåøå ñòàðèÿò Òó-Òó. Ðÿäêàòà ìó áÿëà êîñà áå ðàçðîøåíà.
     - Ïî  öåëèÿ ÷àðøàô èìà ïåòíà - îòáåëÿçà òîé. - Òðÿáâà äà ñå å ìú÷èë äà
ñå èçáàâè îò íåãî ïðåäè âèå, ìîì÷åòà, äà ãî èçâàðèòå. - Ñòàðåöúò ñå çàñìÿ ñ
êðÿêàù ãëàñ.
     - Ìëúêâàé, Òó-Òó - ðå÷å Äèéí. - Äàé äà ñå äúðæèì ñåðèîçíî.
     - Äîáðå  -  îòâúðíà  çàòâîðíèêúò  è  íà  ëèöåòî ìó íåçàáàâíî ñå èçïèñà
òúðæåñòâåíà  ïðèïîâäèãíàòîñò.  Î÷èòå  ìó áëåñòÿõà. Ñòàðèÿò Òó-Òó èçãëåæäàøå
òîëêîâà îæèâåí ñàìî êîãàòî èãðàåøå ðîëÿòà íà áúäåù ìúðòâåö.
     Ïðèñòúïèõ íàïðåä.
     - Àðëåí Áèòúðáúê, êàòî ñúäåáåí ñëóæèòåë è òàêà íàòàòúê èìàì çàïîâåä çà
åäè  êàêâî  ñè,  åêçåêóöèÿòà  òðÿáâà  äà ñå èçâúðøè â äâàíàéñåò ÷àñà è åäíà
ìèíóòà è òàêà íàòàòúê, áè ëè ñå ïðèáëèæèë?
     Òó-Òó ñå èçïðàâè îò êîéêàòà.
     - Ïðèáëèæàâàì ñå, ïðèáëèæàâàì ñå, ïðèáëèæàâàì ñå - ðå÷å òîé.
     - Îáúðíè  ñå  -  êàçà  Äèéí è êîãàòî ñòàðåöúò ñå ïîä÷èíè, òîé ðàçãëåäà
ïîêðèòîòî  ìó  ñ ïúðõîò òåìå. Óòðå âå÷åð ùÿõà äà îáðúñíàò òåìåòî íà Âîæäà è
òîãàâà  Äèéí  ùåøå äà ïðîâåðè äàëè âñè÷êî å íàðåä. Íàáîëèòå êîñìè ìîæåõà äà
íàìàëÿò  ïðîâîäèìîñòòà  è  äà óñëîæíÿò íåùàòà. Âñè÷êî, êîåòî ïðàâåõìå äíåñ,
öåëåøå åäèíñòâåíî äà ãè óëåñíè.
     - Äîáðå, Àðëåí, äà âúðâèì - êàçàõ àç è âñè÷êè èçëÿçîõìå.
     - Âúðâÿ  ïî êîðèäîðà, âúðâÿ ïî êîðèäîðà, âúðâÿ ïî êîðèäîðà - ïîâòàðÿøå
ñòàðåöúò. Àç áÿõ îò ëÿâàòà ìó ñòðàíà, Äèéí - îò äÿñíàòà. Õàðè êðà÷åøå òî÷íî
çàä  íàñ.  Â  êðàÿ  íà  êîðèäîðà çàâèõìå íàäÿñíî - íàäàëå÷ îò æèâîòà, êîéòî
êèïåøå  âúâ  âúòðåøíèÿ äâîð, è ïî ïîñîêà íà ñìúðòòà, êîÿòî ÷àêàøå â ñêëàäà.
Âëÿçîõìå  â  êàáèíåòà  ìè è Òó-Òó, áåç äà ãî ìîëÿò, ïàäíà íà êîëåíå. Çíàåøå
ñöåíàðèÿ,  äà,  íàâÿðíî  ïî-äîáðå îò âñè÷êè íàñ. Ñòàðåöúò áåøå ïðåêàðàë òóê
ïîâå÷å ãîäèíè îò âñè÷êè íè.
     - Ìîëÿ ñå, ìîëÿ ñå, ìîëÿ ñå - ðå÷å Òó-Òó, âäèãíàë íàãîðå ÷âîðåñòèòå ñè
ðúöå. Ïðèëè÷àõà íà îíàçè èçâåñòíà ãðàâþðà, íàâÿðíî çíàåòå êîÿ èìàì ïðåäâèä.
Ãîñïîä å ìîÿò ïàñòèð è òàêà íàòàòúê è òàêà íàòàòúê.
     - Â  êîé  ëè áîã âÿðâà Áèòúðáúê? - ïîïèòà Õàðè. - Íÿìà äà âèêàìå íÿêîé
÷åðîêñêè çíàõàð äà ñè êëàòè õóÿ òóê, íàëè?
     - Âñúùíîñò...
     - Ïðîäúëæàâàì  äà  ñå  ìîëÿ, ïðîäúëæàâàì äà ñå ìîëÿ, ïðîäúëæàâàì äà ñè
ðàç÷èñòâàì ñìåòêèòå ñ Õðèñòà - ïðåêúñíà ìå Òó-Òó.
     - Ìëúêâàé, ñòàð÷å - ñðÿçà ãî Äèéí.
     - Àç ñå ìîëÿ!
     - Òîãàâà ñå ìîëè íàóì.
     - Çàùî  ñå  áàâèòå, ìîì÷åòà? - èçâèêà Áðóòàëíèÿ îò ñêëàäà. Ïîìåùåíèåòî
ñúùî  áå  îïðàçíåíî  çà  ïðåäñòîÿùîòî  ñúáèòèå.  Îòíîâî  áÿõìå  â çîíàòà íà
ñìúðòòà, äà - ÷îâåê íàïðàâî ìîæåøå äà ÿ óñåòè âúâ âúçäóõà.
     - Ñòèãà ñè áúðçàë! - êðåñíà ìó â îòãîâîð Õàðè. - Ïîòúðïè ìàëêî!
     - Ìîëÿ  ñå - ñ íåïðèÿòíàòà ñè êóõà óñìèâêà êàçà ñòàðåöúò. - Ìîëÿ ñå çà
òúðïåíèå, çà ñúâñåì ìúíè÷êî òúðïåíèå.
     - Âñúùíîñò Áèòúðáúê å õðèñòèÿíèí - òàêà ïîíå òâúðäè - îáÿñíèõ èì àç, -
è îíçè  áàïòèñòêè  ñâåùåíèê,  êîéòî  äîéäå  çà  Òèëìúí Êëàðê, íàïúëíî ùå ãî
çàäîâîëè.  Êàçâà ñå Øóñòúð. Àç ñúùî ãî õàðåñâàì. Äåéñòâà áúðçî è íå ãè êàðà
äà  ñå  âúëíóâàò  ïðåêàëåíî  ñèëíî.  Ñòàâàé,  Òó-Òó. Çà äíåñ âå÷å ñå ïîìîëè
äîñòàòú÷íî.
     - Òðúãâàì  -  îòâúðíà  òîé.  - Ïàê âúðâÿ, ïàê âúðâÿ, äà, ñúð, âúðâÿ ïî
Çåëåíèÿ ïúò.
     Êîëêîòî  è  äà áåøå äðåáåí, âñå ïàê òðÿáâàøå äà ñå íàâåäå ìàëêî, çà äà
ìèíå  ïðåç  âðàòàòà  íà  îòñðåùíàòà ñòåíà íà êàáèíåòà. Îñòàíàëèòå îò íàñ ñå
íàâåäîõìå  îùå  ïîâå÷å.  Ïðè èñòèíñêèòå îñúäåíè ìîìåíòúò áå îïàñåí è êîãàòî
ïîãëåäíàõ  êúì  ïëàòôîðìàòà  íà Ñòàðèÿ Ñâåòëüî, è âèäÿõ Áðóòàëíèÿ ñ èçâàäåí
ïèñòîëåò, êèìíàõ äîâîëíî. Âñè÷êî áåøå êàêòî òðÿáâà.
     Òó-Òó   ñëåçå   ïî  ñòúïàëàòà  è  ñïðÿ.  Ñãúâàåìèòå  äúðâåíè  ñòîëîâå,
÷åòèðèéñåòèíà  íà  áðîé,  âå÷å  áÿõà  ïîäðåäåíè. Áèòúðáúê ùåøå äà ñòèãíå äî
ïëàòôîðìàòà  ïîä úãúë, òàêà ÷å äà ìèíå íà áåçîïàñíî ðàçñòîÿíèå îò ñåäíàëèòå
ñâèäåòåëè.  Çà  çàñòðàõîâêà ùÿõìå äà ðàçïîëàãàìå ñ îùå øåñòèìà íàäçèðàòåëè,
çà êîèòî ùåøå äà îòãîâàðÿ Áèë Äîäæ. Íèêîãà íå íè ñå áå ñëó÷âàëî ñâèäåòåë äà
áúäå  çàñòðàøåí  îò  íÿêîé  îñúäåí,  âúïðåêè  óæàñíàòà îáñòàíîâêà... è èìàõ
íàìåðåíèå íåùàòà äà ïðîäúëæàò ïî ñúùèÿ íà÷èí.
     - Ãîòîâè  ëè  ñòå,  ìîì÷åòà?  -  ïîïèòà  Òó-Òó,  êîãàòî âñè÷êè áÿõìå â
ïúðâîíà÷àëíèÿ  ñè  ñúñòàâ â îñíîâàòà íà ñòúëáèòå, âîäåùè íàäîëó îò êàáèíåòà
ìè.  Êèìíàõ  è  òðúãíàõìå  êúì  ïëàòôîðìàòà.  ×åñòî ñè ìèñëåõ, ÷å ïîâå÷å îò
âñè÷êî äðóãî ïðèëè÷àìå íà çíàìåíîñöè, êîèòî ñà çàáðàâèëè çíàìåòî ñè.
     - Êàêâî  òðÿáâà äà ïðàâÿ àç? - èçâèêà Ïúðñè èççàä òåëåíàòà ìðåæà ìåæäó
ñêëàäà è ïîìåùåíèåòî çà ïðåêúñâà÷à.
     - Äà ãëåäàø è äà ñå ó÷èø - îòâúðíàõ ìó.
     - È  äà  ñè ñâàëèø ðúöåòå îò õóÿ - èçìúðìîðè Õàðè. Òó-Òó îáà÷å ãî ÷ó è
ñå èçõèëè.
     Ïðèäðóæèõìå  ãî  âúðõó  ïëàòôîðìàòà è ñòàðåöúò ñàì ñå îáúðíà - áå ñòàð
âåòåðàí â ðåïåòèöèèòå.
     - Ñÿäàì  -  ðå÷å  òîé,  -  ñÿäàì, ñÿäàì, îòïóñêàì ñå â ñêóòà íà Ñòàðèÿ
Ñâåòëüî.
     Ïðèêëåêíàõ  íà  äÿñíîòî  ñè  êîëÿíî  ïðåä äåñíèÿ ìó êðàê. Äèéí íàïðàâè
ñúùîòî  ïðåä  äðóãèÿ.  Â  òîçè ìîìåíò ùÿõìå äà ñìå íàé-óÿçâèìè çà ôèçè÷åñêî
íàïàäåíèå,  â ñëó÷àé, ÷å îñúäåíèÿò ïîáåñíååøå... êàêòî îò âðåìå íà âðåìå ñå
ñëó÷âàøå.  Äâàìàòà  îáúðíàõìå  ïîâäèãíàòîòî  ñè  êîëÿíî ëåêî íàâúòðå, çà äà
ïðèêðèåì  ñëàáèíèòå ñè, ñâåäîõìå áðàäè÷êè íàäîëó, çà äà ïðèêðèåì ãúðëîòî ñè
è,  ðàçáèðà  ñå,  çàïî÷íàõìå  äà  ñòÿãàìå  ãëåçåíèòå  ìó,  çà  äà  èçáåãíåì
îïàñíîñòòà  êîëêîòî  ñå  ìîæå  ïî-áúðçî. Ïî âðåìå íà ïîñëåäíàòà ñè ðàçõîäêà
Âîæäà  ùåøå  äà  å  ïî ÷åõëè, íî èçðàçúò "ìîæåøå è äà å ïî-çëå" íÿìàøå äà å
ãîëÿìî óòåøåíèå çà ÷îâåê ñ ïðîáèò ëàðèíêñ. Èëè ãúð÷åù ñå íà ïîäà ñ ïîäóâàùè
ñå   òîïêè   ïðåä  î÷èòå  íà  ÷åòèðèéñåòèíà  çðèòåëè  -  ìíîçèíà  îò  êîèòî
ïðåäñòàâèòåëè íà ïðåñàòà - ñåäíàëè íà ñãúâàåìèòå ñòîëîâå.
     Ñòåãíàõìå ãëåçåíèòå íà Òó-Òó. Ñêîáàòà îò ñòðàíàòà íà Äèéí áå ìàëêî ïî-
ãîëÿìà,  çàùîòî ïî íåÿ ìèíàâàøå åëåêòðè÷åñòâîòî. Êîãàòî óòðå âå÷åð Áèòúðáúê
ñåäíåøå  íà  ñòîëà,  ëåâèÿò  ìó  ïðàñåö  ùåøå  äà å îáðúñíàò. Èíäèàíöèòå ïî
ïðàâèëî  ïî÷òè  íÿìàò  òåëåñíî  îêîñìÿâàíå,  íî  íÿìàøå  äà ïîåìàìå íèêàêâè
ðèñêîâå.
     Äîêàòî ñòÿãàõìå ãëåçåíèòå íà Òó-Òó, Áðóòàëíèÿ ñòåãíà äÿñíàòà ìó êèòêà.
Õàðè  ïëàâíî  ïðèñòúïè  íàïðåä è íàïðàâè ñúùîòî ñ ëÿâàòà. Ùîì ñâúðøèõà, òîé
êèìíà íà Áðóòàëíèÿ, êîéòî èçâèêà íà Âàí Õåé:
     - Âêëþ÷è íà åäíî!
     ×óõ,  ÷å  Ïúðñè ïîïèòà Äæàê Âàí Õåé êàêâî îçíà÷àâà òîâà (÷îâåê íàïðàâî
íå  ìîæåøå  äà ïîâÿðâà êîëêî ìàëêî çíàåøå, êîëêî ìàëêî áåøå íàó÷èë ïî âðåìå
íà  ðàáîòàòà  ñè  â  áëîê  Å) è òèõîòî îáÿñíåíèå íà äðóãèÿ. Äíåñ "âêëþ÷è íà
åäíî"  íå îçíà÷àâàøå íèùî, íî ùîì ÷óåøå Áðóòàëíèÿ äà ãî êàçâà íà ñëåäâàùàòà
âå÷åð,  Âàí  Õåé  ùåøå  äà çàâúðòè ðú÷êàòà, êîÿòî çàäåéñòâàøå ãåíåðàòîðà íà
çàòâîðà  çàä  áëîê Á. Ñâèäåòåëèòå ùÿõà äà äîëîâÿò ïîñòîÿííîòî òèõî áó÷åíå è
ëàìïèòå  â  öåëèÿ çàòâîð ùÿõà äà çàìúæäóêàò. Çàòâîðíèöèòå â äðóãèòå áëîêîâå
ùÿõà äà ãëåäàò êðóøêèòå è äà ñè ïîìèñëÿò, ÷å âå÷å å ñòàíàëî, ÷å åêçåêóöèÿòà
å ñâúðøèëà, äîêàòî òÿ âñúùíîñò åäâà çàïî÷âàøå.
     Áðóòàëíèÿ çàîáèêîëè ñòîëà, òàêà ÷å Òó-Òó äà ìîæå äà ãî âèäè.
     - Àðëåí  Áèòúðáúê, îñúäåí ñè äà óìðåø íà åëåêòðè÷åñêèÿ ñòîë, ïðèñúäàòà
å ãëàñóâàíà  îò  ñúäåáíè  çàñåäàòåëè, ðàâíè íà òåá, è ïîòâúðäåíà îò ñúäèÿ ñ
äîáðà  ðåïóòàöèÿ â òîçè ùàò. Áîã äà ïàçè æèòåëèòå íà ùàòà. Èìàø ëè äà êàæåø
íåùî, ïðåäè ïðèñúäàòà äà áúäå èçïúëíåíà?
     - Äà - ñ áëåñíàëè î÷è è áåççúáî ðàäîñòíî õèëåíå îòâúðíà Òó-Òó. - Èñêàì
ïúðæåíî ïèëå ñúñ ñîñ è êàðòîôè çà âå÷åðÿ, èñêàì äà ñå èçñåðà â øàïêàòà òè è
Ìåé Óåñò* òðÿáâà äà ìè ñåäíå âðúç ëèöåòî, ùîòî ñúì åäèí íàäúðâåí òúïêà÷.
     [* Àìåðèêàíñêà àêòðèñà (18927-1980). - Á.ïð.]
     Áðóòàëíèÿ  ñå  îïèòà äà çàïàçè ñòðîãîòî ñè èçðàæåíèå, íî íÿìàøå íà÷èí.
Òîé îòìåòíà íàçàä ãëàâà è ñå ðàçñìÿ.
     Äèéí  ñå  ñòîâàðè  âúðõó êðàÿ íà ïëàòôîðìàòà êàòî çàñòðåëÿí, ñâè ãëàâà
ìåæäó  êîëåíåòå ñè è çàâè êàòî êîéîò, ïðèòèñíàë äëàí äî ÷åëîòî ñè, ñÿêàø çà
äà çàäúðæè ìîçúêà ñè òàì, êúäåòî ìó áå ìÿñòîòî. Õàðè óäðÿøå ãëàâà â ñòåíàòà
è ñå  äàâåøå,  êàòî ÷å ëè â ãúðëîòî ìó áåøå çàñåäíàëà õðàíà. Ñìååøå ñå äàæå
Äæàê Âàí Õåé, êîéòî áå èçâåñòåí êàòî ÷îâåê áåç êàï÷èöà ÷óâñòâî çà õóìîð. Íà
ìåí  ñúùî ìè áå ñìåøíî, ðàçáèðà ñå ÷å ìè áåøå, íî íÿêàê ñè ñå âëàäååõ. Óòðå
âå÷åð  âñè÷êî  òîâà  ùåøå äà å íàèñòèíà è òàì, êúäåòî ñåäåøå Òó-Òó, ùåøå äà
óìðå ÷îâåê.
     - Ìëúêâàé,  Áðóòàëåí  -  êàçàõ  àç.  -  Òè  ñúùî,  Äèéí.  Õàðè. Òó-Òó,
ñëåäâàùàòà  ïîäîáíà  çàáåëåæêà  ùå  òè  å  ïîñëåäíàòà.  Ùå  íàêàðàì Âàí Õåé
íàèñòèíà äà ïðåâêëþ÷è íà äâå.
     Ñòàðåöúò  ìè  ñå  óõèëè,  ñÿêàø  ìè  êàçâàøå:  "Òîâà  áåøå äîáðå, øåôå
Åäæêîóì,   íàèñòèíà   áåøå   äîáðå".  Ïîñëå  ëèöåòî  ìó  ïðèäîáè  îçàäà÷åíî
èçðàæåëèöåòî  ìó  ïðèäîáè  îçàäà÷åíî  èçðàæåíèå,  êîãàòî  âèäÿ, ÷å íå ìó ñå
óõèëâàì â îòãîâîð.
     - Ê'âî èìà áå? - ïîïèòà.
     - Íå  å ñìåøíî - îòâúðíàõ. - Åòî êàêâî è àêî íå ñè äîñòàòú÷íî óìåí, çà
äà  ãî  ðàçáåðåø,  íàé-äîáðå  ïðîñòî  ñè äðúæ åçèêà çàä çúáèòå, - Ñàìî äåòî
íàèñòèíà áå ñìåøíî è ïðåäïîëàãàì, ÷å ìå âáåñÿâàøå òúêìî òîâà.
     Îãëåäàõ ñå è âèäÿõ, ÷å Áðóòàëíèÿ ìå çÿïà, âñå îùå óõèëåí.
     - Ìàéíàòà ìó - êàçàõ àç. - Ñòàâàì ïðåêàëåíî ñòàð çà òàçè ðàáîòà.
     - Àìè  -  îòâúðíà  òîé. - Â ïðåêðàñíà ôîðìà ñè, Ïîë. - Íî íå áÿõ, íèòî
ïúê  òîé,  íå è äîêàòî ïðîäúëæàâàøå òàçè ïðîêëåòà ðàáîòà, è äâàìàòà îòëè÷íî
ãî çíàåõìå. È âñå ïàê âàæíîòî áåøå, ÷å ñìåõúò ñâúðøè. Òîâà áå äîáðå, çàùîòî
ïîñëåäíîòî  íåùî,  êîåòî  èñêàõ,  áåøå  ñëåäâàùàòà âå÷åð íÿêîé äà ñè ñïîìíè
ãàäíàòà  çàáåëåæêà íà Òó-Òó è îòíîâî äà ñå ðàçõèëè. Ùå êàæåòå, ÷å òîâà íå å
âúçìîæíî,  íàäçèðàòåëÿò  äà ñå ðàçñìåå, äîêàòî ñúïðîâîæäà îñúäåíèÿ íà ñìúðò
ïîêðàé  ñâèäåòåëèòå  êúì åëåêòðè÷åñêèÿ ñòîë, íî êîãàòî õîðàòà ñà ïîä ñòðåñ,
ìîæå  äà  ñå  ñëó÷è êàêâîòî è äà å. À çà òàêîâà íåùî ùåøå äà ñå ãîâîðè íàé-
ìàëêî äâàéñåò ãîäèíè ñëåä òîâà.
     - Ùå êðîòóâàø ëè, Òó-Òó? - ïîïèòàõ àç.
     - Äà  -  êàçà òîé è èçâúðíà ëèöå - ëèöåòî íà íàé-ñòàðîòî íàöóïåíî äåòå
íà ñâåòà.
     Êèìíàõ  íà  Áðóòàëíèÿ  äà ïðîäúëæè ñ ðåïåòèöèÿòà. Òîé ñâàëè ìàñêàòà îò
ìåñèíãîâàòà  êóêà  íà  îáëåãàëêàòà  íà  ñòîëà  è ÿ íàõëóçè âúðõó ãëàâàòà íà
ñòàðåöà, êàòî ÿ ïîäïúõíà ïîä áðàäè÷êàòà ìó. Â íàé-øèðîêàòà é ÷àñò îòãîðå ñå
îòâîðè äóïêà, Õàóúë ñå íàâåäå, âçå íàïîåíàòà êðúãëà ãúáà îò êîôàòà, íàòèñíà
ÿ ñ  åäèí ïðúñò è ïîñëå îáëèçà âúðõà ìó. Ñëåä òîâà âúðíà ãúáàòà îáðàòíî âúâ
âîäàòà.  Íà ñëåäâàùàòà âå÷åð íÿìàøå äà ãî íàïðàâè. Íà ñëåäâàùàòà âå÷åð ùåøå
äà  ÿ  íàïúõà  â øàïêàòà, óâèñíàëà íà îáëåãàëêàòà íà ñòîëà. Äíåñ îáà÷å íå -
íÿìàøå íóæäà äà ìîêðèì ñòàðàòà ãëàâà íà Òó-Òó.
     Øàïêàòà  áå  ñòîìàíåíà è ñ âèñÿùèòå îò äâåòå é ñòðàíè ðåìúöè ïðèëè÷àøå
íà  íåùî  êàòî  áîéíà  êàñêà.  Áðóòàëíèÿ  ÿ ñëîæè íà ãëàâàòà íà ñòàðåöà è ÿ
íàìåñòè íàä îòâîðà â ÷åðíàòà òîðáà.
     - Ñëàãàò ìè øàïêàòà, ñëàãàò ìè øàïêàòà, ñëàãàò ìè øàïêàòà - ðå÷å Òó-Òó
è ñåãà  ãëàñúò  ìó  çâó÷åøå  åäíîâðåìåííî  ïðèãëóøåí  è íàïðåãíàò. Ðåìúöèòå
ïðèòèñêàõà  ÷åëþñòèòå  ìó  è  ïîäîçèðàì,  ÷å Õàóúë ãè áåøå ïðèñòåãíàë ìàëêî
ïîâå÷å  îò  íåîáõîäèìîòî çà ðåïåòèöèÿòà. Íàäçèðàòåëÿò îòñòúïè íàçàä, îáúðíà
ñå êúì ïðàçíèòå ñòîëîâå è êàçà:
     - Àðëåí  Áèòúðáúê,  â ñúîòâåòñòâèå ñúñ çàêîíà íà ùàòà ñåãà ïðåç òÿëîòî
òè ùå áúäå ïðîïóñíàòî åëåêòðè÷åñòâî, äîêàòî íå óìðåø. Íåêà Áîã ñå ñìèëè íàä
äóøàòà òè. - Ïîñëå ñå îáúðíà êúì ïîêðèòèÿ ñ ìðåæà ïðàâîúãúëíèê. - Ïðåâêëþ÷è
íà äâå.
     Íàâÿðíî  îïèòâàéêè ñå äà ïðåäñòàâè íåùàòà îò ñìåøíàòà èì ñòðàíà, Òó-Òó
çàïî÷íà  äà  ñå  ìÿòà  è ãúð÷è íà ñòîëà, êîåòî èñòèíñêèòå êëèåíòè íà Ñòàðèÿ
Ñâåòëüî íèêîãà íå ïðàâåõà.
     - Ñåãà  ñå  ïúðæà!  -  èçâèêà òîé. - Ïúðæà ñå! Ïúðæà ñå-å-å! Ëåëå-å-å!
Ñòàíàõ íàïðàâî íà ïå÷åíà ïóéêà!
     Âèäÿõ,  ÷å Õàðè è Äèéí èçîáùî íå ãëåäàò êúì íåãî. Áÿõà ñå èçâúðíàëè îò
ñòîëà è çÿïàõà êúì âðàòàòà êúì êàáèíåòà ìè.
     - Ïðîêëåò  äà  ñúì - ðå÷å Õàðè. - Åäèí îò ñâèäåòåëèòå å ïîäðàíèë ñ öÿë
äåí.
     Íà  ïðàãà,  êîêåòíî  óâèë  îïàø÷èöà  îêîëî  ëàïè÷êèòå  ñè è çàãëåäàí ñ
ëúñêàâèòå ñè, ÷åðíè, ìúíèñòåíè î÷è, ñåäåøå ìèøîêúò.


