
                                Ñòèâúí Êèíã

                               ÇÅËÅÍÈßÒ ÏÚÒ


 	              Две мъртви момичета



                             ÏÐÅÄÃÎÂÎÐ. ÏÈÑÌÎÒÎ


     27 îêòîìâðè 1995 ãîäèíà_

     Ñêúïè  ìîé  âåðíè ÷èòàòåëþ, Íåùàòà â æèâîòà ñà íåïðåäâèäèìè. Ðàçêàçúò,
çàïî÷âàù  ñ  òàçè  ìàëêà  êíèæêà, å â íàñòîÿùàòà ñè ôîðìà çàðàäè ñëó÷àéíàòà
çàáåëåæêà  íà  åäèí  àãåíò  ïî  íåäâèæèìè  èìîòè, ñ êîãîòî íèêîãà íå ñúì ñå
ñðåùàë.  Òîâà  ñå ñëó÷èëî íà Ëîíã Àéëúíä ïðåäè åäíà ãîäèíà. Ðàëô Âè÷èíàíçà,
ìîé  ñòàð  ïðèÿòåë  è  äåëîâè  ñúòðóäíèê  (ðàáîòàòà ìó ñå ñúñòîè ïðåäèìíî â
ïðîäàæáà  íà  ïðàâàòà çà ïóáëèêóâàíå íà ÷óæäåñòðàííè êíèãè è ñþæåòè), òúêìî
áåøå  íàåë  òàì êúùà. Áðîêåðúò îòáåëÿçàë, ÷å òÿ å "êàòî èçëÿçëà îò ðîìàí íà
×àðëç Äèêåíñ".
     Êîãàòî  ïîñðåùíàë  ïúðâèÿ ñè ãîñò â êúùàòà, áðèòàíñêèÿ èçäàòåë Ìàëêúëì
Åäóàðäñ,  Ðàëô  âñå îùå ñè ñïîìíÿë çàáåëåæêàòà. Òîé ÿ ïîâòîðèë è äâàìàòà ñå
ðàçãîâîðèëè  çà  òâîð÷åñòâîòî  íà  Äèêåíñ. Åäóàðäñ ñïîìåíàë, ÷å ïèñàòåëÿò å
ïóáëèêóâàë ìíîãî îò ðîìàíèòå ñè êàòî ïðèòóðêè êúì ñïèñàíèÿ èëè êàòî îòäåëíè
áðîøóðêè  (íå  ìè å èçâåñòåí ïðîèçõîäúò íà òàçè äóìà, îçíà÷àâàùà êíèãà, ïî-
ìàëêà  îò  îáèêíîâåíî, íî âèíàãè ñúì îáè÷àë ñúçäàâàíàòà îò íåÿ àòìîñôåðà íà
áëèçîñò  è  ïðèÿòåëñòâî).  Íÿêîè  îò ðîìàíèòå, ïðèáàâèë èçäàòåëÿò, âñúùíîñò
áèëè  íàïèñàíè  è  ðåäàêòèðàíè  òî÷íî ïðåäè ïóáëèêóâàíåòî èì - ×àðëç Äèêåíñ
î÷åâèäíî  íå  ñå  ñòðàõóâàë  îò êðàéíèòå ñðîêîâå. Ðîìàíèòå ñ ïðîäúëæåíèå íà
Äèêåíñ  áèëè íåâåðîÿòíî ïîïóëÿðíè; òîëêîâà ïîïóëÿðíè, ÷å åäèí îò òÿõ ñòàíàë
ïðè÷èíà  çà  ðàçèãðàâàíåòî  íà  èñòèíñêà  òðàãåäèÿ â Áàëòèìîð. Ãîëÿìà ãðóïà
íåãîâè  ïî÷èòàòåëè  ñå  ñúáðàëà íà ïðèñòàíèùíèÿ äîê â î÷àêâàíå íà àíãëèéñêè
êîðàá,  êîéòî  íîñåë  åêçåìïëÿðè  îò ïîñëåäíàòà ÷àñò íà "Ñòàðèÿò ìàãàçèí çà
ðÿäêîñòè".  Ðàçêàçâàò,  ÷å  íåêîëöèíà  îò  òúëïàòà  ïàäíàëè âúâ âîäàòà è ñå
óäàâèëè.
     Ìèñëÿ, ÷å íèòî Ìàëêúëì, íèòî Ðàëô ñà èñêàëè íÿêîé äà ñå óäàâè - ïðîñòî
ñà  áèëè  ëþáîïèòíè  äà  âèäÿò êàêâî ùå ñòàíå, àêî íàïðàâÿò îïèò äà èçäàäàò
êíèãà  íà  ÷àñòè. Íèòî ïúê ñà çíàåëè, ÷å òîâà âå÷å å ïðàâåíî (íàèñòèíà íÿìà
íèùî  íîâî  ïîä  ñëúíöåòî)  ïîíå  äâà ïúòè. Ïî òîçè íà÷èí Òîì Óëô ïóáëèêóâà
ïúðâèÿ  âàðèàíò  íà  ðîìàíà  ñè  "Îãúíÿò  íà  ñóåòàòà" â ñïèñàíèåòî "Ðîäèíã
Ñòîóí", à Ìàéêúë Ìàêäîóúë ("Àìóëåòúò", "Ïîçëàòåíèòå ñòðåëêè",
     "Ñòèõèèòå"  è  ñöåíàðèÿò  "Áèéòúëäæóñ")  èçäàäå ðîìàíà ñè "×åðíè âîäè"
êàòî  îòäåëíè  áðîøóðè.  Òîçè ðîìàí - óæàñÿâàù ðàçêàç çà þæíÿøêî ñåìåéñòâî,
÷èèòî  ÷ëåíîâå èìàò íåïðèÿòíàòà ôàìèëíà ÷åðòà äà ñå ïðåâðúùàò â àëèãàòîðè -
íå  áåøå íàé-äîáðîòî ïðîèçâåäåíèå íà Ìàêäîóúë, íî âñå ïàê ïîñòèãíà ïðèëè÷åí
çà "Åéâúí Áóêñ" óñïåõ.
     Ïîñëå  ðàçãîâîðèòå  íà Ìàëêúëì è Ðàëô ñå íàñî÷èëè êúì âúïðîñà êàêâî áè
ñòàíàëî, àêî íÿêîé ñúâðåìåíåí àâòîð íà ïîïóëÿðíà ôàíòàñòèêà îïèòà äà èçäàäå
ðîìàí  êàòî  ïåðèîäè÷íè áðîøóðè - êîèòî äà ìîãàò äà ñå ïðîäàâàò çà ïî åäíà-
äâå  ëèðè âúâ Âåëèêîáðèòàíèÿ èëè íàâÿðíî çà ïî òðè äîëàðà â Àìåðèêà (êúäåòî
ïîâå÷åòî  áðîøóðè â ìîìåíòà ñå ïðîäàâàò çà ïî 6.99 èëè 7.99 äîëàðà). "Íÿêîé
êàòî  Ñòèâúí  Êèíã  íàïðèìåð  áè  ìîãúë  äà  íàïðàâè èíòåðåñåí óäàð ñ òàêúâ
åêñïåðèìåíò"  -  êàçàë  Ìàëêúëì,  ñëåä  êîåòî ðàçãîâîðúò ïðåìèíàë êúì äðóãè
òåìè.
     Âè÷èíàíçà  çàáðàâèë  çà  èäåÿòà,  íî  ñè ÿ ñïîìíèë ïðåç åñåíòà íà 1995
ãîäèíà   ñëåä   çàâðúùàíåòî   ñè  îò  Ôðàíêôóðòñêèÿ  ïàíàèð  íà  êíèãàòà  -
ìåæäóíàðîäíî òúðãîâñêî èçëîæåíèå, âñåêè äåí îò êîåòî å íåâåðîÿòíî èçïèòàíèå
çà  ÷óæäåñòðàííèòå  àãåíòè  êàòî  Ðàëô.  Òîé  ñïîäåëè  ñ  ìåíå èäåÿòà ñè çà
ïåðèîäè÷íî  ïóáëèêóâàíå  íàðåä  ñ  äðóãè  âúïðîñè,  ïîâå÷åòî  îò êîèòî áÿõà
àâòîìàòè÷íî îòõâúðëåíè.
     Èäåÿòà  çà  ïåðèîäè÷íîòî  ïóáëèêóâàíå  îáà÷å  íå  áåøå îòõâúðëåíà - çà
ðàçëèêà  îò  èíòåðâþòî  â  ÿïîíñêîòî  èçäàíèå  íà "Ïëåéáîé" èëè áåçïëàòíîòî
ïúòóâàíå  èç  Ïðèáàëòèéñêèòå  ðåïóáëèêè  òÿ ðàçïàëè âúîáðàæåíèåòî ìè. Íå ñå
ñìÿòàì  çà  ñúâðåìåíåí  Äèêåíñ - àêî ñúùåñòâóâà òàêúâ ÷îâåê, òîâà íàâÿðíî å
Äæîí  Úðâèíã  èëè Ñàëìàí Ðóøäè - íî âèíàãè ñúì îáè÷àë èñòîðèèòå, ðàçêàçâàíè
íà  åïèçîäè.  Òîâà  å  ôîðìàò,  êîéòî çà ïðúâ ïúò ñðåùíàõ â "Ñàòúðäè Èâíèíã
Ïîóñò"  è  êîéòî  õàðåñàõ,  çàùîòî  ñëåä  âñåêè åïèçîä ÷èòàòåëÿò ìîæå äà ñå
÷óâñòâà  ïî÷òè  ñúàâòîð - èìàòå öÿëà ñåäìèöà, çà äà ñå îïèòàòå äà èçìèñëèòå
êàêúâ ùå å ðàçâîÿò íà ñúáèòèÿòà. Îñâåí òîâà ìè ñå ñòðóâà, ÷å ÷îâåê ïî-ñèëíî
ïðåæèâÿâà  òåçè  èñòîðèè,  çàùîòî  ìó  ñå  ïîäíàñÿò  íà ÷àñòè. Íå ìîæåòå äà
ïîåìåòå  âñè÷êî  íà  åäèí  äúõ,  äàæå  äà  èñêàòå (à àêî êíèãàòà ñè ñòðóâà,
îáèêíîâåíî ïðàâèòå òàêà).
     À íàé-õóáàâîòî  áåøå,  ÷å  âêúùè ÷åñòî ãè ÷åòÿõìå íà ãëàñ - åäíà âå÷åð
áðàò  ìè  Äåéâèä, ñëåäâàùàòà àç, òðåòàòà ìàéêà ìè è ïîñëå ïàê áðàò ìè. Òîâà
áå  ðÿäêà  âúçìîæíîñò  äà ñå íàñëàæäàâàìå íà ëèòåðàòóðíî ïðîèçâåäåíèå, òàêà
êàêòî   ñå   íàñëàæäàâàõìå  íà  ôèëìèòå,  êîãàòî  õîäåõìå  íà  êèíî,  è  íà
òåëåâèçèîííèòå  ïðîãðàìè  ("Êàìøèê",  "Áîíàíçà",  "Øîñå 66"),êîèòî ãëåäàõìå
çàåäíî  -  òîâà  áÿõà  ïîâîäè  çà  ñåìåéíè  ñúáèðàíèÿ. Åäâà ãîäèíè ïî-êúñíî
ðàçáðàõ,  ÷å íÿêîãàøíèòå ñåìåéñòâà ñà ñå íàñëàæäàâàëè íà Äèêåíñîâèòå ðîìàíè
ïî÷òè ïî ñúùèÿ íà÷èí, ñàìî ÷å òåõíèòå òåðçàíèÿ êðàé êàìèíàòà çàðàäè ó÷àñòòà
íà  Ïèï, Îëèâúð è Äåéâèä Êîïúðôèëä ïðîäúëæàâàëè ñ ãîäèíè, à íå ñàìî íÿêîëêî
ìåñåöà   (äîðè   íàé-äúëãèòå  ÷åòèâà  íà  "Ïîóñò"  ðÿäêî  íàäõâúðëÿõà  îñåì
ïðèòóðêè).
     Â òàçè  èäåÿ  èìàøå  îùå  íåùî,  êîåòî  ìè õàðåñâàøå, ïðèâëåêàòåëíîñò,
êîÿòî, ñòðóâà ìè ñå, ìîæå èñòèíñêè äà îöåíè ñàìî àâòîðúò íà ñòðàøíè ðîìàíè:
ïðè  ïóáëèêóâàíåòî  íà ÷àñòè ïðîèçâåäåíèåòî çàâëàäÿâà ÷èòàòåëÿ, êîåòî íå áè
ìîãëî  äà  ñå ïîñòèãíå ïî äðóã íà÷èí. Ñ åäíà äóìà, âåðíè ìè ÷èòàòåëþ, òè íå
ñè  â  ñúñòîÿíèå  äà  ðàçëèñòèø  ñòðàíèöèòå  è  äà  âèäèø êàê ùå ñå ðàçâèÿò
ñúáèòèÿòà ïî-íàòàòúê.
     Ïîìíÿ êàê âåäíúæ, êîãàòî áÿõ íà äâàíàéñåòèíà ãîäèíè, âëÿçîõ â äíåâíàòà
íè  è  âèäÿõ ìàéêà ìè â ëþáèìèÿ é ëþëååù ñå ñòîë äà íàäçúðòà â êðàÿ íà åäíî
êíèæëå  íà  Àãàòà  Êðèñòè.  Â  ñúùîòî  âðåìå  ïîêàçàëåöúò  é áåøå ïúõíàò íà
ìÿñòîòî,  äî  êîåòî  â  äåéñòâèòåëíîñò  áåøå  ñòèãíàëà  -  îêîëî  ïåòäåñåòà
ñòðàíèöà.  Óæàñèõ ñå è é ãî êàçàõ (ñïîìíåòå ñè, ÷å òîãàâà áÿõ íà äâàíàéñåò,
âúçðàñò,  íà  êîÿòî  ìîì÷åòàòà  çàïî÷âàò  äà ñìÿòàò, ÷å çíàÿò âñè÷êî), êàòî
çàÿâèõ, ÷å äà ïðî÷åòåø êðàÿ íà íÿêîé ìèñòåðèîçåí ðîìàí å âñå åäíî äà èçÿäåø
ñìåòàíàòà  îò ñëàäêèøà è ïîñëå äà ãî èçõâúðëèø. Òÿ ñå çàñìÿ ñ ïðåêðàñíèÿ ñè
áåçñðàìåí  ñìÿõ  è ìè îòâúðíà, ÷å íàâÿðíî å òàêà, íî ïîíÿêîãà ïðîñòî íå å â
ñúñòîÿíèå  äà óñòîè íà èçêóøåíèåòî. Ïîääàâàíåòî íà èçêóøåíèå áå èäåÿ, êîÿòî
ìîæåõ  äà ðàçáåðà - îùå íà äâàíàéñåòãîäèøíà âúçðàñò ìè ñå áå ñëó÷âàëî ìíîãî
ïúòè.  Íî  èìåííî  òóê  íàé-ïîñëå  ñå êðèå çàáàâíèÿò ëåê çà òîâà èçêóøåíèå.
Äîêàòî  â  êíèæàðíèöèòå  íå  ïðèñòèãíå  è  ïîñëåäíèÿò åïèçîä, íèêîé íÿìà äà
ðàçáåðå êàêúâ ùå å êðàÿò íà "Çåëåíèÿò ïúò"... à òîâà ìîæå äà ñå îòíàñÿ è çà
ñàìèÿ ìåí.
     Ìàêàð  ÷å íÿìàøå êàê äà ãî çíàå, Ðàëô Âè÷èíàíçà ìè ïîäõâúðëè èäåÿòà çà
èçäàâàíå  íà  ðîìàí íà ÷àñòè â íàé-ïîäõîäÿùèÿ çà ìåí ïñèõîëîãè÷åñêè ìîìåíò.
Ïî òîâà âðåìå ìå çàíèìàâàøå òåìà, ñ êîÿòî âèíàãè ñúì ïîäîçèðàë, ÷å ðàíî èëè
êúñíî  ùå  ñå  çàõâàíà:  åëåêòðè÷åñêèÿò  ñòîë. "Ñòàðèÿ Ñâåòëüî" âèíàãè ìå å
î÷àðîâàë, îòêàêòî çà ïðúâ ïúò ãëåäàõ ôèëì ñ Äæåéìñ Êàãíè, à ïúðâèòå èñòîðèè
çà îòäåëåíèåòî íà ñìúðòíèöèòå, êîèòî ïðî÷åòîõ (â êíèãà, îçàãëàâåíà "Äâàéñåò
õèëÿäè  ãîäèíè  â  Ñèíã  Ñèíã", íàïèñàíà îò Óîðäúí Ëþèñ Å. Ëîóèñ) ðàçïàëèõà
òúìíàòà  ñòðàíà  íà  âúîáðàæåíèåòî ìè. Êàêâî ëè å, ÷óäåõ ñå àç, äà èçâúðâèø
îíåçè ïîñëåäíè ÷åòèðèéñåòèíà ìåòðà äî åëåêòðè÷åñêèÿ ñòîë è äà çíàåø, ÷å òàì
òå  î÷àêâà  ñìúðòòà?  Êàêâî  ëè  å  äà  ñè  îíçè,  êîéòî  òðÿáâà äà çàâúðæå
îñúäåíèÿ... èëè äà íàòèñíå êîï÷åòî? Êàêâî ëè îòíåìà íà ÷îâåê òàêàâà ðàáîòà?
È îùå ïî-óæàñíî - êàêâî ëè áè ìîãëà äà ìó äîíåñå?
     Ïðåç ïîñëåäíèòå äâàéñåò-òðèéñåò ãîäèíè ñúì îïèòâàë òåçè èäåè â íÿêîëêî
ðàçëè÷íè  ñþæåòà,  ïðè òîâà âèíàãè ñ èçâåñòíà êîëåáëèâîñò. Íàïèñàë ñúì åäíà
ïîâåñò,  ÷èåòî  äåéñòâèå ñå ðàçâèâà â çàòâîðà è êîÿòî ïîñòèãíà óñïåõ ("Ðèòà
Õåéóúðò  è  èçáàâëåíèåòî îò Øîóøàíê") è êîãàòî èäåÿòà èçïëóâà íà õîðèçîíòà,
êàòî  ÷å  ëè  âå÷å  áÿõ ñòèãíàë äî èçâîäà, ÷å ìè äîïàäà. Â íåÿ ìè õàðåñâàõà
ìíîãî  íåùà, íî íàé-âå÷å ïîäõîäÿùèÿò ãëàñ íà ðàçêàçâà÷à: ïðèãëóøåí, èñêðåí,
íàâÿðíî  ìúíè÷êî  óæàñåí  -  òîâà å ðàçêàçâà÷úò Ñòèâúí Êèíã, àêî èçîáùî èìà
òàêúâ.  Òàêà  ÷å  ñå  çàõâàíàõ  çà  ðàáîòà, íî êîëåáëèâî è íåïîñòîÿííî. Ïî-
ãîëÿìàòà  ÷àñò  îò  âòîðàòà  ãëàâà  å  íàïèñàíà  ïî  âðåìå íà åäíî äúæäîâíî
çàêúñíåíèå  â  ïàðêà  Ôåíóåé!  Êîãàòî  Ðàëô ìè òåëåôîíèðà, áÿõ èçïèñàë åäíà
òåòðàäêà  îò  "Çåëåíèÿò  ïúò"  è  ðàçáèðàõ,  ÷å ñúì çàïî÷íàë ðîìàí,äîêàòî â
ñúùîòî  âðåìå  áè òðÿáâàëî äà ïðåðàáîòâàì âå÷å íàïèñàíà êíèãà ("Îò÷àÿíèå" -
ñêîðî ùå ïîëó÷èø è íåÿ, âåðíè ìè ÷èòàòåëþ). Äîòàì, äîêúäåòî áÿõ ñòèãíàë ñúñ
"Çåëåíèÿò  ïúò",  îáèêíîâåíî  èìà  äâå  âúçìîæíîñòè: äà ÿ îñòàâÿ (è íàâÿðíî
íèêîãà  äà  íå  ñå  çàõâàíà îòíîâî) èëè äà çàõâúðëÿ âñè÷êî îñòàíàëî è äà ñå
çàåìà ñ íåÿ.
     Ðàëô ìè ïðåäëîæè òðåòè âàðèàíò: ðàçêàç, êîéòî äà áúäå íàïèñàí ïî ñúùèÿ
íà÷èí,  ïî êîéòî è äà ñå ÷åòå - íà îòäåëíè ÷àñòè. Õàðåñà ìè è ðèñêúò, êîéòî
êðèåøå  òîçè  íà÷èí:  ñàìî äà ñå ïðîâàëèø è åäèí ìèëèîí ÷èòàòåëè òóòàêñè ùå
çàïî÷íàò  äà âèÿò çà òâîÿòà êðúâ. Íèêîé íå çíàå òîâà ïî-äîáðå îò ìåí, îñâåí
ñåêðåòàðêàòà  ìè  Äæóëèúí  Þãëè  -  âñÿêà ñåäìèöà ïîëó÷àâàìå äåñåòêè ãíåâíè
ïèñìà  ñ  èñêàíèÿ  çà  ïðîäúëæåíèå  íà öèêúëà çà "Ìðà÷íàòà êóëà" (òúðïåíèå,
ñëåäîâíèöè  íà  Ðîëàíä, ñëåä îùå íÿêîÿ è äðóãà ãîäèíà î÷àêâàíåòî âè ùå áúäå
âúçíàãðàäåíî,  îáåùàâàì).  Â  åäíî  îò  ïèñìàòà  èìàøå ïîëàðîèäíà ñíèìêà íà
ïëþøåíî ìå÷å, îêîâàíî âúâ âåðèãè, ñ íàäïèñ îò áóêâè, èçðÿçàíè îò âåñòíèöè è
ñïèñàíèÿ:  "ÂÅÄÍÀÃÀ  ÏÓÁËÈÊÓÂÀÉ  ÑËÅÄÂÀÙÀÒÀ  ÊÍÈÃÀ  ÇÀ  "ÌÐÀ×ÍÀÒÀ ÊÓËÀ" ÈËÈ
ÌÅ×ÅÒÎ  ÙÅ  ÓÌÐÅ."  Îñòàâèõ  ñíèìêàòà  â êàáèíåòà ñè, çà äà ìè íàïîìíÿ è çà
îòãîâîðíîñòòà  ìè,  è  çà òîâà êîëêî ïðåêðàñíî å äà ñè â ñúñòîÿíèå äà êàðàø
õîðàòà  èñòèíñêè  äà  ñå  âúëíóâàò  çà ñúäáàòà íà ñúùåñòâà, ðîäåíè îò íå÷èå
âúîáðàæåíèå.
     Âúâ  âñåêè  ñëó÷àé  ðåøèõ  äà  ïóáëèêóâàì "Çåëåíèÿò ïúò" â ïîðåäèöà îò
ìàëêè êíèæêè òî÷íî êàêòî ïðåç äåâåòíàéñòè âåê è ñå íàäÿâàì, ÷å ùå ìè ïèøåòå
äàëè  ðîìàíúò  è  ðÿäêî èçïîëçâàíèÿò, íî ìíîãî ïðèÿòåí íà÷èí íà èçäàâàíå âè
õàðåñâàò.  Òîé  îïðåäåëåíî  ìå  ìîòèâèðà äà íàïèøà êíèãàòà, ìàêàð ÷å â òîçè
ìîìåíò  (äúæäîâíà  îêòîìâðèéñêà  âå÷åð  ïðåç  1995  ãîäèíà)  òÿ  äàëå÷ íå å
çàâúðøåíà,  äîðè  â  íàé-îáùè  ëèíèè,  è âñå îùå èçïèòâàì èçâåñòíè ñúìíåíèÿ
êàêúâ  ùå  å  êðàÿò.  Òîâà  îáà÷å  å ÷àñò îò öÿëîòî óäîâîëñòâèå - â ìîìåíòà
ïúòóâàì ïðåç ãúñòà ìúãëà è ñúì íàòèñíàë ãàçòà äî äóïêà.
     Íàé-âå÷å  èñêàì äà êàæà, ÷å àêî ÷åòåíåòî íà òàçè êíèãà âè äîñòàâè äîðè
ñàìî  ïîëîâèíàòà îò íàñëàäàòà, êîÿòî èçïèòâàì ïðè ïèñàíåòî é, ñìå ñïå÷åëèëè
è àç,  è  âèå.  Äîñòàâåòå  ñè  óäîâîëñòâèåòî...  à  çàùî  äà  íå  ïðî÷åòåòå
áðîøóðêàòà  íà  ãëàñ  ñ íÿêîé ïðèÿòåë? Àêî íå äðóãî, òàêà ïîíå ùå ñúêðàòèòå
âðåìåòî äîêàòî â êíèæàðíèöèòå ñå ïîÿâè ñëåäâàùîòî ïðîäúëæåíèå.
     Ìåæäóâðåìåííî ñå ãðèæåòå çà ñåáå ñè è áúäåòå äîáðè ïîìåæäó ñè.

     Ñòèâúí Êèíã



                                 ÏÚÐÂÀ ×ÀÑÒ

                             ÄÈÕÀÍÈÅÒÎ ÍÀ ÇÂßÐÀ


     1.

