

Ñàìî çà âàñ, ñèíîâå íà íàóêàòà è íà ïîçíàíèåòî, íàïèñàõìå òîçè òðóä. Âãëåäàéòå ñå â êíèãàòà, ñúñðåäîòî÷åòå ñå âúðõó ïîñëàíèåòî, êîåòî ïðúñíàõìå íà ðàçëè÷íè ìåñòà; òîâà, êîåòî ïðèêðèõìå íà åäíî ìÿñòî, ñìå èçðàçèëè íà äðóãî ñ öåë äà äîñòèãíå ñàìî äî âàøàòà ìúäðîñò.
(Õàéíðèõ Êîðíåëèé Àãðèïà ôîí Íåòåñõàéì, “Çà òàéíàòà ôèëîñîôèÿ”, 3, ñ. 65)


Ñóåâåðèåòî íîñè íåùàñòèå.
(Ðåéìúíä Ñìúëèàí, “5000 ãîäèíè ïðåäè íîâàòà åðà”, 1, 3, 8)


I


ÊÅÒÅÐ [1]


1

Êëèøå (èâðèò) [2]


È òîãàâà âèäÿõ Ìàõàëîòî.

Ìåäíàòà ñôåðà áåøå îêà÷åíà íà äúëãî ñòîìàíåíî âúæå, çàêðåïåíî â öåíòúðà íà öúðêîâíàòà àïñèäà, è îïèñâàøå ðàâíîìåðíè êîëåáàíèÿ ñ íåîòêëîííî âåëè÷èå.
Àç çíàåõ , íî âñåêè áè òðÿáâàëî äà ãî ñúçðå, î÷àðîâàí îò ñïîêîéíîòî äèõàíèå íà Ìàõàëîòî, ÷å ïåðèîäúò ìó å óïðàâëÿâàí îò îòíîøåíèåòî ìåæäó êâàäðàòíèÿ êîðåí íà äúëæèíàòà íà âúæåòî è îíîâà ÷èñëî Ïè, êîåòî ìàêàð è íåëîãè÷íî çà îáèêíîâåíèÿ ÷îâåê, ïî áîæåñòâåíà ëîãèêà çàäúëæèòåëíî ñâúðçâà îáèêîëêàòà è äèàìåòúðà íà âñè÷êè âúçìîæíè îêðúæíîñòè, òàêà ÷å âðåìåòî, çà êîåòî ñôåðàòà èçìèíàâà ðàçñòîÿíèåòî îò åäèíèÿ äî äðóãèÿ ïîëþñ, å ðåçóëòàò îò òàéíîòî ñúçàêëÿòíè÷åñòâî ìåæäó íàé-áåçâðåìåííèòå ñðåä ìåðêèòå: åäèíè÷íîñòòà íà òî÷êàòà íà îêà÷âàíå, äâîéñòâåíîñòòà íà åäíî àáñòðàêòíî èçìåðåíèå, òðîéíàòà ïðèðîäà íà ÷èñëîòî Ïè, çàãàäú÷íèÿ ÷åòèðèúãúëíèê íà êîðåíà è ñúâúðøåíñòâîòî íà êðúãà.
Çíàåõ ñúùî, ÷å â îñíîâàòà, ïî îòâåñà, ñïóñíàò îò òî÷êàòà íà îêà÷âàíå, å ïîñòàâåíî ìàãíèòíî óñòðîéñòâî, êîåòî äåéñòâóâà âúðõó åäèí öèëèíäúð, ñêðèò â ñôåðàòà, è îñèãóðÿâà ïîñòîÿííîòî äâèæåíèå; òîçè ìåõàíèçúì êîìïåíñèðà ñúïðîòèâëåíèåòî íà ìàòåðèÿòà, êàòî íå ñàìî íå ïðîòèâîðå÷è íà çàêîíà íà Ìàõàëîòî, à íàïðîòèâ, ïîçâîëÿâà ìó äà ñå ïðîÿâè, çàùîòî ñå çíàå, ÷å åäíà ìàòåðèàëíà òî÷êà, ïðèòåæàâàùà òåãëî, îêà÷åíà â ïðàçíî ïðîñòðàíñòâî íà íåðàçòåãëèâî âúæå, àêî íÿìà òðèåíå â òî÷êàòà íà îêà÷âàíå è íå ñå âëèÿå îò ñúïðîòèâëåíèåòî íà âúçäóõà, ùå ñå ëþëåå ðàâíîìåðíî äî áåçêðàé.

Îñâåòåíî îò ïîñëåäíèòå ñëúí÷åâè ëú÷è, êîèòî ïðîíèêâàõà ïðåç âèòðàæèòå, ìåòàëíîòî êúëáî õâúðëÿøå áëåäè ïðîìåíëèâè îòáëÿñúöè. Àêî äîêîñâàøå ñ øèïà ñè, êàêòî â ìèíàëîòî, ñëîé ìîêúð ïÿñúê, ñ êàêúâòî òîãàâà å áèë çàñòëàí êàìåííèÿò ïîä íà àïñèäàòà, ïðè âñÿêî ëþëååíå ùåøå äà îñòàâÿ ëåêà ñëåäà è áðàçäàòà, âñåêè ìèã ïðîìåíÿéêè åäâà çàáåëåæèìî ïîñîêàòà ñè, ùåøå äà ñå ðàçøèðÿâà âñå ïîâå÷å âúâ ôîðìà íà ïðîöåï, íà êëèí, âíóøàâàéêè ïðåäñòàâàòà çà ëú÷èñòà ñèìåòðèÿ è íàïîìíÿéêè ñêåëåòà íà 
ìàíäàëàòà [3], íåâèäèìàòà ñòðóêòóðà íà ïåíòàêóëà [4] èëè íà ìèñòè÷íàòà ðîçà. Íå, ïî-ñêîðî åäèí ðàçêàç, çàïèñàí âúðõó áåçêðàÿ íà ïóñòèíÿòà ÷ðåç ñëåäèòå, îñòàâåíè îò íåèçáðîèìè ñêèòàùè êåðâàíè. Èëè èñòîðèÿòà íà áàâíè õèëÿäîëåòíè ìèãðàöèè , çàùîòî ìîæå áè òàêà ñà ñå ïðèäâèæâàëè àòëàíòèäèòå îò êîíòèíåíòà, íàðå÷åí Ìó [5], â ñâîåòî óïîðèòî, àë÷íî ñòðàíñòâóâàíå îò Òàñìàíèÿ êúì Ãðåíëàíäèÿ, îò Êîçèðîãà êúì Ðàêà, îò îñòðîâà íà ïðèíö Åäóàðä êúì àðõèïåëàãà Ñâàëáàðä? Øèïúò ïîâòàðÿøå, ïðåðàçêàçâàøå â ñãúñòåíî âðåìå òîâà, êîåòî òå áÿõà èçâúðøèëè ìåæäó äâà ëåäíèêîâè ïåðèîäà è íàâÿðíî îùå âúðøåõà âå÷å êàòî ïðàòåíèöè íà Âëàñòåëèíèòå; ìîæå áè, ïúòóâàéêè ìåæäó îñòðîâèòå Ñàìîà è Íîâàòà Çåìÿ, øèïúò ñå äîêîñâàøå â ñâîÿòà òî÷êà íà ðàâíîâåñèå äî Àãàðòà, Ñðåäèùåòî íà Ñâåòà? Èíòóèòèâíî óñåùàõ, ÷å åäíà îáùà ïëîñêîñò ñâúðçâà ïîëóîñòðîâ Àâàëîí â êðàéíèÿ ñåâåð è Àíòàðêòè÷åñêàòà ïóñòèíÿ, â êîÿòî å ñêðèòà çàãàäêàòà íà Åéúðñ Ðîê.

Â òîçè ìîìåíò, òî÷íî â ÷åòèðè ÷àñà ñëåäîáåä íà 23 þíè, Ìàõàëîòî óáè ïîñòåïåííî ñêîðîñòòà ñè â åäèíèÿ êðàé íà ïëîñêîñòòà, ïîñëå ñå ñïóñíà ëåíèâî êúì öåíòúðà è íà ïîëîâèíàòà îò òðàåêòîðèÿòà ñè îòíîâî çàïî÷íà äà íàáèðà ñêîðîñò, ðàçöåïâàéêè ïîñëóøíî íåâèäèìèÿ êâàäðàò íà ñèëèòå, êîéòî áåëåæåøå íåãîâàòà ñúäáà.

Àêî áÿõ îñòàíàë òàì, áåçðàçëè÷åí êúì áÿãàùèòå ÷àñîâå, çà äà íàáëþäàâàì êàê òàçè ïòè÷à ãëàâà, òîçè âðúõ íà êîïèå, òîçè îáúðíàò øëåì î÷åðòàâà â ïðàçíîòî ïðîñòðàíñòâî ñîáñòâåíèòå ñè äèàãîíàëè, äîêîñâàéêè äâåòå ïðîòèâîïîëîæíè òî÷êè íà ñâîÿòà íåçðèìà äúãà, ùÿõ äà ñòàíà æåðòâà íà ôàíòàñòíà èëþçèÿ, çàùîòî Ìàõàëîòî ùåøå äà ìè âíóøè, ÷å ïëîñêîñòòà íà êîëåáàíèÿòà ìó îïèñâà ïúëåí êðúã, êàòî ñå âðúùà â îòïðàâíàòà ñè òî÷êà çà òðèäåñåò è äâà ÷àñà, ðèñóâàéêè ñèëíî ñïëåñíàòà åëèïñà, êîÿòî ñå ïðåìåñòâà îêîëî ñâîÿ öåíòúð ñ ïîñòîÿííà úãëîâà ñêîðîñò, ïðîïîðöèîíàëíà íà ñèíóñà íà ãåîãðàôñêàòà ñè øèðèíà. Êàê áè ñå âúðòÿëà òÿ, àêî òî÷êàòà íà îêà÷âàíå ñå íàìèðàøå íà êóïîëà íà Ñîëîìîíîâèÿ õðàì [6]? À ìîæå áè Ðèöàðèòå áÿõà îïèòàëè è òàì? È èç÷èñëåíèåòî, êðàéíîòî çíà÷åíèå íå ñå å ïðîìåíèëî? Ìîæå áè öúðêâàòà íà àáàòñòâî “Ñåí Ìàðòåí-äå-Øàí” áåøå èñòèíñêèÿò Õðàì? Òàêà èëè èíà÷å, åêñïåðèìåíòúò áè áèë ñúâúðøåí ñàìî íà Ïîëþñà, åäèíñòâåíîòî ìÿñòî, êúäåòî òî÷êàòà íà îêà÷âàíå áè ëåæàëà ïî ïðîäúëæåíèåòî íà îñòà íà çåìíîòî âúðòåíå è êúäåòî Ìàõàëîòî áè èçâúðøâàëî ïðèâèäíèÿ ñè öèêúë çà äâàäåñåò è ÷åòèðè ÷àñà.
Íî îò òîâà îòêëîíåíèå îò Çàêîíà, êîåòî âïðî÷åì Çàêîíúò ïðåäâèæäà, îò òîâà íàðóøàâàíå íà åäíî çëàòíî ïðàâèëî, ÷óäîòî íå ñòàâàøå ïî-ìàëêî âúçõèòèòåëíî. Çíàåõ, ÷å çåìÿòà ñå âúðòè è ÷å ñ íåÿ ñå âúðòèì è àç, è “Ñåí Ìàðòåí-äå-Øàí”, è öåëèÿò Ïàðèæ, âúðòèì ñå âñè÷êè çàåäíî ïîä òîâà Ìàõàëî, êîåòî â äåéñòâèòåëíîñò íå ïðîìåíÿ íèêîãà ñâîÿòà ïëîñêîñò íà äâèæåíèå. Çàùîòî òàì, êúäåòî áåøå îêà÷åíî, è ïî öÿëîòî áåçêðàéíî ìèñëåíî ïðîäúëæåíèå íà âúæåòî íàãîðå, êúì íàé-äàëå÷íèòå ãàëàêòèêè, ñå íàìèðàøå, ñïðÿëà âúâ âå÷íîñòòà, Íåïîäâèæíàòà Òî÷êà.
Çåìÿòà ñå âúðòåøå, íî ìÿñòîòî, êúäåòî áå îêà÷åíî ñòîìàíåíîòî âúæå, áåøå åäèíñòâåíàòà ïîñòîÿííà òî÷êà âúâ âñåëåíàòà.
Çàòîâà è ìîÿò ïîãëåä áå îòïðàâåí íå òîëêîâà êúì çåìÿòà, êîëêîòî íàãîðå, êúäåòî ñå èçâúðøâàøå òàéíñòâîòî íà àáñîëþòíàòà íåïîäâèæíîñò. Ìàõàëîòî âñúùíîñò ìè êàçâàøå, ÷å ìàêàð öÿëàòà âñåëåíà , çåìíîòî êúëáî, ñëúí÷åâàòà ñèñòåìà, íåáóëîçèòå, ÷åðíèòå äóïêè è èçîáùî âñè÷êè ðîæáè íà âåëèêàòà êîñìè÷åñêà åìàíàöèÿ, îò ïúðâèòå åîíè [7] äî íàé-ãúñòèòå ìàòåðèè , äà ñå âúðòè, ñúùåñòâóâà åäíà-åäèíñòâåíà òî÷êà, îïîðà, áîëò, ñúâúðøåíà îñ, îêîëî êîÿòî ñå äâèæè ìèðîçäàíèåòî. È â ìîìåíòà àç ó÷àñòâóâàõ â åäèí âúðõîâåí åêñïåðèìåíò, àç, êîéòî ïðè òîâà ñå äâèæåõ ñ âñè÷êè è ñ âñè÷êî, íî ìîæåõ äà âèæäàì Îíîâà, Íåïîäâèæíîòî, Êðåïîñòòà, Ñèãóðíîñòòà, îñëåïèòåëíàòà ìúãëà, êîÿòî íå å òÿëî è íÿìà íè ëèöå, íè ôîðìà, íè òåãëî, íèòî êîëè÷åñòâî èëè êà÷åñòâî, è íå âèæäà, íå óñåùà, íèòî ïúê å îñåçàåìà, íå å ìÿñòî â äàäåíî âðåìå è ïðîñòðàíñòâî, íå å äóøà, ðàçóì, âúîáðàæåíèå, ìíåíèå, ÷èñëî, ðåä, ìÿðêà, âåùåñòâî, âå÷íîñò, íå å íèòî ìðàê, íèòî ñâåòëèíà, íå å ëúæà, íî íå å è èñòèíà.

Ñòðåñíà ìå ðàçãîâîðúò , ñóõ è âÿë , ìåæäó åäíî ìîì÷å ñ î÷èëà è åäíî ìîìè÷å, êîåòî çà ñúæàëåíèå è î÷èëà íÿìàøå.
- Òîâà å ìàõàëîòî íà Ôóêî - îáÿñíÿâàøå ìîì÷åòî. - Çà ïúðâè ïúò îïèòúò áèë èçâúðøåí â åäíî ïîäçåìèå ïðåç 1851 ãîäèíà, ïîñëå â Îáñåðâàòîðèÿòà, ïîñëå ïîä êóïîëà íà Ïàíòåîíà ñ âúæå, äúëãî øåñòäåñåò è ñåäåì ìåòðà, è äâàäåñåò è îñåìêèëîãðàìîâî êúëáî. Îò 1855 ãîäèíà å òóê, â íàìàëåí ðàçìåð, îêà÷åíî â îíàçè äóïêà â ñðåäàòà íà ñâîäà.
- È êàêâî ïðàâè? Ñàìî ñå êëàòè.
- Äîêàçâà, ÷å çåìÿòà ñå âúðòè. Ïîíåæå òî÷êàòà íà îêà÷âàíå îñòàâà íåïîäâèæíà...
- À çàùî îñòàâà íåïîäâèæíà?
- Çàùîòî åäíà òî÷êà... Êàê äà òè îáÿñíÿ... Â öåíòúðà, ðàçáèðàø ëè, âñÿêà òî÷êà, êîÿòî å òî÷íî â ñðåäàòà íà âñè÷êè òî÷êè, êîèòî âèæäàø, íàëè, òàçè òî÷êà - ãåîìåòðè÷íàòà òî÷êà - òè íå ÿ âèæäàø, òÿ íÿìà ðàçìåðè è ïîíåæå íÿìà ðàçìåðè, íå ìîæå äà ñå äâèæè íèòî íàëÿâî, íèòî íàäÿñíî, íèòî íàãîðå, íèòî íàäîëó. Çàòîâà íå ñå âúðòè, íàëè ðàçáèðàø? Àêî åäíà òî÷êà íÿìà ðàçìåðè, åñòåñòâåíî, íå ìîæå äà ñå âúðòè îêîëî ñåáå ñè. Íÿìà, òàêà äà ñå êàæå, äîðè ñåáå ñè...
- Àìà íàëè çåìÿòà ñå âúðòè?
- Çåìÿòà ñå âúðòè, íî òî÷êàòà íå ñå âúðòè. È äà èñêàø, è äà íå èñêàø, òîâà å ïîëîæåíèåòî!
- Íåéíà ñè ðàáîòà.

Íåùàñòíèöà. Íàä ãëàâàòà ñè èìàøå åäèíñòâåíàòà íåïîäâèæíà Òî÷êà âúâ Âñåëåíàòà, åäèíñòâåíèÿ îòêóï ñðåùó ïðîêëÿòèåòî íà panta rhei [8], à ñìÿòàøå, ÷å òîâà áèëî Íåéíà ðàáîòà, à íå íåéíà. È íàèñòèíà, âåäíàãà ñëåä òîâà äâàìàòà ñå îòäàëå÷èõà , òîé, íàçóáðèë íÿêàêúâ ó÷åáíèê, êîéòî ìó áåøå ïðèòúïèë ñïîñîáíîñòòà äà ñå ñìàéâà, à òÿ, ãëóïàâà è íåäîñòúïíà çà òðúïêàòà íà áåçêðàéíîòî; è íèòî åäèí îò äâàìàòà íå ðåãèñòðèðà â ïàìåòòà ñè óæàñÿâàùîòî ïðåæèâÿâàíå íà òàçè òÿõíà ñðåùà , ïúðâà è ïîñëåäíà , ñ Åäèíñòâåíîòî, Íåîòäåëèìîòî, âåëèêîòî Åí-ñîô [9]. Êàê ìîæàõà äà íå ïàäíàò íà êîëåíå ïðåä îëòàðà íà Íåñúìíåíîòî!

Ñòîÿõ è ãëåäàõ, èçïúëíåí ñúñ ñòðàõîïî÷èòàíèå. Â òîçè ìèã ñå óáåäèõ, ÷å ßêîïî Áåëáî å ïðàâ. Êîãàòî ìè ãîâîðåøå çà Ìàõàëîòî, ïðèïèñâàõ âúëíåíèåòî ìó íà íÿêàêâî åñòåòè÷åñêî ôàíòàçèðàíå, íà îíçè ðàê, êîéòî áàâíî ñå îôîðìÿøå, áåçôîðìåí, â äóøàòà ìó, ïðåîáðàçóâàéêè íåãîâàòà èãðà , ñòúïêà ïî ñòúïêà, áåç òîé äà ãî ñúçíàâà , â äåéñòâèòåëíîñò. Íî àêî èìàøå ïðàâî ïî îòíîøåíèå íà Ìàõàëîòî, çíà÷è è âñè÷êî îñòàíàëî áåøå èñòèíà , Ïëàíúò, Ñâåòîâíèÿò çàãîâîð, è íåíàïðàçíî áÿõ äîøúë òóê, â íàâå÷åðèåòî íà ïðàçíèêà íà Ñâåòè Éîàí. ßêîïî Áåëáî íå áåøå ëóä, ïðîñòî ÷ðåç Èãðàòà ñëó÷àéíî áå îòêðèë èñòèíàòà.
Çàùîòî äîñåãúò ñúñ Ñâåùåíîòî íå ìîæå äà ïðîäúëæàâà äúëãî, áåç äà îáúðêà ðàçóìà.
Îïèòàõ ñå òîãàâà äà îòêúñíà ïîãëåäà ñè, êàòî ïðîñëåäèõ äúãàòà, êîÿòî ñå íàñî÷âà îò êàïèòåëèòå íà êîëîíèòå, ðàçïîëîæåíè â ïîëóêðúã, ïî íåðâþðèòå íà ñâîäà êúì êëþ÷îâèÿ êàìúê, ïîâòàðÿéêè òàéíàòà íà ãîòè÷åñêàòà àðêà, êîÿòî ñå êðåïè íà åäíî îòñúñòâèå, âúðõîâíî ëèöåìåðèå íà ñòàòèêàòà, è âíóøàâà íà êîëîíèòå äà òëàñêàò íåðâþðèòå íàãîðå, à íà íåðâþðèòå, îòòëàñêâàíè îò êëþ÷îâèÿ êàìúê, äà ïðèòèñêàò êîëîíèòå êúì ïîäà, äîêàòî ñâîäúò ïðåäñòàâëÿâà åäíîâðåìåííî âñè÷êî è íèùî, ïðè÷èíà è ñëåäñòâèå. Íî ñè äàäîõ ñìåòêà, ÷å êàòî ïðåíåáðåãâàì Ìàõàëîòî, âèñÿùî îò ñâîäà, çà äà ñå âúçõèùàâàì íà ñàìèÿ ñâîä, âñúùíîñò ñå îòêàçâàì äà ïèÿ îò èçâîðà, çà äà ñå îïèÿíÿâàì îò êðàñîòàòà íà ñòóáåëà.
Àïñèäàòà íà “Ñåí Ìàðòåí-äå-Øàí” ñúùåñòâóâàøå ñàìî çàùîòî, â ñúîòâåòñòâèå ñúñ Çàêîíà, ìîæåøå äà ñúùåñòâóâà Ìàõàëîòî, à òî ñúùåñòâóâàøå, çàùîòî ñúùåñòâóâàøå òÿ. ×îâåê íå ìîæå äà èçáåãíå áåçêðàéíîñòòà, êàçàõ ñè, êàòî ñå ñòðåìè êúì äðóãà áåçêðàéíîñò, íå ìîæå äà ñå ñïàñè îò îòêðèâàíåòî íà èäåíòè÷íîòî, çàáëóæäàâàéêè ñå, ÷å ìîæå äà ñðåùíå ðàçëè÷íîòî.

Âñå òàêà áåç äà óñïåÿ äà îòìåñòÿ ïîãëåä îò êëþ÷îâèÿ êàìúê íà ñâîäà, ñå äðúïíàõ íàçàä, ñòúïêà ïî ñòúïêà, çàùîòî ñàìî çà íÿêîëêîòî ìèíóòè, îòêàêòî áÿõ âëÿçúë, áÿõ íàó÷èë ïúòÿ íàèçóñò, à è ãîëåìèòå ìåòàëíè êîñòåíóðêè, êîèòî ïðåìèíàâàõà îò äâåòå ìè ñòðàíè, áÿõà äîñòàòú÷íî âíóøèòåëíè, çà äà ãè óëàâÿì ñ êðàé÷åöà íà îêîòî ñè. Îòñòúïâàõ ïî äúëæèíàòà íà êîðàáà íàçàä êúì èçõîäà è îòíîâî íàä ãëàâàòà ìè âðúõëåòÿõà îíåçè çàïëàøèòåëíè ïðàèñòîðè÷åñêè ïòèöè îò ïðîêúñàíî ïëàòíî è ñòîìàíåíà òåë, îíåçè çëîâåùè ïðèëåïè, êîèòî íå÷èÿ îêóëòíà âîëÿ áå îáåñèëà íà öúðêîâíèÿ ñâîä. Âúçïðèåìàõ ãè êàòî ïîçíàâàòåëíè ìåòàôîðè, ñúäúðæàùè çíà÷åíèÿ è àñîöèàöèè, äàëå÷ ïî-äúëáîêè îò òåçè, êîèòî ìóçåéíàòà ôóíêöèÿ èñêàøå ïðèêðèòî äà âíóøè. È åòî ÷å ïîäîáíî íà ìåçîçîéñêè íàñåêîìè è âëå÷óãè, êàòî àëåãîðèÿ íà ïðîäúëæèòåëíèòå ìèãðàöèè, êîèòî Ìàõàëîòî å ïðåðàçêàçàëî âúðõó ïÿñúêà, êàòî àðõîíòè [10], êàòî èçâðàòåíè åìàíàöèè, âúðõó ìåí âðúõëåòÿõà ñ äúëãèòå ñè êëþíîâå íà àðõåîïòåðèêñè àåðîïëàíèòå íà Áðüîãå, Áëåðèî, Åíî, õåëèêîïòåðúò íà Äþôî [11].

Òàêà ÷îâåê âëèçà â ïàðèæêèÿ Ìóçåé íà Óìåíèÿòà è Çàíàÿòèòå, ñëåä êàòî å ïðåêîñèë åäèí äâîð îò ÕVIII âåê è å ïðåêðà÷èë ïðàãà íà áèâøàòà öúðêâà, âãðàäåíà â ïî-êúñíèÿ ìóçååí êîìïëåêñ, êàêòî íÿêîãà å áèëà âãðàäåíà â íåñúùåñòâóâàùîòî âå÷å àáàòñòâî. Âëèçàø è âúðâèø çàñëåïåí îò òîâà ñúçàêëÿòèå, êîåòî îáåäèíÿâà âèñøèÿ ñâÿò íà íåáåñíèòå àðêè ñ äîëíèÿ ñâÿò íà êîíñóìàòîðèòå íà çåìíè ìàñëà.
Íà ïîäà ñå ïðîñòèðà öÿë íèç îò ñàìîõîäíè ïðåâîçíè ñðåäñòâà, áèöèêëè è ïàðíè àâòîìîáèëè, íàä òåá ïúê âèñÿò ëåòàëàòà íà ïèîíåðèòå; íÿêîè îò åêñïîíàòèòå ñà öåëè, ìàêàð è îëþùåíè, ðàçÿäåíè îò âðåìåòî, íî âñè÷êè çàåäíî èçãëåæäàò íà ñòðàííàòà ñâåòëèíà, ñìåñ îò åñòåñòâåíà è åëåêòðè÷åñêà, ñÿêàø ïîêðèòè ñ íÿêàêâà ïàòèíà, ñ ëàêà íà ñòàðè öèãóëêè; îò äðóãè ñà îñòàíàëè ñàìî ñêåëåòè, øàñèòà, çúá÷àòè êîëåëà è ìàíèâåëè, êîèòî òå çàïëàøâàò ñ íåîïèñóåìè ìú÷åíèÿ, è òè âå÷å ñå âèæäàø ïðèêîâàí êúì îíîâà èíêâèçèòîðñêî ëîæå, êúäåòî âñåêè ìèã íåùî ìîæå äà ñå çàäâèæè è äà ñå âïèå â ìåñàòà òè, äîêàòî íå ïðèçíàåø ãðåõà ñè.
Íî îòâúä òîçè øïàëèð îò ñòàðè ñðåäñòâà çà ïðèäâèæâàíå, îòäàâíà âå÷å íåïîäâèæíè è ñ ðúæäÿñàëè äóøè, ÷èñòè çíàöè íà åäíà òåõíè÷åñêà ãîðäîñò, â èìåòî íà êîÿòî áÿõà èçëîæåíè çà ïîêëîíåíèå, äâå ñòàòóè, îòëÿâî - Ñòàòóÿòà íà Ñâîáîäàòà, óìàëåíî êîïèå íà òàçè, êîÿòî Áàðòîëäè [12] å ïðîåêòèðàë çà åäèí äðóã ñâÿò, è îòäÿñíî, ñòàòóÿòà íà Ïàñêàë, ñòîÿò íà ïîñò ïðåä àïñèäàòà, êúäåòî êîëåáàíèÿòà íà Ìàõàëîòî ñà çàîáèêîëåíè ñÿêàø îò êîøìàðèòå íà íÿêîé áîëåí åíòîìîëîã: ùèïêè, ÷åëþñòè, ïèïàëà, ïðåøëåíè, êðèëå, êðàêà, öÿëî ãðîáèùå îò ìåõàíè÷åñêè òðóïîâå, êîèòî áèõà ìîãëè äà ñå çàäâèæàò åäíîâðåìåííî: ìàãíèòè, åäíîôàçíè òðàíñôîðìàòîðè, òóðáèíè, êîíâåðòîðè, ïàðíè êîòëè, äèíàìîìàøèíè; à â äúíîòî, ïîêðàé ïúòåêàòà çàä Ìàõàëîòî, êàòî àñèðèéñêè, õàëäåéñêè èëè êàðòàãåíñêè èäîëè, êàòî îãðîìíè Âààëè [13] ñ íÿêîãà íàæåæåíè êîðåìè, êàòî Íþðíáåðãñêè äåâñòâåíèöè  [14], îãîëâàùè ñâîèòå íàñòðúõíàëè îò ãâîçäåè óòðîáè, ñå ðåäÿõà åêñïîíàòè, êîèòî íàâðåìåòî ñà áèëè ñàìîëåòíè äâèãàòåëè, íåâúîáðàçèì âåíåö îò âêàìåíåíè ôèãóðè, êîëåíè÷èëè â ïðåêëîíåíèå ïðåä Ìàõàëîòî, ñÿêàø ñèíîâåòå íà Ðàçóìà è Ïðîñâåùåíèåòî áÿõà îñúäåíè äà ïàçÿò âå÷íî ñàìèÿ ñèìâîë íà Òðàäèöèÿòà [15] è Ïîçíàíèåòî.
Âúçìîæíî ëè å îòåã÷åíèòå òóðèñòè, êîèòî ïëàùàò ñâîèòå äåâåò ôðàíêà íà êàñàòà, à â íåäåëÿ âëèçàò áåçïëàòíî, äà ñè ìèñëÿò, ÷å íÿêàêâè ñòàðè ãîñïîäà îò ìèíàëèÿ âåê, ñ áðàäè, ïîæúëòåëè îò íèêîòèíà, ñ ìàçíè è ñìà÷êàíè ÿêè, ñ ðîìàíòè÷íè ÷åðíè âðúçêè è ðåäèíãîòè, âîíÿùè íà òþòþí, ñ ïðúñòè, êàôÿâè îò êèñåëèíè, è ìèñúë, âêèñíàòà îò àêàäåìè÷íà çàâèñò, êîìè÷íè ïðèçðàöè, êîèòî ñå íàðè÷àò åäèí äðóã “ñêúïè ó÷èòåëþ”, ñà ïîñòàâèëè âñè÷êè òåçè ïðåäìåòè ïîä ñâîäîâåòå äâèæåíè ñàìî îò áåçêîðèñòíà ïðîñâåòèòåëñêà ñòðàñò, îò çàäúëæåíèåòî äà óäîâëåòâîðÿò èñêàíèÿòà íà áóðæîàçíèÿ ðàäèêàëåí äàíúêîïëàòåö èëè îò æåëàíèåòî äà âúçõâàëÿò âåëèêèÿ òðèóìô íà ÷îâåøêèÿ ïðîãðåñ? Íå, íå, “Ñåí Ìàðòåí-äå-Øàí”, îòíà÷àëî öúðêâà íà àáàòñòâî è ñëåä òîâà ìóçåé íà òåõíè÷åñêàòà ðåâîëþöèÿ, å áèë çàìèñëåí êàòî ñèíòåç íà òàéíñòâåíè èñòèíè è òåçè ñàìîëåòè, òåçè ñàìîõîäíè ìàøèíè, òåçè åëåêòðîìàãíèòíè ñêåëåòè áÿõà ïîñòàâåíè òóê, çà äà ïîääúðæàò åäèí äèàëîã, ÷èÿòî ôîðìóëà âñå îùå ìè óáÿãâàøå.

Òðÿáâàøå ëè äà âÿðâàì â ëèöåìåðíîòî òâúðäåíèå íà êàòàëîãà, ÷å ãîñïîäàòà îò Êîíâåíòà ñà ñúçäàëè òîçè ìóçåé, çà äà äîáëèæàò äî ìàñèòå åäíî ñâåòèëèùå íà âñè÷êè óìåíèÿ è çàíàÿòè? Íå, òâúðäå î÷åâèäíî áåøå, ÷å äîðè äóìèòå, ñ êîèòî ñå îïèñâàøå ïðîåêòúò, áÿõà ñúùèòå, ñ êîèòî Ôðàíñèñ Áåéêúí [16] îïèñâà Ñîëîìîíîâèÿ õðàì â ñâîÿòà “Íîâà Àòëàíòèäà”.
Íî ïúê âúçìîæíî ëè áåøå åäèíñòâåíî àç, ßêîïî Áåëáî è Äèîòàëåâè äà ñìå ïðîçðåëè èñòèíàòà? Òàçè âå÷åð ìîæå áè ùÿõ äà óçíàÿ îòãîâîðà. Íåîáõîäèìî áåøå ñàìî äà îñòàíà â ìóçåÿ ñëåä çàòâàðÿíåòî ìó è äà èç÷àêàì äî ïîëóíîù.
Îòêúäå ëè ùÿõà äà âëÿçàò Òå? Íå çíàåõ, ïîäîçèðàõ ñàìî, ÷å íÿêúäå èç ïîäçåìèÿòà íà Ïàðèæ ñúùåñòâóâà ïðîõîä, êîéòî ñâúðçâà íÿêîÿ òî÷êà â ìóçåÿ ñ äðóãà òî÷êà â ãðàäà, íàâÿðíî îêîëî Ïîðò Ñåí Äüîíè, íî áÿõ óáåäåí, ÷å àêî èçëÿçà, íÿìà äà ìîãà ïîâå÷å äà ïðîíèêíà â ìóçåÿ.
Íàïðàâèõ îïèò äà ñå îòúðñÿ îò ìàãèÿòà íà ìÿñòîòî è äà îãëåäàì öúðêâàòà ñ òðåçâè î÷è. Âå÷å íå òúðñåõ îòêðîâåíèåòî, èñêàõ èíôîðìàöèÿ. Ðåøèõ, ÷å â äðóãèòå çàëè ùå å òðóäíî äà íàìåðÿ ñêðèâàëèùå, êúäåòî äà óáÿãíà îò ïðîâåðêàòà íà ïàçà÷èòå (íàëè òîâà èì å ðàáîòàòà - ïðè çàòâàðÿíåòî äà îáèêîëÿò çàëèòå, çà äà âèäÿò, äàëè íÿêúäå íå ñå ñïîòàéâà êðàäåö), è ÷å íå áè ìîãëî äà ñå îòêðèå ïî-äîáðî ìÿñòî, êúäåòî äà ñå ïðèþòÿ, îò òàçè ÷àñò íà öúðêâàòà, ïðåòúïêàíà ñúñ ñòàðè àâòîìîáèëè. Äà ñå ñêðèÿ æèâ â åäíî ìúðòâî ïðåâîçíî ñðåäñòâî. Òîëêîâà èãðè áÿõ èãðàë, çàùî äà íå îïèòàì è òàçè?

Ñìåëîñò, êàçàõ ñè, íå ìèñëè ïîâå÷å çà Ïîçíàíèåòî; ïîòúðñè ïîìîù îò Òåõíèêàòà.

_________________________________________________________
Ïðèòåæàâàìå ðàçëè÷íè ÷óäàòè ×àñîâíèöè è äðóãè Ìåõàíèçìè, êîèòî èçâúðøâàò Ïîñëåäîâàòåëíè äâèæåíèÿ... Îñâåí òîâà èìàìå Êúùè íà ñåòèâíèòå èçìàìè, â êîèòî ñ óñïåõ îñúùåñòâÿâàìå âñÿêàêúâ âèä Ìàíèïóëàöèè, Ëúæëèâè âèäåíèÿ, Çàáëóäè è Èëþçèè... Òîâà ñà, ñèíå ìîé, áîãàòñòâàòà íà Ñîëîìîíîâèÿ õðàì.
(Ôðàíñèñ Áåéêúí, "Íîâàòà Àòëàíòèäà", èçä. "Ðîóëè", Ëîíäîí, 1627, ñ. 41-42)
_________________________________________________________


Âúçâúðíàõ ñè êîíòðîëà íàä íåðâèòå è âúîáðàæåíèåòî. Òðÿáâàøå äà èãðàÿ ñ èðîíèÿ, êàêòî áÿõ èãðàë ñàìî äîïðåäè íÿêîëêî äíè, áåç äà ñå óâëè÷àì. Íàìèðàõ ñå â ìóçåé è ñå íàëàãàøå äà áúäà õèòúð è ïðîçîðëèâ äî êðàåí ïðåäåë.
Ïîãëåäíàõ ñ íàäåæäà êúì àåðîïëàíèòå íàä ãëàâàòà ñè: äàëè íå ìîæåõ äà ñå ïîêàòåðÿ â êàáèíàòà íà íÿêîé äâóïëîùíèê è äà äî÷àêàì íîùòà, ñÿêàø ïðåëèòàì Ëàìàíøà, ïðåäâêóñâàéêè "Ïî÷åòíèÿ ëåãèîí". Ìàðêèòå íà àâòîìîáèëèòå êðàé ìåí çâó÷àõà ñ òðîãàòåëíà íîñòàëãèÿ... "Èñïàíî-Ñóèñà - 1932", êðàñèâ è ãîñòîïðèåìåí. Íåèçïîëçóâàåì îáà÷å, çàùîòî ñå íàìèðàøå ìíîãî áëèçî äî êàñàòà. Ìàêàð ÷å áèõ ìîãúë äà èçëúæà ïàçà÷à, àêî íîñåõ ãîëô è êîæåí øëåì è êàâàëåðñòâóâàõ íà äàìà â êðàñèâ äæåìïúð, ñ øàïêà êàòî êàñêà è ïðè÷åñêà "à ëà ãàðñîí". Ìîäåëúò "Ñèòðîåí Ñ 64" îò 1931-âà áå ïðåäñòàâåí â ðàçðåç - ÷óäåñíî íàãëåäíî ïîñîáèå, íî íåâúçìîæíî ñêðèâàëèùå. À äà íå ãîâîðèì çà ïàðíàòà ìàøèíà íà Êþíüî [17], îãðîìíà, öÿëàòà çàåòà îò êîòåëà, òåíäæåðàòà èëè òàì êàêòî ìó êàçâàò. Òðÿáâàøå äà ïîãëåäíà âäÿñíî, êúäåòî ïîêðàé ñòåíàòà áÿõà íàðåäåíè âåëîñèïåäèòå ñ ãîëåìè êîëåëà, ïîäîáíè íà öâåòÿ, áúðçîõîäèòå íà áàðîí Äðå [18], åäíîïåäàëèòå, ñïîìåí îò êàâàëåðèòå ñ öèëèíäðè, êîèòî ñà ðàçìàõâàëè êðà÷êè èç Áóëîíñêèÿ ëåñ, ðèöàðè, ÿõíàëè êîíåòå íà ïðîãðåñà.
Ñðåùó âåëîñèïåäèòå, öÿë ðåä ðàçêîøíè êàðîñåðèè, ïðèìàìëèâè óáåæèùà. Íå, íå òîçè "Ïàíõàðä Äèíàâèÿ" îò 1945-à, ìíîãî å ïðîçðà÷åí è òåñåí ñúñ ñâîÿòà åëåãàíòíà àåðîäèíàìè÷íîñò, íî òðÿáâàøå äà îãëåäàì âèñîêîòî "Ïåæî" 1909-à, ïîäîáíî íà ìàíñàðäà, íà öàðñêî ëîæå. Àêî ñå íàñòàíÿ â íåãî è ïîòúíà â êîæåíèòå ñåäàëêè, íèêîé íÿìà äà ìå îòêðèå. Íî å òðóäíî äà ñå âìúêíà - åäèí îò ïàçà÷èòå å ñåäíàë íà ïåéêà òî÷íî îòñðåùà, ñ ãðúá êúì âåëîñèïåäèòå. Äðóãî áè áèëî äà ñå êà÷à íà ñòúïàëöåòî, çàãúðíàò â ïåëåðèíà ñ ÿêà îò ñêúïà êîæà, äîêàòî òîé, ñ êîæåíè ãàìàøè è ôóðàæêà â ðúêà, ìè îòâàðÿ ïî÷òèòåëíî âðàòè÷êàòà...
Ñïðÿõ ïîãëåäà ñè çà ìèã âúðõó åäèí "Îáåèñàí" îò 1873-òà, ïúðâîòî ôðåíñêî ìîòîðíî ïðåâîçíî ñðåäñòâî çà äâàíàäåñåò ïàñàæåðà. Àêî "Ïåæîòî" áåøå àïàðòàìåíò, òî òîâà áåøå öÿë çàìúê. Íî íå ìîæåõ è äà ïîìèñëÿ äà ñå êà÷à â íåãî, áåç äà ïðèâëåêà âíèìàíèåòî íà âñè÷êè. Êîëêî å òðóäíî ÷îâåê äà ñå ñêðèå, êîãàòî ñêðèâàëèùàòà ñà "êàðòèíè îò åäíà èçëîæáà"!
Ïðåêîñèõ îòíîâî çàëàòà: Ñòàòóÿòà íà Ñâîáîäàòà ñå èçäèãàøå, "îçàðÿâàéêè ñâåòà", âúðõó äâóìåòðîâ ïèåäåñòàë, ïðåäñòàâåí êàòî íîñ íà êîðàá ñ ðåæåùî îñòðèå. Â íåãî áåøå ñêðèòà íåùî êàòî êàðàóëêà, â êîÿòî ÷îâåê ìîæåøå äà çàñòàíå ïðàâ è äà ñúçåðöàâà ïðåç åäèí êîðàáåí èëþìèíàòîð ïàíîðàìàòà íà Íþéîðêñêèÿ çàëèâ. Ïîäõîäÿùà íàáëþäàòåëíèöà, êîãàòî íàñòúïè ïîëóíîù, çàùîòî îò íåÿ â ìðàêà áèõ ìîãúë äà îáõâàíà ñ ïîãëåä è àïñèäàòà âëÿâî, è öåíòðàëíàòà ÷àñò íà öúðêâàòà âäÿñíî, à îòêúì ãúðáà ùå ñúì ïðèêðèò îò ãîëÿìàòà êàìåííà ñòàòóÿ íà Ãðàì [19], îáúðíàòà êúì äðóãè êîðèäîðè, òúé êàòî ñå èçäèãàøå íà íåùî êàòî òðàíñåïò. Íî íà ñâåòëî ñå âèæäàøå èäåàëíî äàëè â êàðàóëêàòà èìà ÷îâåê, òúé ÷å è íàé-íåìàðëèâèÿò ïàçà÷, çà äà ìó å ÷èñòà ñúâåñòòà, áè íàäíèêíàë âúòðå, ñëåä êàòî âñè÷êè ïîñåòèòåëè ñà èçëåçëè.
Íÿìàõ ìíîãî âðåìå, â ïåò è ïîëîâèíà ùÿõà äà çàòâîðÿò ìóçåÿ. Ïîáúðçàõ äà ñå âúðíà ïðè îáèêîëíàòà ïúòåêà. Íèòî åäèí îò äâèãàòåëèòå íå ìîæåøå äà ìè ïîñëóæè çà óáåæèùå, íèòî ïúê, âäÿñíî, îãðîìíèòå êîðàáíè ìåõàíèçìè, îñòàíàëè îò íÿêîÿ ïîòúíàëà "Ëóçèòàíèÿ"; íå ìè ñëóæåøå è ãèãàíòñêèÿò ãàçîâ äâèãàòåë íà Ëüîíîàð [20] ñúñ ñâîåòî îáèëèå îò çúá÷àòè êîëåëà. Íå, ñâåòëèíàòà îòñëàáâàøå è ïðîíèêâàøå íÿêàê âîäíèñòà ïðåç ñèâèòå ïðîçîðöè è îòíîâî ìå îáçåìàøå ñòðàõ ïðè ìèñúëòà, ÷å ùå ñå îçîâà ñðåä òåçè çâåðîâå è â ñâåòëèííèÿ ñíîï íà åëåêòðè÷åñêîòî ôåíåð÷å ùå âèäÿ â òúìíîòî êàê òå èçíèêâàò îò ìðàêà, ïúõòÿò ñ òåæêîòî ñè íåäðåíî äèõàíèå, êîñòè è âúòðåøíîñòè áåç êîæà, ñêúðöàùè, âîíÿùè íà ìàñëåíà ñëóç. Êàê ùÿõ äà îöåëåÿ â òàçè èçëîæáà, êîÿòî ìè ñå ñòðóâàøå âñå ïî-îòâðàòèòåëíà, íà äèçåëîâè ãåíèòàëèè, òóðáèííè âëàãàëèùà, ìåòàëíè òóíåëè, êîèòî íàâðåìåòî ñà áúëâàëè (à ìîæå áè è òàçè íîù ùÿõà äà áúëâàò?) îãíåíè åçèöè, ïàðè, ñâèñòåíèÿ, èëè ïúê ùÿõà äà øóìîëÿò ëåíèâî êàòî êíèæíè õâúð÷èëà, äà ñâèðóêàò êàòî ùóðöè; êàê ùÿõ äà îöåëåÿ ìåæäó òåçè ñêåëåòè, ïðîÿâà íà ÷èñòî àáñòðàêòíà ôóíêöèîíàëíîñò, ìåæäó òåçè àâòîìàòè, ñïîñîáíè äà ìà÷êàò, ðåæàò, ïðåìåñòâàò, öåïÿò, óñêîðÿâàò, âúçïèðàò, ïðåãëúùàò ñ áóòàëà è õúëöàò ñ öèëèíäðè, äà ñå ðàç÷ëåíÿâàò êàòî çëîâåùè ìàðèîíåòêè, äà âúðòÿò áàðàáàíè, äà ïðåîáðàçóâàò ÷åñòîòè, äà ïðåâðúùàò åíåðãèè, äà âúðòÿò âîëàíè? Òå ùÿõà äà ìå íàïàäíàò, íàñúñêàíè îò Âëàñòåëèíèòå íà Ñâåòà, êîèòî ãè áÿõà ñúçäàëè, çà äà ñâèäåòåëñòâóâàò çà ãðåøêèòå íà Ñúòâîðåíèåòî, íåíóæíè óðåäè, èäîëè íà ãîñïîäàðèòå íà çåìíèÿ ñâÿò. Êàê áèõ ìîãúë äà óñòîÿ, áåç äà ñå îãúíà?
Äà ñè âúðâÿ, äà ñè âúðâÿ, èñòèíñêà ëóäîñò âúðøà, àç, íåäîâåð÷èâèÿò, ñå óïëèòàì â èãðàòà, êîÿòî ëèøè îò ðàçñúäúê ßêîïî Áåëáî...

Íå çíàÿ äàëè íàïðàâèõ äîáðå, íî òîãàâà îñòàíàõ. Àêî íå áÿõ îñòàíàë, äíåñ ùÿõ äà óçíàÿ íà÷àëîòî, à íå êðàÿ íà èñòîðèÿòà. Èëè ïúê ùÿõ äà ñòîÿ òóê, êàêòî ñåãà, ñàìîòåí íà òîçè õúëì, äîêàòî êó÷åòàòà ëàÿò äîëó â ðàâíèíàòà, è ùÿõ äà ñå ïèòàì äàëè íàèñòèíà òîâà å êðàÿò, èëè êðàÿò ùå íàñòúïè åäâà ïî-êúñíî.

Ðåøèõ äà ïðîäúëæà. Èçëÿçîõ îò öúðêâàòà, êðèâíàõ íàëÿâî ïîêðàé ñòàòóÿòà íà Ãðàì è íàâëÿçîõ â åäíà ãàëåðèÿ. Îçîâàõ ñå â îòäåëà çà æåëåçíèöèòå è ìíîãîöâåòíèòå óìàëåíè ìîäåëè íà ëîêîìîòèâè è âàãîíè ìè ñå ñòîðèõà êàòî ðàçâëåêàòåëíè äæóíäæóðèè, êàòî èãðà÷êè, êàòî ÷àñòèöè îò íÿêàêâà ïðèêàçíà ìèíèàòþðíà ñòðàíà... Âå÷å çàïî÷âàõ äà ñâèêâàì ñ ðåäóâàíåòî íà òðåâîãà è äîâåð÷èâîñò, íà óæàñ è áëàæåíñòâî (à íå å ëè èìåííî òîâà íà÷àëîòî íà áîëåñòòà?) è ñè êàçàõ, ÷å âèäåíèÿòà â öúðêâàòà ñà ìå ñìóòèëè, çàùîòî äîéäîõ òóê î÷àðîâàí îò ñòðàíèöèòå, íàïèñàíè îò ßêîïî Áåëáî, êîèòî áÿõ ðàç÷åë ñ öåíàòà íà ìíîæåñòâî òàéíñòâåíè ëóòàíèÿ è çà êîèòî ïðè òîâà çíàåõ, ÷å ñà ôàëøèâè. Íàìèðàì ñå â ìóçåÿ íà òåõíèêàòà, ïîâòàðÿõ ñè, íàìèðàø ñå â ìóçåÿ íà òåõíèêàòà, ïî÷òåíî ìÿñòî, ìîæå áè ìàëêî òúïî, íî âñå ïàê öàðñòâî íà êðîòêè áåçîáèäíè äâèãàòåëè, íàëè çíàåø êàêâè ñà ìóçåèòå, íèêîé äîñåãà íå å áèë ðàçêúñàí îò Äæîêîíäàòà - äâóïîëîâî ÷óäîâèùå, Ìåäóçà ñàìî çà åñòåòèòå,  à îùå ïî-ìàëêà îïàñíîñò èìàøå äà áúäà íàïàäíàò îò ïàðíàòà ìàøèíà íà Óàò, êîÿòî ìîæå äà èçïëàøè ñàìî àðèñòîêðàòèòå, ïîäâëàñòíè íà Îñèàí [21] è íà íåîãîòèêàòà, è çàòîâà èçãëåæäà òúé òðîãàòåëíî òúðñåùà êîìïðîìèñè, åäíîâðåìåííî ôóíêöèîíàëíà è óêðàñåíî ïî äðåâíîãðúöêè, ìàíèâåëà è êàïèòåë, êîòåë è êîëîíà, êîëåëî è ôðîíòîí. ßêîïî Áåëáî, ìàêàð è îòäàëå÷, ñå ìú÷åøå äà ìå ïîâëå÷å â êëîïêàòà íà õàëþöèíàöèèòå, êîèòî ãî áÿõà ïîãóáèëè. Äðúæ ñå êàòî ó÷åí, êàçâàõ ñè. Íèìà ñïåöèàëèñòúò ïî âóëêàíèòå å èçãîðÿë êàòî Åìïåäîêúë? [22] Íèìà Ôðåéçúð å èçáÿãàë â ëåñà êðàé åçåðîòî Íåìè? [23] Õàéäå, íàëè ñè Ñàì Ñïåéä [24]? Òðÿáâà ñàìî äà èçó÷èø ïðåñòúïíèÿ ñâÿò, òîâà òè å çàíàÿòúò! Æåíàòà, êîÿòî òå å îìîòàëà, íàêðàÿ òðÿáâà äà óìðå, âúçìîæíî å äîðè îò òâîÿòà ñîáñòâåíà ðúêà. Ñáîãîì, Åìèëè, õóáàâî áåøå, íî òè ñå îêàçà áåçñúðäå÷íà êóêëà!

Ñëåä ãàëåðèÿòà íà Òðàíñïîðòà îáà÷å èäâà çàëàòà "Ëàâîàçèå", ïðåäõîæäàùà ãîëÿìîòî ñòúëáèùå, êîåòî âîäè êúì ãîðíèòå åòàæè.
Òàçè èãðà íà øêàôîâå îò äâåòå ñòðàíè, òîçè âèä àëõèìè÷åí îëòàð â öåíòúðà, òàçè ëèòóðãèÿ íà öèâèëèçîâàíî ñâåùåíîäåéñòâèå îò îñåìíàäåñåòè âåê íå èçãëåæäàõà ñëó÷àéíè, íàïðîòèâ, áÿõà ðåçóëòàò îò íÿêàêâà ñèìâîëè÷íà ñòðàòåãèÿ.
Ïúðâî, èçîáèëèåòî íà îãëåäàëà. Àêî å åäíî, çíà÷è ñå íàìèðàìå â îáëàñòòà íà ÷îâåøêîòî, èñêà òè ñå äà ñå îãëåäàø. À òóê íå ñå âèæäàø. Òúðñèø ñå, òúðñèø äà îòêðèåø ñâîåòî ìÿñòî â ïðîñòðàíñòâîòî, êúäåòî îãëåäàëîòî äà òè êàæå "òè ñè òóê è ñè òè", è ìíîãî ñòðàäàø, èçìú÷âàø ñå, çàùîòî îãëåäàëàòà íà Ëàâîàçèå, âäëúáíàòè èëè èçïúêíàëè, òå ðàçî÷àðîâàò, ïîäèãðàâàò òè ñå: äðúïâàø ñå íàçàä è ñå îòêðèâàø, ïðåìåñòâàø ñå, è âå÷å òå íÿìà. Òîçè òåàòúð íà îòðàæåíèÿòà å áèë ðàçïîëîæåí òóê, çà äà òå íàêàðà äà ñå ïî÷óâñòâóâàø íåñèãóðåí çà ìÿñòîòî ñè. Ñÿêàø òè êàçâàò: "Òè íå ñè Ìàõàëîòî, íèòî íà ìÿñòîòî íà Ìàõàëîòî". È èçïèòâàø íåóâåðåíîñò íå ñàìî ïî îòíîøåíèå íà ñåáå ñè, íî è ïî îòíîøåíèå íà âñè÷êè ïðåäìåòè, ðàçïîëîæåíè ìåæäó òåá è åäíî äðóãî îãëåäàëî. Ðàçáèðà ñå, ôèçèêàòà ìîæå äà òè îáÿñíè ÿâëåíèåòî è íåãîâàòà ïðè÷èíà: âçåìè åäíî âäëúáíàòî îãëåäàëî, êîåòî ôîêóñèðà â ñåáå ñè ëú÷èòå, èäâàùè îò ïðåäìåòà, â ñëó÷àÿ àëàìáèê, ïîñòàâåí âúðõó ìåäåí ñúä, è îãëåäàëîòî ùå îòðàçè ïàäàùèòå ëú÷è ïî òàêúâ íà÷èí, ÷å íÿìà äà âèäèø ïðåäìåòà, êîéòî ñòîè òî÷íî ñðåùó îãëåäàëîòî, íî èíòóèòèâíî ñå äîãàæäàø, ÷å å èçâúí îãëåäàëîòî, ïðèçðà÷åí, âúçäóøåí, âèñÿù ñðåä ïðîñòðàíñòâîòî è îáúðíàò. Åñòåñòâåíî, äîñòàòú÷íî å äà ñå ïðåìåñòèø, è åôåêòúò èç÷åçâà.
Íî ïîñëå âèæäàø ñåáå ñè íàîïàêè, â äðóãî îãëåäàëî.
Íåïîíîñèìî.
Êàêâî å èñêàë äà êàæå Ëàâîàçèå, êàêâî ñà èñêàëè äà íè âíóøàò ñúçäàòåëèòå íà Ìóçåÿ? Ïîçíàâàìå âñè÷êè ìàãèè íà îãëåäàëàòà îùå îò àðàáñêîòî ñðåäíîâåêîâèå, îùå îò Àëõàçåí [25]. Ñòðóâàëî ëè ñè å äà ñå ñúçäàâàò Åíöèêëîïåäèÿòà íà Äèäðî è âåêúò íà Ïðîñâåùåíèåòî, äà ñå ïðàâè Ðåâîëþöèÿòà ñàìî ñ öåë äà ñå äîêàæå, ÷å å äîñòàòú÷íî äà èçêðèâèø ïîâúðõíîñòòà íà åäíî îãëåäàëî, çà äà ïîòúíåø âúâ âúîáðàæàåìîòî? À íå å ëè ïî-ãîëÿìà èëþçèÿòà íà îáèêíîâåíîòî îãëåäàëî, âñÿêà ñóòðèí, êîãàòî ñå áðúñíåø, äà âèæäàø îòñðåùà äðóãèÿ, îñúäåí äà áúäå âå÷íî ëåâàê? Çàñëóæàâàøå ëè ñè äà òè êàæàò òîâà â òàçè çàëà è íå òè ëè ãî êàçâàò ñàìî çà äà òè âíóøàò äà âèæäàø ïî äðóã íà÷èí âñè÷êî îñòàíàëî, âèòðèíèòå èëè èíñòðóìåíòèòå, êîèòî ñå ïðåñòðóâàò, ÷å âúçõâàëÿâàò ïðåäèìñòâàòà íà ôèçèêàòà è õèìèÿòà îò âåêà íà Ïðîñâåùåíèåòî?
Ïðåäïàçíà êîæåíà ìàñêà çà îïèòè ñ îãúí. Äàëè îáà÷å å çà òîâà? Íàèñòèíà ëè ãîñïîäèíúò ñúñ ñâåùèòå ïîä ñòúêëåíèÿ çâúíåö ñè å ñëàãàë òàçè ìóöóíà íà êàíàëåí ïëúõ, òàçè óêðàñà íà ïîäçåìåí îáèòàòåë ñàìî çà äà íå ñè ðàçäðàçíè î÷èòå? Î, êîëêî ñè áèë èçíåæåí, äîêòîð Ëàâîàçèå! Àêî ñè èñêàë äà èçñëåäâàø êèíåòè÷íàòà òåîðèÿ íà ãàçîâåòå, çàùî òúé ïåäàíòè÷íî ñè âúçñòàíîâèë ïàðíàòà âúðòåëåæêà, òîâà êúëáî ñ ÷îâ÷èöà, êîåòî êàòî ñå íàãðåå, çàïî÷âà äà ñå âúðòè è äà áúëâà ïàðà? Íàëè ïúðâèÿò ïîäîáåí óðåä âå÷å å áèë ñúçäàäåí îò Õåðîí [26] ïî âðåìåòî íà Ãíîñèñà [27] êàòî äîïúëíåíèå êúì ãîâîðÿùèòå ñòàòóè è äðóãèòå ÷óäåñà íà åãèïåòñêèòå æðåöè?
À êàêúâ å îíçè àïàðàò çà èçñëåäâàíå íà ôåðìåíòàöèÿòà ïðè ãíèåíåòî, îò 1781-âà, ÷óäåñíà àëþçèÿ çà âîíÿùèòå ÷óäîâèùà íà Ïúðâîñúçäàòåëÿ? Áåçêðàåí íèç îò ñòúêëåíè òðúáè, êîèòî ñâúðçâàò åäíà êðóøà ñ öÿë ðåä ñôåðè è óëåè, ïðèêðåïåíè íà âèëêè ìåæäó äâå êîëáè è ïðåíàñÿùè îò åäíàòà êúì äðóãàòà íÿêàêâà òå÷íîñò ïðåç ñåðïàíòèíè, êîèòî ñå ãóáÿò â ïðàçíîòî... Ôåðìåíòàöèÿ ïðè ãíèåíå ëè? Ïî-ñêîðî balneum Mariae [28], ñóáëèìàöèÿ íà mysterium conjunctionis [29], ïðîèçâîäñòâî íà Åëèêñèð!
À àïàðàòúò çà ôåðìåíòàöèÿ íà âèíî (îòíîâî ôåðìåíòàöèÿ!)? Íèìà íàèñòèíà å ñàìî ðåäóâàíå íà ñòúêëåíè ñïèðàëè, êîèòî ïðåìèíàâàò îò àòàíîð [30] äî àòàíîð è ñâúðçâàò åäèí àëàìáèê ñ äðóã? Èëè ïúê îíåçè î÷èëöà, ìèíèàòþðíîòî ïÿñú÷íî ÷àñîâíè÷å, ìàëêèÿò åëåêòðîñêîï, ëåùàòà, ëàáîðàòîðíîòî íîæ÷å, êîåòî ïðèëè÷à íà áóêâà îò êëèíîîáðàçíî ïèñìî, øïàòóëêàòà ñ ïðóæèíêà, ñòúêëåíîòî îñòðèå òðèñàíòèìåòðîâîòî òèãåë÷å îò îãíåóïîðíà ãëèíà çà çà÷åâàíå íà õóìóíêóëóñ ñ ðàçìåðèòå íà ãíîì, ìèíèàòþðíà ìàòêà çà ìèêðîñêîïè÷íè óðîä÷åòà, ìàõàãîíîâèòå êóòèéêè, ïúëíè ñ áåëè ïåðãàìåíòîâè ïëèê÷åòà, ïîäîáíè íà ëå÷åáíèòå ïðàõîâå íà ñåëñêè àïòåêàð, èçïúñòðåíè ñ íåðàçãàäàåìè çíàöè è ñúäúðæàùè íå ìèíåðàëíè ïðîáè (êàêòî å îáÿñíåíî), à ÷àñòèöè îò ñàâàíà íà Âàñèëèä [31] èëè êèâîòè ñ êðàéíàòà êîæèöà íà Õåðìåñ Òðèñìåãèñò [32], èëè ïúê òàïèöåðñêîòî ÷óê÷å ñ äúëãà è òúíêà äðúæêà, ñ êîåòî ùå áúäå îáÿâåíî íà÷àëîòî íà êðàòêèÿ äåí íà Ñòðàøíèÿ ñúä: öÿë íàáîð êâèíòåñåíöèè îò íÿêàêâà ðàçïðîäàæáà ïðè Äðåáíîòî ïëåìå íà Àâàëîíñêèòå åëôè è íàêðàÿ, òàéíñòâåíîòî ïðèáîð÷å çà àíàëèç íà èçãàðÿíåòî íà ìàñëåíèòå ñóáñòàíöèè ñ íåãîâèòå ñòúêëåíè êîëáè÷êè, íàðåäåíè âúâ ôîðìàòà íà ÷åòèðèëèñòíè äåòåëèíè, îò ñâîÿ ñòðàíà ñâúðçàíè ïîìåæäó ñè åäíè ÷ðåç çëàòíè, äðóãè ÷ðåç ñòúêëåíè òðúáè÷êè, ïîñëåäíèòå ïúê âîäåùè êúì ìåäåí öèëèíäúð, îò êîéòî ñå ñïóñêà îòâåñíî äðóã öèëèíäúð îò çëàòî è ñòúêëî, ñëåäâàí îò âèñÿùè àïåíäèêñè, áðàäàâèöè, òåñòèñè, èçðàñòúöè, ñëèâèöè... Íèìà òîâà å ìîäåðíàòà õèìèÿ? È íèìà òðÿáâàøå äà áúäå ãèëîòèíèðàí àâòîðúò, äîêàçàë, ÷å â ïðèðîäàòà íèùî íå ñå ãóáè, à ñàìî ïðåìèíàâà îò åäèí âèä â äðóã? Èëè ïúê ñà ãî óáèëè, çà äà ìó çàïóøàò óñòàòà, òà äà íå èçäàäå òàéíèòå, êîèòî âñúùíîñò å ðàçêðèâàë, êàêòî Íþòîí, êîéòî èçäèãíàë íàóêàòà òàêà âèñîêî íà êðèëåòå ñè, à ïðîäúëæàâàë äà ðàçìèøëÿâà âúðõó Êàáàëàòà è ñúùèíèòå íà êà÷åñòâàòà.

Çàëàòà "Ëàâîàçèå" â Ìóçåÿ áåøå èçïîâåä, øèôðîâàíî ïîñëàíèå, ñáèò èçðàç íà öÿëàòà åêñïîçèöèÿ, ãàâðà ñ ãîðäåëèâàòà ìèñúë íà ìîäåðíèÿ ðàçóì, íàøåïâàíå íà íåçíàéíè òàéíè. ßêîïî Áåëáî áåøå ïðàâ, Ðàçóìúò ãðåøåøå.
Áúðçàõ, âðåìåòî íàïðåäâàøå. Åòî ãè ìåòúðà, êèëîãðàìà è äðóãèòå åòàëîíè, âñå ãàðàíòèðàùè ôàëøèâà ñèãóðíîñò. Áÿõ íàó÷èë îò Àëèå, ÷å òàéíàòà íà ïèðàìèäèòå ñå ðàçáóëâà, àêî ãè èçìåðâàø íå â ìåòðè, à â äðåâíè ëàêòè.
Åòî ãè ñìåòà÷íèòå ìàøèíè, ïðèâèäíî òúðæåñòâî íà êîëè÷åñòâåíîòî, à â äåéñòâèòåëíîñò ïðîçðåíèå çà îêóëòíèòå êà÷åñòâà íà ÷èñëàòà, âðúùàíå êúì Íîòàðèêîíà [33] íà ðàâèíèòå, êîèòî áÿãàëè ïî åâðîïåéñêèòå ïîëÿ. Àñòðîíîìèÿ, ÷àñîâíèöè, àâòîìàòè... Íå áèâàøå äà ñå ñïèðàì ïðè òåçè íîâè îòêðèòèÿ. Íàâëèçàõ â ñúðöåâèíàòà íà åäíî òàéíî ïîñëàíèå âúâ âèä íà ðàöèîíàëèñòè÷åí Òåàòðóì è íàáúðçî ùÿõ äà ðàçãëåäàì ïîñëå, ñëåä çàòâàðÿíåòî è ïðåäè ïîëóíîù, âñè÷êè òåçè ïðåäìåòè, êîèòî ïðè êîñàòà ñâåòëèíà íà çàëåçà äîáèâàõà èñòèíñêèÿ ñè îáðàç íà ñèìâîëè, à íå íà óðåäè.
Íàïðåä, ïðåç çàëèòå íà çàíàÿòèòå, íà åíåðãèÿòà, íà åëåêòðè÷åñòâîòî, âñå åäíî íå áèõ ìîãúë äà ñå ñêðèÿ ìåæäó òåçè ñòúêëåíè øêàôîâå. Êîëêîòî ïî-ÿñíî ñúçèðàõ ñúùíîñòòà íà èçëîæåíèòå ïðåäìåòè, òîëêîâà ïî-ñèëíî ìå îáõâàùàøå òðåâîãàòà, ÷å íÿìà äà óñïåÿ äà íàìåðÿ ñêðèâàëèùå, îò êîåòî äà ïðîñëåäÿ ñðåäíîùíèòå ïðîÿâè íà òåõíèÿ ñúêðîâåí ñìèñúë.
Âå÷å ñå äâèæåõ êàòî ïîäãîíåí, îò ÷àñîâíèêà è îò óæàñíîòî ïðèáëèæàâàíå íà Öèôðàòà. Çåìÿòà ñå âúðòåøå áåçïîùàäíî, ÷àñúò íàáëèæàâàøå, ñëåä ìàëêî ùÿõà äà ìå èçïúäÿò.