     5.

     Ïîäãîòîâêàòà  ìèíà  äîáðå  -  àêî â ñëó÷àÿ èçîáùî ìîæå äà ñå êàæå òàêà
(íåùî,  â  êîåòî  ìíîãî  ñå  ñúìíÿâàì), à ïîñëå è ñàìàòà åêçåêóöèÿ íà Àðëåí
Áèòúðáúê,  ñòàðåéøèíà  íà ÷åðîêèòå îò ïëåìåòî óàøèòà. Òîé íå óñïÿ äà ñïëåòå
ïëèòêèòå  ñè - ðúöåòå ìó òðåïåðåõà ïðåêàëåíî ñèëíî - è çàòîâà ïîçâîëèõìå íà
íàé-ãîëÿìàòà ìó äúùåðÿ, òðèéñåòèíàãîäèøíà æåíà, äà ãî íàïðàâè êàêòî òðÿáâà.
Òÿ  èñêàøå äà âïëåòå ïåðöà ïî êðàèùàòà èì, ïóõ îò ñîêîë, íåãîâàòà ïòèöà, íî
àç  íÿìàõ  ïðàâî  äà  ãî  äîïóñíà.  Ìîæåõà äà ïðèõâàíàò íÿêîÿ èñêðà è äà ñå
ïîäïàëÿò.  Íå é îáÿñíèõ òîâà, ðàçáèðà ñå, ïðîñòî é êàçàõ, ÷å ïðàâèëíèêúò ãî
çàáðàíÿâà.  Æåíàòà  íå  âúçðàçè,  ñàìî  íàâåäå  ãëàâà  è  äîêîñíà  ñ  äëàíè
ñëåïîî÷èÿòà ñè, çà äà èçðàçè ðàçî÷àðîâàíèåòî è íåîäîáðåíèåòî ñè. Äúðæåøå ñå
ñ èçêëþ÷èòåëíî  äîñòîéíñòâî è òîâà áå ãàðàíöèÿ, ÷å ïîâåäåíèåòî íà áàùà é ùå
áúäå ñúùîòî.
     Êîãàòî äîéäå ìîìåíòúò, Âîæäà èçëåçå îò êèëèÿòà ñè, áåç äà ïðîòåñòèðà è
äà  ñå  îïúâà. Ïîíÿêîãà ñå íàëàãàøå äà îòêúñâàìå ïðúñòèòå èì îò ðåøåòêèòå -
ïðåç  ãîäèíèòå  ñè  â  áëîêà  ñàìèÿò àç ñúì ÷óïèë åäèí-äâà è íèêîãà íÿìà äà
çàáðàâÿ  ïðèãëóøåíîòî  èì ïðîïóêâàíå - íî ñëàâà Áîãó, èíäèàíåöúò íå áåøå îò
òÿõ.  Òîé  òðúãíà  ïî Çåëåíèÿ ïúò ïðàâî êúì êàáèíåòà ìè è òàì ñå îòïóñíà íà
êîëåíå,  çà  äà ñå ïîìîëè ñ îòåö Øóñòúð, ïðèñòèãíàë ñ î÷óêàíèÿ ñè àâòîìîáèë
îò  áàïòèñòêàòà  ÷åðêâà  "Íåáåñíà  ñâåòëèíà". Øóñòúð ïðî÷åòå íà Âîæäà Êïæïÿ
íÿêîëêî  ïñàëìà è èíäèàíåöúò ñå ðàçïëàêà, êîãàòî ñâåùåíèêúò ñòèãíà äî îíçè,
â êîéòî  ñå  ãîâîðåøå  çà  ëÿãàíå  äî  íåïîäâèæíèòå  âîäè.  Íî íå áåøå íåùî
ñåðèîçíî,  íå  áå  èñòåðèÿ,  íèùî  ïîäîáíî. Ñòðóâà ìè ñå, òîé ñè ìèñëåøå çà
íåïîäâèæíè  âîäè  òîëêîâà  ÷èñòè è ñòóäåíè, ÷å ïðåðÿçâàò óñòíèòå âñåêè ïúò,
ùîì ïèåø îò òÿõ.
     Âñúùíîñò  ñìÿòàõ,  ÷å å äîáðå äà ñè ïîïëà÷àò ìàëêî. Òðåâîæåõ ñå èìåííî
êîãàòî íå ïëà÷åõà.
     Ìíîçèíà  îò  õîðàòà íå ìîãàò äà ñå èçïðàâÿò áåç ÷óæäà ïîìîù, íî â òîâà
îòíîøåíèå  Âîæäà  áåøå äîáðå. Îòíà÷àëî ñå ïîîëþëÿ, ñÿêàø ìó ñå çàâè ñâÿò, è
Äèéí  ïðîòåãíà  ðúêà,  çà  äà  ãî  ïîäêðåïè,  íî  òîé  âå÷å  áå âúçñòàíîâèë
ðàâíîâåñèåòî ñè, òàêà ÷å òðúãíàõìå.
     Ïî÷òè  âñè÷êè  ñòîëîâå áÿõà çàåòè è õîðàòà òèõî ðàçãîâàðÿõà ïîìåæäó ñè
êàòî  ãîñòè  â  î÷àêâàíå äà çàïî÷íå ñâàòáà èëè òðàóðíà öåðåìîíèÿ. Òîâà áåøå
åäèíñòâåíèÿò  ïúò,  êîãàòî  Áèòúðáúê ñå ïîêîëåáà. Íå çíàÿ äàëè ãî îáåçïîêîè
íÿêîé  êîíêðåòíî  èëè  âñè÷êè çàåäíî, íî ÷óõ êàê â ãúðëîòî ìó ñå íàäèãà òèõ
ñòîí  è  èçâåäíúæ  ðúêàòà,  êîÿòî äúðæàõ, ñå îïúíà. Ñ ïåðèôåðíîòî ñè çðåíèå
çàáåëÿçàõ  Õàðè  Òåðóèëèãúð,  êîéòî  ñå  ïðèäâèæè, çà äà ïðåñå÷å ïúòÿ ìó çà
îòñòúïëåíèå, àêî òîé íåíàäåéíî ñå ðàçáåñíååøå.
     Ñòèñíàõ  ïî-ñèëíî  ëàêúòÿ  ìó  è ñ åäèí ïðúñò ãî ïîòóïàõ ïî âúòðåøíàòà
ñòðàíà íà ðúêàòà.
     - Ñïîêîéíî,  Âîæäå  -  èçðåêîõ,  áåç äà äâèæà óñòíè. - Åäèíñòâåíîòî, ñ
êîåòî  ïîâå÷åòî  îò  òåçè õîðà ùå òå çàïîìíÿò, å íà÷èíúò, ïî êîéòî èçëèçàø,
òàêà  ÷å  íåêà  òå  çàïîìíÿò  ñ  äîáðî  - ïîêàæè èì êàê ñå äúðæè èñòèíñêèÿò
óàøèòà.
     Òîé  ìå  ïîãëåäíà îòñòðàíè è ëåêî êèìíà. Ïîñëå õâàíà åäíà îò ïëèòêèòå,
ñïëåòåíè  îò  äúùåðÿ ìó, è ÿ öåëóíà. Õâúðëèõ ïîãëåä êúì Áðóòàëíèÿ, çàñòàíàë
çàä  ñòîëà  ðàçêðà÷åí  è  ñ  ðúöå  íà ãúðáà, èçðÿäåí â íàé-õóáàâàòà ñè ñèíÿ
óíèôîðìà  -  âñè÷êè  êîï÷åòà  íà  êóðòêàòà  ìó  áÿõà  ëúñíàòè  è îòðàçÿâàõà
ñâåòëèíàòà,  øàïêàòà  ñòîåøå  ñúâúðøåíî  íà  ãëàâàòà ìó. Êèìíàõ ìó è òîé ìè
îòâúðíà,  ïîñëå  ïðèñòúïè  íàïðåä,  çà äà ïîìîãíå íà îñúäåíèÿ äà ñå êà÷è íà
ïëàòôîðìàòà, àêî ñå íàëîæåøå. Íå ñå íàëîæè.
     Îò  ìîìåíòà,  â  êîéòî  Áèòúðáúê  ñåäíà  íà  ñòîëà,  äî  îíçè, â êîéòî
Áðóòàëíèÿ  òèõî  èçâèêà  ïðåç  ðàìî "Ïðåâêëþ÷è íà äâå!", èçìèíà ïî-ìàëêî îò
ìèíóòà.  Êðóøêèòå  îòíîâî  çàìúæäóêàõà,  íî  ñúâñåì  ñëàáî - ÷îâåê íå áè ãî
çàáåëÿçàë,  àêî  ñïåöèàëíî  íå  âíèìàâàøå.  Òîâà  îçíà÷àâàøå,  ÷å Âàí Õåé å
âêëþ÷èë  íÿêàêâî ñâîå õèòðî ïðèñïîñîáëåíèå, êîåòî áåøå íàðåêúë "ÑÅØÎÀÐÚÒ ÍÀ
ÌÅÉÁÚË". Îò øàïêàòà ñå ðàçíåñå òèõî áðúì÷åíå è òÿëîòî íà Áèòúðáúê ñå òëàñíà
íàïðåä,  ñïðÿíî  îò  ñêîáèòå è ðåìúêà ïðåç ãúðäèòå ìó. Äî ñòåíàòà â äðóãàòà
÷àñò  íà  ïîìåùåíèåòî  ëåêàðÿò íà çàòâîðà áåçèçðàçíî íàáëþäàâàøå è ñòèñêàøå
óñòíè  âñå  ïî-ñèëíî,  äîêàòî  óñòàòà ìó íå çàïðèëè÷à íà åäèí-åäèíñòâåí áÿë
øåâ.  Íÿìàøå  ìÿòàíå  è  ãúð÷åíå, êàêòî áå ïðàâèë ñòàðèÿò Òó-Òó ïî âðåìå íà
ðåïåòèöèÿòà,  ñàìî  ìîùíèÿò  òëàñúê  íàïðåä, êàòî áåäðàòà íà ÷îâåê, ïîëó÷èë
ñòðàõîòåí  îðãàçúì. Êîï÷åòàòà íà ñèíÿòà ðèçà íà Âîæäà ñå îïúíàõà è îòâîðèòå
ðàçêðèõà ïîìåæäó ñè ñÿêàø â óñìèâêà ïëúòòà ìó.
     Òîãàâà  ñå ðàçíåñå ìèðèçìàòà. Ñàìà ïî ñåáå ñè íå áå ãàäíà, à íåïðèÿòíà
çàðàäè  àñîöèàöèèòå,  êîèòî  ïðåäèçâèêâàøå. Íèêîãà íå ìîãà äà ñå íàêàðàì äà
ñëÿçà â ìàçåòî â äîìà íà âíó÷êàòà ìè, êîãàòî ìå âîäÿò òàì, ìàêàð ÷å òúêìî â
ìàçåòî ìàëêîòî èì ìîì÷åíöå å ïîñòðîèëî äåòñêàòà ñè æåëåçîïúòíà ëèíèÿ, êîÿòî
ìíîãî  áè  èñêàëî  äà  ñïîäåëè  ñúñ ñâîÿ ïðàäÿäêî. Íÿìàì ïðåäâèä âëàêîâåòå,
ñèãóðåí  ñúì,  ÷å ãî ðàçáèðàòå - íå ìîãà äà ïîíàñÿì òðàíñôîðìàòîðà. Íà÷èíà,
ïî êîéòî áðúì÷è. È íà÷èíúò ïî êîéòî ìèðèøå, ùîì çàãðåå.
     Äîðè  ñëåä  âñè÷êè  òåçè  ãîäèíè  ìèðèçìàòà  ìè  íàïîìíÿ  çà çàòâîðà â
Ñòóäåíàòà ïëàíèíà.
     Âàí  Õåé  ìó  äàäå  òðèéñåò  ñåêóíäè,  ïîñëå  èçêëþ÷è åëåêòðè÷åñòâîòî.
Ëåêàðÿò  ïðèñòúïè  íàïðåä  îò  ìÿñòîòî  ñè è äîïðÿ ñòåòîñêîïà äî ãúðäèòå íà
Âîæäà.  Ñåãà âå÷å ñâèäåòåëèòå íå ðàçãîâàðÿõà. Ëåêàðÿò ñå èçïðàâè è ïîãëåäíà
êúì  çàìðåæåíîòî  ïðîçîð÷å. "Îùå" - ðå÷å òîé è íàïðàâè âúðòåëèâî äâèæåíèå ñ
ïîêàçàëåö.  Áåøå  ÷óë  íÿêîëêî  íåðàâíîìåðíè  ñúðäå÷íè  óäàðà  â ãúðäèòå íà
Áèòúðáúê,  íàâÿðíî  áåç  çíà÷åíèå  êàòî  ïîñëåäíèòå  ãúð÷îâå íà îáåçãëàâåíà
êîêîøêà,  íî íå òðÿáâàøå äà ïîåìàìå íèêàêâè ðèñêîâå. Íå èñêàõìå âíåçàïíî äà
ñå  èçïðàâè  íà  êîëè÷êàòà  ïî  ñðåäàòà íà ïúòÿ ïðåç òóíåëà è äà çàïî÷íå äà
âèêà, ÷å ãîðè.
     Âàí  Õåé  ïðåâêëþ÷è  íà òðè è òÿëîòî íà Âîæäà îòíîâî ñå òëàñíà íàïðåä,
èçâèâàéêè  ñå  ìàëêî  íàñòðàíè îò ñèëàòà íà åëåêòðè÷åñêèÿ óäàð. Êîãàòî ñëåä
òîâà  ãî  ïðåñëóøà,  ëåêàðÿò êèìíà. Çà ïîðåäåí ïúò áÿõìå óñïåëè äà óíèùîæèì
îíîâà,  êîåòî íå áÿõìå â ñúñòîÿíèå äà ñúçäàäåì. Íÿêîè îò ïóáëèêàòà ïàê áÿõà
çàïî÷íàëè  òèõî  äà  ðàçãîâàðÿò,  íî  ïîâå÷åòî  ñåäÿõà  ñúñ ñâåäåíè ãëàâè è
ãëåäàõà êúì ïîäà, ñÿêàø çàìàÿíè. Èëè çàñðàìåíè.
     Õàðè è Äèéí ñå ïðèáëèæèõà ñ íîñèëêàòà. Âñúùíîñò åäèíèÿ é êðàé òðÿáâàøå
äà õâàíå Ïúðñè, íî òîé íå ãî çíàåøå è íèêîé íå ñè áåøå íàïðàâèë òðóäà äà ìó
ãî  êàæå.  Äâàìàòà  ñ  Áðóòàëíèÿ  ïðåõâúðëèõìå  Âîæäà  -  âñå îùå ñ ÷åðíàòà
êîïðèíåíà êà÷óëêà - âúðõó íåÿ è ãî èçíåñîõìå ïðåç âðàòàòà, êîÿòî âîäåøå êúì
òóíåëà,  òîëêîâà áúðçî, êîëêîòî ìîæåõìå áåç äà òè÷àìå. Îò äóïêàòà â ãîðíàòà
÷àñò  íà  ìàñêàòà ñå èçäèãàøå äèì - ïðåêàëåíî ìíîãî - è ñå ðàçíàñÿøå óæàñíà
ñìðàä.
     - Ïôó! - ñ òðåïåðåù ãëàñ èçâèêà Ïúðñè. - Êàêâà å òàçè ìèðèçìà?
     - Ïðîñòî  ñå  ðàçêàðàé îò ïúòÿ ìè è ñòîé íàñòðàíè - îòâúðíà Áðóòàëíèÿ,
êàòî   ìèíà   ïîêðàé   íåãî  íà  ïúò  çà  ñòåíàòà,  íà  êîÿòî  áå  ìîíòèðàí
ïîæàðîãàñèòåëÿò.  Áåøå  îò  îíåçè  ñòàðè  õèìè÷åñêè óñòðîéñòâà, êîèòî ÷îâåê
òðÿáâà  äà  ïîìïè.  Ìåæäóâðåìåííî  Äèéí ñâàëè êà÷óëêàòà. Íå áå òîëêîâà çëå,
êîëêîòî  áè  ìîãëî  -  ëÿâàòà ïëèòêà íà Áèòúðáúê ïóøåøå êàòî êóï÷èíà âëàæíè
ëèñòà.
     - Îñòàâè òîâà - êàçàõ íà Áðóòàëíèÿ àç. Íå ìè ñå èñêàøå äà ñå íàëàãà äà
ïî÷èñòâàìå  õèìè÷åñêàòà ãàäîñò îò ëèöåòî íà ìúðòâåöà, ïðåäè äà ãî âêàðàìå â
õëàäèëíèÿ  ôóðãîí.  Çàïî÷íàõ  äà  òóïàì  êîñàòà íà Âîæäà (Ïúðñè ïðåç öÿëîòî
âðåìå  ìå  çÿïàøå  ñ  øèðîêî  îòâîðåíè  î÷è),  äîêàòî  äèìúò èç÷åçíà. Ïîñëå
ñâàëèõìå  òðóïà ïî äâàíàéñåòòå äúðâåíè ñòúïàëà êúì òóíåëà. Òóê áåøå ñòóäåíî
è óñîéíî  êàòî  â  çàíäàí,  ÷óâàøå  ñå  êóõèÿò ïëüîêàù çâóê îò ïàäàùè âîäíè
êàïêè. Îò òàâàíà âèñÿõà êðóøêè ñ ãðóáè òåíåêèåíè àáàæóðè - áÿõà íàïðàâåíè â
çàòâîðíè÷åñêàòà  ðàáîòèëíèöà - êîèòî îñâåòÿâàõà äåñåòìåòðîâèÿ òóõëåí ïðîõîä
ïîä  øîñåòî.  Òàâàíúò  áå  êðèâ  è  âëàæåí.  Âñåêè  ïúò, ùîì âëèçàõ òóê, ñå
÷óâñòâàõ êàòî ãåðîé íà Åäãàð Àëúí Ïî.
     Êîëè÷êàòà  íè î÷àêâàøå. Ïîñòàâèõìå òðóïà íà Áèòúðáúê âúðõó íåÿ è àç çà
ïîñëåäåí ïúò ïîãëåäíàõ, çà äà ñå óâåðÿ, ÷å êîñàòà ìó íå ãîðè. Ñúñ ñúæàëåíèå
âèäÿõ,  ÷å òîëêîâà óìåëî èçïëåòåíàòà ìó ïëèòêà å îâúãëåíà è ñå å ïðåâúðíàëà
â ÷åðíà áåçôîðìåíà ìàñà.
     Ïúðñè   óäàðè  ìúðòâåöà  ïî  áóçàòà.  Ïëÿñúêúò  íàêàðà  âñè÷êè  íè  äà
ïîäñêî÷èì.  Óåòìîð  íè  ïîãëåäíà  ñ  ïðåäèçâèêàòåëíà  óñìèâêà  íà  óñòà è ñ
áëåñòÿùè î÷è. Ïîñëå îòíîâî âúðíà ïîãëåä êúì Áèòúðáúê.
     - Àäèîñ,  Âîæäå - ðå÷å. - Íàäÿâàì ñå, ÷å àäúò ùå å äîñòàòú÷íî ãîðåù çà
òåá.
     - Íå ïðàâè òàêà - êàçà Áðóòàëíèÿ. Â óñîéíèÿ òóíåë äóìèòå ìó ïðîçâó÷àõà
êóõî è ôàëøèâî. - Òîé ñè ïëàòè äúëæèìîòî. Ãðåõîâåòå ìó ñà èçêóïåíè. Äðúæ ñè
ðúöåòå íàäàëå÷å îò íåãî.
     - Î,  ÿ  ñå  ðàçêàðàé  -  îòâúðíà  Ïúðñè, íî íåñïîêîéíî îòñòúïè íàçàä,
êîãàòî  òîé  òðúãíà  êúì  íåãî. Ñÿíêàòà ìó ñå èçäèãàøå çàä ãúðáà ìó êàòî íà
îíàçè  ìàéìóíà â èñòîðèÿòà çà óëèöà "Ìîðã"*. Íî âìåñòî äà ñå íàõâúðëè âúðõó
ìó,  Áðóòàëíèÿ  õâàíà  äðúæêèòå  íà êîëè÷êàòà è áàâíî çàïî÷íà äà áóòà Àðëåí
Áèòúðáúê  êúì êðàÿ íà òóíåëà, êúäåòî, ïàðêèðàíà íà ëåâèÿ òðîòîàð íà øîñåòî,
ãî  î÷àêâàøå  êîëàòà  çà  ïîñëåäíîòî ìó ïúòóâàíå. Òâúðäèòå ãóìåíè êîëåëà íà
êîëè÷êàòà  ñòåíåõà  ïî äúñêèòå. Ñÿíêàòà é ñå äâèæåøå ïî èçïúêíàëàòà òóõëåíà
ñòåíà,  èçäèãàøå  ñå  è èçáëåäíÿâàøå. Äèéí è Õàðè õâàíàõà ÷àðøàôà è ïîêðèõà
ëèöåòî  íà  Âîæäà,  êîåòî  âå÷å  áåøå çàïî÷íàëî äà ïðèäîáèâà îíàçè âîñú÷íà,
áåçëè÷íà  ìàñêà  íà  âñè÷êè  ìúðòâè  ëèöà,  êàêòî  íà  ãðåøíèòå,  òàêà è íà
íåâèííèòå.
     [*  Ñòàâà  äóìà  çà "Óáèéñòâîòî íà óëèöà "Ìîðã" - ïîâåñò îò Åäãàð Àëúí
Ïî. - Á.ïð.]