     Òîâà  ñå  ñëó÷è  ïðåç  1932  ãîäèíà, êîãàòî ùàòñêèÿò çàòâîð âñå îùå ñå
íàìèðàøå â Ñòóäåíàòà ïëàíèíà. Ðàçáèðà ñå, òàì áåøå è åëåêòðè÷åñêèÿò ñòîë.
     Çàòâîðíèöèòå  ñå  øåãóâàõà  ñúñ  ñòîëà,  òàêà  êàêòî  õîðàòà âèíàãè ñå
øåãóâàò ñ íåùà, êîèòî ãè ïëàøàò, íî êîèòî íå ìîãàò äà èçáåãíàò. Íàðè÷àõà ãî
"Ñòàðèÿ  Ñâåòëüî"  èëè  "Ãîëåìèÿ  Ìîêðüî".  Ìàéòàïåõà  ñå  ñúñ  ñìåòêàòà çà
åëåêòðè÷åñòâîòî  è çà òîâà êàê äèðåêòîðúò íà çàòâîðà Ìóðñ ùÿë äà îïå÷å òàçè
åñåí  ïóéêàòà  ñè  çà Äåíÿ íà áëàãîäàðíîñòòà, òúé êàòî æåíà ìó Ìåëèíëà áèëà
ïðåêàëåíî  áîëíà,  çà äà ãîòâè. Íî îíåçè, êîèòî íàèñòèíà òðÿáâàøå äà ñåäíàò
íà òîçè ñòîë, áúðçî ãóáåõà ÷óâñòâîòî ñè çà õóìîð. Ïî âðåìå íà ðàáîòàòà ñè â
çàòâîðà  ñúì  ðúêîâîäèë  ñåäåìäåñåò  è  îñåì åêçåêóöèè (òîâà å öèôðà, êîÿòî
âèíàãè  ñúì  ïîìíèë  è  êîÿòî  íÿìà äà çàáðàâÿ äîðè íà ñìúðòíîòî ñè ëîæå) è
ñìÿòàì,  ÷å ïîâå÷åòî îò îñúäåíèòå ðàçáèðàõà èñòèíàòà çà îíîâà, êîåòî ñòàâà,
÷àê  êîãàòî  çàâúðçâàõà  ãëåçåíèòå  èì  çà  çäðàâèòå äúáîâè êðàêà íà Ñòàðèÿ
Ñâåòëüî.  Òîãàâà  îñúçíàâàõà  (íÿêàêúâ ëåäåí ñòðàõ, êîéòî ÿñíî ìîæåøå äà ñå
âèäè  â  î÷èòå  èì), ÷å êðàêàòà èì âå÷å íèêîãà íÿìà äà ñå ïîìðúäíàò. Êðúâòà
ïðîäúëæàâàøå  äà  òå÷å  âúâ  âåíèòå  èì,  ìóñêóëèòå èì âñå îùå ìîæåõà äà ñå
íàïðÿãàò,  íî âúïðåêè òîâà áÿõà ñâúðøèëè è òå ïîâå÷å íÿìàøå äà ñå ðàçõîæäàò
èëè  äà  òàíöóâàò  ñ  ìîìè÷å íà íÿêîå ïðîâèíöèàëíî óâåñåëåíèå. Êëèåíòèòå íà
Ñòàðèÿ  Ñâåòëüî çàïî÷âàõà äà îñúçíàâàò ñâîÿòà ñìúðò îò ãëåçåíèòå ñè íàãîðå.
Ñëåä  êàòî  ïðåñòàíåõà äà ñå ãúð÷àò è èçïåëòå÷åõà ïîñëåäíèòå ñè, îáèêíîâåíî
íå÷ëåíîðàçäåëíè  äóìè,  íà  ãëàâàòà  èì  íàäÿâàõà  ÷åðíà  êîïðèíåíà  òîðáà.
Ïðåäïîëàãàøå  ñå,  ÷å  å  çàðàäè  ñàìèòå  òÿõ,  íî âèíàãè ñúì ñè ìèñëèë, ÷å
âñúùíîñò  å  çàðàäè  íàñ,  çà  äà  íå  âèæäàìå  óæàñà â î÷èòå èì, ñëåä êàòî
ðàçáåðÿõà, ÷å ùå óìðàò.
     Â çàòâîðà  â Ñòóäåíàòà ïëàíèíà íÿìàøå îòäåëåíèå íà ñìúðòíèöèòå, à ñàìî
ãðóïà  êèëèè, îçíà÷åíè êàòî "áëîê Å", îòäåëåí îò äðóãèòå è ãîëÿì îêîëî åäíà
÷åòâúðò  îò òÿõ, òóõëåí âìåñòî îò äúðâî, ñ óæàñåí ãîë ìåòàëåí ïîêðèâ, êîéòî
áëåñòåøå  ïîä  ëú÷èòå  íà  ëÿòíîòî ñëúíöå êàòî íÿêàêâî áåçóìíî îêî. Â áëîêà
èìàøå  øåñò  êèëèè, ïî òðè îò äâåòå ñòðàíè íà øèðîê êîðèäîð, âñÿêà îò êîèòî
áå  ïî÷òè  äâà  ïúòè  ïî-ãîëÿìà  îò  êèëèèòå â äðóãèòå ÷åòèðè áëîêà. È áÿõà
åäèíè÷íè. Ñòðàõîòíè óñëîâèÿ çà åäèí çàòâîð (îñîáåíî ïðåç òðèéñåòòå ãîäèíè),
íî  çàòâîðíèöèòå  áèõà  ãè ðàçìåíèëè çà êîÿòî è äà å êèëèÿ â äðóãèòå ÷åòèðè
áëîêà. Ïîâÿðâàéòå ìè, íàèñòèíà áèõà ãè ðàçìåíèëè.
     Ïðåç  ãîäèíèòå  ìè  êàòî  ãëàâåí íàäçèðàòåë íèêîãà íå å èìàëî âðåìå, â
êîåòî  åäíîâðåìåííî  äà  ñà  áèëè çàåòè è øåñòòå êèëèè - ñëàâà Áîãó çà òîâà
äðåáíî  áëàãîâîëåíèå. Ñòèãàëî ñå å íàé-ìíîãî äî ÷åòèðè, ñìåñåíè ÷åðíîêîæè è
áåëè  (ñðåä  æèâèòå ìúðòâè â Ñòóäåíàòà ïëàíèíà íÿìàøå ñåãðåãàöèÿ), è òîãàâà
áåøå  èñòèíñêè  àä. Èìàøå åäíà æåíà - Áåâúðëè Ìàêêîë. Áå ÷åðíîêîæà êàòî àñî
ñïàòèÿ  è êðàñèâà êàòî ãðåõà, êîéòî ÷îâåê íèêîãà íÿìà äîñòàòú÷íî ñìåëîñò äà
èçâúðøè.  Òÿ òúðïÿëà ïîáîèòå íà ìúæà ñè â ïðîäúëæåíèå íà øåñò ãîäèíè, íî íå
ïðîñòèëà  åäèíñòâåíàòà  ìó  èçíåâÿðà.  Âå÷åðòà  ñëåä  êàòî ðàçáðàëà çà íåÿ,
çà÷àêàëà íåùàñòíèÿ Ëåñòúð Ìàêêîë, èçâåñòåí íà ïðèÿòåëèòå ñè (à íàâÿðíî è íà
èçêëþ÷èòåëíî  êðàòêîâðåìåííàòà  ñè  ëþáîâíèöà)  êàòî  Áðúñíà÷à íà ñòúëáèòå,
âîäåùè  êúì àïàðòàìåíòà íàä áðúñíàðíèöàòà ìó. ×àêàëà, äîêàòî íå çàïî÷íàë äà
ñúáëè÷à  ïàëòîòî  ñè,  ïîñëå  ñ  åäèí  îò  ñîáñòâåíèòå ìó áðúñíà÷è èçñèïàëà
íåâåðíèòå  ìó ÷åðâà âúðõó ìîäåðíèòå ìó îáóâêè. Äâå íîùè ïðåäè äåíÿ, â êîéòî
òðÿáâàøå  äà  ñåäíå íà Ñòàðèÿ Ñâåòëüî, òÿ ìå èçâèêà â êèëèÿòà ñè è ìè êàçà,
÷å  íàñúí  é  ñå  ÿâèë íåéíèÿò àôðèêàíñêè äóõîâåí áàùà. Òîé é ïîðú÷àë äà ñå
îòêàæå  îò  ðîáñêîòî  ñè  èìå  è äà óìðå ïîä ñâîáîäíîòî èìå Ìàòóîìè. Çàòîâà
ìîëåøå  â  çàïîâåäòà  çà èçïúëíåíèå íà åêçåêóöèÿòà äà ÿ âïèøàò êàòî Áåâúðëè
Ìàòóîìè.  Ïðåäïîëàãàì, ÷å äóõîâíèÿò é áàùà íå é å ñúîáùèë íèêàêâî ìàëêî èìå
èëè  ïîíå  òàêîâà,  êàêâîòî  òÿ äà ðàçáåðå. Ñúãëàñèõ ñå. Ãîäèíèòå íà ðàáîòà
êàòî íàäçèðàòåë ñà ìå íàó÷èëè íèêîãà äà íå îòêàçâàì íà îñúäåí, îñâåí àêî íå
å àáñîëþòíî  íàëîæèòåëíî.  Â  ñëó÷àÿ  ñ  Áåâúðëè  Ìàòóîìè ñå îêàçà, ÷å òîâà
ïðîñòî  íÿìà  íèêàêâî çíà÷åíèå. Îêîëî òðè ñëåäîáåä íà ñëåäâàùèÿ äåí ïîçâúíè
ãóáåðíàòîðúò  è  çàìåíè  ñìúðòíàòà  é  ïðèñúäà ñ äîæèâîòíà â æåíñêèÿ çàòâîð
"Ãðàñè  Âàëè".  Òðÿáâà  äà  âè  êàæà,  ÷å  èñêðåíî  ñå ðàäâàõ, êîãàòî âèäÿõ
çàêðúãëåíîòî äóïå íà Áåâ äà çàâèâà íàëÿâî, à íå íàäÿñíî.
     Îêîëî òðèéñåò è ïåò ãîäèíè ïî-êúñíî - òðÿáâà äà ñà ïîíå òðèéñåò è ïåò -
âèäÿõ  òîâà  èìå  íà  ñòðàíèöàòà  ñ  íåêðîëîçè  âúâ  âåñòíèêà ïîä ñíèìêà íà
÷åðíîêîæà  æåíà  ñ  èçïèòî  ëèöå,  ñ îðåîë îò áÿëà êîñà è ñ î÷èëà ñ ôàëøèâè
áðèëÿíòè  â  úãëèòå.  Ïðåêàðàëà  ïîñëåäíèòå  äåñåò ãîäèíè îò æèâîòà ñè êàòî
ñâîáîäíà   æåíà,  ïèøåøå  â  íåêðîëîãà,  è  ïî÷òè  ñúâñåì  ñàìà  ðúêîâîäèëà
áèáëèîòåêàòà  íà  ìàëêîòî  ãðàä÷å  Ðåéíñ  Ôîëñ.  Îñâåí  òîâà  ïðåïîäàâàëà â
íåäåëíîòî  ó÷èëèùå  è  âñè÷êè  â  îíîâà  çàòúíòåíî  ñåëèùå ìíîãî ÿ îáè÷àëè.
"ÁÈÁËÈÎÒÅÊÀÐÊÀ ÓÌÈÐÀ ÎÒ ÑÚÐÄÅ×ÍÀ ÍÅÄÎÑÒÀÒÚ×ÍÎÑÒ", ãëàñåøå çàãëàâèåòî, à ïîä
íåãî,  ñ  ïî-äðåáåí  øðèôò,  ñÿêàø  ñå  áÿõà  ñåòèëè  åäâà  â  ïîñëåäñòâèå:
"Ïðåêàðàëà  ïîâå÷å  îò  äâàéñåò  ãîäèíè â çàòâîðà çà óáèéñòâî". Ñúùèòå áÿõà
åäèíñòâåíî  î÷èòå,  ãîëåìè  è  áëåñòÿùè  çàä î÷èëàòà ñ ôàëøèâèòå áðèëÿíòè â
úãëèòå. Òîâà áÿõà î÷èòå íà æåíà, êîÿòî âúïðåêè ñåäåìäåñåòòå ñè ãîäèíè íå áè
ñå  ïîêîëåáàëà äà èçâàäè áðúñíà÷à îò áóðêàí÷åòî ñúñ ñèíèÿ äåçèíôåêòàíò, àêî
é ñå  ñòîðåøå  íàëîæèòåëíî.  ×îâåê  ïîçíàâà  óáèéöèòå,  äîðè äà ñà ñâúðøèëè
æèâîòà ñè êàòî ïðåñòàðåëè áèáëèîòåêàðêè â çàäðÿìàëè ìàëêè ãðàä÷åòà. Ïîíå ãè
ïîçíàâà,  àêî å ïðåêàðàë òîëêîâà âðåìå äà ïàçè óáèéöè, êîëêîòî ñúì ïðåêàðàë
àç.  Åäèí-åäèíñòâåí  ïúò  ñúì èçïèòâàë ñúìíåíèÿ â õàðàêòåðà íà ðàáîòàòà ñè.
Èìåííî çàðàäè òîâà, ñòðóâà ìè ñå, ïèøà òåçè ðåäîâå.
     Øèðîêèÿò  êîðèäîð  ïî ñðåäàòà íà áëîê Å áåøå íàñòëàí ñ ëèíîëåóì ñ öâÿò
íà  çåëåíèêàâ  ëèìîí  -  åòî  çàùî  îíîâà,  êîåòî  â äðóãè çàòâîðè íàðè÷àõà
"Ïîñëåäíèÿ  ïúò",  â  Ñòóäåíàòà ïëàíèíà ñå êàçâàøå "Çåëåíèÿò ïúò". Îò þã íà
ñåâåð  òîé  áå  äúëúã,  ñòðóâà  ìè  ñå,  øåéñåò ïúëíè êðà÷êè. Â íà÷àëîòî ñå
íàìèðàøå êàðöåðúò. Â êðàÿ çàâúðøâàøå ñ Ò-îáðàçíî ðàçêëîíåíèå. Çàâîÿò íàëÿâî
îçíà÷àâàøå æèâîò - àêî ñãðåíèÿò îò ñëúíöå âúòðåøåí äâîð ìîæåøå äà ñå íàðå÷å
æèâîò.   Ìíîçèíà  ãî  íàðè÷àõà  è  ïðåêàðâàõà  òàì  ãîäèíè  áåç  çàáåëåæèìè
íåáëàãîïðèÿòíè  åôåêòè.  Êðàäöè,  ïîäïàëâà÷è  è  èçíàñèëâà÷è, êîèòî áúáðåõà
ïîìåæäó ñè, ðàçõîæäàõà ñå è ñêëþ÷âàõà äðåáíèòå ñè ñäåëêè.
     Çàâîÿò  íàäÿñíî  îáà÷å  -  òîâà  áåøå  äðóãî íåùî. Ïúðâî âëèçàòå â ìîÿ
êàáèíåò  (êèëèìúò  òóê  ñúùî áå çåëåí, íåùî, êîåòî ïðåç âñè÷êè îíåçè ãîäèíè
âúçíàìåðÿâàõ  äà ïðîìåíÿ, íî íå ãî íàïðàâèõ) è çàñòàâàòå ïðåä áþðîòî ìè, îò
ëÿâàòà  ñòðàíà  íà êîåòî áåøå àìåðèêàíñêîòî, à îò äÿñíàòà - ùàòñêîòî çíàìå.
Îò  îòñðåùíàòà  ñòðàíà  èìàøå  äâå âðàòè. Åäíàòà âîäåøå êúì ìàëêà òîàëåòíà,
êîÿòî  èçïîëçâàõìå  çàåäíî  ñ íàäçèðàòåëèòå â áëîê Å (ïîíÿêîãà ÿ ïîñåùàâàøå
äîðè  äèðåêòîðúò Ìóðñ), à äðóãàòà - êúì íåùî êàòî ñêëàä. È òîâà áå êðàÿò íà
Çåëåíèÿ ïúò.
     Âðàòàòà áåøå íèñêà - êîãàòî âëèçàõ, òðÿáâàøå äà íàâåæäàì ãëàâà, à Äæîí
Êîôè òðÿáâàøå äà ïðèêëåêíå. Èçëèçàøå ñå íà ìàëêà ïëîùàäêà è äî äúñ÷åíèÿ ïîä
âîäåõà  òðè öèìåíòîâè ñòúïàëà. Òîâà áå æàëêà ñòàÿ áåç îòîïëåíèå è ñ ìåòàëåí
ïîêðèâ,  òî÷íî  êàòî  ïîêðèâà  íà  áëîêà, êúì êîéòî áåøå ïðèáàâåí. Âúòðå áå
òîëêîâà ñòóäåíî, ÷å ïðåç çèìàòà îò óñòàòà èçëèçàøå ïàðà, à ïðåç ëÿòîòî áåøå
çàäóøíî.  Ïî âðåìå íà åêçåêóöèÿòà íà Åëìúð Ìàíôðåä - ïðåç þëè èëè àâãóñò íà
1930, ñòðóâà ìè ñå - äåâåòèìà îò ñâèäåòåëèòå ïðèïàäíàõà.
     Ëÿâàòà   ñòðàíà   íà   ñêëàäà  îòíîâî  îçíà÷àâàøå  æèâîò.  Èíñòðóìåíòè
(çàêëþ÷åíè  ñ âåðèãè â ðàìêè, ñÿêàø áÿõà áîéíè ïóøêè, à íå ëîïàòè è êèðêè),
ñóõè  õðàíè, ÷óâàëè ñúñ ñåìåíà çà ïðîëåòíàòà ñåèòáà â ãðàäèíèòå íà çàòâîðà,
êàøîíè  ñ  òîàëåòíà  õàðòèÿ,  ïàëåòè  ñ  ìåòàëíè ëèñòîâå çà çàòâîðíè÷åñêàòà
ðàáîòèëíèöà...  äîðè  òîðáè  ñ âàð çà ìàðêèðàíå íà áåéçáîëíîòî è ôóòáîëíîòî
èãðèùå  -  çàòâîðíèöèòå  èãðàåõà  íà  ìÿñòî,  èçâåñòíî  êàòî "Ïàñèùåòî" è â
Ñòóäåíàòà  ïëàíèíà  åñåííèòå  ñëåäîáåäè  ñå  î÷àêâàõà ñ îãðîìíî íåòúðïåíèå.
Äÿñíàòà  ñòðàíà  çà  ïîðåäåí  ïúò  îçíà÷àâàøå  ñìúðò.  Ñàìèÿò Ñòàð Ñâåòëüî,
ïîñòàâåí  âúðõó  äúñ÷åíà ïëàòôîðìà â þãîèçòî÷íèÿ úãúë íà ñêëàäà, ñúñ çäðàâè
äúáîâè  êðàêà,  øèðîêè  äúáîâè îáëåãàëêè çà ðúöåòå, ïîïèëè óæàñåíàòà ïîò íà
äåñåòêè  õîðà  â ïîñëåäíèòå íÿêîëêî ìèíóòè îò æèâîòà èì, è ìåòàëíàòà øàïêà,
îáèêíîâåíî  ñâîáîäíî  çàêà÷åíà íà îáëåãàëêàòà, êàòî øàï÷èöà íà äåòå ðîáîò â
íÿêîé  êîìèêñ  íà  Áúê  Ðîäæúðñ. Îò íåÿ èçëèçàøå êàáåë, êîéòî ìèíàâàøå ïðåç
ìåòàëåí  ïðúñòåí  â  áåòîííàòà  ñòåíà  çàä ñòîëà. Îò åäíàòà ìó ñòðàíà èìàøå
ãàëâàíèçèðàíà  òåíåêèåíà  êîôà.  Àêî  ÷îâåê  ïîãëåäíåøå âúòðå, ùåøå äà âèäè
êðúãëà  ãúáà,  òî÷íî ñúîòâåòñòâàùà íà ìåòàëíàòà øàïêà. Ïðåäè åêçåêóöèÿòà òÿ
ñå  íàïîÿâàøå  â ñîëåí ðàçòâîð, çà äà ïðîâåæäà ïî-äîáðå ïðàâèÿ åëåêòðè÷åñêè
òîê,  êîéòî  òå÷åøå  ïî êàáåëà, ìèíàâàøå ïðåç ãúáàòà è ïîïàäàøå â ìîçúêà íà
îñúäåíèÿ.


     2.

     1932 áåøå ãîäèíàòà íà Äæîí Êîôè. Ïîäðîáíîñòèòå ìîãàò äà ñå îòêðèÿò âúâ
âåñòíèöèòå, àêî íÿêîé ïðîÿâÿâà äîñòàòú÷íî èíòåðåñ, çà äà ãè ïîòúðñè - íÿêîé
ñ ïîâå÷å  åíåðãèÿ  îò  åäèí  ãðîõíàë  ñòàðåö,  êîéòî  äîèçæèâÿâà äíèòå ñè â
ñòàð÷åñêè  äîì  â Äæîðäæèÿ. Åñåíòà áå ãîðåùà, ñïîìíÿì ñè ãî, íàèñòèíà ìíîãî
ãîðåùà.  Îêòîìâðè  áåøå  êàòî  ïðåç  àâãóñò è Ìåëèíäà, æåíàòà íà äèðåêòîðà,
ëåæåøå  â  áîëíèöàòà  â  Èíäèàíîëà  çà íåîïðåäåëåí ïåðèîä îò âðåìå. Òîâà áå
åñåíòà,  ïðåç  êîÿòî  ïîëó÷èõ íàé-òåæêàòà óðèíàðíà èíôåêöèÿ ïðåç æèâîòà ñè,
íåäîñòàòú÷íî  ñåðèîçíà, çà äà áúäà íàñòàíåí â áîëíèöà, íî ïî÷òè äîñòàòú÷íî,
çà  äà  ìè  ñå  èñêà  äà  ñúì  ìúðòúâ åäâà ëè íå âñåêè ïúò, êîãàòî õîäåõ äî
òîàëåòíàòà.  Áåøå  åñåíòà  íà  Äåëàêðîà,  äðåáíèÿò,  ïîëóïëåøèâ ôðàíöóçèí ñ
ìèøêàòà,  ñúùèÿò,  êîéòî ïðèñòèãíà ïðåç ëÿòîòî è íàïðàâè îíçè õèòúð íîìåð ñ
ìàêàðàòà.  Íà  ïúðâî  ìÿñòî îáà÷å òîâà áå åñåíòà, ïðåç êîÿòî â áëîê Å äîéäå
Äæîí  Êîôè,  îñúäåí  íà  ñìúðò çà èçíàñèëâàíåòî è óáèéñòâîòî íà áëèçíà÷êèòå
Äåòåðèê.
     Âñÿêà  ñìÿíà  â  áëîêà  ñå ñúñòîåøå îò ÷åòèðèìà-ïåòèìà íàäçèðàòåëè, íî
ìíîçèíà  îò  òÿõ  áÿõà  îò  äðóãè  áëîêîâå  â  çàòâîðà.  Äèéí Ñòàíòúí, Õàðè
Òåðóèëèãúð  è  Áðóòúñ  Õàóúë (õîðàòà ãî íàðè÷àõà "Áðóòàëíèÿ", íî òîâà áå íà
øåãà,  òîé íå áè óáèë è ìóõà, àêî íå ñå íàëàãàøå, âúïðåêè ðúñòà ñè) âå÷å ñà
ìúðòâè,  êàêòî  è  Ïúðñè Óåòìîð, êîéòî íàèñòèíà áåøå áðóòàëåí... äà íå êàæà
ãëóïàâ.  Òîé  íÿìàøå  ðàáîòà  â  áëîê  Å,  â  êîéòî íåïðèÿòíèÿò õàðàêòåð áå
áåçïîëåçåí,  à  ïîíÿêîãà  è îïàñåí, íî áåøå ðîäíèíà íà ãóáåðíàòîðà, òàêà ÷å
îñòàíà ïðè íàñ.
     Èìåííî  Ïúðñè  Óåòìîð  äîâåäå  Êîôè  â  áëîêà ñ òðàäèöèîííèÿ âèê "Èäâà
ñìúðòíèê! Òóê èäâà ñìúðòíèê!".
     Âñå  îùå  áå  àäñêè  ãîðåùî,  âúïðåêè  ÷å  áåøå  îêòîìâðè. Âðàòàòà êúì
âúòðåøíèÿ  äâîð  áå  îòâîðåíà è ïðîïóñêàøå ÿðêàòà ñëúí÷åâà ñâåòëèíà. Òîãàâà
âúòðå  âëåçå  íàé-åäðèÿò  ìúæ,  êîéòî  èçîáùî  ñúì  âèæäàë,  îñâåí íÿêîè îò
áàñêåòáîëèñòèòå,  êîèòî  ïîêàçâàò  ïî  òåëåâèçîðà â ñòàÿòà çà ðàçâëå÷åíèÿ â
äîìà  çà êàïðèçíè ëèãëüîâöè, â êîéòî ïðåêàðâàì ïîñëåäíèòå ñè äíè. Ðúöåòå ìó
áÿõà  îêîâàíè âúâ âåðèãè, ïðåõâúðëåíè ïðåç øèðîêèòå ìó êàòî áú÷âà ãúðäè. Íà
ãëåçåíèòå  ñè  íîñåøå  ïðàíãè,  ñâúðçàíè  ñ  âåðèãà,  êîÿòî  äðúí÷åøå  êàòî
èçñèïâàùè  ñå  ìîíåòè,  äîêàòî ãèãàíòúò ñå òúòðåøå ïî çåëåíèÿ êîðèäîð ìåæäó
êèëèèòå.  Îò åäíàòà ìó ñòðàíà âúðâåøå Ïúðñè Óåòìîð, à îò äðóãàòà - äðåáíèÿò
è ñ  èçïèòî ëèöå Õàðè Òåðóèëèãúð. Äâàìàòà ïðèëè÷àõà íà äåöà, âîäåùè óëîâåíà
ìå÷êà.  Â  ñðàâíåíèå ñ Êîôè äîðè Áðóòúñ Õàóúë ïðèëè÷àøå íà õëàïàê, òîé áåøå
âèñîê íàä ìåòúð îñåìäåñåò è äâà è ñúùî òîëêîâà øèðîê, áèâø ôóòáîëèñò, èãðàë
â ËÑÞ, ïðåäè äà ïðîïàäíå è äà ñå âúðíå ó äîìà ñè â ïëàíèíèòå.
     Äæîí  Êîôè  áå  ÷åðíîêîæ,  ïîäîáíî íà ïîâå÷åòî ìúæå, êîèòî ïðåñòîÿâàõà
èçâåñòíî  âðåìå  â áëîê Å, ïðåäè äà óìðàò â ñêóòà íà Ñòàðèÿ Ñâåòëüî, è áåøå
íàä  äâà  ìåòðà  âèñîê.  Îáà÷å â íèêàêúâ ñëó÷àé íå áå òîëêîâà ñëàá, êîëêîòî
áàñêåòáîëèñòèòå  îò  òåëåâèçèÿòà  -  èìàøå  øèðîêè  ðàìåíå è îãðîìíè ãúðäè,
öåëèòå  â ìóñêóëè. Áÿõà ìó äàëè íàé-ãîëåìèÿ ðàçìåð äî÷åíè äðåõè, êîéòî áÿõà
óñïåëè  äà  îòêðèÿò  â  ñêëàäà,  è  âúïðåêè  òîâà êðà÷îëèòå íà ïàíòàëîíà ìó
ñòèãàõà  äî  ñðåäàòà  íà  ìîùíèòå  ìó, îñåÿíè ñ áåëåçè ïðàñöè. Ðèçàòà ìó ñå
ðàçòâàðÿøå ïîä ãúðäèòå è ðúêàâèòå é ñòèãàõà äî ëàêòèòå. Â îãðîìíàòà ñè äëàí
ñòèñêàøå  êåïå,  êîåòî,  êàöíàëî  íà  ïëåøèâàòà  ìó  ìàõàãîíîâà  ãëàâà,  áè
èçãëåæäàëî  êàòî  øàï÷èöàòà íà ìàéìóíêàòà íà íÿêîé óëè÷åí ìóçèêàíò, ñàìî ÷å
ñèíüî  âìåñòî  ÷åðâåíî.  Íåãúðúò ñÿêàø ìîæåøå äà ñêúñà âåðèãèòå, ñ êîèòî ãî
áÿõà  îêîâàëè,  ñ  òàêàâà  ëåñíîòà,  ñ  êàêâàòî  áè  ðàçêúñàë ïàíäåëêàòà íà
êîëåäíèÿ  ñè  ïîäàðúê,  íî êîãàòî ÷îâåê ïîãëåäíåøå ëèöåòî ìó, ðàçáèðàøå, ÷å
íÿìà  äà  íàïðàâè  íèùî ïîäîáíî. Èçðàæåíèåòî ìó íå áå òúïî - ìàêàð ÷å Ïúðñè
ñìÿòàøå òî÷íî òàêà è ñêîðî çàïî÷íà äà ãî íàðè÷à "êðåòåíà" - à çàãóáåíî. Òîé
ïîñòîÿííî  ñå âúðòåøå, ñÿêàø çà äà ðàçáåðå êúäå ñå íàìèðà. À ìîæå áè äîðè è
êîé  å âñúùíîñò. Ïúðâàòà ìè ìèñúë áå, ÷å ïðèëè÷à íà ÷åðíîêîæ Ñàìñîí... ñàìî
÷å  ñëåä êàòî Äàëèëà ãî å îáðúñíàëà íóëà íîìåð ñúñ ñúùî òîëêîâà ãëàäêàòà ñè
íåâÿðíà  ìàëêà  ðú÷èöà  è ãî å ëèøèëà îò âñÿêàêâà ðàäîñò. "Èäâà ñìúðòíèê" -
òðúáåøå  Ïúðñè  è  òåãëåøå  áåëåçíèöèòå  íà  îãðîìíèÿ êàòî ìå÷îê ìúæ, ñÿêàø
íàèñòèíà âÿðâàøå, ÷å ìîæå äà ãî ïîìðúäíå, àêî Êîôè ðåøåøå, ÷å âå÷å íå ìó ñå
èñêà äà âúðâè ñàì. Õàðè ìúë÷åøå, íî èçãëåæäàøå çàñðàìåí. "Èäâà ñìúðòíèê..."
     - Äîñòàòú÷íî  -  êàçàõ  àç.  Íàìèðàõ ñå â êèëèÿòà, îòðåäåíà çà Êîôè, è
ñåäÿõ  íà  êîéêàòà  ìó. Çíàåõ, ÷å ïðèñòèãà, ðàçáèðà ñå, è áÿõ òàì, çà äà ãî
ïîñðåùíà  è  äà ñå ïîãðèæà çà íåãî, íî ïðåäè äà ãî âèäÿ, íÿìàõ ïðåäñòàâà çà
ðúñòà  ìó. Ïúðñè ìè õâúðëè ïîãëåä, ñ êîéòî ìè êàçâàøå: "Âñè÷êè çíàåì, ÷å ñè
çàäíèê  (îñâåí îãðîìíèÿ èäèîò, åñòåñòâåíî, êîéòî çíàå ñàìî êàê äà èçíàñèëâà
è óáèâà ìàëêè ìîìè÷åíöà)."
     Òðèìàòà ñïðÿõà ïðåä îòâîðåíàòà âðàòà íà êèëèÿòà. Êèìíàõ íà Õàðè.
     - Ñèãóðåí ëè ñè, ÷å èñêàø äà îñòàíåø âúòðå ñ íåãî, øåôå? - ïîïèòà òîé.
Íå  ìè  ñå áå ñëó÷âàëî ÷åñòî äà âèæäàì Õàðè Òåðóèëèãúð íåðâåí - ïî âðåìå íà
áóíòîâåòå  øåñò-ñåäåì ãîäèíè ïðåäè òîâà äâàìàòà áÿõìå ðàìî äî ðàìî è òîãàâà
äîðè  îêîòî ìó íå òðåïâàøå âúïðåêè ñëóõîâåòå, ÷å íÿêîè îò çàòâîðíèöèòå èìàò
îãíåñòðåëíî îðúæèå - íî òîãàâà íàèñòèíà áå òàêà.
     - Ùå  ñè  èìàì  ëè íÿêàêâè ïðîáëåìè ñ òåá, ãîëÿìî ìîì÷å? - ïîïèòàõ àç,
áåç äà ñòàâàì îò êîéêàòà. Îïèòâàõ ñå äà íå èçãëåæäàì òîëêîâà æàëêî, êîëêîòî
ñå  ÷óâñòâàõ  - óðèíàðíàòà èíôåêöèÿ, çà êîÿòî âå÷å ñïîìåíàõ, îùå íå ñå áåøå
èçîñòðèëà, íî äà ñè êàæà ÷åñòíî, íå áÿõ è â ïðåêðàñíî ñúñòîÿíèå.
     Êîôè  áàâíî  ïîêëàòè  ãëàâà  -  âåäíúæ  íàëÿâî è âåäíúæ íàäÿñíî, ïîñëå
îòíîâî  ÿ âúðíà â íåïîäâèæíîòî é ìåæäèííî ïîëîæåíèå. Î÷èòå ìó ñå ôîêóñèðàõà
è ïîâå÷å  íå  ñå  îòêúñíàõà  îò  ìåí.  Õàðè  íîñåøå  ïàïêà ñ äîêóìåíòèòå íà
çàòâîðíèêà.
     - Äàé ìó ãè - êàçàõ ìó àç. - Ïúõíè ãè â ðúêàòà ìó.
     Õàðè ñå ïîä÷èíè. Îãðîìíèÿò èäèîò ãè ïîå êàòî ëóíàòèê.
     - Õàéäå ñåãà ìè ãè äîíåñè, ãîëÿìî ìîì÷å - íàðåäèõ àç è òîé ãî íàïðàâè,
êàòî  òúòðåøå  êðàêà è äðúí÷åøå ñ âåðèãèòå ñè. Òðÿáâàøå äà íàâåäå ãëàâà, çà
äà âëåçå â êèëèÿòà.
     Ïîãëåäíàõ  êúì íåãî, à ïîñëå è êúì ôîðìóëÿðà, íàé-âå÷å çà äà ñå óâåðÿ,
÷å  âèñî÷èíàòà  ìó  å ôàêò, à íå îïòè÷åñêà èëþçèÿ. Áåøå èñòèíà: äâà ìåòðà è
òðè  ñàíòèìåòðà. Òåãëîòî ìó áå îïðåäåëåíî êàòî ñòî äâàéñåò è ïåò êèëîãðàìà,
íî  ìè  ñå  ñòðóâà, ÷å òîâà áåøå ñàìî ïðåöåíêà íà îêî - òðÿáâàøå äà å ñòî è
÷åòèðèéñåò,  à  ìîæå  áè  äîðè  ñòî  è  ïåòäåñåò  êèëîãðàìà.  Â  ãðàôàòà çà
õàðàêòåðíè  áåëåçè  è  ñëåäè  îò  ðàíè  íÿêîé  ñòàðàòåëíî áåøå îòïå÷àòàë íà
"Ìàãíúñúí", ñòàðàòà, âÿðíà ïèøåùà ìàøèíà íà ðåãèñòðàòóðàòà: "Ìíîãîáðîéíè".
     Âäèãíàõ  ïîãëåä.  Êîôè  ìàëêî  ñå  áå èçìåñòèë âñòðàíè è ìîæåõ äà âèäÿ
Õàðè,  çàñòàíàë íà îòñðåùíàòà ñòðàíà íà êîðèäîðà ïðåä êèëèÿòà íà Äåëàêðîà -
êîãàòî  ïðèñòèãíà  Êîôè, òîé áåøå åäèíñòâåíèÿò äðóã îáèòàòåë íà áëîê Å. Äåë
áå  ñëàá, îïëåøèâÿâàù ìúæ ñ óãðèæåíîòî ëèöå íà ñ÷åòîâîäèòåë, êîéòî çíàå, ÷å
ñêîðî  ùå  ðàçêðèÿò  êðàæáàòà ìó. Íåãîâàòà äðåñèðàíà ìèøêà ñåäåøå íà ðàìîòî
ìó.
     Ïúðñè  Óåòìîð  ñå áåøå îáëåãíàë íà âðàòàòà íà êèëèÿòà, â êîÿòî òîêó-ùî
ñå  áå íàñòàíèë Äæîí Êîôè. Áåøå èçâàäèë ïîëèöåéñêàòà ñè ïàëêà îò íàïðàâåíèÿ
ïî  ïîðú÷êà  êàëúô,  â êîéòî ÿ íîñåøå, è ïîòóïâàøå ñ íåÿ ïî äëàíòà ñè òàêà,
êàêòî  ïðàâè  ÷îâåê  ñ  èãðà÷êà,  êîÿòî èìà íàìåðåíèå äà èçïîëçâà. Èçâåäíúæ
ïî÷óâñòâàõ,  ÷å  ïðîñòî íå ìîãà ïîâå÷å äà ïîíàñÿì äà ñòîè òàì. Ìîæå äà áåøå
îò  íåòèïè÷íàòà  çà  ñåçîíà  æåãà,  ìîæå  áè,  çàùîòî  óðèíàðíàòà  èíôåêöèÿ
íàæåæàâàøå ñëàáèíèòå ìè è ïðàâåøå ñúðáåæúò îò âúëíåíîòî ìè áåëüî íåïîíîñèì,
à ìîæå áè è çàùîòî çíàåõ, ÷å ùàòúò ìè å ïðàòèë äà åêçåêóòèðàì åäèí ÷åðíîêîæ
ïîëóèäèîò,  à  Ïúðñè  î÷åâèäíî èñêàøå ïúðâî ìàëêî äà ãî ïîîáðàáîòè íà ðúêà.
Íàâÿðíî  áå  çàðàäè  âñè÷êè  òåçè  íåùà çàåäíî. Êàêâàòî é äà áåøå ïðè÷èíàòà
îáà÷å, çà ìîìåíòà ïðåñòàíà äà ìè ïóêà çà ïîëèòè÷åñêèòå ìó âðúçêè.
     - Ïúðñè - êàçàõ, - ìåñòÿò çàòâîðíè÷åñêàòà áîëíèöà â íîâà ñãðàäà.
     - Çà òîâà îòãîâàðÿ Áèë Äîäæ...
     - Çíàÿ - ïðåêúñíàõ ãî àç. - Âúðâè è ìó ïîìîãíè.
     - Òîâà  íå  å ìîÿ ðàáîòà. Ìîÿòà ðàáîòà å òîçè ãðàìàäåí êðåòåí. - Ïúðñè
íå  îáè÷àøå  åäðèòå  õîðà.  Íå áå ñëàá êàòî Õàðè Òåðóèëèãúð, íî áåøå íèñúê.
Íàõàêàí òèï, òîé îáè÷àøå äà ñå áèå, îñîáåíî êîãàòî øàíñîâåòå áÿõà íà íåãîâà
ñòðàíà. È ñóåòåí ïî îòíîøåíèå íà êîñàòà ñè. Ïî÷òè íå îòêúñâàøå ðúöå îò íåÿ.
     - Òîãàâà ñè ñâúðøèë ðàáîòàòà ñè. Âúðâè â áîëíèöàòà.
     Òîé  èçäàäå  íàïðåä  äîëíàòà  ñè  óñòíà.  Áèë Äîäæ è õîðàòà ìó ìåñòåõà
ñàíäúöè  è  êóï÷èíè  çàâèâêè,  äîðè  ëåãëàòà - áîëíèöàòà ñå èçíàñÿøå â íîâà
ñãðàäà  â  çàïàäíàòà  ÷àñò  íà çàòâîðà. ×åðíà ðàáîòà, òåæêè íåùà çà íîñåíå.
Ïúðñè Óåòìîð íå èñêàøå äà ó÷àñòâà íèòî â åäíîòî, íèòî â äðóãîòî.
     - Èìàò äîñòàòú÷íî õîðà - óïîðñòâàøå òîé.
     - Òîãàâà  âúðâè  òàì  è ñå âêëþ÷è êàòî çàìåñòíèê íà Äîäæ - íàñòîÿõ àç,
êàòî  ïîâèøèõ ãëàñ. Âèäÿõ, ÷å Õàðè ïîòðúïâà, íî íå ìó îáúðíàõ âíèìàíèå. Àêî
ãóáåðíàòîðúò  çàïîâÿäàøå  íà  äèðåêòîðà  äà  ìå  óâîëíè  çà ðàçðîøâàíåòî íà
íåïîäõîäÿùà  ïåðóøèíà,  êîãî ùåøå äà ïîñòàâè íà ìîåòî ìÿñòî Õàë Ìóðñ? Ïúðñè
ëè?  Òîâà áåøå øåãà. - Âñúùíîñò íå ìå èíòåðåñóâà êàêâî ïðàâèø, Ïúðñè, ñòèãà
äà ñå ìàõíåø îò òóê çà èçâåñòíî âðåìå.
     Çà  ìèã  ñè  ïîìèñëèõ,  ÷å  ùå  ìå  óäàðè è ÷å ùå ñè èìàì äåéñòâèòåëíè
íåïðèÿòíîñòè.  Êîôè  ïðåç  öÿëîòî  âðåìå  ñòîåøå òàì êàòî íàé-ãîëåìèÿ ñïðÿë
÷àñîâíèê   íà  ñâåòà.  Ïîñëå  Óåòìîð  ïúõíà  ïàëêàòà  ñè  îáðàòíî  â  ðú÷íî
èçðàáîòåíèÿ êàëúô - ãëóïàâà, ñóåòíà âåù - è çàêðà÷è íàòàòúê ïî êîðèäîðà. Íå
ñè  ñïîìíÿì  êîé  ñåäåøå  íà  áþðîòî  íà  äåæóðíèÿ  - ïðåäïîëàãàì, íÿêîé îò
ïðèõîäÿùèòå  -  íî  Ïúðñè  òðÿáâà  äà  íå ãî å õàðåñàë êàê èçãëåæäà, çàùîòî
êîãàòî ìèíàâàøå ïîêðàé íåãî, èçðúìæà:
     - Ðàçêàðàé  òàçè  óñìèâ÷èöà  îò ëàéíÿíîòî ñè ëèöå, äà íå òè ÿ ðàçêàðàì
àç,  -  Ïîñëåäâà  äðúí÷åíå  íà  êëþ÷îâå,  ìîìåíòåí âçðèâ íà ãîðåùà ñëúí÷åâà
ñâåòëèíà  îòêúì  âúòðåøíèÿ  äâîð è ïîñëå Ïúðñè Óåòìîð èç÷åçíà, ïîíå çàñåãà.
Ìèøêàòà  íà  Äåëàêðîà  òè÷àøå  íàçàä-íàïðåä  îò  åäíîòî  äî äðóãîòî ðàìî íà
äðåáíè÷êèÿ ôðàíöóçèí è òúíêèòå é ìóñòà÷êè ïîòðåïâàõà.
     - Ñòîé  ìèðåí,  ãîñïîäèí  Äæèíãúëñ  -  ðå÷å Äåëàêðîà è ìèøêàòà ñïðÿ íà
ëÿâîòî ìó ðàìî, ñÿêàø ãî áåøå ðàçáðàëà. - Ïðîñòî ñòîé ìèðåí è ïàçè òèøèíà. -
Íàïåâíèÿò ìó ôðåíñêè àêöåíò îò Þæíà Ëóèçèàíà çâó÷åøå åêçîòè÷íî è ÷óæäî.
     - Âúðâè  äà ñè ëÿãàø, Äåë - íàðåäèõ ìó àç. - Âçåìè äà ñè ïî÷èíåø. Òîâà
èçîáùî íå òè âëèçà â ðàáîòàòà.
     Òîé  ñå  ïîä÷èíè. Áå èçíàñèëèë ìëàäî ìîìè÷å è ãî áåøå óáèë, ñëåä êîåòî
èçõâúðëèë  òðóïà ìó çàä æèëèùíèÿ áëîê, â êîéòî æèâååëà æåðòâàòà, çàëÿë ãî ñ
êåðîñèí è ãî çàïàëèë ñ íàäåæäàòà ïî íÿêàêúâ íà÷èí äà ñå îñâîáîäè îò óëèêàòà
çà  ïðåñòúïëåíèåòî ñè. Îãúíÿò ñå ðàçïðîñòðàíèë äî ñàìàòà ñãðàäà, îáõâàíàë ÿ
è çàãèíàëè  îùå  øåñòèìà äóøè, ñðåä êîèòî äâå äåöà. Òîâà áå åäèíñòâåíîòî ìó
ïðåñòúïëåíèå  è  ñåãà  òîé áå ïðîñòî ëþáåçåí ÷îâåê ñ óãðèæåíî ëèöå, ïëåøèâî
òåìå  è  äúëãè êîñè, áåçðåäíî ïðúñíàòè íàä ÿêàòà íà ðèçàòà ìó. Ñúâñåì ñêîðî
ùåøå äà ñåäíå íà Ñòàðèÿ Ñâåòëüî è ñòîëúò ùåøå äà ñëîæè êðàé íà æèâîòà ìó...
íî  êàêâîòî  è  äà ãî áå íàêàðàëî äà èçâúðøè òîâà óæàñíî äåëî, òî âå÷å áåøå
èç÷åçíàëî  è  ñåãà  ôðàíöóçèíúò  ëåæåøå  íà êîéêàòà ñè, îñòàâèë ìúíè÷êèÿ ñè
ïðèÿòåë  äà  òè÷à  ïèñóêàéêè  ïî  ðúöåòå ìó. Â èçâåñòåí ñìèñúë òîâà áå íàé-
ëîøîòî  - Ñòàðèÿò Ñâåòëüî íèêîãà íå óíèùîæàâàøå îíîâà, êîåòî å âúòðå â òÿõ,
íèòî  ïúê óñïÿâàò äà ãî ïðèñïÿò îòðîâèòå, ñ êîèòî ãè èíæåêòèðàò â íàøè äíè.
Òî  óñïÿâà  äà  èçáÿãà,  ïðåõâúðëÿ  ñå  â íÿêîé äðóã è íè îñòàâÿ äà óáèâàìå
ïðàçíè îáâèâêè, êîèòî òàêà èëè èíà÷å íå ñà íàèñòèíà æèâè.
     Íàñî÷èõ âíèìàíèåòî ñè êúì ãèãàíòà.
     - Ùå ñå äúðæèø ëè äîáðå, àêî êàæà íà Õàðè äà òè ñâàëè âåðèãèòå?
     Òîé  êèìíà.  Ïîâòîðè ñå ñúùîòî êàòî ñ ïîêëàùàíåòî ìó íà ãëàâà: íàäîëó,
íàãîðå  è  îáðàòíî  â  öåíòúðà.  Ñòðàííèòå  ìó  î÷è ìå ãëåäàõà. Â òÿõ èìàøå
íÿêàêúâ  âúòðåøåí  ìèð, íî íå òàêúâ, íà êîéòî äà ñúì ñèãóðåí, ÷å ìîãà äà ñå
äîâåðÿ.  Ïîâèêàõ  Õàðè,  êîéòî âëåçå è îòêëþ÷è âåðèãèòå. Ñåãà íå ïðîÿâÿâàøå
ñòðàõ, äîðè êîãàòî êîëåíè÷è ìåæäó äåáåëèòå êàòî äúíåðè êðàêà íà Êîôè, çà äà
ñâàëè  ïðàíãèòå  ìó,  è òîâà äîíÿêúäå ìå óñïîêîè. Âñúùíîñò íåðâíîñòòà ìó ñå
äúëæåøå  íà  Ïúðñè,  à  àç  âÿðâàõ  â èíñòèíêòà ìó. Âÿðâàõ â èíñòèíêòèòå íà
âñè÷êèòå ñè õîðà â áëîê Å îñâåí íà Ïúðñè.
     Èìàõ  êðàòêà ïîäãîòâåíà ðå÷, êîÿòî èçíàñÿõ ïðåä âñè÷êè íîâè çàòâîðíèöè
â áëîêà,  íî  ñ  Êîôè ñå êîëåáàåõ, çàùîòî èçãëåæäàøå òîëêîâà íåîáè÷àåí è íå
ñàìî çàðàäè ðúñòà ñè.
     Êîãàòî  Õàðè  ñå èçïðàâè (ïî âðåìå íà öÿëàòà öåðåìîíèÿ ïî îòêëþ÷âàíåòî
çàòâîðíèêúò  áåøå îñòàíàë íåïîäâèæåí è íåâúçìóòèì êàòî ìóìèÿ), àç ïîãëåäíàõ
êúì íîâèÿ ñè ïîäîïå÷åí, ïî÷óêàõ ñ ïàëåö ïî ïàïêàòà è ïîïèòàõ:
     - Ìîæåø ëè äà ãîâîðèø, ãîëÿìî ìîì÷å?
     - Äà,  ñúð,  øåôå, ìîãà äà ãîâîðÿ - îòâúðíà òîé. Ãëàñúò ìó áå äúëáîê è
íàïîìíÿøå  íà  òèõ  òúòåí,  êàòî îò òîêóùî ïîïðàâåí äâèãàòåë íà òðàêòîð. Íå
äîëàâÿõ   õàðàêòåðíîòî  þæíÿøêî  ïðîâëà÷âàíå,  íî  ïî-êúñíî  çàáåëÿçàõ,  ÷å
ñëîâîðåäúò  ìó å þæíÿøêè. Ñÿêàø ïðîèçõîæäàøå îò Þãà, íî íå áåøå îò íåãî. Íå
èçãëåæäàøå íåãðàìîòåí, íî íå áå è îáðàçîâàí. Êàêòî òîëêîâà ìíîãî äðóãè íåùà
â íåãî,  ðå÷òà ìó îñòàâàøå çàãàäêà. Íî íàé-ñèëíî ìå áåçïîêîÿõà î÷èòå ìó - â
òÿõ  èìàøå  íÿêàêâà  ìèðíà  îòíåñåíîñò,  êàòî  ÷å ëè ñå íîñåøå ìíîãî, ìíîãî
íàäàëå÷.
     - Êàçâàø ñå Äæîí Êîôè.
     - Äà, ñúð, øåôå, êàòî êàôå*, íî íå ñå ïèøå òàêà.
     - Çíà÷è ñè ãðàìîòåí, òàêà ëè? Ìîæåø äà ÷åòåø è äà ïèøåø?
     - Ñàìî èìåòî ñè, øåôå - ñïîêîéíî îòâúðíà òîé.
     Âúçäúõíàõ  è  ìó èçíåñîõ ñúêðàòåí âàðèàíò íà ñòàíäàðòíàòà ñè ðå÷. Âå÷å
áÿõ  ðåøèë, ÷å ñ íåãî íÿìà äà ñè èìàì ïðîáëåìè. Îêàçà ñå, ÷å ñúì áèë ïðàâ è
÷å ñúì ñãðåøèë åäíîâðåìåííî.
     - Êàçâàì ñå Ïîë Åäæêîóì - çàïî÷íàõ. - Ãëàâåí íàäçèðàòåë ñúì íà áëîê Å -
øåô  íà  ïåðñîíàëà.  Àêî èñêàø íåùî îò ìåí, íàïðàâî ìå âèêàé ïî èìå. Àêî ìå
íÿìà,  îáúðíè  ñå  êúì  îíçè  ÷îâåê - êàçâà ñå Õàðè Òåðóèëèãúð. Ìîæåø äà ñå
îáúðíåø ñúùî è êúì ãîñïîäèí Ñòàíòúí èëè êúì ãîñïîäèí Õàóúë. Ðàçáðà ëè?
     Òîé êèìíà.
     - Ñàìî  íåäåé  äà î÷àêâàø äà ïîëó÷èø âñè÷êî êàêâîòî ïîèñêàø, îñâåí àêî
íå ðåøèì, ÷å òè å íåîáõîäèìî - òóê íå å õîòåë. Ñëåäâàø ëè ìèñúëòà ìè?
     Îòíîâî êèìíà.
     - Ìÿñòîòî  å  ñïîêîéíî,  ãîëÿìî  ìîì÷å  -  íå  êàòî îñòàíàëàòà ÷àñò îò
çàòâîðà.  Òóê  ñòå ñàìî äâàìàòà ñ Äåëàêðîà. Íÿìà äà ðàáîòèø - ïðåç ïîâå÷åòî
âðåìå  ïðîñòî  ùå  ñè  ñåäèø.  Ùå  èìàø  âúçìîæíîñò  äà ïðåìèñëèø íåùàòà. -
Ïðåêàëåíî  ìíîãî  âðåìå çà ïîâå÷åòî îò òÿõ, íî íå ìó êàçàõ òîâà. - Ïîíÿêîãà
ïóñêàìå ðàäèîòî, àêî âñè÷êî å íàðåä. Îáè-÷àø ëè äà ñëóøàø ðàäèî?
     Òîé  êèìíà,  íî ñúñ ñúìíåíèå, ñÿêàø íå áåøå ñèãóðåí êàêâî å ðàäèî. Ïî-
êúñíî  ðàçáðàõ, ÷å â èçâåñòåí ñìèñúë å òàêà - Êîôè ïîçíàâàøå íåùàòà, êîãàòî
îòíîâî  ñå  ñáëúñêâàøå ñ òÿõ, íî ìåæäóâðåìåííî ãè çàáðàâÿøå. Çíàåøå ãåðîèòå
îò  ðàäèîïèåñèòå,  íî èìàøå ñúâñåì ñìúòåí ñïîìåí êàêâî ñà ïðàâèëè ïîñëåäíèÿ
ïúò.
     - Àêî ñå äúðæèø äîáðå, ùå ïîëó÷àâàø õðàíàòà ñè íàâðåìå, íèêîãà íÿìà äà
âèäèø  èçîëàòîðà  â  äúíîòî  íà êîðèäîðà, íèòî ïúê ùå òè ñå íàëîæè äà íîñèø
íÿêîÿ  îò  îíåçè áðåçåíòîâè óñìèðèòåëíè ðèçè, êîèòî ñå çàêîï÷àâàò íà ãúðáà.
Ùå  èçëèçàø  íà äâîðà ïî äâà ÷àñà âñåêè ñëåäîáåä îò ÷åòèðè äî øåñò, îñâåí â
ñúáîòà, êîãàòî äðóãèòå çàòâîðíèöè èãðàÿò ôóòáîë. Â ñúáîòà ñëåäîáåä ìîãàò äà
òè èäâàò íà ïîñåùåíèå, àêî èìàø íÿêîãî, êîéòî èñêà äà òå âèäè. Èìà ëè òàêúâ
÷îâåê, Êîôè?
     Òîé ïîêëàòè ãëàâà.
     - Íå, øåôå.
     - Å, òîãàâà àäâîêàòúò òè.
     - Ñòðóâà ìè ñå, ÷å ïîâå÷å íÿìà äà ãî âèäÿ - ðå÷å ãèãàíòúò. - Äàäîõà ìè
ñëóæåáåí  çàùèòíèê.  Íå  ìèñëÿ,  ÷å  ùå  íàìåðè  ïúòÿ  ÷àê òîëêîâà âèñîêî â
ïëàíèíàòà.
     Âíèìàòåëíî  ãî  èçãëåäàõ, çà äà âèäÿ äàëè íå ñå îïèòâà äà ñå ïîøåãóâà,
íî  íÿìàøå  òàêèâà  ïðèçíàöè. Íà òàêèâà êàòî Äæîí Êîôè íå ñå ïîçâîëÿâàøå äà
îáæàëâàò  ïðèñúäàòà,  ïîíå íàâðåìåòî. Èçïðàâÿõà ãè ïðåä ñúäà è ïîñëå ñâåòúò
çàáðàâÿøå  çà  òÿõ,  äîêàòî âúâ âåñòíèöèòå íå ñå ïîÿâåøå ñúîáùåíèå çà íÿêîé
ñè,  íà êîãîòî ìó ïóñíàëè ìàëêî åëåêòðè÷åñòâî êúì ïîëóíîù. Íî ìúæúò ñ æåíà,
äåöà  è  ïðèÿòåëè,  êîéòî  ñ  íåòúðïåíèå  î÷àêâàøå  ñúáîòíèòå ñëåäîáåäè, ñå
êîíòðîëèðàøå  ïî-ëåñíî, àêî êîíòðîëúò ïðåäñòàâëÿâàøå ïðîáëåì. Â òîçè ñëó÷àé
ïðîáëåìè íÿìàøå è òîâà áåøå äîáðå. Çàùîòî òîé áå òîëêîâà îãðîìåí.
     Ïîâúðòÿõ  ñå  ìàëêî  âúðõó êîéêàòà, ïîñëå ðåøèõ, ÷å ìîæå áè äîëíèòå ìè
êðàéíèöè ùå ñå ïî÷óâñòâàò ïî-óäîáíî, àêî ñå èçïðàâÿ, êàêòî è íàïðàâèõ. Êîôè
ïî÷òèòåëíî îòñòúïè îò ìåí è ñòèñíà ðúöå ïðåä ñåáå ñè.
     - Âðåìåòî,  êîåòî  ùå  ïðåêàðàø  òóê,  ìîæå  äà áúäå èëè ñïîêîéíî, èëè
òåæêî, ãîëÿìî ìîì÷å, âñè÷êî çàâèñè îò òåá. Òóê ñúì, çà äà òè êàæà, ÷å ìîæåø
äà  óëåñíèø  âñè÷êè  íè,  çàùîòî  òàêà  èëè èíà÷å êðàÿò å åäèí è ñúù. Ùå ñå
îòíàñÿìå ñ òåá òî÷íî òàêà, êàêòî çàñëóæàâàø. Èìàø ëè âúïðîñè?
     - Îñòàâÿòå  ëè  ëàìïèòå  äà  ñâåòÿò  ïðåç íîùòà? - âåäíàãà ïîïèòà òîé,
ñÿêàø åäâà áåøå èç÷àêàë äà ìó äàì òàçè âúçìîæíîñò.
     Ïðèìèãíàõ  ñðåùó  íåãî.  Íîâîäîøëèòå  â  áëîê  Å  ñà ìè çàäàâàëè ìíîãî
ñòðàííè âúïðîñè - âåäíúæ äàæå çà ãîëåìèíàòà íà áþñòà íà æåíà ìè - íî íèêîãà
íå ìå áÿõà ïèòàëè çà òîâà.
     Êîôè  ìàëêî  íåðâíî  ñå  óñìèõâàøå, ñÿêàø çíàåøå, ÷å ùå ãî ïîìèñëèì çà
ãëóïàê, íî íå ìîæåøå äà íàïðàâè íèùî.
     - Çàùîòî ïîíÿêîãà ìàëêî ìå å ñòðàõ îò òúìíîòî - îáÿñíè òîé. - Àêî å íà
íÿêîå íåïîçíàòî ìÿñòî.
     Èçìåðèõ  ãî  â  öåëèÿ ìó ðúñò è ñå ïî-÷óâñòâàõ ñòðàííî òðîãíàò. Çíàåòå
êàê å, òðîãâàò òå è ÷îâåê íå âèæäà ëîøàòà èì ñòðàíà, íå âèæäà êàê èçêîâàâàò
óæàñèòå ñè êàòî äåìîíè â êîâà÷íèöà.
     - Äà,  òóê  å äîñòà ñâåòëî ïðåç öÿëàòà íîù - îòâúðíàõ. - Ïîëîâèíàòà îò
ëàìïèòå  ïî  Ïúòÿ ñâåòÿò îò äåâåò äî ïåò âñÿêà ñóòðèí. - Òîãàâà îñúçíàõ, ÷å
òîé  íÿìà  êàêâàòî è äà å ïðåäñòàâà çà êàêâî ãîâîðÿ - îò òèíÿòà íà Ìèñèñèïè
Êîôè íÿìàøå êàê äà çíàå çà Çåëåíèÿ ïúò - çàòîâà îòáåëÿçàõ: - Â êîðèäîðà.
     Òîé  êèìíà ñ îáëåê÷åíèå. Íå ñúì ñèãóðåí, ÷å ðàçáðà êàêâî å êîðèäîð, íî
ìîæåøå äà âèäè äâåñòàâàòîâèòå åëåêòðè÷åñêè êðóøêè â òåëåíèòå èì ðåøåòêè.
     Òîãàâà  íàïðàâèõ íåùî, êîåòî íèêîãà ïðåäè íå áÿõ ïðàâèë çà çàòâîðíèê -
ïîäàäîõ  ìó  ðúêà.  Äîðè  ñåãà  íå  çíàÿ  çàùî. Ìîæå áè çàùîòî ìå ïîïèòà çà
ëàìïèòå.  Ìîãà  äà âè êàæà, ÷å òîâà íàêàðà Õàðè Òåðóèëèãúð äà ïðèìèãà. Êîôè
ïîå  äëàíòà  ìè  ñ  èçíåíàäâàùà  íåæíîñò.  Òÿ ïîòúíà â íåãîâàòà è òîâà áåøå
âñè÷êî.  Â  ñìúðòîíîñíèÿ  ìè  êàïàí  áå  ïîïàäíàëà  îùå åäíà ìóøè÷êà. Áÿõìå
ãîòîâè.
     Èçëÿçîõ  îò  êèëèÿòà.  Õàðè èçäúðïà âðàòàòà ïî ðåëñàòà è çàêëþ÷è äâåòå
êëþ÷àëêè.  Çà  ìèã-äâà  Êîôè îñòàíà íà ìÿñòîòî ñè, ñÿêàø íå çíàåøå êàêâî äà
ïðàâè,  ñëåä  òîâà  ñåäíà  íà  êîéêàòà  ñè, ñòèñíà îãðîìíèòå ñè äëàíè ìåæäó
êîëåíåòå  è  ñâåäå  ãëàâà  êàòî ÷îâåê, êîéòî ñêúðáè èëè ñå ìîëè. Ïîñëå êàçà
íåùî  ñúñ ñòðàííèÿ ñè, ïî÷òè þæíÿøêè ãîâîð. ×óõ ãî ñúâúðøåíî ÿñíî è âúïðåêè
÷å  òîãàâà íå çíàåõ ìíîãî çà îíîâà, êîåòî áå èçâúðøèë - íå å íóæíî äà çíàåø
çà  ïîñòúïêèòå  íà ÷îâåê, çà äà ãî õðàíèø è äà ñå ãðèæèø çà íåãî, äîêàòî íå
äîéäå âðåìå äà ïëàùà äúëæèìîòî - ïîòðúïíàõ îò õëàä.
     - Íå  óñïÿõ,  øåôå  -  ðå÷å  òîé.  -  Îïèòàõ  ñå  äà ãî âúðíà, íî áåøå
ïðåêàëåíî êúñíî.