Íàé-ñåòíå, ñëåä êàòî ïðåêîñèõ ãàëåðèÿòà ñ åëåêòðè÷åñêèòå óðåäè, ñòèãíàõ äî ìàëêàòà çàëà íà ñòúêëîòî. Êàêâà ñòðàííà ëîãèêà áåøå íàðåäèëà òúé, ÷å îòâúä íàé-íàïðåäíè÷àâèòå è ñêúïè ìàøèíè, ñúòâîðåíè îò ìîäåðíàòà ìèñúë, òðÿáâàøå äà ñëåäâà åäíà çîíà, ïîñâåòåíà íà ñïîñîáè, ïîçíàòè îùå îò õèëÿäîëåòèÿ íà ôèíèêèéöèòå? Òîâà áåøå ñáîðíà çàëà, â êîÿòî ñå ðåäóâàõà êèòàéñêè ïîðöåëàí è ãðúí÷àðñêè èçäåëèÿ, ìàéîëèêè è ôàÿíñ, õåðìàôðîäèòíè âàçè íà Ëàëèê [34] è ïðîèçâåäåíèÿ îò Ìóðàíî, à â äúíîòî, çàä îãðîìíà âèòðèíà, òðèèçìåðåí è â åñòåñòâåíà ãîëåìèíà, ñå âèæäàøå ëúâ, óáèâàù çìèÿ. Ïðèâèäíàòà ïðè÷èíà çà ïðèñúñòâèåòî íà òàçè ôèãóðàëíà ãðóïà áåøå, ÷å òÿ å èçðàáîòåíà èçöÿëî îò ñòúêëî, íî èñòèíñêàòà ïðè÷èíà íàâÿðíî áåøå äðóãà... Ïîìú÷èõ ñå äà ñè ñïîìíÿ êúäå ñúì âèæäàë òîçè îáðàç. È ñè ñïîìíèõ. Äåìèóðãúò, ïðîòèâíàòà ðîæáà íà Ìúäðîñòòà, ïúðâîæðåöúò, Èëäàáàîò, âèíîâíèêúò çà ñâåòà è çà íåãîâèÿ îñíîâåí íåäîñòàòúê, áå ïðèåë ôîðìàòà íà ëúâ è íà çìèÿ è íåãîâèòå î÷è áúëâàõà îãíåíà ñâåòëèíà. Ìîæå áè öåëèÿò Ìóçåé èçîáðàçÿâàøå óæàñÿâàùèÿ ïðîöåñ, ÷ðåç êîéòî îò öåëîñòòà íà èçíà÷àëíèÿ ïðèíöèï, Ìàõàëîòî, è îò áëÿñúêà íà Ïëåðîìàòà, îò åîí êúì åîí, Îãäîàä ñå ðàçñèïâà, òúé ÷å ñå äîñòèãà äî êîñìè÷åñêîòî öàðñòâî, êúäåòî âëàñòâóâà Çëîòî. Íî â òàêúâ ñëó÷àé ëúâúò è çìèÿòà, êîèòî âèæäàõ, ìè êàçâàõà, ÷å ìîåòî ïîñâåùàâàíå, êîåòî, óâè, ñå èçâúðøâàøå â îáðàòíà ïîñîêà, âå÷å ïðèêëþ÷âà, ÷å ñëåä ìàëêî ùÿõ äà âèäÿ ñâåòà âå÷å íå êàêúâòî òðÿáâà äà áúäå, à êàêúâòî å.
È òîãàâà çàáåëÿçàõ â äåñíèÿ úãúë íà çàëàòà, îïðÿíà äî ïðîçîðåöà, êàáèíàòà íà Ïåðèñêîïà. Âëÿçîõ. Íàìåðèõ ñå ïðåä ñòúêëåí åêðàí, ïîäîáåí íà êîìàíäíî òàáëî, ïî êîéòî ñå äâèæåõà êàðòèíèòå íà íÿêàêúâ ôèëì, ìíîãî íåÿñíè, ðàçðåç íà íÿêàêúâ ãðàä. Ïîñëå çàáåëÿçàõ, ÷å ôèëìúò ñå ïðîæåêòèðà îò äðóã åêðàí, îêà÷åí íàä ãëàâàòà ìè, êúäåòî îáðàçèòå ñå âèæäàõà îáúðíàòè, à òîçè âòîðè åêðàí áåøå îêóëÿðúò íà ïúðâîáèòåí ïåðèñêîï, íàïðàâåí â îáùè ëèíèè îò äâå êóòèè, ñúåäèíåíè ïîä òúï úãúë, îò êîèòî åäíàòà, ïî-äúëãàòà, ñòúð÷åøå êàòî òðúáà èçâúí êàáèíàòà, íàä ãëàâàòà ìè è çàä ãúðáà ìè, äîñòèãàéêè åäèí ïî-âèñîê ïðîçîðåö, îò êîéòî âåðîÿòíî ÷ðåç ñèñòåìà îò âúòðåøíè ëåùè, îñèãóðÿâàùè ïî-øèðîê îáõâàò, óëàâÿøå ïåéçàæà îòâúí. Êàòî èç÷èñëèõ êîëêî ñúì ñå èçêà÷èë, óñòàíîâèõ, ÷å ïåðèñêîïúò ìè ïîçâîëÿâà äà âèæäàì îêîëíîñòòà îò òàêàâà âèñî÷èíà, îò êàêâàòî ñå âèæäàøå ïðåç âèòðàæèòå íà "Ñåí Ìàðòåí", ñÿêàø óâèñíàë íà Ìàõàëîòî, àç ñúçåðöàâàõ ïîñëåäíàòà ãëåäêà, êîÿòî ñå ðàçêðèâàøå ïðåä åäèí îáåñåí. Ïðèãîäèõ ôîêóñà íà çåíèöèòå ñè êúì òîçè ñìúòåí îáðàç: ñåãà âå÷å ðàçïîçíàâàõ óëèöà Âîêàíñîí, êúì êîÿòî áåøå îáúðíàòà àïñèäàòà, è óëèöà Êîíòå, êîÿòî ïî ìèñëåíà ëèíèÿ ïðîäúëæàâàøå öúðêîâíèÿ êîðàá. Óëèöà Êîíòå ñå âëèâàøå âäÿñíî â óëèöà Ìîíãîëôèå, à âëÿâî, â óëèöà Òþðáèãî; íà äâàòà úãúëà èìàøå êàôåíåòà - "Óèêåíä" è "Ëà Ðîòîíä", à íàñðåùà, âúðõó ôàñàäàòà íà ñãðàäà, ñ ìúêà ðàç÷åòîõ åäíà ôèðìà - "ÌÎÄÅËÈ ÆÀÊÑÀÌ". Ïåðèñêîïúò.
Áåøå òâúðäå íåëîãè÷íî äà ñå íàìèðà â çàëàòà íà ñòúêëîòî, à íå ïðè îïòè÷åñêèòå óðåäè, à òîâà îçíà÷àâàøå, ÷å å âàæíî ïîãëåäúò íàâúí äà å èìåííî îò òîâà ìÿñòî, â òàçè ïîñîêà. Íå ðàçáèðàõ îáà÷å ïðè÷èíèòå çà òîçè èçáîð. Îòêúäå-íàêúäå òàçè êàáèíà, ïîçèòèâèñòè÷íà è æóëâåðíîâñêà, å ïîñòàâåíà ïðè ñèìâîëè÷íîòî èçîáðàæåíèå íà ëúâà è çìèÿòà?
Âúâ âñåêè ñëó÷àé, àêî íàìåðåõ ñèëè è ñìåëîñò äà îñòàíà òóê îùå äåñåò-äâàäåñåò ìèíóòè, ìîæå áè ïàçà÷úò íÿìàøå äà ìå îòêðèå.

Îñòàíàõ â òàçè ïîäâîäíèöà èçâåñòíî âðåìå, êîåòî ìè ñå ñòîðè ìíîãî äúëãî. ×óâàõ ñòúïêèòå íà çàêúñíåëèòå ïîñåòèòåëè, ñòúïêèòå íà ïîñëåäíèòå ïàçà÷è. Â åäèí ìîìåíò ìè ñå ïðèèñêà äà ñå ñãóøà ïîä åêðàíà, çà äà óáÿãíà ïî-ñèãóðíî îò íÿêîé ðàçñåÿí ïîãëåä, íî ñå âúçäúðæàõ, çàùîòî, àêî îñòàíåõ ïðàâ è ìå îòêðèåõà, âèíàãè ìîæåõ äà ñå ïðåñòîðÿ íà ïîñåòèòåë, çàïëåñíàë ñå äà ñúçåðöàâà ÷óäîòî.
Ìàëêî ïî-êúñíî ñâåòëèíèòå óãàñíàõà è çàëàòà ïîòúíà â ïîëóìðàê, à êàáèíàòà íà ïåðèñêîïà ñòàíà ïî-ñâåòëà, òúé êàòî ñå îçàðÿâàøå îò åêðàíà, îò êîéòî íå îòêúñâàõ ïîãëåä, çàùîòî áåøå ïîñëåäíèÿò ìè êîíòàêò ñúñ ñâåòà.
Îò ïðåäïàçëèâîñò òðÿáâàøå äà îñòàíà ïðàâ èëè àêî ìå çàáîëÿõà êðàêàòà, êëåêíàë, â ïðîäúëæåíèå íà íàé-ìàëêî äâà ÷àñà. ×àñúò, â êîéòî çàòâàðÿò ìóçåÿ çà ïîñåòèòåëè, íå ñúâïàäà ñ ÷àñà, â êîéòî ñè òðúãâàò ñëóæèòåëèòå. Óæàñèõ ñå ïðè ìèñúëòà çà ÷èñòà÷èòå: à àêî çàïî÷íàò ñåãà äà ÷èñòÿò âñè÷êè çàëè, ïåäÿ ïî ïåäÿ? Ïîñëå ñå ñåòèõ, ÷å ñóòðèí ìóçåÿò ñå îòâàðÿ êúñíî è ÷èñòà÷èòå âåðîÿòíî ðàáîòåõà íà äíåâíà ñâåòëèíà, à íå âå÷åð. Òðÿáâà äà áåøå òàêà, ïîíå çà ãîðíèòå çàëè, çàùîòî íå ÷óâàõ íèêîé äà ñå äâèæè. Ñàìî äàëå÷íî áðúì÷åíå è îò âðåìå íà âðåìå ïî-ðÿçúê øóì, ìîæå áè çàòâàðÿõà âðàòèòå. Ìú÷åõ ñå äà ñòîÿ íåïîäâèæåí. Ùÿõ äà èìàì âðåìå äà ñòèãíà äî öúðêâàòà ìåæäó äåñåò è åäèíàäåñåò, à ìîæå áè è ïî-êúñíî, çàùîòî Âëàñòåëèíèòå ùÿõà äà ïðèñòèãíàò åäâà â ïîëóíîù.
Â òîçè ìîìåíò ãðóïà ìëàäåæè èçëèçàõà îò "Ëà Ðîòîíä". Åäíî ìîìè÷å ìèíà ïî óëèöà Êîíòå è çàâè ïî Ìîíãîëôèå. Êâàðòàëúò íå áåøå ìíîãî îæèâåí, êàê ùÿõ äà èçäúðæà äà ãëåäàì ñ ÷àñîâå òîçè ñêó÷åí ñâÿò, êîéòî áåøå çàä ãúðáà ìè? Íî ùîì Ïåðèñêîïúò áåøå òóê, äàëè ïúê íå òðÿáâàøå äà ìè íîñè ïîñëàíèÿ ñ íÿêàêâî òàéíñòâåíî çíà÷åíèå? Óñåòèõ, ÷å ìè ñå õîäè ïî ìàëêà íóæäà. Íå òðÿáâàøå äà ìèñëÿ çà òîâà, áåøå íà íåðâíà ïî÷âà.
Êîëêî íåùà òè ìèíàâàò ïðåç ãëàâàòà, êîãàòî ñè ñàì è ñè îñòàíàë íåëåãàëíî â åäèí Ïåðèñêîï! Íàâÿðíî ÷îâåê èçïèòâà ñúùîòî ÷óâñòâî, êîãàòî ñå êðèå â òðþìà íà êîðàá, çà äà åìèãðèðà â äàëå÷íà ñòðàíà. Âñúùíîñò íàèñòèíà êðàéíàòà öåë òðÿáâà äà å Ñòàòóÿòà íà Ñâîáîäàòà è ïàíîðàìàòà íà Íþéîðêñêèÿ çàëèâ. Ìîæå è äà ìå íàëåãíå äðÿìêà è íÿìà äà å çëå. Íå, èìàøå îïàñíîñò äà ñå ñúáóäÿ òâúðäå êúñíî...
Íàé-óæàñíîòî ùåøå äà áúäå, àêî ìå îáçåìåøå ñòðàõ: â òàêúâ ìîìåíò ÷îâåê å ñèãóðåí, ÷å âñåêè ìèã ìîæå äà çàêðåùè. Ïåðèñêîï, ïîäâîäíèöà, áëîêèðàí íà äúíîòî, íàîêîëî âå÷å ïëóâàò îãðîìíè ÷åðíè ðèáè, èçñêî÷èëè îò äúëáèíèòå, à òè íå ãè âèæäàø è çíàåø ñàìî, ÷å âúçäóõúò íå òè äîñòèãà...
Âäúõíàõ äúëáîêî íÿêîëêî ïúòè. Ñúñðåäîòî÷àâàíå. Åäèíñòâåíîòî, êîåòî â òàêèâà ìîìåíòè ìîæå äà òè ïîìîãíå, å èçáðîÿâàíåòî íà êîíêðåòíè íåùà. Äà ñå âúðíà êúì ôàêòèòå, äà ãè èçðåæäàì, äà íàçîâàâàì ïðè÷èíèòå, ñëåäñòâèÿòà. Ñòèãíàõ äî òîâà è òîâà ïîðàäè òîâà è òîâà...
Íàõëóõà ñïîìåíèòå, îò÷åòëèâè, ÿñíè, ïîäðåäåíè. Ñïîìåíèòå îò ïîñëåäíèòå òðè òðåñêàâè äíè, ïîñëå îò ïîñëåäíèòå äâå ãîäèíè, ïðèìåñåíè ñúñ ñïîìåíèòå îò ïðåäè ÷åòèðèäåñåò, êàêòî ãè áÿõ îòêðèë, ïðîíèêâàéêè â åëåêòðîííèÿ ìîçúê íà ßêîïî Áåëáî.

Îáðúùàì ñå êúì ñïîìåíèòå, çà äà îñìèñëÿ áåçïîðÿäúêà íà íàøåòî ñãðåøåíî ìèðîçäàíèå. Ñåãà, êàêòî è îíàçè âå÷åð â Ïåðèñêîïà, ñå ñâèâàì â åäíî îòäàëå÷åíî úãúë÷å íà ìèñúëòà ñè, çà äà èçìúêíà îòòàì åäèí ðàçêàç. Êàòî Ìàõàëîòî. Äèîòàëåâè ìè ãî áåøå êàçàë - ïúðâàòà ñåôèðà å Êåòåð, Êîðîíàòà, íà÷àëîòî, ïúðâè÷íîòî íèùî... Áå ñúçäàë îòíà÷àëî åäíà òî÷êà, êîÿòî ñå ïðåâúðíà â Ìèñúëòà, è â íåÿ èçïèñà âñè÷êè çíàöè... Áåøå è íå áåøå, çàòâîðåí â èìåòî è óáÿãíàë îò èìåòî. Íÿìàøå îùå äðóãî îçíà÷åíèå îñâåí "Êîé?", ÷èñòîòî æåëàíèå äà áúäå íàçîâàí ñ íÿêàêâî èìå... Â íà÷àëîòî áå èçïèñàë çíàöè â ñâåòëèíàòà, åäèí òúìåí ïëàìúê áëúâíà îò íàé-òàéíèòå ìó ãëúáèíè êàòî áåçöâåòíà ìúãëà, êîÿòî äà äàäå ôîðìà íà áåçôîðìåíîòî, è åäâà ùî òÿ çàïî÷íà äà ñå ðàçñåéâà, â ñðåäàòà ñå îáðàçóâà îãíåí âèõúð, êîéòî ñå èçëÿ íàäîëó è îñâåòè ïî-íèñøèòå ñåôèðè ÷àê äî ïîñëåäíàòà - Öàðñòâîòî.
Íî ìîæå áè â òîçè öèìöóì, â òîâà îòòåãëÿíå, â òîâà óñàìîòåíèå, êàêòî êàçâàøå Äèîòàëåâè, âå÷å ñå êðèåøå íåùî, êîåòî îáåùàâàøå âåëèêèÿ òèêêóí, çàâðúùàíåòî.

II

ÕÎÕÌÀ

3

In hanc utilitatem clementes angeli saepe figuras, characteres, formas et voces invenerunt proposueruntque nobis mortalibus et ignotas et stupendas nullius rei iuxta consuetum liguae usum significativas, sed per rationis nostrae summam admirationem in assiduam intelligibilium pervestigationem, deinde in illorum ipsorum venerationem et amorem inductivas. [35]
(Éîõàíåñ Ðîéõëèí, "Çà êàáàëèñòè÷íîòî èçêóñòâî", Õàãåíàó, 1517, III)

Òîâà ñå ñëó÷è ïðåäè äâà äíè. Â ÷åòâúðòúê ñóòðèíòà îùå ñå èçëåæàâàõ è âñå íå ñå ðåøàâàõ äà ñòàíà. Áÿõ ïðèñòèãíàë ïðåäè ñåäìèöà è âåäíàãà ñå îáàäèõ â èçäàòåëñòâîòî. Äèîòàëåâè îùå áåøå â áîëíèöàòà, à Ãóäðóí íå èçãëåæäàøå îïòèìèñòè÷íî íàñòðîåíà: ÷óâñòâóâàë ñå âñå òàêà, ñ äðóãè äóìè, ïî-çëå. Íå ñìååõ äà îòèäà äà ãî ïîñåòÿ.
Êîëêîòî äî Áåëáî, òîé íå áåøå íà ðàáîòà. Ãóäðóí ìè êàçà, ÷å ñå îáàäèë ïî òåëåôîíà è ñúîáùèë, ÷å òðÿáâàëî äà îñòàíå âêúùè ïî ñåìåéíè ïðè÷èíè. Êàêâè ïúê áÿõà òåçè ñåìåéíè ïðè÷èíè? Íàé-ñòðàííîòî áåøå, ÷å âçåë ñúñ ñåáå ñè òåêñòîîáðàáîòâàùàòà ìàøèíà Àáóëàôèÿ, êàêòî âå÷å ÿ íàðè÷àøå, çàåäíî ñ ïðèíòåðà. Ãóäðóí ìè êàçà îùå, ÷å ÿ îòíåñúë ñúñ ñåáå ñè, çà äà çàâúðøè íÿêàêâà ðàáîòà. Çàùî òàêà ñïåøíî? È íå ìîæåøå ëè äà ïèøå â ðåäàêöèÿòà?
×óâñòâóâàõ ñå áåçäîìåí. Ëèÿ è äåòåòî ùÿõà äà ñå âúðíàò åäâà ñëåä ñåäìèöà. Ïúðâàòà âå÷åð ñëåä ïðèñòèãàíåòî ñè îòñêî÷èõ äî "Ïèëàä", íî íå íàìåðèõ íèêîãî.
Ñòðåñíà ìå òåëåôîíúò. Áåøå Áåëáî, íî ãëàñúò ìó ñå ÷óâàøå ïðèãëóøåíî, îòäàëå÷å.
- Êàêâî ñòàâà? Îòêúäå çâúíèòå? Âå÷å ìèñëåõ, ÷å ñòå õâàíàëè ãîðàòà.
- Íå ñå øåãóâàéòå, Êàçîáîí, ðàáîòàòà å ñåðèîçíà. Àç ñúì â Ïàðèæ.
- Â Ïàðèæ ëè? Íàëè àç òðÿáâàøå äà çàìèíà è äà îòèäà â Ìóçåÿ?
- Íå ñå øåãóâàéòå, ïàê âè êàçâàì. Îáàæäàì ñå îò åäíà êàáèíà... Íå, îò åäíî êàôåíå. Íî êàêòî è äà å, íå çíàÿ äàëè ùå ìîãà äúëãî äà ãîâîðÿ...
- Àêî íÿìàòå æåòîíè, èäåòå â öåíòðàëàòà. Âêúùè ñúì è âè ÷àêàì.
- Íå ñòàâà äóìà çà æåòîíè. Èìàì íåïðèÿòíîñòè. - Çàãîâîðè ïî-áúðçî, çà äà íå ìè ïîçâîëè äà ãî ïðåêúñíà. - Ïëàíúò. Ïëàíúò å äåéñòâèòåëåí. Ìîëÿ âè, íå ìè âúçðàçÿâàéòå. Òúðñÿò ìå.
- Êîé âè òúðñè? - Ìú÷åõ ñå äà ðàçáåðà.
- Òàìïëèåðèòå, ðàçáèðà ñå. Êàçîáîí, çíàÿ, ÷å íå èñêàòå äà ìè ïîâÿðâàòå, íî âñè÷êî áåøå èñòèíà. Ìèñëÿò, ÷å ïðèòåæàâàì êàðòàòà, ïðèòèñíàõà ìå, ïðèíóäèõà ìå äà äîéäà â Ïàðèæ. Â ñúáîòà â ïîëóíîù èñêàò äà áúäà â Ìóçåÿ, â ñúáîòà, ðàçáèðàòå ëè? Íîùòà ñðåùó Ñâåòè Éîàí... - Ãîâîðåøå íà ïðåñåêóëêè è àç åäâà ñõâàùàõ êàêâî ìè êàçâà. - Íå èñêàì äà îòèâàì, îïèòâàì ñå äà èçáÿãàì. Êàçîáîí, òå ùå ìå óáèÿò. Òðÿáâà äà ïðåäóïðåäèòå Äå Àíäæåëèñ, íå, Äå Àíäæåëèñ íå ìîæå äà ïîìîãíå, íî â íèêàêúâ ñëó÷àé íå ïîëèöèÿòà...
- À êàêâî äà íàïðàâÿ?
- Íå çíàì, ïðî÷åòåòå äèñêåòèòå. Íà Àáóëàôèÿ. Ïîñëåäíèòå äíè çàïèñàõ òàì âñè÷êî, íàé-âå÷å òîâà, êîåòî ñòàíà òîçè ìåñåö. Âàñ âè íÿìàøå è íå çíàåõ íà êîãî äà ðàçêàæà, ïèñàõ òðè äíè è òðè íîùè... Ñëóøàéòå, èäåòå â èçäàòåëñòâîòî, â ÷åêìåäæåòî íà áþðîòî ìè èìà ïëèê ñ äâà êëþ÷à. Ãîëåìèÿò íå âè òðÿáâà, îò âèëàòà å. Íî ìàëêèÿò å îò àïàðòàìåíòà â Ìèëàíî. Èäåòå è ïðî÷åòåòå âñè÷êî. È ðåøàâàéòå òîãàâà, çà áîãà, íå çíàì êàêâî äà ïðàâÿ...
- Äîáðå, ùå ãî ïðî÷åòà. Íî ïîñëå êúäå äà âè òúðñÿ?
- Íå çíàì, òóê âñÿêà âå÷åð ñìåíÿì õîòåëà. Äà íàïðàâèì òàêà, âèå ïðî÷åòåòå âñè÷êî äíåñ, à óòðå ñóòðèí ìå ÷àêàéòå ó äîìà, ùå ñå îïèòàì äà âè ñå îáàäÿ ïàê, àêî ìîãà. ×àêàéòå, êîäúò å...
×óõ øóì, ãëàñúò íà Áåëáî ñå ïðèáëèæàâàøå è îòäàëå÷àâàøå òó ïî-ñèëåí, òó ïî-ñëàá, ñÿêàø íÿêîé ñå ìú÷åøå äà ìó èçòðúãíå ñëóøàëêàòà.
- Áåëáî! Êàêâî ñòàâà?
- Îòêðèõà ìå! Êîäúò å...
×ó ñå ïóêîò, êàòî èçñòðåë. Ñÿêàø ñëóøàëêàòà ïàäíà è ñå óäàðè â ñòåíàòà èëè â ïîñòàâêàòà. Íîâî èçïóêâàíå. Ïîñëå ùðàêâàíåòî íà âèëêàòà. Íÿêîé áå ïîñòàâèë îáðàòíî ñëóøàëêàòà. Íî ÿâíî íå áåøå Áåëáî.
Âåäíàãà ïóñíàõ äóøà. Òðÿáâàøå äà ñå ñúáóäÿ. Íå ðàçáèðàõ íèùî. Çíà÷è Ïëàíúò áåøå äåéñòâèòåëåí? Êàêâà èäèîòùèíà, íàëè íèå ãî áÿõìå èçìèñëèëè! Êîé ïðåñëåäâàøå Áåëáî? Ðîçåíêðîéöåðèòå, ãðàô Ñåí-Æåðìåí, Îõðàíêàòà, Òàìïëèåðèòå, Êðúâíèöèòå? Â òîçè ìîìåíò âñè÷êî áåøå âúçìîæíî, òúé êàòî âñè÷êî áåøå íåïðàâäîïîäîáíî. À ìîæå áè â ãëàâàòà íà Áåëáî áå ñòàíàëî íåùî, íàïîñëåäúê èçãëåæäàøå òîëêîâà íàïðåãíàò, íå çíàåõ äàëè çàðàäè Ëîðåíöà Ïåëåãðèíè, èëè çàùîòî âñå ïîâå÷å ñå çàïàëâàøå ïî ñâîåòî òâîðåíèå, íå, Ïëàíúò áåøå îáù, ìîé, íåãîâ, íà Äèîòàëåâè, íî òîé áåøå íàé-çàïàëåí, íÿêàê èçâúí ðàìêèòå íà èãðàòà. Õèïîòåçèòå îáà÷å áÿõà èçëèøíè. Îòèäîõ â èçäàòåëñòâîòî, êúäåòî Ãóäðóí ìå ïîñðåùíà êèñåëî ñ óïðåêà, ÷å òÿ ñàìà äâèæåëà öÿëàòà ðàáîòà, âòóðíàõ ñå êúì íàøàòà ñòàÿ, íàìåðèõ ïëèêà ñ êëþ÷îâåòå è ñå çàòè÷àõ êúì àïàðòàìåíòà íà Áåëáî.

Çàïàðåí âúçäóõ, âîíåùè óãàðêè, âñè÷êè ïåïåëíèöè ïðåïúëíåíè, óìèâàëíèêúò â êóõíÿòà - çàòðóïàí ñ ìðúñíè ÷èíèè, êîôàòà, ïðåòúïêàíà ñ ïðàçíè êîíñåðâåíè êóòèè. Íà øêàôà â êàáèíåòà, òðè ïðåñóøåíè áóòèëêè óèñêè, íî â ÷åòâúðòàòà -  äâà ïðúñòà àëêîõîë. Æèëèùå íà ÷îâåê, êîéòî íå å èçëèçàë íÿêîëêî äíè, õðàíåë ñå å ñ êàêâîòî íàìåðè è å ðàáîòèë òðåñêàâî, êàòî íàðêîìàí.
Èìàøå ñàìî äâå ñòàè, êîèòî áÿõà çàäðúñòåíè ñ êíèãè, ñòðóïàíè ïî âñè÷êè úãëè, ðàôòîâåòå ñå áÿõà îãúíàëè ïîä òåæåñòòà èì. Âåäíàãà âèäÿõ íà ìàñàòà êîìïþòúðà, ïðèíòåðà, êóòèèòå ñ äèñêåòè. Êàðòèíèòå íå áÿõà ìíîãî â îãðàíè÷åíèòå ïðàçíè ïðîñòðàíñòâà ìåæäó ðàôòîâåòå, íî òî÷íî íàä ìàñàòà áåøå îêà÷åíà åäíà ñòàðèííà ãðàâþðà, ãðèæëèâî îáðàì÷åíà ðåïðîäóêöèÿ, íÿêàêâà àëåãîðèÿ, êîÿòî íå áÿõ çàáåëÿçàë, êîãàòî ñå áÿõ êà÷èë äà èçïèÿ åäíà áèðà, ïðåäè äà çàìèíà íà åäíîìåñå÷íàòà ñè ïî÷èâêà.
Íà ìàñàòà, ñíèìêà íà Ëîðåíöà Ïåëåãðèíè, íàäïèñàíà ñ äðåáåí, òâúðäå äåòèíñêè ïî÷åðê. Âèæäàøå ñå ñàìî ëèöåòî, íî ïîãëåäúò, äîðè ñàìî ïîãëåäúò ìå ñìóùàâàøå. Îò òàêòè÷íîñò (à ìîæå áè îò ðåâíîñò?) îáúðíàõ ñíèìêàòà, áåç äà ïðî÷åòà ïîñâåùåíèåòî.
Ñúçðÿõ íÿêîëêî ïàïêè. Ïîãëåäíàõ äàëè íÿìà íåùî ïî-èíòåðåñíî, íî íàìåðèõ ñàìî òàáóëîãðàìè, èçäàòåëñêè äîêóìåíòè. Ñðåä òÿõ îáà÷å îòêðèõ åäèí ôàéë, êîéòî, àêî ñå ñúäåøå ïî äàòàòà, áåøå îò âðåìåòî íà ïúðâèòå åêñïåðèìåíòè ñ êîìïþòúðà. È íàèñòèíà, èìåòî íà ôàéëà áåøå "Àáó"; ñïîìíÿõ ñè, ÷å êîãàòî Àáóëàôèÿ ñå ïîÿâè â èçäàòåëñòâîòî, Áåëáî áåøå ïî÷òè èíôàíòèëíî åíòóñèàçèðàí, Ãóäðóí ìúðìîðåøå, à Äèîòàëåâè ãî ãëåäàøå ñ èðîíèÿ.
ßâíî "Àáó" áåøå ëè÷íèÿò îòãîâîð íà Áåëáî, îòïðàâåí êúì íåãîâèòå ïðîòèâíèöè, åäíî äèâàøêî ðàçâëå÷åíèå íà íîâîïîñâåòåí, êîåòî îáà÷å ãîâîðåøå íåäâóñìèñëåíî çà êîìáèíàòîðíàòà òðåñêà, ñ êîÿòî Áåëáî áå ïðèñòúïèë êúì êîìïþòúðà. Òîé, êîéòî âèíàãè òâúðäåøå ñ íåâåñåëàòà ñè óñìèâêà, ÷å îò ìîìåíòà, êîãàòî å ðàçáðàë, ÷å íå ìîæå äà áúäå ãëàâåí ãåðîé, å ðåøèë äà áúäå èíòåëèãåíòåí çðèòåë - "íå å íåîáõîäèìî äà ïèøåø, àêî íÿìàø îïðåäåëåíè ïðè÷èíè çà òîâà, ïî-äîáðå å äà ïðåïèñâàø ÷óæäè êíèãè, òàêúâ òðÿáâà äà áúäå äîáðèÿò èçäàòåëñêè ðàáîòíèê" - òîé áå íàìåðèë â êîìïþòúðà íåùî êàòî äîïèíã, áåøå íàêàðàë ïðúñòèòå ñè äà áÿãàò ïî êëàâèàòóðàòà, ñÿêàø ñâèðÿò âàðèàöèè íà "Çà Åëèçà" íà ñòàðîòî ñåìåéíî ïèàíî áåç ñòðàõ, ÷å íÿêîé ùå ãî îöåíÿâà. Íÿìàë å íàìåðåíèå äà òâîðè: òîé, êîéòî ñå óæàñÿâàøå îò ïèñàíåòî, å çíàåë, ÷å òîâà íå å òâîð÷åñòâî, à åêñïåðèìåíò çà óñòàíîâÿâàíå íà êîìáèíàòîðíèòå âúçìîæíîñòè, ãèìíàñòè÷åñêî óïðàæíåíèå. Íî êàòî å çàáðàâÿë ñîáñòâåíèòå ñè âñåêèäíåâíè òåðçàíèÿ, òîé å çàïî÷íàë äà îòêðèâà â òàçè èãðà ôîðìóëàòà çà âðúùàíå êúì ìîì÷åøêîòî, ïðèñúùî íà ïåòäåñåòãîäèøíèòå. Âúâ âñåêè ñëó÷àé è íåçàâèñèìî îò òîâà êàê, íåãîâèÿò âðîäåí ïåñèìèçúì, íåñïîñîáíîñòòà ìó äà ñè äàâà ñìåòêà çà ìèíàëîòî ñà ñå óòàëîæèëè â äèàëîãà ñ åäíà ìèíåðàëíà ïàìåò, îáåêòèâíà, ïîñëóøíà, áåçîòãîâîðíà, òðàíçèñòîðèçèðàíà, òàêà ÷îâåøêè íå÷îâåøêà, ÷å å ìîæåë äà ïîçâîëè äà íå èçïèòâà íåãîâàòà îáè÷àéíà æèòåéñêà òðåâîãà.
_________________________________________________________
èìå íà ôàéëà: Àáó
_________________________________________________________
Î, êàêâà ïðåêðàñíà êúñíîíîåìâðèéñêà óòðèí.[36] Íà÷àëîòî áå ñëîâîòî, óäàðè ëè êàìáàíàòà, âñå ïèòàì çà êàêâî. Òî÷êà è îòíà÷àëî òðúãâà ñàì. Ïðîáà, ïðîáà, ïðîáà, åäíî, äâå, òðè. Àêî èìàø ïðîãðàìà, ìîæåø äà ïðàâèø àíàãðàìè, àêî ñè íàïèñàë öÿë ðîìàí çà åäèí ãåðîé îò þãà íà èìå Ðåò Áúòëúð è çà åäíî êàïðèçíî ìîìè÷å íà èìå Ñêàðëåò è ïîñëå ñúæàëÿâàø çà òîâà, òðÿáâà ñàìî äà äàäåø êîìàíäà, è Àáó ïðîìåíÿ âñè÷êè Ðåò Áúòëúð â ïðèíö Àíäðåé, âñè÷êè Ñêàðëåò, â Íàòàøà, Àòëàíòà, â Ìîñêâà, è ñè íàïèñàë âîéíà è ìèð.
Àáó ñåãà ïðàâè ñëåäíîòî, íàïèñâàì òàçè ôðàçà, äàâàì êîìàíäà íà Àáó äà ïðîìåíè âñÿêî "à" â "àêà" è âñÿêî "î" â "óëà" è ñå ïîëó÷àâà íåùî êàòî ôèíëàíäñêè.
Àêàáó ñåãàêà ïðàêàâè ñëåäíóëàòóëà: íàêàïèñâàêàì òàêàçè ôðàêàçàêà, äàêàâàêàì êóëàìàêàíäàêà íàêà Àêàáó äàêà ïðóëàìåíè âñÿêóëà "àêà" â "àêàêàêà" è âñÿêóëà "óëà" â "óëàêà" è ñå ïóëàëó÷àêàâàêà íåùóëà êàêàòóëà ôèíëàêàíäñêè.
Î, ðàäîñò, î, øåìåò íà ðàçëè÷èåòî, î, ìîé èäåàëíè ÷èòàòåëþ\ïèñàòåëþ, ïîäâëàñòåí íà èäåàëíîòî áåçñúíèå, î, áäåíèå çà ôèíåãàí [37], î, íåæíî è äîáðî ñúçäàíèå.
Íå òè ïîìàãà äà ìèñëèø, ïîìàãà òè äà ìèñëèø çà íåãî. Åäíà íàïúëíî äóõîâíà ìàøèíà. Àêî ïèøåø ñ ïà÷å ïåðî, òðÿáâà äà äðàùèø ïî ñêúïàòà õàðòèÿ è äà òîïèø â ìàñòèëîòî ÷àñ ïî ÷àñ, ìèñëèòå ñå íàñëàãâàò, êèòêàòà íå óñïÿâà äà ãè ïðîñëåäè; àêî ïèøåø íà îáèêíîâåíà ìàøèíà, áóêâèòå ñå çàñòúïâàò, ìîæåø äà äåéñòâóâàø, íî íå ñúñ ñêîðîñòòà íà òâîÿ ñèíàïñèñ, à ñàìî ñ ðèòúìà íà ìåõàíèçìà. Äîêàòî ñ íåãî (ñ íåÿ?) ïðúñòèòå òâîðÿò, ìèñúëòà äîêîñâà êëàâèàòóðàòà, ëåòè íà çëàòíè êðèëå...
Àñ åãà ïèøàñ çàòâîðåíè îêè, âçÿìà ìãîçè òåêñòè äàâàì êîìàíäà íà ñìïþòúðà äà ïîâòîðóå ãðåøòàòà êè, íæ òæîçè ïúò ãî êîðèãèðà õè íÿêðÿü òæé ñè ïîàâø
Ñåãà ïúê ïèñàõ ñúñ çàòâîðåíè î÷è, âçåõ òîçè òåêñò ñ ïðàâîïèñíè óðîäëèâîñòè è äàäîõ êîìàíäà íà êîìïþòúðà äà ïîâòîðè ãðåøêàòà ñè, íî òîçè ïúò ñ êîðåêöèè, è íàêðàÿ òîé ñå ïîÿâè ñúâñåì ïðàâèëåí, ñúâúðøåí.
Ìîæåõ äà ïðîìåíÿ ðåøåíèåòî ñè è äà èçòðèÿ òåêñòà: îñòàâÿì ãî ñàìî çà äà ïîêàæà êàê âúðõó åêðàíà ìîãàò äà ñúæèòåëñòâóâàò "å" è "òðÿáâà äà å", âúçìîæíîñò è íåîáõîäèìîñò.Áèõ ìîãúë ñúùî òàêà äà èçâàäÿ óæàñíèÿ òåêñò îò âèäèìèÿ íà åêðàíà, íî íå è îò ïàìåòòà, çàïàçâàéêè ïî òîçè íà÷èí àðõèâà íà ñâîèòå äåéñòâèÿ è ëèøàâàéêè âñåÿäíèòå ôðîéäèñòè è âèðòóîçèòå íà âàðèàíòèòå îò óäîâîëñòâèåòî äà ïðàâÿò äîãàäêè, äà óïðàæíÿâàò çàíàÿòà ñè è äà ñå ðàäâàò íà àêàäåìè÷íà ñëàâà.
Ïî-äîáðå å îò èñòèíñêàòà ïàìåò, çàùîòî òÿ ñå íàó÷àâà, ìàêàð ñ öåíàòà íà óñèëåíî óïðàæíåíèå, äà ïîìíè, íî íå è äà çàáðàâÿ. Äèîòàëåâè å ëóä, êàòî ñòàð ñåôàðàä [38], ïî îíåçè äâîðöè ñ ãîëåìè ñòúëáèùà, ñúñ ñòàòóè íà âîèíè, êîèòî èçâúðøâàò îòâðàòèòåëíè çëîäåÿíèÿ ñïðÿìî áåççàùèòíè æåíè, è ñëåä òîâà ñ êîðèäîðè, ñòîòèöè ñòàè, âñÿêà ñ ôðåñêè, èçîáðàçÿâàùè ÷óäåñà, íåî÷àêâàíè âèäåíèÿ, áóðíè ïðèêëþ÷åíèÿ, äâèæåùè ñå ìóìèè, òúé ÷å âñåêè îáðàç, çàïå÷àòàí â ïàìåòòà òè, çà òåá ñå ñâúðçâà ñ íÿêàêâà ìèñúë, êàòåãîðèÿ, åëåìåíò îò êîñìè÷åñêàòà ñèñòåìà, íàïðàâî ñ íÿêàêúâ ñèëîãèçúì, âúòðåøåí ñîôèçúì, ñ âåðèãè îò àïîôòåãìè, ïîðåäèöè îò õèïåðáàòîíè, ðîçåòêè îò ñèìïëîêèè, áàëåòè îò ìîðôîíåìè è èíâàðèàíòè, èçðàçèìè ëîãîñè, éåðàðõèè îò ñòîèõåè, îáåìè îò ïàðàëåëîïèïåäè, ïàðàëàêñè, õåðáàðèè, ãåíåàëîãèè íà ðîäîñëîâíè äúðâåòà, è òúé äî áåçêðàé, èëè ïúê òè èäâàò íàóì Ðàéìóíä [39] èëè Êàìèëî [40], òàêà ÷å òè ñòèãàò, çà äà ñå âúðíåø ìèñëåíî êúì ñâîèòå âèäåíèÿ è çà äà âúçñòàíîâèø âåäíàãà âåëèêàòà âåðèãà íà áèòèåòî, çàùîòî òóé âñè÷êî, ùî â óìà íè ñå ðàçëèñòâà, áå ðàçóìúò ñúáðàë â åäíè÷êà êíèãà è Ïðóñò ñå îêàçâà ñìåøíà ðàáîòà. Íî êîãàòî çàåäíî ñ Äèîòàëåâè ðåøèõìå äà ñúçäàäåì íåùî êàòî ars oblivionalis [41], íå óñïÿõìå äà íàìåðèì ïðàâèëàòà íà òîâà èçêóñòâî.
Íàïðàçíè óñèëèÿ, ÷îâåê ìîæå äà òúðñè èçãóáåíîòî âðåìå, âúðâåéêè ïî íåòðàéíè ñëåäè, êàòî Ïàëå÷êî â ãîðàòà, íî íå ìîæå óìèøëåíî äà çàãóáè íàìåðåíîòî âðåìå. Ïàëå÷êî ñå âðúùà âèíàãè êúì ñâîÿòà èäåÿ-ôèêñ. Íå ñúùåñòâóâà òåõíèêà íà çàáðàâÿíåòî, îùå ñìå â ñòàäèÿ íà ñëó÷àéíèòå åñòåñòâåíè ïðîöåñè, ìîçú÷íè íàðóøåíèÿ, àìíåçèÿ, èëè ïúê íà íàëó÷êâàíåòî, çíàì ëè, íàïðèìåð ïúòåøåñòâèÿ, àëêîõîë, ñúííà òåðàïèÿ, ñàìîóáèéñòâî.
Äîêàòî Àáó ìîæå äà òè äàäå äîðè äðåáíè ëîêàëíè ñàìîóáèéñòâà, âðåìåííè àìíåçèè, áåçáîëåçíåíè àôàçèè.
ÊÚÄÅ ÁÅØÅ ÑÍÎÙÈ, Ë.
Äà, ëþáîïèòíè ÷èòàòåëþ, òè íèêîãà íÿìà äà íàó÷èø, íî òîçè íåäîâúðøåí ðåä ïî-ãîðå, êîéòî ãëåäà êúì íèùîòî, áåøå íà÷àëîòî íà åäíî äúëãî èçðå÷åíèå, êîåòî íàèñòèíà íàïèñàõ, íî êîåòî ïîñëå ïîæåëàõ äà íå ñúì íàïèñàë (è äîðè äà íå ñúì ïîìèñëèë), çàùîòî äîðè ìè ñå èñêàøå òîâà, êîåòî ñúì íàïèñàë, èçîáùî äà íå ñå áåøå ñëó÷âàëî. Äîñòàòú÷íà ìè áåøå åäíà êîìàíäà è ìëå÷íîáÿëàòà ñëóç ñå ðàçïðîñòðÿ âúðõó öåëèÿ íåæåëàí áëîê, íàòèñíàõ "èçòðèâàíå" è, øøøøøò, âñè÷êî èç÷åçíà.
Íî íå ìè ñòèãà. Òðàãåäèÿòà íà ñàìîóáèåöà å â òîâà, ÷å åäâà-ùî ñêî÷èë îò ïðîçîðåöà, ìåæäó ñåäìèÿ è øåñòèÿ åòàæ, òîé ðàçìèñëÿ: "Î, àêî ìîæåõ äà ñå âúðíà!" Íå ìîæå. Íèêîãà íå ñå å ñëó÷âàëî. Ïëüîñ. Äîêàòî Àáó å ñíèçõîäèòåëåí, ðàçðåøàâà òè äà ñå îòìåòíåø, îùå ìîæåõ äà ñè âúðíà èç÷åçíàëèÿ òåêñò, àêî íàâðåìå íàòèñíåõ êëàâèøà çà âúçñòàíîâÿâàíå. Êàêâî îáëåê÷åíèå. Ñàìî ïðè ìèñúëòà, ÷å àêî æåëàÿ, ìîãà äà ñè ñïîìíÿ, âåäíàãà çàáðàâÿì.
Íèêîãà âå÷å íÿìà äà èãðàÿ íà óíèùîæàâàíå íà âðàæåñêè êîðàá÷åòà ñ òðàñèðàùè ñíàðÿäè è ïîñëå ÷óäîâèùåòî äà ìå èçÿäå. Òàçè èãðà å ïî-èíòåðåñíà - óíèùîæàâàø ìèñëè. Ñúçäàâàø ñàì öÿëà ãàëàêòèêà îò õèëÿäè, ìèëèîíè àñòåðîèäè, åäèí ñëåä äðóã, áåëè èëè çåëåíè, äà áúäå ñâåòëèíà, ïúðâèÿò âçðèâ, ñåäåì äíè, ñåäåì ìèíóòè, ñåäåì ñåêóíäè è ïðåä î÷èòå òè ñå ðàæäà åäèí ñâÿò â ñúñòîÿíèå íà áåçêîíå÷íî ðàçòàïÿíå, êúäåòî íå ñúùåñòâóâàò íèòî òî÷íè êîñìîëîãè÷íè ëèíèè, íèòî òåìïîðàëíè âðúçêè, êúäåòî îáðàòíî íà ðàçíèòå numerus Clausius [42] ÷îâåê ìîæå äà ñå âúðíå è âúâ âðåìåòî, áóêâèòå ñå ïîÿâÿâàò îòíîâî è îòíîâî, íåâúçìóòèìè, íàäíèêâàò îò íèùîòî è ïîñëóøíè ñå âðúùàò â íåãî, à êîãàòî èçâèêâàø, ñâúðçâàø, èçòðèâàø, ñå ðàçòàïÿò ïëàçìîïîäîáíè â åñòåñòâåíàòà ñè ñðåäà è òîâà å åäíà ïîäâîäíà ñèìôîíèÿ îò ìåêè ñëèâàíèÿ è ðàçêúñâàíèÿ, åäèí æåëàòèíîîáðàçåí òàíö íà ñàìîïîãëúùàùè ñå êîìåòè, ïîäîáíè íà ùóêàòà îò ôèëìà "Æúëòàòà ïîäâîäíèöà", íàòèñêàø êëàâèøà ñ ïðúñò è íåïîïðàâèìîòî çàïî÷âà äà ñå ïëúçãà íàçàä êúì åäíà ëàêîìà äóìà è èç÷åçâà â íåéíàòà ïàñò, òÿ ãî èçñìóêâà øëú-ïëú-ïëú, ìðàê, àêî íå ñïðåø, ùå ñå ñàìîèçÿäå, ùå íàäåáåëåå îò ñâîåòî íèùî êàòî ×åøàéúðñêèÿ êîòàðàê íà Àëèñà.
À àêî íàïèøåø òîâà, êîåòî áëàãîïðèëè÷èåòî íå ïîçâîëÿâà, âñè÷êî îòèâà â äèñêåòàòà, çàïèñâàì êîäîâàòà äóìà è íèêîé íÿìà äà ìîæå äà ÿ ïðî÷åòå, åêñòðà ðàáîòà çà òàéíè àãåíòè, ïèøåø ïîñëàíèåòî, çàïàçâàø ãî è ãî çàêëþ÷âàø, ñëåä òîâà ñè ïúõàø äèñêåòàòà â äæîáà è ñè ñâèðêàø, è äîðè Òîðêåìàäà [43] íå ìîæå äà ðàçáåðå êàêâî ñè íàïèñàë, ñàìî òè è äðóãèÿò (Äðóãèÿò?). Àêî ïúê òå èçòåçàâàò, òè ñå ïðàâèø, ÷å ñè ãîòîâ äà ïðèçíàåø, ÷å èç÷óêâàø äóìàòà, à âìåñòî òîâà íàòèñêàø îíÿ êëàâèø è ïîñëàíèåòî ãî íÿìà.
Îõ, áÿõ íàïèñàë íåùî, íî áåç äà èñêàì, ñ ïàëåöà äîêîñíàõ äðóã êëàâèø è âñè÷êî èç÷åçíà. Êàêâî áåøå ëè? Íå ïîìíÿ. Çíàÿ ñàìî, ÷å íå ðàçêðèâàõ íèêàêâî ïîñëàíèå. Íî â áúäåùå, êîé çíàå?...
________________________________________________________
4

Îíçè, êîéòî ñå ñòðåìè äà ïðîíèêíå â Ðîçåòàòà íà Ôèëîñîôèòå áåç êëþ÷, ïðèëè÷à íà ÷îâåê, êîéòî èñêà äà õîäè, à íÿìà êðàêà.
(Ìèõàåë Ìàéåð, “Áÿãàùàòà Àòàëàíòà”, Îïåíõàéì, “Äå Áðè”, 1618, åìáëåìà ÕÕVII)

Íå âèæäàõ äðóãî. Òðÿáâàøå äà ãî òúðñÿ â äèñêåòèòå íà êîìïþòúðà. Áÿõà ïîäðåäåíè ïî íîìåðà è ñè êàçàõ, ÷å ìîãà ñïîêîéíî äà çàïî÷íà ñ ïúðâàòà. Íî Áåëáî áåøå ñïîìåíàë çà êîäîâà äóìà. Âèíàãè å ïðîÿâÿâàë ðåâíîñò êúì òàéíèòå íà Àáóëàôèÿ.
È íàèñòèíà, îùå ùîì çàðåäèõ äèñêåòàòà, íà åêðàíà ñå ïîÿâè òåêñò, êîéòî ìå ïèòàøå: “Çíàåòå ëè êîäà?” Ôîðìóëàòà íÿìàøå çàïîâåäåí õàðàêòåð. Áåëáî áåøå ó÷òèâ ÷îâåê.
Êîìïþòúðúò íå òè ñúòðóäíè÷è, çíàå, ÷å òðÿáâà äà ïîëó÷è êîìàíäà; àêî íå ÿ ïîëó÷è, ìúë÷è. Ñÿêàø êàçâàøå: - Õàéäå, âñè÷êî, êîåòî èñêàø äà íàó÷èø, å òóê, â êîðåìà ìè, íî êîëêîòî è äà ìå ÷åøåø, ñòàðà êúðòèöî, íèêîãà íÿìà äà ãî íàìåðèø. - Ñåãà äà òå âèäèì, êàçàõ ñè. Íàëè îáè÷àøå äà èãðàåø íà êîìáèíàöèè ñ Äèîòàëåâè, ìèñëåøå ñå çà Ñàì Ñïåéä íà èçäàòåëñêèÿ ñâÿò, êàêòî áè êàçàë ßêîïî Áåëáî, õàéäå, íàìåðè ãî òîçè Ìàëòèéñêè ñîêîë.

Ïðè Àáóëàôèÿ êîäîâàòà äóìà ìîæåøå äà áúäå îò ñåäåì çíàêà. Êîëêî êîìáèíàöèè îò ñåäåì áóêâè ìîæåõà äà ñå ïîëó÷àò ñ äâàäåñåò è ñåäåìòå áóêâè íà àçáóêàòà, êàòî ñå èç÷èñëÿò è ïîâòîðåíèÿòà, çàùîòî íèùî íå ìè ãàðàíòèðàøå, ÷å äóìàòà íå å íàïðèìåð “êàäàáðà”? Ñúùåñòâóâàøå íÿêàêâà ôîðìóëà è ðåçóëòàòúò òðÿáâàøå äà áúäå øåñò ìèëèàðäà è íåùî. Äîðè äà èìàõ ãèãàíòñêè êàëêóëàòîð, ñïîñîáåí äà îòêðèå øåñòòå ìèëèàðäà êîìáèíàöèè ñúñ ñêîðîñò åäèí ìèëèîí â ñåêóíäà, ïàê òðÿáâàøå äà ãè çàäàì åäíà ïî åäíà íà Àáóëàôèÿ, çà äà ãè ïðîâåðÿ, à çíàåõ, ÷å ñà ìó íóæíè îêîëî äåñåò ñåêóíäè, çà äà ïèòà è ïîñëå äà ïðèåìå êîäîâàòà äóìà. Ñëåäîâàòåëíî, øåñòäåñåò ìèëèàðäà ñåêóíäè. Êàòî ñå çíàå, ÷å â åäíà ãîäèíà ñåêóíäèòå ñà ìàëêî ïîâå÷å îò òðèäåñåò è åäèí ìèëèîíà, äà ãè çàêðúãëèì íà òðèäåñåò, âðåìåòî çà ðàáîòà ùåøå äà áúäå îêîëî äâå õèëÿäè ãîäèíè. Íå å çëå!
Òðÿáâàøå äà äåéñòâóâàì ïî ëèíèÿòà íà ïðåäïîëîæåíèÿòà. Çà êîÿ äóìà å ìîãúë äà ñè ïîìèñëè Áåëáî? Ïðåäè âñè÷êî äàëè å áèëà äóìà, êîÿòî å íàìåðèë â íà÷àëîòî, êîãàòî å çàïî÷íàë äà èçïîëçóâà êîìïþòúðà, èëè äóìà, êîÿòî å ñú÷èíèë èëè ïðîìåíèë â ïîñëåäíèòå äíè, êîãàòî ñè å äàë ñìåòêà, ÷å äèñêåòèòå ñúäúðæàò îïàñåí ìàòåðèàë è ÷å ïîíå çà íåãî èãðàòà âå÷å íå å èãðà? Äâàòà ñëó÷àÿ áÿõà ñúâñåì ðàçëè÷íè.
Çà ïðåäïî÷èòàíå áåøå âòîðàòà õèïîòåçà. Áåëáî ñå ÷óâñòâóâà ïðåñëåäâàí îò Ïëàíà, âçèìà Ïëàíà íàñåðèîçíî (ðàçáðàõ ãî îò òåëåôîííèÿ íè ðàçãîâîð) è ìèñëè çà íÿêîé òåðìèí, ñâúðçàí ñ íàøàòà èñòîðèÿ.
Èëè íå: çà òåðìèí, ñâúðçàí ñ Òðàäèöèÿòà, áèõà ìîãëè äà ñå äîñåòÿò è Òå. Çà ìèã ñè ïîìèñëèõ, ÷å ìîæå áè Òå áÿõà âëåçëè â àïàðòàìåíòà, áÿõà íàïðàâèëè êîïèÿ îò äèñêåòèòå è òî÷íî ñåãà îïèòâàò âñè÷êè âúçìîæíè êîìáèíàöèè íÿêúäå äàëå÷ îòòóê. Âèæäàõ ãèãàíòñêèÿ êîìïþòúð â íÿêîé çàìúê ñðåä Êàðïàòèòå.
Êàêâà ãëóïîñò!, êàçàõ ñè. Òåçè õîðà íå ðàáîòÿò ñ êîìïþòðè, ïî-ñêîðî áèõà ãëåäàëè íà äèñêåòèòå êàòî íà Òîðàòà [44] è áèõà èçïîëçóâàëè Íîòàðèêîíà, Ãåìàòðèÿòà [45], Òåìóðàòà [46], è òî çà òîëêîâà âðåìå, êîëêîòî áå èçìèíàëî îò ñúçäàâàíåòî íà “Ñåôåð Éåöèðà” [47]. Âñå ïàê ïðåäïîëîæåíèåòî íå òðÿáâàøå äà ñå ïðåíåáðåãâà. Òå, àêî ñúùåñòâóâàõà, ùÿõà äà ðàçñúæäàâàò ïî ëèíèÿ íà êàáàëèñòèêàòà, è àêî Áåëáî å áèë óáåäåí, ÷å ñúùåñòâóâàò, íàâÿðíî å òðúãíàë ïî ñúùèÿ ïúò.
Çà âñåêè ñëó÷àé îïèòàõ ñ äåñåòòå ñåôèðè: Êåòåð, Õîõìà, Áèíà, Õåñåä, Ãåâóðà, Òèôåðåò, Íåöàõ, Îä, Éåñîä, Ìàëõóò, è äîáàâèõ äîðè Øåõèíà [48]... Ðàçáèðà ñå, íèùî íå ñå ïîëó÷è, òîâà áåøå ïúðâàòà ìèñúë, êîÿòî ùåøå äà ìèíå âñåêèìó.
Âñå ïàê äóìàòà òðÿáâàøå äà å íåùî î÷åâèäíî, êîåòî èäâà íàóì åäâà ëè íå îò ñàìî ñåáå ñè, çàùîòî, êîãàòî ðàáîòèø íàä åäèí òåêñò, ïðè òîâà òàêà òðåñêàâî, êàêòî áå ðàáîòèë Áåëáî ïðåç ïîñëåäíèòå äíè, íå ìîæåø äà ñå èçìúêíåø îò êîíòåêñòà, â êîéòî æèâååø. Íåìèñëèìî å äà å ïîëóäÿë ïî Ïëàíà è äà ìó å äîøúë íàóì, äà ðå÷åì, Ëèíêúëí èëè Ìîìáàñà. Òðÿáâàøå äà å íåùî, ñâúðçàíî ñ Ïëàíà. Íî êàêâî?
Îïèòàõ ñå äà ñå ïîòîïÿ â óìñòâåíèòå ïðîöåñè íà Áåëáî, êîéòî áå ïèñàë, ïóøåéêè íåðâíî, ïèåéêè è îçúðòàéêè ñå íàîêîëî.
Îòèäîõ â êóõíÿòà äà ñè íàëåÿ ìàëêî óèñêè â åäèíñòâåíàòà ÷èñòà ÷àøà, êîÿòî íàìåðèõ, âúðíàõ ñå ïðè êîìïþòúðà, ñåäíàõ íà ñòîëà, îáëåãíàõ ñå íàçàä, âäèãíàõ êðàêà íà ìàñàòà, êàòî îòïèâàõ îò ÷àøàòà íà ìàëêè ãëúòêè (íàëè òàêà ïðàâåøå Ñàì Ñïåéä, íå, ìàé ÷å áåøå Ìàðëîó?) è ñå îãëåæäàõ. Êíèãèòå áÿõà ìíîãî äàëå÷ è çàãëàâèÿòà ïî ãúðáîâåòå èì íå ìîæåõà äà ñå ïðî÷åòàò. Çàòâîðèõ î÷è, ïîñëå ãè îòâîðèõ. Ïðåä ìåí áåøå ñòàðàòà ãðàâþðà. Òèïè÷íà ðîçåíêðîéöåðîâñêà àëåãîðèÿ îò ñåäåìíàäåñåòè âåê, öÿëàòà èçïúëíåíà ñúñ çàêîäèðàíè ïîñëàíèÿ, àäðåñèðàíè äî ÷ëåíîâåòå íà Áðàòñòâîòî. Åñòåñòâåíî, ïðåäñòàâÿøå Õðàìà íà Ðîçåíêðîéöåðèòå - êóëà ñ êóïîë, ïî âñè÷êè ïðàâèëà íà ðåíåñàíñîâàòà èêîíîãðàôèÿ, õðèñòèÿíñêà è åâðåéñêà, ñïîðåä êîÿòî Õðàìúò â Éåðóñàëèì å èçãðàäåí ïî ìîäåëà íà Îìàðîâàòà äæàìèÿ.
Ïåéçàæúò îêîëî êóëàòà áåøå íåñúðàçìåðåí è íàñåëåí ñ íàé-íåâåðîÿòíè ñúùåñòâà, ñúùî êàòî îíåçè ðåáóñè, íà êîèòî ñå âèæäàò äâîðåö, æàáà íà ïðåäåí ïëàí, ìàãàðå ñúñ ñàìàð, êðàë, êîéòî ïîëó÷àâà äàð îò ïàæ. Òóê äîëó, âëÿâî, åäèí áëàãîðîäíèê ñå èçìúêâàøå îò êëàäåíåö, çàëîâåí çà ñêðèïåö, êîéòî ÷ðåç ñèñòåìà îò àáñóðäíè ìàêàðè è ïðîâèðàéêè ñå ïðåç êðúãúë ïðîçîðåö, áå çàêà÷åí çà íÿêàêâà òî÷êà âúòðå â êóëàòà. Â öåíòúðà, åäèí êîííèê è åäèí ïåøåõîäåö, âäÿñíî, êîëåíè÷èë ïîêëîííèê, êîéòî ñå ïîäïèðà íà îãðîìíà êîòâà, äúðæåéêè ÿ êàòî òîÿãà. Âäÿñíî, ïî÷òè ñðåùó êóëàòà, âèñîêà ñêàëà, îò ÷èéòî âðúõ ïàäà ÷îâåê, èçïóñíàë ìå÷à è øàïêàòà ñè, à òî÷íî îò äðóãàòà ñòðàíà, â äàëå÷èíàòà, ñå âèæäàøå Àðàðàò ñ Íîåâèÿ êîâ÷åã, çàñåäíàë íà âúðõà. Ãîðå, â äâàòà úãúëà, èìàøå äâà îáëàêà, îñâåòåíè â öåíòúðà îò ïî åäíà çâåçäà, íàñî÷âàùà êúì êóëàòà ñíîï ëú÷è, îêîëî êîèòî ñå ðååõà äâå ôèãóðè: ãîë ìúæ ñ óâèòà îêîëî òÿëîòî çìèÿ è ëåáåä. Ãîðå, â ñðåäàòà, îáëàê, íàä êîéòî ñå ÷åòåøå äóìàòà “îðèåíñ” [49], íàïèñàíà ñ åâðåéñêè áóêâè, è îò êîéòî ñå ïîäàâàøå ðúêàòà íà Áîã, õâàíàëà îïúíàò êîíåö, äúðæàù èçïðàâåíà êóëàòà.
Êóëàòà áåøå íà êîëåëà, ïúðâèÿò åòàæ èìàøå êâàäðàòíà îñíîâà, ñ ïðîçîðöè, âðàòà è ïîäâèæåí ìîñò íà äÿñíàòà ñòðàíà; çàâúðøâàøå ñ íåùî êàòî îêîëîâðúñòíà òåðàñà ñ ÷åòèðè íàáëþäàòåëíèöè â úãëèòå, âúâ âñÿêà îò êîèòî ñòîåøå ìúæ, âúîðúæåí ñ ùèò (ñ íàäïèñ íà åâðåéñêè) è ñ ïàëìîâà êëîíêà â ðúêà. Âñúùíîñò ñå âèæäàõà ñàìî òðèìà, à ÷åòâúðòèÿò ñå îòãàòâàøå, çàùîòî áå ñêðèò çàä îñìîúãúëíèÿ êóïîë, íàä êîéòî ñå èçäèãàøå äðóãà, ñúùî îñìîúãúëíà êóëè÷êà, îò ñòåíèòå íà êîÿòî ñå ïîäàâàõà ÷èôò ãîëåìè êðèëå. Îòãîðå ñå èçäèãàøå ïî-ìàëúê êóïîë ñ êâàäðàòíà êóëè÷êà-êàìáàíàðèÿ, ïðåç ÷èèòî àðêè, ïîääúðæàíè îò òúíêè êîëîíêè, ñå âèæäàøå âúòðåøíîñòòà ñ êàìáàíàòà. È íàé-ñåòíå èäâàøå ðåä íà ïîñëåäíèÿ êóïîë, ÷åòèðèñòåíåí, çà êîéòî áå ïðèêðåïåí áîæåñòâåíèÿò êîíåö. Îò äâåòå ìó ñòðàíè ñå ÷åòåøå äóìàòà FAMA [50], à íàä ïîñëåäíèÿ êóïîë ñå ðàçâÿâàøå ëåíòà ñ íàäïèñ: Collegium Fraternitatis [51].
Íî ñòðàííîñòèòå íå ñâúðøâàõà äîòóê, çàùîòî îò äâà äðóãè êðúãëè ïðîçîðåöà íà êóëàòà ñå ïîäàâàõà âëÿâî, îãðîìíà ðúêà, íåñúðàçìåðíà ñïðÿìî äðóãèòå ôèãóðè, äúðæàùà ìå÷, êîÿòî ñÿêàø ïðèíàäëåæåøå íà êðèëàòîòî ñúùåñòâî, çàòâîðåíî â êóëàòà, è âäÿñíî,  åäèí ãîëÿì òðîìïåò. Îòíîâî òðîìïåò...
Íàïðàâè ìè âïå÷àòëåíèå áðîÿò íà ïðîçîðöèòå â êóëàòà: ïðåêàëåíî ìíîãî è ïðåêàëåíî ñèìåòðè÷íè â ãîðíàòà ÷àñò, à äîëó, ïðè îñíîâàòà, ðàçïîëîæåíè ñúâñåì ñëó÷àéíî. Îò êóëàòà ñå âèæäàõà ñàìî äâå ñòðàíè, íî ÷îâåê ìîæåøå äà ïðåäïîëîæè, ïî ñèëàòà íà ñèìåòðèÿòà, ÷å íà äðóãèòå äâå èìà îùå åäíà âðàòà è îùå òîëêîâà ïðàâîúãúëíè è êðúãëè ïðîçîðöè. Ñëåäîâàòåëíî: ÷åòèðè àðêè íà êàìáàíàðèÿòà, îñåì ïðîçîðåöà íà ïî-äîëíàòà ÷àñò, ÷åòèðè íàáëþäàòåëíèöè, øåñò îòâîðà íà èçòî÷íàòà è çàïàäíàòà ôàñàäà, ÷åòèðèíàäåñåò, íà þæíàòà è ñåâåðíàòà. Íàïðàâèõ ñìåòêàòà - òðèäåñåò è øåñò îòâîðà.
Òðèäåñåò è øåñò. Ïîâå÷å îò äåñåò ãîäèíè òîâà ÷èñëî ìå ïðåñëåäâàøå. Çàåäíî ñúñ ñòî è äâàäåñåò. Ðîçåíêðîéöåðèòå. Ñòî è äâàäåñåò, ðàçäåëåíî íà òðèäåñåò è øåñò, äàâàøå, äî ñåäìàòà öèôðà - 3,333333. Ùåøå äà å ïðåêàëåíî õóáàâî, íî âñå ïàê òðÿáâàøå äà îïèòàì. Îïèòàõ. Íèùî íå èçëåçå.
Äîéäå ìè íàóì, ÷å àêî óìíîæà ïî äâå òîâà ÷èñëî, ñå ïîëó÷àâà ïðèáëèçèòåëíî ÷èñëîòî íà Çâÿðà - 666 [52]. Íî è òîâà ïðåäïîëîæåíèå ñå îêàçà òâúðäå ôàíòàñòè÷íî.
Èçâåäíúæ îáà÷å ïîãëåäúò ìè ñå ñïðÿ íà öåíòðàëíèÿ îáëàê, òîçè ñ áîæåñòâåíàòà ðúêà. Ïðåêàëåíî ÿñíî ëè÷àõà åâðåéñêèòå áóêâè, âèæäàõ ãè äîðè îò ñòîëà ñè. Íî Áåëáî íå å ìîãúë äà ïèøå åâðåéñêè áóêâè íà Àáóëàôèÿ. Âãëåäàõ ñå: ðàçáèðà ñå, ÷å ãè ïîçíàâàõ, îò äÿñíî íà ëÿâî - éîä, õå, âàâ, õå. IAHVEH, èìåòî íà Áîã.