     6.

     Êîãàòî áÿõ íà îñåìíàéñåò, ÷è÷î ìè Ïîë - íà êîãîòî áÿõ êðúñòåí - ïî÷èíà
îò  èíôàðêò.  Ìàéêà  ìè  è  áàùà  ìè  ìå  âçåõà ñúñ ñåáå ñè â ×èêàãî, çà äà
ïðèñúñòâàìå  íà  ïîãðåáåíèåòî ìó è äà ñå ñðåùíåì ñ ðîäíèíèòå îò áàùèíàòà ìè
ñòðàíà, ìíîçèíà îò êîèòî èçîáùî íå ïîçíàâàõ. Îòñúñòâàõìå ïî÷òè öÿë ìåñåö. Â
íÿêîè îòíîøåíèÿ ïúòóâàíåòî áåøå ïðèÿòíî, íåîáõîäèìî è âúëíóâàùî, íî â äðóãè
áå  óæàñíî.  Ðàçáèðàòå  ëè,  ïî îíîâà âðåìå áÿõ ëóäî âëþáåí â ìëàäàòà æåíà,
êîÿòî  äâå  ñåäìèöè  ñëåä  äåâåòíàéñåòèÿ  ìè  ðîæäåí  äåí ùåøå äà ñòàíå ìîÿ
ñúïðóãà. Åäíà íîù, êîãàòî êîïíåæúò ìè êúì íåÿ ãîðåøå êàòî ïîæàð â ñúðöåòî è
â ãëàâàòà  ìè (î, äà, åñòåñòâåíî, ñúùî è â òîïêèòå ìè), àç é íàïèñàõ ïèñìî,
êîåòî  êàòî  ÷å  ëè  ïðîäúëæàâàøå  áåçêðàé  - èçëÿõ â íåãî öÿëàòà ñè äóøà è
èçîáùî íå ïîãëåæäàõ íàçàä, çà äà âèäÿ êàêâî ñúì êàçàë, çàùîòî ñå ñòðàõóâàõ,
÷å  òîâà  ùå  ìå  íàêàðà  äà  ñïðà. Íå ñïðÿõ è êîãàòî íÿêàêúâ âúòðåøåí ãëàñ
íàäèãíà  âîé,  ÷å ùå e áåçóìèå äà ïðàòÿ òàêîâà ïèñìî, ÷å òàêà ùå ïîñòàâÿ íà
äëàíòà   é   ãîëîòî  ñè  ñúðöå,  àç  íå  ìó  îáúðíàõ  âíèìàíèå  ñ  äåòèíñêî
ïðåíåáðåæåíèå  çà  ïîñëåäèöèòå.  ×åñòî  ñúì ñå ÷óäèë äàëè Äæàíèñ å çàïàçèëà
òîâà   ïèñìî,  íî  íèêîãà  íå  ñúáðàõ  äîñòàòú÷íî  ñìåëîñò  äà  ÿ  ïîïèòàì.
Åäèíñòâåíîòî,  êîåòî  çíàÿ  ñúñ  ñèãóðíîñò,  å,  ÷å  íå  ãî íàìåðèõ, êîãàòî
ïðåãëåæäàõ âåùèòå é ñëåä ïîãðåáåíèåòî, íî ñàìî ïî ñåáå ñè, ðàçáèðà ñå, òîâà
íå  îçíà÷àâà íèùî. Ïðåäïîëàãàì, íå ÿ ïîïèòàõ, çàùîòî ñúì ñå áîÿë äà îòêðèÿ,
÷å òîâà èçãàðÿùî ïèñìî å ïðåäñòàâëÿâàëî çà íåÿ ïî-ìàëêî, îòêîëêîòî çà ìåí.
     Áåøå  öåëè  ÷åòèðè ñòðàíèöè è ñè ìèñëåõ, ÷å íèêîãà ïðåç æèâîòà ñè íÿìà
äà íàïèøà íåùî ïî-äúëãî, à ÿ âèæòå ñåãà. Òîëêîâà ïèñàíå, à êðàÿò ìó âñå îùå
íå ñå âèæäà. Àêî çíàåõ, ÷å ùå ïðîäúëæè òîëêîâà äúëãî, ìîæå áè èçîáùî íÿìàøå
äà  çàïî÷íà.  Îíîâà, êîåòî íå ðàçáèðàõ, áå êîëêî ìíîãî âðàòè îòêëþ÷âà àêòúò
íà ïèñàíåòî, ñÿêàø ñòàðàòà ïèñàëêà íà òàòêî âñúùíîñò èçîáùî íå å ïèñàëêà, à
íÿêàêúâ  ñòðàíåí  øïåðö.  Ìèøëåòî  íàâÿðíî  å íàé-äîáðèÿò ïðèìåð êàêâî èìàì
ïðåäâèä - Ñòèéìáîóò Óèëè, ãîñïîäèí Äæèíãúëñ, ìèøëåòî ïî Ïúòÿ. Äî ìîìåíòà, â
êîéòî  çàïî÷íàõ  äà  ïèøà,  èçîáùî íå ñúçíàâàõ êîëêî âàæåí å òîé (äà, òîé).
Íàïðèìåð   íà÷èíúò,  ïî  êîéòî  êàòî  ÷å  ëè  òúðñåøå  Äåëàêðîà  îùå  ïðåäè
ôðàíöóçèíúò  äà  ïðèñòèãíå  -  ñòðóâà  ìè ñå, ÷å òîâà èçîáùî íå ìè å èäâàëî
íàóì, ïîíå ñúçíàòåëíî, äîêàòî íå çàïî÷íàõ äà ïèøà è äà ñè ñïîìíÿì.
     Ïðåäïîëàãàì,  èñêàì  äà  êàæà, ÷å íå ðàçáèðàõ êîëêî íàäàëå÷ â ìèíàëîòî
òðÿáâà  äà  ñå  âúðíà,  çà  äà  âè ðàçêàæà çà Äæîí Êîôè, èëè êîëêî âðåìå ùå
òðÿáâà  äà ãî îñòàâÿ â êèëèÿòà ìó, ÷îâåê, òîëêîâà îãðîìåí, ÷å êðàêàòà ìó íå
ïðîñòî  ñòúð÷àõà îò êîéêàòà, à âèñÿõà ÷àê äî ïîäà. Íå èñêàì äà çàáðàâÿòå çà
Êîôè,  íàëè?  Èñêàì  äà  ãî  âèæäàòå  òàì,  âïèë  ïîãëåä â òàâàíà, ïëà÷åù ñ
áåççâó÷íè ñúëçè èëè ñêðèë ëèöåòî ñè â øåïè. Èñêàì äà ãî ÷óâàòå, äà äîëàâÿòå
íàêúñàíèòå ìó êàòî ðèäàíèÿ âúçäèøêè, òèõèòå ìó ñòîíîâå. Â òÿõ íå ñå óñåùàøå
ñòðàäàíèå  èëè ðàçêàÿíèå, êàêâîòî ïîíÿêîãà ÷óâàõìå â áëîê Å, îñòðè âèêîâå ñ
íîòêè  íà óãðèçåíèÿ - ïîäîáíî íà ðàçïëàêàíèòå ìó î÷è òå áÿõà íÿêàê ñè äàëå÷
îò  áîëêàòà,  ñ  êîÿòî  ÷åñòî  ñå ñáëúñêâàõìå. Â èçâåñòåí ñìèñúë - çíàÿ, ÷å
çâó÷è  áåçóìíî,  íî å áåçñìèñëåíî äà ïèøåø íåùî òîëêîâà äúëãî, àêî íå ìîæåø
äà  ðàçêðèåø  îíîâà,  êîåòî  ÷óâñòâàø ñúñ ñúðöåòî ñè - òà â èçâåñòåí ñìèñúë
ñÿêàø  èçïèòâàøå ìúêà çà öåëèÿ ñâÿò, ÷óâñòâî, ïðåêàëåíî ñèëíî, çà äà íàìåðè
ïúëíî  óòåøåíèå.  Ïîíÿêîãà ñåäÿõ è ðàçãîâàðÿõ ñ íåãî, êàêòî ïðàâåõ ñ âñè÷êè
èì - ðàçãîâîðèòå áÿõà íàé-ãîëÿìàòà íè, íàé-âàæíàòà íè ðàáîòà, êàêòî, ñòðóâà
ìè  ñå,  âå÷å  êàçàõ  - è àç ñå îïèòâàõ äà ãî óñïîêîÿ. Ìèñëÿ, ÷å íå óñïÿõ è
äîíÿêúäå  ñå ðàäâàõ, ÷å òîé ñòðàäà, íàëè ðàçáèðàòå? Ñìÿòàõ, ÷å çàñëóæàâà äà
ñòðàäà. Äîðè îò âðåìå íà âðåìå ñè ìèñëåõ äàëè äà íå ñå îáàäÿ íà ãóáåðíàòîðà
(èëè  äà  íàêàðàì  Ïúðñè  äà ñâúðøè òàçè ðàáîòà - ïî äÿâîëèòå, òà íàëè áåøå
íåãîâ  ÷è÷î,  à  íå  ìîé)  è äà ãî ïîìîëÿ äà îòëîæè åêçåêóöèÿòà çà èçâåñòíî
âðåìå.  "Çàñåãà  íå  òðÿáâà  äà ãî óáèâàìå - ùÿõ äà êàæà. - Âñå îùå ãî áîëè
ïðåêàëåíî  ñèëíî,  ãðèçå  ãî  ïðåêàëåíî ìíîãî, áîäå âúòðåøíîñòèòå ìó êàòî ñ
îñòðà  ïðú÷êà.  Äàéòå  ìó  îùå  äåâåòäåñåò  äíè,  âàøà  ñâåòëîñò, ñúð. Íåêà
ïðîäúëæè  ñàì  äà  ñè  ïðè÷èíÿâà îíîâà, êîåòî íèå íå ìîæåì äà ìó ïðè÷èíèì."
Òîâà  å  îíçè  Äæîí  Êîôè,  êîãîòî èñêàõ äà çàïîìíèòå, äîêàòî ñòèãíà äîòàì,
îòêúäåòî  çàïî÷íàõ  - îíçè Äæîí Êîôè, êîéòî ëåæåøå íà êîéêàòà ñè, îíçè Äæîí
Êîôè,  êîéòî  ñå ñòðàõóâàøå îò òúìíîòî è íàâÿðíî îñíîâàòåëíî, çàùîòî íàëè â
òúìíîòî  ìîæåõà  äà  ãî  î÷àêâàò  äâå  ñåíêè ñ ðóñè êúäðèöè - âå÷å íå ìàëêè
ìîìè÷åíöà,  à  õàðïèè íà âúçìåçäèåòî? Îíçè Äæîí Êîôè, ÷èèòî î÷è âèíàãè áÿõà
ïúëíè ñúñ ñúëçè, êàòî êðúâ îò ðàíà, êîÿòî íèêîãà íå ìîæå äà ñå çàòâîðè.


     7.