     3.

     - Ùå  ñè èìàø íåïðèÿòíîñòè ñ Ïúðñè - îòáåëÿçà Õàðè, äîêàòî âúðâÿõìå ïî
êîðèäîðà  êúì  êàáèíåòà  ìè.  Äèéí Ñòàíòúí, êîéòî â èçâåñòåí ñìèñúë ìè áåøå
âòîðè  çàìåñòíèê  - âñúùíîñò ïðè íàñ íÿìàøå òàêèâà íåùà, èíà÷å Ïúðñè Óåòìîð
ñâåòêàâè÷íî áè óðåäèë ïîëîæåíèåòî ñè - ñåäåøå çàä áþðîòî ìè è ñå çàíèìàâàøå
ñ òåêóùèòå  êíèæà, ðàáîòà, çà êîÿòî êàòî ÷å ëè íèêîãà íå ìè îñòàâàøå âðåìå.
Êîãàòî âëÿçîõìå, òîé åäâà âäèãíà ïîãëåä, íàìåñòè ñ ïàëåö ìàëêèòå ñè î÷èëà è
îòíîâî ñå âúðíà êúì äîêóìåíòèòå ñè.
     - Èìàì  ñè  ïðîáëåìè  ñ òîçè ãëóïàê îùå îò äåíÿ, â êîéòî ïîñòúïè òóê -
îòâúðíàõ è ïðåäïàçëèâî èçäúðïàõ ïàíòàëîíèòå ñè íà ÷àòàëà, êàòî ïîòðåïåðèõ. -
×ó ëè êàêâî âèêàøå, êîãàòî äîâåäå îíçè îãðîìåí èäèîò?
     - Íÿìàøå íà÷èí äà íå ÷óÿ - ðå÷å òîé. - Áÿõ òàì, íàëè çíàåø.
     - Àç  áÿõ â êåíåôà è ñúùî ãî ÷óõ - îáàäè ñå Äèéí. Ïðèäúðïà êúì ñåáå ñè
ëèñò  õàðòèÿ,  âäèãíà  ãî  íà  ñâåòëèíàòà  òàêà, ÷å ìîæåõ äà âèäÿ, ÷å îñâåí
íàïå÷àòàíèÿ òåêñò âúðõó íåãî èìà îòïå÷àòúê îò ÷àøêà êàôå, è ïîñëå ãî õâúðëè
â êîø÷åòî  çà îòïàäúöè. - "Èäâà ñìúðòíèê". Òðÿáâà äà ãî å ïðî÷åë â íÿêîå îò
îíåçè ñïèñàíèÿ, ïî êîèòî òîëêîâà ìíîãî ñè ïàäà.
     È íàâÿðíî  áå  òàêà.  Ïúðñè  Óåòìîð áåøå ñòðàñòåí ÷èòàòåë íà "Àðãîñè",
"Ñòàã"  è  "Ìåíå  Àäâåí÷úð".  Êàêòî  èçãëåæäàøå, âúâ âñåêè òåõåí áðîé èìàøå
çàòâîðíè÷åñêè  èñòîðèè  è  òîé  æàäíî  ãè ïîãëúùàøå êàòî ÷îâåê, êîéòî ïðàâè
ïðîó÷âàíå.  Ñÿêàø  ñå  îïèòâàøå  äà  ðàçáåðå  êàê  òðÿáâà  äà ïîñòúïâà è ñè
ìèñëåøå,  ÷å  ìîæå  äà  îòêðèå òîâà â ñïèñàíèÿòà. Áå ïîñòúïèë ïðè íàñ òî÷íî
ñëåä  åêçåêóöèÿòà  íà  Àíòúíè  Ðåé - óáèåöà ñúñ ñåêèðàòà, è âñúùíîñò îùå íå
áåøå  ó÷àñòâàë  â  èçïúëíåíèå  íà  ñìúðòíà  ïðèñúäà,  ìàêàð  ÷å âåäíúæ áåøå
ñâèäåòåëñòâàë îò êàáèíàòà çà ïðåêúñâà÷à.
     - Òîé ïîçíàâà íÿêîè õîðà - ïðåäóïðåäè ìå Õàðè. - Èìà âðúçêè. Ùå òðÿáâà
äà  îòãîâàðÿø,  àêî  ãî  èçõâúðëèø  îò áëîêà. À àêî î÷àêâàø îò íåãî íÿêàêâà
äåéñòâèòåëíà ðàáîòà, ùå ñè èìàø îùå ïî-ãîëåìè íåïðèÿòíîñòè.
     - Íå  î÷àêâàì.  - È íàèñòèíà íå î÷àêâàõ... íî õðàíåõ èçâåñòíè íàäåæäè.
Áèë  Äîäæ íå áåøå îò õîðàòà, êîèòî ùå îñòàâÿò íÿêîãî ïðîñòî äà ñå ìîòàå ñúñ
ñêðúñòåíè  ðúöå.  -  Â  ìîìåíòà  ïîâå÷å  ìå  èíòåðåñóâà îíîâà ãîëÿìî ìîì÷å.
Ñìÿòàòå ëè, ÷å ùå ñè èìàìå ïðîáëåìè ñ íåãî?
     Õàðè ðåøèòåëíî ïîêëàòè ãëàâà.
     - Â  ñúäà  â  îêðúã Òðàïèíãúñ áåøå êðîòúê êàòî àãúíöå - êàçà Äèéí. Òîé
ñâàëè ìàëêèòå ñè î÷èëà áåç ðàìêè è çàïî÷íà äà ãè ëúñêà â æèëåòêàòà ñè.
     - Ðàçáèðà  ñå,  áÿõà  ãî  îêîâàëè ñ ïîâå÷å âåðèãè, îòêîëêîòî Ñêðóóäæ å
âèäÿë ïî ïðèçðàêà íà Ìàðëè*, íî àêî èñêàøå, ñïîêîéíî ìîæåøå äà ãè ðàçêúñà.
     - Çíàÿ.  Âúïðåêè  ÷å  íå  çíàåõ,  íå  ìè  áåøå ïðèÿòíî äà îñòàâÿì Äèéí
Ñòàíòúí äà ñå ïðàâè íà ïî-óìåí îò ìåí.
     - Åäúð å, à? - êàçà òîé.
     - Òàêà å - ñúãëàñèõ ñå. - ×óäîâèùíî åäúð.
     - Íàâÿðíî  ùå  òðÿáâà äà âêëþ÷èì Ñòàðèÿ Ñâåòëüî íà íàé-âèñîêà ìîùíîñò,
çà äà ìó èçïúðæè çàäíèêà.
     - Íå  ñå òðåâîæè çà Ñòàðèÿ Ñâåòëüî - ðàçñåÿíî îòâúðíàõ. - Òîé ïðàâè îò
ãîëåìèòå ìàëêè.
     Äèéí  ðàçòðè  îñíîâàòà  íà  íîñà  ñè,  îò  äâåòå ñòðàíè íà êîÿòî èìàøå
ñúðäèòè ÷åðâåíè ïåòíà îò î÷èëàòà ìó, è êèìíà.
     - Äà. Â òîâà èìà èçâåñòíà èñòèíà, òàêà å.
     - Íÿêîé  îò âàñ äâàìàòà çíàå ëè îòêúäå å äîøúë, ïðåäè äà ñå ïîÿâè â...
Òåôòúí? - ïîïèòàõ. - Òåôòúí áåøå, íàëè?
     - Äà  -  ïîòâúðäè Äèéí. - Òåôòúí â îêðúã Òðàïèíãúñ. Èçãëåæäà, íèêîé íå
çíàå  êàêâî  å  ïðàâèë,  ïðåäè  äà  ñå  ïîÿâè òàì è äà ñòîðè îíîâà, êîåòî å
ñòîðèë.  Ïðåäïîëàãàì,  ÷å  ïðîñòî  å  îáèêàëÿë. Àêî íàèñòèíà òå èíòåðåñóâà,
âåðîÿòíî  ùå  ìîæåø äà îòêðèåø íåùî ïîâå÷å âúâ âåñòíèöèòå â áèáëèîòåêàòà íà
çàòâîðà. Ñèãóðíî íÿìà äà ñå íàêàíÿò äà ÿ ïðåìåñòÿò äî ñëåäâàùàòà ñåäìèöà. -
Òîé ñå óõèëè. - Îáà÷å ìîæå äà òè ñå íàëîæè äà èçñëóøàø æàëáèòå è ñòåíàíèÿòà
íà ìàëêîòî ñè ïðèÿòåë÷å òàì ãîðå.
     - Âúâ  âñåêè  ñëó÷àé ìîãà ïðîñòî äà õâúðëÿ åäíî îêî - êàçàõ è ïî-êúñíî
ñúùèÿ ñëåäîáåä ãî íàïðàâèõ.
     Áèáëèîòåêàòà  íà çàòâîðà ñå íàìèðàøå â çàäíàòà ÷àñò íà ñãðàäàòà, êîÿòî
òðÿáâàøå  äà  ñå  ïðåâúðíå  â  çàòâîðíè÷åñêà  àâòîðàáîòèëíèöà  -  ïîíå òàêà
âúçíàìåðÿâàõà.  Íÿêîé  ïàê  ùåøå  äà ñå íàãóøè, ìèñëåõ ñè àç, íî Äåïðåñèÿòà
áåøå  â ðàçãàðà ñè è ïàçåõ ìíåíèÿòà ñè çà ñåáå ñè - òàêà, êàêòî áè òðÿáâàëî
äà  äúðæà  óñòàòà ñè çàòâîðåíà è çà Ïúðñè, íî ïîíÿêîãà ÷îâåê ïðîñòî íå ìîæå
äà  ñå  ñäúðæè.  Â  ïîâå÷åòî  ñëó÷àè  óñòàòà  ìîæå  äà  òè  íàâëå÷å  ïîâå÷å
íåïðèÿòíîñòè, îòêîëêîòî èçîáùî å â ñúñòîÿíèå äà òè äîêàðà õóÿò. À èäåÿòà çà
àâòîðàáîòèëíèöà  òàêà  èëè èíà÷å èçîáùî íå ñå îñúùåñòâè - ñëåäâàùàòà ïðîëåò
çàòâîðúò  ñå  ïðåìåñòè  ñòîòèíà  êèëîìåòðà  íàäîëó ïî ïúòÿ çà Áðàéòúí. Íîâè
ïîòàéíè ñäåëêè, ñòðóâà ìè ñå. Íî íå áåøå ìîÿ ðàáîòà.
     Àäìèíèñòðàöèÿòà  ñå áå ïðåìåñòèëà â íîâà ñãðàäà îòêúì èçòî÷íàòà ñòðàíà
íà  äâîðà,  ìåñòåõà çàòâîðíè÷åñêàòà áîëíèöà (íà êîãî ïðèíàäëåæåøå èäåÿòà äà
ñëîæè  áîëíèöàòà  íà  âòîðèÿ  åòàæ  â  ïðåäèøíàòà ñãðàäà ñè îñòàâàøå ïðîñòî
ïîðåäíàòà   æèòåéñêà   çàãàäêà),   áèáëèîòåêàòà   âñå   îùå  áåøå  ÷àñòè÷íî
êîìïëåêòîâàíà  -  íå  ÷å  íÿêîãà â íåÿ èçîáùî å èìàëî ìíîãî íåùî - è ñòîåøå
ïðàçíà.  Ñòàðàòà  ñãðàäà  ïðåäñòàâëÿâàøå  ãîðåù äúðâåí ñàíäúê, ñáóòàí ìåæäó
áëîêîâå À è Á. Áàíèòå èì ãðàíè÷åõà ñ íåÿ îò äâåòå ñòðàíè è îò öÿëîòî çäàíèå
ïîñòîÿííî  ñå  âäèãàøå  ïàðà  ñ  îíàçè  ìèðèçìà  íà óðèíà, êîÿòî íàâÿðíî áå
åäèíñòâåíàòà  îñíîâàòåëíà  ïðè-÷èíà  äà  ÿ ïðåìåñòÿò. Áèáëèîòåêàòà èìàøå Ã-
îáðàçíà   ôîðìà  è  íå  áåøå  ìíîãî  ïî-ãîëÿìà  îò  ìîÿ  êàáèíåò.  Ïîòúðñèõ
âåíòèëàòîð,   íî  âñè÷êèòå  áÿõà  èç÷åçíàëè.  Âúòðå  òðÿáâà  äà  èìàøå  êúì
÷åòèðèéñåòèíà  ãðàäóñà  è  êîãàòî  ñåäíàõ,  óñåòèõ îíîâà ãîðåùî ïóëñèðàíå â
ñëàáèíèòå.  Íåùî  ïîäîáíî íà âúçïàëåí çúá. Çíàì, ÷å å àáñóðäíî, êàòî ñå èìà
ïðåäâèä  çà  êîÿ  ÷àñò îò òÿëîòî ñòàâà äóìà, íî òîâà å åäèíñòâåíîòî íåùî, ñ
êîåòî ìîãà äà ãî ñðàâíÿ. Ïî âðåìå è âåäíàãà ñëåä óðèíèðàíå ñòàâàøå ìíîãî ïî-
ëîøî, à ïðåäè äà îòèäà â áèáëèîòåêàòà, òúêìî ãî áÿõ íàïðàâèë.
     Â êðàÿ  íà êðàèùàòà â ïîìåùåíèåòî èìàøå îùå åäèí ÷îâåê - ñúñóõðåí ñòàð
çàòâîðíèê  íà  èìå  Ãèáúíñ,  êîéòî äðåìåøå â úãúëà ñ ðîìàí çà Äèâèÿ Çàïàä â
ñêóòà  ñè  è  ñ  íàõëóïåíà  íàä î÷èòå øàïêà. Æåãàòà íå ìó ïðå÷åøå, íèòî ïúê
ïúøêàíåòî,  òðîïàíåòî  è  ðóãàòíèòå îòêúì çàòâîðíè÷åñêàòà áîëíèöà íà ãîðíèÿ
åòàæ  (êúäåòî òðÿáâàøå äà å íÿêîëêî ãðàäóñà ïî-ãîðåùî è ñå íàäÿâàõ, ÷å òîâà
äîñòàâÿ  èñòèíñêî  óäîâîëñòâèå  íà  Ïúðñè Óåòìîð). Àç ñúùî íå ãî ðàçáóòàõ è
îòèäîõ  êúì  êúñàòà ñòðàíà íà ñòàÿòà, â êîÿòî äúðæàõà âåñòíèöèòå.Ìèñëåõ ñè,
÷å  ìîæå äà ñà ãè îòíåñëè çàåäíî ñ âåíòèëàòîðèòå, âúïðåêè îíîâà, êîåòî êàçà
Äèéí.  Íî  òîé  ñå  îêàçà  ïðàâ  è  ëåñíî îòêðèõ ìàòåðèàëèòå çà áëèçíà÷êèòå
Äåòåðèê  -  òîâà  áåøå  âîäåùà íîâèíà îùå îò èçâúðøâàíåòî íà ïðåñòúïëåíèåòî
ïðåç þíè è ïî âðåìå íà ïðîöåñà â êðàÿ íà àâãóñò è ñåïòåìâðè.
     Ñêîðî  çàáðàâèõ çà æåãàòà, çà òðîïàíåòî îò ãîðíèÿ åòàæ è çà õðèïëèâîòî
õúðêàíå  íà  ñòàðèÿ  Ãèáúíñ.  Ìèñúëòà  çà îíåçè äåâåòãîäèøíè ìîìè÷åíöà - çà
ïóõêàâàòà èì ðóñà êîñèöà è ìèëè óñìèâêè - íà ôîíà íà çëîâåùàòà òðîìàâîñò íà
Êîôè  áå  íåïðèÿòíà,  íî  íåèçáåæíà. Êàòî çíàåõ ðúñòà ìó, ëåñíî ìîæåõ äà ñè
ïðåäñòàâÿ  êàê  íàèñòèíà ãè èçÿæäà êàòî íÿêîé âåëèêàí îò ïðèêàçêèòå. Îíîâà,
êîåòî âñúùíîñò áåøå èçâúðøèë, áå îùå ïî-óæàñíî è òîé èìàøå êúñìåò, ÷å íå ãî
áÿõà  ëèí÷óâàëè  íàïðàâî  íà  ðå÷íèÿ  áðÿã.  Àêî, ðàçáèðà ñå, î÷àêâàíåòî äà
èçìèíåø Çåëåíèÿ ïúò è äà ñåäíåø â ñêóòà íà Ñòàðèÿ Ñâåòëüî ìîæå äà ñå íàðå÷å
êúñìåò.