5

Äâàäåñåò è äâåòå îñíîâíè áóêâè Òîé ãè èçïèñà, èçâàÿ, ñú÷åòà, ïðåòåãëè, ðàçìåñòè è ñ òÿõ ñúçäàäå ñâåòà è âñè÷êî, êîåòî òðÿáâàøå äà ñå ñúçäàäå â áúäíîòî.
(“Ñåôåð Éåöèðà”, 2, 2)


Èìåòî íà Áîã... Àìè äà, ðàçáèðà ñå. Ñïîìíèõ ñè ïúðâèÿ ðàçãîâîð ìåæäó Áåëáî è Äèîòàëåâè â äåíÿ, êîãàòî èíñòàëèðàõà Àáóëàôèÿ â ðåäàêöèÿòà.
Äèîòàëåâè áåøå çàñòàíàë íà âðàòàòà íà ñâîÿòà ñòàÿ è äåìîíñòðèðàøå ñíèçõîäèòåëíîñò. Ñíèçõîäèòåëíîñòòà íà Äèîòàëåâè âèíàãè áåøå îáèäíà, íî Áåëáî ñÿêàø ÿ ïðèåìàøå èìåííî ñúñ ñíèçõîäèòåëíîñò.
- Íÿìà äà òè ñëóæè. Äà íå áè äà èñêàø äà ïèøåø íà êîìïþòúð ðúêîïèñèòå, êîèòî íå ÷åòåø?
- Ùå ñëóæè çà êëàñèôèöèðàíå, çà ïîäðåæäàíå íà ñïèñúöè, çà îïðåñíÿâàíå íà áèáëèîãðàôèè, áèõ ìîãúë äà ïèøà ñâîè, à íå ÷óæäè òåêñòîâå.
- Íàëè ñå çàêëå, ÷å íÿìà äà ïèøåø íèùî?
- Çàêëåõ ñå, ÷å íÿìà äà íàêàçâàì ñâåòà ñ äðóã ðúêîïèñ. Êàçàõ, ÷å òúé êàòî ñúì ðàçáðàë, ÷å íå ìîãà äà áúäà ãåðîé...
- ...ùå áúäåø ñàìî èíòåëèãåíòåí çðèòåë. Å, êàêâî?
- Òàêîâà, ÷å è èíòåëèãåíòíèÿò çðèòåë, êîãàòî ñå âðúùà îò êîíöåðò, ñè òàíàíèêà âòîðàòà ÷àñò. Çíà÷è ëè òîâà, ÷å èìà ïðåòåíöèè äà äèðèæèðà â Êàðíåãè Õîë...
- Ñëåäîâàòåëíî ùå ïðàâèø åêñïåðèìåíòè ñ òàíàíèêàíî ïèñìî, çà äà îòêðèåø, ÷å íå òðÿáâà äà ïèøåø.
- Íàïúëíî ïî÷òåí èçáîð.
- Ñèðå÷?
È Äèîòàëåâè, è Áåëáî áÿõà ïî ïðîèçõîä ïèåìîíòöè è ÷åñòî ïîä÷åðòàâàõà îíàçè ñïîñîáíîñò, êîÿòî å ïðèñúùà íà èçòúêíàòèòå ïèåìîíòöè, äà èçñëóøâàò ó÷òèâî ñúáåñåäíèêà ñè, äà ãî ãëåäàò â î÷èòå è äà êàçâàò “:ñèðå÷?” ñ òîí, êîéòî èçðàçÿâà óæ ëþáåçåí èíòåðåñ, íî âñúùíîñò òå êàðà äà ñå ÷óâñòâóâàø îáåêò íà äúëáîêî ïðåíåáðåæåíèå. Àç ñïîðåä òÿõ ñúì áèë âàðâàðèí è òåçè òúíêîñòè âèíàãè ìè áèëè óáÿãâàëè.
- Âàðâàðèí ëè?, ïðîòåñòèðàõ. - Ðîäåí ñúì â Ìèëàíî, íî ñåìåéñòâîòî ìè å îò Âàë ä'Àîñòà [53]...
- Ãëóïîñòè, îòâðúùàõà òå. - Ïèåìîíòåöúò ñè ëè÷è âåäíàãà ïî ñêåïòèöèçìà.
- Àç ñúì ñêåïòèê.
- Íå. Òè ñè ñàìî íåäîâåð÷èâ, òîâà å äðóãî.
Çíàåõ çàùî Äèîòàëåâè ñå ñúìíÿâàøå â Àáóëàôèÿ. Áåøå ÷óâàë, ÷å ñ íåãî ìîæå äà ñå ñìåíÿ ðåäúò íà áóêâèòå, òàêà ÷å åäèí òåêñò äà ñå ïðåîáðàçè â ñîáñòâåíàòà ñè ïðîòèâîïîëîæíîñò è äà ñå ïîëó÷àò çàïëàøèòåëíè ïðåäñêàçàíèÿ. Áåëáî ñå îïèòâàøå äà ãè îáÿñíè.
- Òîâà ñà èãðè íà êîìáèíàöèè, êàçâàøå. - Òåìóðàòà êàêâî å? Íàëè òàêà äåéñòâóâà è íàáîæíèÿò ðàâèí, çà äà ñòèãíå äî Ñèÿéíèòå äâåðè?
- Ïðèÿòåëþ ìîé, îòâðúùàøå Äèîòàëåâè, - òè íèêîãà íèùî íå ðàçáèðàø. Èñòèíà å, ÷å Òîðàòà, è òî âèäèìàòà, å ñàìî åäíà îò âúçìîæíèòå ïåðìóòàöèè íà áóêâèòå îò Âå÷íàòà Òîðà, êîÿòî Áîã å ñúçäàë è ïîâåðèë íà Àäàì. È àêî â ïðîäúëæåíèå íà âåêîâå ñå ïðàâÿò êîìáèíàöèè ñ áóêâèòå íà Êíèãàòà, ìîæå äà ñå ñòèãíå äî îòêðèòèåòî íà ïúðâîíà÷àëíàòà Òîðà. Íî íå å âàæåí ðåçóëòàòúò. Âàæåí å ïðîöåñúò, óñúðäèåòî, ñ êîåòî ùå âúðòèø äî áåçêðàé ìîëèòâåíàòà ìåëíè÷êà [54] è íà ïèñìîòî, ïîñòåïåííî îòêðèâàéêè èñòèíàòà. Àêî òàçè ìàøèíà òè êàæå âåäíàãà èñòèíàòà, òè íå ìîæåø äà ÿ ïîçíàåø, çàùîòî ñúðöåòî òè íÿìà äà å áèëî ïðå÷èñòåíî îò áåçáðîéíèòå âúïðîñè. Ïðè òîâà â åäíà êàíöåëàðèÿ! Òàçè Êíèãà òðÿáâà äà áúäå íàøåïâàíà â òÿñíà êîëèáêà â ãåòîòî, êúäåòî äåí ñëåä äåí ÷îâåê ñå íàó÷àâà äà ñå ïðèâåæäà è äà äâèæè ðúöåòå ñè ñàìî ïîêðàé òÿëîòî, êúäåòî ìåæäó ðúêàòà, êîÿòî äúðæè Êíèãàòà, è ðúêàòà, êîÿòî ÿ ðàçëèñòâà, ïî÷òè íÿìà ïðàçíî ïðîñòðàíñòâî, êúäåòî, çà äà ñè íàïëþí÷èø ïðúñòà, òðÿáâà äà ãî âäèãíåø âåðòèêàëíî íàãîðå, êàêòî êîãàòî äúâ÷åø êúñ÷å ìàö [55] è âíèìàâàø äà íå ïàäíå íèòî òðîõè÷êà. Ñëîâîòî ñå ïîãëúùà áàâíî, ìîæåø äà ãî ðàçòîïèø è äà ãî ñúåäèíèø ñàìî àêî ãî îìåêîòèø ñ åçèêà ñè, è òðÿáâà äà âíèìàâàø äà íå ñè îëèãàâèø êàôòàíà, çàùîòî, àêî åäíà áóêâè÷êà ñå èçïàðè, ñå ñêúñâà íèøêàòà, êîÿòî ùå òå ñâúðæå ñ ãîðíèòå ñåôèðè. Íà òîâà èìåííî ïîñâåòè æèâîòà ñè Àâðààì Àáóëàôèÿ [56], äîêàòî âàøèÿò ñâåòè Òîìà Àêâèíñêè ñå å íàïúâàë äà íàìåðè Áîã ñúñ ñâîèòå ïåò ïúòåêè. Íåãîâèÿò “Õîõìà à-Öåðóô” [57] å áèë åäíîâðåìåííî íàóêà çà êîìáèíàöèèòå íà áóêâèòå è íàóêà çà ïðå÷èñòâàíåòî íà ñúðöàòà. Ìèñòè÷íàòà ëîãèêà, ñâåòúò íà áóêâèòå è íà òÿõíîòî âèõðîâî äâèæåíèå â áåçêðàéíè ïåðìóòàöèè å ñâÿò íà áëàæåíñòâîòî, íàóêàòà çà êîìáèíàöèèòå å ìóçèêàòà íà ìèñúëòà, íî âíèìàâàé, òðÿáâà äà ñå äâèæèø áàâíî è ïðåäïàçëèâî, çàùîòî òâîÿòà ìàøèíà ìîæå äà òå íàêàðà äà èçïàäíåø â áîëåçíåíî áúëíóâàíå, à íå â åêñòàç. Ìíîãî îò ó÷åíèöèòå íà Àáóëàôèÿ íå ñà óñïåëè äà ñå çàäúðæàò íà òîçè êðåõúê ïðàã, êîéòî ðàçäåëÿ ñúçåðöàíèåòî íà èìåíàòà íà Áîã îò ìàãè÷åñêàòà ïðàêòèêà, öåëÿùà ïðåâðúùàíåòî èì â òàëèñìàí, â îðúæèå çà ãîñïîäñòâî íàä ïðèðîäàòà. À íå ñà çíàåëè, êàêòî òè è òâîÿòà ìàøèíà íå çíàåòå, ÷å âñÿêà áóêâà å ñâúðçàíà ñ åäíà îò ÷àñòèòå íà òÿëîòî è ÷å àêî ïðîìåíèø ìÿñòîòî íà åäíà ñúãëàñíà, áåç äà ïîçíàâàø íåéíàòà ñèëà, íÿêîé îò òâîèòå îðãàíè ìîæå äà ñå èçìåñòè, ïðåîáðàçè è òè ùå ñå âèäèø çâåðñêè îñàêàòåí, âúíøíî äîæèâîò, à âúòðåøíî - íàâåêè.
- Ïðîùàâàé, ìó áå îòâúðíàë Áåëáî òî÷íî òîçè äåí, íî òè íå ìå ðàçóáåæäàâàø, à ñàìî ìå îêóðàæàâàø. Çíà÷è âñúùíîñò äúðæà â ðúöåòå ñè è ìîãà äà êîìàíäóâàì ñâîÿ ïåðñîíàëåí Àáóëàôèÿ, êàêòî òâîèòå ïðèÿòåëè ñà èìàëè Ãîëåì. Òàêà è ùå ãî íàðåêà, Àáóëàôèÿ. Çà íàé-áëèçêèòå - Àáó. È ìîÿò Àáóëàôèÿ ùå áúäå ïî-êðîòúê è ïî-ó÷òèâ îò òâîÿ. Ïî-ñêðîìåí. Íàëè âúïðîñúò å äà ñå íàìåðÿò âñè÷êè êîìáèíàöèè íà áîæèåòî èìå? Äîáðå, ïîãëåäíè â òîçè íàðú÷íèê, èìàì åäíà ïðîãðàìêà íà “Áåéñèê” çà êîìáèíèðàíå íà âñè÷êè ñåêâåíöèè îò ÷åòèðè áóêâè. Ñÿêàø íàðî÷íî å íàïðàâåíà çà IHVH. Åòî ÿ, èñêàø ëè äà òè ÿ ïóñíà? - È ìó áå ïîêàçàë ïðîãðàìàòà, êîÿòî çà Äèîòàëåâè èçãëåæäàøå òàêà, êàêòî çà äðóã, Êàáàëàòà.


êëèøå ïðîãðàìà


- Îïèòàé, íàïèøè I, H, V, H, êîãàòî èñêà “âúâåæäàíå”, è ïóñíè ïðîãðàìàòà. Ìîæå áè íÿìà äà ñè äîâîëåí: âúçìîæíèòå êîìáèíàöèè ñà ñàìî äâàäåñåò è ÷åòèðè.
- Áîæå ìîé! È êàêâî ùå ïðàâèø ñ äâàäåñåò è ÷åòèðè èìåíà íà Âñåâèøíèÿ? Ìèñëèø ëè, ÷å íàøèòå ìúäðåöè íå ñà íàïðàâèëè âå÷å ñìåòêàòà? Ìîëÿ òè ñå, ïðî÷åòè “Ñåôåð Éåöèðà”, øåñòíàäåñåòè ïàðàãðàô îò ÷åòâúðòà ãëàâà. È íå ñà èìàëè êàëêóëàòîðè. - Äâà Êàìúêà èçãðàæäàò äâà Äîìà. Òðè Êàìúêà èçãðàæäàò øåñò Äîìà. ×åòèðè Êàìúêà èçãðàæäàò äâàäåñåò è ÷åòèðè Äîìà. Ïåò Êàìúêà èçãðàæäàò ñòî è äâàäåñåò Äîìà. Øåñò Êàìúêà èçãðàæäàò ñåäåìñòîòèí è äâàäåñåò Äîìà. Ñåäåì Êàìúêà èçãðàæäàò ïåò õèëÿäè è ÷åòèðèäåñåò Äîìà. È âúðâè íàòàòúê è ìèñëè çà îíîâà, êîåòî óñòàòà íå ìîæå äà èçðå÷å è óõîòî íå ìîæå äà ÷óå. Çíàåø ëè êàê ñå íàðè÷à äíåñ òîâà? Ôàêòîðèàëíî èç÷èñëåíèå. À çíàåø ëè çàùî Òðàäèöèÿòà òå ïðåäóïðåæäàâà, ÷å å ïî-äîáðå äà ñïðåø? Çàùîòî, àêî áóêâèòå â èìåòî íà Áîã áÿõà îñåì, êîìáèíàöèèòå ùÿõà äà áúäàò ÷åòèðèäåñåò õèëÿäè, à àêî áÿõà äåñåò, ùÿõà äà áúäàò äåñåò ìèëèîíà è øåñòñòîòèí õèëÿäè. Êîìáèíàöèèòå íà òâîåòî íåùàñòíî èìå ñà áëèçî ÷åòèðèäåñåò ìèëèîíà è ñå áëàãîäàðè, ÷å íÿìàø ìíîãî èìåíà êàòî àìåðèêàíöèòå, èíà÷å ùåøå äà ñòèãíåø ïîâå÷å îò ÷åòèðèñòîòèí ìèëèîíà. Àêî áóêâèòå â èìåíàòà íà Áîã áÿõà äâàäåñåò è ñåäåì, çàùîòî åâðåéñêàòà àçáóêà íÿìà ãëàñíè, à ñàìî äâàäåñåò è äâå ñúãëàñíè ïëþñ ïåò âàðèàíòà, âúçìîæíèòå ìó èìåíà ùÿõà äà ïðåäñòàâëÿâàò äâàäåñåò è äåâåòöèôðåíî ÷èñëî. Íî áè òðÿáâàëî äà ñå èç÷èñëÿâàò è ïîâòîðåíèÿòà, çàùîòî íå áèâà äà ñå èçêëþ÷âà âåðîÿòíîñòòà èìåòî íà Áîã äà å Àëåô, ïîâòîðåíî äâàäåñåò è ñåäåì ïúòè, è òîãàâà ôàêòîðèàëúò íÿìà äà òè ñòèãíå è ùå òðÿáâà äà èç÷èñëÿâàø äâàäåñåò è ñåäåì íà äâàäåñåò è ñåäìà ñòåïåí. Ùå ïîëó÷èø ñïîðåä ìåí íÿêúäå êúì 444 ìèëèàðäà ìèëèàðäà ìèëèàðäà ìèëèàðäà âúçìîæíîñòè èëè îùå ïîâå÷å, âúâ âñåêè ñëó÷àé åäíî ÷èñëî îò òðèäåñåò è äåâåò öèôðè.
- Çàëúãâàø ìå, çà äà ìè íàïðàâèø âïå÷àòëåíèå. È àç ñúì ÷åë òâîÿ “Ñåôåð Éåöèðà”. Îñíîâíèòå áóêâè ñà äâàäåñåò è äâå è ñ òÿõ Áîã å ñúçäàë ñâåòà.
- À ïúê òè íå ìå çàáëóæäàâàé ñúñ ñîôèçìè, çàùîòî âëåçåø ëè âåäíúæ â òîçè ïîðÿäúê íà âåëè÷èíèòå, àêî âìåñòî äà ïîâäèãàø äâàäåñåò è ñåäåì íà äâàäåñåò è ñåäìà, ïîâäèãíåø äâàäåñåò è äâå íà äâàäåñåò è âòîðà, ïàê ùå ïîëó÷èø íåùî îò ïîðÿäúêà íà òðèñòà è ÷åòèðèäåñåò ìèëèàðäà ìèëèàðäà ìèëèàðäà. Èìà ëè ðàçëèêà çà òâîèòå ÷îâåøêè èçìåðåíèÿ? À çíàåø ëè, ÷å àêî òðÿáâà äà áðîèø åäíî, äâå, òðè è òàêà íàòàòúê, ÷èñëî ïî ÷èñëî, çà äà ñòèãíåø äî åäèí ìèëèàðä, ïîä÷åðòàâàì, äî åäíî íèùî è íèêàêâî ìèëèàðä÷å, ùå òè òðÿáâàò ïî÷òè òðèäåñåò è äâå ãîäèíè? Íî íåùàòà ñà ïî-ñëîæíè, îòêîëêîòî ñè ãè ïðåäñòàâÿø, è Êàáàëàòà ñúâñåì íå ñå ñâåæäà ñàìî äî “Ñåôåð Éåöèðà”. È òè êàçâàì çàùî åäíà ïåðìóòàöèÿ íà Òîðàòà òðÿáâà äà èçïîëçóâà âñè÷êèòå äâàäåñåò è ñåäåì áóêâè. Âÿðíî å, ÷å àêî â òå÷åíèå íà ïåðìóòàöèèòå ïåòòå êðàéíè òðÿáâà äà ïîïàäíàò â ñðåäàòà íà äóìàòà, òå ùå ñå ïðåâúðíàò â ñâîÿ íîðìàëåí åêâèâàëåíò. Íî íå âèíàãè å òàêà. Ïðè Èñàéÿ äåâåò, øåñò, ñåäåì, äóìàòà LMRBH, Ëåìàðá, êîÿòî â ñëó÷àÿ îçíà÷àâà “óìíîæàâàì”, å íàïèñàíà ñ êðàéíàòà áóêâà “ìåì” â ñðåäàòà.
- Çàùî?
- Çàùîòî âñÿêà áóêâà ñúîòâåòñòâóâà íà åäíî ÷èñëî è íîðìàëíàòà “ìåì” å íà ñòîéíîñò ÷åòèðèäåñåò, äîêàòî ôèíàëíàòà “ìåì” èìà ñòîéíîñò øåñòñòîòèí. Íå å øåãà ðàáîòà Òåìóðàòà, êîÿòî òå ó÷è äà êîìáèíèðàø, íèòî ïúê Ãåìàòðèÿòà, êîÿòî íàìèðà òàéíèòå âðúçêè ìåæäó äóìàòà è íåéíàòà ÷èñëåíà ñòîéíîñò. Ñ ôèíàëíàòà “ìåì” äóìàòà LMRBH ñå èç÷èñëÿâà íå íà 277, à íà 837 è å ðàâíà ïî òîçè íà÷èí íà ThThZL, “òàò”, “òàò”, “öàë”, êîÿòî îçíà÷àâà - “îíçè, êîéòî äàðÿâà â èçîáèëèå”. È òàêà, âèæäàø, ÷å òðÿáâà äà äúðæèø ñìåòêà çà âñè÷êèòå äâàäåñåò è ñåäåì áóêâè, çàùîòî ñà âàæíè íå ñàìî çâóêîâåòå, íî è ÷èñëàòà. À ñåãà äà ñå âúðíåì êúì ìîèòå ñìåòêè: êîìáèíàöèèòå ñà ïîâå÷å îò ÷åòèðèñòîòèí ìèëèàðäà ìèëèàðäà ìèëèàðäà ìèëèàðäà. À çíàåø ëè êîëêî âðåìå å íåîáõîäèìî äà ïðîâåðèø âñè÷êè ñúñ ñêîðîñò åäíà ñåêóíäà, àêî èçîáùî äîïóñíåì, ÷å åäíà ìàøèíà - íå òâîÿòà, ðàçáèðà ñå, êîÿòî å ìàëêà è áåçïîìîùíà, ìîæå äà ãî íàïðàâè? Ïðè åäíà êîìáèíàöèÿ â ñåêóíäà ñà íåîáõîäèìè ñåäåì ìèëèàðäà ìèëèàðäà ìèëèàðäà ÷àñà, ìàëêî ïîâå÷å îò ïåò ìèëèîíà ìèëèàðäà ìèëèàðäà ìèëèàðäà äíè, ÷åòèðèíàäåñåò õèëÿäè ìèëèàðäà ìèëèàðäà ìèëèàðäà ãîäèíè, ñòî è ÷åòèðèäåñåò ìèëèàðäà ìèëèàðäà ìèëèàðäà âåêà èëè ÷åòèðèíàäåñåò ìèëèàðäà ìèëèàðäà ìèëèàðäà õèëÿäîëåòèÿ. À àêî ðàçïîëàãàø ñ êàëêóëàòîð, êîéòî èçïðîáâà åäèí ìèëèîí êîìáèíàöèè â ñåêóíäà, ñàìî ñè ïîìèñëè êîëêî âðåìå ùå ñïåñòèø ñ òàêîâà åëåêòðîííî ñìåòàëî, ùîì ùå ñå ñïðàâè çà ÷åòèðèíàäåñåò õèëÿäè ìèëèàðäà ìèëèàðäà õèëÿäîëåòèÿ! Íî â äåéñòâèòåëíîñò èñòèíñêîòî èìå íà Áîã, òàéíîòî, å äúëãî êîëêîòî öÿëàòà Òîðà è íÿìà ìàøèíà íà ñâåòà, êîÿòî äà å ñïîñîáíà äà èç÷åðïè íåãîâèòå ïåðìóòàöèè, çàùîòî Òîðàòà å ñàìà ïî ñåáå ñè âå÷å ðåçóëòàò îò åäíà ïåðìóòàöèÿ ñ ïîâòîðåíèÿ íà äâàäåñåò è ñåäåìòå áóêâè íà àçáóêàòà, íà âñè÷êè çíàöè íà Òîðàòà, êúäåòî âñåêè çíàê èìà ñòîéíîñò íà îòäåëíà áóêâà, ìàêàð ÷å ñå ïîÿâÿâà áåçáðîé ïúòè â äðóãè ñòðàíèöè, êàêòî äâåòå “õå” â èìåòî IHVH èìàò ñòîéíîñò íà äâå áóêâè. Çàòîâà, àêî èñêàø äà èç÷èñëèø âúçìîæíèòå ïåðìóòàöèè íà âñè÷êè çíàöè â öÿëàòà Òîðà, íÿìà äà òè ñòèãíàò âñè÷êè íóëè íà ñâåòà. Îïèòàé, îïèòàé ñ òâîÿòà íåùàñòíà ñ÷åòîâîäíà ìàøèíêà. Èñòèíñêàòà Ìàøèíà ñúùåñòâóâà, ðàçáèðà ñå, íî íå å ïðîèçâåäåíà â òâîÿòà ñèëèêîíñêà äîëèíà [58], òÿ å ñâåòàòà Êàáàëà èëè Òðàäèöèÿòà, è ðàâèíèòå âå÷å îò âåêîâå ïðàâÿò òîâà, êîåòî íèòî åäíà ìàøèíà íå áè ìîãëà íèêîãà äà íàïðàâè, è äà ñå íàäÿâàìå, ÷å èçîáùî íÿìà äà íàïðàâè. Çàùîòî, êîãàòî êîìáèíàöèèòå áúäàò èç÷åðïàíè, ðåçóëòàòúò òðÿáâà äà îñòàíå â òàéíà è âúâ âñè÷êè ñëó÷àè âñåëåíàòà ùå ïðåóñòàíîâè ñâîÿ öèêúë, à íèå ùå èçãîðèì áåçïàìåòíè â ñëàâàòà íà âåëèêèÿ Ìàòàòðîí [59].
- Àìèí, çàêëþ÷è Áåëáî.
Íî Äèîòàëåâè îùå îòòîãàâà ãî áå òëàñíàë êúì òåçè âèñèíè è Áåëáî íàâÿðíî ñè å äàâàë ñìåòêà çà òîâà. Ðÿäêî ñå ñëó÷âàøå äà íå îñòàíå ñëåä ðàáîòíî âðåìå, çà äà èçïðîáâà ïðîãðàìè, êîèòî äà ïðîâåðÿâàò èç÷èñëåíèÿòà íà Äèîòàëåâè. ßâíî èñêàøå äà ìó ïîêàæå àêî íå äðóãî, òî ïîíå ÷å íåãîâèÿò Àáó ìîæå äà ìó êàæå èñòèíàòà çà íÿêîëêî ñåêóíäè, áåç äà òðÿáâà äà ñìÿòà íà ðúêà âúðõó ïîæúëòåëè ïåðãàìåíòè ñ ïðàñòàðè ÷èñëîâè ñèñòåìè, êîèòî, ïðèìåðíî êàçàíî, íå âêëþ÷âàò ïîíÿòèåòî íóëà. Íàïðàçíî, Àáó îòãîâàðÿøå, äîêúäåòî ñòèãàõà âúçìîæíîñòèòå íà åêñïîíåíöèàëíàòà ìó äåíîòàöèÿ, è Áåëáî íå óñïÿâàøå äà çàïóøè óñòàòà íà Äèîòàëåâè ñ òîçè åêðàí, êîéòî ñå èçïúëâàøå äî áåçêðàé ñ íóëè, íî áåøå áëåäà âèçóàëíà èìèòàöèÿ íà ìíîæåñòâåíîñòòà íà êîìáèíàòîðíèòå âñåëåíè è íà åêñïëîçèÿòà íà âñè÷êè âúçìîæíè ñâåòîâå...

Îíçè äåí îáà÷å, ñëåä âñè÷êî, êîåòî ñå ñëó÷è, è ñ ðîçåíêðîéöåðîâñêàòà ãðàâþðà íà ñòåíàòà íåâúçìîæíî áåøå Áåëáî, òúðñåéêè êîäîâà äóìà, äà íå ñå å âúðíàë êúì òåçè óïðàæíåíèÿ ñ èìåòî íà Áîãà. Íàâÿðíî áå èãðàë ñ ÷èñëà êàòî òðèäåñåò è øåñò èëè ñòî è äâàäåñåò, àêî íàèñòèíà, êàêòî ïðåäïîëàãàõ, å áèë ïðåñëåäâàí îò òåçè ÷èñëà. È ñëåäîâàòåëíî íå å êîìáèíèðàë ÷åòèðèòå åâðåéñêè áóêâè, çàùîòî å çíàåë, ÷å ÷åòèðè êàìúêà èçãðàæäàò ñàìî äâàäåñåò è ÷åòèðè äîìà.
Äàëè ïúê íå å äåéñòâóâàë ñ åâðîïåéñêàòà òðàíñêðèïöèÿ IAHVEH, êîÿòî ñúäúðæà è äâå ãëàñíè? Ïðè øåñò áóêâè å ðàçïîëàãàë ñúñ ñåäåìñòîòèí è äâàäåñåò ïåðìóòàöèè. È òîãàâà íàâÿðíî äà å èçáðàë òðèäåñåò è øåñòàòà èëè ñòî è äâàäåñåòàòà.
Áÿõ îòèøúë â àïàðòàìåíòà êúì åäèíàäåñåò ÷àñà, à âå÷å áåøå åäèí. Òðÿáâàøå äà ñúñòàâÿ ïðîãðàìà çà àíàãðàìè îò øåñò áóêâè è ñå ãîòâåõ äà ïðèñïîñîáÿ ïðîãðàìàòà çà ÷åòèðè, ñ êîÿòî ðàçïîëàãàõ.
Èìàõ íóæäà îò ãëúòêà âúçäóõ. Èçëÿçîõ íà óëèöàòà, êóïèõ ñè íåùî çà õàïâàíå è íîâà áóòèëêà óèñêè.
Êà÷èõ ñå ãîðå, îñòàâèõ ñàíäâè÷èòå â åäèí úãúë, ìèíàõ âåäíàãà íà óèñêèòî, íàãëàñèõ êîìïþòúðà íà ñèñòåìà “Áåéñèê” è âêàðàõ ïðîãðàìàòà çà øåñòòå áóêâè - íàïðàâèõ äîñòà ãðåøêè è çàãóáèõ ïîâå÷å îò ïîëîâèí ÷àñ, íî êúì äâà è ïîëîâèíà ïðîãðàìàòà âå÷å ôóíêöèîíèðàøå è íà åêðàíà ñå çàðåäèõà ñåäåìñòîòèí è äâàäåñåòòå èìåíà íà Áîã.


êëèøå àíàãðàìè ïîâå÷å îò ñòðàíèöà

Èçäúðïàõ ëèñòà îò ïå÷àòàùîòî óñòðîéñòâî, íî áåç äà ãî îòêúñâàì, ñÿêàø ÷åòÿõ ðóëîòî íà èñòèíñêàòà Òîðà. Îïèòàõ ñ òðèäåñåò è øåñòîòî èìå. Ïúëåí ìðàê. Ãëúòêà óèñêè è ïîñëå, ñ êîëåáëèâè äâèæåíèÿ, îïèò ñúñ ñòî è äâàäåñåòîòî. Íèùî...
Èñêàøå ìè ñå äà óìðà. Íî âå÷å áÿõ ßêîïî Áåëáî è ßêîïî Áåëáî íàâÿðíî áå ìèñëèë êàêòî ìèñëåõ àç. Íÿêúäå áÿõ äîïóñíàë ãðåøêà, òúïà, íåçíà÷èòåëíà ãðåøêà. Áÿõ íà êîñúì îò ðåøåíèåòî. À äà íå áè Áåëáî, ïî íåÿñíè çà ìåí ïðè÷èíè, äà å áðîèë îò êðàÿ?
Êàçîáîí, ãëóïàêî!, êàçàõ ñè. Ðàçáèðà ñå, ÷å îò êðàÿ. Èëè ïî-òî÷íî, îò äÿñíî íà ëÿâî. Áåëáî áåøå âëîæèë â êîìïþòúðà èìåòî íà Áîã, òðàíñêðèáèðàíî íà ëàòèíèöà, åñòåñòâåíî, íî äóìàòà áåøå åâðåéñêà è ñå ïèøåøå îò äÿñíî íà ëÿâî - HEVHAI! È òîãàâà, ðàçáèðà ñå, ðåäúò íà ïåðìóòàöèèòå ñå îáðúùàøå.
Çíà÷è òðÿáâàøå äà áðîÿ îòçàä íàïðåä. Îïèòàõ îòíîâî è ñ äâàòà âàðèàíòà.
Íå ñå ïîëó÷è.
Áÿõ îáúðêàë âñè÷êî. Áÿõ ñå âêîï÷èë â åäíà õèïîòåçà, ìíîãî ïðèìàìëèâà, íî ôàëøèâà. Ñëó÷âà ñå è íà íàé-äîáðèòå ó÷åíè.
Íå, íå íà íàé-äîáðèòå ó÷åíè. Íà âñè÷êè.
Íèìà ñàìî ìåñåö ïî-ðàíî íå ñè áÿõìå ãîâîðèëè, ÷å ïðåç ïîñëåäíî âðåìå ñà èçëåçëè ïîíå òðè ðîìàíà, â êîèòî ãëàâíèÿò ãåðîé òúðñè ñ êîìïþòúð èìåòî íà Áîã? Áåëáî íÿìàøå äà ïîñòúïè òàêà áàíàëíî. È îñâåí òîâà, êîãàòî ÷îâåê èçáèðà êîäîâà äóìà, èçáèðà íåùî, êîåòî ñå ïîìíè ëåñíî, êîåòî ìó èäâà ñïîíòàííî, êîåòî íàáèðà åäâà ëè íå àâòîìàòè÷íî. Â íèêàêúâ ñëó÷àé HIVEAH! Ïðè òîâà ùå ìó å áèëî íåîáõîäèìî äà ñú÷åòàå Íîòàðèêîíà è Òåìóðàòà è äà èçìèñëè íÿêàêúâ àêðîñòèõ, çà äà ñè ñïîìíÿ äóìàòà, íåùî êàòî Õóáàâàòà Èçîëäà Âèäÿ Åäèí Àëàáàñòðîâ Õðàì.
À çàùî Áåëáî íåïðåìåííî äà å ìèñëèë ñ êàáàëèñòè÷íèòå òåðìèíè íà Äèîòàëåâè? Íåãîâàòà èäåÿ-ôèêñ áåøå Ïëàíúò, à â Ïëàíà áÿõìå âêëþ÷èëè òîëêîâà äðóãè åëåìåíòè - Ðîçåíêðîéöåðè, Ñèíàðõèÿ [60], Õóìóíêóëóñè, Ìàõàëîòî, Êóëàòà, äðóèäèòå, Åíîÿ [61]...
...Åíîÿ. Ñåòèõ ñå çà Ëîðåíöà Ïåëåãðèíè. Ïðîòåãíàõ ðúêà è îòíîâî îáúðíàõ ôîòîãðàôèÿòà, êîÿòî áÿõ ñêðèë îò ïîãëåäà ñè. Ïîìú÷èõ ñå äà ñå ñúñðåäîòî÷à è äà ñè ñïîìíÿ îíàçè âå÷åð â Ïèåìîíò... Ïðèáëèæèõ ôîòîãðàôèÿòà äî ëèöåòî ñè è ïðî÷åòîõ ïîñâåùåíèåòî: “Çàùîòî ñúì ïúðâàòà è ïîñëåäíàòà, ïî÷èòàíàòà è ìðàçåíàòà. Àç ñúì áëóäíèöàòà è ñâåòèöàòà. Ñîôèÿ”.
Íàâÿðíî å áèëî ñëåä ïðàçíåíñòâîòî ó Ðèêàðäî. Ñîôèÿ - ïåò áóêâè. À çàùî òðÿáâàøå äà ãè ðàçìåñòâàì? Ïî-ñêîðî àç èìàõ èçêðèâåíà ìèñúë. Áåëáî îáè÷à Ëîðåíöà, îáè÷à ÿ, çàùîòî å òàêàâà, êàêâàòî å, à òÿ å Ñîôèÿ, è êàòî ñè ïîìèñëÿ, ÷å ñåãà, â òîçè ìîìåíò, òÿ... Â ïàìåòòà ìè èçíèêíàõà äóìèòå íà Äèîòàëåâè:
“Âúâ âòîðàòà ñåôèðà òúìíèÿò Àëåô ñå ïðåâðúùà â ëú÷èñò Àëåô. Îò ×åðíàòà òî÷êà ñå èçñèïâàò áóêâèòå íà Òîðàòà, ñúãëàñíèòå ñà òÿëîòî, ãëàñíèòå, äúõà, è âñè÷êè òå ñúïðîâîæäàò êàíòèëåíàòà íà âÿðâàùèÿ. Êîãàòî ñå çàäâèæâà ìåëîäèÿòà íà çíàöèòå, çàåäíî ñ íåÿ ñå çàäâèæâàò è ãëàñíèòå è ñúãëàñíèòå. Îò òÿõ èçíèêâà Õîõìà, Ìúäðîñòòà, Çíàíèåòî, Ïúðâè÷íàòà èäåÿ, â êîÿòî êàòî â êîâ÷åæå ñå ñúäúðæà âñè÷êî, ãîòîâî äà ñå ðàçïðúñíå â ñúòâîðåíèåòî. Â Õîõìà ñå ñúäúðæà åñåíöèÿòà íà âñè÷êî, êîåòî ùå ïîñëåäâà...”
À êàêâî ïðåäñòàâëÿâàøå Àáóëàôèÿ ñ öåëèÿ ñè òàåí çàïàñ îò ôàéëîâå? Íå áåøå ëè òîé êîâ÷åæåòî, êðèåùî âñè÷êî, êîåòî Áåëáî çíàåøå èëè ñìÿòàøå, ÷å çíàå, íåãîâàòà Ñîôèÿ, íåãîâàòà Ìúäðîñò? Òîé èçáèðà êîäîâî èìå, çà äà ïðîíèêíå â äúëáèíèòå íà Àáóëàôèÿ, îáåêòà, ñ êîéòî ïðàâè ëþáîâ (åäèíñòâåíèÿ), íî ñúùåâðåìåííî ìèñëè çà Ëîðåíöà, òúðñè åäíà äóìà, ñ êîÿòî äà çàâëàäåå Àáóëàôèÿ, íî êîÿòî äà ìó ñëóæè çà êëþ÷ êúì ñúðöåòî íà Ëîðåíöà, è áè èñêàë äà ïðîíèêíå â íåéíîòî ñúðöå òàêà, êàêòî ìîæå äà ïðîíèêíå â ñúðöåòî íà Àáóëàôèÿ, èñêà Àáóëàôèÿ äà áúäå íåïðîíèöàåì çà âñè÷êè îñòàíàëè òàêà, êàêòî Ëîðåíöà å íåïðîíèöàåìà çà íåãî, æèâåå ñ èëþçèÿòà, ÷å ùå ìîæå äà îõðàíÿâà, ïîçíàâà è âëàäåå òàéíàòà íà Ëîðåíöà òàêà, êàêòî âëàäåå òàéíàòà íà Àáóëàôèÿ...
Èçìèñëÿõ ñè íÿêàêâî îáÿñíåíèå è ñè âíóøàâàõ, ÷å å èñòèíñêîòî. Êàêòî ïðè Ïëàíà: ïðèåìàõ ñâîèòå æåëàíèÿ çà äåéñòâèòåëíîñò.
Íî ïîíåæå âå÷å áÿõ ïèÿí, çàñòàíàõ ïðåä êëàâèàòóðàòà è íàïèñàõ: ÑÎÔÈß. Êîìïþòúðúò ëþáåçíî ìè ïîñòàâè îòíîâî âúïðîñà: “Çíàåòå ëè êîäà?” Ãëóïàâà ìàøèíà, íå ñå òðîãâàøå äîðè ïðè ìèñúëòà çà Ëîðåíöà.

6


Åâðåèíúò Ëåîí ñå ïîñâåòè íà ðåä çàìåíè
íà áóêâè è íà ñëîæíè èçìåíåíèÿ.
È èçãîâîðè Èìåòî íàêðàÿ, òî å Êëþ÷úò,
Âðàòàòà, Åõîòî, Âëàäåëåöúò, Ïàëàòúò.
(Õîðõå Ëóèñ Áîðõåñ, “Ãîëåì”)


È òîãàâà, îò îìðàçà êúì Àáóëàôèÿ, íà íå çíàì êîé ïîðåä òúï âúïðîñ (“Çíàåòå ëè êîäà?”) îòãîâîðèõ: “Íå!”.

Åêðàíúò çàòðåïêà, çàïî÷íà äà ñå èçïúëâà ñ äóìè, ðåäîâå, èíäåêñè, ñ öÿë âîäîïàä îò òåêñòîâå.
Áÿõ ðàçêðèë òàéíàòà íà Àáóëàôèÿ.
Òîëêîâà ñå ñìàÿõ îò ïîáåäàòà, ÷å äîðè íå ñè çàäàäîõ âúïðîñà çàùî Áåëáî å èçáðàë èìåííî òàçè äóìà. Ñåãà ãî çíàÿ, è çíàÿ, ÷å òîé, â ìîìåíò íà ïðîñâåòëåíèå, áå ðàçáðàë òîâà, êîåòî àç ðàçáèðàì åäâà ñåãà. Íî â ÷åòâúðòúê ñè ïîìèñëèõ ñàìî, ÷å ñúì ïîáåäèë.
Çàïî÷íàõ äà òàíöóâàì, äà ïëÿñêàì ñ ðúöå, äà ïåÿ åäíà êàçàðìåíà ïåñåí. Ïîñëå ñå ñïðÿõ è îòèäîõ äî òîàëåòíàòà äà ñè èçìèÿ ëèöåòî. Âúðíàõ ñå è âêëþ÷èõ ïå÷àòàùîòî óñòðîéñòâî - íàé-íàïðåä êúì ïîñëåäíèÿ ôàéë, òîçè, êîéòî Áåëáî áå íàïèñàë, ïðåäè äà èçáÿãà â Ïàðèæ. È äîêàòî ïðèíòåðúò áåçìèëîñòíî ñòúðæåøå, çàïî÷íàõ äà ÿì ñ íàñòúðâåíèå è ïðîäúëæèõ äà ïèÿ.
Êîãàòî ïå÷àòàùîòî óñòðîéñòâî ñïðÿ, ïðî÷åòîõ òåêñòà è îñòàíàõ ñìàÿí, îùå íå ìîæåõ äà îñúçíàÿ äàëè ñå íàìèðàì ïðåä íåâåðîÿòíè ðàçêðèòèÿ, èëè ïðåä äîêàçàòåëñòâîòî çà åäíà ëóäîñò. Êàêâî âñúùíîñò çíàåõ çà ßêîïî Áåëáî? Êàêâî áÿõ íàó÷èë çà íåãî ïðåç äâåòå ãîäèíè, êîèòî áÿõ ïðåêàðàë äî íåãî ïî÷òè íåîòëú÷íî? Äîêîëêî ìîæåõ äà âÿðâàì íà äíåâíèêà íà åäèí ÷îâåê, êîéòî ñïîðåä ñîáñòâåíèòå ìó ïðèçíàíèÿ ïèøåøå ïðè èçêëþ÷èòåëíè îáñòîÿòåëñòâà è ïîä âúçäåéñòâèåòî íà àëêîõîëà, òþòþíà, óæàñà, îòêúñíàò îò ñâåòà â ïðîäúëæåíèå íà òðè äíè?

Âå÷å áåøå íîù, íîùòà ñðåùó äâàäåñåò è ïúðâè þíè. Î÷èòå ìè ñúëçÿõà. Îò ñóòðèíòà ñå áÿõ âòðåí÷èë â òîçè åêðàí è â òî÷êîîáðàçíèÿ ìðàâóíÿê, îòïå÷àòàí îò ïðèíòåðà. Íåçàâèñèìî îò òîâà äàëè ïðî÷åòåíîòî áåøå èñòèíà èëè ëúæà, Áåëáî ìè áå êàçàë, ÷å ùå ìè òåëåôîíèðà íà ñëåäíàòà óòðèí. Òðÿáâàøå äà ãî ÷àêàì. Âèåøå ìè ñå ñâÿò.
Çàëèòàéêè, îòèäîõ â ñïàëíÿòà è êàêòî ñè áÿõ ñ äðåõèòå, ñå îòïóñíàõ íà íåîïðàâåíîòî ëåãëî.

Ñúáóäèõ ñå êúì îñåì ñëåä äúëáîê ëåïêàâ ñúí è îòíà÷àëî íå ìîæàõ äà îñúçíàÿ êúäå ñå íàìèðàì. Çà ùàñòèå, áåøå îñòàíàëà øåïà êàôå è ñè íàïðàâèõ íÿêîëêî ÷àøè. Òåëåôîíúò íå çâúíåøå, íå ñìååõ äà ñëÿçà äà ñè êóïÿ íåùî, áîÿõ ñå, ÷å Áåëáî ùå ñå îáàäè òî÷íî â òîçè ìîìåíò.
Îòèäîõ îòíîâî ïðè êîìïþòúðà è ïóñíàõ íà ïðèíòåðà äðóãèòå äèñêåòè, ïî ðåä íà íîìåðàòà. Íàìåðèõ èãðè, óïðàæíåíèÿ, ðàçêàçè çà ñúáèòèÿ, êîèòî çíàåõ, íî ïðå÷óïåíè ïðåç ïîãëåäà íà Áåëáî, è òåçè ñúáèòèÿ ìè ñå ÿâÿâàõà â äðóãà ñâåòëèíà. Îòêðèõ ÷àñòè îò äíåâíèê, èçïîâåäè, áåëåæêè çà íîâåëè, çàïèñàíè ñ ãîð÷èâîòî ïåðî íà ÷îâåê, êîéòî çíàå ïðåäâàðèòåëíî, ÷å ñà îáðå÷åíè íà íåóñïåõ. Íàìåðèõ àíîòàöèè, ïîðòðåòè íà õîðà, êîèòî ïðè òîâà ñè ñïîìíÿõ, íî êîèòî ïðèäîáèâàõà íîâè ôèçèîíîìèè - áèõ êàçàë ïî-óæàñíè, èëè ïî-óæàñåí áåøå ñàìî ìîÿò ïîãëåä, ìîÿò íà÷èí äà ñú÷åòàâàì ñëó÷àéíè áåëåçè â åäíà ñòðàõîâèòà ôèíàëíà ìîçàéêà?
Íî ïðåäè âñè÷êî íàìåðèõ åäèí öÿëîñòåí ôàéë, êîéòî ñúäúðæàøå ñàìî öèòàòè. Èçâàäåíè îò íàé-ïîñëåäíèòå ÷åòèâà íà Áåëáî, ïîçíàõ ãè âåäíàãà. Êîëêî ïîäîáíè òåêñòîâå áÿõìå ïðî÷åëè ïðåç ïîñëåäíèòå ìåñåöè... Áÿõà íîìåðèðàíè: ñòî è äâàäåñåò. Èëè áðîÿò èì íå áåøå ñëó÷àåí, èëè ñúâïàäåíèåòî áåøå ñìóùàâàùî. È çàùî òî÷íî òåçè öèòàòè, à íå äðóãè?

Äíåñ íå ìîãà äà ïðåïðî÷èòàì òåêñòîâåòå íà Áåëáî, íèòî öÿëàòà èñòîðèÿ, êîÿòî òå ìè âðúùàò â ïàìåòòà, îñâåí â ñâåòëèíàòà íà âúïðîñíèÿ ôàéë. Ïðåõâúðëÿì òåçè “èçâëåöè” êàòî çúðíàòà íà íÿêàêâà åðåòè÷íà áðîåíèöà è âñå ïîâå÷å ñå óáåæäàâàì, ÷å íÿêîè îò òÿõ íàâÿðíî ñà ïðåäñòàâëÿâàëè çà Áåëáî ñèãíàë çà òðåâîãà, ñïàñèòåëíà íèøêà.
Èëè ïúê àç íå óñïÿâàì âå÷å äà îòëè÷à ïîëåçíèÿ ñúâåò îò áëóæäàåíåòî íà ðàçóìà? Îïèòâàì ñå äà ñè âíóøà, ÷å ìîÿò ïðî÷èò å ïðàâèëíèÿò, íî òî÷íî òàçè ñóòðèí íÿêîé ìè êàçà - íà ìåí, à íå íà Áåëáî, - ÷å ñúì ëóä.

Ëóíàòà áàâíî ñå èçäèãà íàä õîðèçîíòà çàä áèëîòî íà Áðèêî. Ãîëÿìàòà êúùà å íàñåëåíà ñ åäâà äîëîâèìè øóìîâå - ìîæå áè äúðâîÿäè èëè ìèøêè, èëè ïúê ïðèçðàêà íà Àäåëèíî Êàíåïà... Íå ñå îñìåëÿâàì äà òðúãíà ïî êîðèäîðà, çàòâîðèë ñúì ñå â êàáèíåòà íà ÷è÷î Êàðëî è ãëåäàì ïðåç ïðîçîðåöà. Îò âðåìå íà âðåìå èçëèçàì íà òåðàñàòà äà ïðîâåðÿ äàëè íÿêîé íå ñå èçêà÷âà ïî ñêëîíà íà õúëìà. Èìàì ÷óâñòâîòî, ÷å ñúì â íÿêàêúâ ôèëì. Óæàñ: “Òå ñå ïðèáëèæàâàò...”

Ïðè òîâà õúëìúò å áåçëþäåí â òàçè âå÷å ëÿòíà íîù.

Êîëêî áåçðàçñúäíî, íåÿñíî, áåçóìíî áåøå âúçñòàíîâÿâàíåòî, êîåòî ñå îïèòâàõ äà íàïðàâÿ, çà äà óáèÿ âðåìåòî - è çà äà îñòàíà æèâ - îíàçè âå÷åð, îò ïåò äî äåñåò, èçïðàâåí â Ïåðèñêîïà, äîêàòî, çàðàäè êðúâîîáðàùåíèåòî, áàâíî è âíèìàòåëíî äâèæåõ êðàêàòà ñè, ñÿêàø â ðèòúìà íà àôðîáðàçèëñêè òàíö.
Ñïîìíÿõ ñè ïîñëåäíèòå ãîäèíè, êîãàòî ñå îñòàâÿõ äà ìå âîäè îìàéâàùîòî áàðàáàíåíå íà àòàáàêèòå... Ìîæå áè èìåííî çà äà ìè âíóøàò îòêðèòèåòî, ÷å íàøèòå ôàíòàçèè, èçðàçèëè ñå íÿêîãà â ìåõàíè÷åí òàíö, òàì, â òîçè õðàì íà ìåõàíèêàòà, ùå ñå ïðåâúðíàò â ðèòóàëè çà ïðèçîâàâàíå, îáëàäàâàíå è ïîä÷èíÿâàíå îò áîæåñòâîòî Åøó.

Îíàçè âå÷åð â Ïåðèñêîïà íÿìàõ íèêàêâî äîêàçàòåëñòâî, ÷å òîâà, êîåòî êîìïþòúðúò ìè áåøå îòêðèë, å èñòèíà. Îñòàâàøå ìè çàùèòàòà íà ñúìíåíèåòî. Äî ïîëóíîù ìîæå áè ùÿõ äà îñúçíàÿ, ÷å ñúì äîøúë â Ïàðèæ è ñúì ñå ñêðèë êàòî êðàäåö â åäèí áåçîáèäåí ìóçåé íà òåõíèêàòà ñàìî çàùîòî ñúì ñå âêëþ÷èë ãëóïàøêè â åäíà ìàêóìáà çà òóðèñòè è ñå áÿõ ïîääàë íà õèïíîçàòà íà êàäèëíèöèòå è íà ðèòúìà íà òàì-òàìèòå.
Ïàìåòòà ìè ñå îïèòâàøå òó äà ñå îòúðñè îò ìàãèÿòà, òó äà èçïèòà ñòðàõîïî÷èòàíèå èëè ïîäîçðåíèå, êîãàòî âúçñòàíîâÿâàøå ìîçàéêàòà, è áèõ èñêàë ñåãà äà çàïàçÿ òîâà ñúñòîÿíèå íà óìà, òîâà êîëåáàíèå ìåæäó âíóøåíèåòî íà èçìèñëèöàòà è ïðåä÷óâñòâèåòî çà êëîïêà, äíåñ, êîãàòî ñ äàëå÷ ïî-áèñòúð óì ðàçñúæäàâàì âúðõó òîãàâàøíèòå ñè ìèñëè, ñúïîñòàâÿéêè îòíîâî äîêóìåíòèòå, òðåñêàâî ïðî÷åòåíè åäèí äåí ïî-ðàíî, ïîñëå íà àåðîãàðàòà è ïî âðåìå íà ïîëåòà ìè êúì Ïàðèæ.
Îïèòâàõ ñå äà ñè îáÿñíÿ áåçîòãîâîðíèÿ íà÷èí, ïî êîéòî àç, Áåëáî è Äèîòàëåâè áÿõìå ñòèãíàëè äî ïðåîñìèñëÿíåòî íà ñâåòà, èëè êàêòî áè êàçàë Äèîòàëåâè - äî îòêðèâàíåòî íà îíåçè ÷àñòè îò Êíèãàòà, êîèòî áÿõà æèãîñàíè ñ áÿë îãúí â ðàçñòîÿíèÿòà ìåæäó ñëåäèòå, îñòàâåíè îò ÷åðíîîãíåíèòå íàñåêîìè, êîèòî íàñåëÿâàõà è ïðèâèäíî ïðåäñòàâëÿâàõà ñìèñúëà íà Òîðàòà.

Ñåãà ñúì òóê, ñëåä êàòî óñïÿõ - íàäÿâàì ñå - äà ïîñòèãíà ñïîêîéñòâèåòî è ïðèìèðåíèåòî, è âúçñòàíîâÿâàì èñòîðèÿòà, êúì êîÿòî ñå âðúùàõ ïðåäè äâå âå÷åðè â Ïåðèñêîïà, èçïúëíåí åäíîâðåìåííî ñúñ ñòðàõ è ñ íàäåæäà, ÷å ùå ñå îêàæå íåâÿðíà: áÿõ ÿ ïðî÷åë äâà äíè ïî-ðàíî â àïàðòàìåíòà íà Áåëáî, íî âñúùíîñò ÿ áÿõ ïðåæèâÿë, îò÷àñòè áåç äà ãî ñúçíàâàì, ïðåç ïîñëåäíèòå äâàíàäåñåò ãîäèíè, ìåæäó óèñêèòî íà “Ïèëàä” è ïðàõîëÿêà íà èçäàòåëñòâî “Ãàðàìîíä”.

III

ÁÈÍÀ

7

Íå î÷àêâàéòå ïðåêàëåíî ìíîãî îò êðàÿ íà ñâåòà.
(Ñòàíèñëàâ Éåæè Ëåö, "Íåâ÷åñàíè ìèñëè", Êðàêîâ, "Âèäàâíèöòâî ëèòåðàöêå", 1977)


Äà âëåçåø â óíèâåðñèòåòà äâå ãîäèíè ñëåä øåñòäåñåò è îñìà å âñå åäíî äà ñè ïðèåò â Àêàäåìèÿòà "Ñåí-Ñèð" ïðåç äåâåòäåñåò è òðåòà [62]. ×îâåê èìà ÷óâñòâîòî, ÷å å ñãðåøèë ãîäèíàòà íà ðàæäàíåòî ñè. Îò äðóãà ñòðàíà, ßêîïî Áåëáî, êîéòî áåøå ïîíå ñ ïåòíàäåñåò ãîäèíè ïî-âúçðàñòåí îò ìåí, ìå óáåäè ïî-êúñíî, ÷å òîâà óñåùàíå èçïèòâàò âñè÷êè ïîêîëåíèÿ. ×îâåê ñå ðàæäà âèíàãè ïîä ãðåøíà çâåçäà è àêî èñêà äà ñúùåñòâóâà ïî äîñòîåí íà÷èí íà ñâåòà, òðÿáâà âñåêè äåí äà ïîïðàâÿ õîðîñêîïà ñè.
Ìèñëÿ, ÷å ñòàâàìå òîâà, êîåòî íàøèÿò áàùà íè å ó÷èë â äàëå÷íèòå âðåìåíà, êîãàòî íå ñå å ãðèæåë çà âúçïèòàíèåòî íè. Ôîðìèðàìå ñå îò îòïàäúöèòå íà ìúäðîñòòà. Áÿõ íà äåñåò ãîäèíè è èñêàõ ðîäèòåëèòå ìè äà ìå àáîíèðàò çà åäèí ñåäìè÷íèê, êîéòî ïóáëèêóâàøå øåäüîâðèòå íà ëèòåðàòóðàòà â êîìèêñè. Íå îò ñòèñíàòîñò, à ïî-ñêîðî îò íåäîâåðèå êúì êîìèêñèòå áàùà ìè ñå îïèòà äà ñå èçìúêíå. "Öåëòà íà òîâà ñïèñàíèå, çàÿâèõ àç, öèòèðàéêè ìîòîòî íà ïîðåäèöàòà, çàùîòî áÿõ õèòðî è ñúîáðàçèòåëíî äåòå, å âñúùíîñò äà âúçïèòàâà ïî ïðèÿòåí íà÷èí." Áàùà ìè, áåç äà âäèãà ïîãëåä îò ñâîÿ âåñòíèê, êàçà: "Öåëòà íà òâîåòî ñïèñàíèå å êàòî öåëòà íà âñè÷êè âåñòíèöè - äà ñå ïðîäàâà êîëêîòî ìîæå ïîâå÷å."
Îò òîçè äåí ñòàíàõ íåäîâåð÷èâ.
Òîåñò ñúæàëèõ, ÷å ñúì áèë äîâåð÷èâ. ×å ñúì ñå îñòàâÿë äà áúäà âïðèì÷åí îò ñòðàñò êúì ðàçóìà. Òàêàâà å äîâåð÷èâîñòòà.
Íå ÷å íåäîâåð÷èâèÿò íå òðÿáâà äà âÿðâà â íèùî. Òîé âÿðâà, íî íå íà âñè÷êî. Êîãàòî âåäíúæ å ïîâÿðâàë â íåùî, ñëåäâàùèÿ ïúò âÿðâà ñàìî àêî ïî íÿêàêúâ íà÷èí âòîðîòî ïðîèçëèçà îò ïúðâîòî. Äåéñòâóâà êúñîãëåäî, ìåòîäè÷íî, íå ñå âïóñêà êúì äàëå÷íè õîðèçîíòè. Äà âÿðâàø â äâå íåùà, êîèòî íå ñà çàåäíî, ïðè òîâà ñ ìèñúëòà, ÷å íÿêúäå ñúùåñòâóâà è òðåòî, òàéíî, êîåòî îáåäèíÿâà ïúðâèòå äâå, åòî òîâà å äîâåð÷èâîñòòà.
Íåäîâåð÷èâîñòòà íå èçêëþ÷âà ëþáîïèòñòâîòî, íàïðîòèâ, òî ïîìàãà. Íå âÿðâàõ íà âåðèãèòå îò èäåè, íî ìè äîïàäàøå òÿõíàòà ïîëèôîíè÷íîñò. Äîñòàòú÷íî å äà íå âÿðâàø â äâå èäåè, è òå, è äâåòå ôàëøèâè, ìîãàò äà ñå ñáëúñêàò, ñúçäàâàéêè åäèí ïðèÿòåí èíòåðâàë èëè åäèí diabolus in musica [63]. Íå óâàæàâàõ èäåèòå, çà êîèòî äðóãèòå çàëàãàõà æèâîòà ñè, íî äâå-òðè èäåè, êîèòî íå óâàæàâàõ, ìîæåõà äà îáðàçóâàò ìåëîäèÿ. Èëè ðèòúì, à îùå ïî-äîáðå äæàç.
Ïî-êúñíî Ëèÿ ùåøå äà ìè êàæå:
- Òè âèíàãè ñå äâèæèø ïî ïîâúðõíîñòèòå. Àêî ïîíÿêîãà èçãëåæäàø äúëáîê, òî å çàùîòî ñè íàïëàñòèë ìíîãî îò òÿõ è ñúçäàâàø âïå÷àòëåíèåòî çà íåùî ñîëèäíî, íî àêî áåøå íàèñòèíà ñîëèäíî òÿëî, íå áè ìîãúë äà ñòîèø íà êðàêàòà ñè.
- Çíà÷è ìèñëèø, ÷å ñúì ïîâúðõíîñòåí?
- Íå, îòãîâîðè ìè òÿ, - òîâà, êîåòî äðóãèòå íàðè÷àò "çàäúëáî÷åíîñò", å ñàìî òåñåðàêò, ÷åòèðèèçìåðåí êóá. Âëèçàø îò åäíàòà ñòðàíà, èçëèçàø îò äðóãàòà è ñå îçîâàâàø â åäèí ñâÿò, êîéòî å íåñúâìåñòèì ñ òâîÿ.
(Ëèÿ, íå çíàÿ äàëè ùå òå âèäÿ îòíîâî, ñåãà, êîãàòî Òå ñà âëåçëè îò ïîãðåøíàòà ñòðàíà è ñà íàõëóëè â òâîÿ ñâÿò, è òî ïî ìîÿ âèíà: èçëúãàõ ãè, ÷å òàì èìà ïðîïàñòè, ïîíåæå Òå, îò ñëàáîñò, èñêàõà òàêà.)
Êàêâî íàèñòèíà ñúì ìèñëåë ïðåäè ïåòíàäåñåò ãîäèíè? Ñúçíàâàéêè, ÷å íå âÿðâàì, ñå óñåùàõ âèíîâåí ïðåä îñòàíàëèòå, êîèòî âÿðâàõà. Òúé êàòî ðàçáðàõ, ÷å ñà ïðàâè, ðåøèõ äà âÿðâàì, êàêòî ñå âçèìà àñïèðèí. Âðåäà íÿìà, à ñòàâàø ïî-äîáúð.
Îçîâàõ ñå íàñðåä Ðåâîëþöèÿòà, èëè ïîíå ñðåä íàé-ïðåêðàñíàòà èìèòàöèÿ íà ðåâîëþöèÿ, êîÿòî íÿêîãà å ñúùåñòâóâàëà, òúðñåéêè ïî÷òåíà âÿðà. Ðåøèõ, ÷å ïî÷òåíîòî å äà ó÷àñòâóâàì â ìèòèíãèòå è äåìîíñòðàöèèòå, âèêàõ íàðåä ñ äðóãèòå "åñíàôè, ôàøèñòè, ñâåòúò ùå âè î÷èñòè", íå ñúì ìÿòàë íèòî ÷àêúë, íèòî ñà÷ìè, çàùîòî âèíàãè ñúì ñå ñòðàõóâàë, ÷å íàïðàâÿ ëè íåùî íà äðóãèòå, è òå ùå ìè îòâúðíàò ñúñ ñúùîòî, íî èçïèòâàõ íÿêàêâà äóõîâíà âúçáóäà äà òè÷àì ïî öåíòðàëíèòå óëèöè, êîãàòî ïîëèöèÿòà íè íàïàäàøå. Ïðèáèðàõ ñå âêúùè ñ íåÿñíîòî ÷óâñòâî çà èçïúëíåí äúëã. Ïî âðåìå íà ìèòèíãèòå íå óñïÿâàõ äà ñå ïðèñòðàñòÿ êúì ñïîðîâåòå, êîèòî ïðîòèâîïîñòàâÿõà ðàçëè÷íèòå ãðóïèðîâêè: ïîäîçèðàõ, ÷å ùå å äîñòàòú÷íî äà íàìåðÿ òî÷íèÿ öèòàò, çà äà ïðåìèíà îò åäíàòà êúì äðóãàòà. Ïðèÿòíî ìè áåøå äà îòêðèâàì íóæíèòå öèòàòè. Èãðàåõ ñè ñ òÿõ.
Ïîíåæå ìè ñå áåøå ñëó÷âàëî ïîíÿêîãà, ïî âðåìå íà äåìîíñòðàöèèòå, äà çàñòàâàì çàä åäèí èëè äðóã ïëàêàò, çà äà ïîñëåäâàì íÿêîå ìîìè÷å, êîåòî ìå âúëíóâàøå â ìîìåíòà, çàêëþ÷èõ, ÷å çà ìíîçèíà îò äðóãàðèòå ìè ïîëèòè÷åñêàòà áîðáà å âñúùíîñò ñåêñóàëíî èçæèâÿâàíå, à ñåêñúò áåøå ñòðàñò. Àç èñêàõ äà èçïèòâàì ñàìî ëþáîïèòñòâî. Èñòèíà å, ÷å äîêàòî ÷åòÿõ çà Òàìïëèåðèòå è çà ðàçëè÷íèòå æåñòîêîñòè, êîèòî èì ïðèïèñâàõà, áÿõ ïîïàäíàë íà òâúðäåíèåòî íà Êàðïîêðàò [64], ÷å çà äà ñå îñâîáîäèø îò òèðàíèÿòà íà àíãåëèòå, ãîñïîäàðè íà âñåìèðà, òðÿáâà äà èçâúðøèø íàé-ðàçëè÷íè íèçîñòè, ñêúñâàéêè ñ âñè÷êè çàäúëæåíèÿ êúì ñâåòà è ñúñ ñîáñòâåíîòî ñè òÿëî, è ÷å ñàìî èçâúðøâàéêè âñè÷êè òåçè äåéñòâèÿ, äóøàòà ìîæå äà ñå îòúðñè îò ñâîèòå ñòðàñòè è äà ñå âúðíå êúì ïúðâîíà÷àëíàòà ñè ÷èñòîòà.
Äîêàòî èçìèñëÿõìå Ïëàíà, îòêðèõ, ÷å ìíîçèíà çàâëàäåíè îò Òàéíàòà, çà äà ñòèãíàò äî Ïðîñâåòëåíèåòî, ïîåìàò ïî òîçè ïúò. Íî Àëèñòúð Êðîóëè, êîãîòî ñà îáÿâèëè çà íàé-ïîêâàðåíèÿ ÷îâåê íà âñè÷êè âðåìåíà è êîéòî ñëåäîâàòåëíî å ïðàâåë âñè÷êî âúçìîæíî ñ ïîêëîííèöèòå îò äâàòà ïîëà, ïðèòåæàâàë ñïîðåä íåãîâèòå áèîãðàôè ñàìî îòâðàòèòåëíî ãðîçíè æåíè (ïðåäïîëàãàì, ÷å ñúùîòî å âàæàëî è çà ìúæåòå) è îñòàâàì ñ ïîäîçðåíèåòî, ÷å íèêîãà íå å ïðàâèë ëþáîâ ïúëíîöåííî.
Íàâÿðíî çàâèñè îò îòíîøåíèåòî ìåæäó æàæäàòà çà âëàñò è ïîëîâàòà èìïîòåíòíîñò. Ìàðêñ ìè áåøå ñèìïàòè÷åí, çàùîòî áÿõ ñèãóðåí, ÷å ìíîãî ñå å çàáàâëÿâàë, êîãàòî å ñïÿë ñúñ ñâîÿòà Æåíè. Òîâà ñå ÷óâñòâóâà îò ñâîáîäíèÿ ìó íà÷èí íà ïèñàíå è îò õóìîðà ìó. Âåäíúæ îáà÷å, êîãàòî â êîðèäîðà íà óíèâåðñèòåòà êàçàõ, ÷å ðåçóëòàòúò îò òîâà äà ñïèø íåïðåêúñíàòî ñ Êðóïñêàÿ ìîæå äà áúäå ñàìî òóõëà êàòî "Ìàòåðèàëèçúì è åìïèðèîêðèòèöèçúì", ùÿõ äà áúäà ðàçêúñàí è îáÿâåí çà ôàøèñò. Îçúáè ìè ñå åäíî âèñîêî ìîì÷å ñ òàòàðñêè ìóñòàöè. Ìíîãî äîáðå ãî ïîìíÿ, ñåãà å èçáðúñíàë è ëèöåòî, è ãëàâàòà ñè è ÷ëåíóâà â åäíà êîìóíà, êúäåòî ïëåòàò êîøíèöè.
Îïèñâàì òîãàâàøíèòå íàñòðîåíèÿ ñàìî çà äà âúçêðåñÿ äóøåâíîòî ñúñòîÿíèå, â êîåòî çàïî÷íàõ äà ñúòðóäíè÷à íà "Ãàðàìîíä" è ñå ñïðèÿòåëèõ ñ ßêîïî Áåëáî. Ïðèñòèãíàõ òàì êàòî ÷îâåê, êîéòî ñå çàíèìàâà ñ òåêñòîâå çà èñòèíàòà, çà äà ñå ïîäãîòâÿ äà ÷åòà òåõíèòå êîðåêòóðè. Ñìÿòàõ, ÷å ïðè öèòàòà "Àç ñúì âå÷íî Ñúùåñòâóâàùèÿò" îñíîâíèÿò ïðîáëåì å â òîâà êúäå äà ñå ïîñòàâÿò êàâè÷êèòå - äàëè ïðåç "àç" èëè ïðåä "âå÷íî".
Çàòîâà ìîÿò ïîëèòè÷åñêè èçáîð áåøå ôèëîëîãèÿòà. Ìèëàíñêèÿò óíèâåðñèòåò ïî òîâà âðåìå áåøå ìåæäó íàé-äîáðèòå. Äîêàòî â îñòàíàëàòà ÷àñò íà ñòðàíàòà ñòóäåíòèòå íàõëóâàõà â àóäèòîðèèòå è îáñàæäàõà ïðîôåñîðèòå ñ èñêàíåòî äà ãîâîðÿò ñàìî çà ïðîëåòàðñêàòà íàóêà, ïðè íàñ, ñ ìàëêè èçêëþ÷åíèÿ, äåéñòâóâàøå åäèí êîíñòèòóöèîíåí ïàêò, èíà÷å êàçàíî, åäèí òåðèòîðèàëåí êîìïðîìèñ. Ðåâîëþöèÿòà âëàäååøå âúíøíàòà çîíà - öåíòðàëíàòà àóëà è ãîëåìèòå êîðèäîðè, äîêàòî Îôèöèàëíàòà êóëòóðà ñå áåøå îòòåãëèëà, çàùèòåíà è îñèãóðåíà, âúâ âúòðåøíèòå êîðèäîðè è ïî ãîðíèòå åòàæè è ïðîäúëæàâàøå äà ãîâîðè, ñÿêàø íèùî íå ñå áå ñëó÷èëî.
Òîâà ìè ïîçâîëÿâàøå äà ïðåêàðâàì ñóòðèíèòå äîëó è äà ó÷àñòâóâàì â ñïîðîâåòå çà ïðîëåòàðñêàòà íàóêà, à ñëåäîáåäèòå, ãîðå, äà ïðàêòèêóâàì òðàäèöèîííîòî çíàíèå. Æèâååõ ñè ñïîêîéíî â òåçè äâà óñïîðåäíè ñâÿòà è èçîáùî íå ÷óâñòâóâàõ âúòðåøíè ïðîòèâîðå÷èÿ. È àç êàòî äðóãèòå âÿðâàõ, ÷å ñìå íà ïðàãà íà åäíî ñïðàâåäëèâî îáùåñòâî, íî ñè êàçâàõ, ÷å â òîâà îáùåñòâî áè òðÿáâàëî äà ôóíêöèîíèðàò (ìíîãî ïî-äîáðå îò ïðåäè) íàïðèìåð âëàêîâåòå, à äúëãîêîñèòå, êîèòî ìå çàîáèêàëÿõà, èçîáùî íå ñå ó÷åõà äà õâúðëÿò âúãëèùà â ïåùòà, äà ñìåíÿò êîëîâîçè, äà ðàçðàáîòâàò ðàçïèñàíèÿ. Âñå íÿêîé òðÿáâàøå äà áúäå ãîòîâ äà óïðàâëÿâà âëàêîâåòå.
Íå áåç èçâåñòíè óãðèçåíèÿ íà ñúâåñòòà àç ñå ÷óâñòâóâàõ êàòî íÿêàêúâ Ñòàëèí, êîéòî ñå ïîäñìèõâà ïîä ìóñòàê è ñè ìèñëè: "Äàâàéòå, äàâàéòå, íåùàñòíè áîëøåâè÷åòà, à ïúê àç ùå ó÷à â Òáèëèñêàòà ñåìèíàðèÿ è ïîñëå ùå âè îïðåäåëÿì ïåòèëåòêèòå."
È ìîæå áè òúêìî çàùîòî ñóòðèí æèâååõ ñðåä åíòóñèàçúì, ñëåäîáåä îòúæäåñòâÿâàõ çíàíèåòî ñ íåäîâåðèåòî. Çàòîâà ðåøèõ äà ó÷à íåùî, êîåòî áè ìè ïîçâîëèëî äà êàçâàì ñàìî íåùà, îñíîâàâàùè ñå íà äîêóìåíòè, à íå íåùà îò îáëàñòòà íà âÿðàòà.
Ïî÷òè ñëó÷àéíè îáñòîÿòåëñòâà ñòàíàõà ïðè÷èíà äà çàâúðøà åäèí ñåìèíàð ïî ñðåäíîâåêîâíà èñòîðèÿ è äà èçáåðà çà òåìà íà äèïëîìíàòà ñè ðàáîòà ïðîöåñà ñðåùó Òàìïëèåðèòå. Áÿõ ñå çàïàëèë ïî èñòîðèÿòà íà Ðèöàðèòå îò Õðàìà îùå â ìîìåíòà, â êîéòî ïîïàäíàõ íà ïúðâèòå äîêóìåíòè. Â òåçè äíè, êîãàòî ñå ðàçãàðÿøå áîðáà ñðåùó âëàñòòà, äúëáîêî ìå âúçìóùàâàøå èñòîðèÿòà íà òîçè ïðîöåñ, îñíîâàâàù ñå íà, ìåêî êàçàíî, áåçäîêàçàòåëñòâåíè òâúðäåíèÿ, ïî âðåìå íà êîéòî Òàìïëèåðèòå ñà áèëè èçïðàòåíè íà êëàäàòà. Íî ìíîãî áúðçî îòêðèõ, ÷å öÿëà òúëïà ëîâöè íà òàéíè ñå áå âïóñíàëà äà ãè òúðñè íàâñÿêúäå, è òî áåç äà ðàçïîëàãà ñ íèêàêâè äîêàçàòåëñòâà. Òîçè ïîòîï îò èçìèñëèöè ïðåäèçâèêâàøå ìîÿòà íåäîâåð÷èâîñò è ðåøèõ äà íå ñè ãóáÿ âðåìåòî ñ ëîâöèòå íà òàéíè è äà ñå ïðèäúðæàì ñàìî êúì èçòî÷íèöèòå îò åïîõàòà. Òàìïëèåðèòå áÿõà ìîíàøåñêî-ðèöàðñêè îðäåí, êîéòî å ñúùåñòâóâàë, äîêàòî ãî å ïðèçíàâàëà Öúðêâàòà. Ùîì Öúðêâàòà áå îòëú÷èëà îðäåíà, è òî ïðåäè ñåäåì âåêà, Òàìïëèåðèòå íå ìîæåõà äà ñúùåñòâóâàò èëè ïúê àêî ñúùåñòâóâàõà, âå÷å íå áÿõà Òàìïëèåðè. Òàêà íàïðàâèõ ñïèñúê íà ïîâå÷å îò ñòî êíèãè, íî â êðàÿ íà êðàèùàòà ïðî÷åòîõ ñàìî òðèäåñåòèíà.
Çàïîçíàõ ñå ñ ßêîïî Áåëáî èìåííî ïî ïîâîä íà Òàìïëèåðèòå, â áàð "Ïèëàä", êúì êðàÿ íà ñåäåìäåñåò è âòîðà, êîãàòî âå÷å ïèøåõ äèïëîìíàòà ñè ðàáîòà.