     È òàêà, Âîæäà áåøå åêçåêóòèðàí, à Ïðåçèäåíòà ñè îòèäå - ñòèãíà ïîíå äî
áëîê  Ã,  â  êîéòî  ñå  íàìèðàõà  ïîâå÷åòî îò ñòî è ïåòäåñåòòå îáèòàòåëè íà
çàòâîðà  â  Ñòóäåíàòà  ïëàíèíà.  Îêàçà ñå, ÷å ìó îñòàâàò äà æèâåå äâàíàéñåò
ãîäèíè. Ïðåç 1944 òîé ñå óäàâè â çàòâîðíè÷åñêàòà ïåðàëíÿ. Íå â ïåðàëíÿòà íà
çàòâîðà  â  Ñòóäåíàòà ïëàíèíà, çàùîòî ïðåç 1933 ãî çàêðèõà. Ïðåäïîëàãàì, ÷å
çà  çàòâîðíèöèòå  íå  å  èìàëî ãîëÿìî çíà÷åíèå - ñòåíèòå ñà ñè ñòåíè, êàêòî
êàçâàò  ñàìèòå  îñúäåíè,  à  â  ìàëêîòî ñè êàìåííî ïîìåùåíèå, ñòðóâà ìè ñå,
Ñòàðèÿò  Ñâåòëüî  ñè  áåøå  ñúùî òîëêîâà ñìúðòîíîñåí, êîëêîòî è â ñêëàäà íà
çàòâîðà â Ñòóäåíàòà ïëàíèíà.
     Ùî ñå îòíàñÿ äî Ïðåçèäåíòà, íÿêîé íàòèñíàë ãëàâàòà ìó â êàöà ñ ðàçòâîð
çà  ñóõî  ïðàíå.  Êîãàòî  íàäçèðàòåëèòå ãî èçâàäèëè, ëèöåòî ìó ïî÷òè èçöÿëî
áèëî èç÷åçíàëî. Íàëîæèëî ñå äà ãî èäåíòèôèöèðàò ïî îòïå÷àòúöèòå îò ïðúñòèòå
ìó.  Ïîãëåäíàòî  êàòî  öÿëî, çà íåãî ìîæå áè ùåøå äà å ïî-äîáðå äà ñåäíå íà
Ñòàðèÿ  Ñâåòëüî...  íî  â  òàêúâ  ñëó÷àé íÿìàøå äà èìà îùå äâàíàéñåò ãîäèíè
æèâîò,  íàëè?  Ñúìíÿâàì  ñå îáà÷å, ÷å å ìèñëèë ìíîãî çà òÿõ ïðåç ïîñëåäíèòå
ìèãîâå îò æèâîòà ñè, êîãàòî äðîáîâåòå ìó ñà ñå îïèòâàëè äà ðàçáåðàò êàêâî å
äà äèøàø õåêñëèò è ëóãà.
     Èçîáùî  íå óñïÿõà äà îòêðèÿò êîé ãî å íàïðàâèë. Ïî îíîâà âðåìå àç âå÷å
íå  ðàáîòåõ  â  ñèñòåìàòà  íà  çàòâîðèòå,  íî  Õàðè Òåðóèëèãúð ìè ïèñà è ìè
ðàçêàçà  âñè÷êî. "Ïîìèëâàõà ãî íàé-âå÷å, çàùîòî áåøå áÿë - ïèøåøå ìè òîé, -
íî  âúïðåêè  òîâà  â  êðàéíà ñìåòêà ñè ãî ïîëó÷è. Âúçïðèåìàì ãî ïðîñòî êàòî
ïðîäúëæèòåëíî îòëàãàíå íà åêçåêóöèÿ, êîÿòî íàé-ïîñëå áåøå èçïúëíåíà."
     Ñ íàïóñêàíåòî  íà  Ïðåçèäåíòà  çà  íàñ  â  áëîê  Å  íàñòúïè  ïåðèîä íà
ñïîêîéñòâèå.  Õàðè  è Äèéí âðåìåííî ïîëó÷èõà äðóãî íàçíà÷åíèå è çà èçâåñòíî
âðåìå  íà  Çåëåíèÿ  ïúò îñòàíàõìå ñàìî àç, Áðóòàëíèÿ è Ïúðñè. Òîâà âñúùíîñò
îçíà÷àâàøå,  ÷å  ñìå  ñàìî äâàìàòà ñ Õàóúë, çàùîòî Óåòìîð, â îáùè ëèíèè, ñå
ñêàòàâàøå.  Êàçâàì  âè,  òîçè  ìëàäåæ  íàïðàâî  áåøå ãåíèé â îòêðèâàíåòî íà
ðàáîòà,  êîÿòî äà íå ñâúðøè. È ÷åñòî (íî ñàìî êîãàòî Ïúðñè íå áåøå íàîêîëî)
äðóãèòå  ìîì÷åòà  ñå  ñúáèðàõà  íà,  êàêòî  îáè÷àøå  äà  êàçâà Õàðè, "äîáðà
ðàçäóìêà".  Â  ìíîãî  îò òåçè ñëó÷àè ñå ïîÿâÿâàøå è ìèøîêúò. Íèå ìó äàâàõìå
õðàíà  è  òîé ñÿäàøå, çà äà ÿ èçÿäå, òúðæåñòâåí êàòî Ñîëîìîí, ãëåäàéêè íè ñ
óìíèòå ñè ìàëêè ëúñêàâè î÷è÷êè.
     Òåçè  íÿêîëêî  ñåäìèöè  áÿõà  ïðèÿòíè  è ñïîêîéíè, âúïðåêè ïîñòîÿííîòî
çàÿæäàíå  íà  Ïúðñè.  Íî  âñè÷êè  õóáàâè íåùà ñâúðøâàò è ïðåç åäèí äúæäîâåí
ïîíåäåëíèê  â  êðàÿ íà þëè - êàçàõ ëè âè êîëêî äúæäîâíî è âëàæíî áåøå îíîâà
ëÿòî?  -  àç  ñåäÿõ  íà  êîéêàòà  â  îòâîðåíàòà  êèëèÿ  â î÷àêâàíå íà Åäóàð
Äåëàêðîà.
     Òîé  ïðèñòèãíà ñ íåî÷àêâàí òðÿñúê. Âðàòàòà êúì âúòðåøíèÿ äâîð ðÿçêî ñå
îòâîðè,  ïðîïóñíà ñëúí÷åâà ñâåòëèíà, ðàçíåñå ñå äðúí÷åíå íà âåðèãè, íÿêàêúâ
óïëàøåí  ãëàñ  çàäúðäîðè  íà  ñìåñèöà  îò  àíãëèéñêè  è ôðåíñêè è Áðóòàëíèÿ
èçâèêà:
     - Õåé! Ïðåñòàíè! Çà Áîãà! Ñòèãà, Ïúðñè!
     Ïî÷òè  áÿõ  çàäðÿìàë  âúðõó  áúäåùàòà  êîéêà  íà Äåëàêðîà, íî áúðçî ñå
ñåïíàõ  ñ  ðàçòóïòÿíî ñúðöå. Äî èäâàíåòî íà Óåòìîð â áëîê Å ïî÷òè íèêîãà íå
ìîæåøå äà ñå ÷óå ïîäîáåí øóì - òîé ãî äîíåñå ñúñ ñåáå ñè êàòî ãàäíà ìèðèçìà
     - Õàéäå,  øèáàí  ôðåíñêè ïåäåðàñò òàêúâ! - êðåñíà Ïúðñè, áåç äà îáðúùà
êàêâîòî  è  äà  å  âíèìàíèå  íà  Áðóòàëíèÿ.  È  òîãàâà ñå ïîÿâè â êîðèäîðà,
âëà÷åéêè  çà  åäíàòà  ðúêà  ìúæ,  íå  ìíîãî  ïî-åäúð îò êåãëà çà áîóëèíã. Â
äðóãàòà  ñè ðúêà Óåòìîð äúðæåøå ïàëêàòà ñè. Çúáèòå ìó áÿõà îãîëåíè â íåðâíà
ãðèìàñà  è  ëèöåòî  ìó  áå  ÿðêî÷åðâåíî.  È  âñå  ïàê  íå èçãëåæäàøå òâúðäå
íåùàñòåí.  Äåëàêðîà  ñå  ìú÷åøå  äà  ãî  ñëåäâà,  íî áåøå îêîâàí ñ ïðàíãè è
êîëêîòî  è  óñèëåíî äà òúòðåøå êðàêàòà ñè, òîé ãî âëà÷åøå ïî-áúðçî. Èçëåòÿõ
îò  êèëèÿòà  òúêìî  íàâðåìå,  çà  äà  ãî  ïîäõâàíà  äà  íå ïàäíå, è òàêà ñå
çàïîçíàõìå ñ Äåë.
     Âäèãíàë  ïàëêàòà  ñè,  Ïúðñè  ãî  çàîáèêîëè  è  àç ãî îòáëúñíàõ íàçàä.
Áðóòàëíèÿ  ñå  ïðèáëèæè  çàïúõòÿí  äî  íàñ  -  èçãëåæäàøå òîëêîâà øîêèðàí è
ñòúïèñàí îò âñè÷êî òîâà, êîëêîòî è ñàìèÿ ìåí.
     - Íå  ãî  îñòàâÿéòå  äà  ìå  óäðÿ  ïîâå÷å,  s`il vous plait - èçëîìîòè
Äåëàêðîà. - S`il vous plait, s`il plait...
     - Ïóñíè ìå, ïóñíè ìå! - èçâèêà Ïúðñè, õâúðëè ñå íàïðåä è çàïî÷íà äà ãî
óäðÿ  ñ ïàëêàòà ñè ïî ðàìåíåòå. Ôðàíöóçèíúò âäèãíà ðúöå ñ ïèñúöè è ïðú÷êàòà
çàøèáà  ðúêàâèòå íà ñèíÿòà ìó çàòâîðíè÷åñêà ðèçà. Ñúùàòà âå÷åð ãî âèäÿõ áåç
ðèçàòà  è  ìîì÷åòî  èìàøå  ñèíèíè  íàâñÿêúäå.  Ãëåäêàòà  ìå  íàêàðà  äà  ñå
ïî÷óâñòâàì  çëå.  Òîé  áåøå óáèåö è íèêîé íå æàëåøå çà íåãî, íî â áëîê Å íå
ïðàâåõìå íåùàòà òàêà. Ïîíå äî èäâàíåòî íà Óåòìîð.
     - Õåé! Õåé! - èçðåâàõ àç. - Ïðåñòàíè! Êàêâî ñòàâà â êðàÿ íà êðàèùàòà? -
Ìú÷åõ  ñå äà çàñòàíà ìåæäó äâàìàòà, íî íå óñïÿõ. Ïúðñè ïðîäúëæàâàøå äà óäðÿ
ñ ïàëêàòà ñè, òó ïîêðàé åäíàòà ìè ñòðàíà, òó ïîêðàé äðóãàòà. Ðàíî èëè êúñíî
ùåøå  äà  óäàðè  è  ìåí  è  òîãàâà â òîçè êîðèäîð ùåøå äà èçáóõíå ñòðàõîòåí
ñêàíäàë,  íåçàâèñèìî  êîè áÿõà ðîäíèíèòå ìó. Íÿìàøå äà óñïåÿ äà ñå óäúðæà è
Áðóòàëíèÿ  ñúñ  ñèãóðíîñò  ùåøå  äà  ìå  ïîäêðåïè.  Â èçâåñòåí ñìèñúë, íàëè
ðàçáèðàòå,  ìè  ñå èñêà äà ãî áÿõìå íàïðàâèëè. Òîâà ìîæå áè ùåøå äà ïðîìåíè
íÿêîè îò íåùàòà, êîèòî ñå ñëó÷èõà ïî-êúñíî.
     - Øèáàí ïåäåðàñò! Ùå òå íàó÷à äà ñè äúðæèø ðúöåòå äàëå÷ îò ìåí, âúøëèâ
ãúçîëèçåö òàêúâ!
     Ïðàñ! Ïðàñ! Ïðàñ! È îò åäíîòî óõî íà Äåëàêðîà ïîòå÷å êðúâ. Ôðàíöóçèíúò
ïèùåøå.  Îòêàçàõ  ñå  îò  îïèòèòå  ñè äà ãî ñêðèÿ çàä ñåáå ñè, õâàíàõ ãî çà
ðàìîòî,  áóòíàõ ãî â êèëèÿòà è òîé ñå ïðîñíà âúðõó êîéêàòà. Ïúðñè ñå õâúðëè
ïîêðàé  ìåí  è  ìó íàíåñå ïîñëåäåí ÿê óäàð ïî çàäíèêà - ìîæå äà ñå êàæå, çà
ðàçäÿëà.  Òîãàâà  Áðóòàëíèÿ ãî õâàíà - Ïúðñè, èñêàì äà êàæà - çà ðàìåíåòå è
ãî çàáóòà íàòàòúê ïî êîðèäîðà.
     Àç  èçòåãëèõ  âðàòàòà  íà  êèëèÿòà ïî ðåëñàòà é è ÿ çàòâîðèõ. Ïîñëå ñå
îáúðíàõ  êúì  Óåòìîð - øîêúò è îáúðêâàíåòî ìè ñå ñìåñâàõà ñ èñòèíñêà ÿðîñò.
Ïî  îíîâà  âðåìå òîé ðàáîòåøå ïðè íàñ âå÷å îò íÿêîëêî ìåñåöà, äîñòàòú÷íî çà
âñè÷êè  íè  äà ðåøèì, ÷å íå ãî õàðåñâàìå ìíîãî, íî òîâà áåøå ïúðâèÿò ïúò, â
êîéòî íàïúëíî ðàçáèðàõ äî êàêâà ñòåïåí íå ìîæåøå äà ñå âëàäåå.
     Òîé  ñòîåøå  è  ìå  ãëåäàøå  íå  ñúâñåì  áåç  áîÿçúí  - â äóøàòà ñè áå
ñòðàõëèâåö,  íèêîãà íå ñúì ñå ñúìíÿâàë - íî âñå ïàê ñèãóðåí, ÷å âðúçêèòå ìó
ùå  ãî  çàùèòÿò.  Â  òîâà  îòíîøåíèå áå ïðàâ. Ïðåäïîëàãàì, ÷å íÿêîè íÿìà äà
ðàçáåðàò  çàùî  áåøå  òàêà,  âúïðåêè  âñè÷êî, êîåòî êàçàõ, íî òîâà ñà õîðà,
êîèòî  ïîçíàâàò  èçðàçà  "Ãîëÿìàòà  äåïðåñèÿ"  åäèíñòâåíî  îò ó÷åáíèöèòå ïî
èñòîðèÿ.  Àêî æèâååõòå ïî îíîâà âðåìå, çà âàñ òîé ùåøå äà å ìíîãî ïîâå÷å îò
ó÷åáíèêàðñêè èçðàç, à àêî èìàõòå ïîñòîÿííà ðàáîòà, ùÿõòå äà ñòå ãîòîâ ïî÷òè
íà âñè÷êî, çà äà ÿ çàïàçèòå.
     Ëèöåòî  íà  Ïúðñè  äîíÿêúäå  âå÷å  áå âúçâúðíàëî íîðìàëíèÿ ñè öâÿò, íî
áóçèòå  ìó âñå îùå áÿõà ÷åðâåíè, à êîñàòà ìó, îáèêíîâåíî ïðèãëàäåíà íàçàä è
ëúñêàâà îò áðèëÿíòèíà, áåøå ïàäíàëà âúðõó ÷åëîòî ìó.
     - Êàêâî,  çà Áîãà, áåøå âñè÷êî òîâà? - ïîïèòàõ àç. - Â ìîÿ áëîê íèêîãà
äîñåãà - íèêîãà! - íå å áèë óäðÿí çàòâîðíèê!
     - Ìàëêèÿò  ïåäåðàñò  ñå  îïèòà  äà  ìå  ãåïè çà îíàÿ ðàáîòà, êîãàòî ãî
èçêàðàõ îò ôóðãîíà - îòâúðíà ìè. - Ñàìî äà îïèòà îòíîâî è ïàê ùå ãî ïðåáèÿ.
     Ïîãëåäíàõ ãî - áÿõ îíåìÿë îò èçíåíàäà. Íå ìîæåõ äà ñè ïðåäñòàâÿ è íàé-
âúçáóäåíèÿò ïåäåðàñò íà Áîæèÿòà çåìÿ äà íàïðàâè îíîâà, êîåòî Óåòìîð òîêó-ùî
áå  îïèñàë. Ïðåìåñòâàíåòî â æèëèùå çàä ðåøåòêè íà Çåëåíèÿ ïúò ïî ïðàâèëî íå
èçïúëâàøå äàæå íàé-èçâðàòåíèòå òèïîâå ñ íàñòðîåíèå çà ñåêñ.
     Îòíîâî  ïîãëåäíàõ  êúì  Äåëàêðîà, ñâèë ñå íà êîéêàòà è âñå îùå âäèãíàë
ðúöå,  çà  äà çàùèòè ëèöåòî ñè. Êèòêèòå ìó áÿõà îêîâàíè ñ áåëåçíèöè è ìåæäó
ãëåçåíèòå ìó ìèíàâàøå âåðèãà. Îáúðíàõ ñå êúì Ïúðñè è èçðåêîõ:
     - Ìàõàé ñå îò òóê. Ùå ñè ïîãîâîðÿ ñ òåá ïî-êúñíî.
     - Ùå  âêëþ÷èø  ëè  òîâà  â  äîêëàäà ñè - ïðåäèçâèêàòåëíî ïîïèòà òîé. -
Çàùîòî, àêî ãî âêëþ÷èø, è àç ìîãà äà äîêëàäâàì, íàëè çíàåø?
     Íå  èñêàõ äà ïèøà äîêëàä - èñêàõ ñàìî äà ìè ñå ìàõíå îò î÷èòå. È ìó ãî
êàçàõ.
     - Âúïðîñúò  å ïðèêëþ÷åí - çàâúðøèõ. Çàáåëÿçàõ íåîäîáðèòåëíèÿ ïîãëåä íà
Áðóòàëíèÿ,  íî íå ìó îáúðíàõ âíèìàíèå. - Õàéäå, ðàçêàðàé ñå îò òóê. Âúðâè â
àäìèíèñòðàöèÿòà  è  èì  êàæè,  ÷å  òðÿáâà äà ÷åòåø ïèñìà è äà èì ïîìàãàø çà
êîëåòèòå.
     - Ðàçáèðà  ñå.  -  Áåøå  âúçâúðíàë  ñàìîîáëàäàíèåòî  ñè  èëè  ïî-ñêîðî
àãðåñèâíàòà  ñè àðîãàíòíîñò. Òîé îòìåòíà êîñàòà îò ÷åëîòî ñè ñ ðúöå - ìåêè,
áåëè  è ìàëêè, ÷îâåê áè ãè ïîìèñëèë çà ðúöå íà ìàëêî ìîìè÷å - è ñå ïðèáëèæè
äî êèëèÿòà. Äåëàêðîà ãî âèäÿ, ñâè ñå îùå ïîâå÷å íà êîéêàòà ñè è çàëîìîòè íà
ñìåñèöà îò àíãëèéñêè è ôðåíñêè.
     - Îùå íå ñúì ñâúðøèë ñ òåá, Ïèåð - êàçà Óåòìîð, ïîñëå ïîäñêî÷è, êîãàòî
âúðõó ðàìîòî ìó ïàäíà ãîëÿìàòà äëàí íà Áðóòàëíèÿ.
     - Ðàçáèðà ñå, ÷å ñè ñâúðøèë - çàÿâè ìó òîé, - À ñåãà òðúãâàé. Ðàçêàðàé
ñå.
     - Íå  ìîæåø  äà ìå óïëàøèø - îòâúðíà Ïúðñè. - Íè íàé-ìàëêî, - Ïîãëåäúò
ìó  ñå  íàñî÷è êúì ìåí. - Íèòî ïúê òè. - Íî íèå ìîæåõìå. Âèæäàøå ñå â î÷èòå
ìó  ÿñíî êàòî áÿë äåí è òîâà ãî ïðàâåøå îùå ïî-îïàñåí. ×îâåê êàòî íåãî äîðè
ñàì íå çíàå êàêâî ùå íàïðàâè â ñëåäâàùèÿ ìèã.
     Íî  çà  ìîìåíòà  òîé  ñå èçâúðíà è òðúãíà ïî êîðèäîðà. Áåøå ïîêàçàë íà
ñâåòà  êàêâî  ùå ñå ñëó÷è, êîãàòî íÿêîé ìúðøàâ, ïîëóïëåøèâ äðåáåí ôðàíöóçèí
ñå îïèòà äà ãî õâàíå çà îíàÿ ðàáîòà, çà Áîãà, è íàïóñêàøå áîéíîòî ïîëå êàòî
ïîáåäèòåë.
     Êàçàõ  íà  íîâèÿ  íè  çàòâîðíèê  îáè÷àéíàòà ñè ðå÷ çà òîâà êàê ïóñêàìå
ðàäèîòî  -  "Áàëíàòà  çàëà  íà ìå÷òèòå" è "Íåäåëÿòà íà íàøèòå ìîìè÷åòà" - è
êîëêî  äîáðå  ùå ñå îòíàñÿìå êúì íåãî, àêî è òîé ñå äúðæè äîáðå. Òàçè ìàëêà
ïðîïîâåä  íå  ìîæåøå  äà  ñå  îòíåñå êúì ãîëåìèòå ìè óñïåõè. Òîé ïëàêà ïðåç
öÿëîòî  âðåìå, ñåäíàë ñãóøåí íà ïîäà äî êîéêàòà ñè, îòäàëå÷èë ñå êîëêîòî ñå
ìîæå  ïîâå÷å  îò  ìåí,  áåç  äà  ñå  êðèå  ÷àê  â  úãúëà. Âñåêè ïúò, ùîì ñå
ïîìðúäíåõ,  ôðàíöóçèíúò ñå ñâèâàøå è ìè ñå ñòðóâà, ÷å ïî÷òè íå ÷óâàøå ðå÷òà
ìè. Íàâÿðíî íÿìàøå çíà÷åíèå. È áåç òîâà ñìÿòàì, ÷å òî÷íî òàçè ïðîïîâåä åäâà
ëè èìàøå íÿêàêúâ ñìèñúë.
     Ïåòíàéñåò  ìèíóòè  ïî-êúñíî  ñå  âúðíàõ  äî áþðîòî ñè. Çàä íåãî ñåäåøå
Áðóòúñ  Õàóúë  è  áëèæåøå  âúðõà  íà  ìîëèâà, êîéòî äúðæàõìå ïðè êíèãàòà çà
ïîñåòèòåëè. Èçãëåæäàøå ïîòðåñåí.
     - Íÿìà ëè äà ïðåñòàíåø ñ òîâà, ïðåäè äà ñå îòðîâèø, çà Áîãà? - ïîïèòàõ
àç  - Èèñóñå Õðèñòå Âñåìîãúùè - âúçêëèêíà òîé, êàòî èçâàäè ìîëèâà îò óñòàòà
ñè. - Íå èñêàì íèêîãà ïîâå÷å äà ñå ïîâòàðÿ ïîäîáíî íåùî ïðè ïðèñòèãàíåòî íà
íîâ çàòâîðíèê â áëîêà.
     - Áàùà ìè ÷åñòî êàçâàøå, ÷å íåùàòà âèíàãè èäâàëè íà òðîéêè.
     - Å, íàäÿâàì ñå áàùà òè äà å ñáúðêàë - ðå÷å Áðóòàëíèÿ, íî, ðàçáèðà ñå,
íå  áåøå  òàêà.  Êîãàòî äîéäå Äæîí Êîôè, èìàøå âèõúð, à ïðè ïðèñòèãàíåòî íà
Äèâèÿ  Áèë ñå ðàçðàçè öÿë óðàãàí - ñòðàííî å, íî, èçãëåæäà, íåùàòà íàèñòèíà
âúðâÿò  ïî  òðè.  Èñòîðèÿòà  çà  çàïîçíàíñòâîòî íè ñ Äèâèÿ Áèë, çà òîâà êàê
äîéäå  íà  Ïúòÿ  ñëåä  îïèòà  ñè  äà  èçâúðøè óáèéñòâî, å íåùî, çà êîåòî ùå
ðàçêàæà ñëåä ìàëêî, òðÿáâà äà âè ïðåäóïðåäÿ.
     - Êàêâè  ñà  òåçè  ãëóïîñòè, ÷å Äåëàêðîà ñå îïèòàë äà ãî õâàíå çà îíàÿ
ðàáîòà? - ïîïèòàõ àç.
     Òîé èçñóìòÿ.
     - Êðàêàòà  ìó  áÿõà  îêîâàíè è òúïèÿ Ïúðñè ïðîñòî ãî äúðïàøå ïðåêàëåíî
áúðçî,  òîâà å âñè÷êî. Íà èçëèçàíå îò ôóðãîíà òîé ñå ñïúíà è ùåøå äà ïàäíå.
×îâåêúò  ïðîòåãíà  ðúöå,  êàêòî  áè íàïðàâèë âñåêè, è äîêîñíà ïðåäíèöàòà íà
ïàíòàëîíèòå íà Ïúðñè. Ñòàíà ñúâñåì ñëó÷àéíî.
     - Êàê  ìèñëèø,  Ïúðñè  ðàçáðà  ëè òîâà? Äà íå áè ïðîñòî äà ñè å òúðñåë
ïîâîä äà ïîíàòóïà Äåëàêðîà? Äà ìó ïîêàæå êîé êîìàíäâà ïàðàäà òóê?
     Áðóòàëíèÿ êèìíà.
     - Äà. Ñòðóâà ìè ñå, ÷å íàâÿðíî å òàêà.
     - Çíà÷è òðÿáâà äà ãî íàáëþäàâàìå - êàçàõ è ïðîêàðàõ ïðúñòè ïðåç êîñàòà
ñè.  Ñÿêàø  ðàáîòàòà  è áåç òîâà íå áåøå äîñòàòú÷íî òåæêà. - Ãîñïîäè, ìðàçÿ
òåçè íåùà. Ìðàçÿ è íåãî.
     - Àç  ñúùî.  Èñêàø  ëè  äà  òè êàæà îùå íåùî, Ïîë? Íå ãî ðàçáèðàì. Èìà
âðúçêè, òîâà ìè å ÿñíî åñòåñòâåíî, íî çàùî ãè èçïîëçâà, çà äà ïîëó÷è ðàáîòà
íà  øèáàíèÿ  Çåëåí  ïúò?  È  èçîáùî  êúäåòî  è  äà å äðóãàäå â ñèñòåìàòà íà
çàòâîðèòå?  Çàùî  íå  êàòî  ïîìîùíèê  â  ùàòñêèÿ Ñåíàò èëè êàòî ñåêðåòàð íà
âèöåãóáåðíàòîðà?  Íåãîâèòå  õîðà ñïîêîéíî áèõà ìîãëè äà ìó íàìåðÿò íåùî ïî-
äîáðî, àêî ãè ïîìîëè, íî çàùî å òóê?
     Ïîêëàòèõ  ãëàâà. Íå çíàåõ. Òîãàâà íå çíàåõ ìíîãî íåùà. Ïðåäïîëàãàì, ÷å
ñúì áèë íàèâåí.


     8.