     4.

     Öàð  Ïàìóê  áåøå äåòðîíèðàí â Þãà ñåäåìäåñåò ãîäèíè ïðåäè äà ñå ñëó÷àò
âñè÷êè  òåçè  íåùà  è íèêîãà ïîâå÷å íÿìàøå äà ñå âúçêà÷è íà ïðåñòîëà ñè, íî
ïðåç  òðèéñåòòå ãîäèíè ïðîÿâÿâàøå èçâåñòíî âúçðàæäàíå. Ïàìóêîâèòå ïëàíòàöèè
âå÷å  íå  ñúùåñòâóâàõà,  íî â þæíàòà ÷àñò íà ùàòà èìàøå ÷åòèðèéñåò-ïåòäåñåò
ïðîñïåðèðàùè  ôåðìè  çà ïàìóê. Êëàóñ Äåòåðèê ïðèòåæàâàë åäíà îò òÿõ. Ñïîðåä
ñòàíäàðòèòå íà ïåòäåñåòòå ãîäèíè íà äåâåòíàéñòè âåê áèõà ãî ñìÿòàëè åäâà ëè
íå  çà áåäíÿê, íî ïðåç òðèéñåòòå áèë âúçïðèåìàí êàòî çàìîæåí, çàùîòî â êðàÿ
íà ïîâå÷åòî ìåñåöè ïëàùàë ñìåòêàòà ñè â ìàãàçèíà â áðîé è ìîæåë ñïîêîéíî äà
ñðåùíå ïîãëåäà íà äèðåêòîðà íà áàíêàòà, àêî ñå ðàçìèíåëè íà óëèöàòà. Êúùàòà
âúâ  ôåðìàòà  ìó  áèëà  ÷èñòà  è ïðîñòîðíà. Îñâåí ïàìóê îòãëåæäàë êîêîøêè è
íÿêîëêî  êðàâè.  Ñ  æåíà  ñè èìàëè òðè äåöà - äâàíàéñåòèíàãîäèøíèÿ Õàóúðä è
áëèçíà÷êèòå Êîðà è Êàòè.
     Ïðåç  åäíà  òîïëà  þíñêà  íîù  íà  îíàçè  ãîäèíà ìîìè÷åòàòà ïîìîëèëè è
ïîëó÷èëè ðàçðåøåíèå äà ñïÿò íà îãðàäåíàòà ñòðàíè÷íà âåðàíäà, êîÿòî ìèíàâàëà
ïî  äúëæèíà  íà  êúùàòà.  Çà òÿõ òîâà áèëî îãðîìíî óäîâîëñòâèå. Ìàéêà èì ãè
öåëóíàëà  çà  ëåêà íîù ìàëêî ïðåäè äåâåò ÷àñà, êîãàòî îò íåáåòî ñå ñêðèëè è
ïîñëåäíèòå  ïðîáëÿñúöè.  Òîãàâà  ãè  âèäåëè  çà ïîñëåäåí ïúò ïðåäè äà áúäàò
ïîñòàâåíè â êîâ÷åçèòå è ïîãðåáàëíèÿò àãåíò äà ïðèêðèå íàé-óæàñíèòå ñëåäè îò
ïðåñòúïëåíèåòî. Ïðåç îíåçè äíè ñåëñêèòå ñåìåéñòâà ñè ëÿãàõà ðàíî - "ùîì ïîä
ìàñàòà  ñå  ñòúìíè", ïîíÿêîãà êàçâàøå ìîÿòà ìàéêà - è ñúíÿò èì áåøå äúëáîê.
Òîâà îïðåäåëåíî ñå îòíàñÿëî è çà Êëàóñ, Ìàðäæúðè è Õàóè ïðåç íîùòà, â êîÿòî
áèëè  îòâëå÷åíè áëèçíà÷êèòå. Áàùàòà ïî÷òè ñúñ ñèãóðíîñò ùÿë äà ñå ñúáóäè îò
Áîóçúð,  ãîëÿìàòà, ïîëóïîðîäèñòà ñåìåéíà îâ÷àðêà, àêî êó÷åòî áå èçëàÿëî, íî
òî íå èçëàÿëî íèòî îíàçè íîù, íèòî êîãàòî è äà å ïîâå÷å.
     Êëàóñ  ñòàíàë  â  çîðè, çà äà èçäîè êðàâèòå. Âåðàíäàòà áèëà îò äðóãàòà
ñòðàíà  íà êúùàòà è íà ïúò êúì ïëåâíèêà èçîáùî íå ìó äîøëî íàóì äà ïîãëåäíå
ìîìè÷åòàòà.  Ôàêòúò,  ÷å  Áîóçúð  íå èçòè÷àë ñ íåãî, ñúùî íå áèë ïðè÷èíà çà
òðåâîãà.  Êó÷åòî  ñå îòíàñÿëî êúì êðàâèòå è êîêîøêèòå ñ îãðîìíî ïðåçðåíèå è
îáèêíîâåíî  ñå êðèåëî â êîëèáêàòà ñè çàä ïëåâíèêà, êîãàòî èìàëî äà ñå âúðøè
íÿêàêâà ðàáîòà, îñâåí àêî íå ãî ïîâèêàëè... ïðè òîâà íàñòîé÷èâî.
     Ìàðäæúðè  ñëÿçëà íà ïúðâèÿ åòàæ ïåòíàéñåòèíà ìèíóòè ñëåä êàòî ñúïðóãúò
é íàäÿíàë  áîòóøèòå ñè âúâ âåñòèáþëà è ñå îòïðàâèë êúì ïëåâíèêà. Òÿ ñëîæèëà
êàôåòî, ïîñëå çàïî÷íàëà äà ïúðæè áåêîí. Àðîìàòúò íà ÿäåíåòî äîâåë è Õàóè îò
ñòàÿòà  ìó  ïîä  ñòðÿõàòà,  íî  íå è ìîìè÷åòàòà îò âåðàíäàòà. Äîêàòî ÷óïåëà
ÿéöàòà  â  ìàçíèíàòà  íà  áåêîíà,  Ìàðäæúðè  ïðàòèëà  ñèíà ñè äà ãè ïîâèêà.
Âåäíàãà ñëåä çàêóñêàòà Êëàóñ ùÿë äà èì êàæå äà äîíåñàò ïðåñíè ÿéöà. Ñàìî ÷å
îíàçè  ñóòðèí  â  äîìà  íà  Äåòåðèê íèêîé íå çàêóñèë. Ìîì÷åòî ñå âúðíàëî îò
âåðàíäàòà  ïðåáëåäíÿëî.  Ñúíåíèòå  ìó  äîïðåäè  ìàëêî  î÷è ñåãà áèëè øèðîêî
îòâîðåíè.
     - Íÿìà ãè - êàçàëî òî.
     Ìàéêàòà  èçëÿçëà  íà  âåðàíäàòà,  îòíà÷àëî ïî-ñêîðî ÿäîñàíà, îòêîëêîòî
ðàçòðåâîæåíà.  Ïî-êúñíî  êàçàëà, ÷å ïðåäïîëîæèëà, àêî èçîáùî å ïðåäïîëàãàëà
êàêâîòî è äà å, ÷å ìîìè÷åòàòà ñà ðåøèëè äà ñå ïîðàçõîäÿò è äà íàáåðàò öâåòÿ
ïðè èçãðåâ ñëúíöå. Èëè ïúê íÿêàêâà äðóãà ìîìè÷åøêà ãëóïîñò. Òðÿáâàëî é ñàìî
åäèí ïîãëåä, çà äà ðàçáåðå çàùî å ïðåáëåäíÿë Õàóè.
     Òÿ èçêðåùÿëà èìåòî íà Êëàóñ - ïî-ñêîðî ãî èçïèùÿëà - è òîé òè÷åøêîì ñå
ïîÿâèë.  Ðàáîòíèòå ìó áîòóøè áèëè ïîáåëåëè îò ïîëóïúëíàòà êîôà ìëÿêî, êîÿòî
ðàçëÿë  âúðõó  òÿõ.  Îíîâà,  êîåòî  âèäÿë  íà  âåðàíäàòà, ìîæåëî äà ïîäêîñè
êðàêàòà  íà  âñåêè  õðàáúð  ðîäèòåë.  Îäåÿëàòà,  ñ êîèòî ìîìè÷åòàòà ñå áèëè
çàâèëè  âå÷åðòà,  áèëè  çàõâúðëåíè  â åäèíèÿ úãúë. Âðàòàòà íà îãðàäàòà áèëà
èçêúðòåíà îò ãîðíàòà ñè ïàíòà è âèñÿëà íàêðèâî. À äúñêèòå è íà âåðàíäàòà, è
íà ñòúïàëàòà çàä èçêðèâåíàòà âðàòà áèëè îïðúñêàíè ñ êðúâ.
     Ìàðäæúðè  ìîëèëà  ìúæà  ñè äà íå õóêâà äà òúðñè ìîìè÷åòàòà ñàì è äà íå
âçèìà  ñúñ  ñåáå  ñè  ñèíà  èì, àêî ñìÿòàë, ÷å âñå ïàê òðÿáâà äà òðúãíå, íî
íàïðàçíî.  Òîé  âçåë  ïóøêàòà,  êîÿòî  äúðæàë çàêà÷åíà âúâ âåñòèáþëà âèñîêî
èçâúí  äîñåãà  íà  äåòñêè  ðúöå  è  äàë íà Õàóè 22-ìèëèìåòðîâà ïóøêà, êîÿòî
ïàçåëè  çà ðîæäåíèÿ ìó äåí ïðåç þëè. Ïîñëå äâàìàòà òðúãíàëè, áåç äà îáðúùàò
êàêâîòî  è  äà  å  âíèìàíèå íà ïèùÿùàòà, ïëà÷åùà æåíà, êîÿòî èñêàëà äà çíàå
êàêâî ùå ïðàâÿò, àêî ñðåùíàò áàíäà îò ñêèòàùè ñå áåçäîìíèöè èëè çëîíàìåðåíè
íåãðè,  èçáÿãàëè  îò  îêðúæíàòà  ôåðìà  â  Ëàäúê.  Ñòðóâà  ìè ñå, ÷å ìúæåòå
ïîñòúïèëè  ïðàâèëíî,  íàëè  çíàåòå.  Êðúâòà âå÷å çàñúõâàëà, íî âñå îùå áèëà
ëåïêàâà  è ïî-ñêîðî ÷åðâåíà, îòêîëêîòî êàôÿâà, êàêâàòî ñòàâà, ùîì å íàïúëíî
èçñúõíàëà.  Îòâëè÷àíåòî  íå  áèëî  ñòàíàëî ìíîãî îòäàâíà. Êëàóñ òðÿáâà äà å
ðàçáèðàë,  ÷å  âñå îùå èìà øàíñ äà ñïàñè äúùåðè÷êèòå ñè è å âúçíàìåðÿâàë äà
ñå âúçïîëçâà îò íåãî.
     - Íèòî åäèí îò äâàìàòà íå áèë äîáúð ñëåäîòúðñà÷ - òå áèëè çåìåäåëöè, à
íå  ëîâöè,  ìúæå,  êîèòî  âëèçàëè â ãîðàòà ñëåä íÿêîÿ ìèåùà ìå÷êà èëè åëåí,
êîãàòî  èì èäâàë ñåçîíúò, íå çàùîòî ãî èñêàëè, à çàùîòî òàêà ñå î÷àêâàëî îò
òÿõ. À öåëèÿò äâîð îêîëî êúùàòà áèë îñåÿí ñ íèùî íåîçíà÷àâàùè çà òÿõ ñëåäè.
Òå  çàîáèêîëèëè  ïëåâíèêà  è  ïî÷òè  âåäíàãà  îòêðèëè  çàùî  Áîóçúð,  êîéòî
îáèêíîâåíî  íå  õàïåë,  íî  èìàë ìîùåí ëàé, íå å âäèãíàë òðåâîãà. Òîé ëåæàë
íàïîëîâèíà  â  êîëèáêàòà  ñè,  ïîñòðîåíà  îò  ñòàðè  äúñêè îò ïëåâíèêà (íàä
äúãîâèäíèÿ  îòâîð  èìàëî  äúñêà  ñ ãðèæëèâî èçïèñàíîòî èìå "Áîóçúð" - âèäÿõ
ñíèìêàòà  íà  êîëèáêàòà  â  åäèí  îò  âåñòíèöèòå),  ñ èçâèòà ïî÷òè íà ñòî è
îñåìäåñåò ãðàäóñà ãëàâà. ×îâåê òðÿáâàëî äà ïðèòåæàâà íåèìîâåðíà ñèëà, çà äà
íàïðàâè  òàêîâà  íåùî  ñ  åäíî  òîëêîâà  ãîëÿìî  æèâîòíî, êàçàë ïî-êúñíî íà
ñúäåáíèòå  çàñåäàòåëè  ïðîêóðîðúò... è ïîñëå äúëãî è ìíîãîçíà÷èòåëíî ãëåäàë
êúì  îãðîìíèÿ  îáâèíÿåì,  ñåäíàë  íà ñêàìåéêàòà ñúñ ñâåäåíè î÷è è îáëå÷åí â
ñúâñåì  íîâ  çàòâîðíè÷åñêè  ãàùåðèçîí,  êîéòî ñàì ïî ñåáå ñè èçãëåæäàë êàòî
ïðîêëÿòèå.  Äî  êó÷åòî áàùàòà è ñèíúò îòêðèëè ïàð÷å âàðåíà íàäåíèöà. Ñïîðåä
òåîðèÿòà  -  ñúâñåì  îáîñíîâàíà,  íå  ñå  ñúìíÿâàì  â  òîâà - Êîôè îòâëÿêúë
âíèìàíèåòî  íà  êó÷åòî  ñ  õðàíàòà  è  ïîñëå, êîãàòî Áîóçúð çàïî÷íàë äà ÿäå
ïîñëåäíîòî  ïàð÷å  íàäåíèöà,  ïðîòåãíàë  ðúöå  è  ñòðîøèë  âðàòà ìó ñ åäíî-
åäèíñòâåíî çàâúðòàíå.
     Çàä  ïëåâíèêà  ñå  íàìèðàëî  ñåâåðíîòî ïàñèùå íà ñåìåéñòâî Äåòåðèê, íà
êîåòî  ïðåç  òîçè äåí íÿìàëî äà ïàñàò êðàâè. Òðåâàòà áèëà ïîêðèòà ñ óòðèííà
ðîñà  è ñúâñåì ÿñíî ïî äèàãîíàë íà ñåâåð ÿ ïðåñè÷àëà ñëåäà îò ìèíàâàíåòî íà
÷îâåê.
     Âúïðåêè  ÷å  ïî÷òè  áèë  èçïàäíàë â èñòåðèÿ, Êëàóñ Äåòåðèê îòíà÷àëî ñå
ïîêîëåáàë  äà  òðúãíå  ïî  íåÿ.  Íå  îò  ñòðàõ  îò ÷îâåêà èëè õîðàòà, êîèòî
îòâëåêëè  äúùåðèòå  ìó,  à  îò  ñòðàõ  äà  íå  áè äà òðúãíå íàòàì, îòêúäåòî
çëîäååöúò  å  äîøúë...  äà ïîåìå òî÷íî â îáðàòíàòà ïîñîêà â ìîìåíò, â êîéòî
ìîæåëà äà å îò çíà÷åíèå âñÿêà ñåêóíäà.
     Õàóè  ðåøèë  äèëåìàòà, êàòî âäèãíàë ïàð÷å æúëò ïàìó÷åí ïëàò îò õðàñòà,
êîéòî  ðàñòÿë  òî÷íî  íàêðàÿ  íà  äâîðà. Ïî-êúñíî íà ñâèäåòåëñêàòà ñêàìåéêà
ïîêàçàëè  íà Êëàóñ ñúùîòî òîâà ïàð÷å ïëàò è òîé ñå ðàçïëàêàë, ðàçïîçíàâàéêè
â íåãî  ïàð÷å  îò  ïèæàìêàòà íà äúùåðÿ ñè Êàòè. Äâàéñåòèíà ìåòðà íàòàòúê îò
ùðúêíàëèÿ  êëîí íà åäíà õâîéíà âèñÿëî ïàð÷å èçáåëÿë çåëåí ïëàò, ñúùèÿò êàòî
íîùíèöàòà, êîÿòî íîñåëà Êîðà, êîãàòî öåëóíàëà ìàìà è òàòêî çà ëåêà íîù.
     Áàùàòà  è ñèíúò ïðîäúëæèëè íàïðåä ïî÷òè íà áåãîì è ñ ãîòîâè çà ñòðåëáà
ïóøêè,  êàòî  âîéíèöè,  ïðåñè÷àùè îãíåâà ëèíèÿ. Àêî èçîáùî ñå ÷óäÿ íà íåùî,
ñòàíàëî  ïðåç îíçè äåí, òî å, ÷å ìîì÷åòî, îò÷àÿíî ñëåäâàùî áàùà ñè (è ÷åñòî
ðèñêóâàéêè  ñúâñåì äà èçîñòàíå îò íåãî), íå ñå å ñïúíàëî íèòî âåäíúæ è íå å
èçñòðåëÿëî êóðøóì â ãúðáà íà Êëàóñ Äåòåðèê.
     Ñåìåéñòâî  Äåòåðèê èìàëè òåëåôîí - îùå åäèí ïðèçíàê çà çàìîæíîñòòà èì,
ïîíå  îòíîñèòåëíà  ïðåç  îíåçè áåäñòâåíè âðåìåíà - è Ìàðäæúðè ñå ñâúðçàëà ñ
âñè÷êèòå  èì  ñúñåäè, êîèòî ñúùî èìàëè òåëåôîí, çà äà èì ñúîáùè çà âíåçàïíî
ñïîëåòÿëîòî  ãè  íåùàñòèå,  çíàåéêè,  ÷å  âñÿêî  îáàæäàíå îò ñâîÿ ñòðàíà ùå
äîâåäå äî íîâè, êàòî êàìú÷åòà, áúðçî õâúðëÿíè â íåïîäâèæíî åçåðöå. Ïîñëå çà
ïîñëåäåí  ïúò  âçåëà  ñëóøàëêàòà  è  èçðåêëà  äóìèòå, êîèòî áÿõà åäâà ëè íå
çàïàçåíà  ìàðêà íà ïúðâèòå òåëåôîííè ñèñòåìè îò îíîâà âðåìå, ïîíå â ñåëñêèÿ
Þã:  "Àëî,  Öåíòðàëà, ÷óâàòå ëè ìå?". Òåëåôîíèñòêàòà ÿ ÷óâàëà, íî íå áèëà â
ñúñòîÿíèå  äà  èçðå÷å  íèùî,  òîëêîâà  áèëà  ðàçñòðîåíà.  Íàêðàÿ  óñïÿëà äà
ïðîìúëâè:
     - Äà,  ãîñïîæî  Äåòåðèê,  ðàçáèðà ñå, î, ìèëè Áîæå, ìîëÿ ñå ìàëêèòå âè
ìîìè÷åíöà äà ñà äîáðå...
     - Äà,  áëàãîäàðÿ  âè - îòâúðíàëà Ìàð-äæúðè. - Íî ïðåäàéòå íà Ãîñïîä äà
íå ÷àêà ïðåêàëåíî äúëãî, çà äà ìå ñâúðæå ñ øåðèôà â Òåôòúí, ñòàâà ëè?
     Ãëàâíèÿò  øåðèô  íà  îêðúã Òðàïèíãúñ áåøå âïèÿí÷åí ñòàðåö ñ ðàçìåêíàòè
âúòðåøíîñòè è áÿëà, ïóõêàâà êîñà. Ïîçíàâàõ ãî äîáðå - áåøå èäâàë ìíîãî ïúòè
â Ñòóäåíàòà  ïëàíèíà,  çà  äà  âèäè, êàêòî ñàì ñå èçðàçÿâàøå, êàê "íåãîâèòå
ìîì÷åòà"  îòèâàò âúâ âåëèêîòî íåáèòèå. Ñâèäåòåëèòå íà åêçåêóöèèòå ñåäÿõà íà
ñúùèòå  ñãúâàåìè  ñòîëîâå, íà êàêâèòî ñàìèòå âèå íàâÿðíî ñòå ñåäÿëè âåäíúæ-
äâàæ  íà  ïîãðåáåíèÿ,  áëàãîòâîðèòåëíè  âå÷åðè  èëè  áèíãî, îðãàíèçèðàíî îò
ôåðìåðñêîòî  ñäðóæåíèå,  è  âñåêè  ïúò,  ùîì øåðèô Õîóìúð Êðèáúñ ñåäíåøå íà
ñâèäåòåëñêîòî  ñè  ìÿñòî, î÷àêâàõ ñóõèÿ ïóêîò, êîéòî ïðåäøåñòâàøå ïàäàíåòî.
Åäíîâðåìåííî ñå ñòðàõóâàõ è ñå íàäÿâàõ äà äîéäå òîçè äåí, íî òîâà íèêîãà íå
ñòàíà.  Íå ñëåä äúëãî - íå ìîæå äà å áèëî ïîâå÷å îò ãîäèíà ñëåä îòâëè÷àíåòî
íà  ìîìè÷åòàòà  íà  Äåòåðèê  -  òîé  ïîëó÷è èíôàðêò â êàáèíåòà ñè, î÷åâèäíî
äîêàòî ÷óêàë åäíî ñåäåìíàéñåòãîäèøíî ÷åðíîêîæî ìîìè÷å íà èìå Äàôíè Øúðòëåô.
Òàçè  èñòîðèÿ  ñå  ðàçäóâàøå  ìíîãî,  ïîíåæå  ùîì  äîéäåøå âðåìå çà èçáîðè,
øåðèôúò  âèíàãè  ñå  ôóêàøå ñ æåíà ñè è øåñòòå ñè ìîì÷åòà - ïî îíîâà âðåìå,
àêî  èñêàøå äà ãî èçáåðàò íà íÿêàêúâ ïîñò, ÷îâåê òðÿáâàøå äà å ïî êàòîëèê è
îò  ïàïàòà. Íî õîðàòà îáè÷àò ëèöåìåðèòå; íàëè çíàåòå, òå ïîçíàâàò ñâîèòå, à
âèíàãè  å  ïðèÿòíî,  êîãàòî  õâàíàò íÿêîãî ñúñ ñâàëåíè ãàùè è ùðúêíàë õóé è
òîçè íÿêîé íå ñè òè.
     Îñâåí  ÷å  áå ëèöåìåð, òîé áåøå è íåêàäúðåí, îò îíåçè, êîèòî îáè÷àò äà
ãè  ñíèìàò  êàê  ãàëÿò  êîòåòî  íà íÿêîÿ äàìà, êîãàòî âñúùíîñò íÿêîé äðóã -
íàïðèìåð ïîìîùíèê-øåðèôúò Ðîá Ìàêãèé - å ðèñêóâàë äà ñè ñòðîøè âðàòà, çà äà
ñâàëè êîòêàòà îò äúðâîòî.
     Ìàêãèé ñëóøàë íåñâúðçàíèòå äóìè íà Ìàðäæúðè Äåòåðèê â ïðîäúëæåíèå ìîæå
áè  íà äâå ìèíóòè, ïîñëå ÿ ïðåêúñíàë ñ ÷åòèðè-ïåò âúïðîñà - áúðçè è êðàòêè,
êàòî  îòñå÷åíèòå  óäàðè íà îïèòåí áîêñüîð, îò îíåçè óäàðè, êîèòî ñà òîëêîâà
áúðçè  è  ñèëíè,  ÷å  êðúâòà  øóðâà  îùå ïðåäè äà òå çàáîëè. Êîãàòî ïîëó÷èë
îòãîâîðèòå, òîé êàçàë:
     - Ùå  òåëåôîíèðàì  íà  Áîáî  Ìàð÷úíò.  Òîé èìà êó÷åòà. Âèå ñòîéòå òàì,
ãîñïîæî Äåòåðèê. Àêî ìúæúò âè è ìîì÷åòî âè ñå âúðíàò, íàêàðàéòå è òÿõ äà ñè
îñòàíàò âêúùè. Ïîíå îïèòàéòå.
     Ìåæäóâðåìåííî  ñúïðóãúò  é  è  ñèíúò  é ïðîñëåäèëè ïúòÿ íà ïðåñòúïíèêà
ïî÷òè  ïåò  êèëîìåòðà  íà  ñåâåðîçàïàä,  íî  ãî çàãóáèëè, êîãàòî ñëåäàòà ìó
èç÷åçíàëà  ñðåä áîðîâàòà ãîðà. Êàêòî êàçàõ, òå áèëè çåìåäåëöè, à íå ëîâöè è
âå÷å  çíàåëè,  ÷å  ïðåñëåäâàò  çâÿð.  Ïî  ïúòÿ îòêðèëè æúëòî ãîðíèùå, êîåòî
ñúîòâåòñòâàëî  íà  äîëíèùåòî  íà  ïèæàìêàòà  íà  Êàòè,  è îùå åäíî ïàð÷å îò
íîùíèöàòà  íà  Êîðà.  È  äâåòå áèëè íàïîåíè ñ êðúâ, è âå÷å íèòî Êëàóñ, íèòî
Õàóè  áúðçàëè òîëêîâà, êîëêîòî â íà÷àëîòî. Ãîðåùèòå èì íàäåæäè òðÿáâà äà ñà
ñå  áèëè îõëàäèëè, ïîòúâàéêè íàäîëó, êàêòî ñòàâà ñúñ ñòóäåíàòà âîäà, çàùîòî
å ïî-òåæêà.
     Òå  íàâëåçëè â ãîðàòà â òúðñåíå íà ñëåäè è êàòî íå îòêðèëè, îïèòàëè íà
äðóãî  ìÿñòî ñúñ ñúùèÿ ðåçóëòàò è ïîñëå íà òðåòî. Òîçè ïúò íàìåðèëè êúðâàâà
äèðÿ  ïî  èãëè÷êèòå  íà  áîðîâåòå.  Òÿ  ïðîäúëæàâàëà  èçâåñòíî âðåìå, ïîñëå
ïðåêúñâàëà è äâàìàòà îòíîâî çàïî÷íàëè äà ñå ëóòàò. Âå÷å áèëî êúì äåâåò ÷àñà
ñóòðèíòà è çàïî÷íàëè äà ñå ÷óâàò âèêîâå íà õîðà è ëàé íà êó÷åòà. Ðîá Ìàêãèé
áèë  óñïÿë  äà ñúáåðå ãðóïà îò äîáðîâîëöè çà òîëêîâà âðåìå, êîëêîòî ùÿëî äà
îòíåìå  íà  øåðèô  Êðèáúñ  äà  èçïèå  ïúðâîòî ñè êàôå ñ áðåíäè. Êúì äåâåò è
ïåòíàéñåò  òå  íàñòèãíàëè  Êëàóñ  è Õàóè Äåòåðèê, êîèòî îò÷àÿíî ñå ùóðàëè â
êðàÿ íà ãîðàòà. Âîäåíè îò êó÷åòàòà íà Áîáî, ñêîðî õîðàòà ïðîäúëæèëè íàïðåä.
Ìàêãèé  îñòàâèë  áàùàòà è ñèíúò äà âúðâÿò ñ òÿõ - íÿìàëî äà ñå âúðíàò, äîðè
äà  èì  çàïîâÿäàë, íåçàâèñèìî êîëêî ñå ñòðàõóâàëè îò ðåçóëòàòà, è ïîìîùíèê-
øåðèôúò  òðÿáâà  äà  ãî å ðàçáèðàë - íî ãè íàêàðàë äà èçïðàçíÿò ïóøêèòå ñè.
Äðóãèòå  áèëè ñòîðèëè ñúùîòî, êàçàë Ìàêãèé - òàêà áèëî ïî-áåçîïàñíî. Îíîâà,
êîåòî  íå  èì  êàçàë  (íèòî  ïúê  ãî  íàïðàâèë êîéòî è äà å äðóã), áèëî, ÷å
åäèíñòâåíî  òå  áèëè  ïîìîëåíè  äà  ìó ïðåäàäàò ïàòðîíèòå ñè. Ïîëóçàìàÿíè è
èçïúëíåíè ñ æåëàíèå äà ñâúðøàò ñ òîçè êîøìàð, äâàìàòà ñå ïîä÷èíèëè. Ïî òîçè
íà÷èí íàâÿðíî å áèë ñïàñåí æàëêèÿò æèâîò íà Äæîí Êîôè.
     Ëàåùèòå, ñêèìòÿùè êó÷åòà ãè âîäèëè ïðåç ãîðàòà â ïðîäúëæåíèå íà ïîâå÷å
îò  òðè êèëîìåòðà è âñå â òàçè ñåâåðîçàïàäíà ïîñîêà. Ïîñëå èçëåçëè íà áðåãà
íà  ðåêà Òðàïèíãúñ, êîÿòî íà òîâà ìÿñòî å øèðîêà è áàâíà è òå÷å íà þãîèçòîê
ñðåä  íèñêè, îáðàñëè ñ ãîðè õúëìîâå, ñðåä êîèòî ñåìåéñòâàòà Êðåé, Ðîáèíåò è
Äúïëèñè âñå îùå ïðàâåõà ñâîèòå ìàíäîëèíè è ÷åñòî èçïëþâàõà ãíèëèòå ñè çúáè,
äîêàòî  îðÿõà  -  äúëáîêà ïðîâèíöèÿ, êúäåòî ìúæåòå ñå ñïðàâÿõà ñúñ çìèèòå â
íåäåëÿ  ñóòðèí  è  ëÿãàõà  â  ïëúòñêè  ãðÿõ  ñ  äúùåðèòå ñè â íåäåëÿ âå÷åð.
Ïîçíàâàõ  ñåìåéñòâàòà èì - ïîâå÷åòî îò òÿõ îò âðåìå íà âðåìå ïðàùàõà ïðÿñíî
ìåñî íà Ñòàðèÿ Ñâåòëüî. Îò îòñðåùíàòà ñòðàíà íà ðåêàòà ïðåñëåäâà÷èòå ìîæåëè
äà   âèäÿò   êàê   þíñêîòî  ñëúíöå  ñå  èçäèãà  çàä  ñòîìàíåíèòå  ðåëñè  íà
æåëåçîïúòíàòà  ëèíèÿ  Ãðåéò  Ñàóäúðí.  Îêîëî êèëîìåòúð è ïîëîâèíà íàäîëó ïî
ðåêàòà è îò äÿñíàòà èì ñòðàíà áèë äúðâåíèÿò ìîñò, âîäåù êúì âúãëèùíèòå ìèíè
íà "Óåñò Ãðèéí".
     Ñðåä  òðåâàòà  è íèñêèòå õðàñòè îòêðèëè øèðîê óòúïêàí ó÷àñòúê, îáëÿí ñ
òîëêîâà  ìíîãî  êðúâ,  ÷å  ìíîçèíà  îò õîðàòà òðÿáâàëî äà èçòè÷àò îáðàòíî â
ãîðàòà  è äà ñå îáëåê÷àò îò çàêóñêàòà ñè. Îòêðèëè ñúùî è îñòàíàëàòà ÷àñò îò
íîùíèöàòà  íà  Êîðà è Õàóè, êîéòî äîòîãàâà ïðîÿâÿâàë äîñòîéíà çà âúçõèùåíèå
èçäðúæëèâîñò çàëèòíàë êúì áàùà ñè è åäâà íå ïðèïàäíàë.
     È èìåííî  òàì  êó÷åòàòà  íà  Áîáî Ìàð÷úíò çà ïðúâ è åäèíñòâåí ïúò ïðåç
òîçè  äåí  ñå  ñäúðïàëè ïîìåæäó ñè. Áèëè îáùî øåñò: äâà êîïîÿ, äâå õðúòêè è
äâå  îò  îíåçè ïîäîáíè íà òåðèåð ìåëåçè, êîèòî êðàéíèòå þæíÿöè íàðè÷àò ìå÷è
õðúòêè.  Òå  èñêàëè  äà  òðúãíàò  íà  ñåâåðîçàïàä,  íàãîðå  ïî Òðàïèíãúñ, à
îñòàíàëèòå  -  â  îáðàòíàòà  ïîñîêà,  íà þãîèçòîê. Æèâîòíèòå ñå ñáîðè÷êàëè,
îïëåëè  ñå â ïîâîäèòå ñè è ìàêàð âåñòíèöèòå äà íå ñïîìåíàâàõà íèùî çà òîâà,
ìîæåõ  äà  ñè  ïðåäñòàâÿ  óæàñíèòå  ðóãàòíè,  ñ  êîèòî  Áîáî òðÿáâà äà ãè å
îáñèïâàë, äîêàòî å èçïîëçâàë ðúöåòå ñè - íåãîâàòà îïðåäåëåíî íàé-îáðàçîâàíà
÷àñò - çà äà ãè ðàçïëåòå. Íàâðåìåòî ïîçíàâàõ íåêîëöèíà êó÷êàðè è îò îïèò ìè
å èçâåñòíî, ÷å âñè÷êè òå çàáåëåæèòåëíî ñúîòâåòñòâàò íà òîâà íàèìåíîâàíèå.
     Áîáî  çàâúðçàë êó÷åòàòà ïëúòíî åäíî äî äðóãî, ïîñëå ïúõíàë ðàçêúñàíàòà
íîùíèöà íà Êîðà Äåòåðèê ïîä íîñà èì, çà äà èì íàïîìíè êàêâà å çàäà÷àòà èì â
îíçè  äåí, òåìïåðàòóðàòà ïðåç êîéòî ùÿëà äà ñòèãíå òðèéñåò è ïåò ãðàäóñà ïî
ïëàäíå  è  êîìàðèòå  âå÷å êðúæåëè íà îáëàöè îêîëî ãëàâèòå íà õîðàòà. Ìå÷èòå
õðúòêè  èçðúìæàëè  çà ïîñëåäåí ïúò, ðåøèëè äà ñå ïîä÷èíÿò è âñè÷êè çàåäíî ñ
ÿðîñòåí ëàé ñå õâúðëèëè íàäîëó ïî ðåêàòà.
     Ñàìî  äåñåò  ìèíóòè  ïî-êúñíî  õîðàòà  ñïðåëè íà ìÿñòî, ðàçáèðàéêè, ÷å
÷óâàò îùå íåùî îñâåí ëàÿ íà êó÷åòàòà. Òîâà áèë íÿêàêúâ âîé, êîéòî íå ìîæåëî
äà èçäàäå íèêîå êó÷å äîðè â ñìúðòíà îïàñíîñò. Òîâà áèë çâóê, êîéòî íèêîé îò
òÿõ  íå  áèë  ÷óâàë,  íî  âñè÷êè âåäíàãà ðàçáðàëè, ÷å ãî èçäàâà ÷îâåê. Òàêà
êàçàëè,  è  àç  èì  âÿðâàõ. Ñòðóâà ìè ñå, ÷å è àç áèõ ãî ðàçáðàë. ×óâàë ñúì
õîðà  äà  âèÿò  ïî  ñúùèÿ íà÷èí íà ïúò çà åëåêòðè÷åñêèÿ ñòîë. Íå ñà ìíîãî -
ïîâå÷åòî  ñå  óêðîòÿâàò  èëè  ìúë÷àò,  èëè ñå øåãóâàò, êàòî ÷å ëè îòèâàò íà
ïèêíèê  -  íî  íÿêîè  ãî  ïðàâÿò.  Îáèêíîâåíî òîâà ñà îíåçè, êîèòî âÿðâàò â
ñúùåñòâóâàíåòî íà àäà è çíàÿò, ÷å òîé ãè î÷àêâà â êðàÿ íà Çåëåíèÿ ïúò.
     Áîáî îòíîâî ñòåãíàë ïîâîäèòå íà êó÷åòàòà. Æèâîòíèòå áèëè öåííè è íÿìàë
íàìåðåíèå  äà  ãè  çàãóáè  ñðåùó  ïñèõîïàòà,  êîéòî  âèåë è íå÷ëåíîðàçäåëíî
ëîìîòåë  íåäàëå÷  îò  òÿõ.  Äðóãèòå  îò  ãðóïàòà  çàðåäèëè  ïóøêèòå ñè è ãè
ïðèãîòâèëè.  Âëåäåíåíè  îò  óæàñíèÿ âîé, ïðåñëåäâà÷èòå óñåùàëè ñòè÷àùàòà ñå
ïîä  ìèøíèöèòå  è ïî ãúðáà èì ïîò êàòî ñòóäåíà âîäà. Êîãàòî ìúæå ñå ñìðàçÿò
òàêà, òå ñå íóæäàÿò îò âîäà÷, çà äà ïðîäúëæàò, è ïîìîùíèê-øåðèôúò Ìàêãèé ãè
ïîâåë.  Òîé  èçëÿçúë îòïðåä è åíåðãè÷íî ïîåë (îáçàëàãàì ñå îáà÷å, ÷å â òîçè
ìîìåíò  íå ñå å ÷óâñòâàë ïðåèçïúëíåí ñ åíåðãèÿ) êúì åëøèòå â êðàÿ íà ãîðàòà
îò  äÿñíàòà  èì ñòðàíà. Îñòàíàëèòå íåðâíî ãî ïîñëåäâàëè. Øåðèôúò ñïðÿë ñàìî
âåäíúæ,  è  òî  çà äà äàäå çíàê íà íàé-åäðèÿ ñðåä òÿõ - Ñàì Õîëèñ - äà ñòîè
áëèçî  äî  Êëàóñ  Äåòåðèê.  Îò äðóãàòà ñòðàíà íà åëøèòå îòíîâî èìàëî îòêðèò
ó÷àñòúê,  êîéòî  ñå ïðîñòèðàë äî ãîðàòà îòäÿñíî. Îòëÿâî áèë äúëãèÿò, ïëàâåí
ñêëîí  íà ðå÷íèÿ áðÿã. Âñè÷êè ñïðåëè êàòî óäàðåíè îò ãðúì. Ñòðóâà ìè ñå, ÷å
áèõà  äàëè  êàêâî  ëè  íå,  çà äà íå âèäÿò îíîâà, êîåòî áèëî ïðåä òÿõ, è ÷å
íèêîé  îò  òÿõ  íèêîãà  íÿìà äà ãî çàáðàâè. Òîâà áèë êîøìàð, îòêðèò è ïî÷òè
äèìÿù  íà  ñëúíöåòî,  êîéòî  èçëèçà  èçâúí ãðàíèöèòå íà îáèêíîâåíèÿ æèâîò -
áëàãîòâîðèòåëíè  âå÷åðè,  ðàçõîäêè  ïî  ïðîâèíöèàëíèòå óëè÷êè, ÷åñòåí òðóä,
ëþáîâíè  öåëóâêè  â ëåãëîòî. Âñåêè ÷îâåê èìà ÷åðåï è æèâîòúò íà âñè÷êè õîðà
èìà  ÷åðåï,  êàçâàì  âè.  Ïðåç îíçè äåí îíåçè ìúæå ãî âèäåëè - âèäåëè êàêâî
ïîíÿêîãà ñå õèëè çàä óñìèâêàòà.
     Íà  áðåãà  íà  ðåêàòà â èçáåëÿëî, îìàçàíî ñ êðúâ ÿêå áåç ðúêàâè, ñåäÿë
íàé-åäðèÿò  ÷îâåê,  êîãîòî  íÿêîãà  áèëè  âèæäàëè - Äæîí Êîôè. Îãðîìíèòå ìó
êðàêà ñúñ ñïëåñíàòè ïðúñòè áèëè áîñè. Íà ãëàâàòà ìó áèëà çàâúðçàíà èçáåëÿëà
÷åðâåíà  êúðïà,  ñ  êàêâàòî  ñåëñêèòå  æåíè çàáðàæäàò êîñèòå ñè â ÷åðêâàòà.
Îêîëî  íåãî ñå íîñåë îãðîìåí îáëàê êîìàðè. Â äâåòå ñè ðúöå äúðæàë òðóïîâåòå
íà  ãîëè ìîìè÷åíöà. Ðóñàòà èì êîñà, ïðåäè êúäðàâà è ñâåòëà êàòî ïàìóê, ñåãà
áèëà  ïîëåïíàëà  ïî ãëàâèòå èì è ñïëúñòåíà îò êðúâ. Ìúæúò ãè ñòèñêàë è âèåë
êúì  íåáåòî  êàòî  ìàëîóìåí, ïî òúìíîêàôÿâèòå ìó ñòðàíè ñå ñòè÷àëè ñúëçè, à
ëèöåòî  ìó  áèëî  ñãúð÷åíî  îò îãðîìíà ìúêà. Òîé ñå çàäúõâàë, ãúðäèòå ìó ñå
íàäèãàëè,  äîêàòî  ðåìúöèòå  íà  ÿêåòî ìó íå ñå îïúíåëè è ñ ïîðåäíèÿ ñè âîé
èçïóñêàë   è  ïîñëåäíàòà  ãëúòêà  âúçäóõ.  ×îâåê  òîëêîâà  ÷åñòî  ÷åòå  âúâ
âåñòíèöèòå  "óáèåöúò  íå ïðîÿâÿâàøå íèêàêâè óãðèçåíèÿ", íî â òîçè ñëó÷àé íå
áèëî  òàêà. Äæîí Êîôè ñå ðàçêúñâàë îò îíîâà, êîåòî áèë ñòîðèë... íî æèâîòúò
ìó ùÿë äà ïðîäúëæè. Çà ðàçëèêà îò òîçè íà ìîìè÷åíöàòà...
     Èçãëåæäà,  íèêîé  íå  çíàåë  êîëêî âðåìå ñà îñòàíàëè òàì, ïðèêîâàíè îò
ãëåäêàòà  íà  âèåùèÿ ìúæ, êîéòî íà ñâîé ðåä ãëåäàë îòòàòúê îãðîìíàòà ãëàäêà
ïîâúðõíîñò íà ðåêàòà êúì âëàêà, íîñåù ñå ïî ðåëñèòå êúì äúðâåíèÿ ìîñò. Êàòî
÷å  ëè  èçòåêúë öÿë ÷àñ èëè ïúê öÿëà âå÷íîñò è âñå ïàê âëàêúò íå íàïðåäâàë,
ñÿêàø  ôó÷àë  âñå  íà  åäíî ìÿñòî, êàòî äåòå, êîåòî ãíåâíî òðîïà ñ êðà÷åòà.
Ñëúíöåòî âñå íå èçëèçàëî èççàä îáëàêà, çàä êîéòî ñå áèëî ñêðèëî, è ãëåäêàòà
íå  èç÷åçâàëà  îò  î÷èòå  èì.  Áèëà  òàì  - èñòèíñêà êàòî óõàïâàíå îò êó÷å.
×åðíîêîæèÿò ñå ëþëååë íàçàä-íàïðåä, Êîðà è Êàòè ñå ëþëåëè ñ íåãî êàòî êóêëè
â ðúöåòå  íà  âåëèêàí.  Èçìàçàíèòå ñ êðúâ ìóñêóëè íà îãðîìíèòå ãîëè ðúöå íà
ãèãàíòà  ñå  íàïðÿãàëè  è  îòïóñêàëè,  íàïðÿãàëè  è  îòïóñêàëè, íàïðÿãàëè è
îòïóñêàëè.
     Ïðúâ  ñå  ðàçäâèæèë  Êëàóñ  Äåòåðèê.  Òîé  èçêðåùÿë  è  ñå õâúðëèë êúì
÷óäîâèùåòî,  îòâëÿêëî è óáèëî äúùåðèòå ìó. Ñàì Õîëèñ ñè çíàåë ðàáîòàòà è ñå
îïèòàë  äà  ñè  ÿ  ñâúðøè, íî íå óñïÿë. Òîé áèë ïåòíàéñåòèíà ñàíòèìåòðà ïî-
âèñîê  îò  Êëàóñ è òåæàë ïîíå òðèéñåò êèëîãðàìà ïîâå÷å, íî îáåçóìåëèÿò áàùà
íÿêàê ñè ñå îòêúñíàë, ñâåòêàâè÷ íî èçìèíàë ðàçñòîÿíèåòî äî Êîôè è ãî ðèòíàë
â ãëàâàòà.  Áîòóøúò  ìó,  ïîêðèò  ñúñ  ñïå÷åíîòî  ìëÿêî, êîåòî âå÷å ñå áèëî
âêèñíàëî  îò  æåãàòà, ïîïàäíàë òî÷íî â ëÿâîòî ñëåïîî÷èå íà âåëèêàíà, íî òîé
êàòî  ÷å ëè èçîáùî íå ãî óñåòèë. Ïðîñòî ñåäÿë òàì, âèåë, ëþëååë ñå è ãëåäàë
îòòàòúê  ðåêàòà.  Ïðåäñòàâÿì  ñè  ãî  êàòî  íÿêîé ðåâíîñòåí ïîñëåäîâàòåë íà
Êðúñòà  ïî  âðåìå  íà  ïðîïîâåä  íà  Ïåòäåñåòíèöà, çàãëåäàí êúì Îáåòîâàíàòà
çåìÿ... àêî íå ñà áèëè òðóïîâåòå, ðàçáèðà ñå.
     Çà  äà  îòêúñíàò èçïàäíàëèÿ â èñòåðèÿ ôåðìåð îò Äæîí Êîôè, òðÿáâàëî äà
ñå íàìåñÿò ÷åòèðèìà ìúæå è íå çíàÿ êîëêî ïúòè óñïÿë äà ãî óäàðè, ïðåäè íàé-
ïîñëå  äà  ãî  íàïðàâÿò.  Çà  íåãúðà  òîâà êàòî ÷å ëè íÿìàëî çíà÷åíèå - òîé
ïðîñòî  ïðîäúëæàâàë  äà  ãëåäà  îòòàòúê  ðåêàòà  è  äà âèå. Ùî ñå îòíàñÿ äî
Äåòåðèê,  ùîì íàêðàÿ ãî îòêúñíàëè, æåëàíèåòî ìó çà áîé ãî íàïóñíàëî - ñÿêàø
ïðåç  îãðîìíèÿ ÷åðíîêîæ ìúæ òå÷àëî íÿêàêâî ñòðàííî åëåêòðè÷åñòâî (òðÿáâà äà
ìå  èçâèíèòå, âñå îùå ñúì ñêëîíåí äà ðàçñúæäàâàì ñ åëåêòðè÷åñêè ìåòàôîðè) è
êîãàòî  âðúçêàòà  ìó  ñ îíçè åíåðãèåí èçòî÷íèê áèëà ïðåêúñíàòà, òîé îìåêíàë
êàòî  ÷îâåê,  îòõâúðëåí  îò  îãðàäà,  ïî  êîÿòî  òå÷å òîê. Êîëåíè÷èë øèðîêî
ðàçêðà÷åí  íà  áðåãà  è  ñêðèë ëèöåòî ñè â ðúöå, ðàçòúðñåí îò ðèäàíèÿ. Õàóè
îòèøúë ïðè íåãî è äâàìàòà ñå ïðåãúðíàëè, îïðåëè ÷åëà åäíî â äðóãî.
     Äâàìà  ìúæå îñòàíàëè äà ãè íàãëåæäàò, à äðóãèòå çàîáèêîëèëè ñ íàñî÷åíè
íàïðåä  ïóøêè  ëþëååùèÿ  ñå  è  âèåù  ÷åðíîêîæ.  Òîé  êàòî ÷å ëè âñå îùå íå
ñúçíàâàë   ïðèñúñòâèåòî   èì.   Ìàêãèé  ïðèñòúïèë  íàïðåä,  êàòî  íåóâåðåíî
ïðèñòúïâàë îò êðàê íà êðàê, ïîñëå ïðèêëåêíàë äî íåãî.
     - ×îâå÷å  -  òèõî  êàçàë  òîé è Êîôè âåäíàãà ìëúêíàë. Ïîìîùíèê-øåðèôúò
ïîãëåäíàë  çà÷åðâåíèòå ìó îò ïëà÷ î÷è. Ñúëçèòå ìó âñå îùå ñå ñòè÷àëè, ñÿêàø
íÿêîé  áèë  îñòàâèë êðàí÷åòî âúòðå â íåãî îòâîðåíî. Òåçè î÷è ïëà÷åëè è áèëè
íÿêàê ñè ñïîêîéíè... äàëå÷íè è âåäðè. Ñìÿòàõ, ÷å òîâà ñà íàé-ñòðàííèòå î÷è,
êîèòî ñúì âèæäàë ïðåç æèâîòà ñè, è Ìàêãèé ñå ÷óâñòâàë ïî ñúùèÿ íà÷èí.
     - Êàòî  î÷èòå íà çâÿð, êîéòî íèêîãà äîòîãàâà íå å âèæäàë ÷îâåê - òî÷íî
ïðåäè ïðîöåñà êàçàë òîé íà ðåïîðòåð íà èìå Õàìúðñìèò.
     - ×óâàø ëè ìå? - ïîïèòàë.
     Êîôè  áàâíî  êèìíàë ñ ãëàâà. Âñå îùå äúðæàë â ðúöåòå ñè óæàñÿâàùèòå ñè
êóêëè,  ÷èèòî  áðàäè÷êè  áèëè óâèñíàëè íàä ãúðäèòå èì òàêà, ÷å ëèöàòà èì íå
ìîæåëè  ÿñíî  äà ñå âèäÿò, åäíà îò ìàëêîòî ìèëîñòè, êîèòî Ãîñïîä ñìåòíàë çà
óìåñòíî äà äàðè ïðåç îíçè äåí.
     - Êàê ñå êàçâàø?
     - Äæîí  Êîôè  -  îòâúðíàë  ãèãàíòúò ñ äåáåë è çàäàâåí îò ñúëçè ãëàñ. -
Êîôè êàòî êàôå, ñàìî ÷å íå ñå ïèøå òàêà.
     Ìàêãèé  êèìíàë,  ïîñëå  ïîñî÷èë ñ ïðúñò êúì èçäóòèÿ äæîá íà ãúðäèòå íà
ÿêåòî íà íåãúðà. Ñòîðèëî ìó ñå, ÷å âúòðå ìîæå äà èìà ïèñòîëåò - íå ÷å ÷îâåê
ñ òàêúâ  ðúñò  èìàë  íóæäà  îò  îðúæèå,  çà äà íàíåñå íåïîïðàâèìè ùåòè, àêî
ïîèñêà.
     - Êàêâî èìàø òàì, Äæîí Êîôè? Äà íå å ïàòëàê? Ïèñòîëåò?
     - Íå,  ñúð  -  ñ  äåáåëèÿ  ñè ãëàñ îòâúðíàë òîé, à îíåçè ñòðàííè î÷è -
ïúëíè  ñúñ  ñúëçè  è èçìú÷åíè íà ïîâúðõíîñòòà, äàëå÷íè è âåäðè â äúëáî÷èíà,
ñÿêàø  èñòèíñêèÿò  Äæîí  Êîôè áèë íÿêúäå äðóãàäå è ãëåäàë êúì íÿêàêâà äðóãà
çåìÿ,  êúäåòî  íå  ñè  ñòðóâàëî  ÷îâåê äà ñå òðåâîæè çà óáèòèòå ìîìè÷åíöà -
èçîáùî  íå  ñå îòêúñâàëè îò òåçè íà ïîìîùíèê-øåðèôà. - Ïðîñòî ñè íîñÿ ìàëúê
îáÿä.
     - À-õà, ìàëúê îáÿä, òàêà ëè? - ïîïèòàë Ìàêãèé, à Êîôè êèìíàë. Îò î÷èòå
ìó  ïðîäúëæàâàëè  äà  ñå ñòè÷àò ñúëçè è òîé èçáúðñàë óâèñíàëèòå ïîä íîñà ñè
ñîïîëè.  - À îòêúäå âçèìàò õîðàòà êàòî òåá ìàëúê îáÿä, Äæîí Êîôè? - Øåðèôúò
ñå  íàñèëâàë äà çàïàçè õëàäíîêðúâèå, ìàêàð ÷å âå÷å ìîæåë äà óñåòè ìèðèçìàòà
íà  ðàçëîæåíèå  è  âèæäàë  ìóõèòå, íàêàöàëè ïî ìîìè÷åíöàòà. Íàé-óæàñíè áèëè
êîñèòå  èì,  ïî-êúñíî  áå  êàçàë  òîé...  è òîâà ãî íÿìàøå âúâ âåñòíèöèòå -
ñìÿòàøå  ñå  çà  ïðåêàëåíî  ñòðàøíî  çà  äîìàøíî ÷åòåíå. Íå, òîâà íàó÷èõ îò
ðåïîðòåðà,  íàïèñàë òîçè ìàòåðèàë, ãîñïîäèí Õàìúðñìèò. Ïî-êúñíî ãî ïîòúðñèõ
ñàì,  çàùîòî  òîãàâà  Äæîí  Êîôè  ñå ïðåâúðíà çà ìåí â íåùî êàòî ôèêñ-èäåÿ.
Ìàêãèé  êàçàë  íà òîçè Õàìúðñìèò, ÷å ðóñèòå èì êîñè âå÷å íå áèëè ðóñè. Áèëè
ñòàíàëè  êåñòåíÿâè.  Îò  òÿõ  ïî  áóçèòå  èì  ñå  ñòè÷àëà êðúâ, ñÿêàø íÿêîé
áåçóñïåøíî  ñå  áèë îïèòàë äà ãè áîÿäèñà è ÷îâåê íå òðÿáâàëî äà å ëåêàð, çà
äà  ðàçáåðå,  ÷å êðåõêèòå èì ÷åðåïè ñà áèëè ñìà÷êàíè åäèí â äðóã ñúñ ñèëàòà
íà  îíåçè  ìîùíè ðúöå. Íàâÿðíî äåöàòà ñà ïëà÷åëè. Íàâÿðíî òîé å èñêàë äà ãè
íàêàðà  äà  çàìúë÷àò. Àêî ìîìè÷åòàòà áÿõà èìàëè êúñìåò, òîâà áè ìîãëî äà ñå
ñëó÷è ïðåäè èçíàñèëâàíåòî.
     Ãëåäêàòà  ñìðàçÿâàëà  ìèñëèòå  íà  ÷îâåê, äîðè íà òàêúâ ïðîôåñèîíàëèñò
êàòî  ïîìîùíèê-øåðèôà.  À  òîâà ìîæåëî äà äîâåäå äî ãðåøêè, ìîæå áè äîðè äî
ïðîëèâàíå  íà  íîâà êðúâ. Ìàêãèé äúëáîêî ñè ïîåë äúõ è ñå óñïîêîèë. Ïîíå ñå
îïèòàë.
     - Àìè, íå ñè ñïîìíÿì òî÷íî, ïðîêëåò äà ñúì - ñúñ çàäàâåíèÿ ñè îò ñúëçè
ãëàñ  îòâúðíàë  Êîôè, - íî òîâà íàèñòèíà å ìàëúê îáÿä, ñàíäâè÷è è ñòðóâà ìè
ñå, òóðøèÿ.
     - Íÿìàø  íèùî ïðîòèâ ëè÷íî äà ñå óâåðÿ, íàëè? - ïîïèòàë Ìàêãèé. - Ñåãà
íå  ìúðäàé,  Äæîí  Êîôè,  Íå  ãî  ïðàâè,  ìîì÷å, çàùîòî êúì òåá ñà íàñî÷åíè
äîñòàòú÷íî  ïóøêè,  çà  äà òå íàêàðàò äà èç÷åçíåø îò êðúñòà íàãîðå, ñàìî äà
ïîìðúäíåø ïðúñò.
     Âåëèêàíúò  ïðîäúëæèë  äà  ãëåäà îòòàòúê ðåêàòà è íå ìúðäàë, äîêàòî òîé
ïðåäïàçëèâî  áðúêíàë â äæîáà íà ãúðäèòå ìó è èçâàäèë íåùî óâèòî âúâ âåñòíèê
è çàâúðçàíî  ñ âðúâ. Ðàçâúðçàë ãî è ðàçãúðíàë õàðòèÿòà, ìàêàð äà áèë ñúâñåì
ñèãóðåí,  ÷å  Êîôè  êàçâà  èñòèíàòà.  Îêàçàëî  ñå ñàíäâè÷ ñ áåêîí è äîìàò è
æåëèðàí  ñëàäêèø.  Èìàëî  è  òóðøèÿ,  óâèòà  â êðúñòîñëîâèöà, êîÿòî íåãúðúò
íèêîãà  íå  áè  óñïÿë  äà  ðåøè. Áîóçúð áèë ïîëó÷èë íàäåíèöèòå îò ìàëêèÿ ìó
îáÿä.
     Ìàêãèé  ïîäàë õðàíàòà ïðåç ðàìî íà åäèí îò äðóãèòå, áåç äà îòêúñâà î÷è
îò  Êîôè, Âñå îùå ïðèêëåêíàë, áèë ïðåêàëåíî áëèçî äî íåãî, çà äà ñè ïîçâîëè
äà  îòêëîíè  âíèìàíèåòî ñè äîðè ñàìî çà ìèã. Îòíîâî óâèò è çàâúðçàí, îáÿäúò
íàé-íàêðàÿ  ïîïàäíàë  â ðúöåòå íà Áîáî Ìàð÷úíò, êîéòî ãî ïðèáðàë â ðàíèöàòà
ñè,  â  êîÿòî  äúðæàë  õðàíà  çà êó÷åòàòà ñè (íå áèõ ñå ó÷óäèë, àêî âúòðå å
èìàëî è ñòðúâ çà ðèáà). Ïàêåòúò íå áèë ïðåäñòàâåí êàòî äîêàçàòåëñòâî â ñúäà
- ïðàâîðàçäàâàíåòî  â  òàçè  ÷àñò  íà  ñâåòà  å áúðçî, íî íå òîëêîâà, ÷å äà
èçïðåâàðè ðàçâàëÿíåòî íà õðàíàòà - ìàêàð äà áèëè ïîêàçàíè ñíèìêè.
     - Êàêâî  å  ñòàíàëî  òóê,  Äæîí  Êîôè?  -  ïîïèòàë Ìàêãèé ñ íèñêèÿ ñè,
ñåðèîçåí ãëàñ. - Èñêàø ëè äà ìè êàæåø?
     È Êîôè  êàçàë íà íåãî è îñòàíàëèòå ïî÷òè ñúùîòî, êîåòî êàçà è íà ìåí -
òîâà   áèëè  è  ïîñëåäíèòå  äóìè,  îòïðàâåíè  îò  ïðîêóðîðà  êúì  ñúäåáíèòå
çàñåäàòåëè íà ïðîöåñà.
     - Íå  óñïÿõ  -  êàçàë  òîé,  ñòèñíàë  â ðúöå óáèòèòå è èçíàñèëåíè ãîëè
ìîìè÷åíöà. Ïî áóçèòå ìó îòíîâî çàïî÷íàëè äà ñå ñòè÷àò ñúëçè. - Îïèòàõ ñå äà
ãî âúðíà, íî áåøå ïðåêàëåíî êúñíî.
     - Ìîì÷å,  àðåñòóâàì òå çà óáèéñòâî - çàÿâèë Ìàêãèé è ïîñëå ãî çàïëþë â
ëèöåòî.  Ñúäåáíèòå  çàñåäàòåëè  ñå  áàâèëè  ÷åòèðèéñåò è ïåò ìèíóòè. Ñúâñåì
äîñòàòú÷íî âðåìå, çà äà èçÿäàò ñâîÿ ìàëúê îáÿä. ×óäÿ ñå, ÷å èçîáùî ñà èìàëè
àïåòèò.