8

Äîøúë îò ñâåòëèíàòà è îò áîãîâåòå, åòî ìå èçãíàíèê, îòäåëåí îò òÿõ.
(Íàäæ Õàììàäè, "Òóðôà'í", Ì 7)


Áàð "Ïèëàä" áåøå ïî òîâà âðåìå ñâîáîäíà òåðèòîðèÿ, ãàëàêòè÷åñêà êðú÷ìà, êúäåòî èçâúíçåìíèòå îò Îôèóëêî, êîèòî îáñàæäàõà ïëàíåòàòà íè, ñå ñðåùàõà áåç êîíôëèêòè ñ õîðàòà íà Èìïåðèÿòà, êîèòî ïàòðóëèðàõà â îêîëîçåìíèòå ïîÿñè. Áåøå åäèí ñòàð áàð êðàé Êàíàëèòå, ñ öèíêîâ òåçãÿõ, áèëÿðä è êëèåíòåëà îò âàòìàíè è ìåñòíè çàíàÿò÷èè, êîèòî ðàíî ñóòðèíòà èäâàõà äà ãàâðúòíàò ïî åäíî áÿëî. Íÿêúäå êúì øåñòäåñåò è îñìà è ïðåç ñëåäâàùèòå ãîäèíè "Ïèëàä" ñòàíà "Ðèêñ Áàð", êúäåòî íà åäíà ìàñà èãðàåõà êàðòè ñòóäåíòúò áóíòàð è æóðíàëèñòúò îò áóðæîàçíèÿ âåñòíèê, êîéòî ñëåä ïðèêëþ÷âàíåòî íà áðîÿ îòèâàøå äà óäàðè åäíî ìàëêî, äîêàòî ïúðâèòå êàìèîíè âå÷å òðúãâàõà äà ðàçïðîñòðàíÿâàò ëúæèòå íà ñèñòåìàòà. Íî â "Ïèëàä" è æóðíàëèñòúò ñå ÷óâñòâóâàøå îáåçïðàâåí ïðîëåòàðèé, ïðîèçâîäèòåë íà ïðèíàäåíà ñòîéíîñò, çàñòàâåí äà ñãëîáÿâà èäåîëîãèÿ íà ãîñïîäàðñêèÿ êîíâåéð, òàêà ÷å ñòóäåíòèòå ãî îïðàâäàâàõà.
Ìåæäó åäèíàäåñåò âå÷åðòà è äâà ïðåç íîùòà òàì ñå îòáèâàõà èçäàòåëñêè ðàáîòíèöè, àðõèòåêòè, æóðíàëèñòè ïî ïðîèçøåñòâèÿòà, ìå÷òàåùè çà "ãîëåìèÿ óäàð", õóäîæíèöè îò Àêàäåìèÿòà, íÿêîè ïèñàòåëè îò ñðåäíà ðúêà è ñòóäåíòè êàòî ìåí.
Â êðú÷ìàòà áåøå çàäúëæèòåëåí åäèí ìèíèìàëåí ïðîöåíò àëêîõîëíà âúçáóäà è ñòàðèÿò Ïèëàä, çàïàçâàéêè áóòèëêèòå ñ áÿëî çà âàòìàíèòå è ïî-àðèñòîêðàòè÷íèòå êëèåíòè, áåøå çàìåíèë ëèìîíàäàòà è ìàðòèíèòî ñ øàìïàíñêî çà èíòåëåêòóàëöèòå äåìîêðàòè è ñ "Äæîíè Óîêúð" çà ðåâîëþöèîíåðèòå. Áèõ ìîãúë äà íàïèøà ïîëèòè÷åñêàòà èñòîðèÿ íà òåçè ãîäèíè, êàòî ðåãèñòðèðàì åòàïèòå è íà÷èíèòå, ïî êîèòî ïîñòåïåííî ñå ïðåìèíà îò ÷åðâåíèÿ åòèêåò êúì äâàíàäåñåòãîäèøíèÿ "Áàëàíòàéí" è ïîñëå êúì ìàëöîâîòî óèñêè.
Âúïðåêè íàõëóâàíåòî íà íîâàòà ïóáëèêà Ïèëàä áåøå çàïàçèë ñòàðèÿ áèëÿðä, íà êîéòî õóäîæíèöè è âàòìàíè ðàçèãðàâàõà áóòèëêè, íî áåøå ïîñòàâèë è åäèí ôëèïåð.
Èçêàðâàõ ñúâñåì ìàëêî òî÷êè íà ôëèïåðà è â íà÷àëîòî ñè ìèñëåõ, ÷å ñúì ðàçñåÿí èëè ÷å íå ñúì äîñòàòú÷íî ñðú÷åí. Ãîäèíè ïî-êúñíî ðàçáðàõ êàêâà å ðàáîòàòà, êîãàòî ãëåäàõ êàê èãðàå Ëîðåíöà Ïåëåãðèíè. Íå ÿ áÿõ çàáåëÿçàë äîòîãàâà, íî åäíà âå÷åð ïðîñëåäèõ ïîãëåäà íà Áåëáî è ÿ âçåõ íà ïðèöåë.

Áåëáî ñÿäàøå ïî îñîáåí íà÷èí â áàðà, ñÿêàø áå ìèíàë ñëó÷àéíî îòòàì (à ãî ïîñåùàâàøå íàé-ìàëêî îò äåñåò ãîäèíè). ×åñòî ñå íàìåñâàøå â ðàçãîâîðèòå, íà òåçãÿõà èëè íà íÿêîÿ ìàñà, íî ïî÷òè âèíàãè çà äà âìåòíå íÿêîÿ ðåïëèêà, êîÿòî îõëàäÿâàøå åíòóñèàçìà çà êàêâîòî è äà ñòàâàøå äóìà. Òîé îõëàäÿâàøå åíòóñèàçìà è ñ äðóã ïîõâàò, ñ âúïðîñ. Íÿêîé ðàçêàçâà íÿêàêâà ñëó÷êà, çàâëàäÿâàéêè íàïúëíî êîìïàíèÿòà, à Áåëáî ãî ãëåäà ñúñ ñâîèòå ìúòíè, âèíàãè íÿêàê ðàçñåÿíè î÷è, äúðæåéêè ÷àøàòà íà âèñî÷èíàòà íà êîëÿíîòî ñè, ñÿêàø îòäàâíà å çàáðàâèë, ÷å ïèå, è èçâåäíúæ çàïèòâà: "Àìà íàèñòèíà ëè?" èëè "Âèå ñåðèîçíî ëè ãîâîðèòå?". Íå çíàÿ êàêâî ñòàâàøå, íî â òîçè ìèã âñè÷êè, âêëþ÷èòåëíî ðàçêàçâà÷úò, çàïî÷âàõà äà ñå ñúìíÿâàò â ðàçêàçà. Íàâÿðíî íåãîâèÿò ïèåìîíòñêè àêöåíò ïðåâðúùàøå òâúðäåíèÿòà ìó âúâ âúïðîñè, à âúïðîñèòå ìó, â íàñìåøêè. Ïèåìîíòñêè áåøå è íà÷èíúò íà Áåëáî äà ãîâîðè, áåç äà ãëåäà òâúðäå ÷åñòî â î÷èòå ñúáåñåäíèêà ñè, íî íå êàòî ÷îâåê, êîéòî èçáÿãâà ïîãëåäà. Ïîãëåäúò íà Áåëáî íå ñå îòòåãëÿøå îò äèàëîãà. Ñàìî ëåêî ñå èçìåñòâàøå è ñå ñïèðàøå âúðõó åäíà íåîïðåäåëåíà òî÷êà â ïðîñòðàíñòâîòî, êúäåòî ñå ñúáèðàõà äâå óñïîðåäíè ïðàâè, íà êîèòî òè äî òîçè ìîìåíò íå ñè îáúðíàë âíèìàíèå, è îò òîâà ñå ÷óâñòâóâàø, ñÿêàø äîòîãàâà ñè ãëåäàë ãëóïàâî â åäèíñòâåíàòà íåñúùåñòâåíà ïîñîêà.
Íî ðàáîòàòà íå áåøå ñàìî â ïîãëåäà. Ñ åäèí æåñò, ñàìî ñ åäíî âúçêëèöàíèå Áåëáî áåøå ñïîñîáåí äà òå èçïðàòè äðóãàäå. Ïðèìåðíî òè ðàçïàëåíî äîêàçâàø, ÷å Êàíò íàèñòèíà å èçâúðøèë êîïåðíèêîâñêà ðåâîëþöèÿ â ñúâðåìåííàòà ôèëîñîôèÿ è çàëàãàø åäâà ëè íå ñúäáàòà ñè íà òîâà òâúðäåíèå. Áåëáî, ñåäíàë ñðåùó òåá, ìîæåøå, êàêòî îãëåæäà ðúöåòå èëè êîëÿíîòî ñè èëè ïúê ïðèòâàðÿ î÷è ñ óñìèâêà íà åòðóñêà ñòàòóÿ, äà çÿïíå è ñ ïîãëåä êúì òàâàíà, äà èçôúôëè íåî÷àêâàíî: "Å, ðàçáèðà ñå, òîçè Êàíò..." Èëè ïúê, àêî ñè ñå õâúðëèë â òîòàëíà àòàêà ñðåùó öÿëàòà ñèñòåìà íà òðàíñöåíäåíòàëíèÿ èäåàëèçúì, äà âìåòíå: "È çàùî? Òîëêîâà øóì çà íèùî!" Ïîñëå òå ïîãëåæäàøå ñúñ ñú÷óâñòâèå, ñÿêàø íå òîé, à òè ñè ðàçðóøèë ìàãèÿòà, è òå ïîäêàíÿøå: "Å, ïðîäúëæàâàéòå. Çàùîòî âñå ïàê èìà íåùî â íåãî... Íåùî, êîåòî... Íå å áèë ãëóïàâ ÷îâåêúò."
Ïîíÿêîãà, êîãàòî áåøå íà âúðõà íà âúçìóùåíèåòî, ðåàãèðàøå ãðóáî, òúé êàòî åäèíñòâåíîòî, êîåòî ãî âúçìóùàâàøå, áåøå ãðóáîñòòà íà äðóãèòå, à ïðè íåãî ãðóáèÿò îòãîâîð äîáèâàøå îñîáåíà, îðèãèíàëíà ôîðìà. Ñâèâàøå óñòíè, ïúðâî âäèãàøå î÷è íàãîðå, ïîñëå ãè ñâåæäàøå, íàêëàíÿøå ãëàâà íàëÿâî è ïîëóãëàñíî èçìúðìîðâàøå: "Ma gavte la nata." Çà òåçè, êîèòî íå çíàåõà ïèåìîíòñêèÿ èçðàç, ïîíÿêîãà îáÿñíÿâàøå: "Ma gavte la nata" çíà÷è "äðúïíè ñè òàïàòà". Èçðàçúò ñå óïîòðåáÿâà, êîãàòî íÿêîé ñå å íàäóë ìíîãî. Ïðåäïîëàãà ñå, ÷å çàïàçâà òîçè íåíîðìàëåí îáåì áëàãîäàðåíèå íà çàïóøàëêàòà â çàäíèêà. Àêî ñè ÿ ìàõíå, ïñññññññò, ùå ñå âúðíå êúì îáèêíîâåíèòå ÷îâåøêè ðàçìåðè."

Òåçè íåãîâè íàìåñè ìå êàðàõà äà óñåùàì, ÷å âñè÷êî å íàïðàçíî, è àç ìó ñå âúçõèùàâàõ. Íî èçâëè÷àõ ïîãðåøåí óðîê, çàùîòî ãè âúçäèãàõ äî îáðàçåö íà âúðõîâíî ïðåçðåíèå êúì áàíàëíîñòòà íà ÷óæäèòå èñòèíè.
Åäâà ñåãà, ñëåä êàòî ïðîíèêíàõ íå ñàìî â òàéíèòå íà Àáóëàôèÿ, íî è â äóøàòà íà Áåëáî, óçíàõ, ÷å òîâà, êîåòî ìè ñå áå ñòðóâàëî ðàçðóøàâàíå íà ìàãèÿòà è êîåòî áÿõ îáÿâÿâàë çà ïðèíöèï â æèâîòà, çà íåãî å áèëî ôîðìà íà ìåëàíõîëèÿòà. Òîâà íåãîâî ïîòèñíàòî èíòåëåêòóàëíî ñâîáîäîìèñëèå å êðèåëî îò÷àÿíà æàæäà çà Àáñîëþòà. Òðóäíî áåøå äà ñå ðàçáåðå âåäíàãà, çàùîòî Áåëáî êîìïåíñèðàøå ìîìåíòèòå íà áÿãñòâî, êîëåáàíèå èëè îòêàç ñ äúëãè ïðèñòúïè íà ðàçãîâîð÷èâîñò, â êîèòî ñå ðàçâëè÷àøå, êàòî ñ âåñåë ñêåïòèöèçúì èçðè÷àøå àáñîëþòíî ïðîòèâîðå÷èâè òâúðäåíèÿ. Â òàêèâà ìîìåíòè, çàåäíî ñ Äèîòàëåâè, äâàìàòà ñúçäàâàõà íàðú÷íèöè ïî íåâúçìîæíîòî, ïðåîáúðíàòè ñâåòîâå, çëîêà÷åñòâåíè ñëîâåñíè òóìîðè. È êîãàòî ÷îâåê ãî íàáëþäàâàøå êàê âäúõíîâåíî èçãðàæäà ñâîÿòà ðàáëåçèàíñêà Ñîðáîíà, íå ìîæåøå äà ñå äîñåòè êîëêî ñòðàäà îò òîâà, ÷å å äàëå÷ îò ôàêóëòåòà ïî òåîëîãèÿ, îò èñòèíñêèÿ.
Ïî-êúñíî ðàçáðàõ, ÷å àç áÿõ çàäðàñêàë àäðåñà ìó, äîêàòî òîé ãî áåøå èçãóáèë, è òîâà íå ìó äàâàøå ìèðà.

Ñðåä ôàéëîâåòå íà Àáóëàôèÿ îòêðèõ ìíîæåñòâî ñòðàíèöè îò åäèí ïñåâäîäíåâíèê, êîéòî Áåëáî áå çàêëþ÷èë â äèñêåòèòå, ñèãóðåí, ÷å íÿìà äà èçíåâåðè íà ñâîÿ îáåò, ïîòâúðæäàâàí òîëêîâà ïúòè, äà áúäå îáèêíîâåí çðèòåë íà ñâåòà. Íÿêîè íîñåõà ìíîãî ñòàðà äàòà - ÿâíî áåøå ïðåïèñâàë îòäàâíàøíè áåëåæêè, îò ñàíòèìåíòàëíîñò èëè çàùîòî å èìàë íàìåðåíèå äà ãè èçïîëçóâà ïî íÿêàêúâ íà÷èí. Íÿêîè áÿõà îò ïîñëåäíèòå ãîäèíè, îòêàêòî ðàçïîëàãàøå ñ Àáó. Áåøå ïèñàë ñàìî çà çàáàâà, çà äà ðàçñúæäàâà íàñàìå âúðõó ñîáñòâåíèòå ñè ãðåøêè, çàáëóæäàâàë ñå å, ÷å íå "òâîðè", çàùîòî òâîð÷åñòâîòî, ìàêàð äà ïðîèçâåæäà ãðåøêè, ñå ïðàâè âèíàãè îò ëþáîâ êúì íÿêîé äðóã, êîéòî íå ñè òè. Íî Áåëáî, áåç äà ãî ñúçíàâà, áå ïðåìèíàë îò äðóãàòà ñòðàíà íà ñôåðàòà. Òâîðèë å çà ñúæàëåíèå (äà íå ãî áåøå ïðàâèë íèêîãà!): óâëå÷åíèåòî ìó ïî Ïëàíà ñå å ðîäèëî îò òàçè íåîáõîäèìîñò äà ïèøå åäíà Êíèãà, ïúê áèëà òÿ ñúñòàâåíà ñàìî îò æåñòîêè, óìèøëåíè ãðåøêè. Äîêàòî ñå ñâèâàø â ñâîåòî ïðàçíî ïðîñòðàíñòâî, ìîæåø îùå äà ñìÿòàø, ÷å ñè â äîñåã ñ Åäèíñòâåíèÿ, íî ïî÷íåø ëè äà ìà÷êàø ãëèíàòà, ìàêàð è åëåêòðîííà, çíà÷è ñè ñòàíàë äåìèóðã, à òîçè, êîéòî ñå å çàåë äà ñúçäàâà åäèí ñâÿò, âå÷å å çàìåñåí â ãðåõà è â çëîòî.
_________________________________________________________
èìå íà ôàéëà: ëåæàò ìè íà ñúðöåòî òðè æåíè...
_________________________________________________________
Òàêà: Toutes les femmes que j'ai rencontrees se dressent aux horizons, les gestes piteux et les regards tristes des semaphores sous la pluie [65]...
Öåëè ñå âèñîêî, Áåëáî. Ïúðâà ëþáîâ. Ìàðèÿ, Ñâåòàòà Áîãîðîäèöà. Ìàìà, êîÿòî ïåå, êàòî ìå äúðæè â ñêóòà ñè, ñÿêàø ìå ïðèñïèâà, êîãàòî âå÷å íÿìàì íóæäà îò íàíè-íàíè, íî àç ÿ ìîëåõ äà ìè ïåå, çàùîòî îáè÷àõ ãëàñà è ãðúäòà é, êîÿòî ìèðèøåøå íà ëàâàíäóëà:
Î, Öàðèöå íà Íåáåòî,
ñëàâîñëîâåíà áúäè,
ëîíî ñâÿòî, îò êîåòî
ñå Ñïàñèòåëÿò ðîäè.
Åñòåñòâåíî, ïúðâàòà æåíà â ìîÿ æèâîò íå å áèëà ìîÿ, êàêòî íå å áèëà íè÷èÿ, ïî îïðåäåëåíèå. Âëþáèë ñúì ñå âåäíàãà â åäèíñòâåíàòà æåíà, ñïîñîáíà äà ïðàâè âñè÷êî áåç ìåí.
Ñëåä òîâà Ìåðèëåíà (Ìåðè Ëåíà?). Äà ñå îïèøå ëèðè÷íî çàëåçúò. Çëàòíè êîñè, íåáåñíîñèíÿ ïàíäåëêà, àç, âèðíàë íîñ ïðåä ïåéêàòà, à òÿ âúðâè, ïàçåéêè ðàâíîâåñèå, ïî ðúáà íà îáëåãàëêàòà ñ ðàçïåðåíè ðúöå, çà äà áàëàíñèðà ëþëååíåòî íà òÿëîòî (î, ñïîìåí çà ÷óäåñíèòå åêñòðàñèñòîëè â ãúðäèòå ìè!), ïîëàòà, êîÿòî ëåêî ñå ðàçïåðâà îêîëî ðîçîâèòå é áåäðà. Âèñîêà, íåäîñòèæèìà.
Ñêèöà: ñúùàòà âå÷åð ìàìà, êîÿòî ïóäðè ñ òàëê ðîçîâîòî äóïåíöå íà ñåñòðè÷êàòà ìè, àç, êîéòî ïèòàì êîãà íàé-ñåòíå ùå é ïîðàñíå ïèøåòî, ìàìà, êîÿòî ìè îòêðèâà, ÷å íà ìîìè÷åòàòà ïèøåòà íå èì ðàñòàò, à ñè îñòàâàò òàêà. Èçâåäíúæ âèæäàì Ìåðè Ëåíà è áÿëîòî íà ãàùè÷êèòå é, êîåòî ñúì çúðíàë ïîä ñâåòëîñèíÿòà ïîëè÷êà, è ðàçáèðàì, ÷å å ðóñà è ðàçëè÷íà, è íåäîñòúïíà, çàùîòî å ðàçëè÷íà. Íå ñà âúçìîæíè íèêàêâè îòíîøåíèÿ, òÿ ïðèíàäëåæè êúì äðóãà ðàñà.
Òðåòàòà æåíà, áúðçî ïîãúëíàòà îò ïðîïàñòòà, â êîÿòî èç÷åçâà. Òîêó-ùî å èçäúõíàëà â ñúíÿ ñè, áëåäà Îôåëèÿ, ñðåä öâåòÿòà íà ñâîÿ äåâñòâåíè÷åñêè êîâ÷åã, íî äîêàòî ñâåùåíèêúò èçðè÷à çàóïîêîéíàòà ìîëèòâà, èçâåäíúæ òÿ ñå íàäèãà îò êàòàôàëêàòà, ãíåâíà, áÿëà, îòìúñòèòåëíà, ñ íàñî÷åí ïðúñò è ãëóõ ãëàñ: "Îò÷å, íå ñå ìîëåòå çà ìåí. Òàçè íîù, ïðåäè äà çàñïÿ, â ãëàâàòà ìè ñå ðîäè íå÷åñòèâà ìèñúë, åäèíñòâåíàòà â æèâîòà ìè, è ñåãà ñúì îñúäåíà." Äà íàìåðÿ êíèãàòà çà ïúðâîòî ïðè÷àñòèå. Èìàøå ëè èëþñòðàöèÿ, èëè ñúì ñè èçìèñëèë âñè÷êî?
Ðàçáèðà ñå, ÷å å óìðÿëà, ìèñëåéêè çà ìåí, íå÷èñòàòà ìèñúë ñúì áèë àç, êîéòî æåëàåõ Ìåðè Ëåíà, íåäîñòèæèìà, çàùîòî áåøå îò äðóãî åñòåñòâî è ñ äðóãà ó÷àñò. Âèíîâåí ñúì çà íåéíèÿ ãðÿõ, âèíîâåí ñúì çà ïðåãðåøåíèÿòà íà âñè÷êè, êîèòî ãðåøàò, íèùî, ÷å íå ñúì ïðèòåæàâàë òðèòå æåíè: òîâà å íàêàçàíèåòî, çàäåòî ñúì ãè ïîæåëàâàë.
Ãóáÿ ïúðâàòà, çàùîòî å â ðàÿ, âòîðàòà, çàùîòî çàâèæäà â ÷èñòèëèùåòî çà óäîâîëñòâèåòî, êîåòî íèêîãà íÿìà äà èçïèòà, è òðåòàòà, çàùîòî å â àäà. Îò òåîëîãè÷íà ãëåäíà òî÷êà - ñúâúðøåíî. Ãîòîâî.
Íî îñòàíà èñòîðèÿòà ñ ×å÷èëèÿ, à ×å÷èëèÿ å íà çåìÿòà. Ìèñëåõ çà íåÿ, ïðåäè äà çàñïÿ, èçêà÷âàõ ñå ïî õúëìà, çà äà èäà äà âçåìà ìëÿêî îò ìàíäðàòà, è äîêàòî ïàðòèçàíèòå ñòðåëÿõà îò îòñðåùíèÿ õúëì ïî âðàãà, àç ñå âèæäàõ êàê é ñå ïðèòè÷âàì íà ïîìîù, îñâîáîæäàâàéêè ÿ îò îòðÿä âúîðúæåíè ôàøèñòè, êîèòî ÿ ïðåñëåäâàõà ñ àâòîìàòè â ðúöå... Ïî-ðóñà îò Ìåðè Ëåíà, ïî-âúëíóâàùà îò ìîìè÷åòî â êîâ÷åãà, ïî-÷èñòà è ïî-ñâÿòà îò Äåâàòà. ×å÷èëèÿ, æèâà è äîñòèæèìà, ìíîãî ìàëêî ìè òðÿáâàøå, çà äà ÿ çàãîâîðÿ, áÿõ ñèãóðåí, ÷å å ñïîñîáíà äà îáè÷à ÷îâåê êàòî ìåí, íåùî ïîâå÷å, òÿ îáè÷àøå åäèí êàòî ìåí, êàçâàøå ñå Ïàïè, áåøå ñ áåçöâåòíè êîñè, ñòúð÷àùè îò äðåáíî ÷åðåï÷å, ñ åäíà ãîäèíà ïî-ãîëÿì îò ìåí è èìàøå ñàêñîôîí. À àç íÿìàõ äîðè òðîìïåò. Íèêîãà íå ãè áÿõ âèæäàë çàåäíî, íî âñè÷êè â ÷åðêâà ñè øåïíåõà, êàòî ñå ïîáóòâàõà ñ ëàêúò è ñå õèëåõà, ÷å ïðàâåëè ëþáîâ. Ñèãóðåí áÿõ, ÷å ëúæàò, òåçè ñåëÿí÷åòà, ïîõîòëèâè êàòî êîçëè. Èñêàõà äà ìå óáåäÿò, ÷å òÿ (òÿ, Ìåðèëåíà ×å÷èëèÿ, Öàðèöà íà Íåáåòî) å òîëêîâà äîñòúïíà, ÷å âñåêè ÿ å ïðèòåæàâàë. Âúâ âñè÷êè ñëó÷àè, âñúùíîñò ÷åòâúðòè ñëó÷àé ïîðåä, àç ñúì âúí îò èãðàòà.
Ìîæå ëè äà ñå íàïèøå ðîìàí îò ïîäîáíà èñòîðèÿ? Íàâÿðíî òðÿáâà äà íàïèøà ðîìàí çà æåíèòå, êîèòî èçáÿãâàì, çàùîòî ñúì ìîãúë äà ãè ïðèòåæàâàì. Èëè áèõ ìîãúë. Äà ãè ïðèòåæàâàì. Âñúùíîñò âñå åäíî.
Èçîáùî, êîãàòî íå çíàåø êàêâî èñêàø äà íàïèøåø, ïî-äîáðå äà ðåäàêòèðàø êíèãè ïî ôèëîñîôèÿ.
_________________________________________________________

9

Â äåñíèöàòà ñè äúðæåøå ïîçëàòåí òðîìïåò.
(Éîõàí Âàëåíòèí Àíäðåå, "Õèìè÷åñêàòà âåí÷àâêà íà Êðèñòèàí Ðîçåíêðîéö", Ñòðàñáóðã, "Öåöíåð", 1616, I)


Â òîçè ôàéë ñå ñïîìåíàâà åäèí òðîìïåò. Îíçè äåí â Ïåðèñêîïà íå çíàåõ îùå êîëêî å âàæíî. Èìàøå ñàìî íÿêàêúâ íàìåê, ñìúòåí è êîñâåí.
Ïðåç äúëãèòå ñëåäîáåäè â "Ãàðàìîíä", êîãàòî íà Áåëáî ìó äîòÿãàøå íÿêîé ðúêîïèñ, òîé ïîíÿêîãà âäèãàøå ïîãëåä îò ëèñòîâåòå è ñå îïèòâàøå äà ðàçñåå è ìåí, äîêàòî àç íà îòñðåùíîòî ïèñàëèùå ïîäáèðàõ íàïðèìåð íÿêàêâè ñòàðè ãðàâþðè îò Ñâåòîâíîòî èçëîæåíèå, è ñå îòäàâàøå íà ñïîìåíè, íî âèíàãè ãîòîâ äà ñïóñíå çàâåñàòà, àêî çàïîäîçðåøå, ÷å ñå çàñëóøâàì ïî-âíèìàòåëíî. Ñïîìíÿøå ñè ñâîåòî ìèíàëî, íî ñàìî âúâ âèä íà ïðèìåðè, çà äà çàêëåéìè íÿêîé îò ÷îâåøêèòå ãðåõîâå.
- ×óäÿ ñå êàê ùå ñâúðøè âñè÷êî òîâà, êàçà òîé åäèí äåí.
- Ãîâîðèòå çà çàëåçà íà Çàïàäà ëè?
- Çàëåç ëè? Â êðàéíà ñìåòêà íà Çàïàäà òîâà ìó å ðàáîòàòà, íå å ëè òàêà? Íå, ãîâîðåõ çà òåçè, êîèòî ïèøàò. Òðåòè ðúêîïèñ çà åäíà ñåäìèöà, åäèí âúðõó âèçàíòèéñêîòî ïðàâî, åäèí çà êðàÿ íà Àâñòðèÿ è òðåòè çà ñîíåòèòå íà Áàôî [66]. Íå âè ëè ñå ñòðóâà, ÷å ñà òâúðäå ðàçëè÷íè íåùà?
- Ñòðóâà ìè ñå.
- Äîáðå, à áèõòå ëè ïðåäïîëîæèëè, ÷å â îïðåäåëåí ìîìåíò è â òðèòå ñå ïîÿâÿâàò Æåëàíèåòî è Îáåêòúò íà ëþáîâòà? Òîâà å ìîäà. Ðàçáèðàì ïðè Áàôî, íî ïðè âèçàíòèéñêîòî ïðàâî...
- À âèå - â êîø÷åòî.
- Íå ìîæå. Òîâà ñà òðóäîâå, âå÷å ïëàòåíè îò Íàöèîíàëíèÿ öåíòúð çà èçñëåäâàíèÿ. È îñâåí òîâà íå ñà ëîøè. Íàé-ìíîãî äà èçâèêàì òðèìàòà è äà ïîèñêàì îò òÿõ äà ñúêðàòÿò òåçè ïàñàæè. È òå ñå èçëàãàò.
- À êàêúâ å îáåêòúò íà ëþáîâòà âúâ âèçàíòèéñêîòî ïðàâî?
- Î, òîé ìîæå äà ñå âìúêíå íàâñÿêúäå. Åñòåñòâåíî, àêî âúâ âèçàíòèéñêîòî ïðàâî èìà îáåêò íà ëþáîâòà, òîé ñúâñåì íå å òîçè, çà êîéòî àâòîðúò ñè ìèñëè. Íèêîãà íå å òîçè.
- Òîçè êîé?
- Òîçè, çà êîéòî ÷îâåê ñè ìèñëè. Âåäíúæ, òðÿáâà äà ñúì áèë íà ïåò-øåñò ãîäèíè, ñúíóâàõ, ÷å ïðèòåæàâàì òðîìïåò. Ïîçëàòåí. Íàëè çíàåòå, îò îíåçè ñúíèùà, â êîèòî ïî òÿëîòî òè ñÿêàø ñå ðàçëèâà ìåä, íåùî êàòî íîùíà ïîëþöèÿ, êàêâàòî ìîæå äà èìà ìîì÷å â ïóáåðòåòà. Ìèñëÿ, ÷å íèêîãà íå ñúì áèë òîëêîâà ùàñòëèâ, êîëêîòî â òîçè ñúí. Íèêîãà. Åñòåñòâåíî, êîãàòî ñå ñúáóäèõ, óñòàíîâèõ, ÷å íÿìàì íèêàêúâ òðîìïåò, è ñå ðàçïëàêàõ ñ ãëàñ. Ïëàêàõ öåëèÿ äåí. Ñâåòúò ïðåäè âîéíàòà, òðÿáâà äà å áèëî íÿêúäå êúì òðèäåñåò è îñìà, íàèñòèíà áåøå áåäåí. Äíåñ, àêî èìàõ ñèí è ãî âèäåõ òîëêîâà îò÷àÿí, ùÿõ äà ìó êàæà: õàéäå, îòèâàìå, ùå òè êóïÿ òðîìïåò - ìå÷òàåõ ñè çà èãðà÷êà, íå âÿðâàì äà å ñòðóâàëà êîé çíàå êîëêî. Íî íà ðîäèòåëèòå ìè èçîáùî íå èì ìèíàâàøå ïðåç óìà äà ìè ÿ êóïÿò. Äà õàð÷èø ïàðè òîãàâà, áåøå íåùî ñåðèîçíî. Êàêòî áåøå ñåðèîçíî íåùî äà âúçïèòàâàø äåöàòà äà íå ïîëó÷àâàò âñè÷êî, êîåòî æåëàÿò. Íå îáè÷àì ñóïà îò áðþêñåëñêî çåëå, êàçâàõ, è áåøå èñòèíà, ÷åñòíà äóìà, îò çåëåòî â ñóïàòà ìè ñå ïîâäèãàøå. Ïîíå äà êàçâàõà: äîáðå, ïðåñêî÷è ñóïàòà, ìèíè íà ÿäåíåòî (íå áÿõìå áåäíè, âèíàãè èìàøå ñóïà, ÿñòèå è ïëîäîâå). Àìè! ßäå ñå òîâà, êîåòî å ñëîæåíî íà ìàñàòà. Ïî-ñêîðî, êàòî êîìïðîìèñíî ðåøåíèå, áàáà ìè çàïî÷âàøå äà âàäè çåëåòî îò ÷èíèÿòà ìè, çåë÷èöà ïî çåë÷èöà, ëèñò÷å ïî ëèñò÷å, è òðÿáâàøå äà ÿì ñóïàòà ïðå÷èñòåíà, ïî-ãàäíà è îòïðåäè, ïðè òîâà áåøå îòñòúïêà, êîÿòî áàùà ìè íå îäîáðÿâàøå.
- À òðîìïåòúò?
Ïîãëåäíà ìå ðàçêîëåáàí.
- Çàùî ñå èíòåðåñóâàòå òîëêîâà îò òðîìïåòà?
- Íå ñå èíòåðåñóâàì. Âèå çàãîâîðèõòå çà íÿêàêúâ òðîìïåò ïî ïîâîä îáåêòà íà ëþáîâòà, êîéòî íå áèë òîçè...
- Òðîìïåòúò... Ñúùàòà âå÷åð òðÿáâàøå äà ïðèñòèãíàò ÷è÷î ìè è ëåëÿ ìè îò Õ., òå íÿìàõà äåöà è àç áÿõ ëþáèìèÿò èì ïëåìåííèê. Âèäÿõà ìå, ÷å ïëà÷à çà òîçè ìå÷òàí òðîìïåò, è êàçàõà, ÷å òå ùå óðåäÿò íåùàòà, ÷å íà äðóãèÿ äåí ùå îòèäåì â "Óïèì" [67], êúäåòî èìàëî öÿë ùàíä ñ èãðà÷êè, èñòèíñêî ÷óäî, è ñìå ùåëè äà íàìåðèì òðîìïåòà, êîéòî ñúì èñêàë. Íå ìèãíàõ öÿëà íîù, à è íà äðóãàòà ñóòðèí íå ìîæàõ äà ñè íàìåðÿ ìÿñòî. Ñëåäîáåäà îòèäîõìå â óíèâåðñàëíèÿ ìàãàçèí è òàì èìàøå íàé-ìàëêî òðè âèäà òðîìïåòè, ñèãóðíî ñà áèëè òåíåêèåíè åâòèíèè, íî íà ìåí ìè ñå ñòðóâàõà ìåñèíãîâè èíñòðóìåíòè îò îïåðíàòà îðêåñòðèíà. Èìàøå åäèí âîåíåí ðîã, åäèí òðîìáîí ñ âèíòèëè è òðîìïåò, ñ ìóíäùóê îò çëàòî, íî ñ êëàïè êàòî ñàêñîôîí. Ïðîñòî íå çíàåõ êîé äà èçáåðà è ìîæå áè ñúì ñå áàâåë ìíîãî. Èñêàõ ãè âñè÷êèòå, à ñúçäàâàõ âïå÷àòëåíèå, ÷å íå ìè õàðåñâà íèòî åäèí. Â òîâà âðåìå ÷è÷î ìè è ëåëÿ ìè ÿâíî áÿõà ðàçãëåäàëè öåíèòå. Íå áÿõà ñòèñíàòè, íî ìè ñå ñòîðè, ÷å èçáðàõà íàé-åâòèíàòà èãðà÷êà: åäèí ìàëúê êëàðèíåò îò áàêåëèò, öåëèÿ ÷åðåí, ñúñ ñðåáúðíè êëþ÷îâå. "À òîçè íå òè ëè õàðåñâà?", ïîïèòàõà. Èçïðîáâàõ ãî. Äîñòà äîáðå áëååøå è àç ñå îïèòàõ äà óáåäÿ ñåáå ñè, ÷å å ïðåêðàñåí, íî âñúùíîñò ñè ìèñëåõ, ÷å ÷è÷î è ëåëÿ èñêàò äà ãî âçåìà, çàùîòî å ïî-åâòèí; òðîìïåòúò íàâÿðíî ñòðóâàøå öÿëî ñúñòîÿíèå è íå ìîæåõ äà èì íàëîæà òàêàâà æåðòâà. Áÿõà ìè ïîâòàðÿëè, ÷å êîãàòî òè ïîäàðÿâàò íåùî, êîåòî òè õàðåñâà, âåäíàãà òðÿáâà äà êàæåø "íå, áëàãîäàðÿ", è òî íå âåäíúæ, è íå áèâà äà êàçâàø "íå, áëàãîäàðÿ" è âåäíàãà äà ïðîòÿãàø ðúêà, à äà èç÷àêàø äàðèòåëÿ äà íàñòîÿâà, äà êàæå "ìîëÿ òå". Åäâà òîãàâà âúçïèòàíîòî äåòå òðÿáâà äà îòñòúïè. Çàòîâà êàçàõ, ÷å íå èñêàì òðîìïåòà, ÷å ìîæå áè ùå ñúì äîâîëåí è îò êëàðèíåòà, ùîì òå ãî ïðåäïî÷èòàò. Íå íàñòîÿõà, Áîã äà ãè áëàãîñëîâè. Áÿõà ìíîãî ùàñòëèâè, ÷å ñà ìè êóïèëè êëàðèíåòà, òúé êàòî, êàçàõà, àç ñúì ãî ïðåäïî÷åë. Áåøå êúñíî çà îòñòúïëåíèå. Ïîëó÷èõ êëàðèíåòà. -Ïîãëåäíà ìå ñ ïîäîçðåíèå. - Èñêàòå äà çíàåòå äàëè ïàê ñúíóâàõ òðîìïåòà?
- Íå, îòâúðíàõ. - Èñêàì äà çíàì êîé áåøå îáåêòúò íà ëþáîâòà.
- À-õà, êàçà òîé, êàòî îòíîâî çàïðåëèñòâà ðúêîïèñà.
- Âèæäàòå ëè, è âàñ âè ïðåñëåäâà ìèñúëòà çà îáåêòà íà ëþáîâòà. Ñ òåçè íåùà ñå ìàíèïóëèðà ïî âñÿêàêâè íà÷èíè... Å... À àêî áÿõ ïîëó÷èë òðîìïåòà? Íàèñòèíà ëè ùÿõ äà áúäà ùàñòëèâ? Êàê ìèñëèòå, Êàçîáîí?
- Ìîæå áè ùÿõòå äà ñúíóâàòå êëàðèíåòà.
- Íå, ñóõî ïðèêëþ÷è ðàçãîâîðà òîé. - Ñàìî ãî ïðèòåæàâàõ. Íèêîãà íå ñúì ãî ñúíóâàë.

10

È íàêðàé, íèùî äðóãî íå ñå ñâúðçâà êàáàëèñòè÷íî ñ äóìàòà vinum îñâåí VIS NUMerorum [68], îò êîèòî ÷èñëà êàçàíàòà Ìàãèÿ çàâèñè.
(×åçàðå äåëà Ðèâèåðà, "Ìàãè÷íèÿò ñâÿò íà Ãåðîèòå", Ìàíòóà, "Îñàííà", 1603, ñ. 65-66)

Íî ãîâîðåõ çà ïúðâàòà ñè ñðåùà ñ Áåëáî. Ïîçíàâàõìå ñå ïî ôèçèîíîìèÿ, áÿõìå ðàçìåíÿëè íÿêîëêî äóìè â "Ïèëàä", íî çíàåõ çà íåãî ñàìî, ÷å ðàáîòè â "Ãàðàìîíä", à â óíèâåðñèòåòà ìè áÿõà ïîïàäàëè îòäåëíè êíèãè íà òîâà ìàëêî, íî ñåðèîçíî èçäàòåëñòâî. Åäèí ìëàäåæ, êîéòî çàâúðøâà äèïëîìíàòà ñè ðàáîòà, âèíàãè ùå ñå âúçõèùàâà îò ðåäàêòîðà â ïîäîáíî èçäàòåëñòâî.
- À âèå ñ êàêâî ñå çàíèìàâàòå? - ïîïèòà ìå òîé åäíà âå÷åð, êîãàòî è äâàìàòà ñå áÿõìå îáëåãíàëè íà öèíêîâèÿ ïëîò íà áàðà, ïðèòèñíàòè îò øóìíàòà òúëïà. Áåøå âðåìåòî, êîãàòî âñè÷êè ñè ïðèêàçâàõà íà "òè", ñòóäåíòèòå íà ïðîôåñîðèòå è ïðîôåñîðèòå íà ñòóäåíòèòå. À äà íå ãîâîðèì çà ïîñåòèòåëèòå íà "Ïèëàä".
- Ùå ïî÷åðïèø ëè åäíî? - êàçâàøå ñòóäåíòúò ñ êàíàäêàòà íà ãëàâíèÿ ðåäàêòîð íà ãîëåìèÿ âñåêèäíåâíèê. Ñÿêàø áÿõìå â Ïåòåðáóðã ïî âðåìåòî íà ìëàäèÿ Øêëîâñêè. Âñè÷êè áÿõà Ìàÿêîâñêè è íÿìàøå íèòî åäèí Æèâàãî. Áåëáî íå ñå äúðïàøå îò îáùîòî "òè", íî áåøå ÿñíî, ÷å ãî óïîòðåáÿâà ñ ïðåçðåíèå. Êàçâàøå "òè", çà äà ïîêàæå, ÷å îòãîâàðÿ íà âóëãàðíîñòòà ñ âóëãàðíîñò è ÷å ìåæäó íàëîæåíà è ñïå÷åëåíà ôàìèëèàðíîñò ñïîðåä íåãî ñúùåñòâóâà ãîëÿìà ïðîïàñò. ×óâàë ñúì ãî äà ãîâîðè íà "òè" ñ òîïëî ÷óâñòâî èëè ñúñ ñòðàñò ñàìî â ðåäêè ñëó÷àè è ñ ìàëêî õîðà - ñ Äèîòàëåâè, ñ íÿêîÿ æåíà. Ñ òåçè, êîèòî óâàæàâàøå, ãîâîðåøå íà "âè". Òàêà ãîâîðåøå ñ ìåí ïðåç öÿëîòî âðåìå, äîêàòî ðàáîòåõìå çàåäíî, è àç îöåíèõ òîâà îòíîøåíèå.
- À âèå ñ êàêâî ñå çàíèìàâàòå? - ïîèíòåðåñóâà ñå òîé îíàçè âå÷åð è ñåãà çíàÿ, ÷å å áèëî ñúñ ñèìïàòèÿ.
- Â æèâîòà èëè â òåàòúðà? - ïîïèòàõ, íàìåêâàéêè çà ñöåíàòà íà "Ïèëàä".
- Â æèâîòà.
- Ó÷à.
- Ñëåäâàòå â óíèâåðñèòåòà èëè ó÷èòå?
- Íÿìà äà ïîâÿðâàòå, íî äâåòå íåùà íå ñè ïðîòèâîðå÷àò. Çàâúðøâàì äèïëîìíàòà ñè ðàáîòà âúðõó Òàìïëèåðèòå.
- Î, êàêâî óæàñíî íåùî. Ìèñëåõ, ÷å å ðàáîòà ñàìî çà ëóäè.
- Çàíèìàâàì ñå ñ èñòèíñêèòå. Ñ äîêóìåíòèòå îò ïðîöåñà. Íî âèå êàêâî çíàåòå çà Òàìïëèåðèòå?
- Ðàáîòÿ â åäíî èçäàòåëñòâî, à â èçäàòåëñòâàòà èäâà êóöî è ñàêàòî. Çàíàÿòúò íà ðåäàêòîðà å äà ïðåöåíè âåäíàãà êîé å óìåí è êîé - îòêà÷åí. Ïî÷òè âèíàãè, êàòî çàãîâàðÿò çà Òàìïëèåðèòå, ñå îêàçâàò ëóäè.
- Ñúãëàñåí ñúì. Èìåòî èì å ëåãèîí. [69] Íî íå âñè÷êè ëóäè çàãîâàðÿò çà Òàìïëèåðèòå. Äðóãèòå êàê ãè ðàçïîçíàâàòå?
- Îïèò. Ñåãà ùå âè îáÿñíÿ, ìíîãî ñòå ìëàä. Âñúùíîñò êàê ñå êàçâàòå?
- Êàçîáîí.
- Íå áåøå ëè ãåðîé îò "Ìèäúëìàð÷" [70]?
- Íå çíàÿ. Âúâ âñåêè ñëó÷àé èìàëî å åäèí ôèëîëîã îò Ðåíåñàíñà [71], ìèñëÿ. Íî íå ìè å ðîäíèíà.
- Äðóã ïúò ùå ãîâîðèì. Ùå ïèåòå ëè îùå íåùî? Îùå äâå, Ïèëàä, áëàãîäàðÿ. È òàêà. Íà ñâåòà èìà êðåòåíè, äåáèëè, ãëóïàöè è ëóäè.
- Íàìåêâàòå ëè çà íåùî?
- Äà, çà íàñ äâàìàòà íàïðèìåð. Èëè ïîíå, çà äà íå ñå îáèæäàòå, çà ñåáå ñè. Íî, îáùî âçåòî, âñåêè, êàòî ñå âãëåäàìå, ñå ÷èñëè êúì åäíà îò òåçè êàòåãîðèè. Âñåêè îò íàñ â îïðåäåëåí ìîìåíò å êðåòåí, äåáèë, ãëóïàê èëè ëóä. Ñ äðóãè äóìè, íîðìàëíèÿò ÷îâåê å òîçè, êîéòî â ðàçóìíî ñúîòíîøåíèå ñúäúðæà â ñåáå ñè âñè÷êè òåçè ñúñòàâêè, òåçè ÷èñòè òèïîâå.
- Idealtypen.
- Áðàâî. È íåìñêè ëè çíàåòå?
- Ñðè÷àì êîëêîòî çà áèáëèîãðàôèèòå.
- Ïî ìîå âðåìå, êîãàòî ÷îâåê çíàåøå íåìñêè, íÿìàøå íóæäà äîðè äà ñå äèïëîìèðà. Ïðåêàðâàøå æèâîòà ñè, çíàåéêè íåìñêè. Ìèñëÿ, ÷å äíåñ å ñúùîòî ñ êèòàéñêèÿ.
- Íå ãî çíàÿ äîñòàòú÷íî, çàòîâà ùå ñå äèïëîìèðàì. Íî ãîâîðåõòå çà âàøàòà òèïîëîãèÿ. Êàêâî å ãåíèÿò, Àéíùàéí íàïðèìåð?
- Ãåíèé å îíçè, êîéòî èçäèãà äî âðúõíàòà òî÷êà åäèí îò êîìïîíåíòèòå, êàòî ãî ïîäõðàíâà ñ äðóãèòå. Îòïè è ïîäõâúðëè: - Äîáúð âå÷åð, êðàñàâèöå, îïèòà ëè ïàê äà ñå ñàìîóáèåø?
- Íå, îòâúðíà ìèíàâàùàòà, ñåãà ñúì â åäíî Îáùåñòâî.
- Áðàâî, ïîõâàëè ÿ Áåëáî. Ïîñëå ñå îáúðíà êúì ìåí: - Ìîæå äà èìà è îáùåñòâåíè ñàìîóáèéñòâà, íå ìèñëèòå ëè?
- Äà, íî ñòàâàøå äóìà çà ëóäèòå.
- Íàäÿâàì ñå, ÷å íå âçèìàòå ìîÿòà òåîðèÿ çà ÷èñòî çëàòî. Íÿìàì íàìåðåíèå äà îïðàâÿì ñâåòà. Îáÿñíÿâàõ êàêâî çíà÷è ëóäèÿò çà åäíî èçäàòåëñòâî. Òåîðèÿòà å ad hoc [72], ðàçáðàõìå ëè ñå?
- Ðàçáðàõìå ñå. Ñåãà ÷åðïÿ àç.
- Äîáðå. Ïèëàä, àêî îáè÷àø ïî-ìàëêî ëåä. Èíà÷å äåéñòâóâà ìíîãî áúðçî. È òàêà. Êðåòåíúò èçîáùî íå ãîâîðè, ëèãàâè ñå, ïîëó÷àâà ãúð÷îâå. Çàëåïÿ ñè ñëàäîëåäà íà ÷åëîòî, çàùîòî íå ñè óëó÷âà óñòàòà, íèêàêâè êîîðäèíèðàíè äâèæåíèÿ. Âëèçà âúâ âúðòÿùàòà ñå âðàòà ñðåùó äâèæåíèåòî.
- À êàê óñïÿâà?
- Òîé óñïÿâà. Çàòîâà å êðåòåí. Íå íè èíòåðåñóâà, âåäíàãà ñå ðàçïîçíàâà è íèêîãà íå õîäè ïî èçäàòåëñòâàòà. Òîëêîâà çà íåãî.
- ßñíî.
- Äåáèëúò å ïî-ñëîæíî íåùî. Òîé å ñîöèàëíî ïîâåäåíèå. Äåáèë å òîçè, êîéòî âèíàãè ãîâîðè èçâúí ÷àøàòà.
- Â êàêúâ ñìèñúë?
- Òàêà. - È áîäíà ïîêàçàëåöà ñè êúì öèíêà, âñòðàíè îò ÷àøàòà ñè. - Èñêà äà ãîâîðè çà òîâà, êîåòî å âúòðå â ÷àøàòà, íî êàêâîòî è äà ïðàâè, ãîâîðè èçâúí íåÿ. Àêî èñêàòå ñ ïî-ïðîñòè äóìè, äåáèë å òîçè, êîéòî ïðàâè ãàôîâå, ïèòà âè êàê å ìèëàòà âè ñúïðóãà, êîãàòî òÿ òîêó-ùî âè å íàïóñíàëà. Ñòàâà ëè ÿñíî?
- Ñòàâà. Ïîçíàâàì äîñòà òàêèâà.

- Äåáèëúò å ìíîãî òúðñåí, îñîáåíî â ñâåòñêèòå ñðåäè. Ïðèòåñíÿâà âñè÷êè, íî ïîñëå äàâà õðàíà çà ðàçãîâîðè. Â ïîëîæèòåëíàòà ñè ôîðìà ñòàâà äèïëîìàò. Ãîâîðè èçâúí ÷àøàòà, êîãàòî ãàôúò å íàïðàâåí îò äðóãè, óñïÿâà äà èçìåñòè òåìàòà. Íî òîé íå íè èíòåðåñóâà, íèêîãà íå å òâîð÷åñêà ëè÷íîñò, ðàáîòàòà ìó å âòîðè÷íà è ñëåäîâàòåëíî òîé íå ïðåäëàãà ðúêîïèñè íà èçäàòåëñòâàòà. Äåáèëúò íå êàçâà, ÷å êîòêàòà ëàå, à ãîâîðè çà êîòêè, êîãàòî äðóãèòå ãîâîðÿò çà êó÷åòà. Ãðåøè ïðàâèëàòà íà ðàçãîâîðà è êîãàòî ãðåøè ñïîëó÷ëèâî, å íåîòðàçèì. Ìèñëÿ, ÷å å îò âèäîâåòå, êîèòî ñà íà ïúò äà èç÷åçíàò, ãëàâåí íîñèòåë íà áóðæîàçíèòå äîáðîäåòåëè. Íåîáõîäèì ìó å åäèí ñàëîí Âåðäþðåí èëè íàïðàâî äîìúò íà Ãåðìàíò [73]. ×åòåòå ëè ãè îùå òèÿ íåùà, âèå, ñòóäåíòèòå?
- Àç äà.
- Äåáèë å íàïðèìåð Æîàøåí Ìþðà, êîéòî ñòðîèë ñâîèòå îôèöåðè çà ïðåãëåä è âèæäà åäèí ñ ìíîãî îòëè÷èÿ, îò Ìàðòèíèêà. "Âèå íåãúð ëè ñòå?", ïèòà ãî. "Òúé âÿðíî, ãîñïîäèí ãåíåðàë!", îòãîâàðÿ ìó îíÿ. À Ìþðà: "Áðàâî, áðàâî, äåðçàéòå!" È òàêà íàòàòúê. Ðàçáèðàòå ëè? Èçâèíåòå, íî òàçè âå÷åð ïðàçíóâàì åäíî èñòîðè÷åñêî ðåøåíèå â ìîÿ æèâîò. Ïðåñòàíàõ äà ïèÿ. Îùå åäíî? Íå ìè îòãîâàðÿéòå, êàðàòå ìå äà ñå ÷óâñòâóâàì âèíîâåí. Ïèëàä!
- À ãëóïàêúò?
- Î, ãëóïàêúò íå ãðåøè íèêîãà â ïîâåäåíèåòî ñè. Ãðåøè â ðàçñúæäåíèÿòà. Òîé êàçâà, ÷å âñè÷êè êó÷åòà ñà äîìàøíè æèâîòíè è âñè÷êè êó÷åòà ëàÿò. Íî ÷å è êîòêèòå ñà äîìàøíè æèâîòíè è ñëåäîâàòåëíî ëàÿò. Èëè ïúê ÷å âñè÷êè àòèíÿíè ñà ñìúðòíè, âñè÷êè æèòåëè íà Ïèðåÿ ñà ñìúðòíè, ñëåäîâàòåëíî âñè÷êè æèòåëè íà Ïèðåÿ ñà àòèíÿíè.
- Êîåòî å èñòèíà.
- Äà, íî ñëó÷àéíî. Ãëóïàêúò ìîæå äà êàæå è íåùî âÿðíî, íî âñëåäñòâèå íà ïîãðåøíè ðàçñúæäåíèÿ.
- Ìîãàò äà ñå êàçâàò è ãðåøíè íåùà, ñòèãà ðàçñúæäåíèÿòà äà ñà ïðàâèëíè.
- È ñëàâà Áîãó! Èíà÷å çàùî ùå ñå ìú÷èì äà ñìå ðàçóìíè æèâîòíè?
- Âñè÷êè ãîëåìè àíòðîïîìîðôíè ìàéìóíè ïðîèçëèçàò îò ïî-íèçøè ôîðìè íà æèâîò, íî õîðàòà ñúùî ïðîèçëèçàò îò ïî-íèçøè ôîðìè íà æèâîò, ñëåäîâàòåëíî âñè÷êè õîðà ñà ãîëåìè àíòðîïîìîðôíè ìàéìóíè.
- Íå å ëîøî. Âå÷å ñìå íà ïðàãà, íà êîéòî ïîäîçèðàòå, ÷å íåùî íå å â ðåä, íî âè å íåîáõîäèì îùå òðóä, çà äà äîêàæåòå êàêâî è çàùî. Ãëóïàêúò å èçêëþ÷èòåëíî îïàñåí. Äåáèëúò âåäíàãà ñè ëè÷è (à äà íå ãîâîðèì çà êðåòåíà), äîêàòî ãëóïàêúò ðàçñúæäàâà ïî÷òè êàòî íàñ, ñàìî ñ íåçàáåëåæèìî îòêëîíåíèå. Òîé å ìàéñòîð íà ïàðàëîãèçìèòå. Íÿìà ñïàñåíèå çà ðåäàêòîðà, ùå ìó òðÿáâà öÿëà âå÷íîñò, çà äà ãî îòêðèå. Ïóáëèêóâàò ñå ìíîãî êíèãè íà ãëóïàöè, çàùîòî ïðè ïúðâèÿ êîíòàêò èçãëåæäàò óáåäèòåëíè. Ïúê è ðåäàêòîðúò íå å äëúæåí äà ðàçïîçíàå ãëóïàêà. Àêàäåìèÿòà íà íàóêèòå íå óñïÿâà, ÷å òîé ëè?
- Íå óñïÿâà è ôèëîñîôèÿòà. Îíòîëîãè÷íîòî äîêàçàòåëñòâî íà ñâåòè Àíñåëì [74] å ãëóïàâî. Áúðêà ñúùåñòâóâàíåòî â ìèñúëòà ñúñ ñúùåñòâóâàíåòî â äåéñòâèòåëíîñòòà.
- Äà, íî å ãëóïàâà è ïðîòèâíàòà òåçà íà Ãîíèëîí [75]: "Àç ìîãà äà ìèñëÿ çà åäèí îñòðîâ â ìîðåòî, äîðè àêî òîçè îñòðîâ íå ñúùåñòâóâà." Áúðêà ìèñúëòà çà âúçìîæíîòî ñ ìèñúëòà çà íåîáõîäèìîòî.
- Áèòêà ìåæäó ãëóïàöè.
- Ðàçáèðà ñå. È Áîã ñå çàáàâëÿâà êàòî ëóä. Ïîæåëàë ñå å íåìèñëèì ñàìî çà äà äîêàæå, ÷å Àíñåëì è Ãîíèëîí ñà ãëóïàöè. Êàêâà âúðõîâíà öåë çà Ñúòâîðåíèåòî, íåùî ïîâå÷å, çà ñàìèÿ àêò, ïî ñèëàòà íà êîéòî Áîã æåëàå ñîáñòâåíîòî ñè ñúùåñòâóâàíå. Âñè÷êî ñ öåë äà ñå èçîáëè÷è êîñìè÷åñêàòà ãëóïîñò.
- Îáêðúæåíè ñìå îò ãëóïàöè.
- Íÿìà îòúðâàâàíå. Âñè÷êè ñà ãëóïàöè, ñ èçêëþ÷åíèå íà âàñ è ìåí. Äîðè, çà äà íå âè îáèäÿ, ñàìî íà âàñ.
- Òîâà èìà íåùî îáùî ñ äîêàçàòåëñòâîòî íà Ãüîäåë [76].
- Íå çíàì, àç ñúì êðåòåí. Ïèëàä!
- Íî ñåãà å ìîé ðåä.
- Ïîñëå ùå äåëèì. Åïèìåíèä Êðèòñêè [77] êàçâà, ÷å âñè÷êè êðèòÿíè ñà ëúæöè. Ùîì òîé, êîéòî å êðèòÿíèí, ãî êàçâà, à ïîçíàâà êðèòÿíèòå äîáðå, çíà÷è å èñòèíà.
- Òîâà å ãëóïàâî.
- Ñâåòè Ïàâåë. Ïîñëàíèåòî äî Òèò. [78] È ïîñëå: âñè÷êè, êîèòî ìèñëÿò, ÷å Åïèìåíèä å ëúæåö, íå ìîãàò äà íå âÿðâàò íà êðèòÿíèòå, íî êðèòÿíèòå íå âÿðâàò íà êðèòÿíèòå, çàòîâà íèêîé êðèòÿíèí íå ñìÿòà, ÷å Åïèìåíèä å ëúæåö.
- Òîâà ãëóïàâî ëè å, èëè íå?
- Ñàì ðåøàâàéòå. Êàçàõ âè, ÷å å òðóäíî äà ñå îòêðèå ãëóïàêúò. Åäèí ãëóïàê ìîæå äà ïîëó÷è è Íîáåëîâà íàãðàäà.
- ×àêàéòå äà ïîìèñëÿ... Íÿêîè îò îíåçè, êîèòî íå âÿðâàò, ÷å Áîã å ñúòâîðèë ñâåòà çà ñåäåì äíè, íå ñà ôóíäàìåíòàëèñòè, íî íÿêîè ôóíäàìåíòàëèñòè âÿðâàò, ÷å Áîã å ñúòâîðèë ñâåòà çà ñåäåì äíè, è çàòîâà íèêîé îò òåçè, êîèòî íå âÿðâàò, ÷å Áîã å ñúòâîðèë ñâåòà çà ñåäåì äíè, íå ìîæå äà áúäå ôóíäàìåíòàëèñò. Ãëóïàâî ëè å, èëè íå?
- Áîæå ìîé! Òóê å ìÿñòîòî äà ñå ñïîìåíå èìåòî Ìó. Íå çíàÿ. À âèå êàê ìèñëèòå?
- Âúâ âñè÷êè ñëó÷àè å ãëóïàâî, äîðè è äà å âÿðíî. Íàðóøàâà åäèí îò çàêîíèòå íà ñèëîãèçìà. Íå ìîãàò äà ñå ïðàâÿò îáîáùåíèÿ îò äâà ÷àñòíè ñëó÷àÿ.
- À àêî âèå ñòå ãëóïàêúò?
- Ùÿõ äà áúäà â äîáðà êîìïàíèÿ íà ñúìèøëåíèöè.
- Å, äà, ãëóïîñòòà íè çàîáèêàëÿ. À ìîæå áè ïîðàäè íÿêàêâà ëîãè÷íà ñèñòåìà, ðàçëè÷íà îò íàøàòà, íàøàòà ãëóïîñò å òÿõíàòà ìúäðîñò? Öÿëàòà èñòîðèÿ íà ëîãèêàòà ñå ñúñòîè â òîâà äà äåôèíèðà åäíî ïðèåìëèâî ïîíÿòèå çà ãëóïîñò. Ïðåêàëåíî ñëîæíà çàäà÷à. Âñè÷êè âåëèêè ìèñëèòåëè ñà ãëóïàöè åäèí çà äðóã.
- Ìèñúëòà êàòî ñèñòåìàòèçèðàíà ôîðìà íà ãëóïîñòòà.
- Íå. Ãëóïîñòòà íà åäíà ìèñúë å íåñèñòåìàòèçèðàíàòà ôîðìà íà äðóãà ìèñúë.
- Ìúäðî. Âå÷å å äâà, ñëåä ìàëêî Ïèëàä çàòâàðÿ, à íèå îùå íå ñìå ñòèãíàëè äî ëóäèòå.
- Ñòèãàìå. Ëóäèÿò âåäíàãà ñå ðàçïîçíàâà. Òîé å ãëóïàê, êîéòî íå çíàå òðèêîâåòå. Ãëóïàêúò ñå ìú÷è äà äîêàæå ñâîÿòà òåçà, èìà èçêðèâåíà ëîãèêà, íî âñå ïàê èìà ëîãèêà. Äîêàòî ëóäèÿò èçîáùî íå ñå èíòåðåñóâà îò ëîãèêàòà, äåéñòâóâà ñ êúñè ñúåäèíåíèÿ. Çà íåãî âñè÷êî äîêàçâà âñè÷êî. Òîé ïðèòåæàâà ñâîÿ èäåÿ-ôèêñ è âñè÷êî, êîåòî ìó ïîïàäíå, å äîáðå äîøëî, çà äà ÿ ïîòâúðäè. Ëóäèÿò ñå ðàçïîçíàâà ïî ñâîáîäàòà, ñ êîÿòî ñå îòíàñÿ êúì çàäúëæèòåëíèòå äîêàçàòåëñòâà, ïî ëåêîòàòà, ñ êîÿòî ïîëó÷àâà ïðîñâåòëåíèÿ. È ìîæå áè ùå âè ñå ñòîðè ñòðàííî, íî ëóäèÿò ðàíî èëè êúñíî çàãîâàðÿ çà Òàìïëèåðèòå.
- Âèíàãè ëè?
- Èìà è ëóäè áåç Òàìïëèåðè, íî òåçè ñ Òàìïëèåðèòå ñà íàé-îïàñíèòå. Â íà÷àëîòî íå ãè ðàçïîçíàâàø, ñòðóâà òè ñå, ÷å ãîâîðÿò íîðìàëíî, íî ñëåä òîâà èçâåäíúæ... - Ïîíå÷è äà ïîðú÷à îùå åäíî óèñêè, íî ñå ðàçêîëåáà è ïîèñêà ñìåòêàòà. - Òà äà ñå âúðíåì íà Òàìïëèåðèòå. Îíçè äåí åäèí ìè îñòàâè ðúêîïèñ íà òàçè òåìà. Íàïúëíî ñúì óáåäåí, ÷å å ëóä, íî â ÷îâåøêè âèä. Ðúêîïèñúò çàïî÷âà ñ äîñòà ñïîêîåí òîí. Èñêàòå ëè äà ìó õâúðëèòå åäíî îêî?
- Ñ óäîâîëñòâèå. Áèõ ìîãúë äà íàìåðÿ íåùî, êîåòî äà ìè ïîñëóæè.
- Íå ñúì óáåäåí. Íî àêî íàìåðèòå ïîëîâèí ÷àñ, îòñêî÷åòå ïðè íàñ. Óëèöà Ñèí÷åðî Ðåíàòî íîìåð åäíî. Àç ùå èìàì ïî-ãîëÿìà ïîëçà îò âàñ. Âåäíàãà ùå ìè êàæåòå äàëè âè ñå ñòðóâà ïåðñïåêòèâíà ðàáîòà.
- Çíà÷è ìè èìàòå äîâåðèå?
- Êîé å êàçàë, ÷å âè èìàì äîâåðèå? Íî àêî äîéäåòå, ùå âè ïîâÿðâàì. Äîâåðÿâàì ñå íà ëþáîïèòñòâîòî.
Â òîâà âðåìå âëåçå åäèí ñòóäåíò ñ ðàçòðåâîæåí âèä.
- Äðóãàðè, êðàé Êàíàëà èìà ôàøèñòè! Ñ âåðèãè!
- Ùå ãè âúðæåì, èçâèêà îíÿ ñ òàòàðñêèòå ìóñòàöè, êîéòî ïðåäè âðåìå ìå áåøå çàïëàøèë ïî ïîâîä íà Ëåíèí. - Äà âúðâèì, äðóãàðè!
- À íèå? Ùå îòèäåì ëè? - ïîïèòàõ àç ñ ÷óâñòâî çà âèíà.
- Íå, îòâúðíà Áåëáî. - Òåçè ñëóõîâå ãè ïóñêà Ïèëàä, çà äà îïðàçíè çàâåäåíèåòî. Ïîíåæå å ïúðâàòà âå÷åð, â êîÿòî ñïðÿõ äà ïèÿ, ñå ÷óâñòâóâàì ïðîìåíåí. Òðÿáâà äà å êðèçàòà îò âúçäúðæàíèåòî. Âñè÷êî, êîåòî âè êàçàõ, äîðè òîâà, êîåòî âè êàçâàì â ìîìåíòà, å ëúæà. Ëåêà íîù, Êàçîáîí.


J M N N N N   11

Áåçïëîäíîñòòà ìó íÿìàøå êðàé. Áåøå ÷àñò îò åêñòàçà.
(Å. Ì. ×îðàí, "Íåñðú÷íèÿò äåìèóðã", "Ãàëèìàð", 1969, "Çàäóøåíè ìèñëè")


Îò ðàçãîâîðà íè â "Ïèëàä" áÿõ äîáèë ïðåäñòàâà ñàìî çà âúíøíîòî ëèöå íà Áåëáî. Ïðîíèöàòåëíèÿò íàáëþäàòåë ìîæå áè ùåøå äà çàïîäîçðå ìåëàíõîëè÷íàòà ïðèðîäà íà íåãîâèÿ ñàðêàçúì. Íå áèõ ìîãúë äà êàæà, ÷å áåøå ìàñêà. Ïî-ñêîðî ïðèçíàíèÿòà, êîèòî ñè áå ïîçâîëÿâàë òàéíî, áÿõà ìàñêà. Íåãîâèÿò ïîêàçåí ñàðêàçúì, òîçè çà ïóáëèêàòà, âñúùíîñò èçäàâàøå èñòèíñêàòà ìó ìåëàíõîëèÿ, êîÿòî íàñàìå òîé ñå ìú÷åøå äà ñêðèå îò ñåáå ñè, ìàñêèðàéêè ÿ ñ ìàíèåðíà ìåëàíõîëè÷íîñò.
Âèæäàì ñåãà îíçè ôàéë, êúäåòî ñå å îïèòâàë äà ðîìàíèçèðà òîâà îò ñâîÿ çàíàÿò, êîåòî ùåøå äà ìè ðàçêàæå íà ñëåäíèÿ äåí â "Ãàðàìîíä". Îòêðèâàì ãîð÷èâèíàòà, ñòðàñòòà, ðàçî÷àðîâàíèåòî ìó íà ðåäàêòîð, êîéòî ïèøå ÷ðåç ïîñðåäíèê, íîñòàëãèÿòà ìó ïî åäíà íåîñúùåñòâåíà òâîð÷åñêà äåéíîñò, ñòðîãèÿ ìîðàë, êîéòî ãî å çàäúëæàâàë äà ñå ñàìîíàêàçâà, çàùîòî æåëàå íåùà, íàä êîèòî íå å èìàë ïðàâà, êàòî å îöâåòÿâàë æåëàíèåòî ñè â ïàòåòè÷íè è ìåëîäðàìàòè÷íè áàãðè. Íå ñúì ñðåùàë ÷îâåê, êîéòî äà óìåå äà ñå ñàìîñúæàëÿâà ñ òîëêîâà ïðåçðåíèå.
________________________________________________________
èìå íà ôàéëà: Äæèì Öàðÿ íà Êîíîïà
_________________________________________________________
Óòðå ñðåùà ñ ìëàäèÿ ×èíòè.
1. Ìîíîãðàôèÿòà å äîáðà; ñòðîéíà, ìîæå áè ïðåêàëåíî àêàäåìè÷íà.
2. Â çàêëþ÷åíèåòî: ñðàâíåíèåòî ìåæäó Êàòóë è ñúâðåìåííèÿ àâàíãàðä -  âåëèêîëåïíî.
3. Çàùî íå êàòî âúâåäåíèå?
4. Äà ãî óáåäÿ. Ùå îòãîâîðè, ÷å òàêèâà ôàíòàçèè íå âúðâÿò çà ôèëîëîãè÷åñêè ïîðåäèöè. Ïîä÷èíåí å íà ðúêîâîäèòåëÿ ñè. Ñòðàõóâà ñå, ÷å ùå ìó îòêàæå äà íàïèøå ïðåäãîâîðà è ÷å ùå ñè ïðîâàëè êàðèåðàòà. Ïðåêðàñíàòà èäåÿ â ïîñëåäíèòå äâå ñòðàíèöè ìèíàâà íåçàáåëÿçàíà, à â íà÷àëîòî íå áè óáÿãíàëà íà áàðîíèòå è ùå ãè ðàçäðàçíè.
5. Äîñòàòú÷íî å äà ñå ñëîæè â êóðñèâ, ïîä ôîðìàòà íà îòäåëíà ðå÷, è íÿìà äà íàðóøè ñåðèîçíîñòòà íà èçñëåäâàíåòî. À ïúê ÷èòàòåëèòå âåäíàãà ùå ãî çàáåëåæàò, ùå áúäàò çàèíòðèãóâàíè è ùå ïîäõîäÿò êúì êíèãàòà îò äðóã úãúë.
Íî êàêâî ïðàâÿ? Äàëè ãî òëàñêàì êúì åäèí æåñò íà îñâîáîæäàâàíå, èëè ãî èçïîëçóâàì, çà äà íàïèøà ñâîÿòà êíèãà?
Äà ïðåîáðàçÿâàø êíèãèòå ñàìî ñ äâå äóìè. Äåìèóðã âúðõó êàíàâàòà íà ÷óæäî òâîðåíèå. Âìåñòî äà âçèìàì ìåêàòà ãëèíà è äà ÿ ìîäåëèðàì, íàíàñÿì ëåêè óäàðè ïî âêàìåíåíèÿ ìàòåðèàë, îò êîéòî äðóã âå÷å å èçâàÿë ñòàòóÿòà. Ìîéñåé - íàíàñÿø òî÷íèÿ óäàð ñ ÷óêà, è òîé ïðîãîâàðÿ.