     Ñëåä  òîâà  íåùàòà  îòíîâî ñå âúðíàõà â íîðìàëíîòî ñè ðóñëî... ïîíå çà
èçâåñòíî âðåìå. Â Îêðúæíèÿ ñúä ïîäãîòâÿõà ïðîöåñà ñðåùó Äæîí Êîôè è øåðèôúò
íà  îêðúã  Òðàïèíãúñ Õîóìúð Êðèáúñ ïîäõâúðëÿøå èäåÿòà, ÷å ëèí÷óâàíåòî ìó îò
òúëïàòà  áè ìîãëî ìàëêî äà ïîóñêîðè íàëàãàíåòî íà ïðàâîñúäèåòî. Âñè÷êî òîâà
íÿìàøå  íèêàêâî  çíà÷åíèå  çà  íàñ  -  â  áëîê  Å íèêîé íå îáðúùàøå îñîáåíî
âíèìàíèå íà íîâèíèòå. Â èçâåñòåí ñìèñúë æèâîòúò íà Çåëåíèÿ ïúò ïðèëè÷àøå íà
æèâîòà  â  çâóêîèçîëèðàíà  ñòàÿ.  Îò  âðåìå íà âðåìå äî÷óâàø ïðèãëóøåí øóì,
êîéòî  íàâÿðíî  èäâà  îò  âçðèâîâå  âúâ  âúíøíèÿ ñâÿò, íî òîâà êàòî ÷å ëè å
âñè÷êî.  Íÿìàøå  äà  èçáúðçàò  ñ Äæîí Êîôè - èñêàõà äîáðå äà ñå ïîãðèæàò çà
íåãî.  Ïúðñè  íà  äâà  ïúòè  ñå îïèòà äà äðàçíè Äåëàêðîà è âòîðèÿ ïúò àç ãî
äðúïíàõ  íàñòðàíè,  çà  äà  ãî  ïîâèêàì â êàáèíåòà ñè. Íå áåøå íåùî íîâî äà
ðàçãîâàðÿì  ñ  íåãî  çà  ïîâåäåíèåòî ìó, íÿìàøå äà å è çà ïîñëåäíî, íî ñåãà
âå÷å  îòëè÷íî  ðàçáèðàõ  êàêâî  ïðåäñòàâëÿâà.  Òîé èìàøå ñúðöåòî íà æåñòîêî
ìîì÷å,  êîåòî îòèâà â çîîëîãè÷åñêàòà ãðàäèíà íå çà äà ãëåäà æèâîòíèòå, à çà
äà ìîæå äà ãè çàìåðÿ ñ êàìúíè.
     - Ñòîé  íàäàëå÷å  îò  íåãî,  ÷óâàø  ëè  ìå? - êàçàõ àç. - Îñâåí àêî íå
ïîëó÷èø ñïåöèàëíà çàïîâåä, ïðîñòî ñòîé ìíîãî íàäàëå÷å îò íåãî.
     Òîé  ïðèãëàäè  êîñàòà ñè íàçàä, ïîñëå ÿ äîîôîðìè ñúñ ñëàäêèòå ñè ìàëêè
ðú÷è÷êè. Òîâà ìîì÷å óæàñíî îáè÷àøå äà ñè ïèïà êîñàòà.
     - Íå  ñúì ìó íàïðàâèë íèùî. Ñàìî ãî ïîïèòàõ êàê ñå ÷óâñòâà, êàòî çíàå,
÷å å èçãîðèë íÿêîëêî áåáåòà, òîâà å âñè÷êî - çàÿâè è íåâèííî ìå ïîãëåäíà.
     - Ïðåñòàíè ñ òîâà, èíà÷å ùå íàïèøà äîêëàä.
     Ïúðñè ñå èçñìÿ.
     - Ïèøè  êîëêîòî  ñè  èñêàø  äîêëàäè. Ïîñëå àç ùå íàïðàâÿ ñúùîòî. Òî÷íî
êàêòî òè êàçàõ ïðè ïðèñòèãàíåòî ìó. Ùå âèäèì êîé ùå ïîáåäè.
     Ñêðúñòèë  ðúöå  âúðõó áþðîòî, àç ñå íàâåäîõ íàïðåä è çàãîâîðèõ ñ ãëàñ,
êîéòî, íàäÿâàõ ñå, çâó÷åøå ïðèÿòåëñêè è ïîâåðèòåëíî.
     - Áðóòúñ  Õàóúë  íå  òå  õàðåñâà  ìíîãî  - êàçàõ. - À êîãàòî Áðóòúñ íå
õàðåñâà  íÿêîãî,  èçâåñòíî  å,  ÷å  ïèøå ñâîé äîêëàä. Íå ñè ïàäà îñîáåíî ïî
ïèñàëêàòà  è  íå  ìîæå äà ñå îòó÷è äà áëèæå ìîëèâà, òàêà ÷å îáèêíîâåíî ïèøå
äîêëàäà ñ þìðóöèòå ñè. Àêî ðàçáèðàø êàêâî èñêàì äà êàæà?
     Ñàìîäîâîëíàòà ìó óñìèâ÷èöà óãàñíà.
     - Êàêâî ñå îïèòâàø äà êàæåø?
     - Íå ñå îïèòâàì äà êàæà íèùî. Íàïðàâî òè ãî êàçàõ. È àêî òè ñúîáùèø íà
êîéòî  è  äà  å  îò  òâîèòå...  ïðèÿòåëè... çà ðàçãîâîðà íè, ùå êàæà, ÷å ñè
èçìèñëÿø  âñè÷êî.  - Ïîãëåäíàõ ãî ïðàâî â î÷èòå. - Îñâåí òîâà ñå îïèòâàì äà
ñå  äúðæà  ïðèÿòåëñêè  ñ  òåá, Ïúðñè. Íà óìíèÿ ìó ñòèãà è åäíà äóìà, êàçâàò
õîðàòà. È èçîáùî çàùî äà ñè öàïàø ðúöåòå ñ Äåëàêðîà? Òîé íå ñè ñòðóâà.
     Çà  èçâåñòíî  âðåìå  òîâà  ïîäåéñòâà. Íàñòúïè ñïîêîéñòâèå. Íà äâà ïúòè
äîðè  áÿõ  â ñúñòîÿíèå äà ïðàòÿ Ïúðñè ñ Äèéí èëè Õàðè, êîãàòî èäâàøå ðåä íà
Äåëàêðîà  äà ñå êúïå. Âå÷åð ïóñêàõìå ðàäèî, ôðàíöóçèíúò çàïî÷íà ïî ìàëêî äà
ñå îòïóñêà è äà ñâèêâà ñ ìîíîòîííèÿ æèâîò â áëîê Å, è âñè÷êî áå ñïîêîéíî.
     Ïîñëå åäíà âå÷åð ãî ÷óõ äà ñå ñìåå.
     Õàðè  Òåðóèëèãúð ñåäåøå çàä áþðîòî è ñêîðî ñúùî ñå ðàçñìÿ. Èçïðàâèõ ñå
è îòèäîõ äî êèëèÿòà íà ôðàíöóçèíà, çà äà âèäÿ êàêâî òîëêîâà ñìåøíî èìà.
     - Ãëåé, øåôå! - ðå÷å òîé, ùîì ìå âèäÿ. - Äðåñèðàõ ñè åäíà ìèøêà!
     Áåøå  Ñòèéìáîóò  Óèëè.  Â  êèëèÿòà íà Äåëàêðîà. Íåùî ïîâå÷å: ñåäåøå íà
ðàìîòî  ìó  è  ãëåäàøå  ïðåç ðåøåòêèòå êúì íàñ ñ ìàëêèòå ñè ëúñêàâè î÷è÷êè.
Îïàøêàòà  ìó áå óâèòà îêîëî ëàïè÷êèòå ìó è èçãëåæäàøå àáñîëþòíî ñïîêîåí. Ùî
ñå  îòíàñÿ  äî  ôðàíöóçèíà  -  èçîáùî íå áèõòå ìîãëè äà ïîçíàåòå, ÷å òîâà å
ñúùèÿò  îíçè ÷îâåê, êîéòî ñå ãúð÷åøå è òðåïåðåøå íà ïîäà äî êîéêàòà ñè íÿìà
è ñåäìèöà  ïðåäè  òîâà.  Ïðèëè÷àøå íà äúùåðÿ ìè â êîëåäíèòå ñóòðèíè, êîãàòî
ñëèçàøå ïî ñòúëáèòå è òúðñåøå ïîäàðúöèòå ñè.
     - Ãëåé  òîâà!  -  êàçà  Äåëàêðîà.  Ìèøêàòà  ñåäåøå íà äÿñíîòî ìó ðàìî.
Ôðàíöóçèíúò  ïðîòåãíà ëÿâàòà ñè ðúêà. Æèâîòèí÷åòî ñå ïîêàòåðè âúðõó ãëàâàòà
ìó,  êàòî ñå äúðæåøå çà êîñàòà ìó (êîÿòî ïîíå îòçàä áåøå äîñòàòú÷íî ãúñòà).
Ïîñëå  ñå  ñïóñíà  îò  äðóãàòà ìó ñòðàíà è òîé çàõèõèêà, êîãàòî îïàøêàòà ãî
ïîãúäåëè÷êà  ïî âðàòà. Ìèøëåòî èçïðèïêà ÷àê äî êèòêàòà ìó, ïîñëå ñå îáúðíà,
çàòè÷à  ñå  îáðàòíî  êúì ëÿâîòî ìó ðàìî è îòíîâî ñâè îïàøêà îêîëî ëàïè÷êèòå
ñè.
     - Ïðîêëåò äà ñúì - ðå÷å Õàðè.
     - Ñàì ãî òðåíèðàõ - ãîðäî ñúîáùè Äåëàêðîà. "Íà êóêîâî ëÿòî" - ïîìèñëèõ
ñè àç, íî íå êàçàõ íèùî. - Êàçâà ñå ãîñïîäèí Äæèíãúëñ.
     - Íå - âúçðàçè Õàðè. - Òîâà å Ñòèéìáîóò Óèëè, êàòî âúâ ôèëì÷åòî. Øåôúò
Õàóúë ãî êðúñòè òàêà.
     - Òîâà  å  ãîñïîäèí Äæèíãúëñ - óïîðñòâàøå çàòâîðíèêúò. Ïî êîéòî è äà å
äðóã  âúïðîñ  òîé áè ñå ñúãëàñèë, ÷å ÷åðíîòî å áÿëî, íî çà èìåòî íà ìèøëåòî
îñòàíà  òâúðä  êàòî êàìúê, - Ïîñëå ìè ïðîøåïíà íà óõîòî: - Øåôå, ìîæå ëè äà
ïîëó÷à  íÿêîÿ êóòèÿ çà íåãî? Ìîæå ëè äà ïîëó÷à íÿêîÿ êóòèÿ çà ìèøîêà ñè, ÷å
äà  ìîæå  äà ñïè òóê ñ ìåí? - Â ãëàñà ìó çàïî÷íàõà äà ñå äîëàâÿò ëàñêàòåëíè
íîòêè,  êàêâèòî  áÿõ  ÷óâàë õèëÿäè ïúòè äîñåãà. - Ùå ãî ñêðèÿ ïîä êîéêàòà è
òîé íÿìà äà ïðè÷èíè íèêàêâè íåïðèÿòíîñòè, íè åäíè÷êà.
     - Àíãëèéñêèÿò  òè  ñòàâà  ìíîãî ïî-äîáúð, êîãàòî èñêàø íåùî - îòâúðíàõ
àç, çà äà ïå÷åëÿ âðåìå.
     - Î-õî - èçìúðìîðè Õàðè è ìå ñáóòà ñ ëàêúò. - Åòî ãè è íåïðèÿòíîñòèòå.
     Íî  Ïúðñè  íå  ìè  èçãëåæäàøå  â íàñòðîåíèå çà íåïðèÿòíîñòè, ïîíå òàçè
âå÷åð.  Íå ïðîêàðâàøå ðúöå ïðåç êîñàòà ñè, íèòî ïúê ñè èãðàåøå ñ îíàçè ñâîÿ
ïàëêà, à íàé-ãîðíîòî êîï÷å íà óíèôîðìåíàòà ìó ðèçà áåøå ðàçêîï÷àíî. Çà ïðúâ
ïúò  ãî âèæäàõ òàêà è áå óäèâèòåëíî êàêâî ìîæå äà íàïðàâè äîðè åäíà òîëêîâà
íåçíà÷èòåëíà   ïðîìÿíà.  Îíîâà,  êîåòî  íàé-ñèëíî  ìå  ïîðàçè  îáà÷å,  áåøå
èçðàæåíèåòî  íà  ëèöåòî ìó. Òî áå àáñîëþòíî ñïîêîéíî. Íå âåäðî - íå ñìÿòàì,
÷å  ó Ïúðñè Óåòìîð èìà è êàï÷èöà âåäðèíà - à ëèöå íà ÷îâåê, îòêðèë, ÷å ìîæå
äà ÷àêà çà íåùàòà, êîèòî èñêà äà ïîëó÷è. Òîâà âå÷å áåøå ñåðèîçíà ïðîìÿíà çà
ìëàäåæà,  êîãîòî  ñàìî  ïðåäè íÿêîëêî äíè áÿõ çàïëàøèë ñ þìðóöèòå íà Áðóòúñ
Õàóúë.
     Äåëàêðîà  îáà÷å  íå  çàáåëÿçà  ïðîìÿíàòà  -  òîé  ñå ñâè äî ñòåíàòà íà
êèëèÿòà  è ïðèòèñíà êîëåíå êúì ãúðäèòå ñè. Î÷èòå ìó êàòî ÷å ëè çàïî÷íàõà äà
ðàñòàò,  äîêàòî íå çàåõà ïîëîâèíàòà îò ëèöåòî ìó. Ìèøëåòî ñå ïîêàòåðè âúðõó
ïëåøèâîòî  ìó  òåìå  è ñåäíà òàì. Íå çíàÿ äàëè æèâîòèí÷åòî ïîìíåøå, ÷å ñúùî
èìà  ïðè÷èíà  äà  íå âÿðâà íà Ïúðñè, íî îïðåäåëåíî èçãëåæäàøå òàêà. Íàâÿðíî
ïðîñòî áå äîëîâèëî ñòðàõà íà äðåáíè÷êèÿ ôðàíöóçèí è ðåàãèðàøå.
     - Å - ðå÷å Óåòìîð, - êàòî ÷å ëè ñè ñè íàìåðèë ïðèÿòåë, Åäè.
     Òîé  ñå  îïèòà  äà  îòãîâîðè - íÿêàêâî ïðåäèçâèêàòåëñòâî çà òîâà êàêâî
ùÿëî  äà  ñå  ñëó÷è  ñ  Ïúðñè,  àêî  íàïðàâåë  íåùî  íà  íîâèÿ  ìó ïðèÿòåë,
ïðåäïîëàãàì - íî îò óñòàòà ìó íå èçëåçå íèòî çâóê. Äîëíàòà ìó óñòíà ëåêè÷êî
çàòðåïåðè,  íî òîâà áå âñè÷êî. Ãîñïîäèí Äæèíãúëñ îáà÷å íå òðåïåðåøå. Ñåäíàë
ñúâñåì  íåïîäâèæíî  ñúñ  çàðîâåíè  â  êîñàòà  íà ôðàíöóçèíà çàäíè ëàïè÷êè è
ñêðúñòèë  ïðåäíèòå ñè âúðõó ïëåøèâîòî ìó òåìå, òîé ãëåäàøå êúì Ïúðñè è êàòî
÷å ëè ãî ïðåöåíÿâàøå. Òàêà, êàêòî ÷îâåê ïðåöåíÿâà ñòàð âðàã.
     Óåòìîð ïîãëåäíà êúì ìåí.
     - Òîâà íå å ëè ñúùèÿò ìèøîê, êîéòî ãîíèõ? Îíçè, êîéòî æèâåå â êàðöåðà?
     Êèìíàõ.  Çíàåõ, ÷å òîé íå å âèæäàë òîêó-ùî íàçîâàíèÿ ãîñïîäèí Äæèíãúëñ
îò  îíàçè ïîñëåäíà ãîíèòáà è ñåãà íå ïðîÿâÿâàøå ïðèçíàöè, ÷å èìà æåëàíèå äà
ÿ ïîâòàðÿ,  ÷å  Äåëàêðîà  òâúðäè,  ÷å èìåòî ìó áèëî ãîñïîäèí Äæèíãúëñ, à íå
Ñòèéìáîóò Óèëè. Êàçâà, ÷å ìó ãî ïðîøåïíàë íà óõîòî.
     - Íàèñòèíà  ëè?  ×óäåñàòà íèêîãà íå ñâúðøâàò, íàëè? - Ïî÷òè î÷àêâàõ äà
èçâàäè  ïàëêàòà ñè è äà çàïî÷íå äà ïî÷óêâà ñ íåÿ ïî ðåøåòêèòå, ïðîñòî çà äà
ïîêàæå  íà Äåëàêðîà êîé å øåôúò, íî òîé ïðîñòî ñòîåøå ñ ðúöå íà õúëáîöèòå è
ãëåäàøå êúì êèëèÿòà.
     È ïîðàäè  ïðè÷èíà,  êîÿòî  íå  ñúì â ñúñòîÿíèå äà âè îáÿñíÿ ñ äóìè, àç
êàçàõ:
     - Äåëàêðîà  ïðîñòî èñêàøå íÿêàêâà êóòèÿ, Ïúðñè. Ïðåäïîëàãàì, ñìÿòà, ÷å
ìèøîêúò  ùå  ñïè  â  íåÿ.  ×å  ìîæå  äà  ãî çàäúðæè êàòî äîìàøåí ëþáèìåö. -
Ïðèäàäîõ  íà  äóìèòå  ñè ñêåïòèöèçúì è ïî-ñêîðî óñåòèõ, îòêîëêîòî âèäÿõ, ÷å
Õàðè èçíåíàäàíî ìå ïîãëåæäà. - Êàêâî ìèñëèø çà òîâà?
     - Ìèñëÿ, ÷å íàâÿðíî íÿêîÿ íîù, äîêàòî Äåëàêðîà ñïè, ìèøîêúò ùå èçáÿãà -
áåçèçðàçíî  îòâúðíà  Óåòìîð,  -  íî ïðåäïîëàãàì, ÷å ôðàíöóçèíúò ùå âíèìàâà.
Ñíîùè  âèäÿõ  â êîëè÷êàòà íà Òó-Òó åäíà ìíîãî õóáàâà êóòèÿ îò ïóðè. Íå çíàÿ
îáà÷å äàëè íå ÿ å äàë íà íÿêîãî. Íàâÿðíî ùå ïîèñêà çà íåÿ ïåò, ìîæå áè äîðè
äåñåò öåíòà.
     Ñåãà  âå÷å ðèñêóâàõ äà õâúðëÿ ïîãëåä êúì Õàðè è âèäÿõ, ÷å å çÿïíàë. Íå
áåøå  òî÷íî  êàòî  ïðîìÿíàòà  íà  Åáåíåçúð  Ñêðóäæ  â êîëåäíàòà ñóòðèí ñëåä
ïîñåùåíèåòî íà ïðèçðàöèòå, íî áå ñúâñåì áëèçî.
     Ïúðñè ñå íàâåäå êúì Äåëàêðîà è ïúõíà ëèöå ìåæäó ðåøåòêèòå. Ôðàíöóçèíúò
ñå îòäðúïíà îùå ïî-íàçàä. Çàêëåâàì ñå â Ãîñïîä, ÷å àêî ìîæåøå, áè ñå ñëÿë ñ
îíàçè ñòåíà,
     - Èìàø  ëè ïåò èëè ìîæå áè äåñåò öåíòà, çà äà ïëàòèø çà êóòèÿ îò ïóðè,
êðåòåí? - ïîïèòà Óåòìîð.
     - Èìàì  ÷åòèðè  - îòâúðíà òîé. - Äàâàì ãè çà êóòèÿ, àêî å õóáàâà, s`il
est bon.
     - Çíàåø  ëè êàêâî - ðå÷å Ïúðñè. - Àêî áåççúáèÿò ñòàð êóðâàð òè ïðîäàäå
îíàçè êóòèÿ îò ïóðè "Êîðîíà" çà ÷åòèðè öåíòà, ùå îòìúêíà îò çàòâîðíè÷åñêàòà
áîëíèöà  ìàëêî  ïàìóê, çà äà ïîêðèåø äúíîòî é. Ùå ñè íàïðàâèì èñòèíñêè ìèøè
"Õèëòúí". - Îáúðíà î÷è êúì ìåí, - Ïðåäïîëàãà ñå, ÷å òðÿáâà äà íàïèøà äîêëàä
çà  ðàáîòàòà  ñè  â  ïîìåùåíèåòî  çà  ïðåêúñâà÷à ïî âðåìå íà åêçåêóöèÿòà íà
Áèòúðáúê. Èìàø ëè íÿêàêâà ïèñàëêà â êàáèíåòà ñè, Ïîë?
     - Äà, åñòåñòâåíî - îòâúðíàõ. - È ôîðìóëÿðè. Ãîðíîòî ÷åêìåäæå âëÿâî.
     - ×óäåñíî  -  êàçà  òîé  è  íàïåðåíî  ñå  îòäàëå÷è.  Äâàìàòà ñ Õàðè ñå
ñïîãëåäàõìå.
     - Äà  íå  å áîëåí, êàê ìèñëèø? - ïîïèòà. - Ìîæå äà å îòèøúë íà ëåêàð è
äà å îòêðèë, ÷å ìó îñòàâàò ñàìî òðè ìåñåöà æèâîò?
     Êàçàõ  ìó,  ÷å íÿìàì íè íàé-ìàëêà ïðåäñòàâà. Çà ìîìåíòà äóìèòå ìè áÿõà
ñàìàòà  èñòèíà, êàêòî è çà èçâåñòíî âðåìå ñëåä òîâà, íî ïî-êúñíî ðàçáðàõ. À
ñëåä  íÿêîëêî ãîäèíè ïðîâåäîõ èíòåðåñåí ðàçãîâîð íà âå÷åðÿ ñ Õàë Ìóðñ. Âå÷å
ìîæåõìå  ñïîêîéíî  äà  ðàçãîâàðÿìå, çàùîòî òîé ñå áåøå ïåíñèîíèðàë, à àç ñå
áÿõ  ïðåõâúðëèë â ïîïðàâèòåëíèÿ äîì çà ìîì÷åòà. Áå åäíà îò îíåçè âå÷åðè, íà
êîèòî ÷îâåê ïèå ìíîãî, ÿäå ïðåêàëåíî ìàëêî è åçèêúò ìó ñå ðàçâúðçâà. Õàë ìè
êàçà,  ÷å  Ïúðñè  ìó ñå îïëàêâàë îò ìåí è îò æèâîòà íà Ïúòÿ êàòî öÿëî. Áèëî
òî÷íî ñëåä ïðèñòèãàíåòî íà Äåëàêðîà â áëîêà è ñëåä êàòî äâàìàòà ñ Áðóòàëíèÿ
ìó  áÿõìå  ïîïðå÷èëè  äà  ïðåáèå  ôðàíöóçèíà äî ñìúðò. Íàé-ìíîãî ãî ÿäîñàëî
òîâà, ÷å ñúì ìó êàçàë äà ìè ñå ìàõà îò î÷èòå. Ñïîðåä íåãî ñ åäèí ðîäíèíà íà
ãóáåðíàòîðà ÷îâåê íå òðÿáâàëî äà ðàçãîâàðÿ òàêà.
     Å,  êàçà  ìè  Ìóðñ, òîé èçòúðïÿë Ïúðñè êîëêîòî âðåìå ìîæåë è êîãàòî ìó
ñòàíàëî  ÿñíî,  ÷å  Óåòìîð ùå ñå îïèòà äà äîâåäå íåùàòà äîòàì, ÷å äà ïîëó÷à
ìúìðåíå  è  íàé-ìàëêîòî äà ìå ïðåìåñòÿò â äðóãà ÷àñò íà çàòâîðà, òîé, Ìóðñ,
ãî  äðúïíàë  â êàáèíåòà ñè è ìó êàçàë, ÷å àêî íå ïðåñòàíå äà êëàòè ëîäêàòà,
ëè÷íî  ùÿë  äà  ñå ïîãðèæè çà åêçåêóöèÿòà íà Äåëàêðîà Ïúðñè äà å â ïðåäíèòå
ðåäèöè. ×å âñúùíîñò ùå áúäå ïîñòàâåí òî÷íî äî ñòîëà. Êàêòî âèíàãè àç ùÿõ äà
ðúêîâîäÿ  öÿëàòà  îïåðàöèÿ,  íî ñâèäåòåëèòå íÿìàøå äà ãî çíàÿò è ùÿõà äà ñè
ìèñëÿò, ÷å ãîñïîäèí Ïúðñè Óåòìîð å øåô íà âåñåëáàòà. Ìóðñ íå ìó îáåùàë íèùî
ïîâå÷å  îò  îíîâà,  çà  êîåòî  âå÷å  ñå  áÿõìå  äîãîâîðèëè è ñ êîåòî ñå áÿõ
ñúãëàñèë,  íî ìëàäåæúò íå ãî çíàåë. Òîé ñå ñúãëàñèë äà ñå îòêàæå îò îïèòèòå
ñè  äà  áúäà  ïðåìåñòåí  è àòìîñôåðàòà â áëîê Å ñå óñïîêîè. Äàæå ñå ñúãëàñè
Äåëàêðîà  äà  çàäúðæè ñòàðèÿ ìó âðàã êàòî äîìàøåí ëþáèìåö. Óäèâèòåëíî å êàê
íÿêîè  õîðà ìîãàò äà ñå ïðîìåíÿò, ñòèãà äà èìàò ñúîòâåòíèÿ ñòèìóë. Â ñëó÷àÿ
ñ Ïúðñè  åäèíñòâåíîòî,  êîåòî äèðåêòîðúò Ìóðñ òðÿáâàëî äà ìó ïðåäëîæè, áèëà
âúçìîæíîñòòà äà îòíåìå æèâîòà íà ïëåøèâèÿ äðåáåí ôðàíöóçèí.


     9.