     5.

     Ñòðóâà  ìè  ñå ðàçáèðàòå, ÷å íå ñúì íàó÷èë âñè÷êî òîâà ïðåç îíçè ãîðåù
îêòîìâðèéñêè  ñëåäîáåä  â  îáëÿíàòà îò ñëúíöå áèáëèîòåêà îò íÿêîëêîòî ñòàðè
âåñòíèöè,  íàòðóïàíè  â  ùàéãà  îò  êàëèôîðíèéñêè ïîðòîêàëè. Âñå ïàê íàó÷èõ
äîñòàòú÷íî,  ÷å äà çàñïÿ òðóäíî ïðåç îíàçè íîù. Êîãàòî ñå ñúáóäè â äâà ïðåç
íîùòà  è  ìå çàâàðè ñåäíàë â êóõíÿòà äà ïèÿ àéðàí è äà ïóøà ñàìîðú÷íî ñâèòà
öèãàðà,  æåíà  ìè ìå ïîïèòà êàêâî èìà è àç ÿ èçëúãàõ - íåùî, êîåòî ïî÷òè íå
ñå å ñëó÷âàëî ïî âðåìå íà äúëãèÿ íè ñúâìåñòåí æèâîò. Êàçàõ é, ÷å ïàê ñúì ñå
ñäúðïàë  ñ  Ïúðñè  Óåòìîð.  Òîâà  áåøå  âÿðíî,  ðàçáèðà ñå, íî ïðè÷èíàòà çà
áåçñúíèåòî  ìè  áå  äðóãà. Îáèêíîâåíî óñïÿâàõ äà îñòàâÿ íåïðèÿòíîñòèòå ñè â
ñëóæáàòà.
     - Å, çàáðàâè çà îíçè ãëóïàê è ñå âðúùàé â ëåãëîòî - îòâúðíà òÿ. - Èìàì
íåùî,  êîåòî  ùå  òè  ïîìîãíå  äà  çàñïèø, è ìîæåø äà ïîëó÷èø âñè÷êî, êîåòî
ïîèñêàø.
     - Ïî-äîáðå  äà íå ãî ïðàâèì - êàçàõ àç. - Êðàí÷åòî ìè íåùî íå å ñúâñåì
íàðåä è íå èñêàì äà çàðàçÿ è òåá.
     Òÿ âäèãíà âåæäè.
     - Êðàí÷åòî,  çíà÷è, à? Ïðåäïîëàãàì, ÷å òðÿáâà äà ñè ãî ïèïíàë îò íÿêîå
óëè÷íî  ìîìè÷å  ïîñëåäíèÿ  ïúò,  êîãàòî ñè áèë â Áàòúí Ðóæ. - Íèêîãà íå áÿõ
õîäèë  â Áàòúí Ðóæ è íèêîãà íå ñå áÿõ äîêîñâàë äî óëè÷íè ìîìè÷åòà - çíàåõìå
ãî è äâàìàòà.
     - Òîâà  ïðîñòî å îáèêíîâåíà ñòàðà óðèíàðíà èíôåêöèÿ - êàçàõ é. - Ìàéêà
ìè  ÷åñòî  êàçâàøå,  ÷å  ìîì÷åòàòà ãè ïðèõâàùàëè, êîãàòî ïèêàåëè íà ñåâåðåí
âÿòúð.
     - Ìàéêà òè ñúùî èìàøå íàâèê äà ñúáèðà ñîëòà öÿë äåí, àêî ÿ ðàçñèïåøå -
âúçðàçè æåíà ìè. - Ä-ð Ñàäëúð...
     - Íå - ïðåêúñíàõ ÿ àç, êàòî âäèãíàõ ðúêà. - Òîé ùå ìå íàêàðà äà âçèìàì
ñóëôàìèä  è  äî êðàÿ íà ñåäìèöàòà ùå äðàéôàì âúâ âñåêè úãúë íà êàáèíåòà ñè.
Ùå  ìè ìèíå îò ñàìî ñåáå ñè, íî ìåæäóâðåìåííî ïðåäïîëàãàì, ÷å å ïî-äîáðå äà
ñòîèì íàñòðàíà åäèí îò äðóã.
     Òÿ  ìå  öåëóíà  ïî  ÷åëîòî  íàä  ëÿâàòà  ìè âåæäà, îò êîåòî âèíàãè ñúì
íàñòðúõâàë... êàêòî Äæàíèñ îòëè÷íî çíàåøå.
     - Áåäíè÷êèÿò. Ñÿêàø îíçè óæàñåí Ïúðñè Óåòìîð íå òè å äîñòàòú÷åí. Èäâàé
ïî-áúðçî â ëåãëîòî.
     Òàêà  è  íàïðàâèõ,  íî ïðåäè òîâà èçëÿçîõ íà çàäíàòà âåðàíäà, çà äà ñå
îáëåê÷à  (è  ïúðâî  ïðîâåðèõ  ïîñîêàòà íà âÿòúðà ñ íàïëþí÷åí ïàëåö - îíîâà,
êîåòî  íè êàçâàò ðîäèòåëèòå íè êàòî ìàëêè, ðÿäêî ñå çàáðàâÿ, êîëêîòî è äà å
ãëóïàâî).  Ïèêàåíåòî  íà  îòêðèòî  å  åäíî  îò  óäîâîëñòâèÿòà  íà  æèâîòà â
ïðîâèíöèÿòà,  êîèòî  ïîåòèòå  íèêîãà íå óñïÿâàò ñúâñåì äà ïðîóìåÿò, íî ïðåç
îíàçè  íîù íå áåøå íèêàêâî óäîâîëñòâèå - èçëèçàùàòà îò ìåí âîäà ìå èçãàðÿøå
êàòî  âúç  ïëàìåíåí êåðîñèí. È âñå ïàê ñè ìèñëåõ, ÷å ñëåäîáåäà áÿõ ìàëêî ïî
çëå è áÿõ ñèãóðåí, ÷å ñúì áèë ïî-çëå äâà-òðè äíè ïðåäè òîâà. Íàäÿâàõ ñå, ÷å
ñúñòîÿíèåòî ìè å çàïî÷íàëî äà ñå ïîäîáðÿâà. Íèêîãà íå å èìàëî ïî-áåçïî÷âåíè
íàäåæäè. Íèêîé íå ìè áåøå êàçàë, ÷å ïîíÿêîãà ùîì âèðóñúò âëåçå òàì âúòðå íà
òîïëî è âëàæíî, ìîæå äà ñè ïî÷èíå çà äåí-äâà, ïðåäè îòíîâî äà ñå ðàçâèëíåå.
Ùÿõ  äà  ñå  èçíåíàäàì, êîãàòî ãî ðàçáåðÿõ. Îùå ïîâå÷å ùÿõ äà ñå èçíåíàäàì,
êîãàòî ðàçáåðÿõ, ÷å ñëåä îùå ïåòíàéñåò-äâàéñåò ãîäèíè ùå ñå ïîÿâÿò õàï÷åòà,
ñïîñîáíè  äà  ñå  ñïðàâÿò  ñ  èíôåêöèÿòà  çà ðåêîðäíî âðåìå... è ìàêàð òåçè
õàï÷åòà  äà  ïðåäèçâèêâàõà  ëåêî  ãàäåíå  èëè  ñòîìàøíî ðàçñòðîéñòâî, ïî÷òè
íèêîãà  íå  òå  êàðàõà  äà ïîâðúùàø êàòî òàáëåòêèòå ñóëôàìèä íà ä-ð Ñàäëúð.
Òîãàâà  ïðåç  òðèéñåò è âòîðà íå ìîæåøå äà íàïðàâèø äðóãî, îñâåí äà ÷àêàø è
äà  ñå  îïèòâàø  äà  íå  îáðúùàø âíèìàíèå íà óñåùàíåòî, ÷å íÿêîé å íàïúëíèë
âúòðåøíîñòèòå  òè  ñ  êåðîñèí  è  ïîñëå å ïîäíåñúë êúì íåãî çàïàëåíà êëå÷êà
êèáðèò.
     Äîïóøèõ  ñè  ôàñà,  îòèäîõ  â  ñïàëíÿòà  è  íàé-ïîñëå  çàñïàõ. Ñúíóâàõ
ìîìè÷åòà ñúñ ñâåíëèâè óñìèâêè è êðúâ ïî êîñèòå.