Ñðåùà ñ Ó. Ø.
- Âèäÿõ ðàáîòàòà âè, íå å ëîøà. Èìà ñúñïåíñ, âúîáðàæåíèå, äðàìàòè÷íè ÷óâñòâà. Çà ïúðâè ïúò ëè ïèøåòå?
- Íå, íàïèñàë ñúì îùå åäíà òðàãåäèÿ, èñòîðèÿòà íà äâàìà âëþáåíè îò Âåðîíà, êîèòî...
- Äà ñå âúðíåì êúì òàçè ïèåñà, ãîñïîäèí Ø. Çàïèòàõ ñå çàùî äåéñòâèåòî ñå ðàçâèâà âúâ Ôðàíöèÿ. Çàùî íå â Äàíèÿ íàïðèìåð? Íå ñå èñêà ìíîãî, äîñòàòú÷íî å äà ñìåíèòå äâå-òðè èìåíà, çàìúêà Øàëîí ñþð Ìàðí äà ñòàíå Åëñèíîð... Çàùîòî åäíà ñåâåðíà ïðîòåñòàíòñêà îáñòàíîâêà, íàä êîÿòî ëåæè ñÿíêàòà íà Êèðêåãîð, âñè÷êè òåçè åêçèñòåíöèàëíè íàïðåæåíèÿ...
- Ìîæå áè èìàòå ïðàâî.
- Óáåäåí ñúì. Îñâåí òîâà ïèåñàòà âè èìà íóæäà äà ñå èçãëàäè â êîìïîçèöèîííî îòíîøåíèå. Íî íå ñàìî îòãîðå, êàòî áðúñíàðÿ, ïðåäè äà âè ïîñòàâè îãëåäàëîòî íà òèëà... Íàïðèìåð ïðèçðàêúò íà áàùàòà. Çàùî å íàêðàÿ? Àç áèõ ãî ïðåìåñòèë â íà÷àëîòî. Òàêà ùå ñå ðàçáåðå âåäíàãà, ÷å áàùèíàòà ïîâåëÿ ðúêîâîäè ïîâåäåíèåòî íà ìëàäèÿ ïðèíö è ãî ïîñòàâÿ â êîíôëèêò ñ ìàéêàòà.
- Ñòðóâà ìè ñå äîáðà èäåÿ, ñàìî ùå èçòåãëÿ ñöåíàòà êúì íà÷àëîòî.
- Òî÷íî òàêà. È íàêðàÿ ñòèëúò. Äà âçåìåì íÿêîé ïàñàæ, åòî òóê, êúäåòî ìîì÷åòî èçëèçà íà àâàíñöåíàòà è çàïî÷âà äà ðàçñúæäàâà äàëè äà äåéñòâóâà, èëè äà áåçäåéñòâóâà. Òåêñòúò å õóáàâ íàèñòèíà, íî íå ãî óñåùàì äîñòàòú÷íî íàïðåãíàò. "Äà äåéñòâóâàì èëè íå? Òîâà ñå ïèòàì. Äàëè å ïî-äîñòîéíî äà ïîíàñÿø îáèäèòå íà âðàãîâåòå, èëè..." Çàùî "òîâà ñå ïèòàì"? Àç áèõ êàçàë "òîâà å ïðîáëåìúò", "òîâà å âúïðîñúò", ðàçáèðàòå ëè? Íå íåãîâèÿò ëè÷åí ïðîáëåì, à îñíîâíèÿò âúïðîñ íà ñúùåñòâóâàíåòî. Àëòåðíàòèâàòà ìåæäó "ñúì" è "íå ñúì", òàêà äà ñå êàæå...

Äà íàñåëèø ñâåòà ñ äåöà, êîèòî ùå âúðâÿò ïîä ÷óæäî èìå, è íèêîé íÿìà äà çíàå, ÷å ñà òâîè. Ñÿêàø ñè Áîã â ÷îâåøêè îäåæäè. Òè ñè Áîã, âúðâèø èç ãðàäà, ÷óâàø êàê õîðàòà ãîâîðÿò çà òåá, è Áîã å òóê, è Áîã å òàì, è êàêúâ âúëøåáåí ñâÿò å òîçè, è êîëêî åëåãàíòíî å âñåîáùîòî ïðèâëè÷àíå, è òè ñå ïîäñìèõâàø ïîä ìóñòàê (òðÿáâà äà ñè ñëîæèø ôàëøèâà áðàäà, èëè íå, òðÿáâà äà áúäåø áåç áðàäà, çàùîòî ïî áðàäàòà âåäíàãà ùå òå ðàçïîçíàÿò, ÷å ñè Áîã), è ñè êàçâàø ñàì íà ñåáå ñè (ñîëèïñèçìúò íà Áîã å òðàãè÷åí!): "Åòî, òîâà ñúì àç, à òå íå çíàÿò." È íÿêîé òå áëúñêà ïî óëèöàòà, äîðè òå íàðóãàâà, à òè ñìèðåíî ìó ñå èçâèíÿâàø è òàêà íàòàòúê, ìàêàð ÷å ñè Áîã, è àêî ïîèñêàø, ñàìî ñ åäíî ùðàêâàíå íà ïðúñòèòå ñâåòúò ùå ñå ïðåâúðíå â ïåïåë. Íî òè ñè òîëêîâà áåçêðàéíî ìîãúù, ÷å ìîæåø äà ñè ïîçâîëèø äà áúäåø äîáúð.
Ðîìàí çà Áîã, ñëÿçúë èíêîãíèòî. Íå ñòðóâà. Ùîì èäåÿòà å äîøëà íà ìåí, çíà÷è å äîøëà è äðóãèìó.
Âàðèàíò. Òè ñè àâòîð, îùå íå çíàåø êîëêî ñè âåëèê. Òàçè, êîÿòî ñè îáè÷àë, òè å èçíåâåðèëà, æèâîòúò çà òåá âå÷å íÿìà ñìèñúë è åäèí äåí, çà äà ÿ çàáðàâèø, çàìèíàâàø íà ïúòåøåñòâèå ñ "Òèòàíèê", íî òîé ïîòúâà â Þæíèòå ìîðåòà, ñïàñÿâàò òå (òè åäèíñòâåí ñè îöåëÿë) äèâàöè ñ ïèðîãà è ïðåêàðâàø äúëãè ãîäèíè, áåç íèêîé äà çíàå íèùî çà òåá, íà åäèí îñòðîâ, íàñåëåí ñàìî ñ ïàïóàñè, ñ ìîìè÷åòà, êîèòî òè ïåÿò ñëàñòíè ïåñíè, îëþëÿâàéêè ãúðäè, çàêðèòè åäâà ñ âåíöè îò åêçîòè÷íè öâåòÿ. Çàïî÷âàø äà ñâèêâàø, íàðè÷àò òå Äæèì, êàêòî íàðè÷àò âñè÷êè áåëè, åäíî ìîìè÷å ñ êåõëèáàðåíà êîæà åäíà âå÷åð ñå âìúêâà â êîëèáàòà òè è òè êàçâà: "Àç òâîÿ, àç ñúñ òåá." Âñúùíîñò å ïðåêðàñíî äà ëåæèø âå÷åð íà âåðàíäàòà è äà ãëåäàø Þæíèÿ êðúñò, äîêàòî òÿ ìèëâà ÷åëîòî òè.
Æèâååø, ñëåäâàéêè öèêúëà íà èçãðåâèòå è çàëåçèòå, è íå çíàåø äðóãî. Åäèí äåí ïðèñòèãà ìîòîðíà ëîäêà ñ õîëàíäöè, òè íàó÷àâàø, ÷å ñà èçìèíàëè äåñåò ãîäèíè, ìîæåø äà òðúãíåø ñ òÿõ, íî ñå êîëåáàåø, ïðåäïî÷èòàø äà ðàçìåíèø êîêîñîâè îðåõè ñðåùó õðàíà, îáåùàâàø, ÷å ùå ñå ïîãðèæèø çà ïðèáèðàíåòî íà êîíîïà, äèâàöèòå ðàáîòÿò çà òåá, òè çàïî÷âàø äà ïëàâàø îò îñòðîâ íà îñòðîâ, ñòàâàø çà âñè÷êè Äæèì Öàðÿ íà Êîíîïà. Íÿêàêúâ ïîðòóãàëåö àâàíòþðèñò, ðàçñèïàí îò àëêîõîëà, ïðèñòèãà è çàïî÷âà äà ðàáîòè çà òåá, îòúðñâà ñå îò ïîðîêà, âñè÷êè çàãîâàðÿò çà òåá èç Çîíäñêèòå ìîðåòà, äàâàø ñúâåòè íà ìàõàðàäæàòà íà Áðóíåé çà ïîõîäà ìó ñðåùó ðå÷íèòå äàÿêè [79], óñïÿâàø äà î÷èñòèø îò ðúæäàòà íÿêàêâî ñòàðî îðúäèå îò âðåìåòî íà Íåçíàìñèêîé Ñàõèá, êîåòî ñå çàðåæäà ñúñ ñòàðî æåëÿçî, îáó÷àâàø îòðÿä âåðíè ìàëàéöè ñúñ çúáè, ïî÷åðíåëè îò äúâêàíå íà òþòþí. Â åäíà ñõâàòêà áëèçî äî Êîðàëîâàòà áàðèåðà ñòàðèÿò Ñàìïàí ñúñ çúáè, ïî÷åðíåëè îò òþòþíà, òå ïðèêðèâà ñúñ ñîáñòâåíîòî ñè òÿëî êàòî ñ ùèò: "Àç ñúì ùàñòëèâ, ÷å ìîãà äà óìðà çà òåá, Äæèì Öàðþ íà Êîíîïà." Ìèëè ñòàð÷å, âåðíè Ñàìïàí, ïðèÿòåëþ ìîé.
Âå÷å ñè ïðî÷óò èç öåëèÿ àðõèïåëàã ìåæäó Ñóìàòðà è Ïîðò î Ïðåíñ, ïðåãîâàðÿø ñ àíãëè÷àíèòå, â êîðàáíèòå ñïèñúöè íà ïðèñòàíèùå Äàðâèí ñè ðåãèñòðèðàí êàòî Êóðö è âå÷å ñè Êóðö çà âñè÷êè - ñàìî çà äèâàöèòå îñòàâàø Äæèì Öàðÿ íà Êîíîïà. Íî åäíà âå÷åð, äîêàòî ìîìè÷åòî òå ìèëâà íà âåðàíäàòà è Þæíèÿò êðúñò áëåñòè êàòî íèêîãà, î, êîëêî å ðàçëè÷åí îò Ãîëÿìàòà Ìå÷êà, òè ðàçáèðàø: èñêàø äà ñå âúðíåø. Ñàìî çà ìàëêî, êîëêîòî äà âèäèø êàêâî å îñòàíàëî îò òåá òàì.
Êà÷âàø ñå íà ìîòîðíèöàòà, ñòèãàø äî Ìàíèëà, îòòàì ñ âèòëîâèÿ ñàìîëåò ñè â Áàëè. Ïîñëå Ñàìîà, Àäìèðàëñêèòå îñòðîâè, Ñèíãàïóð, Òàíàíàðèâå, Òèìáóêòó, Àëåïî, Ñàìàðêàíä, Áàñðà, Ìàëòà è ñè ó äîìà.
Èçìèíàëè ñà âå÷å îñåìíàäåñåò ãîäèíè, æèâîòúò å ñëîæèë îïòå÷àòúêà ñè âúðõó òåá, ëèöåòî òè å çàãîðÿëî îò òðîïè÷åñêèòå âåòðîâå, îñòàðÿë ñè, íî ìîæå áè ñè ïî-êðàñèâ. È åòî ÷å âåäíàãà ùîì ïðèñòèãàø, îòêðèâàø, ÷å âñè÷êè êíèæàðíèöè ðåêëàìèðàò òâîèòå êíèãè, ìíîãîêðàòíî è ëóêñîçíî ïðåèçäàâàíè, èìåòî òè óâåí÷àâà ôàñàäàòà íà ñòàðîòî ó÷èëèùå, êúäåòî ñè ñå ó÷èë äà ÷åòåø è ïèøåø. Òè ñè Âåëèêèÿò Èç÷åçíàë Ïîåò, ñúâåñòòà íà ïîêîëåíèåòî. Ðîìàíòè÷íè ìîìè÷åíöà ñå ñàìîóáèâàò íàä ïðàçíèÿ òè ãðîá.
È ïîñëå ñðåùàì òåá, ëþáèìà, î÷èòå òè ñà îáðàì÷åíè îò ìíîæåñòâî áðú÷êè, íî íà ëèöåòî òè, âñå îùå êðàñèâî, ñå ÷åòå ìú÷èòåëíèÿò ñïîìåí è íåæíèòå óãðèçåíèÿ. Ïî÷òè òå äîêîñíàõ òàì, íà òðîòîàðà, íà äâå êðà÷êè ñúì îò òåá è òè ìå ïîãëåäíà, êàêòî ãëåäàø âñè÷êè, òúðñåéêè Äðóãèÿ îòâúä ïðîçðà÷íàòà èì ñÿíêà. Ìîæåõ äà òå çàãîâîðÿ, äà çàëè÷à âðåìåòî. Íî çàùî? Íå ïîëó÷èõ ëè âå÷å òîâà, êîåòî èñêàõ? Àç ñúì Áîã, îëèöåòâîðåíèåòî íà ñàìîòàòà, âúïëúòåíàòà ñóåòíîñò, ñàìîòî îò÷àÿíèå, ÷å íå ñúì êàòî âñè÷êè äðóãè åäíî îò ñîáñòâåíèòå ñè òâîðåíèÿ. Âñè÷êè äðóãè, êîèòî æèâåÿò â ìîÿòà ñâåòëèíà, è àç, êîéòî æèâåÿ ñðåä íåòúðïèìîòî èñêðåíå íà ñâîÿ ìðàê.

Âúðâè, âúðâè ïî ñâåòà, Ó. Ø.! Òè ñè ïðî÷óò, ìèíàâàø êðàé ìåí è íå ìå ïîçíàâàø. Àç ïðîøåïâàì íà ñåáå ñè "Äà áúäåø èëè íå" è ñè êàçâàì: "Áðàâî, Áåëáî, îòëè÷íà ðàáîòà!" Âúðâè, ñòàðè Ó. Ø., è âçåìè ñâîÿ äÿë îò ñëàâàòà: òè ñàìî ñúçäàäå, à àç ãî ïðåïðàâèõ.
Íèå, êîèòî ïîìàãàìå íà äðóãèòå äà ðàæäàò, êàêòî àêòüîðèòå, íå òðÿáâà äà áúäåì ïîãðåáâàíè íà îñâåòåíà çåìÿ. Íî àêòüîðèòå ñå ïðåñòðóâàò, ÷å ñâåòúò, òàêúâ, êàêúâòî å, âúðâè ïî äðóã ïúò, äîêàòî íàøàòà öåë å ìíîæåñòâåíîñòòà íà âúçìîæíèòå âñåëåíè...
Çàùî å òàçè ùåäðîñò íà æèâîòà, êîéòî äàâà òúé âúçâèøåíî âúçìåçäèå íà ïîñðåäñòâåíîñòòà?
_________________________________________________________

12

Sub umbra alarum tuarum, Jehova.
("Fama Fraternitatis") [80]

Íà ñëåäíèÿ äåí îòèäîõ â "Ãàðàìîíä". Âõîäúò íà óëèöà Ñèí÷åðî Ðåíàòî íîìåð åäíî âúâåæäàøå â ïðàøåí áåçèñòåí, ïðåç êîéòî ñå âèæäàøå âúòðåøåí äâîð ñ âúæàðñêî ìàãàçèí÷å. Ïðåç âðàòàòà âäÿñíî ñå ñòèãàøå äî àñàíñüîð, êîéòî ìîæåøå äà ôèãóðèðà êàòî åêñïîíàò â ìóçåé çà ïðîìèøëåíà àðõåîëîãèÿ è êîéòî, êàòî ñå îïèòàõ äà ñå êà÷à â íåãî, ïîòðúïíà ïî òâúðäå ïîäîçðèòåëåí íà÷èí, áåç îáà÷å äà ñå ðåøè äà òðúãíå. Ñìåòíàõ, ÷å å ïî-áëàãîðàçóìíî äà âúðâÿ ïåø, è ñå êà÷èõ äâà åòàæà ïî åäíà äúðâåíà, ïî÷òè ñïèðàëîâèäíà ñòúëáà, äîñòà ìðúñíà. Êàêòî óçíàõ ïî-êúñíî, ãîñïîäèí Ãàðàìîíä îáè÷àë òîâà ñåäàëèùå, çàùîòî ìó íàïîìíÿëî íÿêàêâî ïàðèæêî èçäàòåëñòâî. Òàáåëêàòà íà ïëîùàäêàòà ãëàñåøå: "Èçäàòåëñòâî "Ãàðàìîíä", àêöèîíåðíî äðóæåñòâî", à îòâîðåíàòà âðàòà âîäåøå êúì àíòðå, â êîåòî íÿìàøå íèòî òåëåôîíèñòêà, íèòî ïàçà÷. Íî ÷îâåê íå ìîæåøå äà âëåçå, áåç äà áúäå âèäÿí îò ìàëêàòà ñòðàíè÷íà êàíöåëàðèÿ, è ïðè ìåí âåäíàãà äîéäå åäíî ëèöå, âåðîÿòíî îò æåíñêè ïîë, íà íåîïðåäåëåíà âúçðàñò è ñ ðúñò, êîéòî, ìåêî êàçàíî, áè ìîãúë äà ìèíå çà ïî-íèñúê îò ñðåäíèÿ.
Ëèöåòî ìå çàãîâîðè íà åçèê, êîéòî ìè ñå ñòîðè, ÷å ñúì ÷óâàë íÿêúäå, äîêàòî íàé-ñåòíå íå ðàçáðàõ, ÷å áåøå èòàëèàíñêè, íî ïî÷òè èçöÿëî ëèøåí îò ãëàñíè. Ïîïèòàõ çà Áåëáî. Ñëåä êàòî ìå îñòàâè äà ïî÷àêàì íÿêîëêî ñåêóíäè, òî ìå çàâåäå ïî åäèí êîðèäîð äî ñòàÿòà â äúíîòî íà èçäàòåëñòâîòî.
Áåëáî ìå ïîñðåùíà òîïëî:
- Âèæäàì, ÷å ñòå ñåðèîçåí ÷îâåê. Âëèçàéòå.
Ïîêàíè ìå äà ñåäíà ñðåùó áþðîòî, è òî ñòàðî êàòî âñè÷êî îñòàíàëî, îòðóïàíî ñ ðúêîïèñè, êàêòî è øêàôîâåòå ïî ñòåíèòå.
- Íå ñòå ñå óïëàøèëè îò Ãóäðóí, íàäÿâàì ñå.
- Ãóäðóí ëè? Òàçè... ãîñïîæà?
- Ãîñïîæèöà å. È íå ñå êàçâà Ãóäðóí. Íàðè÷àìå ÿ òàêà, çàùîòî âèäúò é å íèáåëóíãñêè è çàùîòî ãîâîðè íà íÿêàêúâ ãåðìàíîïîäîáåí åçèê. Èñêà âñè÷êî äà êàæå íàâåäíúæ è ïåñòè ãëàñíèòå. Íî ïðèòåæàâà ÷óâñòâî çà ñïðàâåäëèâîñò - êîìïåíñèðà: êîãàòî ïúê ïèøå íà ìàøèíà, ïåñòè ñúãëàñíèòå.
- À êàêâî ðàáîòè?
- Âñè÷êî. Íàëè çíàåòå, â åäíî èçäàòåëñòâî âèíàãè èìà íÿêîé, áåç êîéòî íå ìîæå, çàùîòî å åäèíñòâåíèÿò ÷îâåê â ñúñòîÿíèå äà íàìèðà íåùàòà â õàîñà, êîéòî ñàì ñúçäàâà. Íî ïîíå êîãàòî ñå ãóáÿò ðúêîïèñè, âèíîâíèêúò å íàëèöå.
- Çíà÷è ãóáè ðúêîïèñè?
- Íå ïîâå÷å îò äðóãèòå. Â åäíî èçäàòåëñòâî âñè÷êè ãóáÿò ðúêîïèñè. Ìèñëÿ, ÷å òîâà å îñíîâíàòà ìó äåéíîñò. Íî âñå ïàê å íåîáõîäèìà èçêóïèòåëíà æåðòâà, íàëè? Óïðåêâàì ÿ ñàìî â òîâà, ÷å íå ãóáè ðúêîïèñèòå, êîèòî áèõ èñêàë. Íåïðèÿòíè ìîìåíòè, êîèòî ñòàðåöúò Áåéêúí íàðè÷à "íàïðåäúê íà íàóêàòà".
- Íî êúäå ñå ãóáÿò?
Ðàçïåðè ðúöå.
- Èçâèíÿâàéòå, íî íå ñè ëè äàâàòå ñìåòêà êîëêî å ãëóïàâ âúïðîñúò âè? Àêî ñå çíàåøå êúäå, íÿìàøå äà ñà èçãóáåíè.
- Ëîãè÷íî, ïðèçíàõ. - Íî ÷óéòå, êîãàòî âèæäàì êíèãè íà "Ãàðàìîíä", ñòðóâàò ìè ñå ìíîãî äîáðå èçðàáîòåíè, à è êàòàëîãúò âè å äîñòà áîãàò. Òóê ëè ïðàâèòå âñè÷êî? È êîëêî äóøè ñòå?
- Îòñðåùà å ãîëÿìàòà ñòàÿ íà òåõíè÷åñêèòå, òóê, äî ìåí å êîëåãàòà Äèîòàëåâè. Íî òîé ñå çàíèìàâà ñ íàðú÷íèöèòå, ñ êíèãèòå, êîèòî îñòàâàò äúëãî, äúëãî ñå ïðàâÿò è äúëãî ñå ïðîäàâàò. Ñ óíèâåðñèòåòñêèòå èçäàíèÿ ñå çàíèìàâàì àç. Íå ñå çàáëóæäàâàéòå, íå å êîé çíàå êàêâà ðàáîòà. Å, äà, êúì íÿêîè ñå ïðèñòðàñòÿâàì, ðúêîïèñèòå òðÿáâà äà ñå ÷åòàò, íî, îáùî âçåòî, âñè÷êè ñà ñèãóðíè è â èêîíîìè÷åñêî, è â íàó÷íî îòíîøåíèå. Ïóáëèêàöèè íà Åäèêîéñè èíñòèòóò èëè ñáîðíèöè îò ñèìïîçèóìè, ïîäãîòâåíè è ôèíàíñèðàíè îò íÿêîÿ óíèâåðñèòåòñêà îðãàíèçàöèÿ. Àêî àâòîðúò å äåáþòàíò, ðúêîâîäèòåëÿò ìó ïèøå ïðåäãîâîðà è îòãîâîðíîñòòà å íåãîâà. Àâòîðúò ÷åòå íàé-ìàëêî äâå êîðåêòóðè, ïðîâåðÿâà öèòàòèòå è áåëåæêèòå è íå ïîëó÷àâà àâòîðñêè ïðàâà. Ñëåä òîâà êíèãàòà ñå ïðèåìà, çà íÿêîëêî ãîäèíè ñå ïðîäàâà â òèðàæ õèëÿäà-äâå õèëÿäè è ðàçíîñêèòå ñå ïîêðèâàò... Íÿìà èçíåíàäè, âñÿêà êíèãà å ïå÷àëáà.
- Òîãàâà âèå êàêâî ïðàâèòå?
- Ìíîãî íåùà. Ïðåäè âñè÷êî òðÿáâà äà ñå èçáèðà. È ïîñëå, íÿêîè êíèãè èçäàâàìå íà íàøè ðàçíîñêè, ïî÷òè âèíàãè ïðåâîäè íà ãîëåìè àâòîðè, çà ïðåñòèæ. È íàêðàÿ, ðúêîïèñèòå, êîèòî ïðèñòèãàò òàêà, äîíåñåíè îò ñàìîäåéöè. Ðÿäêî çàñëóæàâàò âíèìàíèå, íî òðÿáâà äà ñå ïðåãëåæäàò, îòäå äà çíàåø...
- À çàáàâëÿâàòå ëè ñå?
- Äàëè ñå çàáàâëÿâàì? Òîâà å åäèíñòâåíîòî, êîåòî óìåÿ äà ïðàâÿ äîáðå.
Ïðåêúñíà íè íÿêàêúâ ìúæ íà îêîëî ÷åòèðèäåñåò ãîäèíè, îáëå÷åí ñúñ ñàêî, íàé-ìàëêî òðè íîìåðà ïî-ãîëÿìî. Êîñèòå ìó áÿõà ñâåòëîðóñè, ðåäêè è ìó ïàäàõà íàä ãúñòèòå, ñúùî ðóñè âåæäè. Ãîâîðåøå ñ ëàñêàâ òîí, ñÿêàø ïîó÷àâàøå äåòå.
- Âçå ìè çäðàâåòî òîçè "Íàðú÷íèê íà äàíúêîïëàòåöà". Áè òðÿáâàëî äà ãî íàïèøà îòíîâî, íî íå ìè ñå ùå. Ïðå÷à ëè âè?
- Òîâà å Äèîòàëåâè, êàçà Áåëáî è íè ïðåäñòàâè åäèí íà äðóã.
- À, äîøúë å äà âèäè Òàìïëèåðèòå? Ãîðêè÷êèÿò. ×àêàé, èçìèñëèõ îùå åäíî: "Öèãàíñêà óðáàíèñòèêà".
- ×óäåñíî, âúçêëèêíà î÷àðîâàí Áåëáî. - À àç ñå ñåòèõ çà "Àöòåêñêî êîíåâúäñòâî".
- Îòëè÷íî. Íî ïî-äîáðå äà ãî âêëþ÷èì êúì Ìàðåôîðîëîãèÿòà èëè â Àáñóðäèñòèêàòà.
- Ñåãà ùå âèäèì, êàçà Áåëáî, ïîðîâè â ÷åêìåäæåòî è èçìúêíà íÿêîëêî ëèñòà.
- Ìàðåôîðîëîãèÿòà... - Ïîãëåäíà ìå, çàáåëÿçâàéêè íåäîóìåíèåòî ìè.
- Äîñåùàòå ñå, ÷å Ìàðåôîðîëîãèÿòà å íàóêà çà ïðàâåíå íà äóïêè â ìîðåòî. Íî òÿ, îáúðíà ñå êúì Äèîòàëåâè, íå å îòäåë, à ïðåäìåò. Êàòî Ñîëîíóìåðîôóãèñòèêàòà èëè Êîíòðàäèãèòîîðàëèñòèêàòà, âñè÷êè îò îòäåëà Òåòðàîêóëîñêîïèñòèêà.
- Êàêâî å òîâà òåòðàîêîëî?.. , íàïðàâèõ îïèò äà ñå íàìåñÿ àç.
- Íå "îêîëî", à "îêóëî", òîåñò èçêóñòâîòî äà ñè îòâàðÿø î÷èòå íà ÷åòèðè. Òîçè îòäåë âêëþ÷âà îáó÷åíèåòî ïî íåíóæíè òåõíèêè. Íàïðèìåð Ñîëîíóìåðîôóãèñòèêàòà ñå çàíèìàâà ñ èçáÿãâàíåòî çà åäíà áðîéêà. Îùå ñå êîëåáàåì äàëè äà îñòàâèì â òîçè îòäåë Êîíòðàäèãèòîîðàëèñòèêàòà, çàùîòî íå å ñúâñåì íåíóæíî äà çíàåø êàê äà íå îñòàâàø ñ ïðúñò â óñòàòà, êàê ìèñëèòå?
- Ñúãëàñåí ñúì. È âñå ïàê, êàæåòå ìè êàêâî ãîâîðèòå èçîáùî? - ïîìîëèõ.
- Äèîòàëåâè è àç èñêàìå äà ïðåäëîæèì ðåôîðìà â íàóêàòà. Åäèí ôàêóëòåò ïî Ñðàâíèòåëíî òúïîçíàíèå, â êîéòî ùå ñå èçó÷àâàò íåíóæíè èëè íåâúçìîæíè ïðåäìåòè. Ôàêóëòåòúò ùå èìà çà öåë äà ïîäãîòâÿ ó÷åíè, êîèòî äà ñà â ñúñòîÿíèå äà óâåëè÷àâàò áåçêðàéíèÿ áðîé áåçñìèñëåíè êëîíîâå íà çíàíèåòî.
- À êîëêî îòäåëà ùå èìàòå?
- Çàñåãà ñàìî ÷åòèðè, íî òå ìîãàò äà îáõâàíàò öÿëîòî ÷îâåøêî çíàíèå. Îòäåëúò Òåòðàîêóëîñêîïèñòèêà èìà ïîäãîòâèòåëíè ôóíêöèè, öåëòà ìó å äà ðàçâèâà ó áúäåùèÿ ó÷åí ñïîñîáíîñòòà äà ñå ñïðàâÿ ñ óíèâåðñèòåòñêèòå ñè ïðîòèâíèöè. Âàæåí îòäåë å Àáñóðäèñòèêàòà. Òóê ñå âêëþ÷âàò ñïîìåíàòèòå Öèãàíñêà óðáàíèñòèêà è Àöòåêñêî êîíåâúäñòâî... Îñíîâàòà íà òàçè äèñöèïëèíà å ðàçáèðàíåòî íà äúëáîêèòå ïðè÷èíè çà òÿõíîòî áåçñìèñëèå, à â îòäåëà Êîíòðàïóíêòèñòèêà, è íà òÿõíàòà íåñúñòîÿòåëíîñò. Åòî âè íÿêîëêî ïðèìåðà: Ìîðôåìàòèêà íà ìîðçîâàòà àçáóêà, Èñòîðèÿ íà àíòàðêòè÷åñêîòî çåìåäåëèå, Èñòîðèÿ íà æèâîïèñòà íà Âåëèêäåíñêèòå îñòðîâè, Ñúâðåìåííà øóìåðñêà ëèòåðàòóðà, Àñèðîâàâèëîíñêà ôèëàòåëèÿ, Òåõíîëîãèÿ íà êîëåëîòî â ïðåäêîëóìáîâà Àìåðèêà, Îáðàçíîñò è êîëîðèò íà Áðàéëîâàòà àçáóêà, Ôîíåòèêà íà íåìèÿ ôèëì...
- Êàêâî ùå êàæåòå çà Ïñèõîëîãèÿ íà ìàñèòå â Þæíà Ñàõàðà?
- Ñòàâà, îäîáðè Áåëáî.
- Ñòàâà, ñúãëàñè ñå è Äèîòàëåâè. - Òðÿáâà äà íè ñúòðóäíè÷èòå. Áèâà ñè ãî ìîì÷åòî, êàê ìèñëèø, Áåëáî?
- Äà, âåäíàãà ãî óñåòèõ. Ñíîùè èçìèñëè íÿêîëêî ìíîãî îñòðîóìíè òúïèçìè. Íî äà ïðîäúëæèì, ùîì ïðîåêòúò âè èíòåðåñóâà. Êàêâî âêëþ÷èõìå â îòäåëà Êîíòðàïóíêòèñòèêà, ÷å íå ñè íàìèðàì áåëåæêèòå?
Äèîòàëåâè èçìúêíà îò äæîáà ñè ëèñò÷å è ìå ïîãëåäíà ñ ïîó÷èòåëíà ñèìïàòèÿ.
- Â Êîíòðàïóíêòèñòèêàòà, êàêòî ëè÷è îò ñàìîòî èìå, íàé-âàæíîòî å âúòðåøíàòà ïðîòèâîðå÷èâîñò íà ïðåäìåòà. Åòî çàùî íà Öèãàíñêàòà óðáàíèñòèêà ñïîðåä ìåí ìÿñòîòî é å òóê...
- Ñàìî àêî, ïðåêúñíà ãî Áåëáî, ÿ íàðå÷åì ×åðãàðñêà óðáàíèñòèêà. Äîêàòî ïðåäìåòèòå, âêëþ÷åíè â Àáñóðäèñòèêàòà, ñúäúðæàò ïðàêòè÷åñêà íåâúçìîæíîñò, ïðè Êîíòðàïóíêòèñòèêàòà ïðîòèâîðå÷èåòî å àïðèîðíî...
- Ùå âèäèì. Íî êàêâî ñëîæèõìå â Êîíòðàïóíêòèñòèêàòà? Äà, åòî, Ñòàáèëíîñò íà ðåâîëþöèÿòà, Ïàðìåíèäîâà äèíàìèêà, Õåðàêëèòîâà ñòàòèêà, Ñïàðòàíñêà ãàñòðîíîìèÿ, Îñíîâè íà íàðîäíàòà îëèãàðõèÿ, Èñòîðèÿ íà îáíîâèòåëíèòå òðàäèöèè, Òàâòîëîãè÷íà äèàëåêòèêà...
Â òîçè ìîìåíò ïî÷óâñòâóâàõ, ÷å òðÿáâà äà ïîêàæà íà êàêâî ñúì ñïîñîáåí.
- Ìîãà ëè äà âè ïðåäëîæà Ðèìîçíàíèå íà áåëèÿ ñòèõ?
- ×óäåñíî! ×óäåñíî! - âúçêëèêíàõà è äâàìàòà è âåäíàãà ñè ãî çàïèñàõà.
- Íî èìà åäèí ïðîáëåì, ïðîäúëæèõ.
- Êàêúâ?
- Àêî ïóáëèêóâàòå âàøèÿ ïðîåêò, ùå èçñêî÷àò åäèí ìèëèîí àâòîðè íà ïîäîáíè ïðåäëîæåíèÿ.
- Íàëè òè êàçàõ, ÷å ìó ñå÷å óìúò, ßêîïî! - êàçà Äèîòàëåâè.
- Òúêìî òîâà íè òðåâîæè. Áåç äà èñêàìå, î÷åðòàõìå èäåàëíèÿ îáðàç íà ðåàëíîòî çíàíèå. Äîêàçàõìå íåîáõîäèìîñòòà îò âúçìîæíîòî. Çàòîâà ùå òðÿáâà äà ñè ìúë÷èì. Íî àç òðúãâàì.
- Êúäå îòèâàø?
- Çàáðàâÿø, ÷å å ïåòúê ñëåäîáåä.
- Î, ãîñïîäè, ðå÷å Áåëáî è ñå îáúðíà êúì ìåí: - Â êúùèòå îòñðåùà æèâåÿò ïðàâîâåðíè åâðåè, îò îíåçè ñ ÷åðíèòå øàïêè, áðàäèòå è ïåéñèòå. Íå ñà ìíîãî â Ìèëàíî. Äíåñ å ïåòúê, à ñëåä çàëåç ñëúíöå çàïî÷âà øàáàòúò [81]. Çàòîâà â àïàðòàìåíòà îòñðåùà ÷èñòÿò, ëúñêàò ñåäìîñâåùíèêà, ãîòâÿò, íàðåæäàò âñè÷êî òàêà, ÷å óòðå äà íå ïàëÿò íèêàêúâ îãúí. Äîðè òåëåâèçîðúò îñòàâà äà ðàáîòè öÿëà íîù, ñàìî äåòî òðÿáâà îòñåãà äà èçáåðàò êàíàëà. Íàøèÿò Äèîòàëåâè ñè èìà åäèí ìàëúê äàëåêîãëåä è íàé-áåçñðàìíî ãè ñëåäè îò ïðîçîðåöà, êàòî ñè ïðåäñòàâÿ, ÷å å îò äðóãàòà ñòðàíà íà óëèöàòà.
- À çàùî?
- Çàùîòî íàøèÿò Äèîòàëåâè óïîðèòî òâúðäè, ÷å å åâðåèí.
- Êàê òàêà "òâúðäè"? - çàïèòà îáèäåí Äèîòàëåâè. - Àç ñúì åâðåèí. Èìàòå ëè íåùî ïðîòèâ, Êàçîáîí?
- Àáñîëþòíî íèùî.
- Âèæ êàêâî, Äèîòàëåâè, êàçà òâúðäî Áåëáî. - Òè íå ñè åâðåèí.
- Òàêà ëè? À èìåòî ìè? [82] Èìå îò åâðåéñêàòà òðàäèöèÿ, îò ãåòîòî, êàòî Øàëîì Àëåéõåì [83].
- Äèîòàëåâè å èìå-ïîæåëàíèå, ÷åñòî äàâàíî îò ãðàäñêèòå âëàñòè íà ïîäõâúðëåíèòå äåöà. À äÿäî òè å áèë ïîäõâúðëåíî äåòå.
- Ïîäõâúðëåíî, íî åâðåéñêî.
- Äèîòàëåâè, êîæàòà òè å ñâåòëà, ãëàñúò òè - ãúðëåí, è âñúùíîñò ñè ïî÷òè àëáèíîñ.
- Èìà çàéöè àëáèíîñè, çàùî äà íÿìà è åâðåè?
- Äèîòàëåâè, ÷îâåê íå ìîæå äà ðåøè äà ñòàíå åâðåèí, êàêòî ðåøàâà äà ñòàíå ìàðêîëþáèòåë èëè ÷ëåí íà ñåêòà. ×îâåê ñå ðàæäà åâðåèí. Ïðèìèðè ñå, è òè ñè ãîé êàòî äðóãèòå.
- Íî ñúì îáðÿçàí.
- Õàéäå, õàéäå, âñåêè ìîæå äà îòèäå äà ñå îáðåæå ïî õèãèåííè ïðè÷èíè. Äîñòàòú÷íî å äà íàìåðè ëåêàð ñ åëåêòðîñêàëïåë. Íà êàêâà âúçðàñò ñå îáðÿçà?
- Òðÿáâà ëè äà óòî÷íÿâàìå?
- Òðÿáâà, åäèí åâðåèí òðÿáâà äà óòî÷íÿâà.
- Íèêîé íå ìîæå äà äîêàæå, ÷å äÿäî ìè íå å áèë åâðåèí.
- Ðàçáèðà ñå, áèë å ïîäõâúðëåíî äåòå. Íî å ìîãúë äà áúäå
íàñëåäíèê íà Âèçàíòèéñêèÿ òðîí èëè íåçàêîíåí ñèí íà Õàáñáóðãèòå.
- Íèêîé íå ìîæå äà äîêàæå, ÷å äÿäî ìè íå å áèë åâðåèí, ïðè òîâà å íàìåðåí áëèçî äî Àðêàòà íà Îêòàâèÿ [84]...
- Íî áàáà òè íå å áèëà åâðåéêà, à ïðè åâðåèòå íàñëåäñòâåíîñòòà âúðâè ïî ìàé÷èíà ëèíèÿ...
-...Íî îñâåí ïèñìåíèòå äîêàçàòåëñòâà, çàùîòî è îáùèíñêèòå ðåãèñòðè ìîãàò äà ñå ÷åòàò ìåæäó ðåäîâåòå, èìà è êðúâíè äîêàçàòåëñòâà, à êðúâòà ìè ãîâîðè, ÷å ìîèòå ìèñëè ñà íàïúëíî òàëìóäèñòêè, è àêî òè ïðîäúëæàâàø äà òâúðäèø, ÷å åäèí ãîé ìîæå äà ìèñëè ïî òàêúâ ñòðîãî òàëìóäèñòêè íà÷èí, ïî êàêúâòî ìèñëÿ àç, òî òè ñè ðàñèñò.
Äèîòàëåâè èçëåçå, à Áåëáî ñå îáúðíà êúì ìåí:
- Äà íå âè ïðàâè âïå÷àòëåíèå. Òîçè ñïîð ñå âîäè ïî÷òè âñåêèäíåâíî, ñ åäèíñòâåíàòà ðàçëèêà, ÷å âñåêè äåí ñå îïèòâàì äà èçíàìåðÿ íîâè äîêàçàòåëñòâà. Âñè÷êî èäå îò òîâà, ÷å Äèîòàëåâè å ãîðåù ïîñëåäîâàòåë íà Êàáàëàòà. Íî ñà ñúùåñòâóâàëè è õðèñòèÿíè êàáàëèñòè. Îñâåí òîâà, âèæäàòå ëè, Êàçîáîí, ùîì Äèîòàëåâè èñêà äà áúäå åâðåèí, íèìà èìàì ïðàâî äà ìó ïðå÷à?
- Ìèñëÿ, ÷å íå. Íàëè ñìå äåìîêðàòè?
- Äåìîêðàòè ñìå.
Çàïàëè öèãàðà. Àç ñè ñïîìíèõ çàùî ñúì äîøúë è êàçàõ:
- Ãîâîðåõòå çà íÿêàêúâ ðúêîïèñ âúðõó Òàìïëèåðèòå.
- Äà, íàèñòèíà... ×àêàéòå. Áåøå â ïëàñòìàñîâà ïàïêà... - Ïîðîâè â êóï÷èíàòà ðúêîïèñè è ñå îïèòà äà èçìúêíå åäèí, íÿêúäå îò ñðåäàòà, áåç äà ñúáîðè äðóãèòå. Ðèñêîâàíà îïåðàöèÿ. È äåéñòâèòåëíî ÷àñò îò êóï÷èíàòà ðóõíà íà ïîäà. Íî Áåëáî âå÷å äúðæåøå â ðúêà ïëàñòìàñîâàòà ïàïêà.
Ïîãëåäíàõ ñúäúðæàíèåòî è óâîäà è êàçàõ:
- Îòíàñÿ ñå äî çàïîâåäòà çà çàäúðæàíå íà Òàìïëèåðèòå âúâ Ôðàíöèÿ. Ïðåç 1307 ãîäèíà Ôèëèï Õóáàâè ðåøàâà äà àðåñòóâà âñè÷êè Òàìïëèåðè. Ñúùåñòâóâà åäíà ëåãåíäà çà òîâà, ÷å äâà äíè ïðåäè Ôèëèï äà ðàçïðàòè çàïîâåäèòå, åäíà âîëñêà êàðóöà ñúñ ñåíî íàïóñíàëà äâîðà íà Õðàìà â Ïàðèæ è ñå îòïðàâèëà â íåèçâåñòíà ïîñîêà. Êàçâàò, ÷å áèëè ãðóïà ðèöàðè, âîäåíè îò íÿêîé ñè Îìîí, è ÷å íàìåðèëè óáåæèùå â Øîòëàíäèÿ, êúäåòî ñå ïðèñúåäèíèëè êúì íÿêàêâà ëîæà íà ñâîáîäíè çèäàðè â Êèëóàéíèíã. Ïàê ñïîðåä ëåãåíäàòà ðèöàðèòå ñå ñëåëè ñ îáùåñòâàòà íà çèäàðèòå, êîèòî ñè ïðåäàâàëè åäèí íà äðóã òàéíèòå íà Ñîëîìîíîâèÿ õðàì. Äà, êàêòî ïðåäïîëàãàõ. È òîçè àâòîð òâúðäè, ÷å íà÷àëîòî íà ìàñîíñòâîòî òðÿáâà äà ñå òúðñè â òîâà áÿãñòâî íà Òàìïëèåðèòå â Øîòëàíäèÿ... Äâà âåêà ïðåäúâêâàò òàçè èñòîðèÿ, êîÿòî ñå ãðàäè íà âúîáðàæàåìè òâúðäåíèÿ. Íÿìà íèêàêâè äîêàçàòåëñòâà, ìîãà äà âè èçâàäÿ íàé-ìàëêî ïåòäåñåò êíèæêè, êîèòî ðàçêàçâàò âñå ñúùàòà èñòîðèÿ, ïðåïèñâàéêè ÿ åäíè îò äðóãè. Ïîãëåäíåòå òóê, îòâîðèõ íàñëóêè: "Äîêàçàòåëñòâîòî çà ïðåñåëåíèåòî â Øîòëàíäèÿ ñå ñúñòîè âúâ ôàêòà, ÷å è äî äíåñ, øåñòñòîòèí è ïåòäåñåò ãîäèíè ïî-êúñíî, ïî ñâåòà îùå ñúùåñòâóâàò òàéíè îðäåíè, êîèòî ñå ïîçîâàâàò íà Ðèöàðèòå íà Õðàìà. Êàê èíà÷å äà ñå îáÿñíè òàçè òðàäèöèÿ?" Ðàçáèðàòå ëè? Êàê å âúçìîæíî äà íå ñúùåñòâóâà Ìàðêèç äüî Êàðàáàñ, ùîì êàòî è Êîòàðàêúò â ÷èçìè êàçâà, ÷å å íà íåãîâà ñëóæáà?
- Ðàçáèðàì, ñúãëàñè ñå Áåëáî. - ßâíî íå ñòàâà. Íî âàøàòà èñòîðèÿ íà Òàìïëèåðèòå ìå èíòåðåñóâà. Êàòî ñúì ïîïàäíàë íà ñïåöèàëèñò, íå èñêàì äà ãî èçïóñêàì. Çàùî âñè÷êè ãîâîðÿò çà Òàìïëèåðèòå, à íå çà Ìàëòèéñêèòå ðèöàðè íàïðèìåð? Íå, íå ìè îòãîâàðÿéòå. Âå÷å ñòàíà êúñíî. Äèîòàëåâè è àç ñëåä ìàëêî òðÿáâà äà îòèâàìå íà âå÷åðÿ ñ ãîñïîäèí Ãàðàìîíä. Íî ùå ïðèêëþ÷èì íÿêúäå êúì äåñåò è ïîëîâèíà. Àêî ìîãà, ùå óáåäÿ è Äèîòàëåâè äà îòñêî÷èì äî "Ïèëàä" - òîé îáèêíîâåíî ñè ëÿãà ðàíî, ïúê å è âúçäúðæàòåë. Ùå áúäåòå ëè òàì?
- Èñêà ëè ïèòàíå? Ïðèíàäëåæà êúì åäíî ïîãóáåíî ïîêîëåíèå è íàìèðàì ñåáå ñè ñàìî êîãàòî èìàì çà êîìïàíèÿ ñàìîòàòà íà ñåáåïîäîáíèòå ñè.

13

À âåðíèòå áðàòÿ íà Õðàìà,
÷èåòî ñúêðîâèùå íÿìà
íà ñåáå ñè ðàâíî, êúäåòî
äà äèðè ÷îâåê ïîä íåáåòî,
êúäå ñà? Ùî ñëó÷è ñå ñ òÿõ?
(Õðîíèêà, ïîñëåäâàëà "Ðîìàíúò íà Ôàâåë")