     Òó-Òó   ñìÿòàøå,   ÷å   ÷åòèðè   öåíòà  ñà  ïðåêàëåíî  ìàëêî  çà  åäíà
ïúðâîêà÷åñòâåíà  êóòèÿ  îò  ïóðè  "Êîðîíà"  è  íàâÿðíî  áå ïðàâ - â çàòâîðà
êóòèèòå  îò ïóðè âèñîêî ñå öåíÿõà. Âúòðå ìîæåõà äà ñå ïàçÿò õèëÿäè ðàçëè÷íè
äðåáíè  íåùà,  ìèðèøåõà  ïðèÿòíî  è  â  òÿõ  èìàøå íåùî, êîåòî íàïîìíÿøå íà
êëèåíòèòå  íè  êàêâî  å  äà  ñè  ñâîáîäåí.  Çàùîòî  â çàòâîðà öèãàðèòå áÿõà
ðàçðåøåíè, íî íå è ïóðèòå, ïðåäïîëàãàì.
     Äèéí Ñòàíòúí, êîéòî âå÷å ñå áå âúðíàë â áëîêà, ïðèáàâè îò ñåáå ñè åäèí
öåíò,  àç  ñúùî.  Òó-Òó ïðîäúëæàâàøå äà óïîðñòâà è ñ íåãî ñå çàå Áðóòàëíèÿ,
êàòî  ïúðâî  ìó êàçà, ÷å òðÿáâà äà ñå çàñðàìè îò ñòèñíàòîñòòà ñè è ïîñëå ìó
îáåùà, ÷å òîé, Áðóòúñ Õàóúë, ëè÷íî ùå âúðíå êóòèÿòà â ðúöåòå ìó â äåíÿ ñëåä
åêçåêóöèÿòà íà Äåëàêðîà.
     - Øåñò  öåíòà  ìîæå  äà  ñà, à ìîæå è äà íå ñà äîñòàòú÷íî, àêî ñòàâàøå
äóìà  çà ïðîäàæáà íà êóòèÿòà, â òàêúâ ñëó÷àé ùÿõìå äà ïîñïîðèì ïî âúïðîñà -
ðå÷å Áðóòàëíèÿ, - íî òðÿáâà äà ïðèçíàåø, ÷å òîâà å âèñîêà öåíà çà âçèìàíåòî
é íà çàåì. Ñëåä ìåñåö, íàé-ìíîãî ñëåä øåñò ñåäìèöè, òîé ùå èçâúðâè Ïúòÿ. Å,
òàçè  êóòèÿ  ùå å îáðàòíî íà ëàâèöàòà ïîä êîëè÷êàòà òè åäâà ëè íå îùå ïðåäè
äà óñåòèø, ÷å å èç÷åçíàëà.
     - Íÿêîé ìåêîñúðäå÷åí ñúäèÿ ìîæå äà îòëîæè åêçåêóöèÿòà ìó - âúçðàçè Òó-
Òó,  íî  çíàåøå,  ÷å  íÿìà  äà ñòàíå òàêà, à Áðóòàëíèÿ çíàåøå, ÷å òîé çíàå.
Ñòàðèÿò  çàòâîðíèê  áóòàøå  ïðîêëåòàòà  ñè  êîëè÷êà ñ öèòàòè îò Áèáëèÿòà èç
çàòâîðà îò öÿëà âå÷íîñò è èìàøå ìíîãî èçòî÷íèöè... ïî-äîáðè îò íàøèòå, ïîíå
òàêà  ñè  ìèñëåõ  òîãàâà.  Òîé  çíàåøå,  ÷å ìåêîñúðäå÷íèòå ñúäèè âå÷å íÿìàò
íèêàêâà  âëàñò íàä Äåëàêðîà. Ìîæåøå äà ñå íàäÿâà åäèíñòâåíî íà ãóáåðíàòîðà,
êîéòî  ïî  ïðàâèëî  íå  ïðîÿâÿâàøå  ìèëîñúðäèå  êúì õîðà, îïåêëè øåñòèìà îò
èçáèðàòåëèòå ìó.
     - Äîðè  äà  íå  ãî  îòëîæàò,  îíàçè  ìèøêà  ùå  ñåðå  â êóòèÿòà ÷àê äî
îêòîìâðè,  à  ìîæå  áè  äàæå äî Äåíÿ íà áëàãîäàðíîñòòà - óïîðñòâàøå òîé, íî
Áðóòàëíèÿ  âèæäàøå,  ÷å âå÷å ñå ïðåäàâà. - Êîé ùå êóïè êóòèÿ îò ïóðè, êîÿòî
íÿêàêâà ñè ìèøêà å ïîëçâàëà çà êåíåô?
     - Î,  ÿ  ñòèãà - îòâúðíà Õàóúë. - Òîâà å íàé-òúïîòî íåùî, êîåòî èçîáùî
ñúì  ÷óâàë  îò  òåá,  Òó-Òó. Èñêàì äà êàæà, ÷å ñè ñòðóâà. Ïúðâî Äåëàêðîà ùå
äúðæè  êóòèÿòà ñúâñåì ÷èñòà - êàêòî îáè÷à îíàçè ìèøêà, íàïðàâî ùå ÿ áëèæå ñ
åçèê, àêî ñå íàëàãà.
     - Ñòèãà áå - îòâúðíà ñòàðåöúò, êàòî ñáúð÷è íîñ.
     - Âòîðî  -  ïðîäúëæè  Áðóòàëíèÿ,  - â êðàéíà ñìåòêà ìèøèòå ëàéíà íå ñà
íèêàêúâ  ïðîáëåì.  Ïðîñòî òâúðäè ìàëêè òîï÷åíöà, ïðèëè÷àò íà ñà÷ìè. Ñàìî ùå
ãè èçòúðñèø. Ñúâñåì ïðîñòî å.
     Ñòàðèÿò  Òó-Òó  çíàåøå, ÷å íÿìà ñìèñúë äà óïîðñòâà ïîâå÷å. Áåøå òóê îò
äîñòàòú÷íî  äúëãî  âðåìå,  çà  äà  ðàçáèðà êîãà ìîæå äà ñè ïîçâîëè äà âúðâè
ñðåùó  âÿòúðà  è  êîãà  å  ïî-äîáðå äà ñå îòäðúïíå ïðåä óðàãàíà. Òîâà íå áå
òî÷íî  óðàãàí,  íî  íèå, íàäçèðàòåëèòå îáè÷àõìå ìèøîêà, õàðåñâàøå íè èäåÿòà
Äåëàêðîà  äà  ãî çàäúðæè, êîåòî ñå ðàâíÿâàøå íàé-ìàëêî íà âèõðóøêà. Òàêà ÷å
ôðàíöóçèíúò ïîëó÷è ñâîÿòà êóòèÿ, à Ïúðñè èçïúëíè îáåùàíèåòî ñè - äâà äíè ïî-
êúñíî  äúíîòî  é  áåøå  ïîêðèòî  ñ ìåê ïàìóê, îòìúêíàò îò áîëíèöàòà. Óåòìîð
ëè÷íî  ìó  ãî  äàäå  è  àç  ÿñíî  âèäÿõ  ñòðàõà â î÷èòå íà Äåëàêðîà, êîãàòî
ïðîòåãíà  ðúêà  ïðåç  ðåøåòêèòå çà äà ãî âçåìå. Ñòðàõóâàøå ñå, ÷å òîé ùå ãî
õâàíå è ùå ìó ñòðîøè ïðúñòèòå. Àç ñúùî ìàëêî ñå ñòðàõóâàõ, íî íå ñòàíà íèùî
ïîäîáíî.  Òîâà  áåøå  ìîìåíòúò, â êîéòî îòíîøåíèåòî ìè êúì ìëàäåæà äîñòèãíà
íàé-ïîëîæèòåëíàòà  ñè  òî÷êà,  íî  äîðè òîãàâà íå ìîæåõ äà ñáúðêàì ëåäåíàòà
ðàäîñò  â î÷èòå ìó. Äåëàêðîà ñè èìàøå ëþáèìåö, Ïúðñè ñúùî. Äåëàêðîà ùåøå äà
çàäúðæè  ñâîÿ,  äà  ãî ãëåäà è äà ãî îáè÷à êîëêîòî âðåìå ìó îñòàâàøå. Ïúðñè
òúðïåëèâî  ùåøå  äà  ÷àêà  (ïîíå  äîêîëêîòî ñòèãàøå òúðïåíèåòî íà õîðà êàòî
íåãî) è ïîñëå ùåøå äà ãî èçãîðè æèâ.
     - Ìèøèÿò  "Õèëòúí"  å îòêðèò - ðå÷å Õàðè. - Åäèíñòâåíèÿò âúïðîñ å äàëè
ìèøîêúò ùå ãî èçïîëçâà.
     Òîçè âúïðîñ ïîëó÷è îòãîâîðà ñè âåäíàãà, ùîì ôðàíöóçèíúò õâàíà ãîñïîäèí
Äæèíãúëñ  ñ  ðúêà  è  âíèìàòåëíî ãî ïîñòàâè â êóòèÿòà. Æèâîòèí÷åòî ñå ñãóøè
ñðåä  áåëèÿ  ïàìóê,  ñÿêàø  áåøå  äåáåëà  çàâèâêà,  è òîâà ñòàíà íåãîâ äîì,
äîêàòî... å, ùå ñòèãíà äî êðàÿ íà èñòîðèÿòà íà ãîñïîäèí Äæèíãúëñ, êîãàòî ìó
äîéäå âðåìåòî.
     Òðåâîãàòà  íà  ñòàðèÿ Òó-Òó, ÷å êóòèÿòà ìó ùå áúäå ïúëíà ñ ìèøè ëàéíà,
ñå  îêàçà  íàïúëíî  áåçïî÷âåíà.  Íèêîãà íå âèäÿõ âúòðå íèòî åäíî è Äåëàêðîà
òâúðäåøå,  ÷å  ñúùî  íå áèë âèæäàë... êúäåòî è äà å â êèëèÿòà ñè. Ìíîãî ïî-
êúñíî,  ïðèáëèçèòåëíî  ïî  âðåìåòî,  êîãàòî  Áðóòàëíèÿ  ìè ïîêàçà äóïêàòà â
ãðåäàòà  è  íàìåðèõìå  îöâåòåíèòå  òðåñêè,  àç  èçíåñîõ îò èçòî÷íèÿ úãúë íà
êàðöåðà  åäèí  ñòîë è îòêðèõ òàì ìàëêà êóï÷èíêà ìèøè èçïðàæíåíèÿ. Èçãëåæäà,
ãîñïîäèí  Äæèíãúëñ âèíàãè áåøå èäâàë äà ñè âúðøè ðàáîòàòà íà ñúùîòî ìÿñòî -
êîëêîòî  ìîæå ïî-íàäàëå÷ îò íàñ. È îùå íåùî: íèêîãà íå ãî âèäÿõ äà ïèêàå, à
ìèøêèòå  îáèêíîâåíî  íå ìîãàò äà ñå ñäúðæàò è çà äâå ìèíóòè, îñîáåíî äîêàòî
ÿäàò. Êàçàõ âè, ïðîêëåòîòî æèâîòèí÷å áåøå åäíà îò Áîæèèòå çàãàäêè.
     Îêîëî  ñåäìèöà,  ñëåä  êàòî  ìèøëåòî  ñå  íàñòàíè  â  êóòèÿòà îò ïóðè,
Äåëàêðîà  íè ïîâèêà ñ Áðóòàëíèÿ â êèëèÿòà ñè, çà äà íè ïîêàæå íåùî. Ïðàâåøå
ãî òîëêîâà ÷åñòî, ÷å âå÷å ñå äðàçíåõìå - íî òîçè ïúò ñòàâàøå âúïðîñ çà íåùî
íàèñòèíà ñìåøíî.
     Ñëåä  îñúæäàíåòî  ìó  ñâåòúò  ïî÷òè  áå çàáðàâèë çà ôðàíöóçèíà, íî òîé
èìàøå  åäíà  ðîäíèíà  -  íÿêàêâà  ëåëÿ, ñòàðà ìîìà, ñòðóâà ìè ñå - êîÿòî ìó
ïèøåøå  âåäíúæ  ñåäìè÷íî. Îñâåí òîâà ìó áåøå ïðàòèëà îãðîìåí ïëèê ñ ìåíòîâè
áîíáîíè,  îò  îíåçè,  êîèòî  â ïîñëåäíî âðåìå ñå ïðîäàâàò ïîä èìåòî "Êàíàäà
Ìàéíòñ".  Ïðèëè÷àõà íà ãîëåìè ðîçîâè òàáëåòêè. Åñòåñòâåíî, íå ìó ïîçâîëèõìå
äà ïîëó÷è öåëèÿ ïëèê íàâåäíúæ - òåæåøå ïîâå÷å îò äâå êèëà è Äåëàêðîà ìîæåøå
äà  ãè  èçÿäå  íà  åäèí  ïúò  è  ïîñëå  äà  ñå  íàëàãà  äà  ãî  îòêàðâàìå â
çàòâîðíè÷åñêàòà  áîëíèöà.  Ïîäîáíî  íà ïî÷òè âñè÷êè óáèéöè, ìèíàëè ïî Ïúòÿ,
òîé íÿìàøå àáñîëþòíî íèêàêâî ÷óâñòâî çà ìÿðêà. Äàâàõìå ìó ïî ïåò-øåñò, è òî
ñàìî â ñëó÷àé, ÷å ñå ñåòåøå äà ñè ïîèñêà.
     Êîãàòî   îòèäîõìå   òàì,   ãîñïîäèí  Äæèíãúëñ  ñåäåøå  íà  êîéêàòà  äî
çàòâîðíèêà,  äúðæåøå  â ëàïè÷êèòå ñè åäèí îò îíåçè ðîçîâè áîíáîíè è äîâîëíî
îòõàïâàøå îò íåãî. Äåëàêðîà ïðîñòî ïðåëèâàøå îò óäîâîëñòâèå - êàòî ïèàíèñò,
êîéòî  ãëåäà êàê ïåòãîäèøíèÿò ìó ñèí ñâèðè ïúðâèòå ñè íåóâåðåíè óïðàæíåíèÿ.
Íî  íå  ìå ðàçáèðàéòå ïîãðåøíî, òîâà íàèñòèíà áåøå ñìåøíî. Áîíáîíúò ñòèãàøå
äî  ïîëîâèíàòà  íà  ìèøëåòî è ïîêðèòîòî ìó ñ áÿëà êîçèíà êîðåì÷å âå÷å ñå áå
ïîäóëî.
     - Âçåìè ìó ãî, Åäè - êàçà Áðóòàëíèÿ åäíîâðåìåííî ðàçâåñåëåí è óæàñåí. -
Èèñóñå  Õðèñòå âñåìîãúùè, òîé ùå ÿäå, äîêàòî íå ñå ïðúñíå. ×àê äîòóê ìèðèøå
íà ìåíòà. Êîëêî ñè ìó äàë?
     - Òîâà  ìó  å  âòîðèÿò  - îòâúðíà Äåëàêðîà è ìàëêî íåðâíî ïîãëåäíà êúì
êîðåìà  íà  ìèøîêà.  - Íàèñòèíà ëè ñìÿòàø, ÷å òîé... íàëè çíàåø... ÷å ùå ñå
ïðúñíå?
     - Âúçìîæíî å.
     Òîâà  áåøå  äîñòàòú÷íî çà ôðàíöóçèíà. Òîé ïðîòåãíà ðúêà êúì íàïîëîâèíà
èçÿäåíèÿ ðîçîâ áîíáîí. Î÷àêâàõ ìèøêàòà äà ãî óõàïå, íî ãîñïîäèí Äæèíãúëñ ìó
ãî  äàäå  -  ïîíå îíîâà, êîåòî áåøå îñòàíàëî - ñúâñåì êðîòêî. Ïîãëåäíàõ êúì
Õàóúë  è  òîé ëåêî ïîêëàòè ãëàâà, ñÿêàø êàçâàøå, ÷å è òîé íå ðàçáèðà. Ïîñëå
ìèøëåòî  ñêî÷è  â  êóòèÿòà  ñè è ëåãíà íàñòðàíè òàêà èçòîùåíî, ÷å è òðèìàòà
èçáóõíàõìå  â  ñìÿõ. Îò òîãàâà ñâèêíàõìå äà ãî âèæäàìå ñåäíàëî äî Äåëàêðîà,
äà  äúðæè  ìåíòîâ  áîíáîí  â ëàïè÷êèòå ñè è äà ñå õðàíè òàêà èçèñêàíî, êàòî
âúçðàñòíà  äàìà  íà  âå÷åðíî  ïàðòè, è äâàìàòà çàîáèêîëåíè îò ìèðèñà, êîéòî
óñåòèõ â äóïêàòà â ãðåäàòà - ãîð÷èâî-ñëàäêèÿ ìèðèñ íà ìåíòîâ áîíáîí.
     Òðÿáâà  äà  âè êàæà îùå íåùî çà ãîñïîäèí Äæèíãúëñ, ïðåäè äà ïðîäúëæà ñ
ïðèñòèãàíåòî íà Óèëÿì Óîðòúí, êîãàòî óðàãàíúò íàèñòèíà ïðîôó÷à ïðåç áëîê Å.
Îêîëî ñåäìèöà ñëåä ñëó÷àÿ ñ ìåíòîâèòå áîíáîíè - ñ äðóãè äóìè, ïðèáëèçèòåëíî
ïî  âðåìåòî, êîãàòî ïîñúâåòâàõìå Äåëàêðîà äà íå óáèâà ïèòîìåöà ñè ñ ÿäåíå -
ôðàíöóçèíúò ìå ïîâèêà â êèëèÿòà ñè. Çà ìîìåíòà áÿõ ñàì, Áðóòàëíèÿ áå îòèøúë
çà íåùî ïðè èíòåíäàíòà è ñïîðåä ïðàâèëíèêà íå òðÿáâàøå äà ñå ïðèáëèæàâàì äî
çàòâîðíèöèòå  ïðè  òàêèâà  îáñòîÿòåëñòâà.  Íî òúé êàòî ñïîêîéíî ìîæåõ äà ñå
ñïðàâÿ ñ Äåëàêðîà, ðåøèõ äà íàðóøà ïðàâèëíèêà è äà âèäÿ êàêâî èñêà.
     - Ãëåé  òîâà,  øåôå  Åäæêîóì  - êàçà ìè òîé. - Âèæ êàêâî ìîæå äà ïðàâè
ãîñïîäèí  Äæèíãúëñ!  -  Áðúêíà  çàä  êóòèÿòà îò ïóðè è èçâàäè ìàëêà äúðâåíà
ìàêàðà.
     - Îòêúäå  âçå  òîâà?  -  ïîïèòàõ ãî àç, ìàêàð äà ïðåäïîëàãàõ, ÷å çíàÿ.
Áñúùíîñò èìàøå åäèí-åäèíñòâåí ÷îâåê, êîèòî áè ìîãúë äà ìó ÿ äàäå.
     - Îò ñòàðèÿ Òó-Òó - îòâúðíà ôðàíöóçèíúò. - Ãëåé òîâà.
     Âå÷å  ãëåäàõ  è  âèæäàõ  ìèøîêà â êóòèÿòà ìó, èçïðàâèë ñå ñ ìàëêèòå ñè
ïðåäíè  ëàïè÷êè  íà  ðúáà,  âïèë  ÷åðíèòå ñè î÷è â ìàêàðàòà, êîÿòî Äåëàêðîà
äúðæåøå  ìåæäó  ïàëåöà è ïîêàçàëåöà íà äÿñíàòà ñè ðúêà. Óñåòèõ, ÷å ïî ãúðáà
ìè  ïðîáÿãâàò ñòðàííè òðúïêè. Íèêîãà íå áÿõ âèæäàë åäíà îáèêíîâåíà ìèøêà äà
âíèìàâà  â  íåùî ñ òàêàâà èíòåëèãåíòíîñò. Íå âÿðâàì, ÷å ãîñïîäèí Äæèíãúëñ å
áèë  ñâðúõåñòåñòâåíî  ÿâëåíèå,  è  ñúæàëÿâàì,  àêî ñúì ïîðîäèë ó âàñ òàêàâà
ïðåäñòàâà, íî íèêîãà íå ñúì ñå ñúìíÿâàë, ÷å å ãåíèàëíà ìèøêà.
     Äåëàêðîà  ñå íàâåäå è çàòúðêàëÿ ïðàçíàòà ìàêàðà ïî ïîäà íà êèëèÿòà. Òÿ
ñå  çàâúðòÿ ãëàäêî, êàòî äâå êîëåëà, ñâúðçàíè ñ îñ. Æèâîòèí÷åòî ñâåòêàâè÷íî
èçñêî÷è  îò  êóòèÿòà  ñè  è  ñå  õâúðëè  ñëåä  íåÿ,  êàòî êó÷å ñëåä ïðú÷êà.
Âúçêëèêíàõ îò èçíåíàäà è ôðàíöóçèíúò ñå óõèëè.
     Ìàêàðàòà  ñå áëúñíà â ñòåíàòà è îòñêî÷è. Ãîñïîäèí Äæèíãúëñ ÿ çàîáèêîëè
è çàïî÷íà  äà  ÿ  áóòà îáðàòíî êúì êîéêàòà, êàòî ñå ïðåõâúðëÿøå îò åäèíèÿ é
êðàé  íà  äðóãèÿ âñåêè ïúò, ùîì èìàøå âåðîÿòíîñò äà ñå îòêëîíè îò êóðñà ñè.
Òàêà  ñòèãíà  äî êðàêà íà Äåëàêðîà. Ïîñëå âäèãíà î÷è êúì íåãî çà ìèã, ñÿêàø
äà  ñå óâåðè, ÷å ñòîïàíèíúò ìó íÿìà äðóãè ñïåøíè çàäà÷è çà íåãî (íàâÿðíî äà
ðåøè  íÿêîÿ  è äðóãà àðèòìåòè÷íà çàäà÷à èëè äà íàïðàâè ãðàìàòè÷åí ðàçáîð íà
ëàòèíñêî èçðå÷åíèå). Î÷åâèäíî äîâîëåí, ìèøîêúò ñå âúðíà â êóòèÿòà îò ïóðè è
ñå íàñòàíè íà äúíîòî é.
     - Òè ëè ãî íàó÷è íà òîâà? - ïîïèòàõ àç.
     - Äà,  ñúð,  øåôå  Åäæêîóì - ñ óñìèâêà îòâúðíà ôðàíöóçèíúò. - Äîíàñÿ ÿ
âñåêè ïúò. Àäñêè å óìåí, íàëè?
     - Àìè ìàêàðàòà? Êàê ñå ñåòè äà ÿ âçåìåø çà íåãî, à, Åäè?
     - Ïðîøåïíà ìè íà óõîòî, ÷å ÿ èñêà. Ñúùî êàêòî ìè ïðîøåïíà èìåòî ñè.
     Äåëàêðîà  ïîêàçà  òðèêà  íà  âñè÷êè  îñòàíàëè...  îñâåí  íà  Ïúðñè. Çà
ôðàíöóçèíà  íÿìàøå  çíà÷åíèå,  ÷å  Óåòìîð áå ïðåäëîæèë èäåÿòà çà êóòèÿòà îò
ïóðè è ÷å áåøå äîíåñúë ïàìóêà, ñ êîéòî äà ïîêðèå äúíîòî é. Äåëàêðîà áå êàòî
íÿêîè  êó÷åòà  -  ðèòíè  ãè  âåäíúæ  è  íèêîãà ïîâå÷å íÿìà äà òè èìàò âÿðà,
íåçàâèñèìî êîëêî ìèëî ñå äúðæèø ñ òÿõ.
     È ñåãà  ãî  ÷óâàì  äà âèêà: "Õåé, ìîì÷åòà! Åëàòå è âèæòå êàêâî ìîæå äà
ïðàâè  ãîñïîäèí  Äæèíãúëñ!" È òå ñå ïðèáëèæèõà äî êèëèÿòà ìó, âñè÷êè â ñèíè
óíèôîðìè  -  Áðóòàëíèÿ, Õàðè, Äèéí, äàæå Áèë Äîäæ. Âñè÷êè îñòàíàõà óäèâåíè,
ñúùî êàòî ìåí.
     Òðè-÷åòèðè  äíè  ñëåä  êàòî ìèøîêúò çàïî÷íà äà ïðàâè òðèêà ñ ìàêàðàòà,
Õÿïè Òåïóèëèãúï ïðåðîâè íåøàòà çà ðèñóâàíå, êîèòî ïàçåõìå â êàðöåðà, íàìåðè
ïàñòåëèòå è ãè äîíåñå íà Äåëàêðîà.
     - Ïîìèñëèõ  ñè,  ÷å ìîæå äà ïîèñêàø äà íàøàðèø îíàçè ìàêàðà â ðàçëè÷íè
öâåòîâå  -  ðå÷å  òîé.  -  Òàêà  ìàëêîòî  òè ïðèÿòåë÷å ïîâå÷å ùå ïðèëè÷à íà
öèðêîâà ìèøêà.
     - Öèðêîâà  ìèøêà!  -  âúçêëèêíà  çàòâîðíèêúò.  Èçãëåæäàøå  âúçòîðæåí è
ïðåèçïúëíåí ñ ùàñòèå. Ïðåäïîëàãàì, ÷å íàèñòèíà å áèëî òàêà, ìîæå áè çà ïðúâ
ïúò ïðåç öåëèÿ ñè íåùàñòåí æèâîò. - Òà òîé ñè å òî÷íî òàêúâ! Öèðêîâà ìèøêà!
Êîãàòî èçëÿçà îò òóê, òîé ùå ìå íàïðàâè áîãàò! Ñàìî ãëåéòå.
     Ïúðñè  Óåòìîð  íåñúìíåíî  áè  îòáåëÿçàë íà Äåëàêðîà, ÷å íà èçëèçàíå îò
çàòâîðà  ùå  ñå  âîçè  íà  ëèíåéêà,  êîÿòî  íÿìà íóæäà äà ïóñêà ëàìïàòà èëè
ñèðåíàòà  ñè,  íî  Õàðè  ñè  ïðåìúë÷à. Ïðîñòî êàçà íà ôðàíöóçèíà äà íàïðàâè
ìàêàðàòà êîëêîòî ìîæå ïî-ïúñòðà, ïðè òîâà êîëêîòî ìîæå ïî-áúðçî çàùîòî ñëåä
âå÷åðÿ òðÿáâà äà âúðíå ïàñòåëèòå.
     Äåë  åñòåñòâåíî  ÿ  íàøàðè.  Êîãàòî  ñâúðøè, åäèíèÿò é êðàé áåøå æúëò,
äðóãèÿò  -  çåëåí,  à  ñðåäàòà - ïîæàðíèêàðñêè ÷åðâåíà. Ñâèêíàõìå äà ÷óâàìå
Äåëàêðîà  äà  òðúáè:  "Maintenant m`sieurs et mesdames! Le cirque amazeant"
Òîâà  ìîæå  è äà íå ñà òî÷íèòå ìó äóìè, íî âè äàâàò ïðåäñòàâà çà äèàëåêòíèÿ
ìó  ôðåíñêè.  Ïîñëå  èçäàâàøå  îíçè ãúðëåí çâóê - ñòðóâà ìè ñå, òðÿáâàøå äà
ïðåäñòàâëÿâà  áàðàáàíåí  çâúí  -  è  ïóñêàøå  ìàêàðàòà.  Ãîñïîäèí  Äæèíãúëñ
ñâåòêàâè÷íî  ñå  õâúðëÿøå  ñëåä  íåÿ  è ÿ áóòàøå îáðàòíî èëè ñ íîñëå, èëè ñ
ïðåäíèòå  ñè  ëàïè÷êè.  Âòîðèÿò íà÷èí íàèñòèíà áåøå íåùî, çà êîåòî ÷îâåê áè
ïëàòèë, çà äà âèäè â öèðêà. Ïî âðåìåòî, êîãàòî ïðè íàñ ïðèñòèãíà Äæîí Êîôè,
Äåëàêðîà,  ìèøêàòà  ìó  è  íåéíàòà  ïúñòðîöâåòíà  ìàêàðà  áÿõà îñíîâíîòî íè
çàáàâëåíèå  è  çà  êðàòêî  ïîëîæåíèåòî  îñòàíà  òàêà.  Ïîñëå  óðèíàðíàòà ìè
èíôåêöèÿ,  êîÿòî  èçâåñòíî  âðåìå  íå  ñå  áå  îáàæäàëà, îòíîâî ñå èçîñòðè,
ïðèñòèãíà Óèëÿì Óîðòúí è íàñòàíà èñòèíñêè àä.


     10.