     6.

     Íà  ñëåäâàùàòà  ñóòðèí  íà  áþðîòî  ìè  èìàøå ðîçîâà áåëåæêà, êîÿòî ìå
ïðèêàíâàøå  êîëêîòî  å  âúçìîæíî  ïî-ñêîðî  äà  íàìèíà  ïîêðàé  êàáèíåòà íà
äèðåêòîðà.  Çíàåõ  çà êàêâî ñòàâà äóìà - èãðàòà ñè èìàøå íåïèñàíè, íî ìíîãî
âàæíè  ïðàâèëà  è  ïðåäèøíèÿ äåí àç áÿõ ïðåñòàíàë äà èãðàÿ ïî òÿõ - òàêà ÷å
îòëàãàõ ÿâÿâàíåòî ñè êîëêîòî ìîæåõ ïîâå÷å. Ïðåäïîëàãàì, ÷å áåøå ñúùîòî êàòî
ñ îòèâàíåòî ìè íà ëåêàð çà óðèíàðíèÿ ìè ïðîáëåì. Âèíàãè ñúì ñìÿòàë ïðèíöèïà
"äàâàé äà ñâúðøâàìå ñ òàçè ðàáîòà" çà ïðåêîìåðíî íàäöåíÿâàé. Òàêà èëè èíà÷å
íå ñå âòóðíàõ êúì êàáèíåòà íà äèðåêòîð Ìóðñ. Âìåñòî òîâà ñúáëÿêîõ âúëíåíàòà
ñè  óíèôîðìåíà  êóðòêà,  ñëîæèõ  ÿ  íà  îáëåãàëêàòà  íà  ñòîëà ñè è âêëþ÷èõ
âåíòèëàòîðà  -  äåíÿò  îòíîâî áå ãîðåù. Ïîñëå ñåäíàõ è ïðåãëåäàõ ðàïîðòà çà
íîùíàòà  ñìÿíà  íà  Áðóòúñ  Õàóúë.  Íÿìàøå íèùî òðåâîæíî. Äåëàêðîà ïîïëàêàë
ìàëêî, ñëåä êàòî ñå ïðèáðàë îò ðàçõîäêà - ïðàâåøå ãî ïî÷òè âñÿêà âå÷åð è ïî-
ñêîðî  çàðàäè  ñåáå  ñè,  îòêîëêîòî çàðàäè õîðàòà, êîèòî áåøå èçïåêúë æèâè,
ñúâñåì  ñèãóðåí  ñúì  -  è  ïîñëå  èçâàäèë  ãîñïîäèí  Äæèíãúëñ, ìèøêàòà, îò
öèãàðåíàòà  êóòèÿ, â êîÿòî ñïåøå. Òîâà óñïîêîèëî Äåë è ïðåç îñòàíàëàòà ÷àñò
îò  íîùòà  ñïàë êàòî íîâîðîäåíî. Ãîñïîäèí Äæèíãúëñ íàé-âåðîÿòíî áå ïðåêàðàë
âðåìåòî  âúðõó  êîðåìà  íà  Äåëàêðîà  ñúñ ñâèòà íàä ëàïè÷êèòå ñè îïàøêà è ñ
íåìèãàùè  î÷è.  Ñÿêàø  Ãîñïîä  áåøå  ðåøèë,  ÷å íà Äåëàêðîà ìó òðÿáâà àíãåë
ïàçèòåë, íî â ìúäðîñòòà Ñè áåøå ïîâåëèë, ÷å çà ïëúõ êàòî óáèåöà îò Ëóèçèàíà
å ïîäõîäÿùà  åäèíñòâåíî  ìèøêà.  Íå  ÷å  âñè÷êî  òîâà ãî èìàøå â äîêëàäà íà
Áðóòàëíèÿ, ðàçáèðà ñå, íî ñàìèÿò àç áÿõ èçêàðàë äîñòàòú÷íî íîùíè äåæóðñòâà,
çà  äà ìîãà äà ÷åòà ìåæäó ðåäîâåòå. Èìàøå è êðàòêà áåëåæêà çà Êîôè: "Îñòàíà
áóäåí,  ïðåç  ïîâå÷åòî  âðåìå ìúë÷à, ìîæå è äà å ïëàêàë ìàëêî. Îïèòàõ ñå äà
çàâúðæà ðàçãîâîð, íî ñëåä íÿêîëêîòî ìó íå÷ëåíîðàçäåëíè îòãîâîðà ñå îòêàçàõ.
Ìîæå áè Ïîë èëè Õàðè ùå èìàò ïîâå÷å óñïåõ."
     "Çàâúðçâàíåòî  íà  ðàçãîâîð"  âñúùíîñò áåøå â îñíîâàòà íà ðàáîòàòà íè.
Òîãàâà  íå  ãî  çíàåõ, íî êàòî ñå âðúùàì íàçàä îò ïîçèöèÿòà íà òàçè ñòðàííà
ïðåêëîííà  âúçðàñò  (ñòðóâà  ìè  ñå, ÷å âñè÷êè ïðåêëîííè âúçðàñòè èçãëåæäàò
ñòðàííè  íà õîðàòà, êîèòî òðÿáâà äà ãè èçæèâåÿò), ðàçáèðàì, ÷å å áèëî òàêà,
è çàùî  íå  ñúì  ãî ñúçíàâàë íàâðåìåòî - áèëî å ïðåêàëåíî âàæíî çà ðàáîòàòà
íè, êàêâîòî å äèøàíåòî çà æèâîòà íè.
     Íå  áå  âàæíî  ïðèõîäÿùèòå  íàäçèðàòåëè äà ñà äîáðè â "çàâúðçâàíåòî íà
ðàçãîâîð",  à áåøå æèçíåíîâàæíî çà ìåí, Õàðè, Áðóòàëíèÿ è Äèéí... è òîâà áå
åäíà  îò ïðè÷èíèòå, ïîðàäè êîèòî íå ïîíàñÿõìå Ïúðñè Óåòìîð. Çàòâîðíèöèòå ãî
ìðàçåõà,  íàäçèðàòåëèòå  ñúùî...  ìðàçåõà  ãî  âñè÷êè,  ïðåäïîëàãàì,  îñâåí
ïîëèòè÷åñêèòå  ìó  ïðèÿòåëè, ñàìèÿò Ïúðñè è ìîæå áè (íî ñàìî ìîæå áè) ìàéêà
ìó.  Òîé  áåøå  êàòî äîçà áÿë àðñåíèê, ïîðúñåí â ñâàòáåíà òîðòà è ñòðóâà ìè
ñå, îùå îò ñàìîòî íà÷àëî ñúì ðàçáèðàë êàêâî ïðåäñòàâëÿâà. Òîé áå òàÿùèÿò ñå
â î÷àêâàíå èíöèäåíò. Ùî ñå îòíàñÿøå äî îñòàíàëèòå îò íàñ, íèå ìîæåõìå äà ñå
çàáàâëÿâàìå ñ ìèñúëòà, ÷å ñìå íàé-ïîëåçíè íå êàòî íàäçèðàòåëè íà îñúäåíèòå,
à êàòî  òåõíè  ïñèõèàòðè  -  òàçè  èäåÿ  îò÷àñòè ìå çàíèìàâà è äî äíåñ - íî
çíàåõìå  êàê  äà  çàâúðçâàìå  ðàçãîâîð...  à  áåç  ðàçãîâîðà  õîðàòà, êîèòî
î÷àêâàõà ðåäà ñè çà Ñòàðèÿ Ñâåòëüî, èìàõà ãàäíèÿ íàâèê äà ïîëóäÿâàò.
     Ïîä  äîêëàäà  íà Áðóòàëíèÿ ñè îòáåëÿçàõ äà ïîãîâîðÿ ñ Äæîí Êîôè - ïîíå
äà  îïèòàì  -  è  ïîñëå  ñå  çàåõ ñ ïèñìîòî, ïðàòåíî ìè îò Êúðòèñ Àíäåðñúí,
ãëàâíèÿ çàìåñòíèê íà äèðåêòîðà. Â íåãî ñå êàçâàøå, ÷å òîé, Àíäåðñúí, ñúâñåì
ñêîðî  î÷àêâàë  çàïîâåä  çà  ÄÍÅ  íà  Åäóúðä Äåëàêðîà (ïðàâîïèñíà ãðåøêà íà
Àíäåðñúí  - èìåòî íà îñúäåíèÿ âñúùíîñò áåøå Åäóàð Äåëàêðîà). ÄÍÅ îçíà÷àâàøå
äàòà  íà  åêçåêóöèÿòà  è  ñïîðåä  ñúîáùåíèåòî  Êúðòèñ èìàë äàííè îò ñèãóðåí
èçòî÷íèê, ÷å äðåáíèÿò ôðàíöóçèí ùå èçìèíå ïîñëåäíèÿ ñè ïúò ìàëêî ïðåäè äåíÿ
íà  Âñè  ñâåòèè  -  ïðåäïîëàãàøå,  ÷å ñòàâà äóìà çà 27 îêòîìâðè, à íåãîâèòå
ïðåäïîëîæåíèÿ  áÿõà  ïîäêðåïåíè îò äîñòîâåðíà èíôîðìàöèÿ. Íî ïðåäè òîâà ñìå
ìîæåëè  äà  î÷àêâàìå  íîâ  çàòâîðíèê  íà èìå Óèëÿì Óîðòúí. "Òîé å îò îíåçè,
êîèòî  õîðàòà  íàðè÷àò "ïðîáëåìíè äåöà" - ïèøåøå ñ íàêëîíåíèÿ ñè è íÿêàê ñè
ïåäàíòè÷åí  ïî÷åðê  Êúðòèñ.  -  Àäñêè  ëóä  è ãîðä îò òîâà. Ïðåç ïîñëåäíàòà
ãîäèíà  îáèêîëèë  öåëèÿ  ùàò è íàêðàÿ èçâúðøèë íàé-òåæêîòî ïðåñòúïëåíèå. Ïî
âðåìå  íà  ãðàáåæ  óáèë  òðèìà  äóøè.  Åäíà îò æåðòâèòå áèëà áðåìåííà æåíà.
Äîêàòî  áÿãàë,  óáèë  è  ÷åòâúðòè - ñëóæèòåë îò ùàòñêàòà ïîëèöèÿ. Íå óëó÷èë
åäèíñòâåíî åäíà ìîíàõèíÿ è íÿêàêúâ ñëåïåö. - Òîâà ìå íàêàðà äà ñå óñìèõíà. -
Óîðòúí  å  äåâåòíàéñåòãîäèøåí, â ãîðíàòà ÷àñò íà ïðåäìèøíèöàòà íà ëÿâàòà ìó
ðúêà  å  òàòóèðàí íàäïèñúò "Áèëè Õëàïåòî*". Ùå òè ñå íàëîæè äà ãî ïîøëÿïíåø
íÿêîé  è  äðóã  ïúò,  ãàðàíòèðàì  òè  ãî, íî áúäè âíèìàòåëåí. Íà òîçè ÷îâåê
ïðîñòî  íå  ìó ïóêà. - Áåøå ïîä÷åðòàë ïîñëåäíîòî èçðå÷åíèå ñ äâîéíà ëèíèÿ è
íàêðàÿ  çàâúðøâàøå  ñ  äóìèòå: - Îñâåí òîâà ìîæå äà ñå çàäúðæè äîñòà âðåìå.
Îáæàëâà  ïðèñúäàòà  ñè,  òðÿáâà  ñúùî  äà  ñå  èìà  ïðåäâèä  ôàêòúò,  ÷å  å
íåïúëíîëåòåí."
     Ëóäî  õëàïå, îáæàëâà, âåðîÿòíî ùå ñå çàäúðæè èçâåñòíî âðåìå. Î, âñè÷êî
òîâà  èçãëåæäàøå  íàïðàâî ïðåêðàñíî. Èçâåäíúæ äåíÿò çàïî÷íà äà ìè ñå ñòðóâà
òâúðäå ãîðåù è ïîâå÷å íå ìîæåõ äà îòëàãàì ñðåùàòà ñ äèðåêòîðà Ìóðñ.
     Ïðåç  ãîäèíèòå  ñè  êàòî íàäçèðàòåë â Ñòóäåíàòà ïëàíèíà ñúì ðàáîòèë çà
òðèìà äèðåêòîðè - Õàë Ìóðñ áåøå ïîñëåäíèÿò è íàé-äîáðèÿò îò òÿõ. Â èçâåñòåí
ñìèñúë.  Îòêðîâåí, ïðàâîëèíååí, ëèøåí äîðè îò ðóäèìåíòàðíèÿ õóìîð íà Êúðòèñ
Àíäåðñúí,  íî  ñ äîñòàòú÷íî ïîëèòè÷åñêè òàêò, çà äà çàïàçè ðàáîòàòà ñè ïðåç
îíåçè  ìðà÷íè  ãîäèíè...  è  ñ äîñòàòú÷íî ÷åñòíîñò, çà äà íå ñå ñúáëàçíè îò
èãðàòà.  Íÿìàøå  äà  ñå  èçäèãíå  ïîâå÷å, íî, èçãëåæäà, òîâà ãî óñòðîéâàøå.
Òîãàâà  áåøå  ïåòäåñåò  è  îñåì  èëè  ïåòäåñåò  è  äåâåò ãîäèøåí, ñ äúëáîêî
íàáðàçäåíî  ëèöå  íà  êîïîé,  êîåòî íàâÿðíî áè ñå õàðåñàëî íà Áîáî Ìàð÷úíò.
Êîñàòà  ìó  áå  áÿëà  è ñå ðúêóâàøå íÿêàê ñè ñêîâàíî, íî áåøå ñèëåí. Ãîäèíà
ïðåäè  òîâà,  êîãàòî  åäèí  îò  çàòâîðíèöèòå  ñå  íàõâúðëè  ñðåùó  íåãî âúâ
âúòðåøíèÿ  äâîð  ñ  ïîäîñòðåíà  ëåòâà  îò ùàéãà, Ìóðñ çàïàçè ñàìîîáëàäàíèå,
ñãðàá÷è  ãî  çà  êèòêàòà  è  ÿ èçâè òîëêîâà ñèëíî, ÷å êîñòèòå íà íàïàäàòåëÿ
èçõðóùÿõà  êàòî ñóõè êëîíêè â îãúí. Çàáðàâèë âñè÷êèòå ñè æàëáè, çàòâîðíèêúò
êîëåíè÷è íà çåìÿòà è çàïî÷íà äà ïëà÷å çà ìàéêà ñè.
     - Àç  íå  ñúì  ìàéêà  òè  -  ñ  îòðàáîòåíèÿ  ñè þæíÿøêè àêöåíò îòâúðíà
äèðåêòîðúò, - íî àêî áÿõ, ùÿõ äà ñè ïîâäèãíà ïîëèòå è äà òå îïèêàÿ îò îíàçè
äóïêà, îò êîÿòî ñúì òå ðîäèëà.
     Êîãàòî  âëÿçîõ  â êàáèíåòà ìó, òîé ïîíå÷è äà ñå èçïðàâè è àç ìó ìàõíàõ
äà îñòàíå íà ìÿñòîòî ñè. Ñåäíàõ îò äðóãàòà ñòðàíà íà áþðîòî ìó è çàïî÷íàõ ñ
âúïðîñ çà æåíà ìó... ñàìî ÷å â íàøèÿ êðàé íå ñå ïðàâè òàêà.
     - Êàê  å  îíîâà  òâîå  õóáàâî  ìîìè÷å?  - åòî êàê ãî ïîïèòàõ àç, ñÿêàø
Ìåëèíäà   áåøå   ñàìî   ñåäåìíàéñåòãîäèøíà,  à  íå  íà  øåéñåò  è  äâå-òðè.
Çàãðèæåíîñòòà ìè áå èñêðåíà - òÿ áåøå æåíà, êîÿòî ñàìèÿò àç áèõ îáè÷àë è çà
êîÿòî  áèõ  ñå îæåíèë, àêî æèòåéñêèòå íè ïúòèùà ñå áÿõà ïðåñåêëè - íî ïúê è
íÿìàõ  íèùî  ïðîòèâ  ìàëêî äà ãî îòêëîíÿ îò ãëàâíàòà ìó ðàáîòà. Òîé äúëáîêî
âúçäúõíà.
     - Íå å äîáðå, Ïîë. Èçîáùî íå å äîáðå.
     - Ïàê ëè ãëàâîáîëèå?
     - Òàçè  ñåäìèöà  ñàìî  âåäíúæ,  íî  áåøå íàé-òåæêîòî äîñåãà - îíçè äåí
òðÿáâàøå  ïî÷òè ïðåç öÿëîòî âðåìå äà ëåæè. À ñåãà ïúê ñå ïîÿâè òàçè ñëàáîñò
â äÿñíàòà é ðúêà... - Òîé ïîâäèãíà èçïúñòðåíàòà ñè ñ êàôåíèêàâè ïåòíà äÿñíà
ðúêà.  Èçâåñòíî  âðåìå  è  äâàìàòà ÿ ãëåäàõìå êàê òðåïåðè íàä áåëåæíèêà ìó,
ïîñëå äèðåêòîðúò ÿ îòïóñíà. Ðàçáèðàõ, ÷å áè äàë êàêâî ëè íå, çà äà íå ìó ñå
íàëàãà äà ìè êàæå îíîâà, êîåòî ìè êàçâàøå, è àç áèõ äàë ñúùî òîëêîâà, çà äà
íå  ìè  ñå  íàëàãà  äà  ãî ÷óÿ. Ãëàâîáîëèÿòà íà Ìåëèíäà áÿõà çàïî÷íàëè ïðåç
ïðîëåòòà  è  ïðåç  öÿëîòî  ëÿòî  äîêòîðúò  áåøå  òâúðäÿë,  ÷å  ñà "ìèãðåííè
ïðèñòúïè,   äúëæàùè   ñå   íà  íåðâíî  íàïðåæåíèå",  íàâÿðíî  ïðè÷èíåíî  îò
ïðåäñòîÿùîòî ïåíñèîíèðàíå íà Õàë. Ñàìî ÷å íèòî åäèí îò äâàìàòà íå ìîæåøå äà
î÷àêâà ïåíñèîíèðàíåòî ìó, æåíà ìè ìè áå êàçàëà, ÷å ìèãðåíàòà íå å áîëåñò íà
ñòàðèòå, à íà ìëàäèòå. Êîãàòî áîëíèòå äîñòèãíåëè âúçðàñòòà íà Ìåëèíäà Ìóðñ,
òå  îáèêíîâåíî îçäðàâÿâàëè, à íå îáðàòíîòî. À ñåãà è òàçè ñëàáîñò â ðúêàòà.
Íå ìè ïðèëè÷àøå íà íåðâíî íàïðåæåíèå, à ïî-ñêîðî íà èñòèíñêè óäàð.
     - Ä-ð  Õàâúðñòðîì  èñêà  äà  ÿ  çàâåäå äî áîëíèöàòà â Èíäèàíîëà - ðå÷å
Ìóðñ. - Äà é íàïðàâÿò èçñëåäâàíèÿ. Èìà ïðåäâèä ðåíòãåíîâè ñíèìêè íà ãëàâàòà
è êîé çíàå êàêâî äðóãî. Óïëàøåíà å äî ñìúðò. - Òîé çàìúë÷à, ïîñëå ïðèáàâè: -
Äà òè êàæà ÷åñòíî, àç ñúùî.
     - Äà,  íî  òè  ãî  ðàçáèðàø - îòâúðíàõ àç. - Íåäåéòå äà ÷àêàòå. Àêî ñå
îêàæå,  ÷å  å íåùî, êîåòî ìîãàò äà âèäÿò íà ðåíòãåíà, ìîæå äà ñå îêàæå íåùî
ëå÷èìî.
     - Äà  -  ñúãëàñè  ñå  òîé è ïîñëå, ñàìî çà ìèã - åäèíñòâåíèÿ ïðåç òàçè
÷àñò  îò  ðàçãîâîðà íè - î÷èòå íè ñå ñðåùíàõà. Ïîìåæäó íè ñå óñòàíîâè îíîâà
ðàçáèðàíå, êîåòî íÿìà íóæäà îò äóìè. Ìîæåøå äà å óäàð, äà. Ìîæåøå ñúùî äà å
òóìîð  â ãëàâàòà é è àêî áåøå òàêà, âúçìîæíîñòòà ëåêàðèòå â Èíäèàíîëà äà ñà
â ñúñòîÿíèå  äà íàïðàâÿò êàêâîòî è äà å ñå ðàâíÿâàøå ïî÷òè íà íóëà. Òîâà áå
1932,  ñïîìíåòå  ñè,  êîãàòî  äîðè  íåùî ñðàâíèòåëíî ïðîñòî êàòî óðèíàðíàòà
èíôåêöèÿ, îçíà÷àâàøå èëè ñóëôàìèä è ïîâðúùàíå, èëè áîëêè è ÷àêàíå.
     - Áëàãîäàðÿ  òè çà çàãðèæåíîñòòà, Ïîë. À ñåãà äà ñè ïîãîâîðèì çà Ïúðñè
Óåòìîð.
     Èçïúøêàõ è ïîêðèõ î÷èòå ñè ñ äëàí.
     - Òàçè  ñóòðèí  ìè ñå îáàäèõà îò ñòîëèöàòà íà ùàòà - áåçèçðàçíî èçðå÷å
äèðåêòîðúò. - Áåøå äîñòà íåïðèÿòåí ðàçãîâîð, ñèãóðåí ñúì, ÷å ìîæåø äà ñè ãî
ïðåäñòàâèø. Ïîë, ãóáåðíàòîðúò å ïîä òàêúâ ÷åõúë, âñå åäíî íå óïðàâëÿâà, àêî
ðàçáèðàø  êàêâî èñêàì äà êàæà. À æåíà ìó èìà áðàò, êîéòî èìà åäèí-åäèíñòâåí
ñèí.  Òîçè  ñèí å Ïúðñè Óåòìîð. Ñíîùè òîé òåëåôîíèðàë íà áàùà ñè, à áàùà ìó
òåëåôîíèðàë íà ëåëÿ ìó. Òðÿáâà ëè äà òè îáÿñíÿâàì îñòàíàëîòî?
     - Íå  -  îòâúðíàõ,  - Ïúðñè ñå å ðàçïèñêàë. Êàòî íÿêîå ìàìèíî äåòåíöå,
êîåòî êàçâà íà ó÷èòåëÿ, ÷å âèäÿë Äæàê è Äæèë äà ñå íàòèñêàò â ñúáëåêàëíÿòà.
     - Äà - ñúãëàñè ñå Ìóðñ, - ãîðå-äîëó å òàêà.
     - Çíàåø  ëè  êàêâî  ñòàíà  ìåæäó  Ïúðñè  è  Äåëàêðîà,  êîãàòî äîêàðàõà
ôðàíöóçèíà?  -  ïîïèòàõ  àç.  -  Êàêâî íàïðàâè Ïúðñè ñ ïðîêëåòàòà ñè äúáîâà
ïàëêà?
     - Äà, íî...
     - È  çíàåø êàê ïîíÿêîãà ÿ ïðîêàðâà ïî ðåøåòêèòå, ïðîñòî åé òàêà. Òîé å
äîëåí,  ãëóïàâ è íå çíàÿ îùå êîëêî âðåìå ùå ìîãà äà ãî òúðïÿ. Òîâà å ñàìàòà
èñòèíà.
     Ïîçíàâàõìå  ñå  îò  ïåò  ãîäèíè. Òîâà ìîæåøå äà å ìíîãî âðåìå çà õîðà,
êîèòî  ñå  ðàçáèðàò,  îñîáåíî  êîãàòî  ðàáîòàòà îò÷àñòè ñå ñúñòîè â òîâà äà
ðàçìåíÿø  æèâîò  çà ñìúðò. Èñêàì äà êàæà, ÷å òîé çíàåøå êàêâî èìàì ïðåäâèä.
Íå  ÷å  ùÿõ  äà  íàïóñíà  - íå è êîãàòî Äåïðåñèÿòà äåáíåøå èçâúí ñòåíèòå íà
çàòâîðà  êàòî  îïàñåí ïðåñòúïíèê, êîãîòî íå ìîæåì äà çàëîâèì. È ïî-äîáðè îò
ìåí  ñå ñêèòàõà ïî ïúòèùàòà èëè ñå ñàìîóáèâàõà. Àç èìàõ êúñìåò è ãî çíàåõ -
äåöàòà  áÿõà  ïîðàñíàëè  è  ïðåç  ïîñëåäíèòå  äâå  ãîäèíè  èïîòåêàòà,  îíçè
ñòîêèëîãðàìîâ ìðàìîðåí áëîê, ñå áåøå ñìúêíàë îò ïëåùèòå ìè. Íî ÷îâåê òðÿáâà
äà  ñå  õðàíè, æåíà ìó ñúùî. Îñâåí òîâà áÿõìå ñâèêíàëè äà ïðàùàìå íà äúùåðÿ
íè  è  çåò  íè ïî äâàéñåò äîëàðà âèíàãè êîãàòî ìîæåõìå äà ñè ãî ïîçâîëèì (à
ïîíÿêîãà  è  êîãàòî  íå ìîæåõìå, àêî ïèñìàòà íà Äæåéí áÿõà òâúðäå îò÷àÿíè).
Çåò  íè  áå  áåçðàáîòåí  ãèìíàçèàëåí ó÷èòåë è àêî ïðåç îíåçè äíè òîâà íå ñå
ðàâíÿâàøå  íà  îò÷àÿíèå,  äóìàòà  ïðîñòî íÿìàøå äðóãî çíà÷åíèå. Òàêà ÷å íå,
÷îâåê  íå  ìîæåøå  äà  ñå  îòêàæå  îò  ñèãóðíà  ðàáîòà  êàòî  ìîÿòà... íå è
õëàäíîêðúâíî,  ðàçáèðà  ñå.  Íî  ïðåç îíàçè åñåí ìîÿòà êðúâ íå áåøå õëàäíà.
Òåìïåðàòóðèòå  íàâúí íå áÿõà íîðìàëíè çà ñåçîíà è èíôåêöèÿòà, êîÿòî ïúëçåøå
â ìåí,  íàäóâàøå  òåðìîìåòúðà  îùå  ïîâå÷å,  À  êîãàòî  ÷îâåê  å  â  òàêîâà
ñúñòîÿíèå,  ïîíÿêîãà  þìðóêúò ìó íåâîëíî ïîëèòà íàïðåä. À àêî óäàðèø âåäíúæ
âðúçêàð  êàòî  Ïúðñè  Óåòìîð,  ñïîêîéíî ìîæåø äà ïðîäúëæèø äà óäðÿø, çàùîòî
ïðîñòî íÿìà âðúùàíå íàçàä.
     - Òî÷íî çàòîâà òå èçâèêàõ - òèõî êàçà Ìóðñ. - Îò ñèãóðåí èçòî÷íèê çíàì
- âñúùíîñò  îò  ÷îâåêà,  êîéòî ìè òåëåôîíèðà òàçè ñóòðèí - ÷å Ïúðñè å ïîäàë
ìîëáà çà "Áðàéúð" è ÷å ùå ãî ïðèåìàò.
     - Çà  "Áðàéúð" - ïîâòîðèõ àç. - Ñòàâàøå äóìà çà "Áðàéúð Ðèäæ", åäíà îò
äâåòå  ùàòñêè  áîëíèöè.  -  Êàêâî  ïðàâè  òîâà  ìîì÷å? Äà íå ñå ðàçõîæäà èç
ùàòñêèòå çàâåäåíèÿ?
     - Ñòàâà  äóìà çà àäìèíèñòðàòèâíà ðàáîòà. Ñ ïî-äîáðà çàïëàòà è ñâúðçàíà
ñ êíèæà,  à  íå ñ ìåñòåíå íà áîëíè÷íè ëåãëà ïîñðåä íàé-ãîëÿìàòà æåãà. - Òîé
ìè  ñå óõèëè. - Çíàåø ëè, Ïîë, âå÷å ìîæåøå äà ñè ñå èçáàâèë îò íåãî, àêî ïî
âðåìå íà åêçåêóöèÿòà íà Âîæäà íå ãî áåøå ñëîæèë çàåäíî ñ Âàí Õåé â êàáèíàòà
çà ïðåêúñâà÷à.
     Çà ìèã äóìèòå ìó ìè ñå ñòîðèõà òîëêîâà ñòðàííè, ÷å íå ìîæåõ äà ïðîóìåÿ
êàêâî èìà ïðåäâèä. À ìîæå áè ïðîñòî íå èñêàõ.
     - À  êúäå  äðóãàäå  òðÿáâàøå äà ãî ñëîæà? - ïîïèòàõ àç. - Çà Áîãà, òîé
èçîáùî  íå  çíàå êàêâî ïðàâè â áëîêà! Äà ãî íàïðàâÿ äåéñòâèòåëåí ó÷àñòíèê â
åêçåêóöèèòå...  -  Íå  äîâúðøèõ.  Íå  ìîæåõ  äà  äîâúðøà.  Âúçìîæíîñòòà  çà
ïðåöàêâàíèÿ ìè ñå ñòðóâàøå áåçêðàéíà.
     - Âúïðåêè  òîâà  å  íàé-äîáðå  äà  ó÷àñòâà ïî-àêòèâíî â åêçåêóöèÿòà íà
Äåëàêðîà. Ðàçáèðà ñå, àêî èñêàø äà ñå èçáàâèø îò íåãî.
     Ïîãëåäíàõ  ãî  ñúñ  çÿïíàëà  óñòà.  Íàêðàÿ  óñïÿõ  äà  ñå ñúâçåìà è äà
îòãîâîðÿ:
     - Êàêâî  èñêàø  äà  êàæåø?  ×å  èñêà äà å òîëêîâà áëèçî, çà äà ìîæå äà
ïîìèðèøå êàê âúòðåøíîñòèòå íà ôðàíöóçèíà ñå ïúðæàò ëè?
     Ìóðñ  ñâè ðàìåíå. Î÷èòå ìó, òîëêîâà òîïëè, êîãàòî ãîâîðåøå çà æåíà ñè,
ñåãà èçãëåæäàõà ëåäåíè.
     - Âúòðåøíîñòèòå  íà Äåëàêðîà ùå ñå èçïúðæàò íåçàâèñèìî îò ó÷àñòèåòî íà
Óåòìîð - îòâúðíà ìè. - Íàëè òàêà?
     - Äà,  íî  òîé  ìîæå  äà  ïðåöàêà  íåùàòà. Âñúùíîñò, Õàë, òîé âèíàãè å
ñêëîíåí  äà  ãè  ïðåöàêâà.  À  ïðåä òðèéñåòèíà ñâèäåòåëè... ïðåä ðåïîðòåðè,
äîøëè ÷àê îò Ëóèçèàíà...
     - Ñ  Áðóòúñ  Õàóúë  ùå ñå ïîãðèæèòå äà íå ãè ïðåöàêà. À àêî âñå ïàê ãî
íàïðàâè,  òîâà  âëèçà  â  íåãîâîòî äîñèå, à òî ùå å îùå òóê äúëãî ñëåä êàòî
âðúçêèòå ìó â ùàòñêîòî ïðàâèòåëñòâî ïðåêúñíàò. Íàëè ðàçáèðàø?
     Ðàçáèðàõ. Ãàäåøå ìè ñå è èçïèòâàõ ñòðàõ, íî ðàçáèðàõ.
     - Ìîæå  äà ðåøè äà îñòàíå çà åêçåêóöèÿòà íà Êîôè, íî àêî èìàìå êúñìåò,
ùå  ïîëó÷è âñè÷êî, êîåòî ìó òðÿáâà, îò Äåëàêðîà. Ïðîñòî ñå ïîãðèæè äà âçåìå
ïî-àêòèâíî ó÷àñòèå.
     Áÿõ  âúçíàìåðÿâàë  îòíîâî  äà  ïîñòàâÿ Ïúðñè â êàáèíàòà íà ïðåêúñâà÷à,
ïîñëå  äîëó â òóíåëà äà ïðèäðóæàâà íîñèëêàòà, êîÿòî ùåøå äà îòêàðà Äåëàêðîà
äî  õëàäèëíèÿ  ôóðãîí,  ïàðêèðàí  îòòàòúê  ïúòÿ  ïðåä çàòâîðà, íî áåç äà ñå
êîëåáàÿ,  ñå  îòêàçàõ  îò  ïëàíîâåòå  ñè. Êèìíàõ. Èìàõ ÷óâñòâîòî, ÷å ïîåìàì
ðèñê,  íî  íå  ìå  èíòåðåñóâàøå.  Òîé  ìîæåøå  äà ó÷àñòâà â åêçåêóöèÿòà, äà
çàêðåïè ìåòàëíàòà øàïêà, ïîñëå äà ãëåäà ïðåç ðåøåòêàòà è äà êàæå íà Âàí Õåé
äà  ïðåâêëþ÷è  íà  äâå.  Ìîæåøå  äà  ãëåäà  êàê  äðåáíè÷êèÿò ôðàíöóçèí ÿõâà
ìúëíèÿòà,  êîÿòî  òîé,  Ïúðñè  Óåòìîð,  å ïóñíàë îò áóòèëêàòà. Íåêà èçæèâåå
ãàäíàòà  ñè  ìàëêà  âúçáóäà,  àêî  òîâà  îçíà÷àâàøå  çà íåãî óçàêîíåíîòî îò
äúðæàâàòà  óáèéñòâî.  Ìîæåøå  äà ïðîäúëæè êúì "Áðàéúð Ðèäæ", êúäåòî ùåøå äà
èìà  ñâîé êàáèíåò ñ âåíòèëàòîð. À àêî íà ñëåäâàùèòå èçáîðè ÷è÷î ìó çàãóáåøå
ïîñòà ñè è ìó ñå íàëîæåøå äà ðàçáåðå êàêâî ïðåäñòàâëÿâà èñòèíñêàòà ðàáîòà â
òðóäíèÿ, íàæåæåí îò ñëúíöåòî ñòàð ñâÿò, â êîéòî íå âñè÷êè ëîøè ìîì÷åòà áÿõà
çàêëþ÷åíè  çàä  ðåøåòêè  è  ïîíÿêîãà  ÷îâåê  ïîëó÷àâà  óäàðè ïî ãëàâàòà ñè,
òîëêîâà ïî-äîáðå.
     - ßñíî  -  êàçàõ  àç è ñå èçïðàâèõ. - Çà åêçåêóöèÿòà íà Äåëàêðîà ùå ìó
äàì ïîâå÷å ðàáîòà. À ìåæäóâðåìåííî ùå çàïàçÿ ìèðà.
     - Äîáðå - îòâúðíà äèðåêòîðúò è ñúùî ñå èçïðàâè. - Ìåæäó äðóãîòî, êàêâî
ñòàâà ñ îíçè òâîé ïðîáëåì? -Òîé òàêòè÷íî ïîñî÷è êúì ñëàáèíèòå ìè.
     - Êàòî ÷å ëè ñúì ìàëêî ïî-äîáðå.
     - ×óäåñíî. - Èçïðàòè ìå äî âðàòàòà. - Êàê å Êîôè, ìåæäó äðóãîòî? Ùå íè
ïðè÷èíÿâà ëè íÿêàêâè íåïðèÿòíîñòè?
     - Ìèñëÿ,  ÷å  íå. Çàñåãà êðîòóâà. Ñòðàíåí å - î÷èòå ìó ñà ñòðàííè - íî
êðîòóâà. Ùå ãî íàáëþäàâàìå îáà÷å. Íå ñå òðåâîæè çà òîâà.
     - Çíàåø êàêâî å íàïðàâèë, ðàçáèðà ñå.
     - Åñòåñòâåíî.
     Ñòèãíàõìå  äî  ïðèåìíàòà,  êúäåòî  ñòàðàòà ãîñïîæèöà Õàíà êàêòî âèíàãè
÷óêàøå  ïî  ïèøåùàòà ñè ìàøèíà, ÿâíî îò êðàÿ íà ïîñëåäíàòà ëåäíèêîâà åïîõà.
Îòèäîõ  ñè ñ îáëåê÷åíèå. Èìàõ ÷óâñòâîòî, ÷å ëåñíî ñúì ñå îòúðâàë. Â êðàÿ íà
êðàèùàòà áåøå ïðèÿòíî äà çíàåø, ÷å èìàø âúçìîæíîñò äà íàäæèâååø Ïúðñè.
     - Ïîçäðàâè  Ìåëèíäà  -  êàçàõ  àç  -  è  íåäåé èçëèøíî äà ñå òðåâîæèø.
Íàâÿðíî â êðàÿ íà êðàèùàòà ùå ñå îêàæå ïðîñòî ìèãðåíà.
     - Ìîæåø  äà  ñå  îáçàëîæèø  - îòâúðíà òîé. Óñòíèòå ìó ñå óñìèõíàõà, íî
î÷èòå ìó áÿõà òúæíè. Ñú÷åòàíèåòî áå ñìðàçÿâàùî.
     Ùî  ñå  îòíàñÿ  äî  ìåí,  àç  ñå  âúðíàõ â áëîê Å, çà äà çàïî÷íà íîâèÿ
ðàáîòåí  äåí.  Èìàøå  äîêóìåíòè  çà  ÷åòåíå è ïèñàíå, òðÿáâàøå äà ñå ÷èñòÿò
ïîäîâå,  äà  ñå  ðàçíàñÿ  õðàíà,  äà  ñå  ïðàâè  ãðàôèê  çà  äåæóðñòâàòà çà
ñëåäâàùàòà  ñåäìèöà,  èìàøå  ñòîòèöè  ïîäðîáíîñòè,  çà êîèòî òðÿáâàøå äà ñå
ïîãðèæà. Íî ïîâå÷åòî áåøå ÷àêàíå - â çàòâîðà âèíàãè å òàêà, ÷àêàíåòî íèêîãà
íå ñâúðøâà. ×àêàõ Åäóàð Äåëàêðîà äà èçâúðâè Çåëåíèÿ ïúò, ÷àêàõ äà ïðèñòèãíå
Óèëÿì Óîðòúí ñ íåãîâàòà óõèëåíà óñòà è ñ òàòóèðîâêàòà ìó íà Áèëè Õëàïåòî, è
íàé-âå÷å, ÷àêàõ Ïúðñè Óåòìîð äà èç÷åçíå îò æèâîòà ìè.