Et in Arcadia ego. [85] Òàçè âå÷åð â "Ïèëàä" áåøå íàñòúïèë èñòèíñêè Çëàòåí âåê. Áåøå åäíà îò îíåçè âå÷åðè, â êîèòî èìàø ÷óâñòâîòî, ÷å Ðåâîëþöèÿòà íå ñàìî ùå ñå ñúñòîè, íî è ùå áúäå ïîäêðåïåíà îò Ñúþçà íà èíäóñòðèàëöèòå. Åäèíñòâåíî â "Ïèëàä" ìîæåøå äà ñå âèäè êàê ñîáñòâåíèêúò íà òåêñòèëíî ïðåäïðèÿòèå, ñ êàíàäêà è áðàäà, èãðàå "ñêàò" ñ áúäåùèÿ òåðîðèñò, îáëå÷åí â äâóðåäíî ñàêî è ñ âðàòîâðúçêà. Áÿõìå â çîðàòà íà âåëèêî ïðåîáðúùàíå íà ñòîéíîñòèòå. Â íà÷àëîòî íà øåñòäåñåòòå ãîäèíè áðàäàòà áåøå îùå ôàøèñòêè ñèìâîë (íî òðÿáâàøå äà ñå ñïàçâà ïðîôèëúò, êàòî ñå áðúñíàò ñòðàíèòå à ëà Èòàëî Áàëáî [86]), äîêàòî â øåñòäåñåò è îñìà âå÷å ñòàíà áåëåã íà ïðîòåñò, à ïî âðåìåòî, çà êîåòî ãîâîðÿ, áåøå íåóòðàëíà è óíèâåðñàëíà - èçðàç íà ñâîáîäíèÿ èçáîð. Áðàäàòà âèíàãè å áèëà ìàñêà (íàëè, çà äà íå íè ïîçíàÿò, ñè ñëàãàìå èçêóñòâåíà áðàäà?), íî â íà÷àëîòî íà ñåäåìäåñåòòå ãîäèíè ÷îâåê ìîæåøå äà ñå ìàñêèðà è ñ èñòèíñêà áðàäà. Íåùî ïîâå÷å, ìîæåøå äà ëúæå, êàçâàéêè èñòèíàòà, êàòî ïðèäàâàøå íà èñòèíàòà çàãàäú÷íîñò è ãúâêàâîñò, çàùîòî âå÷å íå ñå ñúäåøå çà èäåîëîãèÿòà íà áðàäàòèÿ ñàìî ïî áðàäàòà ìó. Íî îíàçè âå÷åð áðàäèòå öúôòÿõà äîðè ïî áðúñíàòèòå ëèöà, êîèòî, ïîíåæå íÿìàõà áðàäè, äàâàõà äà ñå ðàçáåðå, ÷å ñà ìîãëè äà ñè ÿ ïóñíàò è ñà ñå îòêàçàëè ñàìî îò æåëàíèå çà ïðåäèçâèêàòåëñòâî.
Îòêëîíÿâàì ñå. È òàêà, â åäèí ìîìåíò Áåëáî è Äèîòàëåâè ïðèñòèãíàõà, øåïíåéêè ñè ñ ðàçòðåâîæåíè ëèöà ÿçâèòåëíè êîìåíòàðè çà òîêó-ùî ïðåæèâÿíàòà âå÷åðÿ. Åäâà ïî-êúñíî ùÿõ äà íàó÷à êàêâî ïðåäñòàâëÿâàò âå÷åðèòå íà ãîñïîäèí Ãàðàìîíä.
Áåëáî ïðåìèíà âåäíàãà êúì ëþáèìèòå ñè êîíöåíòðàòè, à Äèîòàëåâè ñëåä äúëãè ðàçìèøëåíèÿ ðåøè äà ñè ïîðú÷à òîíèê. Íàìåðèõìå åäíà ìàñè÷êà â äúíîòî, òîêó-ùî îñâîáîäåíà îò äâàìà âàòìàíè, êîèòî òðÿáâàøå äà ñòàâàò ðàíî íà äðóãàòà ñóòðèí.
- Å, õàéäå, êàçâàéòå, ïîäõâàíà Äèîòàëåâè - êàêâè ñà òåçè Òàìïëèåðè...
- Íå, ìîëÿ âè, íåäåéòå ñåãà... Òîâà ñà íåùà, êîèòî ìîãàò äà ñå ïðî÷åòàò íàâñÿêúäå.
- Íèå ñìå çà óñòíàòà òðàäèöèÿ, îòñå÷å Áåëáî.
- Òÿ å ïî-ìèñòè÷íà, äîïúëíè Äèîòàëåâè. - Áîã å ñúòâîðèë ñâåòà, ãîâîðåéêè, à íå å ïðàòèë òåëåãðàìà.
- Äà áúäå ñâåòëèíà. Òî÷êà. Ñëåäâà ïèñìî - êàçà Áåëáî.
- Äî ñîëóíÿíèòå, ïðåäïîëàãàì, ïðîäúëæèõ àç.
- Ãîâîðèì ñåãà çà Òàìïëèåðèòå, ïîäêàíè ìå Áåëáî.
- È òàêà..., çàïî÷íàõ.
- Íèêîãà íå ñå çàïî÷âà ñ "è òàêà", ïðåêúñíà ìå Äèîòàëåâè.
Èçïðàâèõ ñå. ×àêàõ äà ìå ïîìîëÿò. Íå ãî íàïðàâèõà. Ñåäíàõ îòíîâî è ïðîäúëæèõ:
- Å, ïîâòàðÿì, èñòîðèÿòà ÿ çíàÿò âñè÷êè. Ïúðâèÿò êðúñòîíîñåí ïîõîä, íàëè òàêà? Æîôðîà ñå ïðåêëàíÿ íà Áîæè ãðîá è èçïúëíÿâà îáåòà. Áàëäóèí ñòàâà ïúðâè öàð íà Éåðóñàëèì. Õðèñòèÿíñêî öàðñòâî íà Ñâåòàòà çåìÿ. Íî åäíî å äà äúðæèø Éåðóñàëèì, äðóãî, îñòàíàëàòà ÷àñò îò Ïàëåñòèíà. Ñàðàöèíèòå ñà ðàçáèòè, íî íå è óíèùîæåíè. Íå èì å áèë ëåñåí æèâîòúò òàì, íèòî íà íîâèòå çàñåëíèöè, íèòî íà ïîêëîííèöèòå. È åòî ÷å ïðåç 1118 ãîäèíà, ïðè öàðóâàíåòî íà Áàëäóèí II, ïðèñòèãàò äåâåòèìà, íà÷åëî ñ íÿêîé ñè Þã äå Ïàèíñ, è îáðàçóâàò íîâ îðäåí - Íèùèòå ðèöàðè íà Õðèñòîñ: ìîíàñè, íî ñ ìå÷îâå è áðîíè. Òðèòå êëàñè÷åñêè îáåòà - áåäíîñò, íåïîðî÷íîñò è ïîñëóøàíèå, ïëþñ îáåò äà çàêðèëÿò ïîêëîííèöèòå. Êðàëÿò, åïèñêîïúò, âñè÷êè â Éåðóñàëèì äàâàò ïàðè÷íè ïîìîùè, îñèãóðÿâàò èì æèëèùå, íàñòàíÿâàò ãè â äâîðà íà äðåâíèÿ Ñîëîìîíîâ õðàì. Òàêà ñòàâàò Ðèöàðè íà Õðàìà, Òàìïëèåðè.
- Êàêâè ñà áèëè?
- Âåðîÿòíî Þã è ïúðâèòå äåâåòèìà ñà áèëè èäåàëèñòè, çàïëåíåíè îò ìèñòèêàòà íà êðúñòîíîñíèÿ ïîõîä. Íî ïî-êúñíî ñå ÿâÿâàò ìëàäè ñèíîâå íà áëàãîðîäíèöè, æàäíè çà ïðèêëþ÷åíèÿ. Íîâîòî êðàëñòâî â Éåðóñàëèì áèëî íåùî êàòî Êàëèôîðíèÿ, êúäåòî ëåñíî ñå çàáîãàòÿâàëî. Ó äîìà ñè íå ñà èìàëè êîé çíàå êàêâè ïåðñïåêòèâè, à íÿêîè, ïðåäïîëàãàì, ñà áèëè íàïðàâèëè åäíà èëè äðóãà áåëÿ. Öÿëàòà èñòîðèÿ ìàëêî ìè ïðèëè÷à íà ×óæäåñòðàííèÿ ëåãèîí. Êàê ïîñòúïâà ÷îâåê, êîãàòî å çàãàçèë? Ñòàâà Òàìïëèåð, âèæäà ñâÿò, çàáàâëÿâà ñå, áèå ñå, õðàíÿò ãî, îáëè÷àò ãî è íàêðàÿ äîðè ñè ñïàñÿâà äóøàòà. Ðàçáèðà ñå, òðÿáâà äà å äîñòàòú÷íî îò÷àÿí, çàùîòî å ñòàâàëî äóìà è äà ñå âúðâè èç ïóñòèíÿòà, è äà ñå ñïè â ïàëàòêà, è äà ñå ïðåêàðâàò äúëãè äíè áåç æèâà äóøà íàîêîëî îñâåí äðóãèòå Òàìïëèåðè è íÿêîëêî ÷åðíè ìóòðè, è äà ñå ÿçäè ïîä ñèëíîòî ñëúíöå, è äà ñå ãèíå îò æàæäà, è äà ñå èçêîðìâàò äðóãè íåùàñòíèöè... 
- Ñïðÿõ çà ìèã. - Ìîæå áè ãî ïðåäñòàâÿì êàòî óåñòúðí? Íî âåðîÿòíî å èìàëî è òðåòà ôàçà: îðäåíúò ñòàâà ìîãúù, õîðàòà çàïî÷âàò äà ñå âêëþ÷âàò â íåãî äîðè êîãàòî ñå ðàäâàò íà äîáðî ïîëîæåíèå ó äîìà ñè. Äà ñè Òàìïëèåð, âå÷å íå îçíà÷àâà íåïðåìåííî äà ñëóæèø â Ïàëåñòèíà, ìîæåø äà ñè áúäåø Òàìïëèåð è âêúùè. Ñëîæíà èñòîðèÿ. Ïîíÿêîãà èçãëåæäàò ãðóáè âîéíèöè, äðóã ïúò ñÿêàø ïðîÿâÿâàò èçâåñòíà ÷óâñòâèòåëíîñò. Íàïðèìåð íå ìîæå äà ñå êàæå, ÷å ñà áèëè ðàñèñòè: áèåëè ñå ñðåùó ìþñþëìàíèòå, çàòîâà ñå íàìèðàëè òàì, íî â ðèöàðñêè äóõ è ñ âçàèìíî óâàæåíèå. Êîãàòî ïðàòåíèêúò íà åìèðà îò Äàìàñê ïîñåòèë Éåðóñàëèì, Òàìïëèåðèòå ìó îòñòúïèëè åäíà ìàëêà äæàìèÿ, âå÷å ïðåâúðíàòà â õðèñòèÿíñêà öúðêâà, çà äà ìîæå äà èçâúðøâà ñâîèòå îáðåäè. Åäèí äåí òàì âëÿçúë íÿêàêúâ ôðàíê, êîéòî ñå âúçìóòèë, âèæäàéêè ìþñþëìàíèíà â ñâåòèÿ õðàì, è ãî íàãðóáèë. Òàìïëèåðèòå èçãîíèëè ëèøåíèÿ îò âåðîòúðïèìîñò è ñå èçâèíèëè íà ìþñþëìàíèíà. Òîâà áîéíî áðàòñòâî ñ âðàãà ïî-êúñíî ãè ïîãóáèëî, çàùîòî íà ïðîöåñà áèëè îáâèíåíè ìåæäó äðóãîòî, ÷å èìàëè âðúçêè ñ ìèñòè÷íè ìþñþëìàíñêè ñåêòè. È ìîæå áè å áèëî âÿðíî, ñúùî êàòî àâàíòþðèñòèòå îò ìèíàëèÿ âåê, ëóäè ïî Àôðèêà, è òå íå ñà èìàëè èñòèíñêî ðåëèãèîçíî îáðàçîâàíèå, íå ñà áèëè òîëêîâà èçòúí÷åíè, ÷å äà îòêðèâàò òåîëîãè÷åñêèòå ðàçëèêè, ïðåäñòàâåòå ñè ãè - õîðà îò òèïà íà Ëîðúíñ Àðàáñêè [87], êîèòî çàïî÷âàò äà ñå îáëè÷àò êàòî øåéõîâå... Íî òàêà èëè èíà÷å, òðóäíî å äà ñå ïðåöåíÿâàò äåéñòâèÿòà èì, çàùîòî õðèñòèÿíñêèòå èñòîðèîãðàôè, êàòî Ãèéîì îò Òèð íàïðèìåð, íå èçïóñêàò ñëó÷àé äà ãè îêëåâåòÿò.
- Çàùî?
- Çàùîòî ñòàâàò ïðåêàëåíî ìîãúùè çà ïðåêàëåíî êðàòêî âðåìå. Âñè÷êî òðúãâà îò ñâåòè Áåðíàð [88]. ßñåí âè å ñâåòè Áåðíàð, íàëè? Ãîëÿì îðãàíèçàòîð, ðåôîðìèðà áåíåäèêòèíñêèÿ îðäåí, ïðåìàõâà óêðàñèòå îò öúðêâèòå, êîãàòî íÿêîé êîëåãà ìó ïúïëè ïî íåðâèòå, êàòî Àáåëàð [89] íàïðèìåð, ãî íàïàäà ïî ìàêêàðòèñòêè - àêî å ìîãúë, ùÿë å äà ãî ïðàòè íà êëàäàòà, íî ïîíåæå íå óñïÿë, íàêàðàë äà èçãîðÿò êíèãèòå ìó. Ñëåä òîâà ãîâîðè îò àìâîíà çà êðúñòîíîñåí ïîõîä: äà ñå âúîðúæèì è òðúãâàéòå...
- Íå âè å ìíîãî ñèìïàòè÷åí... - çàáåëÿçà Áåëáî.
- Íå ìîãà äà ãî ïîíàñÿì. Àêî çàâèñåøå îò ìåí, ùÿõ äà ãî ïðàòÿ â íàé-ñòðàøíèÿ êðúã íà àäà, à íå äà ãî ïðàâÿ ñâåòåö. Íî å áèë äîáúð ñïåöèàëèñò ïî ñàìîðåêëàìàòà, âèæòå êàêâà óñëóãà ìó ïðàâè Äàíòå - íàçíà÷àâà ãî çà íà÷àëíèê íà êàáèíåòà íà Áîãîðîäèöàòà. Âåäíàãà ñòàâà ñâåòåö, çàùîòî ñå å ñäóøèë ñ êîãîòî òðÿáâà. Íî ãîâîðåõ çà Òàìïëèåðèòå. Áåðíàð áúðçî óñåùà, ÷å èäåÿòà çàñëóæàâà äà ñå äîðàçâèå, è ïîäêðåïÿ äåâåòèìàòà àâàíòþðèñòè, ïðåâðúùàéêè ãè â Õðèñòîâî âîéíñòâî, ìîæå äà ñå êàæå íàïðàâî, ÷å Òàìïëèåðèòå, â ãåðîè÷íàòà èì âåðñèÿ, ñà èçìèñëåíè îò íåãî. Ïðåç 1128 ãîäèíà ñâèêâà Ñúáîðà â ãðàä Òðîà èìåííî çà äà îïðåäåëè êàêâî ïðåäñòàâëÿâàò òåçè äåâåòèìà ìîíàñè âîèíè, à íÿêîëêî ãîäèíè ïî-êúñíî ïèøå åäíà âúçõâàëà íà Âîèíèòå íà Õðèñòîñ è èçãîòâÿ ïðàâèëíèê îò ñåäåìäåñåò è äâå òî÷êè, ìíîãî çàáàâåí çà ÷åòåíå, çàùîòî â òÿõ èìà îò âñè÷êî ïî ìàëêî. Ëèòóðãèÿ âñåêè äåí, çàáðàíà äà ñå ñâúðçâàò ñ ðèöàðè, îòëú÷åíè îò Öúðêâàòà, íî àêî íÿêîé îò òÿõ ïîæåëàå äà áúäå ïðèåò â Õðàìà, òðÿáâà äà áúäå ïîñðåùíàò ïî õðèñòèÿíñêè. Êàêòî âèæäàòå, áÿõ ïðàâ, êîãàòî ñïîìåíàõ çà ×óæäåñòðàííèÿ ëåãèîí. Òðÿáâàëî äà íîñÿò áåëè ïëàùîâå, ñêðîìíè, áåç êîæåíè óêðàñè, îñâåí àãíåøêè, çàáðàíåíè áèëè ëåêèòå èçâèòè îòïðåä ìîäíè îáóâêè, çàäúëæèòåëíî ñå ñïÿëî ïî ðèçà è ãàùè, íà äþøåê, ñ ÷àðøàô è îäåÿëî...
- Íà îíàçè æåãà, êàê ëè ñà ìèðèøåëè?.. - âìåòíà Áåëáî.
- Çà ìèðèçìàòà ùå ñòàíå äóìà íàòàòúê. Ïðàâèëíèêúò ïðåäâèæäà äðóãè íåóäîáñòâà: åäíà ïàíèöà çà äâàìà, õðàíåíå â ìúë÷àíèå, ìåñî ñàìî òðè ïúòè ñåäìè÷íî, ïîêàÿíèå â ïåòúê, ñòàâàíå â çîðè, à àêî ðàáîòàòà å òåæêà, åäèí ÷àñ ïîâå÷å ñúí, íî â çàìÿíà íà òîâà òðèíàäåñåò ìîëèòâè ïðåäè ëÿãàíå. Íàä âñè÷êè ñòîÿë ìàãèñòúð, à ïîä íåãî - öÿëà éåðàðõè÷íà ñòúëáèöà äî îðúæåíîñåö, ïîìîùíèê è ñëóãè. Âñåêè ðèöàð ðàçïîëàãàë ñ òðè êîíÿ è åäèí îðúæåíîñåö; íèêàêâè ðàçêîøè ïî þçäèòå, ñåäëîòî è øïîðèòå, ñêðîìíî, íî çäðàâî îðúæèå, íèêàêúâ ëîâ îñâåí íà ëúâîâå, ñ äðóãè äóìè - àñêåòè÷åí âîéíèøêè æèâîò. È ðàçáèðà ñå, îáåò çà íåïîðî÷íîñò, íà êîéòî îñîáåíî ñå íàáëÿãà, çàùîòî òåçè õîðà íå ñòîÿëè â ìàíàñòèð, à ñå áèåëè íà îòêðèòî, ñðåä ñâåòà, àêî íàðè÷àìå ñâÿò òîâà ãúìæèëî îò âñÿêàêâà ïàïëà÷, êîåòî ïî îíîâà âðåìå ïðåäñòàâëÿâàëà Ñâåòàòà çåìÿ. Îáùî âçåòî, ïðàâèëíèêúò êàçâà, ÷å æåíñêàòà êîìïàíèÿ å èçâúíðåäíî îïàñíà è ÷å ðèöàðÿò îò îðäåíà íå ìîæå äà öåëóâà äðóãà æåíà îñâåí ìàéêà ñè, ñåñòðà ñè è ëåëÿ ñè.
Áåëáî ïîêëàòè ãëàâà:
- Å, ïî âúïðîñà çà ëåëÿòà àç áèõ áèë ïî-âíèìàòåëåí... Íî Òàìïëèåðèòå íå áÿõà ëè îáâèíåíè â ñîäîìèÿ? Îíàçè êíèãà íà Êëîñîâñêè, "Áàôîìåò"? Íå áåøå ëè òîçè Áàôîìåò íÿêàêâî ñàòàíèíñêî áîæåñòâî?
- Ùå ñòèãíà è äî íåãî. Íî ïîìèñëåòå çà ìèã: âîäåëè ìîðÿøêè æèâîò, öåëè ìåñåöè â ïóñòèíÿòà. Íàìèðàø ñå â äÿâîëñêîòî öàðñòâî, íîù å, ñãóøèë ñè ñå â ïàëàòêàòà çàåäíî ñ îíÿ, äåòî òè å ÿë îò ïàíèöàòà, ñïè òè ñå, ñòóäåíî òè å, æàäåí ñè, ñòðàõ òå å è èñêàø äà ñè ïðè ìàìà. Êàêâî ùå íàïðàâèø?
- Ìúæêà ëþáîâ... - ïðåäïîëîæè Áåëáî.
- Àìè äà, ïîìèñëåòå ñè êàêúâ àäñêè æèâîò ñðåä äðóãè âîéíèöè, äåòî íå ñà äàëè íèêàêâè îáåòè è êàòî çàâçåìàò íÿêîé ãðàä, ïîãâàò ïúðâàòà àðàáêà ñ êåõëèáàðåíè áåäðà è êàäèôåíè î÷è÷êè, êàêâî äà ïðàâè íàøèÿò Òàìïëèåð ñðåä óõàíèåòî íà ëèâàíñêè êåäðè? Îñòàâà ìó àðàá÷åòî. Ñåãà ðàçáèðàòå îòêúäå èäå èçðàçúò "ïèå è ïñóâà êàòî Òàìïëèåð". È ñ íåãî ñòàâà êàòî ñ äíåøíèÿ êàïåëàí îò îêîïà, äåòî ñå íàëèâà ñ ðàêèÿ è ðóãàå íàðåä ñ íåãðàìîòíèòå âîéíèöè. È äà áåøå ñàìî òîâà! Ãåðáúò èì ãè ïðåäñòàâÿ âèíàãè ïî äâàìà, ÿõíàëè åäèí êîí, åäèí çàä äðóã. Çàùî, ñëåä êàòî ïðàâèëíèêúò èì ðàçðåøàâàë ïî òðè êîíÿ? Ïðåäïîëàãàì, ÷å å èäåÿ íà Áåðíàð - äà ñèìâîëèçèðà áåäíîñòòà èëè äâîéíàòà èì ðîëÿ íà ìîíàñè è ðèöàðè. Íî äîñåùàòå ëè ñå êàêâî å âèæäàëî íàðîäíîòî âúîáðàæåíèå è êàêâî ñà ãîâîðåëè çà òåçè ìîíàñè, êîèòî ïðåïóñêàëè êàòî ëóäè ïî äâàìà, çàëåïåíè åäèí çà äðóã? Íå ìîæå äà íå ñà ãè îäóìâàëè...
- Íî è òå ñà ñè ãî òúðñåëè, îòáåëÿçà Áåëáî. - Ãëóïàê ëè å áèë òîçè ñâåòè Áåðíàð?
- Íå, íå å áèë ãëóïàê, íî è òîé áèë ìîíàõ, à ïî îíîâà âðåìå ìîíàõúò èìàë îñîáåíî ñõâàùàíå çà òÿëîòî... Ïðåäè ìàëêî ñå áîÿõ, ÷å èñòîðèÿòà ìè çàïðèëè÷âà ìíîãî íà óåñòúðí, íî êàòî ñè ïîìèñëè ÷îâåê... ×óéòå êàêâî êàçâà Áåðíàð çà ëþáèìèòå ñè ðèöàðè, çàïèñàõ ñè öèòàòà, çàùîòî ñè ñòðóâà: "Îòáÿãâàò è íåíàâèæäàò ñìåøíèöèòå, ôîêóñíèöèòå è èãðà÷èòå, íåïðèëè÷íèòå ïåñíè è ïðåäñòàâëåíèÿòà, ïîäñòðèãâàò êîñèòå ñè êúñî, òúé êàòî ñà íàó÷èëè îò ñâåòèòå îòöè, ÷å å ïîçîðíî çà ìúæà äà ñå ãðèæè çà ïðè÷åñêàòà ñè. Íèêîãà íå õîäÿò ñðåñàíè, ðÿäêî ñå ìèÿò, áðàäàòà èì ñòúð÷è, íàáèòà ñ ïðàõ, ìðúñíè ñà ïîðàäè äîñïåõèòå è ïîðàäè æåãàòà..."
- Íå áèõ æèâÿë â òåõíèòå êàçàðìè - èçêîìåíòèðà Áåëáî.
À Äèîòàëåâè îáîáùè:
- Çà îòøåëíèêà âèíàãè å áèëî ïðèñúùî äà ïîääúðæà åäíà çäðàâà íå÷èñòîïëúòíîñò, çà äà áè÷óâà òÿëîòî ñè. Íå áåøå ëè ñâåòè Ìàêàðèé òîçè, äåòî æèâååë âúðõó ñòúëá è êîãàòî ÷åðâåèòå ïàäàëè îò ãúðáà ìó, ãè ñúáèðàë è îòíîâî ñè ãè ñëàãàë ïî òÿëîòî, çàùîòî è òå êàòî áîæè ñúçäàíèÿ òðÿáâàëî äà èìàò ñâîÿ òðàïåçà?
- Ñâåòåöúò ñòúëïíèê áèë Ñèìîí, ïîïðàâè ãî Áåëáî. - È ñïîðåä ìåí å æèâÿë âúðõó ñòúëá, çà äà ïëþå ïî ãëàâèòå íà òåçè, êîèòî ìèíàâàëè îòäîëó.
- Íåíàâèæäàì ïðîñâåòèòåëñêèÿ äóõ, îòâúðíà Äèîòàëåâè. - Âúâ âñè÷êè ñëó÷àè, Ìàêàðèé èëè Ñèìîí, èìàëî å íÿêàêúâ ñòúëïíèê ñ ÷åðâåè, êàêòî êàçàõ, íî íå ñúì ñïåöèàëèñò â òàçè îáëàñò, çàùîòî íå ñå çàíèìàâàì ñ ëóäîñòòà íà íåâåðíèöèòå.
- Çàùî, òîëêîâà ÷èñòè ëè ñà áèëè òâîèòå ðàâèíè îò Õåðîíà [90]? - çàïèòà ãî Áåëáî.
- Æèâåëè ñà â ãàäíè êîïòîðè, çàùîòî âèå, ãîèòå, ñòå ãè íàòèêâàëè â ãåòà. Äîêàòî íà Òàìïëèåðèòå èì å õàðåñâàëî äà ñà âìèðèñàíè.
- Äà íå äðàìàòèçèðàìå, êàçàõ. - Âèæäàëè ëè ñòå ïîëê íîâîáðàíöè ñëåä ïîõîä? Ðàçêàçâàì âè òåçè íåùà, çà äà âè èçòúêíà ïðîòèâîðå÷èåòî íà Òàìïëèåðà. Òîé òðÿáâà äà áúäå ìèñòèê, àñêåò, äà íå ñå õðàíè, äà íå ïèå, äà íå ÷óêà, à â ñúùîòî âðåìå äà âúðâè èç ïóñòèíÿòà, äà ñå÷å ãëàâèòå íà âðàçèòå ãîñïîäíè - êîëêîòî ïîâå÷å ãëàâè, òîëêîâà ïîâå÷å òî÷êè çà ðàÿ. Âîíè, õîäè âèíàãè ÷îðëàâ è íà âñè÷êî îòãîðå Áåðíàð èñêàë îò òÿõ, êàòî çàâëàäåÿò íÿêîé ãðàä, äà íå ñå íàõâúðëÿò âúðõó íèùî æåíñêî, íèòî äåâîéêà, íèòî áàáà, è â áåçëóííèòå íîùè, êîãàòî, êàêòî å èçâåñòíî, íàä ïóñòèíÿòà äóõà ñàìóìúò, äà íå íàêàðàò ñâîÿ ñúáðàò ïî îðúæèå äà èì íàïðàâè íÿêîÿ äðåáíà óñëóãà. Êàê äà áúäåø ìîíàõ è ãëàâîðåç, äà èçêîðìâàø è äà øåïíåø ìîëèòâè, äà íå ïîãëåæäàø áðàòîâ÷åäêà ñè â ëèöåòî è ïîñëå äà âëåçåø â íÿêîé ãðàä ñëåä äúëãà îáñàäà è äà âèæäàø êàê äðóãèòå êðúñòîíîñöè ïðåä î÷èòå òè ñè ïðàâÿò êåôà ñ õàëèôêàòà è êàê ïðåëåñòíè çóëåéêè ðàçòâàðÿò åëå÷åòà è âèêàò: "Âçåìè ìå, âçåìè ìå, íî ñàìî ìå ïîùàäè!"... À Òàìïëèåðúò - íå! Òîé å òâúðä, âîíÿù, ðîøàâ, êàêúâòî ãî èñêà ñâåòè Áåðíàð, è ìúðìîðè ìîëèòâè... Äîñòàòú÷íî å äà ïðî÷åòåòå Îãðàíè÷åíèÿòà...
- À êàêâè ñà òå?
- Ïðàâèëíèê íà Îðäåíà, èçãîòâåí äîñòà ïî-êúñíî, âåðîÿòíî ïî âðåìåòî, êîãàòî Îðäåíúò âå÷å ñå ÷óâñòâóâà ïî ïàíòîôè. Íÿìà íèùî ïî-ëîøî îò âîéñêà, êîÿòî ñêó÷àå, çàùîòî âîéíàòà å ñâúðøèëà. Íàïðèìåð èçâåäíúæ çàáðàíÿâàò ñâàäèòå, íàðàíÿâàíåòî íà õðèñòèÿíè çà îòìúùåíèå, âðúçêèòå ñ æåíè, êëåâåòàòà. Íÿìàø ïðàâî äà çàãóáèø ðîá, äà êèïíåø è äà êàæåø: "Ùå èäà ïðè ñàðàöèíèòå!", äà îñòàâèø êîíÿ ñè äà èçáÿãà, äà ïîäàðÿâàø æèâîòíî, ñ èçêëþ÷åíèå íà êó÷å è êîòêà, äà çàìèíåø áåç ïîçâîëåíèå, äà ñ÷óïèø ïå÷àòà íà ìàãèñòúðà, äà íàïóñíåø ëàãåðà íîùåì, äà äàâàø áåç ðàçðåøåíèå íà çàåì ïàðèòå îò êàñàòà íà Îðäåíà, äà ñè õâúðëÿø äðåõèòå îò ÿä...
- Îò åäíà ñèñòåìà íà çàáðàíè ÷îâåê ìîæå äà ðàçáåðå êàêâî ñà ïðàâèëè õîðàòà îáèêíîâåíî, êàçà Áåëáî. - È ìîãàò äà ñå ñúñòàâÿò êàðòèíêè îò âñåêèäíåâíèÿ æèâîò.
- Íàïðèìåð, êàçà Äèîòàëåâè - åäèí Òàìïëèåð, ÿäîñàí íà íåùî, êîåòî áðàòÿòà ìó êàçàëè èëè íàïðàâèëè ñúùàòà âå÷åð, ñå èçìúêâà ïðåç íîùòà áåç ðàçðåøåíèå, íà êîí, ñ åäèí ìàëúê ñàðàöèí çà ïðèäðóæèòåë è òðè êîêîøêè, âúðçàíè çà ñåäëîòî, îòèâà ïðè åäíî äåâîé÷å ñúñ ñúìíèòåëíî ïîâåäåíèå è îäàðÿâàéêè ãî ñ êîêîøêèòå, ïîëó÷àâà ñðåùó òÿõ âúçìîæíîñò çà íåïîçâîëåíî ñúâêóïëåíèå... Ïî âðåìå íà âåñåëèåòî àðàï÷åòî ïîáÿãâà ñ êîíÿ è íàøèÿò Òàìïëèåð, ïî-ìðúñåí, ïîòåí è ÷îðëàâ îò âñÿêîãà, ñå âðúùà â ëàãåðà ñ ïîäâèòà îïàøêà è çà äà ñå ïðîìúêíå íåçàáåëÿçàí, ïðîáóòâà ïàðè (îò õàçíàòà íà Õðàìà) íà íåèçáåæíèÿ åâðåèí ëèõâàð, êîéòî ãî ÷àêà íà âðàòàòà êàòî ÿñòðåá.
- Òè ãî ðå÷å, Êàèàôà [91] - âìåòíà Áåëáî.
- Òàêà å, âúðâèì ïî øàáëîíà. Òàìïëèåðúò èñêà äà ñè âúðíå àêî íå àðàï÷åòî, òî ïîíå êîíÿ, íî åäèí ñúòàìïëèåð ñå äîñåùà çà êîìáèíàòà è âå÷åðòà (çíàå ñå, ÷å â òåçè îáùåñòâà çàâèñòòà å âèíàãè íàëèöå), ñðåä îáùîòî çàäîâîëñòâî îò ïîÿâàòà íà ìåñîòî, ïóñêà íÿêîé íåäâóñìèñëåí íàìåê. Ìàãèñòúðúò íà Îðäåíà ñå óñúìíÿâà, çàïîäîçðåíèÿò ñå çàïëèòà, èç÷åðâÿâà ñå, èçìúêâà íîæà è ñêà÷à âúðõó ñúáðàòà ñè.
- Âúðõó êëåâåòíèêà, óòî÷íè Áåëáî.
- Òî÷íî òàêà, âúðõó êëåâåòíèêà. Ñêà÷à âúðõó íåùàñòíèêà è ìó ïîñè÷à ëèöåòî. Îíÿ ñúùî ñå õâàùà çà íîæà, äâàìàòà ñå ñáèâàò ìíîãî íåïðèëè÷íî, à ìàãèñòúðúò ñå ìú÷è äà ãè óñìèðè ñ ïëîñêîòî íà ìå÷à ñè. Áðàòÿòà ñå êèêîòÿò...
- Ïèåéêè è ïñóâàéêè êàòî Òàìïëèåðè, äîïúëíè Áåëáî.
- Áåç ñúìíåíèå, íàøèÿò ñå ðàçãíåâÿâà, ñòàâà... Êàêúâ ñòàâà åäèí Òàìïëèåð, êàòî ñå ðàçãíåâè?
- Ñòàâà ÷åðâåí êàòî äîìàò, ïîäñêàçà Áåëáî.
- Òî÷íî. Çà÷åðâÿâà ñå êàòî äîìàò, ñìúêâà ñè äðåõàòà è ÿ õâúðëÿ íà çåìÿòà.
- "Äðúæòå ñè ïèêëèâîòî ðàñî, âèå è âàøèÿò ëàéíÿí Õðàì", ïðåäëîæèõ. - È äàæå ïðàñâà ñ ìå÷à ñè ïå÷àòà, ïðàâè ãî íà ïàð÷åòà è çàÿâÿâà, ÷å îòèâà ïðè ñàðàöèíèòå.
- Íàðóøàâàéêè ïîíå îñåì çàáðàíè ñ åäèí óäàð, îáîáùè Áåëáî.
À àç çàêëþ÷èõ, çà äà äîêàæà ïî-äîáðå ñâîÿòà òåçà:
- Ïðåäñòàâÿòå ëè ñè êàêâî ùå ïðàâè åäèí òàêúâ òèï, êîéòî çàÿâÿâà "îòèâàì ïðè ñàðàöèíèòå" â äåíÿ, êîãàòî êðàëñêèÿò îáâèíèòåë ãî àðåñòóâà è ìó ïîêàçâà íàæåæåíèòå êëåùè? Îíÿ ùå ìó âèêà: "Ãîâîðè, áåçáîæíèêî, ïðèçíàé, ÷å ñòå ãî ïðàâèëè îòçàä!" À íàøèÿò ùå ìó îòãîâîðè: "Êîé? Íèå ëè? Ïóêà ìè îò âàøèòå êëåùè, íå çíàåòå íà êàêâî å ñïîñîáåí åäèí èñòèíñêè Òàìïëèåð. Ìîãà äà ãî íàïðàâÿ íà âàñ, íà ïàïàòà è àêî ìè ïàäíå, è íà êðàë Ôèëèï!"
- Ïðèçíàë ñè å, ïðèçíàë ñè å! - âúçêëèêíà Áåëáî. - È ñà ãî âêàðàëè â äóïêàòà è âñåêè äåí ïî åäíà ïîðöèÿ çåõòèí, òà ïîñëå ïî-äîáðå äà ãîðè, êàòî ðèöèíîâîòî ìàñëî çà äåöàòà.
Ïðåêúñíà íè åäíî ìîìè÷å ñ ÷åðâåíà áåíêà íà íîñà è íÿêàêâè ëèñòîâå â ðúêàòà. Çàïèòà íè äàëè âå÷å ñìå ïîäïèñàëè ïåòèöèÿòà çà îñâîáîæäàâàíåòî íà àðæåíòèíñêèòå äðóãàðè. Áåëáî ïîäïèñà âåäíàãà, áåç äîðè äà ïîãëåäíå ëèñòîâåòå.
- Âúâ âñè÷êè ñëó÷àè ñà ïî-çëå îò ìåí, êàçà íà Äèîòàëåâè, êîéòî ãî íàáëþäàâàøå ñìàÿí. Ïîñëå ñå îáúðíà êúì ìîìè÷åòî: - Òîé íå ìîæå äà ïîäïèñâà, ïðèíàäëåæè êúì åäíî èíäèéñêî îáùåñòâî, êîåòî çàáðàíÿâà íà ÷ëåíîâåòå ñè äà ñè ïèøàò èìåíàòà. Ìíîãî îò òÿõ ñà â çàòâîðà, çàùîòî âëàñòòà ãè ïðåñëåäâà.
Ìîìè÷åòî âïåðè ñú÷óâñòâåí ïîãëåä êúì Äèîòàëåâè è ïîäíåñå ëèñòîâåòå íà ìåí. Äèîòàëåâè ñè îòäúõíà.
- Êàêâè ñà?
- Êàê êàêâè? Àðæåíòèíñêè äðóãàðè.
- Äà, íî îò êîÿ ãðóïèðîâêà?
- Òàêâàðà, êàêâà!
- Íî Òàêâàðà ñà ôàøèñòè! - âúçðàçèõ, áåç äà ñúì íàïúëíî ñèãóðåí.
- Ôàøèñò ñè òè! - èçñúñêà ìîìè÷åòî è ñè îòèäå.
- È êàêâî èçëèçà, òåçè Òàìïëèåðè çíà÷è ñà áèëè ãîëåìè íåùàñòíèöè? - êàçà Äèîòàëåâè.
- À, íå - îòâúðíàõ. - Àç ñúì âèíîâåí, îïèòàõ ñå äà ïðåäñòàâÿ íåùàòà ïî-æèâî. Òîâà, êîåòî êàçàõ, ñå îòíàñÿ äî âîéñêàòà, íî Îðäåíúò îò ñàìîòî íà÷àëî ïîëó÷àâàë îãðîìíè äàðåíèÿ è ïîñòåïåííî ñúçäàë ìàíàñòèðè-ëàãåðè èç öÿëà Åâðîïà. Ïîìèñëåòå ñè ñàìî, Àëôîíñî, êðàë íà Êàñòèëÿ è Àðàãîíà, èì ïîäàðÿâà öÿëà ñòðàíà, ïðàâè çàâåùàíèå, ñ êîåòî èì îñòàâÿ êðàëñòâîòî ñè â ñëó÷àé, ÷å óìðå áåç íàñëåäíèöè. Òàìïëèåðèòå îáà÷å íå ñå äîâåðÿâàò è ïðàâÿò ïàçàðëúê, ïî-äîáðå ìàëêî, íî ñèãóðíî, îòêîëêîòî âñè÷êî, íî êîé çíàå, ïðè êîåòî "ìàëêîòî, íî ñèãóðíî" ñà âñúùíîñò ïîëîâèí äóçèíà êðåïîñòè â Èñïàíèÿ. Ïîðòóãàëñêèÿò êðàë èì ïîäàðÿâà åäíà ãîðà è òúé êàòî òÿ áèëà çàâçåòà îò ñàðàöèíèòå, Òàìïëèåðèòå ãè íàïàäàò, ïðîãîíâàò ãè è ôàêòè÷åñêè ïîñòàâÿò îñíîâèòå íà ãðàä Êîèìáðà. È òîâà ñà ñàìî íÿêîè îò åïèçîäèòå. Îáùî âçåòî, ñàìî ÷àñò îò Òàìïëèåðèòå âîþâàëè â Ïàëåñòèíà, ïîâå÷åòî îò òÿõ äåéñòâóâàëè â Åâðîïà. È êàêâî ñòàâà? Àêî íÿêîé òðÿáâà äà îòèäå â Ïàëåñòèíà è èìà íóæäà îò ïàðè, ïúê íå ñå îñìåëÿâà äà òðúãíå íà ïúò ñúñ ñêúïîöåííîñòè è çëàòî, âíàñÿ ïàðèòå ñè ïðè Òàìïëèåðèòå âúâ Ôðàíöèÿ, Èñïàíèÿ èëè Èòàëèÿ, ïîëó÷àâà ðàçïèñêà è ÿ îñðåáðÿâà íà Èçòîê.
- Òîåñò ÷åê, êàçà Áåëáî.
- Ðàçáèðà ñå. Òå ñà èçìèñëèëè ÷åêà, è òî ïðåäè ôëîðåíòèíñêèòå áàíêåðè. È òàêà, ïî ïúòÿ íà äàðåíèÿòà, íà âúîðúæåíèòå ãðàáåæè è íà ëèõâèòå âúðõó ôèíàíñîâèòå îïåðàöèè Òàìïëèåðèòå ñå ïðåâðúùàò â åäíà ìíîãîíàöèîíàëíà êîðïîðàöèÿ. À çà äà ñå ðúêîâîäè òàêîâà ïðåäïðèÿòèå, áèëè íåîáõîäèìè óìíè ãëàâè. Õîðà, ñïîñîáíè äà óáåäÿò Èíîêåíòèé II äà èì äàäå èçâúíðåäíè ïðèâèëåãèè. Îðäåíúò èìàë ïðàâî äà çàäúðæà çà ñåáå ñè öÿëàòà âîåííà ïëÿ÷êà è çà âñè÷êèòå ñè èìîòè è áîãàòñòâà íå îòãîâàðÿë íèòî ïðåä êðàëÿ, íèòî ïðåä åïèñêîïèòå, íèòî ïðåä Éåðóñàëèìñêèÿ ïàòðèàðõ. Îòãîâàðÿë ñàìî ïðåä ïàïàòà. Îñâîáîäåíè íàâñÿêúäå îò äàíúöè, òå èìàëè ïðàâî ñàìè äà îáëàãàò ñ òàêèâà çåìèòå, êîèòî êîíòðîëèðàëè... Ñ åäíà äóìà, âèíàãè ïå÷åëèâøà îðãàíèçàöèÿ, â ÷èèòî ðàáîòè íèêîé íå ìîæåë äà ñè ïúõà íîñà. ßñíî å, ÷å íå ñà áèëè îáè÷àíè îò åïèñêîïèòå è îò êðàëåòå, íî òå ïúê íå ìîãëè äà ìèíàò áåç òÿõíàòà ïîìîù. Êðúñòîíîñöèòå áèëè ëóäè ãëàâè, õîðà, êîèòî òðúãâàëè, áåç äà çíàÿò êúäå îòèâàò è êàêâî ùå íàìåðÿò, äîêàòî Òàìïëèåðèòå òàì ñè áèëè ó äîìà, óìååëè äà ñå ðàçïðàâÿò ñ âðàãîâåòå, ïîçíàâàëè òåðåíà è áîéíîòî èçêóñòâî. Îðäåíúò íà Òàìïëèåðèòå áèë ñåðèîçíà ðàáîòà, íèùî, ÷å ñå êðåïÿë íà ïîêàçíè áîéíè ïîäâèçè.
- Íèìà âèíàãè ñà áèëè ïîêàçíè?
- ×åñòî. Çà ñåòåí ïúò ñå ó÷óäâàì íà ïðîòèâîðå÷èåòî ìåæäó òåõíèòå ïîëèòèêî-àäìèíèñòðàòèâíè ñïîñîáíîñòè è ñòèëà èì íà çåëåíè áàðåòè - ìíîãî êóðàæ, ìàëêî ìîçúê. Äà âçåìåì íàïðèìåð èñòîðèÿòà ñ Àøêàëîí...
- Äà ÿ âçåìåì, îáàäè ñå Áåëáî, êîéòî ñå áå îáúðíàë, çà äà ïîçäðàâè ñ äåìîíñòðàòèâíî ñëàäîñòðàñòèå íÿêîÿ ñè Äîëîðåñ.
Òÿ ñåäíà ïðè íàñ, êàçâàéêè:
- È àç èñêàì äà ÷óÿ èñòîðèÿòà çà Àøêàëîí, èñêàì äà ÿ ÷óÿ!
- È òàêà, åäèí äåí êðàëÿò íà Ôðàíöèÿ, Ãåðìàíñêèÿò èìïåðàòîð, Áàëäóèí III Éåðóñàëèìñêè è äâàìàòà âúðõîâíè ìàãèñòðè íà Òàìïëèåðèòå è íà Ãîñòîïðèåìíèöèòå, ðåøàâàò äà îáñàäÿò Àøêàëîí. Âñè÷êè çàìèíàâàò çà îáñàäàòà - êðàëÿò, äâîðúò, ïàòðèàðõúò, ñâåùåíèöèòå ñ êðúñòîâåòå è õîðóãâèòå, àðõèåïèñêîïèòå îò Òèð, Íàçàðåò, Êåñàðèÿ, ñ äðóãè äóìè, ãîëÿì ïðàçíèê: øàòðè, çíàìåíà, áàðàáàíè... Àøêàëîí áèë çàùèòåí îò ñòî è ïåòäåñåò êóëè è íàñåëåíèåòî ìó îòäàâíà ñå ãîòâåëî çà îáñàäàòà, êúùèòå áèëè öåëèòå íàäóï÷åíè ñ áîéíèöè, áåçáðîé êðåïîñòè â êðåïîñòòà. Ñïîðåä ìåí Òàìïëèåðèòå, êîèòî áèëè òîëêîâà ïå÷åíè, å òðÿáâàëî äà ãè çíàÿò òèÿ íåùà... Íî íå, âñè÷êè áèëè âúçáóäåíè, ñòðîåëè äúðâåíè óêðèòèÿ è êóëè, íàëè ãè çíàåòå, îíåçè êîíñòðóêöèè íà êîëåëà, êîèòî èçòèêâàò äî ñòåíèòå íà ãðàäà è îòòàì õâúðëÿò îãúí, êàìúíè, ñòðåëè, äîêàòî îòäàëå÷ êàòàïóëòèòå áîìáàðäèðàò ñ ãþëëåòà... Àøêàëîíöèòå ñå îïèòâàò äà ïîäïàëÿò êóëèòå, âÿòúðúò îáà÷å å íåáëàãîïðèÿòåí, ïëàìúöèòå îáõâàùàò ñòåíèòå, êîèòî íà åäíî ìÿñòî ñå ñðóòâàò. Ïúò ñâîáîäåí! Â òîçè ìîìåíò âñè÷êè îáñàæäàùè ñå õâúðëÿò êàòî åäèí, íî ñå ñëó÷âà íåùî ñòðàííî. Ìàãèñòúðúò íà Òàìïëèåðèòå çàïîâÿäâà äà ïðåïðå÷àò ïúòÿ òàêà, ÷å â ãðàäà äà âëÿçàò ñàìî íåãîâèòå õîðà. Çëèòå åçèöè ãîâîðÿò, ÷å ãî íàïðàâèë, çà äà ìîæå îò ïëÿ÷êàòà äà ñå âúçïîëçóâàò ñàìî Òàìïëèåðèòå, à äîáðèòå åçèöè òâúðäÿò, ÷å ñå ñòðàõóâàë îò êëîïêà è çàòîâà èçïðàòèë íàïðåä ñâîèòå ñìåë÷àöè. Âúâ âñè÷êè ñëó÷àè, íå áèõ ïîâåðèë âîåííà øêîëà íà òîçè, çàùîòî ÷åòèðèäåñåòèìàòà Òàìïëèåðè ïðåêîñÿâàò öåëèÿ ãðàä ñúñ ñòî è îñåìäåñåò êèëîìåòðà â ÷àñ, áëúñâàò ñå â ñòåíàòà îòñðåùà, óäðÿò ñïèðà÷êèòå ñðåä îáëàê ïðàõ, ñïîãëåæäàò ñå, çàïèòâàò ñå çà êàêúâ äÿâîë ñà òàì, îáðúùàò êîíåòå è ïàê ïðåïóñâàò ñðåä ìàâðèòå, êîèòî îò ïðîçîðöèòå ñè ãè îáñèïâàò ñ êàìúíè è æåëåçà è ãè èçïîòðåïâàò âñè÷êèòå, çàåäíî ñ âúðõîâíèÿ èì ìàãèñòúð, ïîñëå çàòóëâàò ïðîáèâà, îêà÷âàò çà íàçèäàíèå òðóïîâåòå íà ñòåíàòà è ïîêàçâàò ñðåäåí ïðúñò íà õðèñòèÿíèòå ñðåä íåöåíçóðåí êèêîò.
- Æåñòîê å ìàâúðúò! - èçêîìåíòèðà Áåëáî.
- Êàòî äåöàòà, äîïúëíè Äèîòàëåâè.
- À íà ìåí ìè ïðèëè÷àò íà Òîì è Äæåðè, êàçà Áåëáî.

Çàïî÷íàõ äà ñå ðàçêàéâàì. Îò äâå ãîäèíè æèâååõ ñ Òàìïëèåðèòå è âå÷å ãè îáè÷àõ. Ïðèòèñíàò îò ñíîáèçìà íà ñëóøàòåëèòå ñè, áÿõ ãè ïðåäñòàâèë êàòî ãåðîè îò àíèìàöèîíåí ôèëì. Âèíîâåí áåøå ìîæå áè Ãèéîì îò Òèð, èñòîðèê, íåçàñëóæàâàù äîâåðèå. Íå ñà áèëè òàêèâà ðèöàðèòå íà Õðàìà, íàïðîòèâ, áèëè áðàäàòè è ðàçïàëåíè, ñ êðàñèâèÿ àëåí êðúñò âúðõó ñíåæíîáÿëîòî íàìåòàëî, íàïåðåíî ÿõíàëè êîíåòå â ñÿíêàòà íà ÷åðíîáåëèÿ ñè ñòÿã, ãîòîâè îò ñúðöå è äóøà äà èçãîðÿò âúâ âåëèêèÿ ïðàçíèê íà ñìúðòòà è êóðàæà, à ïîòòà, çà êîÿòî ãîâîðè ñâåòè Áåðíàð, íàâÿðíî å áèëà áðîíçîâèÿò áëÿñúê, ïðèäàâàù ñàðêàñòè÷íî áëàãîðîäñòâî íà âúðõîâíàòà èì óñìèâêà, äîêàòî ñå ãîòâåëè äà ïðàçíóâàò ïî òîëêîâà æåñòîê íà÷èí ñáîãóâàíåòî ñè ñ æèâîòà... Ëúâîâå âúâ âîéíàòà, êàêòî êàçâà Æàê äüî Âèòðè [92], êðîòêè àãúíöà â ìèðíî âðåìå, ãðóáè â áèòêèòå, áëàãî÷åñòèâè â ìîëèòâèòå, æåñòîêè ñ âðàãà, ìèëîñúðäíè ñ áðàòÿòà ñè, áåëÿçàíè è ñ áÿëîòî, è ñ ÷åðíîòî íà ñâîåòî çíàìå, çàùîòî áèëè èçïúëíåíè ñ îáè÷ êúì ïðèÿòåëèòå Õðèñòîâè, íî ñ ãíÿâ è ìúñò êúì íåïðèÿòåëÿ...
Ðîìàíòè÷íè ðèöàðè íà âÿðàòà, ïîñëåäåí ïðèìåð çà åäíî çàëÿçâàùî áëàãîðîäñòâî, çàùî ñå îòíåñîõ êúì òÿõ êàòî íÿêàêúâ ñè òàì Àðèîñòî, êîãàòî ìîæåõ äà ãè âúçõâàëÿ êàòî åäèí Æîàíâèë [93]? Ñïîìíèõ ñè ñòðàíèöèòå, êîèòî èì ïîñâåùàâà àâòîðúò íà "Èñòîðèÿ íà ñâåòè Ëóè", çàìèíàë ñ êðàëÿ çà Ïàëåñòèíà åäíîâðåìåííî êàòî ïèñàð è áîåö. Òàìïëèåðèòå ñúùåñòâóâàëè âå÷å îò ñòî è ïåòäåñåò ãîäèíè, îò êðúñòîíîñíèòå ïîõîäè èì áèëî äîøëî òîëêîâà äî ãóøà, ÷å íå ñå òðîãâàëè îò íèêàêâè èäåàëè. Êàòî ïðèçðàöè áèëè èç÷åçíàëè ãåðîè÷íèòå ôèãóðè íà êðàëèöà Ìåëèçàíäà [94] è íà Áàëäóèí, ïðîêàæåíèÿ êðàë, îñòàíàëè áèëè â ìèíàëîòî ìåæäóîñîáèöèòå â òîçè îùå òîãàâà ïîòúíàë â êðúâ Ëèâàí, Éåðóñàëèì âå÷å áèë ïàäàë âåäíúæ, Áàðáàðîñà ñå áèë óäàâèë â Êèëèêèÿ, Ðè÷àðä Ëúâñêîòî ñúðöå, ïîáåäåí è óíèçåí, ñå áèë âúðíàë â ðîäèíàòà ñè, ïðåîáëå÷åí èìåííî êàòî Òàìïëèåð, õðèñòèÿíñêèÿò ñâÿò áèë çàãóáèë áèòêàòà, ìàâðèòå ïîêàçàëè ñõâàùàíå, ðàçëè÷íî îò íåãîâîòî, çà ñúþçà ìåæäó ñàìîñòîÿòåëíè äúðæàâè, ñïëîòåíè çà çàùèòàòà íà åäíà öèâèëèçàöèÿ, ÷åëè áèëè Àâèöåíà è íå áèëè íåóêè êàòî åâðîïåéöèòå, íèìà å ìîãëî äà îñòàíàò öåëè äâà âåêà ïîä âëèÿíèå íà åäíà âåðîòúðïèìà, ìèñòè÷íà è ñâîáîäîìèñëåùà êóëòóðà, áåç äà ñå ïîääàäàò íà ñúáëàçíèòå, ñðàâíÿâàéêè ÿ ñ êóëòóðàòà íà Çàïàäà - íåäîäÿëàíà, äåáåëàøêà, âàðâàðñêà è òåâòîíñêà? Òàêà ÷å â ìîìåíòà, â êîéòî Éåðóñàëèì ïàäà çà ïîñëåäåí ïúò è âå÷å îêîí÷àòåëíî ïðåç 1244 ãîäèíà, âîéíàòà, çàïî÷íàëà ñòî è ïåòäåñåò ãîäèíè ïî-ðàíî, å çàãóáåíà, õðèñòèÿíèòå òðÿáâà äà ïðåñòàíàò äà íîñÿò îðúæèå â åäíà çåìÿ, ïðåäîïðåäåëåíà çà ìèðà è çà óõàíèåòî íà ëèâàíñêèòå êåäðè, íåùàñòíè Òàìïëèåðè, êàêâà å áèëà ïîëçàòà îò öÿëàòà âè åïîïåÿ?
Ñðåä òîëêîâà íåæíîñò, ìåëàíõîëèÿ, ñòàðååùà ñëàâà çàùî äà íå ñå âñëóøàìå â òàéíèòå ó÷åíèÿ íà ìþñþëìàíñêèòå ìèñòèöè, â äóõîâíèòå ñúêðîâèùà, íàòðóïàíè îò äðåâíè æðåöè? Ìîæå áè îòòóê ñå ðàæäà ëåãåíäàòà çà ðèöàðèòå íà Õðàìà, êîÿòî îùå ïðåñëåäâà ðàçî÷àðîâàíèòå è êîïíååùè óìîâå, ðàçêàç çà åäíà áåçãðàíè÷íà ìîù, êîÿòî âå÷å íå çíàå âúðõó êàêâî äà ñå èçëåå...
È âñå ïàê, âå÷å â çàëåçà íà ìèòà, ïðèñòèãà Ëóè, ñâåòèÿò êðàë, êðàëÿò, êîéòî èìà çà ñúòðàïåçíèê Àêâèíñêèÿ ìúäðåö Òîìà, òîé îùå âÿðâà â ïîõîäèòå âúïðåêè äâåòå ñòîëåòèÿ ìå÷òè è îïèòè, ïðîïàäíàëè ïîðàäè ãëóïîñòòà íà ïîáåäèòåëèòå. Ìîæå áè ñè ñòðóâà äà ðèñêóâà îùå âåäíúæ? "Ñòðóâà ñè", êàçâà ñâåòè Ëóè. Òàìïëèåðèòå ñà ñúãëàñíè, ñëåäâàò ãî â ïîðàæåíèåòî, çàùîòî òàêúâ èì å çàíàÿòúò, êàê èíàê ùå ñå îïðàâäàå Õðàìúò, àêî íÿìà ïîõîäè êúì íåãî?
Ëóè íàïàäà óêðåïåíàòà Äàìèåòà [95] îòêúì åçåðîòî. Âðàæåñêèÿò áðÿã öåëèÿò áëåñòè îò ïèêè, àëåáàðäè, çíàìåíà, ùèòîâå è ÿòàãàíè, áîéöè êðàñàâöè, ïðèçíàâà èì âåëèêîäóøíî Æîàíâèë, êîèòî íîñÿò çëàòíè îðúæèÿ, îòðàçÿâàùè ñëúí÷åâèòå ëú÷è. Ëóè áè ìîãúë äà ïî÷àêà, íî ðåøàâà äà äåáàðêèðà íà âñÿêà öåíà. "Âåðíè ìîè, ùå áúäåì íåïîáåäèìè, àêî ñìå äðóæíè â íàøåòî ìèëîñúðäèå. Àêî áúäåì ïîáåäåíè, ùå ñòàíåì ìú÷åíèöè. Àêî íàäâèåì, ùå óâåëè÷èì ñëàâàòà áîæèÿ!" Òàìïëèåðèòå íå ìó âÿðâàò, íî íàëè ñà âúçïèòàíè äà áúäàò ðèöàðè íà èäåàëà - òîâà å îáðàçúò, êîéòî òðÿáâà äà çàùèùàâàò, - òðúãâàò ñëåä êðàëÿ è íåãîâîòî ìèñòè÷íî áåçóìèå.
Äåñàíòúò óñïÿâà ïî ÷óäî, ñàðàöèíèòå íàïóñêàò Äàìèåòà, ñúùî ïî ÷óäî, äîòàì, ÷å êðàëÿò ñå êîëåáàå äàëè äà âëåçå â ãðàäà, çàùîòî íå äàâà âÿðà íà áÿãñòâîòî èì. Íî íÿìà êëîïêà, ãðàäúò å íåãîâ è íåãîâè ñà ñúêðîâèùàòà è ñòîòå äæàìèè, êîèòî Ëóè áåç áàâåíå ïðåâðúùà â áîæè õðàìîâå. Ñåãà òðÿáâà äà âçåìå ðåøåíèå, íàêúäå äà ñå îòïðàâè, êúì Àëåêñàíäðèÿ èëè êúì Êàéðî. Ìúäðîòî ðåøåíèå áè áèëî Àëåêñàíäðèÿ, çà äà ñå îòíåìå íà Åãèïåò åäíî æèçíåíîâàæíî ïðèñòàíèùå. Íî ñå íàìåñâà çëèÿò ãåíèé íà ïîõîäà, áðàòúò íà êðàëÿ, Ðîáåð ä'Àðòîà, àìáèöèîçåí ìåãàëîìàí, æàäåí çà áúðçà ñëàâà êàòî âñåêè ïî-ìàëúê áðàò. Òîé ñúâåòâà äà ñå òðúãíå êúì Êàéðî, ñúðöåòî íà Åãèïåò. Îðäåíúò, äîòîãàâà áåçðîïîòåí, ñåãà ñå îïúâà. Êðàëÿò å çàáðàíèë îòäåëíèòå ñõâàòêè, íî ìàãèñòúðúò íà Òàìïëèåðèòå íàðóøàâà çàïîâåäòà. Ñúãëåæäà åäèí îòðÿä ñóëòàíñêè ìàìåëþöè è èçâèêâà: "Ïî òÿõ, â èìåòî áîæèå, çàùîòî íå ìîãà äà ïîíåñà òîçè ñðàì è ïîçîð!"
Â Ìàíñóðà ñàðàöèíèòå ñå óêðåïÿâàò îòâúä ðåêàòà, ôðàíöóçèòå ñå ìú÷àò äà çàïðèùÿò âîäèòå, çà äà ÿ ïðåêîñÿò, è çàùèùàâàò áåíòà ñ ïîäâèæíèòå ñè êóëè, íî ñàðàöèíèòå ïîçíàâàò îò âèçàíòèéöèòå èçêóñòâîòî íà ãðúöêèÿ îãúí. Ãðúöêèÿò îãúí ïðåäñòàâëÿâà áú÷âà ñ äúëãà îïàøêà, êîÿòî ëåòè êàòî ìúëíèÿ, ïðèëè÷à íà çìåé è õâúðëÿ òàêàâà îñëåïèòåëíà ñâåòëèíà íà áîéíîòî ïîëå, ÷å ïðåâðúùà íîùòà â äåí.
Äîêàòî ëàãåðúò íà õðèñòèÿíèòå å öÿë â ïëàìúöè, åäèí ïðîäàæåí áåäóèí ñðåùó òðèñòà âèçàíòè ïîñî÷âà íà êðàëÿ óäîáåí áðîä. Êðàëÿò ðåøàâà äà àòàêóâà, ïðåìèíàâàíåòî íà ðåêàòà íå å ëåñíî, ìíîçèíà ñå èçäàâÿò è òå÷åíèåòî ãè îòíàñÿ, à íà îòñðåùíèÿ áðÿã ÷àêàò òðèñòà ñàðàöèíè íà êîíå. Íàé-ñåòíå âîéñêàòà ñòúïâà íà òâúðäà çåìÿ è èçïúëíÿâàéêè çàïîâåäòà, Òàìïëèåðèòå ñïèðàò, çà äà èç÷àêàò îñòàíàëàòà ÷àñò îò âîéñêàòà. Íî ãðàô Ä'Àðòîà ñå âïóñêà äà ïðåñëåäâà âðàãà.
Òîãàâà Òàìïëèåðèòå, çà äà îïàçÿò ÷åñòòà ñè, ñå âòóðâàò è òå, íî óñïÿâàò ñàìî äà çàñòèãíàò ãðàôà, êîéòî âå÷å å íàõëóë â ïðîòèâíèêîâèÿ ëàãåð è ãî å îïóñòîøèë. Ìþñþëìàíèòå ñå îòäðúïâàò êúì Ìàíñóðà. Çà ðàäîñò íà Ä'Àðòîà, êîéòî ïðîäúëæàâà äà ãè ïðåñëåäâà. Òàìïëèåðèòå ñå îïèòâàò äà ãî âúçïðàò, áðàò Æèë, âúðõîâåí ìàãèñòúð íà Õðàìà, ñå ìú÷è äà ãî óêðîòè, êàòî ìó êàçâà, ÷å âå÷å å èçâúðøèë ïîäâèã, ïî-ãîëÿì îò êîéòî íå ïîçíàâàò îòâúäìîðñêèòå çåìè. Íî Ä'Àðòîà, òîçè ñàëîíåí êðàñàâåö, æàäåí çà ñëàâà, îáâèíÿâà Òàìïëèåðèòå â ïðåäàòåëñòâî è äîðè ïðèáàâÿ, ÷å òå è Ãîñòîïðèåìíèöèòå, ïðè ìàëêî ïî-ãîëÿìî æåëàíèå, îòäàâíà äà ñà çàâëàäåëè òåçè çåìè è ÷å òîé èì å ïîêàçàë êàêâî ìîæå äà íàïðàâè ÷îâåê ñ êðúâ, ïî-ãîðåùà îò òÿõíàòà. Òîâà áèëî òâúðäå ìíîãî çà Òàìïëèåðèòå. Òåõíèÿò îðäåí íå òúðïè äðóãè íàä ñåáå ñè. Âñè÷êè ñå þðâàò êúì ãðàäà, íàõúëòâàò â íåãî, ïðåñëåäâàò âðàãà äî îòñðåùíèòå ñòåíè è ÷àê òîãàâà Òàìïëèåðèòå ñå äîñåùàò, ÷å ñà ïîâòîðèëè ãðåøêàòà îò Àøêàëîí. Õðèñòèÿíñêèòå âîéñêè, âêëþ÷èòåëíî ðèöàðèòå íà Õðàìà, ñå çàáàâÿò, çà äà ïëÿ÷êîñàò ñóëòàíñêèÿ ïàëàò, íåâåðíèöèòå âúçñòàíîâÿâàò ðåäèöèòå ñè, íàõâúðëÿò ñå âúðõó òîâà âå÷å ðàçïðúñíàëî ñå ÿòî ëåøîÿäè. Äàëè òîçè ïúò Òàìïëèåðèòå ñà áèëè çàñëåïåíè îò àë÷íîñòòà? Íÿêîè ðàçêàçâàò, ÷å ïðåäè äà ïîñëåäâà ãðàôà â ãðàäà, áðàò Æèë ìó êàçàë ñ òðåçâ ñòîèöèçúì: "Ãîñïîäèíå, àç è ìîèòå áðàòÿ íå ñå ñòðàõóâàìå è ùå òðúãíåì ñëåä âàñ. Íî ñå ñúìíÿâàìå, è òî ñèëíî, ÷å èçîáùî ùå ñå âúðíåì." Òàêà èëè èíà÷å, Ä'Àðòîà, ñëàâà Áîãó, áèâà óáèò è çàåäíî ñ íåãî îñòàâÿò êîñòèòå ñè ìíîçèíà äðóãè ñìåë÷àöè, êàêòî è äâåñòà è îñåìäåñåò ðèöàðè íà Õðàìà.
Íåùî ïîâå÷å îò ïîðàæåíèå - ïîçîð. È âñå ïàê, äîðè Æîàíâèë íå ãîâîðè çà ñúáèòèåòî â òîçè ñìèñúë. Ñëó÷âà ñå, â òåçè íåùà ñå êðèå öÿëàòà ïðåëåñò íà âîéíàòà. Ïîä ïåðîòî íà ãîñïîäèí Äüî Æîàíâèë ìíîãî îò ñðàæåíèÿòà ñå ïðåâðúùàò â èçÿùíè áàëåòè ñ íÿêîÿ ãëàâà, êîÿòî ñå òúðêóëâà, ìíîãî ìîëèòâè êúì Ãîñïîäà Áîãà è íÿêîÿ êðàëñêà ñúëçà, ïðîëÿòà çà âåðíèÿ ïîäàíèê, íî âñè÷êî òîâà ñÿêàø ñíåòî íà öâåòåí ôèëì, ñ ìíîæåñòâî àëåíè êîíñêè ïîêðèâàëà, ïîçëàòåíè þçäè, áëÿñúê íà øëåìîâå è ìå÷îâå ïîä æúëòîòî ñëúíöå íà ïóñòèíÿòà è ïðåä ÿðêîñèíüîòî ìîðå. À ìîæå áè Òàìïëèåðèòå ñà âèæäàëè èìåííî òàêà ñâîÿòà âñåêèäíåâíà êàñàïíèöà?
Ïîãëåäúò íà Æîàíâèë ñå ïëúçãà íàãîðå èëè íàäîëó ñïîðåä òîâà äàëè òîé ñàìèÿò ïàäà îò êîíÿ ñè, èëè îòíîâî ãî âúçñÿäà, è ôîêóñèðà ñàìî îòäåëíè ñöåíè. Îáùèÿò ïëàí íà áèòêàòà ìó óáÿãâà, âñè÷êî ñå ñâåæäà äî ïîåäèíè÷íè ñõâàòêè, ÷åñòî ñúñ ñëó÷àåí èçõîä.
Æîàíâèë ñå âòóðâà äà ïîìàãà íà ãðàô Äüî Âàíîí, åäèí íåâåðíèê íàáó÷âà êîíÿ ìó ñ êîïèåòî ñè, êîíÿò ïàäà íà êîëåíå, Æîàíâèë ëèòâà íàä ãëàâàòà ìó, ñêà÷à íà íîçå ñ ìå÷ â ðúêà è ìåñåð Åðàð äüî Ñèâðå ("Ìèð íà ïðàõà ìó!") ìó âèêà äà ñå ñêðèå â áëèçêàòà ïîðóòåíà êúùà, åäèí ñàðàöèíñêè ðàçåçä áóêâàëíî ãè èçïîòúïêâà, íî òå ñå âäèãàò íåâðåäèìè, ñòèãàò äî êúùàòà, çàëîñòâàò ñå òàì, îíåçè ãè îáñèïâàò îòãîðå ñ äúæä îò êîïèÿ. Ðèöàðÿò Ôðåäåðèê äüî Ëóïå å óëó÷åí â ãúðáà "è ðàíàòà ìó å òàêàâà, ÷å êðúâòà áëèêâà êàòî îò îòïóøåíà áú÷âà", à Äüî Ñèâðå ïîëó÷àâà åäèí óäàð ñ ìå÷ ïðåç ëèöåòî, "îò êîéòî íîñúò ìó óâèñâà íàä óñòàòà". Ïîñëå ïðèñòèãà ïîäêðåïëåíèåòî, èçëèçàò îò êúùàòà, èçìåñòâàìå ñå â äðóãà ÷àñò íà ïîëåòî, äðóãè ñöåíè, íîâè óáèòè è ñïàñåíè â ïîñëåäíèÿ ìèã, íîâè ìîëèòâè íà âèñîê ãëàñ êúì ñâåòöèòå. È åòî ÷å áëàãîðîäíèÿò ãðàô Äüî Ñîàñîí âèêà, ñî÷åéêè íàëÿâî è íàäÿñíî: "Ãîñïîäèí Äüî Æîàíâèë, çà Áîãà, äà îñòàâèì òàÿ ïàïëà÷ äà êðåùè, íàëè ùå òðÿáâà äà ðàçïðàâÿìå çà äíåøíèÿ äåí, êîãàòî ñå âúðíåì ñðåä äàìèòå!" À êðàëÿò èñêà íîâèíè çà ñâîÿ áðàò, ïðîêëåòèÿ ãðàô Ä'Àðòîà, è îòåö Àíðè äüî Ðîíå, ìàãèñòúð íà Ãîñòîïðèåìíèöèòå, ìó îòãîâàðÿ, ÷å "íîâèíèòå ñà äîáðè, ïîíåæå å ñèãóðíî, ÷å ãðàô Ä'Àðòîà å â ðàÿ". Êðàëÿò êàçâà "äà ñëàâèì Áîãà çà âñè÷êî, êîåòî íè ïðàùà" è åäðè ñúëçè ìó êàïÿò îò î÷èòå.
Òàêà ÷å êîëêîòî è áîãîóãîäíè äà ñà êðúâîæàäíèòå öåëè, âñè÷êî òîâà íå å âèíàãè áàëåò. Çàãèâà âúðõîâíèÿò ìàãèñòúð Ãèéîì äüî Ñîíàê, èçãîðÿë æèâ â ãðúöêèÿ îãúí; ïîðàäè ñìðàäòà íà òðóïîâåòå è íåäîñòèãà íà õðàíà àðìèÿòà íà ñâåòè Ëóè å ïîêîñåíà îò ñêîðáóòà è îòñòúïâà áåç ðåä. Êðàëÿò å èçòîùåí îò äèçåíòåðèÿòà äîòàì, ÷å òðÿáâà äà ñè ðàçöåïè ãàùèòå, çà äà íå ãóáè âðåìå â áèòêàòà. Äàìèåòà å èçòúðâàíà, êðàëèöàòà òðÿáâà äà ïðåãîâàðÿ ñúñ ñàðàöèíèòå è èì ïëàùà ïåòñòîòèí õèëÿäè ôðåíñêè ëèðè, çà äà ñè ñïàñè æèâîòà.
Íî ïðè êðúñòîíîñíèòå ïîõîäè âëèçàò â äåéñòâèå áîãîñëîâñêèòå ìîøåíè÷åñòâà. Â Ñåí Æàí ä'Àêð Ëóè å ïîñðåùíàò òðèóìôàëíî è öåëèÿò ãðàä ìó óñòðîéâà ãðàìàäíà ïðîöåñèÿ ñ ó÷àñòèåòî íà öåëèÿ êëèð, íà âñè÷êè äàìè è äåöà. Òàìïëèåðèòå îáà÷å çíàÿò êàê ñòîÿò íåùàòà è òúðñÿò íà÷èí äà âëÿçàò â ïðåãîâîðè ñ Äàìàñê. Ëóè óçíàâà çà òîâà è ïîíåæå íå òúðïè äà ãî ïðåñêà÷àò, ïîñðàìâà íîâèÿ âúðõîâåí ìàãèñòúð ïðåä ìþñþëìàíñêèòå ïîñëàíèöè; âúðõîâíèÿò ìàãèñòúð ñè âçèìà íàçàä äóìàòà, êîÿòî å äàë íà âðàãîâåòå, êîëåíè÷è ïðåä êðàëÿ ñè è ãî ìîëè çà ïðîøêà. Íå ìîæå äà ñå êàæå, ÷å ðèöàðèòå ñà ñå ñðàæàâàëè çëå èëè êîðèñòíî, íî ôðåíñêèÿò êðàë ãè óíèæàâà, çà äà óòâúðäè âëàñòòà ñè, ïî ñúùèÿ íà÷èí, ïî êîéòî, ïàê çà äà óòâúðäè âëàñòòà ñè, ïîëîâèí âåê ïî-êúñíî íåãîâèÿò ñèí Ôèëèï ùå ãè ïðàòè íà êëàäàòà.
Â 1291 ãîäèíà Ñåí Æàí ä'Àêð å ïðåâçåò îò ìàâðèòå è âñè÷êè æèòåëè íà ãðàäà ñà èçêëàíè. Òîâà å êðàÿò íà Éåðóñàëèìñêîòî õðèñòèÿíñêî öàðñòâî. Îðäåíúò íà Òàìïëèåðèòå å ïî-áîãàò, ïî-ìíîãîáðîåí è ïî-ìîãúù îò âñÿêîãà, íî âå÷å ãè íÿìà çåìèòå íà Áîæè ãðîá, çàðàäè ÷èÿòî çàùèòà Îðäåíúò å áèë ñúçäàäåí.
Æèâåÿò ðàçêîøíî â ñâîèòå ìàíàñòèðè, ïðúñíàòè èç öÿëà Åâðîïà, è â Ïàðèæêèÿ Õðàì. È îùå ìå÷òàÿò çà ñëàâíîòî âðåìå íà Éåðóñàëèìñêèÿ, çà ïðåëåñòíàòà öúðêâà Ñâåòà Ìàðèÿ Ëàòåðàíñêà ñ íåéíèòå ñúçâåçäèÿ îò ïàðàêëèñè, íàáîðè îò òðîôåè è íàîêîëî, êîâà÷íèöè, ñàðà÷íèöè, òúêà÷íèöè, õàìáàðè, êîíþøíÿ ñ äâå õèëÿäè êîíÿ, öÿëà àðìèÿ îò ñëóãè, îðúæåíîñöè, êîíÿðè ñ ÷åðâåíè êðúñòîâå íà áåëèòå ïëàùîâå, ñóëòàíñêè ïðàòåíèöè ñ ãîëåìè òþðáàíè è çëàòíè øëåìîâå, ïîêëîííèöè, ñòðàæè è áîéöè, è ðàäîñòòà îò ñúêðîâèùàòà, ïðèñòàíèùåòî, îò êîåòî ïðåïðàùàëè çàïîâåäè, íàðåæäàíèÿ è ñòîêè îò îñòðîâèòå, îò áðåãîâåòå íà Ìàëà Àçèÿ êúì çàìúöèòå â ðîäèíàòà....
Êðàé íà âñè÷êî òîâà, ìèëè ìîè Òàìïëèåðè!
Îíàçè âå÷åð â "Ïèëàä", âå÷å íà ïåòîòî óèñêè, çàáåëÿçàõ, ÷å Áåëáî ìå å ïîäâåë è ÷å ñúì ñúíóâàë âúîäóøåâåíî (êàêúâ ñðàì!), è òî íà âèñîê ãëàñ - íàâÿðíî ñúì ðàçêàçàë âúëíóâàùà èñòîðèÿ, èçïúëíåíà ñúñ ñòðàñò è ñú÷óâñòâèå, çàùîòî î÷èòå íà Äîëîðåñ áëåñòÿõà, à Äèîòàëåâè, èçïàäíàë â áåçðàçñúäñòâî îò ïîðåäíèÿ òîíèê, áå îáúðíàë ïîãëåä êúì äàëå÷ íå ñåôèðîòñêèÿ òàâàí íà áàðà è ìúðìîðåøå:
- À ìîæå áè ñà áèëè âñè÷êî åäíîâðåìåííî, è ïîãóáåíè äóøè, è ñâåòöè, è êîíÿðè, è ðèöàðè, è áàíêåðè, è ãåðîè...
- Ðàçáèðà ñå, ÷å ñà áèëè ñòðàííè, äîáàâè Áåëáî. - Íî âèå, Êàçîáîí, ìàé ÷å ãè îáè÷àòå?
- Àç ïèøà äèïëîìíà ðàáîòà çà òÿõ, à òîçè, êîéòî ïèøå äèïëîìíà ðàáîòà çà ñèôèëèñà, â êðàÿ íà êðàèùàòà çàïî÷âà äà îáè÷à è áëåäàòà ñïèðîõåòà.
- Ïðåêðàñíî êàòî íà ôèëì, âúçäúõíà Äîëîðåñ. - Íî çà ñúæàëåíèå òðÿáâà äà òðúãâàì, èìàì äà êñåðîãðàôèðàì ïîçèâèòå çà óòðå ñóòðèíòà. Ùå õîäèì êúì çàâîäèòå "Ìàðåëè".
- Áëàçå íà òåá, ÷å ìîæåø äà ñè ãî ïîçâîëèø, êàçà Áåëáî, ïðîòåãíà óìîðåíî ðúêà êúì êîñèòå é è ÿ ïîãàëè. Ïîñëå ïîðú÷à, êàêòî çàÿâè, ïîñëåäíîòî óèñêè. 
- Ïî÷òè ïîëóíîù å. Íî íå ãî êàçâàì çàðàäè õîðàòà, à çàðàäè Äèîòàëåâè. Âñå ïàê äà çàâúðøèì òàçè èñòîðèÿ, èñêàì äà íàó÷à çà ïðîöåñà. Çàùî, êàê, êîãà...
- Cur, quomodo, quando, ñúãëàñè ñå Äèîòàëåâè. - Ïðîäúëæàâàéòå.


14

Òâúðäè, ÷å ïðåäíèÿ äåí âèäÿë ïåòäåñåò è ÷åòèðèìà ìîíàñè îò Îðäåíà, êîèòî âîäåëè íà êëàäàòà, çàùîòî íå èñêàëè äà ïðèçíàÿò ãîðåñïîìåíàòèòå ãðåõîâå, è çà êîèòî ïîñëå ñå ãîâîðåëî, ÷å áèëè èçãîðåíè è ÷å ñàìèÿò òîé, çà äà íå áè äà íå ñå äúðæè äîñòîéíî, àêî áúäåë èçãîðåí, ùÿë äà ïðèçíàå, îò ñòðàõ ïðåä ñìúðòòà è â ïðèñúñòâèåòî íà ãîñïîäà ñòðàæèòå èëè íà êîãîòî è äà áèëî, àêî ãî ðàçïèòâàëè, âñè÷êè ãðåõîâå, â êîèòî îáâèíÿâàëè Îðäåíà, è àêî ïîèñêàëè, áè ïðèçíàë äîðè, ÷å å óáèë ñàìèÿ Èèñóñ Õðèñòîñ.
(Èç ïîêàçàíèÿòà íà Åìðè îò Âèëèå-ëüî-Äþê, 13 ìàé 1310 ã.)



Ïðîöåñ, ïúëåí ñ íåäîìëúâêè, ïðîòèâîðå÷èÿ, çàãàäêè è íåëåïîñòè. Íàé-ñèëíî âïå÷àòëåíèå ïðàâÿò íåëåïîñòèòå è òúé êàòî ñà íåîáÿñíèìè, ñúâïàäàò ñúñ çàãàäêèòå. Â îíåçè ùàñòëèâè äíè ñìÿòàõ, ÷å ãëóïîñòòà ñúçäàâà çàãàäêàòà. È ïðåäè íÿêîëêî äíè â Ïåðèñêîïà ñè ìèñëåõ, ÷å íàé-óæàñÿâàùè ñà çàãàäêèòå è ïîíåæå èçîáùî íå ñå èçÿñíÿâàò, ñå ïðåâðúùàò â ëóäîñò. Íî ñåãà ñè ìèñëÿ, ÷å ñâåòúò å åäíà áëàãîòâîðíà çàãàäêà, êîÿòî íàøàòà ëóäîñò ïðàâè óæàñÿâàùà, çàùîòî ñå ñòðåìè äà òúëêóâà ñâåòà ñïîðåä ñâîÿòà èñòèíà.