     Òî÷íèòå äàòè ñà ñå èçòðèëè îò ïàìåòòà ìè. Ïðåäïîëàãàì, ÷å áèõ ìîãúë äà
ïîìîëÿ  âíóêà  ñè Äàíèúë äà ïîòúðñè íÿêîè îò òÿõ â ñòàðèòå âåñòíèöè, íî èìà
ëè  ñìèñúë? Íàé-âàæíèòå, êàòî íàïðèìåð äåíÿ, â êîéòî äîéäîõìå äî êèëèÿòà íà
Äåëàêðîà  è  âèäÿõìå ìèøêàòà äà ñåäè íà ðàìîòî ìó, èëè â êîéòî Óèëÿì Óîðòúí
ïðèñòèãíà  â  áëîêà  è åäâà íå óáè Äèéí Ñòàíòúí, òàêà èëè èíà÷å ãè íÿìà âúâ
âåñòíèöèòå. Ìîæå áè å íàé-äîáðå ïðîñòî äà ïðîäúëæà êàêòî äîñåãà - â êðàÿ íà
êðàèùàòà ïðåäïîëàãàì, ÷å äàòèòå íÿìàò ãîëÿìî çíà÷åíèå, àêî ÷îâåê ìîæå äà ñè
ñïîìíè íåùàòà â ïðàâèëíèÿ ïîðÿäúê.
     Çíàÿ,  ÷å  ìàëêî  ïîñãúñòèõ  ñúáèòèÿòà. Êîãàòî äîêóìåíòèòå ñ äàòàòà çà
åêçåêóöèÿòà  íà  Äåëàêðîà  íàé-ïîñëå  äîéäîõà ïðè ìåí îò êàáèíåòà íà Êúðòèñ
Àíäåðñúí,  ñ  óäèâëåíèå  âèäÿõ,  ÷å  ñðåùàòà  íà ôðåíñêîòî íè ïðèÿòåë÷å ñúñ
Ñòàðèÿ  Ñâåòëüî  ùå  ñòàíå ïî-ðàíî îò î÷àêâàíîòî, íåùî, ïî÷òè íå÷óâàíî äîðè
ïðåç  îíåçè äíè, êîãàòî íå ñå íàëàãàøå äà ìåñòèø ïëàíèíè, çà äà åêçåêóòèðàø
íÿêîãî.  Ñòðóâà  ìè  ñå,  ÷å ñòàâàøå äóìà çà äâà äíè, îò äâàéñåò è ñåäìè íà
äâàéñåò  è  ïåòè  îêòîìâðè.  Åäâà ëè ñúì ñúâñåì òî÷åí, íî áåøå íÿêúäå òàì -
ñïîìíÿì  ñè  êàê  ñè  ïîìèñëèõ,  ÷å Òó-Òó ùå ïîëó÷è êóòèÿòà ñè îùå ïî-ðàíî,
îòêîëêîòî î÷àêâàøå.
     Ìåæäóâðåìåííî   Óîðòúí  ïðèñòèãíà  ïðè  íàñ  ïî-êúñíî  îò  î÷àêâàíîòî.
Ïðîöåñúò ìó áå ïðîäúëæèë ïîâå÷å, îòêîëêîòî áÿõà ñìÿòàëè ñèãóðíèòå èçòî÷íèöè
íà  Àíäåðñúí (êîãàòî ñòàâàøå äóìà çà Äèâèÿ Áèëè, íÿìàøå íèùî ñèãóðíî, êàêòî
ñêîðî  ùÿõìå  äà îòêðèåì, âêëþ÷èòåëíî íàøèòå èçïèòàíè îò âðåìåòî è äîòîãàâà
áåçîòêàçíè  ìåòîäè  çà  îçàïòÿâàíå íà çàòâîðíèöè). Ïîñëå, ñëåä êàòî ãî áÿõà
ïðèçíàëè  çà  âèíîâåí  -  òîâà  ïîíå  ñòàíàëî  ïî ñöåíàðèÿ - áèë îòâåäåí çà
èçñëåäâàíèÿ â îáùèíñêàòà áîëíèöà â Èíäèàíîëà. Ïî âðåìå íà ïðîöåñà ïîñòîÿííî
ïîëó÷àâàë  ïðèñòúïè, íà äâà ïúòè òîëêîâà ñåðèîçíè, ÷å ñå ïðîñâàë íà çåìÿòà,
êúäåòî  ñå  ðàçòúðñâàë,  ãúð÷åë  ñå  è óäðÿë ïî äúñêèòå ñ êðàêà. Ñëóæåáíèÿò
çàùèòíèê  íà  Óîðòúí òâúðäÿë, ÷å äîâåðåíèêúò ìó èìà "åïèëåïòè÷íè ïåðèîäè" è
÷å  êîãàòî  èçâúðùèë  ïðåñòúïëåíèÿòà ñè, íå áèë íà ñåáå ñè. Îáâèíåíèåòî ïúê
òâúðäÿëî,  ÷å  ñå  ïðåñòðóâà  îò  ñòðàõ  â  îò÷àÿí îïèò äà ñïàñè æèâîòà ñè.
Ñúäèÿòà ñúùî ñìÿòàë òàêà, íî ïîñòàíîâèë äà áúäå èçñëåäâàí ïðåäè èçäàâàíå íà
ïðèñúäàòà,  íî  ñëåä  ïðèçíàâàíåòî  ìó  çà âèíîâåí. Áîã çíàå çàùî - íàâÿðíî
ïðîñòî å áèë ëþáîïèòåí.
     Èñòèíñêî  ÷óäî  å,  ÷å  Óîðòúí íå èçáÿãàë îò áîëíèöàòà (íî èðîíèÿòà íà
ñúäáàòà,  ÷å ñúïðóãàòà íà äèðåêòîðà Ìóðñ Ìåëèíäà ëåæåøå â ñúùàòà áîëíèöà ïî
ñúùîòî   âðåìå,  íå  íè  óáÿãíà).  Ïðåäïîëàãàì,  ÷å  ñà  ãî  çàîáèêîëèëè  ñ
íàäçèðàòåëè è íàâÿðíî âñå îùå ñå å íàäÿâàë äà ãî îáÿâÿò çà íåâìåíÿåì çàðàäè
åïèëåïñèÿòà, àêî íàèñòèíà áèë áîëåí.
     Íî  íå  áèë.  Ëåêàðèòå  íå îòêðèëè â ìîçúêà ìó íèùî íåðåäíî - ïîíå âúâ
ôèçèîëîãè÷íî  îòíîøåíèå  -  è  Áèëè Óîðòúí Õëàïåòî íàé-ïîñëå áåøå äîâåäåí â
Ñòóäåíàòà  ïëàíèíà.  Òîâà ìîæå äà å áèëî îêîëî ñåäåìíàéñòè èëè îñåìíàéñòè -
ïîìíÿ,  ÷å ïðèñòèãíà ïðèáëèçèòåëíî äâå ñåäìèöè ñëåä Äæîí Êîôè è ñåäìèöà èëè
äåñåòèíà äíè ïðåäè Äåëàêðîà äà èçâúðâè Çåëåíèÿ ïúò.
     Çà  ìåí  äåíÿò,  â  êîéòî  ïðèåõìå  íàøèÿ  íîâ  ïñèõîïàò, áå ïúëåí ñúñ
ñúáèòèÿ.  Ñóòðèíòà  ñå  ñúáóäèõ  â ÷åòèðè. Ñëàáèíèòå ìè ïóëñèðàõà, ÷óâñòâàõ
ïåíèñà  ñè  ãîðåù,  çàïóøåí  è  ïîäóò. Îùå ïðåäè äà ñâàëÿ êðàêà îò ëåãëîòî,
çíàåõ,  ÷å  óðèíàðíàòà  ìè  èíôåêöèÿ  íå  îòçâó÷àâà,  êàêòî ñå áÿõ íàäÿâàë.
Ñúñòîÿíèåòî  ìè  ñå áåøå ïîäîáðèëî çà êðàòêî, òîâà áå âñè÷êî, è ñåãà îòíîâî
ñå âëîøàâàøå.
     Îòèäîõ  äî  íóæíèêà  äà ñè ñâúðøà ðàáîòàòà - òîâà áåøå ïîíå òðè ãîäèíè
ïðåäè  äà  ñëîæèì  ïúðâîòî  ñè  òîàëåòíî  êàçàí÷å  -  è åäâà áÿõ ñòèãíàë äî
êóï÷èíàòà  äúðâà  äî úãúëà íà êúùàòà, êîãàòî ðàçáðàõ, ÷å âå÷å íå ìîãà äà ñå
ñäúðæàì.  Ñâàëèõ äîëíèùåòî íà ïèæàìàòà ñè òî÷íî êîãàòî óðèíàòà çàïî÷âàøå äà
òå÷å  è  òîâà  èçòè÷àíå  áå  ïðèäðóæåíî îò íàé-ìú÷èòåëíàòà áîëêà, êîÿòî ñúì
èçïèòâàë  ïðåç  öåëèÿ  ñè  æèâîò.  Ïðåç  1956 ã. èçõâúðëèõ áúáðå÷åí êàìúê è
ïîçíàâàì  õîðà,  êîèòî  òâúðäÿò,  ÷å  òîâà  å  íàé-ëîøîòî, íî â ñðàâíåíèå ñ
òîãàâàøíèòå ìè áîëêè îíçè êàìúê áåøå êàòî ñòîìàøíè êèñåëèíè.
     Êîëåíåòå  ìè ñå ïîäêîñèõà è àç òåæêî ïàäíàõ. Ïèæàìàòà ìè ñå ðàçïîðè íà
÷àòàëà,  êîãàòî  ñå ðàçêðà÷èõ, çà äà íå çàãóáÿ ðàâíîâåñèå è äà ñå ïëüîñíà â
ëîêâàòà  óðèíà.  È  âúïðåêè  òîâà ùÿõ äà ãî íàïðàâÿ, àêî íå ñå áÿõ õâàíàë ñ
ëÿâàòà  ñè  ðúêà çà åäèí îò äúíåðèòå îò êóï÷èíàòà. Âñè÷êî òîâà îáà÷å ìîæåøå
äà  ñòàâà â Àâñòðàëèÿ èëè äîðè íà äðóãà ïëàíåòà. Èíòåðåñóâàøå ìå åäèíñòâåíî
áîëêàòà,  êîÿòî ìå ðàçêúñâàøå - äîëíàòà ÷àñò íà êîðåìà ìè ãîðåøå, à ïåíèñúò
ìè  -  îðãàí, íà êîéòî ïî÷òè íå îáðúùàõ âíèìàíèå, îñâåí êîãàòî ìè äîñòàâÿøå
íàé-ãîëÿìîòî  ôèçè÷åñêî  óäîâîëñòâèå,  êîåòî ìîæå äà èçïèòà åäèí ìúæ - ñåãà
ñÿêàø  ñå  òîïåøå  -  î÷àêâàõ äà ïîãëåäíà íàäîëó è äà âèäÿ, ÷å îò íåãî êàïå
êðúâ, íî èçòè÷àùàòà ñòðóÿ óðèíà èçãëåæäàøå ñúâñåì íîðìàëíî.
     Äúðæàõ  ñå  ñ  åäíà  ðúêà  çà  äúíåðà è ïðèòèñíàõ ñ äðóãàòà óñòàòà ñè,
îïèòâàéêè ñå äà íå èçâèêàì. Íå èñêàõ äà óïëàøà æåíà ñè. Èìàõ ÷óâñòâîòî êàòî
÷å  ëè ùÿõ äà ïèêàÿ âå÷íî, íî íàé-ïîñëå ñòðóÿòà ïðåñåêíà. Áîëêàòà âå÷å áåøå
ïîòúíàëà  íàäúëáîêî  â  êîðåìà  è  òåñòèñèòå ìè è ìå ãðèçåøå êàòî ñ ðúæäèâè
çúáè. Â ïðîäúëæåíèå íà äîñòà âðåìå - ìîæå äà å áèëî öÿëà ìèíóòà - ôèçè÷åñêè
íå áÿõ â ñúñòîÿíèå äà ñòàíà. Íàêðàÿ áîëêàòà çàïî÷íà äà îòñëàáâà è àç ñ ìúêà
ñå  èçïðàâèõ íà êðàêà. Ïîãëåäíàõ êúì óðèíàòà, êîÿòî âå÷å ïîïèâàøå â çåìÿòà,
è ñå  çà÷óäèõ  äàëè íÿêîé íîðìàëåí Áîã ìîæå äà ñúçäàäå ñâÿò, â êîéòî òàêîâà
ìàëêî ïåòíî âëàãà å â ñúñòîÿíèå äà ñòðóâà òàêàâà óæàñÿâàùà áîëêà.
     Ðåøèõ äà òåëåôîíèðàì â ñëóæáàòà, ÷å ñúì áîëåí, è â êðàÿ íà êðàèùàòà äà
îòèäà  ïðè  ä-ð  Ñàäëúð. Ñòðàõóâàõ ñå îò âîíÿòà è ãàäåíåòî, ïðåäèçâèêàíè îò
ñóëôàìèäîâèòå  ìó  òàáëåòêè,  íî  òå  âñå  ïàê  áÿõà  çà  ïðåäïî÷èòàíå ïðåä
êîëåíè÷åíåòî  äî  êóï÷èíàòà  äúðâà  â îïèò äà íå èçêðåùÿ, äîêàòî ïåíèñúò ìè
òâúðäåøå, ÷å î÷åâèäíî ñà ãî çàëÿëè ñ êåðîñèí è ñà ãî ïîäïàëèëè.
     Ïîñëå,  äîêàòî  ïèåõ  àñïèðèí  â êóõíÿòà è ñëóøàõ òèõîòî ïîõúðêâàíå íà
Äæàí  â  ñúñåäíàòà  ñòàÿ,  àç ñè ñïîìíèõ, ÷å äíåñ áå äåíÿò, â êîéòî â áëîêà
òðÿáâàøå äà ïðèñòèãíå Óèëÿì Óîðòúí è ÷å Áðóòàëíèÿ íÿìà äà å òàì - ïî ãðàôèê
ùåøå  äà  å  â  äðóãàòà  ÷àñò  íà  çàòâîðà  è  äà  ïîìàãà çà ïðåíàñÿíåòî íà
áèáëèîòåêàòà  è  íÿêîè èçîñòàíàëè íåùà îò áîëíèöàòà â íîâàòà ñãðàäà. Ðåøèõ,
÷å  âúïðåêè  áîëêàòà  íå å ñïðàâåäëèâî äà îñòàâÿì Óîðòúí íà Äèéí è Õàðè. Òå
áÿõà  äîáðè  õîðà,  íî  â  äîêëàäà  íà Êúðòèñ Àíäåðñúí ñå êàçâàøå, ÷å Óèëÿì
Óîðòúí  å  èçêëþ÷èòåëíî  îïàñåí.  "Íà òîçè ÷îâåê ïðîñòî íå ìó ïóêà" - áå ìè
ïèñàë òîé è áåøå ïîä÷åðòàë äóìèòå ñè.
     Áîëêàòà  âå÷å  äîíÿêúäå áå ïîóòèõíàëà è ìîæåõ äà ìèñëÿ. Ðåøèõ, ÷å íàé-
äîáðàòà  èäåÿ  å  äà  òðúãíà ðàíî çà çàòâîðà. Ìîæåõ äà ñòèãíà òàì êúì øåñò,
êîãàòî  îáèêíîâåíî èäâàøå äèðåêòîðúò Ìóðñ. Òîé ìîæåøå äà âúðíå Áðóòúñ Õàóúë
â áëîê Å íàâðåìå çà ïðèñòèãàíåòî íà Óîðòúí è òàêà ùÿõ äà ñúì â ñúñòîÿíèå äà
íàïðàâÿ îòäàâíà îòëàãàíîòî ñè ïîñåùåíèå ïðè äîêòîðà.
     Íà äâà ïúòè ïî âðåìå íà òðèéñåòèíàêèëîìåòðîâîòî ïúòóâàíå äî çàòâîðà ìå
âðúõëèòàøå  íåîòëîæíà  ïîòðåáíîñò äà óðèíèðàì. È äâàòà ïúòè óñïÿõ äà ñïðà è
äà ðåøà ïðîáëåìà, áåç äà ñå ïîñðàìÿ (òúé êàòî â òîçè ÷àñ ïî ñåëñêèòå ïúòèùà
ïî÷òè  íÿìàøå  äâèæåíèå).  Íèòî  åäíî  îò  äâåòå  óðèíèðàíèÿ  íå áå òîëêîâà
áîëåçíåíî,  êîëêîòî  îíîâà,  ïîâàëèëî  ìå íà çåìÿòà íà ïúò çà íóæíèêà, íî è
äâàòà  ïúòè  òðÿáâàøå  äà  ñòèñíà  äðúæêàòà íà âðàòàòà îò äÿñíàòà ñòðàíà íà
ìàëêèÿ  ìè  ôîðä,  çà  äà ñå çàäúðæà, è ìîæåõ äà óñåòÿ êàê ïî ïëàìíàëîòî ìè
ëèöå ñå ñòè÷à ïîò. Áÿõ áîëåí, äà, ñåðèîçíî áîëåí.
     Â êðàéíà  ñìåòêà  îáà÷å  óñïÿõ,  ìèíàõ  ïðåç þæíàòà ïîðòà, ïàðêèðàõ íà
îáè÷àéíîòî  ñè  ìÿñòî  è  îòèäîõ íàïðàâî ïðè äèðåêòîðà. Âå÷å ìèíàâàøå øåñò.
Êàáèíåòúò  íà  ãîñïîæèöà  Õàíà  áåøå  ïðàçåí  -  íÿìàøå  äà ïðèñòèãíå ïðåäè
ñðàâíèòåëíî  öèâèëèçîâàíîòî âðåìå ñåäåì ÷àñà - íî â ñòàÿòà íà Ìóðñ ñâåòåøå,
âèæäàõ  ãî  ïðåç  ðåëåôíîòî  ñòúêëî.  Ïî÷óêàõ  ìèìèõîäîì è îòâîðèõ âðàòàòà.
Äèðåêòîðúò  âäèãíà ïîãëåä, ñòðåñíàò, ÷å íÿêîé èçîáùî ìîæå äà èäâà â òîëêîâà
íåîáè÷àåí  ÷àñ. Áèõ äàë êàêâî ëè íå, çà äà íå ìè ñå íàëàãàøå äà ñå ñðåùàì ñ
íåãî  â  òîâà  ñúñòîÿíèå,  êîãàòî ëèöåòî ìó áå ãîëî è íåçàùèòåíî. Áÿëàòà ìó
êîñà, îáèêíîâåíî ãðèæëèâî ñðåñàíà, ñòúð÷åøå - êîãàòî âëÿçîõ, òîé ÿ ñêóáåøå.
Î÷èòå  ìó  áÿõà  çà÷åðâåíè  è  ïîäóòè.  Íèêîãà íå ãî áÿõ âèæäàë â ïî-óæàñíî
ñúñòîÿíèå  -  ïðèëè÷àøå  íà  ÷îâåê, òîêó-ùî âëÿçúë âúòðå ñëåä ïðîäúëæèòåëíî
õîäåíå â íåâåðîÿòíî ñòóäåíà íîù.
     - Õàë, ñúæàëÿâàì, ùå äîéäà ïî-êúñíî... - çàïî÷íàõ.
     - Íå  -  îòâúðíà  òîé.  -  Ìîëÿ òå, Ïîë, âëåç. Çàòâîðè âðàòàòà è âëåç.
Òúêìî  ñåãà  èìàì  íóæäà îò íÿêîãî, àêî ïðåç öåëèÿ ñè æèâîò èçîáùî ñúì èìàë
íóæäà îò êîãîòî è äà áèëî. Çàòâîðè âðàòàòà è âëåç.
     Ïîä÷èíèõ  ñå,  çàáðàâÿéêè ñîáñòâåíàòà ñè áîëêà çà ïðúâ ïúò, îòêàêòî ñå
áÿõ ñúáóäèë ñóòðèíòà,
     - Ìîçú÷åí  òóìîð  å  -  ðå÷å  Ìóðñ. - Ñíèìàõà ÿ íà ðåíòãåí. Êàòî ÷å ëè
âñúùíîñò  ñíèìêèòå  èì  äîñòàâÿò èñòèíñêî óäîâîëñòâèå. Åäèí îò òÿõ êàçà, ÷å
ìîæåëî äà ñà íàé-äîáðèòå, ïðàâåíè íÿêîãà, èëè ïîíå äîñåãà. Êàçà, ÷å ùåëè äà
ãè  ïóáëèêóâàò  â  íÿêàêâî íàäóòî ìåäèöèíñêî ñïèñàíèå â Íîâà Àíãëèÿ. Ñïîðåä
òÿõ áèë ãîëÿì êîëêîòî ëèìîí è ñå íàìèðàë ìíîãî íàäúëáîêî, òàêà ÷å íå ìîæåëè
äà  ãî îïåðèðàò. Òâúðäÿò, ÷å ùÿëà äà óìðå äî Êîëåäà. Îùå íå ñúì é êàçàë. Íå
ìîãà  äà  èçìèñëÿ ïî êàêúâ íà÷èí äà ãî íàïðàâÿ. Íå çíàÿ êàê ùå æèâåÿ îòñåãà
íàòàòúê.
     Ïîñëå  ñå  ðàçïëàêà  -  ñèëíè,  çàäúõàíè  ðèäàíèÿ,  êîèòî ìå èçïúëíèõà
åäíîâðåìåííî  ñ  æàëîñò  è  ñ  íÿêàêúâ óæàñ. Ñòðàøíî å äà ãëåäàø êàê ÷îâåê,
òîëêîâà ñòåãíàò êàòî Õàë Ìóðñ, âå÷å íå å â ñúñòîÿíèå äà ñå âëàäåå. Èçâåñòíî
âðåìå  îñòàíàõ  íåïîäâèæåí,  ïîñëå ñå ïðèáëèæèõ äî íåãî è ãî ïðåãúðíàõ ïðåç
ðàìåíåòå ìó. Òîé ñå âêîï÷è â ìåí ñ äâåòå ñè ðúöå êàòî óäàâíèê è ñå ðàçðèäà,
ïðèòèñíàë  ãëàâà äî ñòîìàõà ìè, áåç êàêâèòî è äà å çàäðúæêè. Ïî-êúñíî, ñëåä
êàòî  ñå  îâëàäÿ,  äèðåêòîðúò  ìè  ñå  èçâèíè. Íàïðàâè ãî áåç äà ìå ãëåäà â
î÷èòå, ñÿêàø ñå ÷óâñòâàøå óæàñíî çàñðàìåí, íàâÿðíî òîëêîâà ñèëíî, ÷å íèêîãà
äà  íå  óñïåå  äà  ãî ïðåæèâåå. Â êðàéíà ñìåòêà å âúçìîæíî äîðè äà íàìðàçèø
÷îâåêà,  êîéòî  òå  å  âèäÿë â òàêîâà ñúñòîÿíèå. Ïîìèñëèõ ñè, ÷å äèðåêòîðúò
Ìóðñ  íå å òàêúâ, íî èçîáùî íå ìè ìèíà ïðåç óì äà ñâúðøà ðàáîòàòà, çà êîÿòî
ïúðâîíà÷àëíî  áÿõ  äîøúë,  è  êîãàòî  èçëÿçîõ îò êàáèíåòà, îòèäîõ â áëîê Å,
âìåñòî  äà ñå âúðíà ïðè êîëàòà ñè. Àñïèðèíúò âå÷å áåøå ïîäåéñòâàë è áîëêàòà
â ñëàáèíèòå  ìè ñå áå ïðåâúðíàëà â ñëàáî ïóëñèðàíå. Íÿêàê ñè ùÿõ äà èçäúðæà
òîçè  äåí,  ðåøèõ àç, ùÿõ äà ñå ïîãðèæà çà ïîñðåùàíåòî íà Óîðòúí è ñëåäîáåä
îòíîâî ùÿõ äà îòèäà ïðè Õàë Ìóðñ, çà äà óðåäÿ áîëíè÷íèÿ ñè çà óòðå. Ñìÿòàõ,
÷å  íàé-ëîøîòî  å  îòìèíàëî,  íî  ñå  îêàçà,  ÷å  çà  äíåñ òî äîðè îùå íå å
çàïî÷íàëî.


     11.