     7.

     Ìèøêàòà íà Äåëàêðîà áå åäíà îò Áîæèèòå çàãàäêè. Äî îíîâà ëÿòî â áëîê Å
íèêîãà íå áÿõ âèæäàë ìèøêè è íèêîãà ïîâå÷å íå âèäÿõ ñëåä îíàçè åñåí, êîãàòî
ôðàíöóçèíúò  íè íàïóñíà ïðåç åäíà ãîðåùà è áóðíà îêòîìâðèéñêà íîù - íàïóñíà
íè  ïî  òîëêîâà  óæàñÿâàù íà÷èí, ÷å íå ìîãà äà ñè íàëîæà äà ñè ãî ïðèïîìíÿ,
Äåëàêðîà  òâúðäåøå,  ÷å  áèë äðåñèðàë ìèøêàòà, êîÿòî çàïî÷íà æèâîòà ñè ñðåä
íàñ  êàòî  Ñòèéìáîóò Óèëè, íî âñúùíîñò ìèñëÿ, ÷å áåøå òî÷íî îáðàòíîòî. Äèéí
Ñòàíòúí  å  ñúãëàñåí  ñ  ìåí, Áðóòàëíèÿ ñúùî. È äâàìàòà áÿõà òàì ïðåç îíàçè
íîù, â êîÿòî ìèøêàòà ñå ïîÿâè, è êàêòî Áðóòàëíèÿ êàçâàøå: "Æèâîòèí÷åòî âå÷å
áåøå ïîëóîïèòîìåíî è äâà ïúòè ïî-óìíî îò îíçè ôðàíöóçèí, êîéòî ñè ìèñëè, ÷å
ãî ïðèòåæàâà."
     Äâàìàòà  ñ Äèéí áÿõìå â êàáèíåòà ìè, ïðåãëåæäàõìå àðõèâà îò ïðåäèøíàòà
ãîäèíà  è ñå ãîòâåõìå äà ïèøåì âòîðè öèðêóëÿðíè ïèñìà íà ñâèäåòåëèòå íà ïåò
åêçåêóöèè è òðåòè - íà îùå øåñò ÷àê äî 1929. Ïî ïðèíöèï èñêàõìå äà ðàçáåðåì
ñàìî  åäíî  -  äîñòàâèëà  ëè èì å óäîâîëñòâèå ïðåäëîæåíàòà óñëóãà. Çíàÿ, ÷å
çâó÷è  óæàñíî,  íî  òîâà  áå îò èçêëþ÷èòåëíî çíà÷åíèå. Êàòî äàíúêîïëàòöè òå
áÿõà íàøè êëèåíòè, íî ìíîãî ñïåöèàëíè. Ìúæåòå è æåíèòå, êîèòî èäâàõà ïîñðåä
íîù,  çà  äà  íàáëþäàâàò  êàê  óìèðà  åäèí  ÷îâåê, èìàõà îñîáåíà, íåîòëîæíà
ïðè÷èíà  äà ãî íàïðàâÿò - îñîáåíà ïîòðåáíîñò, è àêî åêçåêóöèÿòà å ïîäõîäÿùî
íàêàçàíèå,  òàçè  ïîòðåáíîñò  áè  òðÿáâàëî  äà  å  çàäîâîëåíà.  Ñúíóâàëè ñà
êîøìàðè. Öåëòà íà åêçåêóöèÿòà å äà èì ïîêàæå, ÷å êîøìàðúò å ñâúðøèë. È ìîæå
áè äîðè ñòàâà. Ïîíÿêîãà.
     - Õåé!  - èçâèêà Áðóòàëíèÿ îò áþðîòî ñè â íà÷àëîòî íà êîðèäîðà. - Õåé,
âèå äâàìàòà! Åëàòå òóê!
     Íèå  ñ  Äèéí  ñå  ñïîãëåäàõìå  ñ  åäíàêâî  òðåâîæíî èçðàæåíèå, êàòî ñè
ïîìèñëèõìå,  ÷å  íåùî  ñå å ñëó÷èëî èëè ñ èíäèàíåöà îò Îêëàõîìà (êàçâàøå ñå
Àðëåí  Áèòúðáúê,  íî  íèå ãî íàðè÷àõìå Âîæäà... à Õàðè Òåðóèëèãúð ìó âèêàøå
Âîæäà Êîçüî ñèðåíå, çàùîòî òâúðäåøå, ÷å Áèòúðáúê ìèðèøåë òàêà), èëè ñ îíçè,
íà  êîãîòî  êàçâàõìå  Ïðåçèäåíòà.  Íî  ïîñëå  Áðóòàëíèÿ  ñå  ðàçñìÿ  è  íèå
ïîáúðçàõìå  äà  âèäèì  êàêâî  ñòàâà.  Ñìåõúò â áëîê Å çâó÷åøå ïî÷òè òîëêîâà
íåïðèëè÷íî, êîëêîòî è â ÷åðêâà.
     Ñòàðèÿò  Òó-Òó,  çàòâîðíèêúò,  êîéòî ïî îíîâà âðåìå áóòàøå êîëè÷êàòà ñ
õðàíàòà,  áåøå  ïðèñòèãíàë  è  Áðóòàëíèÿ ñå áå çàðåäèë çà äúëãàòà íîù - òðè
ñàíäâè÷à, äâå ñîäè è äâå ïàð÷åòà ñëàäêèø. Êàêòî è ÷èíèÿ ñ êàðòîôåíà ñàëàòà,
êîÿòî  Òó-Òó  íåñúìíåíî áåøå îòìúêíàë îò çàòâîðíè÷åñêàòà êóõíÿ, ìàêàð äà ñå
ïðåäïîëàãàøå,  ÷å  íÿìà  äîñòúï  äî  íåÿ. Áðóòàëíèÿ áå îòâîðèë ïðåä ñåáå ñè
äíåâíèêà  è  êîëêîòî è äà áåøå ÷óäíî, îùå íå ãî áå èçöàïàë. Ðàçáèðà ñå, òîé
åäâà çàïî÷âàøå.
     - Êàêâî? - ïîïèòà Äèéí. - Êàêâî èìà?
     - Òàçè  ãîäèíà  ùàòñêèÿò  ïàðëàìåíò íàé-ïîñëå òðÿáâà äà ñè å ðàçâúðçàë
êåñèÿòà  äîñòàòú÷íî,  çà  äà  íàåìå  íîâ  íàäçèðàòåë - ðå÷å Áðóòàëíèÿ, êàòî
ïðîäúëæàâàøå äà ñå ñìåå. - ß ïîãëåäíåòå åé òàì.
     Òîé  ïîñî÷è  ñ ðúêà è íèå âèäÿõìå ìèøêàòà. Àç ñúùî ñå ðàçñìÿõ è íàêðàÿ
Äèéí  ñå  ïðèñúåäèíè  êúì  íàñ.  Íàèñòèíà  íå ìîæåõìå äà ñå óäúðæèì, çàùîòî
ìèøêàòà  ïðèëè÷àøå  òî÷íî íà íàäçèðàòåë, êîéòî ïðàâè îáèêîëêèòå ñè íà âñåêè
÷åòâúðò  ÷àñ  -  äðåáåí,  êîñìàò ìúæ, ïðîâåðÿâàù äàëè íÿêîé íå ñå îïèòâà äà
èçáÿãà,  èëè  äà  ñå  ñàìîóáèå. Æèâîòèí÷åòî ñå çàòè÷âàøå êúì íàñ ïî Çåëåíèÿ
ïúò,  ïîñëå  ñïèðàøå, âúðòåøå ãëàâà íàñòðàíè, ñÿêàø îãëåæäàøå êèëèèòå. Ñëåä
òîâà  îòíîâî  èçïðèïêâàøå íàïðåä. Ôàêòúò, ÷å ìîæåõìå äà ÷óåì õúðêàíåòî è íà
äâàìàòà íè çàòâîðíèöè âúïðåêè âèêàíåòî è ñìåõà, íÿêàê ñè ïðàâåøå ñèòóàöèÿòà
îùå ïî-ñìåøíà.
     Òîâà  áåøå  ñúâñåì  îáèêíîâåíà  êàôÿâà ìèøêà, êàòî èçêëþ÷èì íà÷èíà, ïî
êîéòî   ïðîâåðÿâàøå   êèëèèòå.  Äîðè  âëåçå  â  åäíà-äâå  îò  òÿõ,  ïúðãàâî
ïðîìóøêâàéêè  ñå  ìåæäó  äîëíèòå ðåøåòêè, òàêà ÷å, ñòðóâà ìè ñå, ìíîçèíà îò
áèâøèòå  íè  è  íàñòîÿùè  çàòâîðíèöè áèõà é çàâèäåëè. Ðàçáèðà ñå, îñúäåíèòå
âèíàãè èñêàõà äà ñå èçìúêíàò íàâúí.
     Ìèøêàòà  íå âëåçå â íèòî åäíà îò äâåòå çàåòè êèëèè, ñàìî â ïðàçíèòå. È
íàêðàÿ  ïî÷òè  ñòèãíà  äî  ìÿñòîòî,  êúäåòî  áÿõìå  íèå.  Ïðåç öÿëîòî âðåìå
î÷àêâàõ,  ÷å ùå ñå âúðíå íàçàä, íî æèâîòèí÷åòî íå ãî íàïðàâè. Íå ïðîÿâÿâàøå
êàêúâòî è äà å ñòðàõ îò íàñ.
     - Çà åäíà ìèøêà íå å íîðìàëíî äà ñå ïðèáëèæàâà òîëêîâà äî õîðà - ìàëêî
íåðâíî èçðå÷å Äèéí. - Ìîæå äà å áÿñíà.
     - Î,  Ãîñïîäè!  -  èçëîìîòè Áðóòàëíèÿ ñ ïúëíà óñòà. - Ãîëÿì åêñïåðò ïî
ìèøêèòå ñå èçâúäè. Ìîæå áè âèæäàø è ïÿíà ïî óñòàòà é, à?
     - Èçîáùî  íå âèæäàì óñòàòà é - îòâúðíà Ñòàíòúí è òîâà íè íàêàðà îòíîâî
äà  èçáóõíåì  â  ñìÿõ. Àç ñúùî íå âèæäàõ óñòàòà é, íî ìîæåõ äà âèäÿ ìàëêèòå
òúìíè  òî÷èöè  íà  î÷èòå é è òå íå ìè ñå ñòðóâàõà íèòî áåçóìíè, íèòî áåñíè.
Èçãëåæäàõà  çàèíòðèãóâàíè è èíòåëèãåíòíè. Âîäèë ñúì íà ñìúðò õîðà - õîðà ñ,
êàêòî  ñå ïðåäïîëàãàøå, áåçñìúðòíà äóøà - êîèòî èçãëåæäàõà ïî-òúïè îò îíàçè
ìèøêà.
     Òÿ  ïðîäúëæè ïî Çåëåíèÿ ïúò è ñòèãíà íà ïî-ìàëêî îò ìåòúð îò áþðîòî...
êàêòî  ìîæåòå  äà  ñè  ïðåäñòàâèòå, òî íå áåøå íÿêàêâà èçèñêàíà ìåáåë, à îò
îíåçè  áþðà,  çàä  êîèòî ñåäÿò ó÷èòåëèòå â îáùèíñêèòå ãèìíàçèè. Æèâîòèí÷åòî
ñïðÿ  òàì  è  èçâè  îïàøêà îêîëî ëàïè÷êèòå ñè òàêà ïðåâçåòî, êàòî âúçðàñòíà
äàìà,  êîÿòî  îïðàâÿ  ïîëèòå  ñè.  Òîãàâà  ïðåñòàíàõ  äà ñå ñìåÿ - âíåçàïíî
èçïèòàõ  ïðîíèçâàù  äî  êîñòèòå  õëàä.  Òðÿáâà  äà êàæà, ÷å íå çíàÿ çàùî ñå
÷óâñòâàõ  òàêà - íèêîé íå îáè÷à äà âàäè íà ïîêàç íåùî, êîåòî áè ãî íàêàðàëî
äà  èçãëåæäà  ñìåøåí - íî àç, ðàçáèðà ñå, ãî ïðàâÿ è ùîì êàçâàì èñòèíàòà çà
îñòàíàëîòî, ïðåäïîëàãàì, ÷å ìîãà äà ÿ êàæà è çà òîâà. Çà ìèã ñè ïðåäñòàâèõ,
÷å  ñúì  íà ìÿñòîòî íà îíàçè ìèøêà, íå íàäçèðàòåë, à ïðîñòî îùå åäèí îñúäåí
ïðåñòúïíèê  ïî  Çåëåíèÿ  ïúò,  îñúäåí, íî âñå îùå ñïîñîáåí õðàáðî äà âäèãíå
ïîãëåä  êúì  áþðîòî,  êîåòî  òðÿáâà äà å èçãëåæäàëî êèëîìåòðè âèñîêî (êàêòî
íåñúìíåíî  íÿêîé  äåí ùå íè èçãëåæäà òðîíúò, îò êîéòî ùå íè ñúäè Ãîñïîä), è
êúì  ãèãàíòèòå  ñ  ìîãúùè  ãëàñîâå  è  ñèíè  äðåõè,  êîèòî ñåäÿõà çàä íåãî.
Ãèãàíòè,  êîèòî  ñòðåëÿõà ïî ïðåäñòàâèòåëèòå íà íåéíèÿ âèä ñ 46-ìèëèìåòðîâè
îðúæèÿ,  ñìàçâàõà  ãè ñ ìåòëè èëè èì ïîñòàâÿõà êàïàíè, êàïàíè, êîèòî ÷óïåõà
ãðúáíà÷íèÿ   èì   ñòúëá,   äîêàòî   ïðåäïàçëèâî   ïðîïúëçÿâàõà  íàä  äóìàòà
"ÏÎÁÅÄÈÒÅË",  çà  äà  ñè  ãðèçíàò  îò  ñèðåíåòî,  çàêà÷åíî íà ìàëêàòà ìåäíà
ïëàñòèíêà.
     Äî  áþðîòî  íÿìàøå  ìåòëà,  íî  èìàøå  êîôà  çà ìèåíå íà ïîä âñå îùå ñ
ïàðöàëà  âúòðå. Ìàëêî ïðåäè äà ñåäíåì ñ Äèéí â êàáèíåòà ìè, íà ñâîé ðåä áÿõ
èçìèë  çåëåíèÿ  ëèíîëåóì  è øåñòòå êèëèè. Âèäÿõ, ÷å Äèéí ñå ãîòâè äà ãðàáíå
ïàðöàëà  è  äà  çàìàõíå ñ íåãî. Äîêîñíàõ ãî ïî ðúêàòà òî÷íî â ìèãà, â êîéòî
ïðúñòèòå ìó ñå äîïèðàõà äî äúëãàòà äúðâåíà äðúæêà.
     - Îñòàâè  ÿ  íà  ìèðà - êàçàõ àç. Òîé ñâè ðàìåíå è îòäðúïíà ðúêà. Èìàõ
÷óâñòâîòî,  ÷å  æåëàíèåòî  ìó  äà  óáèå  ìèøêàòà  íå  å  ïî-ñèëíî îò ìîåòî.
Áðóòàëíèÿ  îò÷óïè  ïàð÷åíöå  îò ñàíäâè÷à ñè è ãî ïðîòåãíà ïðåä áþðîòî, êàòî
ëåêè÷êî  ãî  ðàçòúðêà  ìåæäó äâàòà ñè ïðúñòà. Ìèøêàòà êàòî ÷å ëè ïîãëåäíà ñ
îùå  ïî-ñèëåí èíòåðåñ, ñÿêàø çíàåøå òî÷íî êàêâî å òîâà. Íàâÿðíî áåøå òàêà -
âèæäàõ êàê ìóñòà÷êèòå é ïîìðúäâàò è íîñëåòî é ñå ñáúð÷âà.
     - Î,  Áðóòàëåí,  íåäåé! - âúçêëèêíà Äèéí, ïîñëå ïîãëåäíà êúì ìåí. - Íå
ìó  ãî  ïîçâîëÿâàé,  Ïîë! Àêî íàõðàíè ïðîêëåòîòî æèâîòèí÷å, ìîæåì äà îïúíåì
áîõ÷èòå çà âñÿêî ÷åòèðèíîãî.
     - Ïðîñòî  èñêàì  äà  âèäÿ  êàêâî  ùå íàïðàâè - îòâúðíà Áðóòàëíèÿ. - Îò
÷èñòî  íàó÷åí  èíòåðåñ.  -  Òîé  ìå  ïîãëåäíà - àç áÿõ øåôúò äîðè çà òàêèâà
äðåáíè îòêëîíåíèÿ îò ðóòèííàòà ðàáîòà êàòî òîâà. Çàìèñëèõ ñå è ñâèõ ðàìåíå.
Òàêà  èëè  èíà÷å  íÿìàøå íèêàêâî çíà÷åíèå. Èñòèíàòà áå, ÷å àç ñúùî èñêàõ äà
âèäÿ êàêâî ùå íàïðàâè.
     Å,  èçÿäå  ãî,  ðàçáèðà  ñå.  Â  êðàÿ  íà  êðàèùàòà  áåøå  âðåìåòî  íà
Äåïðåñèÿòà.  Íî  íà÷èíúò,  ïî  êîéòî  ãî  èçÿäå,  î÷àðîâà  âñè÷êè íè. Òÿ ñå
ïðèáëèæè  äî  ïàð÷åíöåòî,  ïîäóøè  ãî  îòñòðàíè, ïîñëå ñåäíà ïðåä íåãî êàòî
êó÷å,  êîåòî  èçïúëíÿâà  íîìåð,  õâàíà  ãî è ðàç÷óïè õëÿáà, çà äà ñòèãíå äî
ìåñîòî.  Íàïðàâè  ãî  òàêà  åñòåñòâåíî  êàòî  ÷îâåê,  êîéòî çàáèâà âèëèöà â
ïðåêðàñíî  òåëåøêî  ïå÷åíî  â  ëþáèìèÿ  ñè  ðåñòîðàíò. Íèêîãà íå ñúì âèæäàë
æèâîòíî  äà ÿäå ïî òàêúâ íà÷èí, äîðè è äîáðå äðåñèðàíî äîìàøíî êó÷å. È ïðåç
öÿëîòî âðåìå ìèøêàòà íå îòêúñâàøå î÷è îò íàñ.
     - Ìèøêàòà  èëè  å  ìíîãî  óìíà, èëè å àäñêè ãëàäíà - êàçà íÿêàêúâ äðóã
ãëàñ.  Áåøå Áèòúðáúê. Áåøå ñå ñúáóäèë è ñåãà ñòîåøå äî ðåøåòêàòà íà êèëèÿòà
ñè  ñàìî  ïî ðàçìúêíàòè ãàùåòà. Ìåæäó ïîêàçàëåöà è ñðåäíèÿ ïðúñò íà äÿñíàòà
ìó  ðúêà  ñòúð÷åøå  ñàìîðú÷íî  ñâèòà  öèãàðà è ìåòàëíîñèâàòà ìó êîñà ïàäàøå
âúðõó ðàìåíåòå ìó - íÿêîãà íàâÿðíî ìóñêóëåñòè, íî ñåãà îòïóñíàòè - ñïëåòåíà
íà äâå ïëèòêè.
     - Äà  çíàåø  íÿêîÿ  èíäèàíñêà  ìúäðîñò  çà  ìèøêèòå,  Âîæäå?  - ïîïèòà
Áðóòàëíèÿ,  êàòî  ïðîäúëæàâàøå  äà ãëåäà ìèøêàòà. Âñè÷êè áÿõìå î÷àðîâàíè îò
íà÷èíà,  ïî  êîéòî  äúðæåøå  ïàð÷åíöåòî  ãîâåæäî â ïðåäíèòå ñè ëàïè÷êè è îò
âðåìå  íà  âðåìå  ãî  îáðúùàøå  èëè  ãî  ïîãëåæäàøå,  ñÿêàø  ñ âúçõèùåíèå è
îäîáðåíèå.
     - Íå  -  îòâúðíà  òîé,  -  Íÿêîãà  ïîçíàâàõ  åäèí,  êîéòî òâúðäåøå, ÷å
ðúêàâèöèòå  ìó  áèëè  îò  ìèøà  êîæà, íî àç íå ìó âÿðâàõ. - Ïîñëå ñå èçñìÿ,
ñÿêàø   âñè÷êî   òîâà   áåøå  øåãà,  è  ñå  îòäàëå÷è  îò  ðåøåòêàòà.  ×óõìå
èçñêúðöâàíåòî íà êîéêàòà ìó, êîãàòî îòíîâî ñè ëåãíà.
     Èçãëåæäà,  òîâà  áå  ñèãíàë  çà  ìèøêàòà,  çà  äà  ñè òðúãíå. Òÿ äîÿäå
ïàð÷åíöåòî ìåñî, ïîäóøè îíîâà, êîåòî áåøå îñòàíàëî (ïðåäèìíî õëÿá, íàïîåí ñ
æúëòà  ãîð÷èöà),  è  ïîñëå  îòíîâî  ïîãëåäíà  êúì íàñ, êàòî ÷å ëè èñêàøå äà
çàïîìíè  ëèöàòà íè, àêî ñå ñëó÷åøå ïàê äà ñå ñðåùíåì. Ñëåä òîâà ñå îáúðíà è
çàïðèïêà  ïî  ïúòÿ, ïî êîéòî áå äîøëà, òîçè ïúò áåç äà ñïèðà, çà äà îãëåæäà
êèëèèòå.  Ïðèïðÿíîñòòà  é  ìå  íàêàðà  äà ñå ñåòÿ çà Áåëèÿ çàåê îò "Àëèñà â
ñòðàíàòà  íà  ÷óäåñàòà" è àç ñå óñìèõíàõ. Æèâîòèí÷åòî íå ñïðÿ íà âðàòàòà íà
êàðöåðà,  à  èç÷åçíà  ïîä  íåÿ. Ñòåíèòå íà ñòàÿòà áÿõà ìåêè, çà õîðà, ÷èèòî
ìîçúöè  ìàëêî  ñà  ïîîìåêíàëè.  Êîãàòî  íå  ñå  íàëàãàøå äà ÿ èçïîëçâàìå ïî
ïðåäíàçíà÷åíèå,  â  íåÿ  äúðæàõìå íåùà çà ÷èñòåíå è íÿêîëêî êíèãè (ïîâå÷åòî
áÿõà  óåñòúðíè îò Êëàðúíñ Ìúëôîðä, íî åäíà îò òÿõ - äàâàíà ñàìî â ñïåöèàëíè
ñëó÷àè  -  ïðåäñòàâëÿâàøå áîãàòî èëþñòðèðàíî êíèæëå, â êîåòî Ïîïàé, Áëúòî è
äîðè  äåìîíúò-õàìáóðãåð  Óèìïè  ñå  ðåäóâàõà  äà ãî òúï÷àò â óñòàòà íà Îëèâ
Îéë).  Èìàøå  è  íÿêîè  äðóãè íåùà, íàïðèìåð öâåòíè ïàñòåëè, êîèòî ïî-êúñíî
Äåëàêðîà âêàðà â óïîòðåáà. Íå ÷å òîãàâà òîé áåøå ïðîáëåìúò íè - òîâà áå ïî-
ðàíî, ñïîìíåòå ñè. Â ñòàÿòà ñúùî èìàøå åäíî ïàëòî, êîåòî íèêîé íå èñêàøå äà
íîñè  -  áÿëî,  óøèòî  îò äâîåí áðåçåíò, ñ êîï÷åòà, êëèïñîâå è òîêè. Âñè÷êè
çíàåõìå êàê ñâåòêàâè÷íî äà çàêîï÷àåì â íåãî íÿêîå ïðîáëåìíî äåòå. Íà íàøèòå
ìîì÷åòà  íå  èì  ñå  ñëó÷âàøå ÷åñòî äà ñå ðàçáåñíÿâàò, íî êîãàòî âñå ïàê ñå
ñëó÷åøå, áðàò÷å, íå ìîæåõìå äà ÷àêàìå ïîëîæåíèåòî äà ñå îïðàâè îò ñàìî ñåáå
ñè. Áðóòàëíèÿ áðúêíà â ÷åêìåäæåòî íà áþðîòî è èçâàäè ãîëÿìàòà, ïîäâúðçàíà ñ
êîæà êíèãà ñúñ çëàòåí íàäïèñ "ÏÎÑÅÒÈÒÅËÈ" íà êîðèöàòà. Îáèêíîâåíî òÿ ñòîåøå
òàì ïî öÿë ìåñåö. Êîãàòî íÿêîé îò çàòâîðíèöèòå èìàøå ïîñåòèòåëè - áåç äà ñå
ñìÿòàò  àäâîêàòèòå  è  ñâåùåíèöèòå  -  òîé  îòèâàøå  â ñòàÿòà äî ñòîëîâàòà,
ïðåäíàçíà÷åíà ñïåöèàëíî çà òàçè öåë. Íàðè÷àõìå ÿ Àðêàäàòà. Íå çíàÿ çàùî.
     - Êàêâî,  ïî  äÿâîëèòå,  ñè ìèñëèø, ÷å ïðàâèø? - ïîïèòà Äèéí Ñòàíòúí è
ïðèìèæà  íàä  î÷èëàòà  ñè,  äîêàòî Áðóòàëíèÿ îòâàðÿøå êíèãàòà è òúðæåñòâåíî
ïðåëèñòâàøå ñòðàíèöèòå îò èçìèíàëè ãîäèíè ñ ïîñåòèòåëè íà âå÷å ìúðòâè õîðà.
     - Èçïúëíÿâàì  ïàðàãðàô  19  -  îòâúðíà  òîé,  êàòî íàìåðè íåîáõîäèìàòà
ñòðàíèöà.  Âçå  ìîëèâ,  íàïëþí÷è âúðõà ìó - îòâðàòèòåëåí íàâèê, îò êîéòî íå
ìîæåõìå  äà  ãî îòó÷èì - è ñå ïðèãîòâè äà ïèøå. Ïàðàãðàô 19 ãëàñåøå ïðîñòî:
"Âñåêè  ïîñåòèòåë  â  áëîê  Å  òðÿáâà  äà  ïîêàæå  æúëò ïðîïóñê, èçäàäåí îò
àäìèíèñòðàöèÿòà, è çàäúëæèòåëíî òðÿáâà äà áúäå âïèñàí."
     - Ïîëóäÿë å - îáúðíà ñå êúì ìåí Äèéí.
     - Ìèøêàòà  íå íè ïîêàçà ïðîïóñêà ñè, íî òîçè ïúò íÿìà äà âçåìà ìåðêè -
ðå÷å  Áðóòàëíèÿ.  Îòíîâî íàïëþí÷è ìîëèâà çà êúñìåò, ïîñëå ïîïúëíè â ãðàôàòà
"ÂÐÅÌÅ ÍÀ ÂËÈÇÀÍÅ Â ÁËÎÊÀ" 21:49 ÷.
     - Àìè  äà,  çàùî  íå,  ãîëåìèòå  øåôîâå  íàâÿðíî  ïðàâÿò èçêëþ÷åíèå çà
ìèøêèòå - îòâúðíàõ àç.
     - Ðàçáèðà  ñå,  ÷å  ïðàâÿò  -  ñúãëàñè  ñå  òîé.  - Íàëè ìèøêèòå íÿìàò
äæîáîâå.  -  Îáúðíà  ñå  êúì ÷àñîâíèêà íà ñòåíàòà çàä áþðîòî, ïîñëå âïèñà â
ãðàôàòà  "ÂÐÅÌÅ  ÍÀ  ÈÇËÈÇÀÍÅ ÎÒ ÁËÎÊÀ" 22:01 ÷. Ìåæäó òåçè äâå ãðàôè èìàøå
îñòàâåíî  ïîâå÷å  ïðîñòðàíñòâî, îçàãëàâåíî "ÈÌÅ ÍÀ ÏÎÑÅÒÈÒÅËß". Ñëåä ìèã íà
äúëáîêî  ðàçìèøëåíèå  -  íàâÿðíî  çà äà ñè ñïîìíè îãðàíè÷åíèòå ñè çíàíèÿ ïî
ïðàâîïèñ, òúé êàòî ñúì ñèãóðåí, ÷å èäåÿòà âå÷å å áèëà îôîðìåíà â ãëàâàòà ìó
- Áðóòúñ  Õàóúë  ãðèæëèâî  íàïèñà  "ÑÒÈÉÌÁÎÓÒ  ÓÈËÈ",  êàêòî  ïîâå÷åòî õîðà
íàðè÷àõà  ïî  îíîâà âðåìå Ìèêè Ìàóñ*. Òîâà ñå äúëæåøå íà îíçè ïúðâè ãîâîðÿù
àíèìàöèîíåí  ôèëì,  â  êîéòî  Ìèêè  îêîêîðâàøå  î÷è, çàâúðòàøå ñå è äúðïàøå
âúæåòî çà ñâèðêàòà íà ìîñòèêà íà ïàðàõîäà.
     - Å  -  ðå÷å,  êàòî çàòâîðè êíèãàòà è ÿ âúðíà â ÷åêìåäæåòî, - âñè÷êî å
ãîòîâî.
     Çàñìÿõ  ñå, íî Äèéí, êîéòî âèíàãè âúçïðèåìàøå íåùàòà ñåðèîçíî, äàæå äà
ðàçáèðàøå, ÷å ñòàâà äóìà çà øåãà, ñå ìðúùåøå è ÿðîñòíî áúðøåøå î÷èëàòà ñè.
     - Àêî  íÿêîé  âèäè  òîâà, ùå çàãàçèø. - Ïîêîëåáà ñå è ïðèáàâè: - Íÿêîé
íåïîäõîäÿù.  -  Îòíîâî  ñå  ïîêîëåáà  è  ïðåäè  äà  äîâúðøè,  êúñîãëåäî  ñå
çàîãëåæäà, åäâà ëè íå î÷àêâàéêè äà âèäè, ÷å íà ñòåíèòå ñà èì ïîðàñíàëè óøè.
- Íÿêîé êàòî íàïðèìåð Ïúðñè Öóíè ìè ãúçà è âúðâè ïî äÿâîëèòå Óåòìîð.
     - Àìè - çàÿâè Áðóòàëíèÿ. - Â äåíÿ, â êîéòî Ïúðñè Óåòìîð ïëüîñíå ãàäíèÿ
ñè çàäíèê çàä òîâà áþðî, àç íàïóñêàì.
     - Íÿìà  äà  ñå íàëîæè - êàçà Äèéí, - Àêî Ïúðñè ïðîøåïíå êàêâîòî òðÿáâà
íà  êîãîòî  òðÿáâà,  íàïðàâî ùå òå óâîëíÿò çà òîâà, ÷å ñè ïðàâèø ìàéòàïè. À
òîé ìîæå. Çíàåø, ÷å ìîæå.
     Áðóòàëíèÿ  èçðúìæà, íî íèùî íå îòãîâîðè. Ðåøèõ, ÷å ïî-êúñíî ñúùàòà íîù
Õàóúë  ùå  èçòðèå  îíîâà, êîåòî áå íàïèñàë. À àêî íå òîé, ùÿõ äà ãî íàïðàâÿ
àç.
     Íà  ñëåäâàùàòà  âå÷åð,  ñëåä  êàòî  îòâåäå  ïúðâî  Áèòúðáúê, à ïîñëå è
Ïðåçèäåíòà â áëîê Ä, â êîéòî ñëåä ïðèáèðàíåòî íà îáèêíîâåíèòå çàòâîðíèöè ïî
êèëèèòå  ñå  êúïåõà  îñúäåíèòå  íà  ñìúðò,  Áðóòàëíèÿ  ìå ïîïèòà äàëè äà íå
ïîòúðñèì Ñòèéìáîóò Óèëè â êàðöåðà.
     - Ïðåäïîëàãàì, ÷å áè òðÿáâàëî - îòâúðíàõ àç. Ïðåäèøíàòà âå÷åð äîáðå ñå
áÿõìå ïîñìåëè ñ ìèøêàòà, íî çíàåõ, ÷å àêî ÿ íàìåðèì â êàðöåðà - îñîáåíî àêî
îòêðèåõìå, ÷å å çàïî÷íàëà äà ñè ñâèâà ãíåçäî â íÿêîÿ îò òàïèöèðàíèòå ñòåíè -
ùå  ñå íàëîæè äà ÿ óáèåì. Ïî-äîáðå äà óáèåø ðàçóçíàâà÷à, íåçàâèñèìî êîëêî å
çàáàâåí,  îòêîëêîòî  äà  ñå  íàëàãà äà æèâååø ñ îíåçè, êîèòî ùå äîéäàò ñëåä
íåãî.  Èçëèøíî  å  äà  âè  êàçâàì, ÷å è äâàìàòà íå ñè ïàäàõìå ïî óáèâàíå íà
ìàëêè ìèøêè. Â êðàÿ íà êðàèùàòà äúðæàâàòà íè ïëàùàøå äà óáèâàìå ïëúõîâå.
     Íî  ïðåç îíàçè íîù íå îòêðèõìå Ñòèéìáîóò Óèëè - ïî-êúñíî èçâåñòåí êàòî
ãîñïîäèí  Äæèíãúëñ  - íèòî â ìåêèòå ñòåíè, íèòî çàä êóï÷èíèòå áîêëóê, êîèòî
áÿõìå  èçíåñëè  â êîðèäîðà. Èìàøå ìíîãî áîêëóöè, ïîâå÷å, îòêîëêîòî î÷àêâàõ,
çàùîòî  îòäàâíà  íå  ñå  áåøå íàëàãàëî äà èçïîëçâàìå êàðöåðà. Ñ èäâàíåòî íà
Óèëÿì  Óîðòúí  òîâà  ùåøå  äà  ñå ïðîìåíè, íî, ðàçáèðà ñå, òîãàâà îùå íå ãî
çíàåõìå. Çà íàøå ùàñòèå.
     - Êúäå  ëè  ìîæå  äà å îòèøëà? - íàêðàÿ ïîïèòà Áðóòàëíèÿ, êàòî èçáúðñà
ïîòòà  îò òèëà ñè ñ ãîëÿìà ñèíÿ êúðïà. - Íÿìà íèòî äóïêè, íèòî öåïíàòèíè...
ñàìî  òîâà, íî... - Ïîñî÷è êúì îòâîðà íà êàíàëà â ïîäà. Ïîä ðåøåòêàòà, ïðåç
êîÿòî  ìèøêàòà  áè  ìîãëà  äà  ñå ïðîâðå, èìàøå ñèòíà ñòîìàíåíà ìðåæà, ïðåç
êîÿòî  íå  ìîæåøå  äà  ìèíå  äîðè  ìóøè÷êà.  -  Êàê ëè å âëÿçëà? À êàê ëè å
èçëÿçëà?
     - Íå çíàÿ - îòâúðíàõ àç.
     - Íî  òÿ  íàèñòèíà  âëåçå  òóê,  íàëè?  Èñêàì  äà êàæà, ÷å è òðèìàòà ÿ
âèäÿõìå.
     - Äà, ìóøíà ñå ïîä âðàòàòà. Òðÿáâàøå äà ñå ïîìú÷è ìàëêî, íî ñå ìóøíà.
     - Áîæè÷êî!  -  âúçêëèêíà  Áðóòàëíèÿ  -  äóìà, êîÿòî çâó÷åøå ñòðàííî îò
óñòàòà  íà  òîëêîâà  åäúð  ìúæ.  -  Äîáðå å, ÷å çàòâîðíèöèòå íå ìîãàò äà ñå
ñìàëÿâàò, êàòî ìèøêè, íàëè?
     - Ìîæåø äà ñå îáçàëîæèø. - Çà ïîñëåäåí ïúò îãëåäàõ áðåçåíòîâèòå ñòåíè,
êàòî  òúðñåõ  äóïêà,  öåïíàòèíà, êàêâîòî è äà å. Íÿìàøå íèùî. - Õàéäå äà ñè
òðúãâàìå.
     Ñòèéìáîóò  Óèëè ñå ïîÿâèë îòíîâî òðè äíè ïî-êúñíî, êîãàòî íà áþðîòî íà
äåæóðíèÿ  ñåäÿë  Õàðè  Òåðóèëèãúð.  Ïúðñè ñúùî áèë íà ñìÿíà è ñå õâúðëèë äà
ãîíè  ìèøêàòà  ïî  Çåëåíèÿ  ïúò  ñúñ  ñúùèÿ  ïàðöàë, êîéòî âúçíàìåðÿâàøå äà
èçïîëçâà  Äèéí.  Æèâîòèí÷åòî  ëåñíî  èçáÿãàëî  è ñå ìóøíàëî â ïðîëóêàòà ïîä
âðàòàòà  íà  êàðöåðà.  Êàòî  ïñóâàë âèñîêî, Ïúðñè îòêëþ÷èë âðàòàòà è îòíîâî
èçíåñúë íàâúí îíåçè áîêëóöè. Áèëî ñìåøíî è ñòðàøíî åäíîâðåìåííî, êàçà Õàðè.
Òîé  ñå  êúëíÿë,  ÷å  ùå  õâàíå  ïðîêëåòàòà ìèøêà è ÷å íàïðàâî ùå é îòêúñíå
ãàäíàòà  ìàëêà  ãëàâè÷êà,  íî,  ðàçáèðà  ñå, íå óñïÿë. Ïîòåí è ðàçäúðïàí, ñ
èçìúêíàòà  îòçàä óíèôîðìåíà ðèçà, ïîëîâèí ÷àñ ïî-êúñíî ñå âúðíàë ïðè áþðîòî
íà  äåæóðíèÿ  è  êàòî  îòìåòíàë  êîñàòà  îò  î÷èòå ñè, êàçàë íà Õàðè (êîéòî
ñïîêîéíî  ñè  ñåäÿë  è  ñè  ÷åòÿë ïðåç ïîâå÷åòî âðåìå îò ñóìàòîõàòà), ÷å ùå
çàïóøè ïðîëóêàòà ïîä âðàòàòà. Òîâà ùÿëî äà ðåøè ïðîáëåìà ñ ãàäèíèòå, çàÿâèë
òîé.
     - Êàêòî  ïðåöåíèø,  Ïúðñè  -  îòâúðíàë  Õàðè  è  îáúðíàë  ñòðàíèöàòà ñ
êîìèêñà,  êîéòî  ÷åòÿë.  Ñìÿòàë,  ÷å Óåòìîð ùå çàáðàâè çà çàêàíàòà ñè, è ñå
îêàçà ïðàâ.