Òàìïëèåðèòå îñòàâàëè áåç öåë. Èëè ïî-òî÷íî, ïðåâúðíàëè ñðåäñòâàòà â öåë - óïðàâëÿâàëè áåçìåðíèòå ñè áîãàòñòâà. Åñòåñòâåíî å åäèí âñåâëàñòåí ìîíàðõ êàòî Ôèëèï Õóáàâè äà ãè ãëåäà ñ ëîøî îêî. Êàê ìîæå äà ñå äúðæè ïîä êîíòðîë åäèí òîëêîâà ìîãúù îðäåí? Ìàãèñòúðúò áèë ñ ðàíã íà íàñëåäñòâåí ïðèíö, êîìàíäóâàë âîéñêà, óïðàâëÿâàë îãðîìíè èìîòè, áèë èçáðàí êàòî èìïåðàòîð è ðàçïîëàãàë ñ àáñîëþòíà âëàñò. Ôðåíñêîòî ñúêðîâèùå íå áèëî â ðúöåòå íà êðàëÿ, à ñå ïàçåëî â Ïàðèæêèÿ õðàì. Òàìïëèåðèòå áèëè ñîáñòâåíèöè, óïðàâèòåëè è íàñòîéíèöè íà åäíà òåêóùà ñìåòêà, êîÿòî ñàìî ôîðìàëíî ñå âîäåëà íà êðàëÿ. Ïðèåìàëè âëîãîâå, ïëàùàëè, îïåðèðàëè ñ ëèõâè, äåéñòâóâàëè êàòî ãîëÿìà ÷àñòíà áàíêà, íî ñ âñè÷êè ïðèâèëåãèè è ñâîáîäè íà äúðæàâíî ïðåäïðèÿòèå. Ñàìèÿò êðàëñêè êîâ÷åæíèê áèë Òàìïëèåð. Êàê äà ñå öàðóâà ïðè òåçè óñëîâèÿ? Êîãàòî íå ìîæåø äà ãè ïîáåäèø, íàïðàâè ãè ñâîè ñúþçíèöè. Ôèëèï ïîæåëàë äà áúäå îáÿâåí çà ïî÷åòåí Òàìïëèåð. Îòãîâîðúò áèë îòêàç. Îáèäà, êîÿòî êðàëÿò íå ìîãúë äà ïðåãëúòíå. Îáúðíàë ñå êúì ïàïàòà ñ èñêàíå äà ñëåå Òàìïëèåðè è Ãîñòîïðèåìíèöè è äà ïîñòàâè íîâèÿ îðäåí ïîä êîíòðîëà íà åäèí îò íåãîâèòå ñèíîâå. Ìàãèñòúðúò íà Õðàìà, Æàê äüî Ìîëå, ïðèñòèãíàë òúðæåñòâåíî îò Êèïúð, êúäåòî âå÷å æèâååë êàòî ìîíàðõ â èçãíàíèå, è ïðåäñòàâèë íà ïàïàòà ìåìîðàíäóì, â êîéòî ñå ïðåñòðóâàë, ÷å àíàëèçèðà ïðåäèìñòâàòà, íî âñúùíîñò ïîä÷åðòàâàë íåäîñòàòúöèòå íà ñëèâàíåòî. Áåç êàïêà ñðàì Ìîëå îòáåëÿçâàë ìåæäó äðóãîòî, ÷å Òàìïëèåðèòå áèëè ïî-áîãàòè îò Ãîñòîïðèåìíèöèòå è ÷å ñëèâàíåòî áè ïîìîãíàëî íà åäíèòå äà ñòàíàò ïî-áîãàòè çà ñìåòêà íà äðóãèòå, êîåòî áè íàíåñëî òåæêà îáèäà íà íåãîâèòå ðèöàðè. Ìîëå ñïå÷åëèë ïúðâèÿ ðóíä îò èãðàòà, êîÿòî çàïî÷íàë, è äåëîòî áèëî èçïðàòåíî â àðõèâ.
Îñòàâàëà ñàìî êëåâåòàòà è â òîâà îòíîøåíèå êðàëÿò èìàë ñèëíè êîçîâå. Ñëóõîâå çà Òàìïëèåðèòå îòäàâíà âå÷å öèðêóëèðàëè. Êàê ñà èçãëåæäàëè òåçè "êîëîíèàëèñòè" â î÷èòå íà äîñòîïî÷òåíèòå ôðàíöóçè, êîèòî ãè âèæäàëè íàîêîëî ñè äà ñúáèðàò äåñÿòúêà è äà íå äàâàò íèùî â çàìÿíà, íèòî äîðè, îò îïðåäåëåí ìîìåíò íàòàòúê, ñîáñòâåíàòà ñè êðúâ êàòî ïàçà÷è íà Áîæè ãðîá? È òå áèëè ôðàíöóçè, íî íå íàïúëíî, ïî-ñêîðî íåùî êàòî "èìèãðàíòè". Äîðè íå êðèåëè åêçîòè÷íèòå ñè íàâèöè è íå ñå çíàåëî äàëè íå ãîâîðÿò ïîìåæäó ñè íà åçèêà íà ìàâðèòå, êîéòî èì áèë ïî-áëèçúê. Áèëè ìîíàñè, íî ïðîÿâÿâàëè ïóáëè÷íî èçâðàòåíèòå ñè íðàâè è íå ñëó÷àéíî íÿêîëêî ãîäèíè ïî-ðàíî ïàïà Èíîêåíòèé III áèë ïðèíóäåí äà íàïèøå åäíà âóëà - "Çà áåçñðàìèåòî íà Òàìïëèåðèòå". Áèëè äàëè îáåò çà áåäíîñò, à äåìîíñòðèðàëè áëÿñúêà íà àðèñòîêðàòè÷íà êàñòà, àë÷íîñòòà íà íîâîèçëþïåíî òúðãîâñêî ñúñëîâèå, íàãëîñòòà íà ìóñêåòàðè.
Ìíîãî ìàëêî áèëî íåîáõîäèìî äà ñå ñòèãíå äî áúðçî ðàçïðîñòðàíåíèå íà ìúëâàòà: õîìîñåêñóàëèñòè, åðåòèöè, ïîêëîííèöè íà åäèí áðàäàò èäîë, êîéòî íå ñå çíàåëî îòêúäå èäâà, âúâ âñåêè ñëó÷àé íå îò ïàíòåîíà íà ïðàâîâåðíèòå, ñïîäåëÿùè íàâÿðíî òàéíèòå íà èñìàèëèòèòå, èìàùè âðúçêè ñ Êðúâíèöèòå îò ñåêòàòà íà Ñòàðåöà îò ïëàíèíàòà [96]. Ôèëèï è íåãîâèòå ñúâåòíèöè â èçâåñòåí ñìèñúë ñå âúçïîëçóâàëè îò òåçè ñëóõîâå.
Çàä ãúðáà íà Ôèëèï ñå ïðèòàÿâàëè íåãîâèòå ïðîêúëíàòè äóøè - Ìàðèíè è Íîãàðå. Ìàðèíè áèë òîçè, êîéòî â êðàéíà ñìåòêà ùÿë äà ñëîæè ðúêà âúðõó áîãàòñòâîòî íà Òàìïëèåðèòå è äà ãî óïðàâëÿâà çà ñìåòêà íà êðàëÿ, ïðåäè òî äà ïðåìèíå êúì Ãîñòîïðèåìíèöèòå, è íå ñòàâà ÿñíî êîé òî÷íî å èìàë ïîëçà îò òîâà. Íîãàðå ïúê, ïàçà÷úò íà êðàëñêèÿ ïå÷àò, áèë ïðåç 1303 ãîäèíà ñòðàòåãúò íà ñëó÷àÿ Àíàíè, êîãàòî Øàðà Êîëîíà ñå íàõâúðëèë ñ ïëåñíèöè âúðõó Áîíèôàöèé III è ïàïàòà óìðÿë îò óíèæåíèå íÿìà è ìåñåö ñëåä òîâà.
Â îïðåäåëåí ìîìåíò íà ñöåíàòà ñå ïîÿâÿâà íÿêîé ñè Åñêèéî äüî Ôëîàðàí. Èçãëåæäà, â çàòâîðà, êúäåòî áèë âêàðàí çà íåçíàéíè ïðåñòúïëåíèÿ, íî ñúñ ñìúðòíà ïðèñúäà, òîé ñðåùíàë åäèí Òàìïëèåð, êîãîòî ñúùî î÷àêâàëî áåñèëîòî, è îò íåãî ÷óë óæàñÿâàùè ïðèçíàíèÿ. Ñðåùó îïðàâäàòåëíà ïðèñúäà è êðúãëà ñóìà Ôëîàðàí ïðîäàë òîâà, êîåòî íàó÷èë. Òîâà, êîåòî íàó÷èë è êîåòî âå÷å âñè÷êè øóøóêàëè. Íî îò òîçè ìîìåíò íàòàòúê îò øóøóêàíå ñå ìèíàëî êúì ñâèäåòåëñòâóâàíå ïðåä ñúäà. Êðàëÿò ïðåïðåäàë ñåíçàöèîííèòå ðàçêðèòèÿ íà Ôëîàðàí íà ïàïàòà, êîéòî âå÷å áèë Êëèìåíò V, òîçè, êîéòî ïðåìåñòèë ïàïñêîòî ñåäàëèùå â Àâèíüîí. Ïàïàòà è âÿðâàë, è íå âÿðâàë, à îñâåí òîâà çíàåë, ÷å íå å òîëêîâà áåçîïàñíî äà ñè ïúõàø íîñà â ðàáîòèòå íà Òàìïëèåðèòå. Íî ïðåç 1307 ãîäèíà ñå ñúãëàñèë äà äàäå õîä íà îôèöèàëíîòî ñëåäñòâèå. Ìîëå óçíàë çà òîâà, íî çàÿâèë, ÷å å ñïîêîåí. Ïðîäúëæèë äà ó÷àñòâóâà íà ðàâíà íîãà ñ êðàëÿ â îôèöèàëíèòå öåðåìîíèè, êàòî ïðèíö ñðåä ïðèíöîâåòå. Êëèìåíò V ïðîòàêàë. Êðàëÿò ïîäîçèðàë ïàïàòà, ÷å èñêà äà äàäå âúçìîæíîñò íà Òàìïëèåðèòå äà ñå ñïàñÿò. Íàïúëíî íåîñíîâàòåëíî. Òàìïëèåðèòå ïèåëè è ïñóâàëè â ñâîèòå ëàãåðè, òàéíî îò âñè÷êè. È òîâà å ïúðâàòà çàãàäêà.
Íà 14 ñåïòåìâðè 1307 ãîäèíà êðàëÿò èçïðàòèë çàïå÷àòàíè ïîñëàíèÿ äî âñè÷êè ñâîè ãóáåðíàòîðè è ñúäåáíè ïðåäñòàâèòåëè â êðàëñòâîòî, ñ êîèòî çàïîâÿäâàë äà ñå ïðèñòúïè êúì ìàñîâî àðåñòóâàíå íà Òàìïëèåðèòå è êîíôèñêóâàíå íà òÿõíîòî áîãàòñòâî. Îò èçïðàùàíåòî íà çàïîâåäòà äî àðåñòèòå, êîèòî ñå èçâúðøèëè íà 13 îêòîìâðè, èçìèíàë öÿë ìåñåö. Òàìïëèåðèòå íå ïîäîçèðàëè íèùî. Ñóòðèíòà íà óðå÷åíèÿ äåí âñè÷êè ïîïàäíàëè â ìðåæàòà è, íîâà çàãàäêà, ñå ïðåäàëè áåç êàêâàòî è äà áèëà ñúïðîòèâà. À çíàå ñå, ÷å êðàëñêèòå îôèöåðè, çà äà ñà ñèãóðíè, ÷å íèùî íÿìà äà óáåãíå îò êîíôèñêàöèÿòà, íÿêîëêî äíè ïî-ðàíî íàïðàâèëè íåùî êàòî îïèñ íà èìóùåñòâîòî íà Òàìïëèåðèòå ïî öÿëàòà íàöèîíàëíà òåðèòîðèÿ, êàòî èçòúêâàëè ãëóïàøêè ìîòèâè. À Òàìïëèåðèòå - íèùî! Çàïîâÿäàéòå, ãîñïîäà, ïðîâåðÿâàéòå âñè÷êî, ìîëÿ. ×óâñòâóâàéòå ñå êàòî ó äîìà ñè.
Êàòî íàó÷èë çà àðåñòèòå, ïàïàòà íàïðàâèë îïèò äà ïðîòåñòèðà, íî áèëî òâúðäå êúñíî. Êðàëñêèòå ïðàòåíèöè âå÷å áèëè çàïî÷íàëè äà äåéñòâóâàò ñ æåëåçàòà è âúæåòî è ìíîæåñòâî ðèöàðè ïî âðåìå íà ìú÷åíèÿòà ïðèçíàëè ãðåõîâåòå ñè. Ïðè òîâà ïîëîæåíèå íå ìîæåëî äà íå ãè ïðåäàäàò íà èíêâèçèòîðèòå, êîèòî îùå íå ïðèëàãàëè îãíåíîòî íàêàçàíèå, íî è äðóãîòî ñòèãàëî. Ïðèçíàíèÿòà ãî ïîòâúðæäàâàò.
È òîâà å òðåòàòà çàãàäêà: èñòèíà å, ÷å ïðè òèÿ òâúðäå æåñòîêè ìú÷åíèÿ òðèäåñåò è øåñòèìà ðèöàðè èçäúõíàëè, íî îò òåçè æåëåçíè ìúæå, ñâèêíàëè äà ñå îïúë÷âàò ñðåùó æåñòîêèÿ òóð÷èí, íèêîé íå èçäúðæàë ïðåä êðàëñêèòå îôèöåðè. Â Ïàðèæ ñàìî ÷åòèðèìà ðèöàðè îò ñòî òðèäåñåò è îñåìòå îòêàçàëè äà ïðèçíàÿò. Âñè÷êè îñòàíàëè ïðèçíàëè, âêëþ÷èòåëíî Æàê äüî Ìîëå.
- Íî êàêâî ïðèçíàëè? - çàïèòà Áåëáî.
- Òî÷íî òîâà, êîåòî áèëî âïèñàíî â çàïîâåäòà çà àðåñòóâàíå. Ìíîãî ìàëêî ñà ðàçëè÷èÿòà â ïîêàçàíèÿòà, ïîíå âúâ Ôðàíöèÿ è Èòàëèÿ. Íî â Àíãëèÿ, êúäåòî íèêîé âñúùíîñò íå å èñêàë äà ãè èçïðàâÿ ïðåä ñúä, â ïîêàçàíèÿòà ñå ïîÿâÿâàò êàíîíè÷íè îáâèíåíèÿ, êîèòî îáà÷å èäåëè îò ñâèäåòåëè, íåïðèíàäëåæàùè êúì Îðäåíà è ïðåäàâàùè ñàìî ñëóõîâå. Êàçàíî íàêðàòêî, Òàìïëèåðèòå ïðèçíàâàëè ñàìî êîãàòî íÿêîé èñêàë òå äà ïðèçíàâàò, è ñàìî òîâà, êîåòî ñå èñêàëî îò òÿõ äà ïðèçíàÿò.
- Íàé-îáèêíîâåí èíêâèçèòîðñêè ïðîöåñ. ×óâàëè ñìå çà òàêèâà, îòáåëÿçà Áåëáî.
- È âñå ïàê ïîâåäåíèåòî íà ïîäñúäèìèòå å ñòðàííî. Ãëàâíèòå îáâèíåíèÿ ñà, ÷å ïî âðåìå íà ðèòóàëèòå çà ïîñâåùàâàíå ðèöàðèòå òðè ïúòè ñå îòðè÷àëè îò Õðèñòîñ, ïëþåëè âúðõó ðàçïÿòèåòî, áèëè ñúáëè÷àíè è öåëóâàíè in posteriori parte spine dorsi [97], òîåñò ïî çàäíèêà, ïî ïúïà è ïîñëå ïî óñòàòà, in humane dignitatis opprobrium [98], à íàêðàÿ ñå îòäàâàëè íà âçàèìíî ñúåøàâàíå, êàêòî ñå êàçâà â òåêñòà. Îðãèÿ. Ñëåä òîâà èì ïîêàçâàëè ãëàâà íà áðàäàò èäîë, ïðåä êîéòî òðÿáâàëî äà ñå ïðåêëàíÿò. È êàêâî îòãîâàðÿëè ïîäñúäèìèòå, êîãàòî èì îòïðàâÿëè ïîäîáíè îáâèíåíèÿ? Æîôðîà äüî Øàðíå, òîçè, êîéòî ùÿë äà óìðå íà êëàäàòà çàåäíî ñ Ìîëå, êàçàë, ÷å äà, áèëî ìó ñå ñëó÷âàëî äà ñå îòðè÷à îò Õðèñòîñ, íî ñ äóìè, íå ñúñ ñúðöå, è íå ñè ñïîìíÿë äà å ïëþë âúðõó ðàçïÿòèåòî, çàùîòî îíàçè âå÷åð âñè÷êî áèëî ñòàíàëî íàáúðçî. Êîëêîòî äî öåëóâêàòà ïî çàäíèêà, è òî ìó ñå áèëî ñëó÷âàëî, íî áèë ÷óë ïðåöåïòîðà íà Îâåðí äà êàçâà, ÷å å ïî-äîáðå äà ñå ñúåøàâàø ñ áðàòÿòà ñè, îòêîëêîòî äà ñå èçëàãàø ñ íÿêîÿ æåíà, òîé ñàìèÿò îáà÷å íå áèë ñòîðâàë íèêîãà ïëúòñêè ãðåõîâå ñ äðóãè ðèöàðè. Âñúùíîñò äà, íî áèëî íà øåãà, íèêîé íå ãî âúðøåë ñåðèîçíî, äðóãèòå ãî ïðàâåëè, íî òîé íå, òîé áèë çà äóõîâíîòî âúçïèòàíèå. Æàê äüî Ìîëå, âåëèêèÿò ìàãèñòúð, ñúâñåì íå ïîñëåäåí îò áàíäàòà, êàçàë, ÷å êîãàòî ìó ïîäíåñëè ðàçïÿòèåòî äà ãî çàïëþå, òîé ñå ïðåñòîðèë è ïëþë íà çåìÿòà. Ïðèçíàë, ÷å öåðåìîíèÿòà çà ïîñâåùàâàíå áèëà íàèñòèíà òàêàâà, íî äà ñå èìàëî ïðåäâèä, ÷å òîé íå ìîæåë äà êàæå ñ òî÷íîñò, çàùîòî ïðåç öÿëàòà ñè êàðèåðà áèë ïîñâåòèë ìíîãî ìàëêî áðàòÿ. Äðóã åäèí êàçàë, ÷å å öåëóâàë ìàãèñòúðà, íî íå ïî çàäíèêà, à ñàìî ïî óñòàòà, çàòîâà ïúê ìàãèñòúðúò ãî áèë öåëóíàë ïî çàäíèêà. Íÿêîè ïðèçíàâàëè ïîâå÷å îò íåîáõîäèìîòî, ÷å íå ñàìî ñå áèëè îòðè÷àëè îò Õðèñòîñ, íî è òâúðäåëè, ÷å å ïðåñòúïíèê, íå âÿðâàëè â äåâñòâåíîñòòà íà Ìàðèÿ, äîðè áèëè óðèíèðàëè âúðõó ðàçïÿòèåòî, è òî íå ñàìî â äåíÿ íà ïîñâåùàâàíåòî ñè, íî è ïî âðåìå íà Ñâåòàòà íåäåëÿ, ÷å íå âÿðâàëè â ïðè÷àñòèåòî è íå ñå îãðàíè÷àâàëè ñ òîâà äà ïî÷èòàò Áàôîìåò, íî ñå ìîëåëè äîðè íà Äÿâîëà â îáðàçà íà êîòêà.
Ñúùî òîëêîâà ñìàéâàùà, ìàêàð è íå òàêà íåâåðîÿòíà å èãðàòà, êîÿòî â òîçè ìîìåíò ñå çàïî÷âà ìåæäó êðàëÿ è ïàïàòà. Ïàïàòà ñå ñòðåìÿë äà âçåìå íåùàòà â ñâîè ðúöå, äîêàòî êðàëÿò ïðåäïî÷èòàë ñàì äà äîâåäå ïðîöåñà äîêðàé, ïàïàòà èñêàë äà ðàçòóðè ñàìî âðåìåííî Îðäåíà, êàòî îñúäè âèíîâíèòå, è ñëåä òîâà äà ãî âúçñòàíîâè â ïúðâîíà÷àëíàòà ìó ÷èñòîòà, êðàëÿò æåëàåë ñêàíäàëúò äà ñå ðàçðàñíå, ïðîöåñúò äà îáõâàíå öåëèÿ îðäåí è äà ãî äîâåäå äî îêîí÷àòåëíîòî ìó ðàçïàäàíå, ïîëèòè÷åñêî è ðåëèãèîçíî, ðàçáèðà ñå, íî íàé-âå÷å ôèíàíñîâî.
Â îïðåäåëåí ìîìåíò èçíèêâà åäèí äîêóìåíò, êîéòî ìîæå äà ñå íàðå÷å øåäüîâúð. Çà äà ïîïðå÷àò íà îáâèíÿåìèòå äà ñå îòðåêàò îò äóìèòå ñè, ó÷åíè òåîëîçè ïîñòàíîâÿâàò, ÷å íå òðÿáâà äà èì ñå ðàçðåøàâà äà èìàò çàùèòíèê: òúé êàòî òå áèëè íàïðàâèëè ñàìîïðèçíàíèÿ, äîðè íÿìàëî íóæäà îò ïðîöåñ - â òàêèâà ñëó÷àè êðàëÿò äàâàë ñëóæåáíà ïðèñúäà, ïðîöåñ ñå ïðàâåë ñàìî ïðè ñúìíèòåëíè êàçóñè, à òóê ñúìíåíèå íÿìàëî. "Çàùî òîãàâà äà èì ñå ðàçðåøàâà äà èìàò çàùèòíèê? Ìîæå áè çà äà çàùèòàâà òåõíèòå ïðèçíàòè ãðåõîâå? Íåîñïîðèìîñòòà íà ôàêòèòå ïðàâè ïðåñòúïëåíèåòî î÷åâèäíî!"
Íî òúé êàòî ñúùåñòâóâàëà îïàñíîñò ïðîöåñúò äà ñå èçïëúçíå îò ðúöåòå íà êðàëÿ è äà ïðåìèíå âúâ âëàñòòà íà ïàïàòà, êðàëÿò è Íîãàðå óñòðîèëè ïèùíî ñëåäñòâèå, â êîåòî áèë âêëþ÷åí è åïèñêîïúò íà Òðîà, îáâèíåí â ìàãüîñíè÷åñòâî ñïîðåä ñâèäåòåëñòâîòî íà åäèí òàéíñòâåí äîíîñíèê, íÿêîé ñè Íîôî Äåè. Ïî-êúñíî ñå ðàçêðèëî, ÷å Äåè å èçëúãàë (è çàòîâà áèë îñúäåí íà ñìúðò), íî ìåæäóâðåìåííî âúðõó íåùàñòíèÿ åïèñêîï ñå èçñèïàëè ïóáëè÷íè îáâèíåíèÿ â ñîäîìèÿ, ñâåòîòàòñòâî è ëèõâàðñòâî. Ñúùèòå ñðåäñòâà, êàêâèòî èçïîëçóâàëè è ñðåùó Òàìïëèåðèòå. Ìîæå áè êðàëÿò å èñêàë äà ïîêàæå íà ÷åäàòà íà Ôðàíöèÿ, ÷å Öúðêâàòà íÿìà ïðàâî äà ñúäè Òàìïëèåðèòå, ñëåä êàòî íå å èìóíèçèðàíà ñðåùó òåõíèòå ãðåõîâå, èëè ïðîñòî å õâúðëèë ïðåäèçâèêàòåëñòâî íà ïàïàòà. Òúìíà èñòîðèÿ, ïîäìîëíà èãðà íà øïèîíè è òàéíè ñëóæáè, íà "âíåäðÿâàíå" è äîíîñè... Ïàïàòà å ïîñòàâåí íàòÿñíî è ñå ñúãëàñÿâà äà ðàçïèòà ñåäåìäåñåò è äâàìà Òàìïëèåðè, êîèòî ïîòâúðæäàâàò ïðèçíàíèÿòà, íàïðàâåíè ïðè ìú÷åíèÿòà. Ïàïàòà îáà÷å èçòúêâà òÿõíîòî ïîêàÿíèå è çàëîãà íà òúðæåñòâåíèÿ îòêàç, çà äà ìîæå äà îïðîñòè ãðåõîâåòå èì.
È òóê ñå ñëó÷âà íåùî äðóãî, êîåòî ñè îñòàâàøå åäèí îò ãëàâíèòå âñå îùå íåðàçðåøåíè ïðîáëåìè â ìîÿòà äèïëîìíà ðàáîòà, òúé êàòî ðàçïîëàãàõ ñ ïðîòèâîðå÷àùè ñè èçòî÷íèöè: çàùî ïàïàòà, êîéòî òúêìî å óñïÿë ñ ãîëåìè ìúêè íàé-ñåòíå äà ïðèáåðå ïðè ñåáå ñè ðèöàðèòå, âåäíàãà ãè âðúùà íà êðàëÿ? Òàêà è íå ðàçáðàõ êàêâî ñå å ñëó÷èëî. Ìîëå îòðè÷à íàïðàâåíèòå ñàìîïðèçíàíèÿ, Êëèìåíò ìó äàâà âúçìîæíîñò äà ñå çàùèòè è ìó èçïðàùà òðèìà êàðäèíàëè äà ãî ðàçïèòàò. Íà 26 íîåìâðè 1309 ãîäèíà Ìîëå èçëèçà ñ ïëàìåííà çàùèòà íà Îðäåíà è íà íåãîâàòà ïðàâîâåðíîñò, ñòèãàéêè äîðè äî çàïëàõè êúì îáâèíèòåëèòå, íî ïîñëå ïðè íåãî îòèâà åäèí êðàëñêè ïðàòåíèê, Ãèéîì äüî Ïëåçàíñ, êîãîòî òîé ñìÿòà çà ïðèÿòåë, ïîëó÷àâà îò íåãî íÿêàêúâ òàéíñòâåí ñúâåò è íà 28 ñúùèÿ ìåñåö äàâà íåÿñíè è èçâúíðåäíî ïëàõè ïîêàçàíèÿ. Êàçâà, ÷å áèë áåäåí è íåïðîñâåòåí ðèöàð è ñå îãðàíè÷àâà ñ èçáðîÿâàíåòî íà çàñëóãèòå (îñòàíàëè âå÷å â ìèíàëîòî) íà Îðäåíà, áëàãîòâîðèòåëíèòå äåëà, êðúâíèÿ äàíúê, ïëàòåí îò òÿõ çà Áîæè ãðîá, è òàêà íàòàòúê. Íà âñè÷êî îòãîðå ïðèñòèãà è Íîãàðå, êîéòî íàïîìíÿ êàê Òàìïëèåðèòå èìàëè ïîâå÷å îò ïðèÿòåëñêè îòíîøåíèÿ ñúñ Ñàëàäèí [99]: ñáëúñêâàìå ñå ñ íàìåê çà ïðîâèíåíèå â äúðæàâíà èçìÿíà. Îïðàâäàíèÿòà íà Ìîëå ñà íåóáåäèòåëíè. Ïðè òåçè ïîêàçàíèÿ òîé, êîéòî å ïðåêàðàë âå÷å äâå ãîäèíè â çàòâîðà, ÿâíî å ïðèëè÷àë íà îòðåïêà. Íî ïúê ñå ïðîÿâèë êàòî îòðåïêà è âåäíàãà ñëåä àðåñòóâàíåòî ñè. Ïðè òðåòèòå ïîêàçàíèÿ, ïðåç ìàðò íà ñëåäâàùàòà ãîäèíà, Ìîëå âúçïðèåìà íîâà ñòðàòåãèÿ -íå èñêà äà ãîâîðè è çàÿâÿâà, ÷å ùå ïðîãîâîðè ñàìî ïðåä ïàïàòà.
Ñöåíè÷åí îáðàò. Íî òîçè ïúò ñå ñòèãà äî åïè÷íàòà äðàìà. Ïðåç àïðèë 1310 ãîäèíà ïåòñòîòèí è ïåòäåñåò Òàìïëèåðè íàñòîÿâàò äà áúäàò èçñëóøàíè â çàùèòà íà Îðäåíà, ðàçîáëè÷àâàéêè ìú÷åíèÿòà, êîèòî ñà ñúïúòñòâóâàëè ñàìîïðèçíàíèÿòà èì, îòðè÷àò ñå îò äóìèòå ñè è äîêàçâàò íåñúñòîÿòåëíîñòòà íà âñè÷êè îáâèíåíèÿ. Íî êðàëÿò è Íîãàðå ñè çíàÿò ðàáîòàòà. Íÿêîè Òàìïëèåðè ñå áèëè îòêàçàëè? Òîëêîç ïî-äîáðå! Çíà÷è òðÿáâà äà áúäàò ñìÿòàíè çà ëúæöè è êëåòâîïðåñòúïíèöè èëè ïî-òî÷íî çà "ðåëàïñè" [100] - óæàñíî îáâèíåíèå ïî îíîâà âðåìå, ùîì êàòî îòðè÷àò íàé-àðîãàíòíî òîâà, êîåòî âå÷å ñà ïðèçíàëè. Òîçè, êîéòî ïðèçíàå è ñå ïîêàå, âñå ïàê ìîæå äà ïîëó÷è îïðîùåíèå, íî íå è îíçè, êîéòî ñå îòêàçâà îò ïðèçíàíèÿòà è òâúðäè, íàðóøàâàéêè êëåòâàòà, ÷å èçîáùî íÿìà çà êàêâî äà ñå êàå. Ïåòäåñåò è ÷åòèðèìàòà îòêàçàëè ñå îò ïîêàçàíèÿòà ñè êëåòâîïðåñòúïíèöè áèëè îñúäåíè íà ñìúðò.
Ëåñíî å äà ñå äîñåòèì çà ïñèõîëîãè÷åñêàòà ðåàêöèÿ íà îñòàíàëèòå àðåñòóâàíè. Êîéòî ïðèçíàå, îñòàâà æèâ, ìàêàð è â êàòîðãàòà, à äîêàòî å æèâ, ÷îâåê íå ãóáè íàäåæäà. Êîéòî íå ïðèçíàå èëè, îùå ïî-ëîøî, ñå îòêàæå îò ïðèçíàíèÿòà ñè, îòèâà äèðåêòíî íà êëàäàòà. Ïåòñòîòèíòå îòêàçàëè ñå, îùå æèâè, ñå îòêàçâàò îò îòêàçâàíåòî.
Ñìåòêèòå íà "îñúçíàëèòå ñå" ñå îêàçàëè ïðàâèëíè, çàùîòî ïðåç 1312 ãîäèíà òåçè, êîèòî íå ïðèçíàëè, áèëè îñúäåíè íà äîæèâîòåí çàòâîð, äîêàòî íà ïðèçíàëèòå áèëî äàäåíî îïðîùåíèå. Ôèëèï íÿìàë èçãîäà îò ìàñîâî óíèùîæåíèå, èñêàë ñàìî äà ðàçòóðè Îðäåíà. Îñâîáîäåíèòå ðèöàðè, âå÷å ñúñèïàíè òåëîì è äóõîì ñëåä ÷åòèðè-ïåò ãîäèíè çàòâîð, ñå âëåëè òèõîìúëêîì â äðóãè îðäåíè ñ åäèíñòâåíîòî æåëàíèå äà áúäàò çàáðàâåíè è òîâà èç÷åçâàíå, òîâà çà÷åðêâàíå äúëãî ùå òåãíå íàä ëåãåíäàòà çà íåëåãàëíîòî âúçðàæäàíå íà Îðäåíà.
Ìîëå ïðîäúëæàâàë äà èñêà àóäèåíöèÿ ïðè ïàïàòà. Êëèìåíò ñâèêàë Ñúáîðà âúâ Âèåíà ïðåç 1311 ãîäèíà, íî íå ïîêàíèë Ìîëå. Îñâåòèë ðàçòóðÿíåòî íà Îðäåíà è ïðåäàë èìîòèòå ìó íà Ãîñòîïðèåìíèöèòå, ìàêàð ÷å â ìîìåíòà áèëè óïðàâëÿâàíè îò êðàëÿ.
Ìèíàëè îùå òðè ãîäèíè è íàé-ñåòíå ñå ñòèãíàëî äî ñïîðàçóìåíèå ñ ïàïàòà. Íà 19 ìàðò 1314 ãîäèíà ïðåä ïîðòàëà íà "Íîòð Äàì" Ìîëå áèë îñúäåí íà äîæèâîòåí çàòâîð. ×óâàéêè òàçè ïðèñúäà, Ìîëå äîñòîéíî èçñúñêàë íåùî. Î÷àêâàë, ÷å ïàïàòà ùå ìó ðàçðåøè äà ñå îíåâèíè, è ñå ÷óâñòâóâàë èçëúãàí. Çíàåë ìíîãî äîáðå, ÷å àêî îùå âåäíúæ ñå îòêàæå îò ïîêàçàíèÿòà ñè, è òîé ùå áúäå îáâèíåí êàòî êëåòâîïðåñòúïíèê è "ðåëàïñ". Êàêâî ëè å ñòàâàëî â äóøàòà ìó ñëåä áëèçî ñåäåì ãîäèíè î÷àêâàíå íà ïðèñúäàòà? Äàëè ñè âúçâðúùàë êóðàæà îò ìèíàëîòî? Èëè ïðåä ïåðñïåêòèâàòà äà çàãèíå çàçèäàí æèâ è îáåç÷åñòåí å ðåøèë, ÷å å ïî-äîáðå äà ñå îáðå÷å íà åäíà êðàñèâà ñìúðò? Ïðîòåñòèðàë, òâúðäåéêè, ÷å òîé è íåãîâèòå áðàòÿ ñà íåâèííè è ÷å Òàìïëèåðèòå ñà èçâúðøèëè ñàìî åäíî ïðåñòúïëåíèå: îò ìàëîäóøèå ñà èçíåâåðèëè íà Õðàìà. Ñìúðòòà ìó áèëà íåèçáåæíà.
Íîãàðå ïîòðèâà ðúöå: çà ïóáëè÷íî ïðåñòúïëåíèå - ïóáëè÷íà ïðèñúäà, è òî îêîí÷àòåëíà, ïî íàé-áúðçàòà ïðîöåäóðà. Êàòî Ìîëå ñå äúðæàë è ïðåöåïòîðúò íà Íîðìàíäèÿ Ãîäôðîà äüî Øàðíå. Îùå ñúùèÿ äåí êðàëÿò âçåë ðåøåíèå: êëàäàòà äà ñå èçäèãíå â ñàìèÿ êðàé íà îñòðîâ Ñèòå. Ïðè çàëåç ñëúíöå Ìîëå è Øàðíå èçäúõâàò ñðåä ïëàìúöèòå.
Ïî òðàäèöèÿ ìàãèñòúðúò, ïðåäè äà óìðå, ïðåäðè÷à êîí÷èíàòà íà ñâîèòå ïðåñëåäâà÷è. È íàèñòèíà, ïàïàòà, êðàëÿò è Íîãàðå óìèðàò â òå÷åíèå íà åäíà ãîäèíà. Êîëêîòî äî Ìàðèíè, ñëåä ñìúðòòà íà êðàëÿ òîé å çàïîäîçðÿí â çëîóïîòðåáà. Âðàãîâåòå ìó ãî îáâèíÿâàò â ìàãüîñíè÷åñòâî è èñêàò ñìúðòíà ïðèñúäà. Ìíîçèíà çàïî÷âàò äà ñìÿòàò Ìîëå çà ìú÷åíèê. È Äàíòå ùå ïîäõâàíå âúçìóòåí òåìàòà çà ïðåñëåäâàíåòî íà Òàìïëèåðèòå.
Òóê ñâúðøâà èñòîðèÿòà è çàïî÷âà ëåãåíäàòà. Â åäèí îò âàðèàíòèòå é ñå êàçâà, ÷å â äåíÿ, êîãàòî Ëóè ÕVI áèë ãèëîòèíèðàí, íÿêàêúâ íåïîçíàò ñå êà÷èë íà åøàôîäà è èçâèêàë: "Æàê äüî Ìîëå, òè ñè îòìúñòåí!"

Òîâà å â îáùè ëèíèè èñòîðèÿòà, êîÿòî ðàçêàçàõ, ÷åñòî ïðåêúñâàí îò ñëóøàòåëèòå ñè, îíàçè âå÷åð â "Ïèëàä".
Áåëáî ìå ïèòàøå: "Ñèãóðíî ëè å, ÷å íå ñòå çàèìñòâóâàëè îò Îðóåë èëè îò Êüîñòëåð". Èëè: "Ñúùî êàòî ïðîöåñà íà îíÿ... Êàê ñå êàçâàøå? Îò êóëòóðíàòà ðåâîëþöèÿ!" Íà êîåòî Äèîòàëåâè âúçðàçÿâàøå âñåêè ïúò: "Historia magistra vitae [101]." Áåëáî ïúê ñå îáðúùàøå êúì íåãî: "Òè ìúë÷è, êàáàëèñòúò íå òðÿáâà äà âÿðâà â èñòîðèÿòà." À Äèîòàëåâè îòâðúùàøå: "Èìåííî, âñè÷êî ñå ïîâòàðÿ â êðúã, èñòîðèÿòà å ó÷èòåëêà, çàùîòî íè ó÷è, ÷å íå ñúùåñòâóâà. Çàòîâà ïúê ñà âàæíè ïåðìóòàöèèòå."
- Èçîáùî, êàçà íàêðàÿ Áåëáî - êàêâè ñà áèëè Òàìïëèåðèòå? Îòíà÷àëî íè ãè ïðåäñòàâèõòå êàòî êàóáîè îò ôèëì íà Äæîí Ôîðä, ïîñëå êàòî ìúðëüîâöè, ñëåä òîâà êàòî ðèöàðè îò ñòàðèííà ìèíèàòþðà, êàòî áîæè áàíêåðè, íàãàçèëè â òúìíè ñäåëêè, êàòî âîéíèöè íà ïîõîä, êàòî ïðèâúðæåíèöè íà äåìîíè÷íà ñåêòà è íàé-ñåòíå êàòî ìú÷åíèöè íà ñâîáîäíàòà ìèñúë... Êàêâè ñà áèëè âñúùíîñò?
- Òðÿáâà äà å èìàëî íÿêàêâà ïðè÷èíà, çà äà ñå ïðåâúðíàò â ìèò. Âåðîÿòíî ñà áèëè âñè÷êè òåçè íåùà åäíîâðåìåííî. Êàêâî å áèëà êàòîëè÷åñêàòà öúðêâà, áè ìîãúë äà çàïèòà íÿêîé ìàðñèàíñêè èñòîðèê îò òðèõèëÿäíàòà ãîäèíà. Òåçè, êîèòî ñà ñå îñòàâÿëè äà áúäàò ðàçêúñâàíè îò ëúâîâåòå, èëè òåçè, êîèòî ñà óáèâàëè åðåòèöèòå? È äâåòå, íàëè?
- Íî ïðàâèëè ëè ñà íàèñòèíà òåçè íåùà, èëè íå?
- Íàé-çàáàâíîòî å, ÷å òåõíèòå ïîñëåäîâàòåëè, ãîâîðÿ çà íåîòàìïëèåðèòå îò ðàçëè÷íèòå åïîõè, òâúðäÿò, ÷å äà. Îáÿñíåíèÿ èìà êîëêîòî èñêàòå. Ïúðâà òåçà: ñòàâàëî å äóìà çà ìúæêàðñêè ðèòóàëè - èñêàø äà ñòàíåø Òàìïëèåð? Ïîêàæè, ÷å ñè ïîòåíòåí, ïëþé âúðõó ðàçïÿòèåòî è äà âèäèì äàëè Áîã ùå òå ïîðàçè ñ ãðúì, è ïîíåæå ùå âëèçàø â òîçè îðäåí, òðÿáâà äà ñè ãîòîâ äà äàäåø âñè÷êèòå ñè êðàéíèöè íà áðàòÿòà è äà ðàçðåøèø äîðè äà òå öåëóâàò ïî çàäíèêà. Âòîðà òåçà: ïðèêàíâàíè áèëè äà ñå îòðåêàò îò Õðèñòîñ, çà äà çíàÿò êàê äà ñå ñïðàâÿò, êîãàòî áúäàò çàëîâåíè îò ñàðàöèíèòå. Îáÿñíåíèåòî å èäèîòñêî, çàùîòî ÷îâåê íå ñå ó÷è êàê äà óñòîÿâà íà ìú÷åíèÿòà, êàòî ïðàâè, ìàêàð è ñèìâîëè÷íî, òîâà, êîåòî ìú÷èòåëÿò ùå ïîèñêà îò íåãî. Òðåòà òåçà: äîêàòî áèëè íà èçòîê, Òàìïëèåðèòå âëåçëè â êîíòàêò ñ åðåòèöè ìàíèõåéöè, êîèòî ïðåçèðàëè êðúñòà êàòî èíñòðóìåíò çà ìú÷åíèÿòà íà Õðèñòîñ è ïðîïîâÿäâàëè îòêàç îò ñâåòà, îò áðàêà è îò ïðîäúëæàâàíåòî íà ðîäà. Ñòàðà èäåÿ, õàðàêòåðíà çà ìíîãî åðåñè îò ïúðâèòå âåêîâå, âúçïðèåòà è îò êàòàðèòå. À ñúùåñòâóâà öÿëà åäíà òåíäåíöèÿ, ñïîðåä êîÿòî Òàìïëèåðèòå ñà ïðîïèòè îò èäåèòå íà êàòàðñòâîòî. Òîãàâà å ðàçáèðàåìà ïðè÷èíàòà çà ñîäîìèÿòà, ìàêàð è ñàìî ñèìâîëè÷íà. Äà ïðåäïîëîæèì, ÷å ðèöàðèòå ñà âëåçëè â êîíòàêò ñ òåçè åðåòèöè: ÿâíî íå ñà áèëè èíòåëåêòóàëöè, íî äàëè îò ïðîñòîäóøèå, äàëè îò ñíîáèçúì è íàé-âå÷å ïîðàäè îòíîøåíèåòî ñè êúì òÿëîòî ñà ñè ñúçäàëè ñâîé ëè÷åí ôîëêëîð, êîéòî ãè îòëè÷àâàë îò îñòàíàëèòå êðúñòîíîñöè. Èçâúðøâàëè ñà ðèòóàëè çà áëàãîäàðíîñò, áåç äà ñå çàïèòâàò êàêâî òî÷íî îçíà÷àâàò òå.
- À Áàôîìåò?
- Âèæòå êàêâî, â ìíîãî îò ïîêàçàíèÿòà ñå ãîâîðè çà åäíà "figura Baffometi [102]", íî ìîæå áè å áèëî ãðåøêà íà ïúðâèÿ ïèñàð è àêî áóêâèòå ñà áèëè îáúðêàíè, ãðåøêàòà ìîæå äà å áèëà ïðåïèñàíà âúâ âñè÷êè îñòàíàëè äîêóìåíòè. Â äðóãè ñëó÷àè ñå ãîâîðè çà Ìîõàìåä - "istud caput vester deus est et vester Mahumet [103]", à òîâà îçíà÷àâà, ÷å Òàìïëèåðèòå ñà ñè ñúçäàëè ñâîÿ ñèíêðåòè÷íà ðåëèãèîçíà ñëóæáà. Â íÿêîè îò ïîêàçàíèÿòà ñå òâúðäè, ÷å òðÿáâàëî äà ñå êëàíÿò íà "ÿëè", êîåòî íàâÿðíî îçíà÷àâà "àëëàõ". Íî ìþñþëìàíèòå ïúê íå ïî÷èòàò îáðàçà íà Ìîõàìåä è ïðîñòî íå ñå çíàå îò êîãî ñà ñå ïîâëèÿëè Òàìïëèåðèòå. Îò ïîêàçàíèÿòà èçëèçà, ÷å ìíîçèíà ñà âèæäàëè òåçè ãëàâè, ïîíÿêîãà îáà÷å íå å ñàìî ãëàâà, à öÿëî òÿëî, îò äúðâî, ñ êúäðàâè êîñè, ïîêðèòî ñúñ çëàòî, è âèíàãè ñ áðàäà. Èçãëåæäà, ÷å ñúäèèòå ñà íàìåðèëè òåçè ãëàâè è ñà ãè ïîêàçâàëè íà îáâèíÿåìèòå, íî îáùî âçåòî, íÿìà è ñëåäà îò òÿõ, âñè÷êè ñà ãè âèæäàëè, íî íèêîé íå ãè å âèäÿë. Êàòî èñòîðèÿòà ñ êîòêàòà: íÿêîé êàçâà, ÷å å ñèâà, äðóã - ÷åðâåíà, òðåòè - ÷åðíà. Íî ÿ ñè ïðåäñòàâåòå ïðè åäèí ðàçïèò ñ íàæåæåíî æåëÿçî: "Âèæäàë ëè ñè êîòêà ïî âðåìå íà ïîñâåùàâàíåòî?" Êàê äà íå å âèæäàë, åäèí ñêëàä êúì õðàìà ñ âñè÷êè õðàíè, êîèòî òðÿáâà äà ñå çàïàçÿò îò ìèøêèòå, ñèãóðíî å áèë ïúëåí ñ êîòêè. Ïî îíîâà âðåìå â Åâðîïà êîòêàòà íå å áèëà ìíîãî ðàçïðîñòðàíåíà êàòî äîìàøíî æèâîòíî, äîêàòî â Åãèïåò - äà. Êîé çíàå äàëè Òàìïëèåðèòå íå ñà äúðæàëè êîòêè ó äîìà ñè, ïðîòèâíî íà ñõâàùàíèÿòà íà äîñòîïî÷òåíèòå ëþäå, êîèòî ñìÿòàëè òåçè æèâîòíè çà ñúìíèòåëíè. Ñúùîòî å ñòàíàëî è ñ ãëàâèòå íà Áàôîìåò, ìîæå äà ñà áèëè ñâåùåíè ñúäîâå âúâ ôîðìà íà ãëàâà - ïî îíîâà âðåìå ÷åñòî ñå ñðåùàëè. Åñòåñòâåíî, íÿêîè òâúðäÿò, ÷å Áàôîìåò áèë àëõèìè÷åí ñèìâîë.
- Àëõèìèÿòà å íàâñÿêúäå, îòáåëÿçà êàòåãîðè÷íî Äèîòàëåâè. - Ìîæå áè Òàìïëèåðèòå ñà ïîçíàâàëè òàéíàòà íà äîáèâàíåòî íà çëàòîòî?
- Ðàçáèðà ñå, ÷å ñà ÿ ïîçíàâàëè, êàçà Áåëáî. - Íàïàäà ñå íÿêîé ñàðàöèíñêè ãðàä, èçêîëâàò ñå æåíè è äåöà, çàãðàáâà ñå âñè÷êî, êîåòî ïîïàäà ïîäðúêà... Èñòèíàòà å, ÷å öÿëàòà òàçè èñòîðèÿ å ãîëÿìà áúðêîòèÿ.
- À ìîæå áè â ãëàâèòå èì å áèëà áúðêîòèÿ, ðàçáèðàòå ëè? Òå èçîáùî íå ñà ñå èíòåðåñóâàëè îò òåîëîãè÷íè äèñïóòè. Èñòîðèÿòà å ïúëíà ñ òàêèâà îáùíîñòè, êîèòî ñè ñúçäàâàò ñîáñòâåí ñòèë, îò÷àñòè ôóêëèâ, îò÷àñòè ìèñòè÷åí, íî è ñàìèòå òå íå ñà çíàåëè òî÷íî êàêâî ïðàâÿò. Åñòåñòâåíî, îñâåí òîâà ñúùåñòâóâà è åçîòåðè÷íîòî òúëêóâàíå - òå ñà çíàåëè ÷óäåñíî âñè÷êî, áèëè ñà ïðèâúðæåíèöè íà èçòî÷íèòå òàéíè è äîðè öåëóâêàòà ïî çàäíèêà å èìàëà çíà÷åíèå â ïîñâåùàâàíåòî.
- Áèõòå ëè ìè îáÿñíèëè êàêâî å òî÷íî çíà÷åíèåòî íà öåëóâêàòà ïî çàäíèêà â ïîñâåùàâàíåòî, êðîòêî ñå îáàäè Äèîòàëåâè.
- Íÿêîè ñúâðåìåííè åçîòåðèöè ñìÿòàò, ÷å Òàìïëèåðèòå ñà âúçïðèåëè èíäèéñêè äîêòðèíè. Öåëóâêàòà ïî çàäíèêà ñïîðåä òÿõ ñëóæåëà çà ñúáóæäàíå íà çìèÿòà Êóíäàëèíè, êîñìè÷åñêà ñèëà, êîÿòî ñå êðèå â îñíîâàòà íà ãðúáíà÷íèÿ ñòúëá, â ïîëîâèòå æëåçè è ñëåä êàòî ñå ñúáóäåëà, ñå âëèâàëà âúâ ôàëóñíàòà æëåçà...
- Æëåçàòà íà Äåêàðò? [104]
- Ìèñëÿ, ÷å äà, è òÿ îòâàðÿ åäíî òðåòî îêî, îêîòî, êîåòî âèæäà äèðåêòíî âúâ âðåìåòî è ïðîñòðàíñòâîòî. Çàòîâà è îùå ñå òúðñè òàéíàòà íà Òàìïëèåðèòå.
- Ôèëèï Õóáàâè å òðÿáâàëî äà èçãîðè ñúâðåìåííèòå åçîòåðèöè, à íå îíåçè íåùàñòíèöè.
- Äà, íî ñúâðåìåííèòå åçîòåðèöè íÿìàò è ïóêíàòà ïàðà.
- ß âèæ òè, êàêâî ìîæå äà ÷óå ÷îâåê! - âúçêëèêíà Áåëáî. - Ñåãà ðàçáèðàì çàùî òåçè Òàìïëèåðè ñà çàâúðòåëè ãëàâèòå íà ìîèòå ëóäè.
- Ìèñëÿ, ÷å äîñòà ïðèëè÷à íà âàøàòà èñòîðèÿ îò îíàçè âå÷åð. Âñè÷êî òîâà å åäèí èçêðèâåí ñèëîãèçúì. Äðúæ ñå êàòî ãëóïàê è ùå ñòàíåø íåðàçãàäàåì çà âåêîâå. Àáðàêàäàáðà, Ìàíå Òåêåë Ôàðåñ, Ïàïå Ñàòàí Ïàïå, Ñàòàí Àëåïå, äåâñòâåíîòî æèâî è êðàñèâî äíåñ. Âñåêè ïúò, êîãàòî íÿêîé ïîåò, íÿêîé ïðîðîê, íÿêîé âîäà÷, íÿêîé ìàãüîñíèê èçðåêàò áåçñìèñëåíè çâóêîñú÷åòàíèÿ, ÷îâå÷åñòâîòî ïèëåå âåêîâå, çà äà ðàç÷åòå òÿõíîòî ïîñëàíèå. Òàìïëèåðèòå îñòàâàò íåðàçãàäàåìè, çàùîòî ñà áèëè óìîïîáúðêàíè. Çàòîâà è òîëêîâà ìíîãî õîðà ãè áîãîòâîðÿò.
- Ïîçèòèâèñòè÷íî îáÿñíåíèå, èçêîìåíòèðà Äèîòàëåâè.
- Äà, îòãîâîðèõ, - ìîæå áè ñúì ïîçèòèâèñò. Ñ åäíà ñïîëó÷ëèâà õèðóðãè÷åñêà îïåðàöèÿ íà ôàëóñíàòà æëåçà Òàìïëèåðèòå ñà ìîãëè äà ñòàíàò Ãîñòîïðèåìíèöè, ñ äðóãè äóìè, íîðìàëíè õîðà. Âîéíàòà íàðóøàâà óìñòâåíèòå âðúçêè, íàâÿðíî å îò òúòåíà íà òîïîâíèòå èçñòðåëè èëè îò ãðúöêèÿ îãúí... Âèæòå ãåíåðàëèòå!
Âå÷å áåøå åäèí ÷àñúò. Äèîòàëåâè, îïèÿíåí îò òîíèêà, ñå îëþëÿâàøå. Ñáîãóâàõìå ñå. Àç ñå áÿõ çàáàâëÿâàë. Òå ñúùî. Íå çíàåõìå îùå, ÷å çàïî÷âàìå åäíà èãðà ñ ãðúöêè îãúí, êîéòî ïàðè è èçãàðÿ.


15

Åðàð äüî Ñèâðå ìè êàçà: "Ñèð, àêî âèå ìå óâåðèòå, ÷å íèòî àç, íèòî ìîÿò íàñëåäíèê ùå çàãóáèì ÷åñòòà ñè, ùå èäà äà ïðîñÿ ïîìîù çà âàñ îò ãðàô Ä'Àíæó, êîãîòî âèæäàì íàñðåä ïîëåòî." À àç ìó îòãîâîðèõ: "Ñèð Åðàð, ñòðóâà ìè ñå, ÷å ùå áúäå ãîëÿìà ÷åñò çà âàñ, àêî èäåòå äà èñêàòå ìèëîñò çà íàøèÿ æèâîò, òúé êàòî âàøèÿò å òâúðäå çàñòðàøåí."
(Æîàíâèë, "Èñòîðèÿ íà ñâåòè Ëóè", 46, ñ. 226)


Ñëåä äåíÿ, ïîñâåòåí íà Òàìïëèåðèòå, íèå ñ Áåëáî èìàõìå ñàìî ñëó÷àéíè ðàçãîâîðè â áàðà, êúäåòî ñå îòáèâàõ âñå ïî-ðÿäêî, çàùîòî ñå áÿõ îòäàë èçöÿëî íà äèïëîìíàòà ñè ðàáîòà.
Åäèí äåí îðãàíèçèðàõà øåñòâèå ñðåùó çàãîâîðà íà ÷åðíèòå [105], êîåòî òðÿáâàøå äà çàïî÷íå îò óíèâåðñèòåòà è íà êîåòî áÿõà ïîêàíåíè, êàêòî ñòàâàøå òîãàâà, âñè÷êè èíòåëåêòóàëöè-àíòèôàøèñòè. Îãðîìíî ñòðóïâàíå íà ïîëèöèÿ, íî ÿâíî íàìåðåíèåòî áåøå òÿ äà íå ñå íàìåñâà. Òèïè÷íî çà îíåçè âðåìåíà: íåðàçðåøåíà àêöèÿ, íî àêî íå ñå ñëó÷åøå íèùî ñåðèîçíî, ñèëèòå íà ðåäà ùÿõà äà îñòàíàò áåçó÷àñòíè è ñàìî äà êîíòðîëèðàò (òîãàâà òåðèòîðèàëíèòå êîìïðîìèñè áÿõà ìíîãîáðîéíè) äà íå áè ëåâèöàòà äà íàðóøè íÿêîè íåïèñàíè ãðàíèöè, ïðîêàðàíè â öåíòúðà íà Ìèëàíî.
Òðúãíàëè îò óíèâåðñèòåòà, êîíòåñòàòîðèòå íàïðåäâàõà êúì Ëàðãî Àóãóñòî, à îòâúä íåãî è ïî öåëèÿ ðàéîí îêîëî ïëîùàä Ñàí Áàáèëà áÿõà çàåëè ïîçèöèè ôàøèñòèòå. Àêî íÿêîé íàðóøåøå ãðàíèöàòà, ñòàâàõà èíöèäåíòè, íî èíà÷å íå ñå ñëó÷âàøå íèùî, êàêòî ìåæäó ëúâà è óêðîòèòåëÿ. Ñâèêíàëè ñìå äà ñìÿòàìå, ÷å óêðîòèòåëÿò âñåêè ìèã ìîæå äà áúäå íàïàäíàò îò ðàçÿðåíèÿ ëúâ, è ãî óêðîòÿâà, âäèãàéêè âèñîêî êàìøèêà èëè ñòðåëÿéêè ñ ïèñòîëåò. Ãðåøêà: êîãàòî âëèçà â êëåòêàòà, ëúâúò å âå÷å ñèò è óïîåí è íå æåëàå äà íàïàäà íèêîãî. Êàêòî âñè÷êè æèâîòíè, òîé ðàçïîëàãà ñ åäíî ñèãóðíî ïðîñòðàíñòâî, èçâúí êîåòî ìîæå äà ñå ñëó÷âà âñè÷êî, è ñè ñòîè íàé-ñïîêîéíî. Êîãàòî óêðîòèòåëÿò ñòúïè íà òåðèòîðèÿòà íà ëúâà, ëúâúò èçðúìæàâà, ñëåä òîâà óêðîòèòåëÿò âäèãà êàìøèêà, íî ñúùåâðåìåííî ïðàâè êðà÷êà íàçàä (óæ çà äà ñå çàñèëè çà ñêîê íàïðåä) è ëúâúò ñå óñïîêîÿâà. Ñèìóëèðàíàòà ðåâîëþöèÿ òðÿáâà äà èìà ñîáñòâåíè ïðàâèëà.
È àç áÿõ òðúãíàë ñ øåñòâèåòî, íî íå ñå ïðèñúåäèíèõ êúì íèòî åäíà ãðóïà. Çàñòàíàõ îòêðàÿ, íà ïëîùàä Ñàíòî Ñòåôàíî, êúäåòî ñå áÿõà ñúáðàëè æóðíàëèñòè, ðåäàêòîðè îò èçäàòåëñòâà, õóäîæíèöè, äîøëè äà èçðàçÿò ñîëèäàðíîñòòà ñè. Öåëèÿò áàð "Ïèëàä".
Îçîâàõ ñå äî Áåëáî. Áåøå ñ íÿêàêâà æåíà, ñ êîÿòî ÷åñòî ãî áÿõ âèæäàë â áàðà, è ñìÿòàõ, ÷å å ïðèÿòåëêàòà ìó (ïî-êúñíî òÿ èç÷åçíà è ñåãà çíàÿ äîðè çàùî: áåøå ïðî÷åëà èñòîðèÿòà çà äîêòîð Âàãíåð âúâ Ôàéëà).
- È âèå ëè? - ïîïèòàõ.
- Êàêâî äà ñå ïðàâè? - óñìèõíà ñå ïðèòåñíåí Áåëáî. - Íàëè ÷îâåê òðÿáâà äà ñè ñïàñÿâà äóøàòà... Íå âè ëè íàïîìíÿ íåùî òàçè ñöåíà?
Îãëåäàõ ñå. Áåøå ñëúí÷åâ ñëåäîáåä, åäèí îò îíåçè äíè, â êîèòî Ìèëàíî èçãëåæäà êðàñèâ ñ æúëòèòå ôàñàäè íà êúùèòå è íåæíî ìåòàëíèÿ öâÿò íà íåáåòî. Îòñðåùà ïîëèöèÿòà áåøå áðîíèðàíà ñ ïëàñòìàñîâè øëåìîâå è ùèòîâå, îò êîèòî ñÿêàø ðåêóøèðàõà ñòîìàíåíè îòáëÿñúöè, à åäèí öèâèëåí îôèöåð, íî îïàñàí ñ ïðåòåíöèîçíà òðèêîëüîðíà ëåíòà, ñå ðàçõîæäàøå ïðåä ïúðâàòà ðåäèöà. Ïîãëåäíàõ íàçàä, êúì íà÷àëîòî íà øåñòâèåòî: òúëïàòà íàïðåäâàøå, íî ìàêàð äà ñå äâèæåõà â ðèòúì, ãúñòèòå ðåäèöè áÿõà íåðàâíè, óâèâàõà ñå â ñåðïàíòèíè; ìíîæåñòâîòî áåøå êàòî íàñòðúõíàëî îò êîïèÿ -  çíàìåíà, ïëàêàòè, ïðú÷êè. Íåòúðïåëèâè ãðóïè îò âðåìå íà âðåìå ñêàíäèðàõà ëîçóíãè, ïîêðàé øåñòâèåòî ïîäòè÷âàõà "êàòàíãèòå" [106] ñ ÷åðâåíè êúðïè ïðåç ëèöàòà, ðàçíîöâåòíè ðèçè è êîëàíè ñ êàïñè íà äæèíñèòå, ïîçíàëè äúæä è ïåê; äîðè ñòðàííèòå îðúæèÿ, êîèòî íîñåõà, ïðèêðèòè ïîä íàâèòèòå íà ðóëî çíàìåíà, ïðèëè÷àõà íà åëåìåíòè îò ïàëèòðà, íàïîìíÿõà ìè Äþôè [107] è íåãîâàòà æèçíåðàäîñòíîñò. Ïî àíàëîãèÿ îò Äþôè ñå äîñåòèõ çà Ãèéîì Äþôàé [108]. Èìàõ ÷óâñòâîòî, ÷å ñúì âêëþ÷åí â íÿêàêâà ìèíèàòþðà, ñúçèðàõ â íåãîëÿìàòà ãðóïà âñòðàíè îò òúëïàòà íÿêîëêî äàìè, ïî-ñêîðî õåðìàôðîäèòè, êîèòî î÷àêâàõà îáåùàíèÿ èì ïðàçíèê. Íî âñè÷êî òîâà ïðåìèíà ïðåç óìà ìè êàòî ñâåòêàâèöà, óñåòèõ íåùî ïîçíàòî, íî íå óñïÿõ äà ðàçáåðà êàêâî å.
- Íå å ëè êàòî çàâëàäÿâàíåòî íà Àøêàëîí? - çàïèòà Áåëáî.
- Áîæå ãîñïîäè! - âúçêëèêíàõ. - Íàèñòèíà ïðèëè÷à íà êðúñòîíîñíà áèòêà! Àáñîëþòíî ñúì óáåäåí, ÷å òàçè âå÷åð íÿêîè îò òÿõ ùå áúäàò â ðàÿ!
- Äà, ñúãëàñè ñå Áåëáî, íî ïðîáëåìúò å äà ñå ðàçáåðå îò êîÿ ñòðàíà ñà ñàðàöèíèòå.
- Ïîëèöèÿòà å ïî-ñêîðî òåâòîíñêà, îòáåëÿçàõ. - Äî òàêàâà ñòåïåí, ÷å íèå áèõìå ìîãëè äà áúäåì è ïîëêîâåòå íà Àëåêñàíäúð Íåâñêè, íî ìîæå áè áúðêàì. Ïîãëåäíåòå òàì, îíàçè ãðóïà, òðÿáâà äà ñà âîéíèöèòå íà ãðàô Ä'Àðòîà, ðåøåíè äà âëÿçàò â ñðàæåíèå, çàùîòî íå ìîãàò äà ïîíåñàò îáèäàòà, è âå÷å ñå íàñî÷âàò êúì âðàæèòå ðåäèöè è ãè ïðåäèçâèêâàò ñúñ çàêàíèòåëíè âèêîâå!
Òî÷íî òîãàâà ñòàíà èíöèäåíòúò. Íå ñè ñïîìíÿì ìíîãî äîáðå, íî øåñòâèåòî áå ïîòåãëèëî îòíîâî, åäíà ãðóïà îò íàé-ðàçïàëåíèòå, ñ âåðèãè è ïëåòåíè øàïêè, çàïî÷íà äà ïðèòèñêà ïîëèöåéñêèòå îòðåäè, çà äà ñå îòïðàâè êúì ïëîùàä Ñàí Áàáèëà, ñêàíäèðàéêè àãðåñèâíè ëîçóíãè. Ëúâúò ñå ðàçäâèæè, è òî äîñòà çàïëàøèòåëíî. Ïúðâàòà ðåäèöà ñå ðàçòâîðè, ïîÿâèõà ñå ìàðêó÷èòå. Îò øåñòâèåòî ïîëåòÿõà ïúðâèòå ñà÷ìè, ïúðâèòå êàìúíè, ïîëèöàèòå ðåøèòåëíî ïðèñòúïèõà íàïðåä, óäðÿéêè îæåñòî÷åíî, è øåñòâèåòî ñå îëþëÿ. Â òîçè ìîìåíò îòäàëå÷, îòêúì êðàÿ íà óëèöà Ëàãåòî, ñå ÷ó èçñòðåë. Ìîæå áè áå ãðúìíàëà àâòîìîáèëíà ãóìà èëè ñàìîðú÷íî íàïðàâåíà áîìáè÷êà, à ìîæå áè áåøå èñòèíñêè ïðåäóïðåäèòåëåí èçñòðåë, äàäåí îò îíåçè ãðóïè, êîèòî íÿêîëêî ãîäèíè ïî-êúñíî ùÿõà ðåäîâíî äà èçïîëçóâàò ïèñòîëåòè Ð 38.
Íàñòàíà ïàíèêà. Ïîëèöèÿòà ïðèãîòâè îðúæèåòî, ÷óõà ñå ñâèðêèòå çà êîìàíäà "çàðåäè", øåñòâèåòî ñå ðàçäåëè íà äâå - âîéíñòâóâàùèòå, êîèòî ïðèåìàõà ïðåäèçâèêàòåëñòâîòî, è îñòàíàëèòå, êîèòî ñìÿòàõà, ÷å àêöèÿòà å ïðèêëþ÷èëà. Àç ïîáÿãíàõ è ñå îçîâàõ íà óëèöà Ëàðãà, îáçåò îò äèâ ñòðàõ äà íå áè äà ìå çàñòèãíå íÿêîé íàðàíÿâàù ïðåäìåò. Èçâåäíúæ ñå íàìåðèõ îòíîâî äî Áåëáî è íåãîâàòà ïðèÿòåëêà. Òå áÿãàõà äîñòà áúðçî, íî áåç ïàíèêà.
Íà úãúëà íà óëèöà Ðîñåëè Áåëáî ìå ñãðàá÷è çà ðúêàòà.
- Íàñàì, ìëàäåæî.
Îïèòàõ ñå äà ðàçáåðà çàùî - óëèöà Ëàðãà ìè ñå ñòðóâàøå ïî-óäîáíà, ïî-íàñåëåíà, à â ëàáèðèíòà â êâàðòàëà ìåæäó óëèöèòå Ïåêîðàðè è Àðêèâåñêîâî ìå îáçåìàøå êëàóñòðîôîáèÿ. Áÿõ óáåäåí, ÷å òàì, êúäåòî ìå âîäè Áåëáî, ùå å ïî-òðóäíî äà ñå ñêðèÿ, àêî ïîëèöèÿòà èçñêî÷è îòíÿêúäå. Íî òîé ìè äàäå çíàê äà ìúë÷à, çàâè äâà-òðè ïúòè, ïîñòåïåííî çàáàâè êðà÷êà è èçâåäíúæ, áåç äà òè÷àìå, ñå îçîâàõìå òî÷íî çàä êàòåäðàëàòà, êúäåòî äâèæåíèåòî áåøå íîðìàëíî è äîêúäåòî èçîáùî íå ñòèãàõà îòçâóöèòå îò ñðàæåíèåòî, à òî ñå âîäåøå íà ïî-ìàëêî îò äâåñòà ìåòðà. Âñå òàêà ìúë÷àëèâî çàîáèêîëèõìå êàòåäðàëàòà è ñå ñïðÿõìå ïðåä ôàñàäàòà é îòêúì Ãàëåðèÿòà. Áåëáî êóïè ïëèê÷å ñåìåíà è çàïî÷íà äà õðàíè ãúëúáèòå ñ íåèçìåðèìà íàñëàäà. Áÿõìå ñå ñëåëè íàïúëíî ñúñ ñúáîòíàòà òúëïà, àç è Áåëáî ñ êîñòþìè è âðúçêè, à íàøàòà äàìà, â óíèôîðìàòà íà ïî÷òåíà ìèëàí÷àíêà: ñèâî ïîëî è ãåðäàí îò ïåðëè, ìàêàð è èçêóñòâåíè. Áåëáî ìè ÿ ïðåäñòàâè.
- Òîâà å Ñàíäðà. Ïîçíàâàòå ëè ñå?
- Ñàìî ïî ëèöå. Ïðèÿòíî ìè å.
- Âèæòå êàêâî, Êàçîáîí, êàçà ìè òîãàâà Áåëáî, íèêîãà íå ñå áÿãà ïî ïðàâà ëèíèÿ. Êàòî å âçåë ïðèìåð îò Ñàâîéöèòå â Òîðèíî, Íàïîëåîí Òðåòè å èçòúðáóøèë Ïàðèæ è ãî å ïðåâúðíàë â ìðåæà îò áóëåâàðäè, êîÿòî âñè÷êè ñ âúçõèùåíèå íàðè÷àò øåäüîâúð íà óðáàíèñòèêàòà. Íî ïðàâèòå óëèöè ñëóæàò çà ïî-ëåñíî êîíòðîëèðàíå íà ðàçáóíåíèòå òúëïè. Êîãàòî å ìîãëî, âèæòå Øàí-ç-Åëèçå, äîðè ñòðàíè÷íèòå óëèöè ñà øèðîêè è ïðàâè. Íî àêî íå å ìîãëî, êàêòî å ïðè óëè÷êèòå íà Ëàòèíñêèÿ êâàðòàë, òàì ñå ðàçâèõðÿ ìàé øåñòäåñåò è îñìà, áÿãàòå, âìúêâàòå ñå â ëàáèðèíòà. Íèêàêâè ñèëè íà ðåäà íå ìîãàò äà êîíòðîëèðàò âñè÷êè óëè÷êè, äîðè ïîëèöàèòå íå ñìåÿò äà íàâëÿçàò òàì íà ìàëêè ãðóïè. Àêî ñðåùíåòå äâàìà, çíàéòå, ÷å òå ñå ñòðàõóâàò ïîâå÷å îò âàñ, è ïî íåãëàñíî ñïîðàçóìåíèå ñå ðàçáÿãâàòå â ïðîòèâîïîëîæíè ïîñîêè. Êîãàòî ÷îâåê ó÷àñòâóâà â ìàñîâà àêöèÿ, àêî íå ïîçíàâà äîáðå êâàðòàëà, ïðåäíèÿ äåí òðÿáâà äà îòèäå äà ðàçóçíàå ìåñòàòà è ïîñëå çàñòàâà íà úãúëà, îò êîéòî òðúãâàò ìàëêèòå óëè÷êè.
- Äà íå ñòå êàðàëè êóðñîâå â Áîëèâèÿ?
- Óìåíèåòî äà îöåëååø ñå ïðèäîáèâà â äåòñêèòå ãîäèíè èëè â êðàåí ñëó÷àé ïî-êúñíî, àêî ñå çàïèøåø â Çåëåíèòå áàðåòè. Ïðåêàðàë ñúì óæàñíè ãîäèíè ïî âðåìå íà ïàðòèçàíñêàòà âîéíà, â Õ. - È íàçîâà åäíà îáëàñò ìåæäó Ìîíôåðàòî è Ëàíãå. - Åâàêóèðàíè îò ãðàäà ïðåç ÷åòèðèäåñåò è òðåòà, ïðåêðàñíî ðåøåíèå: íàé-äîáðîòî ìÿñòî è íàé-äîáðîòî âðåìå äà ñå íàñëàæäàâàø íà êàêâî ëè íå -  ðàçñòðåëè, åñåñîâöè, óëè÷íè ïðåñòðåëêè... Ñïîìíÿì ñè åäíà âå÷åð, èçêà÷âàõ ñå ïî õúëìà, çà äà îòèäà äî ìàíäðàòà çà ìëÿêî, è ÷óâàì íÿêàêúâ øóì íàä ãëàâàòà ñè, ìåæäó âúðõîâåòå íà äúðâåòàòà: "ôðððð, ôðððð". Äàâàì ñè ñìåòêà, ÷å îò áëèçêèÿ õúëì, òî÷íî ïðåä ìåí, îáñòðåëâàò æï ëèíèÿòà, êîÿòî å â íèñêîòî, çàä ãúðáà ìè. Íîðìàëíàòà ðåàêöèÿ å èëè äà ïîáåãíåø, èëè äà ñå äîëåïèø äî çåìÿòà. Íî àç ïðàâÿ ãðåøêà - îáðúùàì ñå è ñå çàòè÷âàì ñ âñå ñèëè íàäîëó. Â åäèí ìîìåíò îáà÷å óñåùàì ñðåä ïîëåòî îêîëî ìåí åäíî "÷àê, ÷àê, ÷àê". Êúñè èçñòðåëè, êîèòî íå äîñòèãàò äî ëèíèÿòà. È ðàçáèðàì, ÷å ùîì ñòðåëÿò îò âúðõà, òðÿáâà äà áÿãàì íàãîðå: êîëêîòî ïîâå÷å ñå èçêà÷âàø, òîëêîâà ïî-âèñîêî íàä ãëàâàòà òè ïðîôó÷àâàò èçñòðåëèòå. Íà áàáà ìè ïúê, ïî âðåìå íà åäíà ïðåñòðåëêà ìåæäó ôàøèñòè è ïàðòèçàíè, êîèòî ñå ñðåùíàëè îò äâàòà êðàÿ íà åäíà ñëúí÷îãëåäîâà íèâà, é äîøëà ïðåêðàñíà èäåÿ, òúé êàòî íàêúäåòî è äà ñå îïèòàëà äà èçáÿãà, èìàëî îïàñíîñò äà ïîëó÷è íÿêîé çàáëóäåí êóðøóì: ïðîñíàëà ñå íà çåìÿòà ïîñðåä íèâàòà, òî÷íî ìåæäó äâàòà ôëàíãà. Ëåæàëà äåñåò ìèíóòè òàêà, ñ ëèöå êúì çåìÿòà, ñ íàäåæäàòà, ÷å íèòî åäíèòå, íèòî äðóãèòå ùå íàïðåäíàò. Îòúðâàëà ñå. È çàòîâà, êîãàòî ÷îâåê ãè íàó÷è òåçè íåùà îò ìàëúê, òå ìó ñå çàïå÷àòâàò â íåðâíèòå êëåòêè çàâèíàãè.
- Çíà÷è ìîæå äà ñå êàæå, ÷å ïî òîçè íà÷èí ñòå ó÷àñòâóâàëè â Ñúïðîòèâàòà.
- Êàòî çðèòåë, îòâúðíà Áåëáî è óñåòèõ ëåêî ïðèòåñíåíèå â ãëàñà ìó.
- Ïðåç ÷åòèðèäåñåò è òðåòà áÿõ íà åäèíàäåñåò ãîäèíè, â êðàÿ íà âîéíàòà, åäâà íà òðèíàäåñåò. Ìíîãî ðàíî, çà äà ó÷àñòâóâàì, íî äîñòàòú÷íî, çà äà ïðîñëåäÿ âñè÷êî, áèõ êàçàë ñ ôîòîãðàôñêà òî÷íîñò. Êàêâî ìîæåõ äà íàïðàâÿ? Ïðîñòî ãëåäàõ. È áÿãàõ êàêòî äíåñ.
- Ñåãà òðÿáâàøå äà ðàçêàçâàòå, âìåñòî äà ðåäàêòèðàòå ÷óæäèòå êíèãè.
- Âñè÷êî âå÷å å ðàçêàçàíî, Êàçîáîí. Àêî òîãàâà áÿõ íà äâàäåñåò, ïðåç ïåòäåñåòòå ãîäèíè ùÿõ äà ñå çàíèìàâàì ñ ìåìîàðíà ïîåçèÿ. Çà ùàñòèå ðîäåí ñúì òâúðäå êúñíî. Êîãàòî ïîèñêàõ äà ïèøà, íå ìè îñòàâàøå íèùî äðóãî, îñâåí äà ÷åòà âå÷å íàïèñàíèòå êíèãè. Îò äðóãà ñòðàíà, ìîæåõ äà ñâúðøà ñ åäèí êóðøóì â ãëàâàòà òàì, íà õúëìà.
- Îò êîÿ "äðóãà ñòðàíà"? - çàïèòàõ, íî âåäíàãà ñïðÿõ ñêîíôóçåí. - Èçâèíÿâàéòå, êàçàõ ãî åé òàêà.
- Íå, íå ãî êàçàõòå "åé òàêà". Ðàçáèðà ñå, äíåñ çíàÿ, íî ãî çíàÿ äíåñ. À òîãàâà? Âèæòå, ÷îâåê ìîæå ïðåç öåëèÿ ñè æèâîò äà ñå èçìú÷âà îò óãðèçåíèÿ, íî íå çàùîòî å èçáðàë ãðåøíèÿ ïúò, çà êîåòî ìîæå ïîíå äà ñå ïîêàå, à çàùîòî ñå íàìèðà â íåâúçìîæíîñò äà äîêàæå ïðåä ñåáå ñè, ÷å å íÿìàëî äà èçáåðå ãðåøíèÿ ïúò... Àç ñúì áèë ïîòåíöèàëåí ïðåäàòåë. Êàêâî ïðàâî áèõ èìàë ñåãà äà ïèøà íÿêàêâà èñòèíà è äà ó÷à äðóãèòå íà íåÿ?
- Èçâèíÿâàéòå, êàçàõ, âúçìîæíî å äà ñòå áèëè è ïîòåíöèàëåí óäóøâà÷, íî íå ñòå ñòàíàëè. Òîâà å íåâðîçà. À ìîæå áè óãðèçåíèÿòà âè ïî÷èâàò âúðõó êîíêðåòíè óëèêè?
- Êàêâî çíà÷è "óëèêè" â òåçè íåùà? À êîëêîòî äî íåâðîçàòà, òàçè âå÷åð èìà ïðèåì â ÷åñò íà äîêòîð Âàãíåð. Ùå îòèäà äî ïëîùàäà ïðåä Ñêàëàòà äà âçåìà òàêñè. Òðúãâàìå ëè, Ñàíäðà?
- Äîêòîð Âàãíåð ëè? - çàïèòàõ íà ðàçäÿëà. - Ëè÷íî òîé?
- Äà, òîé å â Ìèëàíî çà íÿêîëêî äíè è ìîæå áè ùå óñïåÿ äà ãî óáåäÿ äà íè äàäå åäíî îò íåïóáëèêóâàíèòå ñè åñåòà. Ùå íàïðàâèì ñòðàõîòåí óäàð.
Çíà÷è ïî îíîâà âðåìå Áåëáî âå÷å å áèë âúâ âðúçêà ñ äîêòîð Âàãíåð. Ïèòàì ñå äàëè òî÷íî îíàçè âå÷åð Âàãíåð å ïîäëîæèë Áåëáî íà ïñèõîàíàëèçà, áåçïëàòíî è áåç íèòî åäèí îò äâàìàòà äà ãî å ñúçíàâàë. Èëè å ñòàíàëî ïî-êúñíî?
Âúâ âñåêè ñëó÷àé òîçè äåí Áåëáî çà ïúðâè ïúò çàãîâîðè çà ñâîåòî äåòñòâî â Õ. Èíòåðåñíîòî å, ÷å ñòàâàøå äóìà çà áÿãñòâà - åäâà ëè íå ñëàâíè â îðåîëà íà ñïîìåíà, íî èçíèêíàëè â ïàìåòòà ñëåä êàòî ñ ìåí è ïðåä ìîèòå î÷è, ñúâñåì áåçñëàâíî, ìàêàð è ìúäðî, òîé îòíîâî áå èçáÿãàë.


16

Ñëåä êîåòî áðàò Ñòåôàí îò Ïðîâåíñ áèë îòâåäåí ïðåä êðàëñêèòå ñëóæèòåëè è çàïèòàí îò òÿõ äàëè èñêà äà çàùèòè îðäåíà. Îòâúðíàë, ÷å íå èñêà è ÷å àêî ìàãèñòðèòå ÷àê òîëêîâà èñêàëè, äà ñè ãî çàùèòàâàëè, íî ÷å òîé, ïðåäè äà áúäå çàäúðæàí, áèë ïðåêàðàë ñàìî äåâåò ìåñåöà â Îðäåíà.
(Ïîêàçàíèÿ îò 27 íîåìâðè 1309 ã.)