     - Ñìÿòàõìå,  ÷å  îùå  å  óïîåí  îò èçñëåäâàíèÿòà - êàçà êúñíî ñëåäîáåä
Äèéí.  Ãëàñúò ìó áåøå íèñúê, äðåçãàâ, ïî÷òè ëàåù è ïî øèÿòà ìó ïðîäúëæàâàõà
äà  èçáèâàò  ìîðàâî-÷åðíè  ïåòíà. Âèæäàõ, ÷å êîãàòî ãîâîðåøå, ãî áîëè, è ñè
ïîìèñëèõ  äàëè  äà  íå  ìó  êàæà äà íå ïðèêàçâà, íî ïîíÿêîãà áîëè ïîâå÷å îò
ìúë÷àíèåòî.  Ïðåöåíèõ,  ÷å  ñåãà ñëó÷àÿò äåéñòâèòåëíî å òàêúâ è íå ìó êàçàõ
íèùî. - Âñè÷êè ñìÿòàõìå, ÷å å óïîåí, íàëè?
     Õàðè Òåðóèëèãúð êèìíà. Êèìíà äîðè íàìóñåíèÿò Ïúðñè, ñåäíàë íàñòðàíè îò
äðóãèòå.
     Áðóòàëíèÿ  ìå ïîãëåäíà. Äâàìàòà ñè ìèñëåõìå çà åäíî è ñúùî - ÷å íåùàòà
ñòàâàò  òî÷íî  òàêà.  Âúðøèø  ñè  ðàáîòàòà,  âñè÷êî âúðâè ñïîðåä ïðàâèëàòà,
äîïóñêàø  ãðåøêà  è  õîï,  íåáåòî  ñå ñòîâàðâà îòãîðå òè. Áÿõà ðåøèëè, ÷å å
óïîåí,  ñúâñåì  îñíîâàòåëíî  ïðåäïîëîæåíèå,  íî  íèêîé  íå  áå ïîïèòàë äàëè
íàèñòèíà  å  óïîåí. Ñòîðè ìè ñå, ÷å âèæäàì â î÷èòå ìó îùå íåùî: Õàðè è Äèéí
ùÿõà  äà èçâëåêàò ïîóêà îò ãðåøêàòà ñè. Îñîáåíî Äèéí, êîéòî ñïîêîéíî ìîæåøå
äà  å  âå÷å  ìúðòúâ. Ïúðñè íÿìàøå. Íàâÿðíî íå áè ìîãúë. Åäèíñòâåíîòî, êîåòî
ìîæåøå  äà  íàïðàâè, áåøå äà ñè ñåäè â úãúëà è äà ñå öóïè, çàùîòî îòíîâî ñà
ãî íàòèêàëè â ëàéíàòà.
     Ñåäåì äóøè îòèøëè â Èíäèàíîëà äà äîêàðàò Äèâèÿ Áèë Óîðòúí: Õàðè, Äèéí,
Ïúðñè, äðóãè äâàìà íàäçèðàòåëè îòçàä (çàáðàâèë ñúì èìåíàòà èì, ìàêàð äà ñúì
ñèãóðåí,  ÷å íàâðåìåòî ãè çíàåõ) è îùå äâàìà îòïðåä. Áÿõà ïúòóâàëè ñ îíîâà,
êîåòî íàðè÷àõìå "äèëèæàíñà" - ìàëúê êàìèîí "Ôîðä" ñúñ ñòîìàíåíà êàðîñåðèÿ è
áðîíèðàíè ñòúêëà. Ïðèëè÷àøå íà êðúñòîñêà ìåæäó êîëà çà ðàçíàñÿíå íà ìëÿêî è
áðîíèðàí àâòîìîáèë.
     Çà  îïåðàöèÿòà  òåõíè÷åñêè  îòãîâàðÿøå  Õàðè  Òåðóèëèãúð.  Òîé  ïðåäàë
äîêóìåíòèòå  íà  îêðúæíèÿ  øåðèô (íå Õîóìúð Êðèáúñ, à íÿêàêúâ äðóã ñåëÿíäóð
êàòî íåãî, ïðåäïîëàãàì), êîéòî íà ñâîé ðåä èì ïðåäàë ãîñïîäèí Óèëÿì Óîðòúí,
èçâúíðåäíî  îïàñåí  çàòâîðíèê. Ïðåäâàðèòåëíî èì áÿõìå ïðàòèëè çàòâîðíè÷åñêà
óíèôîðìà  îò  çàòâîðà, íî øåðèôúò è õîðàòà ìó íå ñè áèëè íàïðàâèëè òðóäà äà
îáëåêàò  ñ íåÿ Óîðòúí - îñòàâèëè òîâà íà íàøèòå ìîì÷åòà. Êîãàòî çà ïðúâ ïúò
ãî âèäåëè íà âòîðèÿ åòàæ íà îáùèíñêàòà áîëíèöà, òîé íîñåë îòâîðåíà íà ãúðáà
ïàìó÷íà  áîëíè÷íà  íîùíèöà  è  åâòèíè  ïëúñòåíè  ÷åõëè, ìúðøàâ ìúæ ñ òÿñíî,
ïúï÷èâî  ëèöå è ñ ãúñòà, äúëãà è ðîøàâà ðóñà êîñà. Çàäíèêúò ìó, ñúùî ìúðøàâ
è ïîêðèò  ñ  ïúïêè,  ñòúð÷àë  îò îòâîðà íà íîùíèöàòà. Õàðè è äðóãèòå âèäåëè
ïúðâî  òúêìî  òàçè  íåãîâà  ÷àñò,  çàùîòî  êîãàòî  âëåçëè,  Óîðòúí ñòîÿë íà
ïðîçîðåöà è ãëåäàë êúì ïàðêèíãà. Íå ñå îáúðíàë, à ïðîñòî îñòàíàë íà ìÿñòîòî
ñè,  ïðèäúðæàéêè  çàâåñàòà  ñ åäíàòà ñè ðúêà è ìúë÷àëèâ êàòî ÷ó÷åëî, äîêàòî
Õàðè ñå îïëàêâàë íà îêðúæíèÿ øåðèô, ÷å áèë ïðåêàëåíî ìúðçåëèâ, çà äà îáëå÷å
çàòâîðíèêà  â  ñèíèòå ìó äðåõè, â îòãîâîð íà êîåòî òîé ìó ïðî÷åë ðå÷ - êàòî
âñè÷êè  îêðúæíè  ÷èíîâíèöè, êîèòî íÿêîãà ñúì âèæäàë - çà òîâà êàêâî âêëþ÷âà
ðàáîòàòà ìó è êàêâî íå.
     Êîãàòî  ñå  óìîðèë  îò âñè÷êî òîâà (ñúìíÿâàì ñå, ÷å å ìèíàëî ïðåêàëåíî
ìíîãî  âðåìå),  Õàðè êàçàë íà Óîðòúí äà ñå îáúðíå. Çàòâîðíèêúò ñå ïîä÷èíèë.
Ïðèëè÷àë, êàçà íè Äèéí ñ äðåçãàâèÿ ëàé íà ïîëóçàäàâåíèÿ ñè ãëàñ, íà êîéòî è
äà  å  îò  õèëÿäèòå  ïðîâèíöèàëíè ñêèòíèöè, ìèíàëè ïðåç çàòâîðà â Ñòóäåíàòà
ïëàíèíà  ïðåç  ãîäèíèòå  íè  íà ñëóæáà â çàòâîðà. Ñúáåðè ãè âñè÷êè â åäíî è
ïîëó÷àâàø  ïîäúë êðåòåí. Ïîíÿêîãà, êîãàòî ãè ïðèòèñíåø äî ñòåíàòà, îòêðèâàø
â òÿõ è ñòðàõëèâîñò, íî íàé-÷åñòî â äóøàòà èì íÿìà íèùî äðóãî îñâåí æåëàíèå
çà  áîé  è  ïîäëîñò,  ñàìî  òîâà.  Íÿêîè  îòêðèâàò  â õîðà êàòî Áèëè Óîðòúí
áëàãîðîäñòâî,  íî  íå  è  àç.  Ïðèêëåùåíè  â úãúëà, ïëúõîâåòå ñúùî ñå áèÿò.
Ëèöåòî  íà  òîçè  ÷îâåê  êàòî  ÷å ëè íå èçðàçÿâàëî ïîâå÷å èíäèâèäóàëíîñò îò
ïúï÷èâèÿ ìó çàäíèê, êàçà íè Äèéí. Äîëíàòà ìó ÷åëþñò áèëà óâèñíàëà, î÷èòå ìó
îòíåñåíè,  ðàìåíåòå ìó îòïóñíàòè, ðúöåòå ìó âèñåëè îòñòðàíè. Èçãëåæäàë êàòî
íàòúïêàí ñ ìîðôèí, äà, çàìàÿí êàòî òèïè÷åí íàðêîìàí.
     Ïðè òåçè äóìè Ïúðñè îòíîâî íàöóïåíî êèìíà.
     - Îáëå÷è  òîâà  - êàçàë Õàðè è ïîñî÷èë êúì óíèôîðìàòà äî ëåãëîòî. Áèëà
èçâàäåíà  îò  êàôÿâàòà é õàðòèåíà îïàêîâêà, íî èíà÷å áèëà íåäîêîñíàòà è âñå
îùå  ñãúíàòà,  êàêòî  ÿ  áÿõà ïðàòèëè îò çàòâîðíè÷åñêàòà ïåðàëíÿ. Îò åäèíèÿ
ðúêàâ íà ðèçàòà ñòúð÷àëè áåëè ïàìó÷íè ãàùåòà, à îò äðóãèÿ - áåëè ÷îðàïè.
     Óîðòúí êàòî ÷å ëè èìàë æåëàíèå äà ñå ïîä÷èíè, íî íå áèë â ñúñòîÿíèå äà
íàïðàâè  ìíîãî  íåùî  áåç  ÷óæäà  ïîìîù.  Óñïÿë äà íàìúêíå ãàùåòàòà, íî ùîì
ñòèãíàë  äî  ïàíòàëîíèòå, ïîñòîÿííî ñå îïèòâàë äà íàïúõà è äâàòà ñè êðàêà â
åäèí  è  ñúù  êðà÷îë.  Íàêðàÿ  Äèéí ìó ïîìîãíàë, êàòî íàãëàñèë êðàêàòà ìó â
êðà÷îëèòå  è  ïîñëå  èçäúðïàë  ïàíòàëîíèòå  íàãîðå, âäèãíàë öèïà è çàêîï÷àë
êîï÷åòî.  Çàòâîðíèêúò ïðîñòî ñòîÿë, áåç äîðè äà ñå îïèòâà äà ñå îáëå÷å, ùîì
âèäÿë,  ÷å  Äèéí ãî ïðàâè âìåñòî íåãî. Îòïóñíàë íåïîäâèæíî ðúöå, òîé ãëåäàë
íàïðåä  ñ ïðàçåí ïîãëåä è íà íèêîãî íå ìó äîøëî íàóì, ÷å ñå ïðåñòðóâà. Íå ñ
íàäåæäàòà  äà  èçáÿãà  (ïîíå àç íå âÿðâàì äà å áèëî òàêà), à ñ åäèíñòâåíàòà
ìèñúë äà ïðè÷èíè ìàêñèìóì íåïðèÿòíîñòè, êîãàòî íàñòúïè ïîäõîäÿùèÿò ìîìåíò.
     Äîêóìåíòèòå   áèëè  ïîäïèñàíè,  Óèëÿì  Óîðòúí,  êîéòî  îò  ìîìåíòà  íà
àðåñòóâàíåòî  ñè  áèë  ïîä  îïåêàòà  íà  îêðúæíèòå  âëàñòè,  ñåãà ìèíàë ïîä
þðèñäèêöèÿòà  íà  ùàòà. Îòâåëè ãî íàâúí ïî çàäíîòî ñòúëáèùå è ïðåç êóõíÿòà,
çàîáèêîëåí  îòâñÿêúäå  îò  íàäçèðàòåëè.  Òîé  âúðâÿë  ñúñ  ñâåäåíà  ãëàâà è
îòïóñíàòè  ðúöå.  Ïúðâèÿ  ïúò,  êîãàòî êåïåòî ìó ïàäíàëî, Äèéí îòíîâî ìó ãî
ñëîæèë. Âòîðèÿ ïúò ïðîñòî ãî ïúõíàë â çàäíèÿ ñè äæîá.
     Â êàðîñåðèÿòà  íà  äèëèæàíñà,  äîêàòî ãî ñêîâàâàëè, Áèëè èìàë ïîâòîðíà
âúçìîæíîñò  äà ïðåäèçâèêà íåïðèÿòíîñòè, íî íå ãî íàïðàâèë. Àêî èçîáùî å áèë
â ñúñòîÿíèå  äà  ìèñëè  (äîðè  ñåãà  íå ñúì ñèãóðåí äàëè å ìîæåë è äî êàêâà
ñòåïåí),  òðÿáâà  äà  å  ðåøèë,  ÷å  ïðîñòðàíñòâîòî  å ïðåêàëåíî òÿñíî è ÷å
íàäçèðàòåëèòå  ñà  ïðåêàëåíî  ìíîãî,  çà äà ñúçäàäå çàäîâîëèòåëíà áúðêîòèÿ.
Òàêà  ÷å  ìó  ñëîæèëè  âåðèãèòå:  åäíàòà íà ãëåçåíèòå, à äðóãàòà - êàêòî ñå
îêàçàëî, ïðåêàëåíî äúëãà - íà êèòêèòå ìó.
     Ïúòóâàíåòî  äî  Ñòóäåíàòà ïëàíèíà îòíåëî ÷àñ. Ïðåç öÿëîòî âðåìå Óîðòúí
ñåäÿë  íà  ïåéêàòà  îòëÿâî  íà êàáèíàòà, ñâåë ãëàâà è ïðîâåñèë îêîâàíèòå ñè
ðúöå  ìåæäó  êîëåíåòå. Îò âðåìå íà âðåìå ìúíêàë íåùî, êàçà Õàðè, è Ïúðñè ñå
ïðåñòðàøèë äîñòàòú÷íî, çà äà êàæå, ÷å îò îòïóñíàòàòà äîëíà óñòíà íà êðåòåíà
êàïå ñëþíêà è ÷å âå÷å å îáðàçóâàëà ëîêâè÷êà ìåæäó êðàêàòà ìó. Êàòî îò åçèêà
íà êó÷å â ãîðåù ëåòåí äåí.
     Ñòèãíàëè  äî  çàòâîðà  è  ìèíàëè ïðåç þæíàòà ïîðòà, ïðåäïîëàãàì, òî÷íî
ïîêðàé  êîëàòà  ìè.  Íàäçèðàòåëÿò  îòâîðèë  ãîëÿìàòà âðàòà ìåæäó ïàðêèíãà è
âúòðåøíèÿ  äâîð  è  äèëèæàíñúò  âëÿçúë  âúòðå.  Ïî òîâà âðåìå íà äâîðà áèëî
ñïîêîéíî.  Íàâúí  íÿìàëî  ìíîãî õîðà è ïîâå÷åòî îò òÿõ êîïàåëè â ãðàäèíàòà.
Òðÿáâà  äà  å  áèë  ñåçîíúò  íà òèêâèòå. Ñòèãíàëè òî÷íî äî áëîê Å è ñïðåëè.
Øîôüîðúò îòâîðèë âðàòàòà è èì êàçàë, ÷å ùå îòêàðà äèëèæàíñà â ãàðàæà, çà äà
ñìåíè  ìàñëîòî,  è  ÷å  ìó  áèëî  ïðèÿòíî äà ðàáîòè ñ òÿõ. Íàäçèðàòåëèòå îò
äðóãèòå  ñåêòîðè íà çàòâîðà òðúãíàëè ñ íåãî - çàäíèòå âðàòè ñåãà ñå êëàòåëè
îòâîðåíè è ñå âèæäàëî êàê äâàìàòà, êîèòî ñåäåëè îòçàä, ÿäàò ÿáúëêè.
     Òàêà  Äèéí,  Õàðè  è  Ïúðñè  îñòàíàëè  ñàìè  ñ  îêîâàíèÿ çàòâîðíèê. Áè
òðÿáâàëî  äà  ñà äîñòàòú÷íè è íàèñòèíà ùÿëî äà å òàêà, àêî íå ñå ïîäâåëè îò
ìúðøàâîòî ñåëñêî ìîì÷å, çàñòàíàëî ñúñ ñâåäåíà ãëàâà ñðåä ïðàõà, îêîâàíî âúâ
âåðèãè. Èçìèíàëè äâàíàéñåòèíàòà êðà÷êè äî âðàòàòà, êîÿòî âîäåøå êúì áëîê Å,
â ñúùèÿ  ñúñòàâ,  â  êîéòî îáèêíîâåíî ïðèäðóæàâàõìå çàòâîðíèöèòå ïî Çåëåíèÿ
ïúò.  Õàðè  âúðâÿë îòëÿâî, Äèéí - îòäÿñíî, à Ïúðñè - îòçàä, ñòèñíàë ïàëêàòà
ñè  â  ðúêà.  Íèêîé  íå  ìè êàçà òîâà, íî ñúì àáñîëþòíî ñèãóðåí, ÷å ÿ å áèë
èçâàäèë  -  òîé îáè÷àøå îíàçè äúáîâà ïàëêà. Ùî ñå îòíàñÿ äî ìåí, àç ñåäÿõ â
êèëèÿòà, êîÿòî ùåøå äà ñòàíå äîì íà Óîðòúí, äîêàòî íå íàñòúïåøå ìîìåíòúò äà
ñå ðàçïèøå íà ñòîëà - ïúðâàòà êèëèÿ îòäÿñíî, êîãàòî âúðâèòå ïî êîðèäîðà êúì
êàðöåðà.  Äúðæàõ  ïàïêàòà  ñè  è  ñè  ìèñëåõ  ñàìî  çà òîâà êàê ùå ïðåòóïàì
êðàòêàòà ñè ðå÷ è ùå ñè òðúãíà. Áîëêàòà â ñëàáèíèòå ìè îòíîâî ñå óñèëâàøå è
åäèíñòâåíîòî,  êîåòî  èñêàõ,  áåøå  äà  ñå  ñêðèÿ  â êàáèíåòà ñè, äîêàòî íå
îòìèíå.
     Äèéí  ïðèñòúïèë  íàïðåä, çà äà îòêëþ÷è âðàòàòà. Òîé íàìåðèë ñúîòâåòíèÿ
êëþ÷  îò  âðúçêàòà  íà  êîëàíà ñè è ãî ïúõíàë â êëþ÷àëêàòà. Â ìèãà, â êîéòî
ïðåâúðòàë  êëþ÷à  è  äúðïàë  äðúæêàòà,  Óîðòúí  ñå  ðàçäâèæèë.  Íàäàë âèñîê
íå÷ëåíîðàçäåëåí  êðÿñúê  - íåùî êàòî áóíòîâíè÷åñêè âèê - êîéòî íàêàðàë Õàðè
çà  ìîìåíò  äà  çàìðúçíå  íà  ìÿñòî  è  ïàðàëèçèðàë  Ïúðñè Óåòìîð çà öÿëàòà
ñõâàòêà.  ×óõ  êðÿñúêà  ïðåç  îòêðåõíàòàòà âðàòà è îòíà÷àëî íå ãî ñâúðçàõ ñ
êàêâîòî  è  äà  å ÷îâåøêî ñúùåñòâî - ïîìèñëèõ ñè, ÷å íà äâîðà íÿêàê ñè ñå å
ïîÿâèëî  êó÷å  è  ÷å ñà ãî íàðàíèëè, ÷å íàâÿðíî íÿêîé çëîáåí çàòâîðíèê ãî å
óäàðèë ñ ìîòèêà.
     Óîðòúí  âäèãíàë  ðúöå,  ïðåõâúðëèë  âåðèãàòà  ïðåç  ãëàâàòà  íà Äèéí è
çàïî÷íàë  äà ãî äóøè. Òîé íàäàë çàäàâåí âèê è ñå íàâåë íàïðåä ïîä ñòóäåíàòà
åëåêòðè÷åñêà  ñâåòëèíà  íà  íàøèÿ  ìàëúê ñâÿò. Çàòâîðíèêúò ñ óäîâîëñòâèå ãî
ïîñëåäâàë,  äîðè  ãî áóòíàë âúòðå, êàòî ïðåç öÿëîòî âðåìå êðåùÿë, ëîìîòåë è
äàæå  ñå  ñìååë. Ñ ðàçïåðåíè íàñòðàíè ëàêòè è ñ þìðóöè äî óøèòå íà Äèéí òîé
äúðïàë âåðèãàòà ñ âñè÷êè ñèëè, êàòî ñòúðæåë ñ íåÿ íàçàä-íàïðåä.
     Õàðè  ñå  ìåòíàë  âúðõó ãúðáà íà çàòâîðíèêà, óâèë ìàçíàòà ðóñà êîñà íà
íîâèÿ  íè  ïèòîìåö  îêîëî  äëàíòà  ñè  è  ñ äðóãèÿ ñè þìðóê ãî çàáëúñêàë ïî
ëèöåòî. Òîé ñúùî èìàøå ïàëêà, êàêòî è ïèñòîëåò â êîáóðà íà êðúñòà ñè, íî îò
âúëíåíèå  íå  ñå  ñåòèë  äà èçâàäè íèòî åäíîòî, íèòî äðóãîòî. È ïðåäè áÿõìå
èìàëè  ïðîáëåìè  ñúñ çàòâîðíèöè, ìîæåòå äà ñå îáçàëîæèòå, íî íèêîãà êîéòî è
äà  å  îò  íàñ  íå  å  áèë  èçíåíàäâàí òàêà, êàêòî Óîðòúí èçíåíàäà Ñòàíòúí.
Êîâàðñòâîòî  ìó íàäõâúðëÿøå íàøèÿ îïèò. Íèêîãà ïðåäè, íèòî ïúê ñëåä òîâà íå
ñúì âèæäàë òàêîâà íåùî.
     Îñâåí  âñè÷êî  áåøå è ñèëåí. Èç÷åçíàëà öÿëàòà ìó îòïóñíàòîñò. Ïî-êúñíî
Õàðè ìè êàçà, ÷å áèëî êàòî äà ñêî÷èø ñðåä ñòîìàíåíè ïðóæèíè, êîèòî íÿêàê ñè
ñà  îæèâåëè.  Âå÷å  â  êîðèäîðà,  áëèçî  äî  áþðîòî  íà äåæóðíèÿ, Óîðòúí ñå
èçâúðòÿë  íàëÿâî è îòõâúðëèë Òåðóèëèãúð îò ãúðáà ñè. Òîé ñå óäàðèë â áþðîòî
è ñå ïðîñíàë íà çåìÿòà.
     - Õå-åé, ìîì÷åòà! - èçñìÿë ñå Áèëè. - Êàêâà âåñåëáà, à? Íàëè?
     Áåç  äà  ïðåñòàâà äà êðåùè è äà ñå õèëè, îòíîâî ñå çàåë äà äóøè Äèéí ñ
âåðèãàòà  ñè. Çàùî íå? Òîé çíàåøå îíîâà, êîåòî çíàåõìå è âñè÷êè íèå: ìîæåõà
äà ãî óáèÿò ñàìî âåäíúæ.
     - Óäàðè  ãî,  Ïúðñè,  óäàðè  ãî! - èçâèêàë Õàðè, äîêàòî ñå ìú÷åë äà ñå
èçïðàâè  íà êðàêà. Íî Ïúðñè ïðîñòî ñòîÿë òàì, ñòèñíàë äúáîâàòà ïàëêà â ðúêà
è îòâîðèë  î÷è, ãîëåìè êîëêîòî ñóïåíè ïàíèöè. Òîâà áèëà âúçìîæíîñòòà, êîÿòî
òúðñåë,  áèõòå  êàçàëè  âèå,  çëàòíèÿò  ìó øàíñ äà âêàðà â ïîëåçíà óïîòðåáà
ïàëêàòà  ñè, íî òîé áèë ïðåêàëåíî óïëàøåí è îáúðêàí, çà äà ãî íàïðàâè. Òîâà
íå  áèë íÿêàêúâ ñè óæàñåí äðåáåí ôðàíöóçèí èëè ïúê ÷åðåí ãèãàíò, êîéòî êàòî
÷å ëè èçîáùî íå å â òÿëîòî ñè - òîâà áèë ñàìèÿò ðàçâèõðèë ñå äÿâîë.
     Èçëÿçîõ   îò   êèëèÿòà  íà  Óîðòúí,  õâúðëèõ  ïàïêàòà  è  èçâàäèõ  38-
ìèëèìåòðîâèÿ  ñè  ïèñòîëåò. Çà âòîðè ïúò ïðåç òîçè äåí çàáðàâÿõ çà áîëêàòà,
êîÿòî  èçãàðÿøå  ñëàáèíèòå  ìè.  Íå  ñå  ñúìíÿâàõ  â  ðàçêàçà  íà  Õàðè  çà
áåçèçðàçíîòî  ëèöå  è  ìúòíèòå  î÷è  íà  Áèëè, íî òîâà íå áåøå îíçè Óîðòúí,
êîãîòî  âèäÿõ.  Îíîâà,  êîåòî âèäÿõ, áå ëèöåòî íà çâÿð - áåç êàï÷èöà ðàçóì,
èçïúëíåíî  ñ  êîâàðñòâî...  ïîäëîñò...  è ðàäîñò. Äà. Òîé âúðøåøå îíîâà, çà
êîåòî  áåøå  ñúçäàäåí.  Ìÿñòîòî è îáñòîÿòåëñòâàòà íÿìàõà çíà÷åíèå. Äðóãîòî,
êîåòî  âèäÿõ,  áå  ÷åðâåíîòî,  ïîäóâàùî  ñå  ëèöå  íà Äèéí Ñòàíòúí. ×îâåêúò
óìèðàøå  ïðåä î÷èòå ìè. Çàòâîðíèêúò çàáåëÿçà ïèñòîëåòà è îáúðíà ïëåííèêà ñè
êúì  íåãî, òàêà ÷å ïî÷òè ñèãóðíî òðÿáâàøå äà óöåëÿ åäèíèÿ, çà äà ïðîñòðåëÿì
äðóãèÿ.  Ñèíüîòî  ïëàìòÿùî  îêî,  êîåòî  ìå  ãëåäàøå íàä ðàìîòî íà Äèéí, ìå
ïîäêàíâàøå äà ñòðåëÿì.


     Ñëåäâà ïðîäúëæåíèå...