     8.

     Åäíà  âå÷åð  ñúùàòà çèìà, ìíîãî ñëåä òåçè ñúáèòèÿ, Áðóòàëíèÿ äîéäå ïðè
ìåí,  êîãàòî áÿõìå îñòàíàëè ñàìî íèå äâàìàòà. Çà ìîìåíòà áëîê Å áåøå ïðàçåí
è âñè÷êè  îñòàíàëè  íàäçèðàòåëè  âðåìåííî  èìàõà  äðóãà ðàáîòà. Ïúðñè ñå áå
ïðåìåñòèë â "Áðàéúð Ðèäæ".
     - Åëà òóê - êàçà ìè ñúñ ñòðàíåí, íàïðåãíàò ãëàñ, êîéòî ìå íàêàðà ðÿçêî
äà  ãî  ïîãëåäíà.  Òîêó-ùî áÿõ ïðèñòèãíàë - íàâúí áåøå ñòóäåíà íîù è âàëåøå
ëàïàâèöà  -  è  èçòúðñâàõ  âîäàòà  îò  ïàëòîòî  ñè,  ïðåäè  äà ãî îñòàâÿ íà
çàêà÷àëêàòà.
     - Íåùî ëîøî ëè ñå å ñëó÷èëî? - ïîïèòàõ.
     - Íå - îòâúðíà òîé, - íî îòêðèõ êúäå å áèë ãîñïîäèí Äæèíãúëñ. Èñêàì äà
êàæà, ïðåäè äà ãî âçåìå Äåëàêðîà. Èñêàø ëè äà âèäèø?
     Åñòåñòâåíî,  ÷å  èñêàõ. Ïîñëåäâàõ ãî ïî Çåëåíèÿ ïúò äî êàðöåðà. Âñè÷êè
íåùà,  êîèòî  äúðæàõìå âúòðå, áÿõà èçíåñåíè â êîðèäîðà - î÷åâèäíî Áðóòàëíèÿ
áåøå èçïîëçâàë ëèïñàòà íà êëèåíòè, çà äà ïîðàç÷èñòè. Âðàòàòà çååøå îòâîðåíà
è àç  âèäÿõ âúòðå êîôàòà ñ ïàðöàëà. Ïîäúò, íàñòëàí ñúñ ñúùèÿ ãàäåí ëèíîëåóì
êàòî  ñàìèÿ  Çåëåí ïúò, ñúõíåøå íà èâèöè. Ïî ñðåäàòà íà ñòàÿòà áå ðàçïúíàòà
ñòúëáàòà, îáèêíîâåíî ïàçåíà â ñêëàäà, êîéòî ñúùî ñëóæåøå çà ïîñëåäíà ñïèðêà
íà  îñúäåíèòå  íà ñìúðò. Îòêúì çàäíàòà ÷àñò íà ñòúëáàòà äî âúðõà é ñòúð÷åøå
ïîñòàâêà,  êàêâèòî  èçïîëçâàò  ðàáîòíèöèòå,  çà  äà îñòàâÿò èíñòðóìåíòè èëè
êóòèè ñ áîÿ. Âúðõó íåÿ èìàøå ôåíåð÷å. Áðóòàëíèÿ ìè ãî ïîäàäå.
     - Êà÷è  ñå  ãîðå. Òè ñè ïî-íèñúê îò ìåí, òàêà ÷å ùå òðÿáâà äà ñå êà÷èø
ïî÷òè äî âúðõà, íî ùå òå äúðæà çà êðàêàòà.
     - Èìàì ãúäåë ïî êðàêàòà, äà çíàåø - êàçàõ àç è çàïî÷íàõ äà ñå êà÷âàì. -
Îñîáåíî ïî êîëåíåòå.
     - Ùå ãî èìàì ïðåäâèä.
     - Äîáðå  -  îòâúðíàõ, - çàùîòî ñ÷óïåíèÿò êðàê å ïðåêàëåíî âèñîêà öåíà,
çà äà îòêðèåø îòêúäå å äîøëà åäíà-åäèíñòâåíà ìèøêà.
     - À?
     - Íÿìà çíà÷åíèå. - Ãëàâàòà ìè âå÷å áåøå ñòèãíàëà äî ïîêðèòàòà ñ òåëåíà
ìðåæà  êðóøêà  ïî ñðåäàòà íà òàâàíà è óñåùàõ, ÷å ñòúëáàòà ëåêî ñå ëþëåå ïîä
òåæåñòà ìè. ×óâàõ êàê çèìíèÿò âÿòúð ñòåíå íàâúí. - Ïðîñòî ìå äðúæ.
     - Äúðæà òå, íå áîé ñå. - Çäðàâî ìå õâàíà çà ïðàñöèòå è àç ñå êà÷èõ îùå
åäíî  ñòúïàëî  íàãîðå.  Ñåãà  òåìåòî  ìè  áåøå  íà ïî-ìàëêî îò ïåòíàéñåòèíà
ñàíòèìåòðà îò òàâàíà è ìîæåõ äà âèäÿ ïàÿæèíèòå, êîèòî íÿêîëêî ïðåäïðèåì÷èâè
ïàÿêà  áÿõà  èçïëåëè â úãúë÷åòàòà ìåæäó ãðåäèòå. Ñâåòíàõ ñè ñ ôåíåð÷åòî, íî
íå óñïÿõ äà çàáåëåæà íèùî, êîåòî äà ñè ñòðóâàøå ðèñêà îò êà÷âàíåòî.
     - Íå  -  êàçà  òîé. - Òúðñèø ïðåêàëåíî íàäàëå÷å, Ïîë. Ïîãëåäíè íàëÿâî,
òàì,  êúäåòî  ñå  ñúáèðàò  îíåçè  äâå  ãðåäè.  Âèæäàø ëè ãè? Åäíàòà ìàëêî å
èçáåëÿëà.
     - Âèæäàì ãè.
     - Îñâåòè ìÿñòîòî ïîìåæäó èì.
     Íàïðàâèõ  ãî  è ïî÷òè íåçàáàâíî âèäÿõ îíîâà, êîåòî èñêàøå äà ìè ïîêàæå
òîé.  Ãðåäèòå  áÿõà ñâúðçàíè ñ øåñò ùèôòà è åäèí îò òÿõ ëèïñâàøå, îñòàâÿéêè
÷åðíà,  êðúãëà  äóïêà ñ ãîëåìèíàòà íà 25-öåíòîâà ìîíåòà. Ïîãëåäíàõ ÿ, ïîñëå
ñúñ ñúìíåíèå ïîãëåäíàõ ïðåç ðàìî êúì Áðóòàëíèÿ.
     - Ìèøêàòà  íàèñòèíà  áåøå  ìàëêà  -êàçàõ,  - íî ÷àê ïúê òîëêîâà ìàëêà?
Ñòðóâà ìè ñå, ÷å ãðåøèø.
     - Íî å îòèøëà òî÷íî òàì - âúçðàçè òîé. - Ñúâñåì ñèãóðåí ñúì.
     - Íå ðàçáèðàì îòêúäå ñè ñèãóðåí.
     - Ïðèáëèæè ñå îùå - íå ñå áîé, äúðæà òå - è ïîìèðèøè.
     Íàïðàâèõ  êàêâîòî  ìè êàçà, êàòî ñå õâàíàõ ñ ëÿâàòà ñè ðúêà çà åäíà îò
äðóãèòå  ãðåäè.  Òîâà  ìå  íàêàðà  äà ñå ïî÷óâñòâàì ìàëêî ïî-äîáðå. Âÿòúðúò
íàâúí  îòíîâî  çàâè  è  îò  äóïêàòà  â ëèöåòî ìè ëúõíà ñòðóÿ âúçäóõ. Óñåòèõ
îñòðèÿ äúõ íà çèìíàòà íîù â êðàéíèÿ Þã... è îùå íåùî.
     Àðîìàò íà ìåíòà.
     "Íå ïîçâîëÿâàéòå ñ ãîñïîäèí Äæèíãúëñ äà ñå ñëó÷è íèùî ëîøî" - ìîæåõ äà
÷óÿ  äóìèòå  íà  Äåëàêðîà, èçðå÷åíè ñ ãëàñ, êîéòî íÿìàøå äà îñòàíå ñïîêîåí.
Ìîæåõ  äà  ãî ÷óÿ, ìîæåõ äà óñåòÿ è òîïëèíêàòà íà ãîñïîäèí Äæèíãúëñ, êîãàòî
ôðàíöóçèíúò  ìè  ãî ïîäàäå - ñàìî åäíî ìèøëå, íåñúìíåíî ïî-óìíî îò ïîâå÷åòî
îò  ñåáåïîäîáíèòå  ñè,  íî òàêà èëè èíà÷å ïðîñòî ìèøëå. "Íå ïîçâîëÿâàéòå íà
îíçè  ãàäíÿð  äà  íàïðàâè  íåùî  íà  ìèøêàòà ìè" - áå êàçàë òîé è àç ìó áÿõ
îáåùàë. Âèíàãè èì îáåùàâàõ íàêðàÿ, ùîì Çåëåíèÿò ïúò ïðåñòàíåøå äà å ìèò èëè
ïðåäïîëîæåíèå  è  ñå ïðåâðúùàøå â íåùî, êîåòî íàèñòèíà òðÿáâàøå äà èçìèíàò.
Ùå  ïðàòèòå ëè òîâà ïèñìî íà áðàò ìè, ñ êîãîòî íå ñìå ñå âèæäàëè îò äâàéñåò
ãîäèíè?  Îáåùàâàì.  Ùå  êàæåòå ëè ïåòíàéñåò ìîëèòâè çà óñïîêîåíèå íà äóøàòà
ìè?  Îáåùàâàì. Ìîæå ëè äà óìðà ñ äóõîâíîòî ñè èìå è äà ñå ïîãðèæèòå äà áúäå
íàïèñàíî  íà  íàäãðîáíèÿ  ìè  êàìúê? Îáåùàâàì. Ñàìî òàêà ÷îâåê ìîæåøå äà ãè
íàêàðà  äà  òðúãíàò  è  äà  ãî íàïðàâè äîáðå, ñàìî òàêà ìîæåõà äà ñåäíàò íà
ñòîëà,  êîéòî  ñå íàìèðàøå íà êðàÿ íà Çåëåíèÿ ïúò, áåç äà ïîëóäåÿò. Ðàçáèðà
ñå,  íå  áÿõ  â ñúñòîÿíèå äà èçïúëíÿ âñè÷êè òåçè îáåùàíèÿ, íî ñïàçèõ îíîâà,
êîåòî  äàäîõ íà Äåëàêðîà. Ùî ñå îòíàñÿ äî ñàìèÿ ôðàíöóçèí, òîé ïëàòè óæàñíà
öåíà.  Ãàäíÿðúò  ìó  ïðè÷èíè ñòðàäàíèÿ, àäñêè ñòðàäàíèÿ. Î, çíàÿ êàêâî áåøå
èçâúðøèë,  íî  íèêîé íå çàñëóæàâàøå îíîâà, êîåòî ñå ñëó÷è ñ Åäóàð Äåëàêðîà,
ùîì ïîïàäíà â æåñòîêèòå îáÿòèÿ íà Ñòàðèÿ Ñâåòëüî.
     Àðîìàò íà ìåíòà. È íà îùå íåùî. Íåùî âúòðå â îíàçè äóïêà.
     Ñ äÿñíàòà  ñè  ðúêà  èçâàäèõ  îò  äæîáà íà ðèçàòà ñè ïèñàëêà. Ñ ëÿâàòà
ïðîäúëæàâàõ  äà ñå äúðæà çà ãðåäàòà è âå÷å íå ñå òðåâîæåõ, ÷å Áðóòàëíèÿ áåç
äà  èñêà  ùå  ïîãúäåëè÷êà ÷óâñòâèòåëíèòå ìè êîëåíå. Ñ ïðúñòèòå íà ñúùàòà ñè
ðúêà  ðàçâúðòÿõ  êàïà÷êàòà íà ïèñàëêàòà, ïúõíàõ ïèñåöà â äóïêàòà è èçìúêíàõ
íåùî  íàâúí.  Áåøå  ìàëêà, ÿðêîæúëòà òðåñêà è îòíîâî ÷óõ ãëàñà íà Äåëàêðîà,
òîçè  ïúò òîëêîâà ÿñíî, ÷å äóõúò ìó ìîæå äà å áèë çàåäíî ñ íàñ â ñòàÿòà - â
ñúùàòà ñòàÿ, â êîÿòî Óèëÿì Óîðòúí ïðåêàðà òîëêîâà ìíîãî îò âðåìåòî ñè.
     "Õåé,  ìîì÷åòà!  -  òîçè ïúò êàçà ãëàñúò - çàðàäâàíèÿò, óäèâåí ãëàñ íà
÷îâåê, êîéòî å çàáðàâèë, ïîíå çà èçâåñòíî âðåìå, êúäå å è êàêâî ãî î÷àêâà. -
Åëàòå è âèæòå êàêâî ìîæå äà ïðàâè ãîñïîäèí Äæèíãúëñ!"
     - Çà Áîãà! - ïðîìúëâèõ. ×óâñòâàõ ñå òàêà, ñÿêàø ñå çàäóøàâàì.
     - Íàìåðè îùå åäíà, íàëè? - ïîïèòà Áðóòàëíèÿ. - Àç íàìåðèõ òðè-÷åòèðè.
     Ñëÿçîõ  äîëó  è  íàñî÷èõ  ëú÷à  íà ôåíåð÷åòî êúì øèðîêàòà ìó, îòâîðåíà
äëàí.  Âúðõó  íåÿ èìàøå íÿêîëêî òðåñêè, ïðúñíàòè êàòî ìèíèàòþðíè êëå÷èöè çà
èãðà  íà  ìèêàäî.  Äâå îò òÿõ áÿõà æúëòè, êàòî îíàçè, êîÿòî áÿõ íàìåðèë àç.
Åäíà áå çåëåíà, äðóãà - ÷åðâåíà. Íå áÿõà áîÿäèñàíè, à îöâåòåíè ñ ïàñòåë.
     - Ãîñïîäè!  - âúçêëèêíàõ ñ òèõ, ðàçòðåïåðàí ãëàñ. - Áîæå ìèëè! Òîâà ñà
ïàð÷åòà îò îíàçè ìàêàðà, íàëè? Íî çàùî? Çàùî ñà òàì ãîðå?
     - Êàòî  äåòå íå áÿõ òîëêîâà åäúð, êîëêîòî ñúì ñåãà - ðå÷å Áðóòàëíèÿ. -
Èçðàñíàõ íàé-âå÷å ìåæäó ïåòíàéñòàòà è ñåäåìíàéñòàòà ñè ãîäèíà. Äîòîãàâà áÿõ
äðåáåí. È êîãàòî çà ïðúâ ïúò îòèäîõ íà ó÷èëèùå, ñå ÷óâñòâàõ ìúíè÷úê êàòî...
å, ïðåäïîëàãàì, ìîæå äà ñå êàæå ìúíè÷úê êàòî ìèøëå. Áÿõ óïëàøåí äî ñìúðò. È
çíàåø ëè êàêâî íàïðàâèõ?
     Ïîêëàòèõ  ãëàâà.  Íàâúí  âÿòúðúò  îòíîâî  çàâè. Ïàÿæèíèòå â úãúë÷åòàòà
ìåæäó  ãðåäèòå  ñå  ðàçëþëÿõà  êàòî  ïðîãíèëà äàíòåëà. Íèêîãà íå ñúì áèë íà
ìÿñòî,  íà  êîåòî  äà  ñúì  óñåùàë òàêàâà ÿâíà ïðèçðà÷íîñò. È òúêìî òîãàâà,
äîêàòî ñòîÿõìå è ãëåäàõìå êúì òðåñêèòå îò ìàêàðàòà, äîâåëà äî òîëêîâà áåäè,
çàïî÷íàõ  äà  ïðîóìÿâàì  îíîâà, êîåòî ñúðöåòî ìè ðàçáèðàøå îùå îòêàêòî Äæîí
Êîôè èçâúðâÿ Çåëåíèÿ ïúò - âå÷å íå ìîæåõ äà âúðøà òàçè ðàáîòà. Äåïðåñèÿ èëè
íå,  ïîâå÷å  íå  ìîæåõ äà ãëåäàì êàê õîðàòà ìèíàâàò ïðåç êàáèíåòà ìè, çà äà
ïîåìàò êúì ñìúðòòà ñè. Äîðè îùå ñàìî åäèí ùåøå äà ìè äîéäå òâúðäå ìíîãî.
     - Ïîèñêàõ îò ìàéêà ìè åäíà îò íîñíèòå é êúðïè÷êè - ïðîäúëæè Áðóòàëíèÿ.
- È  ùîì  ñå  óñåòåõ  ìàëúê  è  ìè  ñå  äîïëàêâàøå,  àç  ñå èçìúêâàõ íàâúí,
ïîìèðèñâàõ ïàðôþìà é è âå÷å íå ñå ÷óâñòâàõ òîëêîâà çëå.
     - Äà  íå  áè  äà  ñìÿòàø... êàêâî?... ÷å ìèøêàòà å ãðèçàëà ïàð÷åíöà îò
îíàçè îöâåòåíà ìàêàðà, çà äà é íàïîìíÿ çà Äåëàêðîà? ×å åäíà ìèøêà...
     Òîé  ìå  ïîãëåäíà.  Çà ìèã ñè ïîìèñëèõ, ÷å âèæäàì â î÷èòå ìó ñúëçè, íî
íàâÿðíî ñúì ñáúðêàë.
     - Íå  êàçâàì  íèùî,  Ïîë.  Íî  ãè  íàìåðèõ òàì ãîðå è óñåòèõ àðîìàò íà
ìåíòà,  ñúùî  êàòî  òåá - çíàåø, ÷å å òàêà. È ïîâå÷å íå ìîãà äà âúðøà òîâà.
Ïîâå÷å  íÿìà äà âúðøà òîâà. Àêî âèäÿ äîðè ñàìî îùå åäèí ÷îâåê íà îíçè ñòîë,
íàïðàâî   ùå  óìðà.  Â  ïîíåäåëíèê  ùå  ïîäàì  ìîëáà  äà  ìå  ïðåõâúðëÿò  â
ïîïðàâèòåëíèÿ  äîì  çà  ìîì÷åòà.  Àêî ÿ îäîáðÿò ïðåäè ñëåäâàùàòà åêçåêóöèÿ,
äîáðå. Àêî ëè íå, íàïóñêàì è ñå âðúùàì êúì ôåðìåðñòâîòî.
     - Èçîáùî ðàçâúæäàë ëè ñè íåùî äðóãî îñâåí êàìúíè?
     - Íÿìà çíà÷åíèå.
     - Çíàÿ, ÷å íÿìà - ñúãëàñèõ ñå àç. - Ìèñëÿ, ÷å è àç ùå ïîäàì ìîëáà.
     Òîé âíèìàòåëíî ìå ïîãëåäíà, çà äà ñå óâåðè, ÷å íå ãî áàëàìîñâàì, ïîñëå
êèìíà,  ñÿêàø  âúïðîñúò  áå óðåäåí. Âÿòúðúò ïàê çàôó÷à, òîçè ïúò äîñòàòú÷íî
ñèëíî,  çà  äà íàêàðà ãðåäèòå äà ïðîñêúðöàò, è äâàìàòà íåñïîêîéíî îãëåäàõìå
òàïèöèðàíèòå  ñòåíè. Ñòðóâà ìè ñå, ÷å çà ìèã ìîæåõìå äà ÷óåì Óèëÿì Óîðòúí -
íå  Áèëè  Õëàïåòî, íå íåãî, çà íàñ Óîðòúí îùå îò ïúðâèÿ ñè äåí â áëîêà áåøå
"Äèâèÿ  Áèë"  -  äà  êðåùè  è  äà  ñå  ñìåå, êàçâàéêè íè, ÷å ùå áúäåì àäñêè
ðàäîñòíè äà ñå èçáàâèì îò íåãî, íî ÷å íèêîãà íÿìà äà ãî çàáðàâèì. Áåøå ïðàâ
è çà äâåòå.
     Ùî  ñå  îòíàñÿ  äî  îíîâà, çà êîåòî äâàìàòà ñ Áðóòàëíèÿ ñå äîãîâîðèõìå
ïðåç  îíàçè íîù â êàðöåðà, ñòàíà òî÷íî òàêà. Ñÿêàø íàä îíåçè ìàëêè ïàð÷åíöå
îöâåòåíî  äúðâî  áÿõìå ïîëîæèëè òúðæåñòâåí îáåò. Íèòî åäèí îò íàñ ïîâå÷å íå
ó÷àñòâà â åêçåêóöèè. Ñìúðòòà íà Äæîí Êîôè áåøå ïîñëåäíàòà.


     Ñëåäâà ïðîäúëæåíèå...