Â ïàìåòòà íà Àáóëàôèÿ èìàøå ðàçêàç è çà äðóãè áÿãñòâà. Ñåòèõ ñå çà òîâà îíçè äåí â Ïåðèñêîïà, äîêàòî äîëàâÿõ â òúìíîòî åäíà ïîðåäèöà îò ñêúðöàíå, ïðàùåíå, ïóêàíå, è ñè ïîâòàðÿõ, ÷å òðÿáâà äà áúäà ñïîêîåí, çàùîòî ïî òîçè íà÷èí ìóçåèòå, áèáëèîòåêèòå, ñòàðèòå äâîðöè íîùåì ñè ãîâîðÿò, ÷å òîâà ñà ñàìî ñòàðèòå øêàôîâå, êîèòî ñå ñëÿãàò, ãðåäèòå, êîèòî îòêëèêâàò íà íîùíàòà âëàãà, ìàçèëêàòà, êîÿòî ñå ðîíè. Íå ìîæåø äà èçáÿãàø, êàçâàõ ñè, çàùîòî ñè òóê èìåííî çà äà óçíàåø êàêâî ñå å ñëó÷èëî ñ òîçè, êîéòî ñå å ìú÷èë äà ñëîæè êðàé íà åäíà ñåðèÿ îò áÿãñòâà ñ åäíà áåçóìíà (èëè îò÷àÿíà) ïîñòúïêà ìîæå áè çà äà óñêîðè îíàçè ñðåùà ñ èñòèíàòà, êîÿòî òîëêîâà ïúòè å îòëàãàë.
________________________________________________________
èìå íà ôàéëà: Êàíàëà
______________________________________________________
Îò îòðÿä ïîëèöàè ëè èçáÿãàõ èëè îòíîâî îò èñòîðèÿòà? Âñúùíîñò íÿìà ðàçëèêà. Ó÷àñòâóâàõ â øåñòâèåòî îò ìîðàëíè ïîäáóäè ëè èëè çà äà èçæèâåÿ îùå âåäíúæ èçïèòàíèåòî ïðåä Ñëó÷àÿ?
Êàêòî è äà å, âèíàãè ñúì èçïóñêàë ìîìåíòà, çàùîòî ïðèñòèãàõ èëè ïðåêàëåíî ðàíî, èëè ïðåêàëåíî êúñíî, íî âèíàòà å â òîâà êîÿ ãîäèíà ñè ðåãèñòðèðàí. Áèõ èñêàë äà ñúì íà îíàçè íèâà è äà ñòðåëÿì, äîðè ñ öåíàòà íà òîâà äà óëó÷à áàáà ñè. Íÿìàøå ìå òàì, íî íå îò ïîäëîñò, à ïîðàäè âúçðàñò. Äîáðå. À â øåñòâèåòî? Èçáÿãàõ îòíîâî ïîðàäè ðàçëèêàòà â ïîêîëåíèÿòà, òîçè ñáëúñúê íå ìå çàñÿãàøå. Íî ìîæåõ äà ðèñêóâàì, äîðè áåç åíòóñèàçúì, ñàìî çà äà äîêàæà, ÷å òîãàâà, íà íèâàòà, ñúì ùÿë äà íàïðàâÿ ñâîÿ èçáîð. Èìà ëè ñìèñúë äà èçáåðåø ïîãðåøíèÿ Ñëó÷àé, çà äà ñå óáåäèø, ÷å ñè ùÿë äà èçáåðåø ïðàâèëíèÿ? Êîé çíàå êîëêî îò îíåçè, êîèòî äíåñ ïðèåõà ñáëúñúêà, ñà ùåëè äà ïîñòúïÿò ïî ñúùèÿ íà÷èí ïðåäè? Íî åäèí ïîãðåøåí ñëó÷àé íå å äîáðèÿò Ñëó÷àé.
×îâåê ìîæå äà ñòàíå ïîäëåö, çàùîòî ñìåëîñòòà íà äðóãèòå ìó ñå ñòðóâà áåçñìèñëåíà çà äàäåíèòå îáñòîÿòåëñòâà. Çíà÷è ìúäðîñòòà ïðàâè ÷îâåêà ïîäúë. È ñëåäîâàòåëíî òîé èçïóñêà äîáðèÿ ñëó÷àé, êîãàòî ïðåç öåëèÿ ñè æèâîò ñàìî äåáíå Ñëó÷àÿ è ðàçñúæäàâà âúðõó íåãî. Ñëó÷àÿò ñå èçáèðà ïî èíñòèíêò è â ìîìåíòà ÷îâåê íå çíàå äàëè òîâà èìåííî å Ñëó÷àÿò. Ìîæå áè íÿêîãà ñúì ïîïàäàë íà íåãî, íî íå ñúì ðàçáðàë? Êàê ñòàâà òàêà, ÷å íèêîãà íÿìàø êúñìåò è ñå ÷óâñòâóâàø îòâðàòèòåëåí ñàìî çàùîòî ñè ñå ðîäèë íå â äåñåòèëåòèåòî, â êîåòî å òðÿáâàëî äà ñå ðîäèø? Îòãîâîð: ÷óâñòâóâàø ñå îòâðàòèòåëåí, çàùîòî íÿêîãà ñè áèë îòâðàòèòåëåí.
À àêî è òîãàâà ñè èçáÿãíàë Ñëó÷àÿ, çàùîòî ñè óñåùàë, ÷å íå å ïîäõîäÿù?
Îïèñàíèå íà êúùàòà â Õ., óñàìîòåíà íà õúëìà ìåæäó ëîçÿòà. È ñëåä òîâà, íà ïúòÿ, êîéòî âîäè äî êðàÿ íà ñåëîòî, äî ïîñëåäíèòå ñòîïàíñòâà, èëè äî ïúðâèòå (ðàçáèðà ñå, íèêîãà íå ñå çíàå, àêî ÷îâåê íå èçáåðå ïîíà÷àëî ãëåäíàòà òî÷êà). Åâàêóèðàíîòî ìîì÷å, êîåòî èçáÿãâà îò ðîäèòåëñêèÿ íàäçîð è ïðîíèêâà â ïðèìàìëèâîòî ñåëî, âúðâè ïî ïúòÿ è çàâèñòëèâî íàäíè÷à ïî äâîðîâåòå.
"Óëè÷êàòà" áåøå ìÿñòîòî çà ñðåùè íà áàíäàòà îò Óëè÷êàòà - ìðúñíè êðåñëèâè ñåëÿí÷åòà. Àç áÿõ ïðåêàëåíî ãðàäñêî ìîì÷å, ïî-äîáðå áåøå äà ãè èçáÿãâàì. Íî çà äà ñòèãíà äî ïëîùàäà, äî áóäêàòà çà âåñòíèöè è äî êíèæàðíèöàòà, àêî íå èñêàõ äà èçæèâåÿ åäíî ïî÷òè åêâàòîðèàëíî è íå òâúðäå äîñòîéíî ïðèêëþ÷åíèå, ìîæåõ äà ìèíà ñàìî êðàé Êàíàëà. Ìîì÷åòàòà îò Óëè÷êàòà ïðèëè÷àõà íà äæåíòúëìåíè â ñðàâíåíèå ñ ìîì÷åòàòà îò Êàíàëà - òàêà ñå íàðè÷àøå ïðåñúõíàëàòà ðåêè÷êà, ïðåâúðíàëà ñå â îòõîäåí êàíàë, êîéòî ìèíàâàøå ïðåç íàé-áåäíàòà ÷àñò íà ñåëîòî. Ìîì÷åòàòà îò Êàíàëà áÿõà íàèñòèíà ìúðëüîâöè, ëóìïåíè è ãðóáèÿíè.
Ìîì÷åòàòà îò Óëè÷êàòà íå ìîæåõà äà ïðåìèíàâàò ïðåç ðàéîíà íà Êàíàëà, áåç äà áúäàò íàïàäíàòè è íàáèòè. Â íà÷àëîòî íå çíàåõ, ÷å ïðèíàäëåæà êúì Óëè÷êàòà; òîêó-ùî áÿõ ïðèñòèãíàë, íî áàíäàòà îò Êàíàëà âå÷å áåøå íàó÷èëà, ÷å ñúì îò âðàãîâåòå. Ìèíàâàõ íàòàòúê, êàòî ïúòüîì ðàçãëåæäàõ íÿêàêâî ñïèñàíèå, êîãàòî òå ìå ïîäãîíèõà. Ïîáÿãíàõ, à òå, ïî ïåòèòå ìè, çàìåðÿõà ìå ñ êàìúíè, åäèí óëó÷è ñïèñàíèåòî, êîåòî, ìàêàð ÷å òè÷àõ, ïðîäúëæàâàõ äà äúðæà îòâîðåíî ïðåä ëèöåòî ñè êàòî ùèò, è ãî ñêúñà. Ñïàñèõ æèâîòà ñè, íî çàãóáèõ ñïèñàíèåòî. Ðåøèõ îùå íà ñëåäâàùèÿ äåí äà ñå âêëþ÷à â áàíäàòà íà Óëè÷êàòà.
ßâèõ ñå â òÿõíàòà áúðëîãà, ïîñðåùíàò ñ êèêîò. Ïî îíîâà âðåìå ñè áÿõ ïóñíàë äúëãè êîñè è ãè çàëèçâàõ íàãîðå êàòî â åäíà ðåêëàìà çà ìîëèâè. Ìëàäåæèòå, íà êîèòî ñå îïèòâàõ äà ïîäðàæàâàì, ãëåäàéêè ôèëìè è ðåêëàìè, èëè ïúê êîíòåòàòà, èçëåçëè íà ðàçõîäêà â íåäåëÿ, íîñåõà äâóðåäíè êîñòþìè ñ øèðîêè ðàìåíå, ìóñòà÷êè è íàïîìàäåíè, çàëèçàíè è ëúñêàâè êîñè. Èñêàõ äà ñúì êàòî òÿõ. Îò ïàçàðà íà ïëîùàäà â ïîíåäåëíèê êóïóâàõ íà íèùîæíà ïî îòíîøåíèå íà ñòîéíîñòòà, íî îãðîìíà çà ìåí öåíà äîëíîêà÷åñòâåí áðèëÿíòèí â êóòèè è ïðåêàðâàõ ÷àñîâå ïðåä îãëåäàëîòî, êàòî ãî ðàçìàçâàõ ïî êîñàòà ñè, äîêàòî òÿ íå ñå ïðåâúðíåøå â ïëúòíà îëîâíà êà÷óëêà. Ñëåä òîâà ñè âðúçâàõ ìðåæè÷êà, çà äà ïðèëåïíå êúì ãëàâàòà ìè. Ìîì÷åòàòà îò Óëè÷êàòà âå÷å ìå áÿõà âèæäàëè ñ ìðåæè÷êàòà è ìå áÿõà çàñèïâàëè ñ ïîäèãðàâêè íà ñâîÿ îòâðàòèòåëåí äèàëåêò, êîéòî ðàçáèðàõ, íî íå ãîâîðåõ. Îíçè äåí, ñëåä êàòî áÿõ ïðåñòîÿë âêúùè äâà ÷àñà ñ ìðåæè÷êàòà, ÿ ìàõíàõ, ïðîâåðèõ â îãëåäàëîòî ðåçóëòàòà è ñå çàïúòèõ çà ñðåùàòà ñ îíåçè, ïðåä êîèòî ñå ãîòâåõ äà ñå çàêúëíà âúâ âÿðíîñò. Ïðèñòèãíàõ ïðè òÿõ, êîãàòî åâòèíèÿò áðèëÿíòèí âå÷å áå çàãóáèë ñëåïâàùàòà ñè ñïîñîáíîñò è êîñèòå ìè çàïî÷âàõà äà ñå âðúùàò âúâ âåðòèêàëíî ïîëîæåíèå, íî áàâíî è íåðàâíîìåðíî. Âúîäóøåâëåíèå ñðåä áàíäàòà íà Óëè÷êàòà. Íàîáèêîëèõà ìå, êàòî ñå ïîáóòâàõà ñ ëàêòè è ñå õèëåõà. Ïîèñêàõ äà ìå ïðèåìàò.
Çà æàëîñò ãîâîðåõ íà èòàëèàíñêè: áÿõ ðàçëè÷åí. Íàïðåä èçëåçå ãëàâàòàðÿò, Ìàðòèíåòè, êîéòî òîãàâà ìè ñå ñòîðè ìîãúù è áëÿñêàâ, ìàêàð è áîñîêðàê. Ðåøè, ÷å òðÿáâà äà ïîíåñà ñòî ðèòíèêà â çàäíèêà. Ìîæå áè ñà èñêàëè äà ñúáóäÿò çìèÿòà Êóíäàëèíè. Ïðèåõ. Îáúðíàõ ñå ñ ëèöå êúì ñòåíàòà, äúðæàí çà ðúöå îò äâàìà ïîìîùíèöè, è èçòúðïÿõ ñòî ðèòíèêà ñ áîñ êðàê. Ìàðòèíåòè èçïúëíÿâàøå çàäúëæåíèåòî ñè óñúðäíî è ñ åíòóñèàçúì, ìåòîäè÷íî óäðÿéêè ñúñ ñòúïàëî, à íå ñ ïðúñòè, çà äà íå ãî çàáîëè. Õîðúò íà ðàçáîéíèöèòå îòìåðâàøå ðèòúìà. Áðîÿõà íà äèàëåêò. Ñëåä òîâà ðåøèõà äà ìå çàòâîðÿò â åäèí çàé÷àðíèê çà ïîëîâèí ÷àñ, äîêàòî îáñúäÿò ïîëîæåíèåòî íà ãúðëåíèÿ ñè åçèê. Èçìúêíàõà ìå åäâà êîãàòî ñå îïëàêàõ, ÷å êðàêàòà ìè ñà ñúâñåì èçòðúïíàëè. ×óâñòâóâàõ ñå ãîðä, çàùîòî ñ äîñòîéíñòâî áÿõ óñïÿë äà ñå ïðèñïîñîáÿ êúì ïúðâîáèòíèÿ ðèòóàë íà åäíà ãðóïà äèâàöè.
Ïî îíîâà âðåìå â Õ. ëàãåðóâàõà òåâòîíñêè êîííèöè, íî íå áÿõà ìíîãî áäèòåëíè, çàùîòî îùå íÿìàøå ïàðòèçàíè. Áåøå êúì êðàÿ íà 43-òà èëè â íà÷àëîòî íà 44-òà. Åäíà îò ïúðâèòå íè àêöèè áåøå äà ñå âìúêíåì â åäíà áàðàêà, äîêàòî íåêîëöèíà îò áàíäàòà óõàæâàõà âîéíèêà íà ïîñò, åäúð ëîíãîáàðä, êîéòî ÿäåøå îãðîìåí êîìàò õëÿá ñúñ, èëè ïîíå òàêà íè ñå ñòîðè, ñàëàì è ìàðìàëàä. Ïðîâîêàöèîííèÿò îòðÿä ëàñêàåøå íåìåöà, êàòî õâàëåøå îðúæèåòî ìó, äîêàòî íèå â áàðàêàòà (â êîÿòî, ñòðàííî çàùî, ñå âëèçàøå îòçàä) êðàäÿõìå ïèòè òðîòèë. Íå ìèñëÿ, ÷å ïî-êúñíî ñìå ãî èçïîëçóâàëè, íî ñå ãîòâåõìå, ñïîðåä ïëàíà íà Ìàðòèíåòè, äà ãî âçðèâèì â ïîëåòî ñ ïèðîòåõíè÷åñêà öåë è ïî òâúðäå ãðóá è íåïîäõîäÿù íà÷èí. Ïî-êúñíî âîéíèöèòå áÿõà ñìåíåíè îò Äåñåòàòà ïðîòèâîïîäâîäíà ñëóæáà [109], êîÿòî óñòàíîâè ïîñòîâåòå ñè êðàé ðåêàòà, òî÷íî íà êðúñòîïúòÿ, êúäåòî â øåñò ÷àñà âå÷åðòà ïî óëèöàòà ñëèçàõà ìîìè÷åòàòà îò êîëåæà "Ñâåòà Ìàðèÿ Ïîäêðåïèòåëêà". Öåëòà íè áåøå äà óáåäèì ìîðÿ÷åòàòà îò Äåñåòàòà ñëóæáà (íå áÿõà íà ïîâå÷å îò îñåìíàäåñåò ãîäèíè) äà ñâúðæàò çàåäíî íÿêîëêî íåìñêè ðú÷íè áîìáè, îò îíåçè, ñ äúëãèòå ðúêîõâàòêè, è äà èì ìàõíàò ïðåäïàçèòåëèòå, çà äà èçáóõíàò íà ïîâúðõíîñòòà íà âîäàòà â ìîìåíòà, êîãàòî ìîìè÷åòàòà ñå ïîÿâÿò. Ìàðòèíåòè çíàåøå êàêâî òðÿáâà äà ñå íàïðàâè è êàê äà ñå èç÷èñëÿò ñåêóíäèòå. Îáÿñíÿâàøå íà ìîì÷åòàòà îò ïàòðóëà è ðåçóëòàòúò áåøå ôàíòàñòè÷åí: îãðîìåí âîäåí ñòúëá ñå èçäèãàøå íàä êîðèòîòî íà ðåêàòà ñ ãðúìîòåâè÷åí òðÿñúê òî÷íî â ìîìåíòà, êîãàòî ìîìè÷åòàòà èçñêà÷àõà èççàä úãúëà. Âñåîáùî áÿãñòâî ñðåä ïèñúöè è íåóäúðæèì ñìÿõ îò íàøà ñòðàíà. Ôàøèñò÷åòàòà ùÿõà äà ñè ñïîìíÿò çà òåçè ñëàâíè âðåìåíà ñëåä êëàäàòà, íà êîÿòî èçãàðÿ Ìîëå, è ëàãåðà êðàé Êîëòàíî [110].
Ãëàâíîòî çàíèìàíèå íà áàíäàòà îò Óëè÷êàòà áåøå ñúáèðàíåòî íà ãèëçè è äðóãè îñòàíêè îò âîéíàòà, êîèòî ñå íàìèðàõà â èçîáèëèå ñëåä 8 ñåïòåìâðè, êàòî ñòàðè êàñêè, ìàíåðêè, êîëàíè, ïàëàñêè è ïîíÿêîãà öåëè ïàòðîíè. Çà äà ñå èçïîëçóâà åäèí òàêúâ ïàòðîí, ñå äåéñòâóâàøå ïî ñëåäíèÿ íà÷èí: ñòèñêàéêè ãèëçàòà, âìúêâàø êóðøóìà â åäíà äóïêà íà êëþ÷àëêà è íàòèñêàø, êóðøóìúò èçñêà÷à è âå÷å ñå ïðåâðúùà â åêñïîíàò îò îòäåëíà êîëåêöèÿ. Ãèëçàòà ïúê îïðàçâàõìå îò åêñïëîçèâà (ïîíÿêîãà òîâà áÿõà òúíêè êîíôåòè îò áàëèñòèò), êîéòî ïîñëå íàñèïâàõìå â ñåðïàíòèíè è çàïàëâàõìå. Ãèëçàòà, ïî-öåííà, êîãàòî íå áå èçïîëçóâàíà, ñå âêëþ÷âàøå â "àðìèÿòà". Äîáðèÿò êîëåêöèîíåð ïðèòåæàâàøå ìíîãî òàêèâà è ãè ñòðîÿâàøå â ðåäèöè ñïîðåä âèäà, öâåòà, ôîðìàòà è âèñî÷èíàòà èì. Âçâîäîâå îò ïåõîòèíöè (ãèëçè îò øìàéçåðè), ñëåä òîâà îôèöåðè è êàâàëåðèñòè (ãèëçè îò êàðàáèíè è ëåêè ïóøêè êàëèáúð 91 - ñèñòåìàòà "Ãàðàíò" ñå ïîÿâè åäâà ñ èäâàíåòî íà àìåðèêàíöèòå) è, âúðõîâíî ùàñòèå, ãîëåìèòå êóëîîáðàçíè êîìàíäèðè (ãèëçèòå îò êàðòå÷íèöà).
Åäèí äåí, äîêàòî ñå çàíèìàâàõìå ñ òåçè ìèðíè èãðè, Ìàðòèíåòè íè êàçà, ÷å ìèãúò å íàñòúïèë. Ïðåäóïðåäèòåëíîòî ïèñìî áåøå èçïðàòåíî íà áàíäàòà îò Êàíàëà è âðàãúò áåøå ïðèåë ïðåäèçâèêàòåëñòâîòî. Çà ïîëåñðàæåíèå áå èçáðàíà íè÷èÿòà çåìÿ çàä ãàðàòà, ñúùàòà âå÷åð â äåâåò ÷àñà. Áåøå êúñåí ñëåäîáåä, òåãíåù îò ëÿòíà óìîðà, íî èçïúëíåí ñ âúçáóäà. Âñåêè îò íàñ ñå çàïàñè ñ íàé-óæàñÿâàùè îðúæèÿ - äúñêè, óäîáíè çà õâàùàíå, êàìúíè îò âñÿêàêâè ãîëåìèíè, íàòúïêàíè â ïàëàñêèòå è â òîðáèòå çà õëÿá. Íÿêîè ñè áÿõà íàïðàâèëè áè÷îâå îò ðåìúöè íà ïóøêè, òâúðäå îïàñíè ïðè ïî-ñìåëî èçïîëçóâàíå. Â òîçè âå÷åðåí ÷àñ âñè÷êè, è íàé-âå÷å àç, ñå óñåùàõìå ãåðîè. Èçïèòâàõìå âúçáóäàòà ïðåäè àòàêà. Îñòðà, áîëåçíåíà, ïðåêðàñíà. "Ñáîãîì, êðàñàâèöå, ñáîãîì! Òåæúê è ñëàäúê å òðóäúò íà áîåöà." Îòèâàõìå, çà äà æåðòâóâàìå ìëàäîñòòà ñè, êàêòî íè áÿõà ó÷èëè â êëàñ ïðåäè 8 ñåïòåìâðè.
Ïëàíúò íà Ìàðòèíåòè áåøå äîáðå îáìèñëåí: ùÿõìå äà ïðåêîñèì æåëåçîïúòíàòà ëèíèÿ ïî íà ñåâåð è äà ãè íàïàäíåì íåî÷àêâàíî îòêúì ãúðáà, ïðàêòè÷åñêè âå÷å êàòî ïîáåäèòåëè. Ïîñëå ðåøèòåëíàòà àòàêà è áåçìèëîñòíàòà ðàçïðàâà.
Êîãàòî ñå ñòúìíè, ñå ñïóñíàõìå ïî ñòðúìíèíàòà ïðåä ëèíèÿòà è ñå èçêàòåðèõìå îò äðóãàòà ñòðàíà, âúîðúæåíè ñ êàìúíè è òîÿãè. Îò âúðõà ãè âèäÿõìå, çàåëè ïîçèöèÿ çàä êëîçåòèòå íà ãàðàòà. Çàáåëÿçàõà íè, çàùîòî ãëåäàõà íàãîðå, îòãàòíàëè îòêúäå ùå ñå ïîÿâèì. Íå íè îñòàâàøå íèùî äðóãî, îñâåí äà ñå ñïóñíåì, áåç äà èì äàäåì âðåìå äà ñå ÷óäÿò íà íàèâíîñòòà íà íàøèÿ ïëàí. Íèêîé íå íè áåøå ðàçäàë ðàêèÿ ïðåäè àòàêàòà, íî âñå ïàê ñå âòóðíàõìå íàïðåä ñ áîåí âèê. È ñáëúñúêúò ñå îñúùåñòâè íà ñòîòèíà ìåòðà îò ãàðàòà. Òàì áÿõà çàïî÷íàëè äà íèêíàò ïúðâèòå êúùè, êîèòî, ìàêàð è ïîñòðîåíè íàðÿäêî, âå÷å îáðàçóâàõà ìàëêà ìðåæà îò óëè÷êè. Íåùàòà ñå ðàçâèõà òàêà, ÷å ãðóïàòà íà íàé-ñìåëèòå ñå õâúðëè áåçñòðàøíî íàïðåä, äîêàòî àç è çà ìîå ùàñòèå îùå íåêîëöèíà çàáàâèõìå êðà÷êà è ñå èçïîêðèõìå çàä úãëèòå, íàáëþäàâàéêè ñúáèòèÿòà îòäàëå÷.
Àêî Ìàðòèíåòè íè áåøå ðàçäåëèë íà àâàíãàðä è îñíîâíà ñèëà, ùÿõìå äà èçïúëíèì äúëãà ñè, íî òîâà ðàçäåëÿíå ñå èçâúðøè ñïîíòàííî. Ñúðöàòèòå - íàïðåä, ñòðàõëèâöèòå - îòçàä. È îò íàøèòå óêðèòèÿ, ìîåòî ïî-íàçàä îò äðóãèòå, íàáëþäàâàõìå ñáëúñúêà. Êîéòî âñúùíîñò íå ñå ñúñòîÿ.
Êàòî ñòèãíàõà íà íÿêîëêî ìåòðà åäíà îò äðóãà, äâåòå ãðóïè çàñòàíàõà ëèöå â ëèöå è çàïî÷íàõà äà ïðåãîâàðÿò. Ïîëó÷è ñå åäíà ßëòåíñêà êîíôåðåíöèÿ. Ðåøèõà äà ñè ðàçäåëÿò ñôåðèòå íà âëèÿíèå è äà ðàçðåøàâàò äà ñå ìèíàâà ïðåç òåðèòîðèèòå, êàêòî å áèëî ïðè õðèñòèÿíèòå è ìþñþëìàíèòå â Ïàëåñòèíà. Ñîëèäàðíîñòòà ìåæäó äâåòå áëàãîðîäñòâà íàääåëÿ íàä íåèçáåæíîñòòà íà ñðàæåíèåòî. Âñåêè ñå ïðîÿâè â íàé-äîáðàòà ñè ôîðìà. Äâåòå âîéñêè ñå îòòåãëèõà, ïîñòèãíàëè ñïîðàçóìåíèå.
Ñåãà ñè êàçâàì, ÷å íå ñúì ó÷àñòâóâàë â àòàêàòà, çàùîòî öÿëàòà èñòîðèÿ ìè å èçãëåæäàëà ñìåøíà. Íî òîãàâà íå áÿõ íà òîâà ìíåíèå. ×óâñòâóâàõ ñå ñòðàõëèâåö è íèùî ïîâå÷å.
Ñåãà îùå ïî-ïîäëî ñè êàçâàì, ÷å àêî ñå áÿõ çàòè÷àë ñ äðóãèòå, íÿìàøå äà ðèñêóâàì íèùî è ùÿõ äà æèâåÿ ïî-äîáðå ïðåç ñëåäâàùèòå ãîäèíè. Íà äâàíàäåñåò ãîäèíè ñè ïðîïóñíàõ Øàíñà. Êàêòî äà íå ïîëó÷èø åðåêöèÿ ïúðâèÿ ïúò îçíà÷àâà äà îñòàíåø èìïîòåíòåí çà öÿë æèâîò.
Ìåñåö ïî-êúñíî, êîãàòî ïîðàäè åäíî ñëó÷àéíî íàðóøàâàíå íà ãðàíèöèòå Óëè÷êàòà è Êàíàëà ñå îçîâàõà ëèöå â ëèöå íà åäíà ïîëÿíà è çàïî÷íàõà äà ñå çàìåðÿò ñ áóöè ïðúñò, íå çíàì äàëè îêóðàæåí îò ðàçâîÿ íà ìèíàëàòà ñëó÷êà èëè æàäåí çà ìú÷åíè÷åñòâî, àç èçëÿçîõ íà ïðåäíà ëèíèÿ. Ãðàäóøêàòà áåøå áåçêðúâíà çà äðóãèòå, íî íå è çà ìåí. Åäíà áóöà, êîÿòî î÷åâèäíî èìàøå ÿäðî îò êàìúê, ìå óëó÷è ïî óñòíàòà è ÿ ðàçöåïè. Ïîáÿãíàõ ðàçïëàêàí êúì êúùè, êúäåòî ìàéêà ìè òðÿáâàøå äà ïîðàáîòè ñ ïèíöåòèòå ñè çà âåæäè, çà äà ïî÷èñòè ðàíàòà.
Òàêà èëè èíà÷å, îòòîãàâà ìè îñòàíà åäíî ðúá÷å äî äåñíèÿ êó÷åøêè çúá è êîãàòî ïðîêàðàì åçèê ïî íåãî, óñåùàì ëåêî ïîòðúïâàíå.
Íî òîçè áåëåã íå ìå îíåâèíÿâà, çàùîòî ãî ïîëó÷èõ îò áåçðàçñúäñòâî, à íå îò ñìåëîñò. Ïðîêàðâàì åçèêà ñè ïî ðúá÷åòî è êàêâî ïðàâÿ? Ïèøà. Íî ëîøàòà ëèòåðàòóðà íå ñïàñÿâà äóøàòà.
________________________________________________________

Ñëåä äåíÿ íà øåñòâèåòî íå ñå âèäÿõ ñ Áåëáî ïîâå÷å îò ãîäèíà. Áÿõ ñå âëþáèë â Àìïàðî è âå÷å íå õîäåõ â "Ïèëàä". Èëè ïúê Áåëáî ãî íÿìàøå, êîãàòî ñå ñëó÷åøå äà ñå îòáèåì òàì ñ Àìïàðî.
À Àìïàðî íå îáè÷àøå òîâà çàâåäåíèå. Íåéíàòà ìîðàëíà è ïîëèòè÷åñêà ïðèíöèïíîñò, ðàâíà ñàìî íà ïðåëåñòòà é è íà âåëèêîëåïíàòà é ãîðäîñò, ÿ êàðàøå äà âúçïðèåìà "Ïèëàä" êàòî êëóá íà äåìîêðàòè÷íî íàñòðîåíè ïîçüîðè, à äåìîêðàòè÷íèÿò äåíäèçúì áåøå çà íåÿ åäíà îò êëîïêèòå, è òî íàé-êîâàðíàòà, íà êàïèòàëèñòè÷åñêèÿ çàãîâîð. Çà ìåí òàçè ãîäèíà áåøå èçïúëíåíà ñ óñúðäåí òðóä è îñîáåíà ñëàäîñò. Ïèøåõ äèïëîìíàòà ñè ðàáîòà ñ óäîâîëñòâèå, íî è ñïîêîéíî.
Åäèí äåí ñðåùíàõ Áåëáî íà äâå êðà÷êè îò èçäàòåëñòâîòî.
- ß ãëåäàé! - âúçêëèêíà âåñåëî òîé. - Ëþáèìèÿò ìè Òàìïëèåð! Çíàåòå ëè, òîêó-ùî ìè ïîäàðèõà åäíà áóòèëêà ñ èçâúíðåäíî ñòàðî ñúäúðæàíèå. Çàùî íå îòñêî÷èòå êúì ìåí. Èìàì äâå êàðòîíåíè ÷àøè è åäèí ñâîáîäåí ñëåäîáåä.
- Äîáðå êàçàíî!
- Óèñêèòî å îùå ïî-äîáðî. Áóòèëèðàíî, ñòðóâà ìè ñå, ïðåäè ïàäàíåòî íà Àëàìî [111].
Ïîñëåäâàõ ãî. Íî åäâà áÿõìå çàïî÷íàëè äåãóñòàöèÿòà, è åòî ÷å Ãóäðóí âëåçå è ñúîáùè, ÷å îòâúí ÷àêà íÿêàêúâ ãîñïîäèí. Áåëáî ñå ïëÿñíà ïî ÷åëîòî. Áèë çàáðàâèë çà òàçè ñðåùà, íî êàçà, ÷å ñëó÷àéíîñòòà äîáèâàëà âêóñ íà çàãîâîð. Äîêîëêîòî çíàåë, ïîñåòèòåëÿò íîñåë íÿêàêâà êíèãà, çàñÿãàùà è Òàìïëèåðèòå.
- Ùå ïðèêëþ÷à áúðçî, êàçà. - Íî ìå ïîäêðåïåòå ñ êîìïåòåíòíè âúçðàæåíèÿ.
Íàèñòèíà áåøå ñëó÷àéíîñò. Íî òàêà ïîïàäíàõ â ìðåæàòà.


17

Òàêà èç÷åçíàõà Ðèöàðèòå íà Õðàìà çàåäíî ñúñ ñâîÿòà òàéíà, â ñÿíêàòà íà êîÿòî òðåïòåøå åäíà ïðåêðàñíà íàäåæäà çà íåáåñíèÿ ãðàä. Íî Îíîâà, êúì êîåòî áå íàñî÷åíî òÿõíîòî óñèëèå, ïðîäúëæàâàøå ñâîÿ íåäîñòèæèì æèâîò â íåâåäîìè îáëàñòè è íåâåäíúæ â òå÷åíèå íà âåêîâå óïðàæíÿâàøå ñâîåòî âúçäåéñòâèå âúðõó äóõîâåòå, ñïîñîáíè äà ãî ïðèåìàò.
(Âèêòîð Åìèë Ìèøëå, "Òàéíàòà íà Ðèöàðñòâîòî", 130, 2)


Ëèöåòî ìó áåøå ëèöå îò ÷åòèðèäåñåòòå ãîäèíè. Àêî ñå ñúäè ïî ñòàðèòå ñïèñàíèÿ, êîèòî áÿõ íàìåðèë â ìàçåòî íà íàøàòà êúùà, ïðåç ÷åòèðèäåñåòòå ãîäèíè âñè÷êè ñà èìàëè òàêèâà ëèöà. Âåðîÿòíî ñå å äúëæàëî íà ãëàäà ïî âðåìå íà âîéíàòà: õëúòíàëè ñòðàíè ïîä ñêóëèòå è áëóæäàåù ïîãëåä. Ëèöå, êîåòî áÿõ âèæäàë â ñöåíèòå íà ðàçñòðåë. È îò äâåòå ñòðàíè. Ïî îíîâà âðåìå õîðà ñ òàêèâà ëèöà ñà ñå ðàçñòðåëâàëè åäíè äðóãè.
Íàøèÿò ïîñåòèòåë áåøå ñúñ ñèí êîñòþì, áÿëà ðèçà è ïåðëåíîñèâà âðàòîâðúçêà è àç èíñòèíêòèâíî ñå çàïèòàõ çàùî ñå å íàãëàñèë òàêà îôèöèàëíî. Êîñèòå ìó, íååñòåñòâåíî ÷åðíè, áÿõà ïðèãëàäåíè íàçàä êðàé ñëåïîî÷èåòî â äâå íàïîìàäåíè ëåíòè, âñå ïàê íå ïðåêàëåíî ëúñêàâè, êîèòî îñòàâÿõà íà âúðõà íà ÷åðåïà åäíà ïëåøèâèíà, íàáðàçäåíà îò êè÷óð÷åòà, òúíêè è ðàâíîìåðíè êàòî òåëåãðàôíè æèöè. Êîæàòà ìó áåøå çàãîðÿëà, íàðÿçàíà, è òî íå ñàìî îò áðú÷êè: îòêðîâåíî êîëîíèàëíî ëèöå. Ñèíêàâ áåëåã ðàçñè÷àøå íà äâå ëÿâàòà ìó áóçà îò óñòíàòà äî óõîòî è ïîíåæå èìàøå ÷åðíè è äúëãè áàêåíáàðäè à ëà Àäîëô Ìàíæó [112], ëåâèÿò áàêåíáàðä áå åäâà çàáåëåæèìî ïðåêúñíàò òàì, êúäåòî êîæàòà ñå áå ðàçòâîðèëà è ïîñëå îòíîâî çàòâîðèëà. "Ìåíñóð" [113] èëè íåòî÷åí èçñòðåë?
Ïðåäñòàâè ñå: ïîëêîâíèê Àðäåíòè. Ïîäàäå ðúêà íà Áåëáî è ñàìî êèìíà êúì ìåí, êîãàòî Áåëáî ìå ïîâèøè â ñâîé ñúòðóäíèê. Ñåäíà, êðúñòîñà êðàêà, ïðèäúðïà ïàíòàëîíà ñè íà êîëåíåòå, îòêðèâàéêè äâà ïðåêàëåíî êúñè âèíåíî÷åðâåíè ÷îðàïà.
- Ïîëêîâíèê... Äåéñòâóâàù ëè? - çàïèòà Áåëáî.
Àðäåíòè ïîêàçà ðåä ñêúïè çëàòíè çúáè.
- Áèõ êàçàë â ïåíñèÿ. Èëè, àêî ïðåäïî÷èòàòå, îò çàïàñà. Ìîæå áè íÿìà äà ïîâÿðâàòå, íî àç ñúì âúçðàñòåí ÷îâåê.
- Íå âè ëè÷è, ïîëàñêà ãî Áåëáî.
- Ïðè òîâà ñúì ó÷àñòâóâàë â ÷åòèðè âîéíè.
- Áè òðÿáâàëî çà ñòå çàïî÷íàëè ïðè Ãàðèáàëäè.
- Íå. Áÿõ äîáðîâîëåö â Åòèîïèÿ, ëåéòåíàíò. Ïîñëå â Èñïàíèÿ, êàïèòàí, ïàê äîáðîâîëåö. Ñëåä òîâà êàòî ìàéîð îòíîâî â Àôðèêà, äîêàòî íå èçîñòàâèõìå êîëîíèèòå. Îðäåí çà õðàáðîñò âòîðà ñòåïåí. À â ÷åòèðèäåñåò è òðåòà... òàêà äà ñå êàæå, èçáðàõ ñòðàíàòà íà ïîáåäåíèòå: è çàãóáèõ âñè÷êî îñâåí ÷åñòòà ñè. Èìàõ ñìåëîñòòà äà çàïî÷íà îòíà÷àëî. Â ×óæäåñòðàííèÿ ëåãèîí, â îòðÿäà íà õðàáðèòå. Ïðåç ÷åòèðèäåñåò è ÷åòâúðòà - ñåðæàíò, ïðåç ïåòäåñåò è îñìà - ïîëêîâíèê, çàåäíî ñ Ìàñþ [114]. ßâíî âèíàãè íà ãóáåùàòà ñòðàíà. Êîãàòî çëîâåùèÿò Äå Ãîë âçå âëàñòòà, ñå îòòåãëèõ è ñå çàñåëèõ âúâ Ôðàíöèÿ. Â Àëæèð áÿõ çàâúðçàë äîáðè ïîçíàíñòâà è îñíîâàõ ïðåäïðèÿòèå çà âíîñ-èçíîñ, â Ìàðñèëèÿ. Òîçè ïúò èçáðàõ ñòðàíàòà íà ïîáåäèòåëèòå, ïîíå òàêà ìèñëÿ, îùå ïîâå÷å, ÷å ñåãà æèâåÿ îò ðåíòè è ìîãà äà ñå çàíèìàâàì ñ ìîåòî õîáè, íàëè òàêà ñå êàçâà äíåñ? È ïðåç ïîñëåäíèòå ãîäèíè èçëîæèõ ðåçóëòàòèòå îò èçñëåäâàíèÿòà ñè. Åòî... - Èçâàäè îò êîæåíàòà ñè ÷àíòà îáåìèñòà ïàïêà, êîÿòî òîãàâà ìè ñå ñòîðè ÷åðâåíà.
- Òîâà å êíèãà çà Òàìïëèåðèòå, íàëè? - çàïèòà Áåëáî.
- Äà, çà Òàìïëèåðèòå, ïîòâúðäè ïîëêîâíèêúò. - Çàíèìàâàì ñå îùå îò ìëàäåæêè ãîäèíè. È òå ñà áèëè áîéöè àâàíòþðèñòè, òúðñåùè ñëàâà îòâúä Ñðåäèçåìíîòî ìîðå.
- Ãîñïîäèí Êàçîáîí å ñïåöèàëèñò ïî Òàìïëèåðèòå, êàçà Áåëáî. - Çàïîçíàò å ñ òåìàòà ïîâå÷å îò ìåí. Ðàçêàæåòå íè.
- Âèíàãè ñúì ñå èíòåðåñóâàë îò Òàìïëèåðèòå. Øåïà ñìåë÷àöè, êîèòî íîñåëè ïðîñâåùåíèå îò Åâðîïà ñðåä äèâàöèòå...
- Ïðîòèâíèöèòå íà Òàìïëèåðèòå íå ìîãàò äà ñå íàðåêàò äèâàöè, ïðåêúñíàõ ãî àç.
- Íèêîãà íå ñòå áèëè çàëàâÿíè îò ìàãðåáñêè áóíòîâíèöè, íàëè? - çàïèòà ìå ñàðêàñòè÷íî òîé.
- Îùå íå, îòâúðíàõ.
Ïîãëåäíà ìå òàêà, ÷å ñå ïî÷óâñòâóâàõ ùàñòëèâ, çàäåòî íèêîãà íå ñúì áèë ïîä íåãîâî êîìàíäóâàíå. Ïîñëå ñå îáúðíà êúì Áåëáî:
- Èçâèíÿâàéòå, àç ñúì îò äðóãî ïîêîëåíèå. - Õâúðëè ïðåäèçâèêàòåëåí ïîãëåä êúì ìåí. - Òóê íà ðàçïèò ëè ñìå, èëè...
- Òóê ñìå, çà äà ãîâîðèì çà âàøàòà êíèãà, ïîëêîâíèê, óñïîêîè ãî Áåëáî.
- Ïðîäúëæàâàéòå, ìîëÿ.
- Âåäíàãà èñêàì äà èçÿñíÿ ãëàâíîòî, êàçà ïîëêîâíèêúò, ïîëàãàéêè äëàíè âúðõó ïàïêàòà. - Ãîòîâ ñúì äà ïîäïîìîãíà ôèíàíñèðàíåòî íà êíèãàòà, íå âè ïðåäëàãàì íåùî, îò êîåòî ùå çàãóáèòå. Àêî òúðñèòå íàó÷íè ãàðàíöèè, ùå âè ãè ïðåäñòàâÿ. Ñàìî ïðåäè äâà ÷àñà ñå ñðåùíàõ ñ åäèí ñïåöèàëèñò îò áðàíøà, äîøúë íàðî÷íî îò Ïàðèæ. Áè ìîãúë äà íàïèøå àâòîðèòåòåí ïðåäãîâîð... 
- Îòãàòíà âúïðîñà íà Áåëáî è íàïðàâè çíàê ñ ðúêà, ñ êîéòî èñêàøå äà êàæå, ÷å ïîðàäè äåëèêàòíîñòòà íà âúïðîñà å ïî-äîáðå äà íå óòî÷íÿâà.
- Óâàæàåìè äîêòîð Áåëáî, ïðîäúëæè, â òåçè ñòðàíèöè ñå ñúäúðæà åäíà èñòèíñêà èñòîðèÿ. È ñúâñåì íå áàíàëíà. Ïî-óâëåêàòåëíî è îò àìåðèêàíñêè êðèìèíàëåí ðîìàí. Îòêðèõ íåùî, ïðè òîâà ñ îãðîìíî çíà÷åíèå, íî ñúì åäâà â íà÷àëîòî. Èñêàì äà êàæà íà âñè÷êè òîâà, êîåòî çíàÿ, òúé ÷å àêî íÿêîé å â ñúñòîÿíèå äà äîïúëíè ñ íåùî òîçè ðåáóñ, äà ãî ïðî÷åòå è äà ñå îáàäè. Èìàì íàìåðåíèå äà îðãàíèçèðàì åäíà àíêåòà. Ïðè òîâà ìíîãî ñïåøíî. Àêî íÿêîé ïðåäè ìåí å çíàåë òîâà, êîåòî çíàÿ àç, âåðîÿòíî å áèë óáèò èìåííî çà äà íå ãî ðàçïðîñòðàíÿâà. Àêî íà äâå õèëÿäè ÷èòàòåëè êàæà ôàêòèòå, êîèòî ñà ìè èçâåñòíè, íèêîé âå÷å íÿìà äà èìà èíòåðåñ äà ìå åëèìèíèðà. - Çàìëúêíà. Ïîñëå ïðîäúëæè: - Çíàåòå ëè ïîäðîáíîñòè îêîëî àðåñòèòå íà Òàìïëèåðèòå?...
- Íåîòäàâíà ãîâîðèõìå ïî òîçè âúïðîñ ñ ãîñïîäèí Êàçîáîí è ìè íàïðàâè ñèëíî âïå÷àòëåíèå, ÷å àðåñòèòå ñà ñòàíàëè áåç âñÿêàêâà ñúïðîòèâà, ðèöàðèòå ñà áèëè çàëîâåíè èçíåíàäâàùî...
Ïîëêîâíèêúò ñå óñìèõíà ñíèçõîäèòåëíî.
- Èìåííî. Íàèâíî å äà ñå ñìÿòà, ÷å òîëêîâà ìîãúùè ëè÷íîñòè, ñïîñîáíè äà óïëàøàò äîðè êðàëÿ íà Ôðàíöèÿ, íå ñà áèëè â ñúñòîÿíèå äà óçíàÿò ïðåäâàðèòåëíî, ÷å ÷åòèðèìà ìðúñíèöè ïîäðàáîòâàò êðàëÿ è ÷å êðàëÿò ïîäðàáîòâà ïàïàòà. Õàéäå äå! Ïî-ñêîðî òðÿáâà äà ñå ïðåäïîëàãà, ÷å å ñúùåñòâóâàë íÿêàêúâ ïëàí. Âúðõîâåí ïëàí. Äà äîïóñíåì, ÷å Òàìïëèåðèòå ñà èìàëè íàìåðåíèå äà çàâëàäåÿò ñâåòà è ñà çíàåëè òàéíàòà íà íÿêàêúâ èçòî÷íèê íà îãðîìíà âëàñò, òàéíà, çà ÷èåòî îïàçâàíå ñà áèëè ãîòîâè äà ïîæåðòâóâàò öÿëàòà àðìèÿ îò Ïàðèæêèÿ õðàì, êàêòî è öåíòðîâåòå, ïðúñíàòè èç öÿëîòî êðàëñòâî, à è â Èñïàíèÿ, Ïîðòóãàëèÿ, Àíãëèÿ, Èòàëèÿ, çàìúöèòå â Ïàëåñòèíà, õðàíèëèùàòà íà áîãàòñòâàòà, âñè÷êî... Ôèëèï Õóáàâè ãè ïîäîçèðà, èíà÷å íå ìîæå äà ñå îáÿñíè çàùî ùå ñå âïóñêà äà ãè ïðåñëåäâà ñ öåíàòà íà ïúëíîòî äèñêðåäèòèðàíå íà öâåòà íà ôðåíñêîòî ðèöàðñòâî. Òàìïëèåðèòå ðàçáèðàò, ÷å êðàëÿò ãè å ðàçêðèë è ùå ñå îïèòà äà ãè óíèùîæè, ÷å ïðÿêàòà ñúïðîòèâà íÿìà äà óñïåå, ÷å çà èçïúëíåíèåòî íà ïëàíà å íåîáõîäèìî îùå âðåìå, ÷å ìÿñòîòî, ñúêðîâèùåòî èëè òàì êàêâîòî å áèëî âñå îùå íå å òî÷íî óñòàíîâåíî èëè ïúê å òðÿáâàëî äà ñå èçïîëçóâà ïîñòåïåííî... È òàéíàòà óïðàâà íà Òàìïëèåðèòå, ÷èåòî ñúùåñòâóâàíå âå÷å âñè÷êè ïðèçíàâàò...
- Âñè÷êè ëè?
- Ðàçáèðà ñå. Íåìèñëèìî å åäèí òîëêîâà ñèëåí îðäåí äà å îöåëÿë òúé äúëãî, áåç äà å èìàë íÿêàêâè òàéíè çàêîíè.
- Ëîãèêàòà å æåëÿçíà, ïîäõâúðëè Áåëáî, ïîãëåæäàéêè ìå êðàäåøêîì.
- Ïî-íàòàòúê, ïðîäúëæè ïîëêîâíèêúò, çàêëþ÷åíèÿòà ñå íàëàãàò îò ñàìî ñåáå ñè. Ìàãèñòúðúò, åñòåñòâåíî, å ó÷àñòâóâàë â òàéíîòî ðúêîâîäñòâîòî, íî ïî âñÿêà âåðîÿòíîñò å èãðàë ðîëÿòà íà âúíøíî ïðèêðèòèå. Ãîòèå Âàëòåð ïèøå â "Ðèöàðñòâîòî è òàéíèòå àñïåêòè íà èñòîðèÿòà", ÷å ïëàíúò íà Òàìïëèåðèòå çà çàâëàäÿâàíå íà âëàñòòà å èìàë êàòî êðàåí ñðîê çà èçïúëíåíèå äâå õèëÿäíàòà ãîäèíà! Òàìïëèåðèòå ðåøàâàò äà ïðåìèíàò â íåëåãàëíîñò. Íî çà äà ãî íàïðàâÿò, â î÷èòå íà äðóãèòå îðäåíúò òðÿáâà äà èç÷åçíå. Æåðòâóâàò ñå, òîâà ïðàâÿò, âêëþ÷èòåëíî ìàãèñòúðúò. Íÿêîè ñå îñòàâÿò äà áúäàò óáèòè, ìîæå áè ñà áèëè îïðåäåëåíè ñ æðåáèé. Äðóãè ñå ïîä÷èíÿâàò, ïðåîáðàçÿâàò ñå. Êàê ñâúðøâàò íèñøèòå ñòåïåíè â éåðàðõèÿòà, ðåäîâèòå áðàòÿ, äúðâàðèòå, ñòúêëàðèòå?.. Òîâà å ðàæäàíåòî íà êîðïîðàöèèòå íà ñâîáîäíèòå ïðîñòîñìúðòíè, êîèòî ñå ïðúñâàò ïî ñâåòà, à òîâà å âñåèçâåñòíî. Íî êàêâî ñòàâà â Àíãëèÿ? Êðàëÿò ñå ïðîòèâîïîñòàâÿ íà íàòèñêà íà ïàïàòà è ïîåìà âñè÷êè íà ñâîÿ èçäðúæêà, çà äà çàâúðøàò íåîáåçïîêîÿâàíè æèâîòà ñè â ëàãåðèòå íà Îðäåíà. À òå êðîòêî è ñïîêîéíî ñå ïðèìèðÿâàò. Âèå ïðèåìàòå ëè òîâà? Àç íå. Â Èñïàíèÿ ïúê îðäåíúò ðåøàâà äà ïðîìåíè èìåòî ñè, ïðåâðúùà ñå â Îðäåí íà Ìîíòåñà. Äðàãè ãîñïîäà, òîâà ñà áèëè õîðà, êîèòî ñà ìîãëè äà ïîáåäÿò åäèí êðàë, äúðæàëè ñà òîëêîâà íåãîâè àêöèè â ðúöåòå ñè, ÷å ñà ìîãëè äà ãî ïðèíóäÿò äà áàíêðóòèðà ñàìî çà åäíà ñåäìèöà. È ïîðòóãàëñêèÿò êðàë âëèçà â ïðåãîâîðè ñ òÿõ: äà íàïðàâèì òàêà, ñêúïè ïðèÿòåëè, âå÷å ñå íàðè÷àéòå íå Ðèöàðè íà Õðàìà, à Ðèöàðè íà Õðèñòîñ, è íà ìåí ìè ñòèãà. À â Ãåðìàíèÿ? Íÿêîëêî ïðîöåñà, ÷èñòî ôîðìàëíî çàêðèâàíå íà Îðäåíà. Íî òàì ñè èìàò áðàòñêè îðäåí, Òåâòîíöèòå, êîèòî ïî îíîâà âðåìå ïðàâÿò íåùî ïîâå÷å îò òîâà äà ñúçäàâàò äúðæàâà â äúðæàâàòà: òå ñà äúðæàâàòà, âëàñòâóâàò íàä òåðèòîðèÿ, ïî-ãîëÿìà îò âñè÷êè ñòðàíè, êîèòî ñà ñåãà ïîä áîòóøà íà ðóñíàöèòå, è íàïðåäâàò ïî òîçè íà÷èí ÷àê äî êðàÿ íà ÕV âåê, çàùîòî òîãàâà ïðèñòèãàò ìîíãîëèòå, íî òîâà å äðóãà èñòîðèÿ, òúé êàòî ìîíãîëèòå ñà îùå ïîä íîñà íè... Íî íåêà íå ñå îòâëè÷àìå.
- Íåäåéòå, ìîëÿ âè, êàçà Áåëáî. - Ïðîäúëæàâàéòå íàòàòúê.
- Äà, êàêòî ñå çíàå, äâà äíè ïðåäè Ôèëèï äà èçïðàòè çàïîâåäòà çà àðåñòóâàíå è åäèí ìåñåö ïðåäè òÿ äà áúäå èçïúëíåíà, åäíà âîëñêà êàðóöà, ïúëíà ñúñ ñåíî, íàïóñêà ñòåíèòå íà Õðàìà è èç÷åçâà â íåèçâåñòíà ïîñîêà. Çà íåÿ ãîâîðè äàæå Íîñòðàäàìóñ â åäíà îò öåíòóðèèòå ñè... - Ïîëêîâíèêúò ðàçòâîðè ðúêîïèñà.
Óêðèòè ïîä õðàíàòà íà æèâîòíè
ïðåæèâÿùè è òåãëåíè îò òÿõ,
âîéíèöèòå ïîä áðîíèòå ñè ïîòíè...
- Âîëñêàòà êàðóöà å ëåãåíäà, âúçðàçèõ, è íå áèõ öèòèðàë Íîñòðàäàìóñ êàòî àâòîðèòåò â èñòîðèîãðàôñêàòà îáëàñò...
- Ìíîãî õîðà, ïî-âúçðàñòíè îò âàñ, ãîñïîäèí Êàçîáîí, ñà ñå äîâåðÿâàëè íà ïðåäñêàçàíèÿòà íà Íîñòðàäàìóñ. Îò äðóãà ñòðàíà, íå ñúì òîëêîâà íàèâåí äà âÿðâàì â èñòîðèÿòà ñ êàðóöàòà. Òÿ å ñèìâîë, ñèìâîë íà áåçñïîðíèÿ è î÷åâèäåí ôàêò, ÷å î÷àêâàéêè àðåñòóâàíåòî ñè, Æàê äüî Ìîëå ïðåäàâà êîìàíäóâàíåòî è òàéíèòå èíñòðóêöèè íà ñâîÿ ïëåìåííèê ãðàô Äüî Áîæüî, êîéòî ñòàâà òàéíèÿò ìàãèñòúð íà âå÷å íåëåãàëíèÿ îðäåí íà Òàìïëèåðèòå.
- Ðàçïîëàãàòå ëè ñ äîêóìåíòè?
- Îôèöèàëíàòà èñòîðèÿ, ãîð÷èâî ñå óñìèõíà ïîëêîâíèêúò, å èñòîðèÿ, êîÿòî ñå ïèøå îò ïîáåäèòåëèòå. Ñïîðåä îôèöèàëíàòà èñòîðèÿ õîðà êàòî ìåí íàïðèìåð íå ñúùåñòâóâàò. Íî ïîä ëåãåíäàòà çà êàðóöàòà ñå êðèå äðóãî. Òàéíîòî ÿäðî ñå ïðåíàñÿ â íÿêàêúâ ñïîêîåí öåíòúð è îòòàì çàïî÷âà äà èçãðàæäà ñâîÿòà íåëåãàëíà ìðåæà. Èìåííî òîâà ìè ïîñëóæè çà îòïðàâíà òî÷êà. Ãîäèíè íàðåä, îùå ïðåäè âîéíàòà, íåïðåêúñíàòî ñå ïèòàõ äîêúäå ñà ñòèãíàëè â ãåðîèçìà ñè òåçè áðàòÿ. Êîãàòî ñå îòòåãëèõ îò àêòèâíèÿ æèâîò, ðåøèõ íàé-ñåòíå äà ïîòúðñÿ íÿêàêâà ñëåäà è òúé êàòî áÿãñòâîòî íà êàðóöàòà å ñòàíàëî âúâ Ôðàíöèÿ, âúâ Ôðàíöèÿ òðÿáâàøå äà òúðñÿ ìÿñòîòî íà íåëåãàëíîòî ÿäðî. Íî êúäå?
Èìàøå äàðáà çà òåàòðàëíè åôåêòè. Áåëáî è àç âå÷å èñêàõìå äà çíàåì êúäå. Íå ìîæåõìå äà èçðå÷åì íèùî äðóãî îñâåí:
- Êúäå?
- Ùå âè êàæà. Êúäå ñå ðàæäàò Òàìïëèåðèòå? Îòêúäå èäâà Þã äüî Ïàèíñ? Îò Øàìïàí, áëèçî äî Òðîà. À â Øàìïàí âëàñòâóâà Þã äüî Øàìïàí, êîéòî íÿêîëêî ãîäèíè ïî-êúñíî, ïðåç 1125-à, îòèâà ïðè Òàìïëèåðèòå â Éåðóñàëèì. Ïîñëå ñå ïðèáèðà è, èçãëåæäà, ñå ñâúðçâà ñ öèñòåðöèàíöèòå, ïî-òî÷íî ñ àáàòà íà Ñèòî è ìó ïîìàãà äà çàïî÷íå â ñâîÿ ìàíàñòèð ðàç÷èòàíåòî è ïðåâîäà íà íÿêîè åâðåéñêè òåêñòîâå. Ïîìèñëåòå ñè, ðàâèíè îò ñåâåðíà Áóðãóíäèÿ ñà ïîêàíåíè â Ñèòî îò áåëèòå Áåíåäèêòèíöè. È îò êîãî? Îò ñâåòè Áåðíàð, çà äà èçó÷àâàò êîé çíàå êàêâè òåêñòîâå, êîèòî Þã å íàìåðèë â Ïàëåñòèíà. È Þã ïîäàðÿâà íà ìîíàñèòå íà ñâåòè Áåðíàð åäíà ãîðà â Áàð-ñþð-Îá, êúäåòî ùå ñå èçäèãíå Êëåðâî. À êàêâî ïðàâè ñâåòè Áåðíàð?
- Îáÿâÿâà ñå çà ïîääðúæíèê íà Òàìïëèåðèòå, êàçàõ.
- À çàùî? Çíàåòå ëè, ÷å òîé å ïðè÷èíàòà Òàìïëèåðèòå äà ñòàíàò ïî-ìîãúùè îò Áåíåäèêòèíöèòå? Òîé çàáðàíÿâà íà Áåíåäèêòèíöèòå äà ïîëó÷àâàò êàòî äàðåíèå çåìè è êúùè, à çåìèòå è êúùèòå äàâà íà Òàìïëèåðèòå. Õîäèëè ëè ñòå íÿêîãà â Èçòî÷íàòà ãîðà, áëèçî äî Òðîà? Íåùî îãðîìíî, ëàãåð äî ëàãåð! À â òîâà âðåìå ðèöàðèòå â Ïàëåñòèíà íå ñå áèÿò, òîâà çíàåòå ëè ãî? Íàñòàíÿâàò ñå â Õðàìà è âìåñòî äà èçòðåïâàò ìþñþëìàíèòå, ñå ñïðèÿòåëÿâàò ñ òÿõ. Âëèçàò â êîíòàêò ñ òåõíèòå ïîêëîííèöè. Íàêðàòêî êàçàíî, ñâåòè Áåðíàð ñúçäàâà, ñ ôèíàíñîâàòà ïîäêðåïà íà ãðàôîâåòå îò Øàìïàí, åäèí îðäåí, êîéòî â Ïàëåñòèíà ñå ñúþçÿâà ñ òàéíè àðàáñêè è åâðåéñêè ñåêòè. Íÿêàêâî ïîäìîëíî ðúêîâîäñòâî ïëàíèðà êðúñòîíîñíèòå ïîõîäè, çà äà ïîäêðåïÿ Îðäåíà, à íå îáðàòíî, è ñúçäàâà öÿëà ìðåæà íà âëàñòòà, êîÿòî ñå èçïëúçâà îò êðàëñêîòî ïðàâîñúäèå... Íå ñúì ÷îâåê íà íàóêàòà, àç ñúì ÷îâåê íà äåéñòâèåòî. Âìåñòî äà ïðàâÿ ïðåêàëåíî ìíîãî ïðåäïîëîæåíèÿ, ïîñòúïèõ òàêà, êàêòî ìíîæåñòâî ñëîâîîõîòëèâè ó÷åíè íèêîãà íå ñà ïîñòúïâàëè. Îòèäîõ òàì, îòêúäåòî ñà òðúãíàëè Òàìïëèåðèòå è êúäåòî â ïðîäúëæåíèå íà äâà âåêà ñà èìàëè ñâîåòî ñåäàëèùå è ñà ïëóâàëè êàòî ðèáè âúâ âîäà...
- Ïðåäñåäàòåëÿò Ìàî êàçâà, ÷å ðåâîëþöèîíåðúò òðÿáâà äà ñå ÷óâñòâóâà ñðåä íàðîäà êàòî ðèáà âúâ âîäà, âìåòíàõ.
- Áðàâî íà âàøèÿ ïðåäñåäàòåë. Òàìïëèåðèòå, êîèòî ïîäãîòâÿëè ðåâîëþöèÿ, äàëå÷ ïî-ãîëÿìà îò òàçè íà âàøèòå êîìóíèñòè ñ ìàíäàðèíñêè ïëèòêè...
- Âå÷å íÿìàò ïëèòêè.
- Òàêà ëè? Òîëêîç ïî-çëå. Òà êàçâàõ, ÷å Òàìïëèåðèòå íå ñà ìîãëè äà íå ïîòúðñÿò óáåæèùå â Øàìïàí. Â Ïàèíñ? Â Òðîà? Â Èçòî÷íàòà ãîðà? Íå. Ïàèíñ å áèë è å ìàëêî ãðàä÷å îò ÷åòèðè êúùè è ïîëîâèíà, à òîãàâà òðÿáâà äà å ïðåäñòàâëÿâàë íàé-ìíîãî åäèí çàìúê. Òðîà å áèë ãîëÿì ãðàä, ñ ïðåêàëåíî ìíîãî õîðà íà êðàëÿ íàîêîëî. Ãîðàòà, òàìïëèåðñêà ïî íà÷àëî, å áèëà ïúðâîòî ìÿñòî, êîåòî êðàëñêèòå âîéñêè ñà ùåëè äà ïðåòúðñÿò, êàêòî è íàïðàâèëè. Íå. Ïðîâåíñ, êàçàõ ñè. Àêî èçîáùî å èìàëî íÿêàêâî ìÿñòî, òî å Ïðîâåíñ!


18

Àêî ìîæåõìå äà ïðîíèêíåì ñ ïîãëåä è äà âèäèì âúòðåøíîñòòà íà çåìÿòà îò ïîëþñ äî ïîëþñ èëè îò êðàêàòà íè äî àíòèïîäèòå, ñ óæàñ ùÿõìå äà ñúçðåì åäíà ãðàìàäà, ïîòðåñàâàùî íàáðàçäåíà îò ïóêíàòèíè è ïåùåðè.
(Ò. Áúðíåò, "Ñâåùåíà òåîðèÿ çà Çåìÿòà", Àìñòåðäàì, "Óîòúðñ", 1694, ñ. 38)

- Çàùî Ïðîâåíñ?
- Íèêîãà ëè íå ñòå õîäèëè òàì? Ìàãè÷åñêî ìÿñòî, è äíåñ îùå ñå ÷óâñòâóâà, ïîñåòåòå ãî. Ìàãè÷åñêî ìÿñòî, è äîñåãà å ïðîïèòî îò òàéíñòâåíîñò. Ìåæäó äðóãîòî ïðåç ÕI âåê Ïðîâåíñ å áèë ñåäàëèùå íà ãðàô Äüî Øàìïàí è ñè îñòàâà ñâîáîäíà òåðèòîðèÿ, êúäåòî öåíòðàëíàòà âëàñò íå ìîæå äà ñè âðå íîñà. Òàìïëèåðèòå ñà ñè ó äîìà, è äî äíåñ èìà óëèöà íà òÿõíî èìå. Öúðêâè, çàìúöè, åäíà ñêàëà, êîÿòî ñå èçâèñÿâà íàä öÿëàòà äîëèíà, è îñâåí òîâà ïàðè, äâèæåíèå íà òúðãîâöè, ïàíàèðè, òúëïà, â êîÿòî ÷îâåê ìîæå ëåñíî äà ïîòúíå. Íî ïðåäè âñè÷êî, è òî îò ïðàèñòîðè÷åñêî âðåìå, ïîäçåìíè ãàëåðèè. Öÿëà ìðåæà îò ãàëåðèè, êîÿòî ñå ðàçïðîñòèðà ïîä õúëìà, èñòèíñêè êàòàêîìáè, â íÿêîè ìîæå äà ñå âëåçå è ñåãà. Ìåñòà, êúäåòî àêî çàãîâîðíèöè ïîèñêàò äà ñå ñúáåðàò ñêðèøîì, äîðè âðàãúò äà ïðîíèêíå òàì, ìîãàò äà ñå ïðúñíàò çà íÿêîëêî ñåêóíäè è ñàìî åäèí ãîñïîä çíàå êúäå, à àêî äîáðå ïîçíàâàò òóíåëèòå, âå÷å ñà íàâúí, âìúêâàò ñå îáðàòíî îò ïðîòèâîïîëîæíàòà ñòðàíà êðàäåøêîì êàòî êîòêè, ïðèñòèãàò îòêúì ãúðáà íà íàïàäàòåëèòå è ãè óíèùîæàâàò â òúìíîòî. Âÿðâàéòå ìè, ãîñïîäà, òåçè ãàëåðèè ñÿêàø ñà òðåíèðîâú÷íè öåíòðîâå íà êîðïóñè çà áúðçî ðåàãèðàíå, ïðîìúêâàòå ñå ïðåç íîùòà ñ íîæ ìåæäó çúáèòå, íåâèäèìè, ñ áîìáè â ðúöå, ãîðêî íà äðóãèòå, êó÷åøêà ñìúðò! - Î÷èòå ìó áëåñòÿõà. - Ìíîãî äîáðå ñà çíàåëè êàêâî ïðåêðàñíî ñêðèâàëèùå å Ïðîâåíñ. Òàéíà îáùíîñò, êîÿòî ñå ñúáèðà â ïîäçåìèÿòà, à ìåñòíèòå õîðà äîðè äà ãè âèäÿò, íå ãîâîðÿò. Êðàëñêèòå âîéíèöè, ðàçáèðà ñå, îòèøëè è â Ïðîâåíñ, àðåñòóâàëè Òàìïëèåðèòå, êîèòî çàëîâèëè íà ïîâúðõíîñòòà, è ãè îòâåëè â Ïàðèæ. Ðåéíî äüî Ïðîâåíñ èçòúðïÿë ìú÷åíèÿòà è íå ïðîãîâîðèë. Ñïîðåä òàéíèÿ ïëàí ÿâíî å òðÿáâàëî äà ñå îñòàâè äà ãî àðåñòóâàò, çà äà èì ñå âíóøè, ÷å Ïðîâåíñ å ïðî÷èñòåí. Íî â ñúùîòî âðåìå å äàë ñèãíàë: Ïðîâåíñ íå ñå ïðåäàâà. Ïðîâåíñ, ñåäàëèùåòî íà íîâèòå ïîäçåìíè Òàìïëèåðè... Ãàëåðèè, êîèòî âîäÿò îò ñãðàäà â ñãðàäà, ïðåñòðóâàø ñå, ÷å âëèçàø â õàìáàð èëè ñêëàä, à èçíèêâàø â öúðêâà. Òóíåëè, óêðåïåíè ñúñ ñòúëáîâå, íÿêîè èçìàçàíè. Âñè÷êè êúùè â ñåâåðíàòà ÷àñò íà ãðàäà è äî äíåñ èìàò çèìíèöè ñúñ ñâîäîâå, ñèãóðíî ñà íàä ñòî, è âñåêè çèìíèê, êàêâî ãîâîðÿ, âñÿêî ïîìåùåíèå â ïîä çåìÿòà å áèëî èçõîä íà ãàëåðèÿ.
- Ïðåäïîëîæåíèÿ, îáàäèõ ñå.
- Íå, ãîñïîäèí Êàçîáîí, äîêàçàòåëñòâà. Âèå íå ñòå âëèçàëè â ãàëåðèèòå íà Ïðîâåíñ. Ïîðåäèöè îò çàëè â ñàìîòî ñúðöå íà çåìÿòà, öåëèòå èçïèñàíè ñúñ çíàöè è ðèñóíêè. Íàé-ìíîãî ãè èìà â ãàëåðèèòå, êîèòî ñïåëåîëîçèòå íàðè÷àò ëàòåðàëíè ïðîõîäè. Ìèñòè÷íè èçîáðàæåíèÿ îò òèïà íà äðóèäñêèòå. Ðèñóíêè îòïðåäè ïðèñòèãàíåòî íà ðèìëÿíèòå. Öåçàð å ìèíàë îòãîðå èì, à â òîâà âðåìå äîëó ñå ïîäãîòâÿëà ñúïðîòèâàòà, ìàãèÿòà, çàñàäàòà. Òàì ñà îòêðèëè ñèìâîëèòå íà êàòàðèòå, äà, ãîñïîäà, êàòàðèòå íå ñà æèâåëè ñàìî â îáëàñòòà Ïðîâàíñ, êàòàðèòå îò Ïðîâàíñ áèëè óíèùîæåíè, äîêàòî êàòàðèòå îò Øàìïàí îöåëåëè è ñå ñúáèðàëè ñêðèøîì òàì, â îíåçè êàòàêîìáè íà åðåñòà. Ñòî ñåäåìäåñåò è òðèìà áèëè èçãîðåíè íà ïîâúðõíîñòòà, íî äðóãèòå îñòàíàëè æèâè äîëó. Õðîíèêèòå ãè íàðè÷àò áóãðè èëè ìàíèõåéöè, ñïîðåä ñëó÷àÿ. Áóãðèòå áèëè áîãîìèëèòå, êàòàðè îò áúëãàðñêè ïðîèçõîä. À êàêâî îçíà÷àâà "bougre" íà ôðåíñêè? Â íà÷àëîòî çíà÷åëî ñîäîìèò, çàùîòî ñå ãîâîðåëî, ÷å áúëãàðñêèòå êàòàðè ñå îòäàâàëè íà òîçè íåâèíåí ïîðîê... - Òîé ñå çàñìÿ ñ èçâåñòíî ïðèòåñíåíèå. - À êîãî îáâèíÿâàëè â ñúùèÿ ãðÿõ? Òÿõ, Òàìïëèåðèòå... Íå å ëè ñòðàííî, êàê ìèñëèòå?
- Ñàìî äîíÿêúäå, îòâúðíàõ. - Ïî îíîâà âðåìå, àêî ñà èñêàëè äà ïðåìàõíàò åäèí åðåòèê, îáâèíÿâàëè ãî â ñîäîìèÿ...
- Òàêà å, íî ÷àêàéòå, àç íå ñìÿòàì, ÷å Òàìïëèåðèòå... Ðàçáèðà ñå, áèëè ñà âîéíèöè, à íèå, âîéíèöèòå, îáè÷àìå êðàñèâèòå æåíè è íèùî, ÷å ñà èçðè÷àëè êëåòâàòà "ìúæúò å ìúæ!" Íî ðàçêàçâàì âñè÷êî òîâà, çàùîòî íå ìèñëÿ, ÷å åðåòèöèòå êàòàðè ñëó÷àéíî ñà íàìåðèëè óáåæèùå â åäíî ñêðèâàëèùå íà Òàìïëèåðè. Âúâ âñåêè ñëó÷àé íÿìà ñúìíåíèå, ÷å Òàìïëèåðèòå ñà íàó÷èëè îò òÿõ êàê äà ñå îðèåíòèðàò â ãàëåðèèòå.
- Íî âñå ïàê, íàìåñè ñå Áåëáî, òîâà å ñàìî õèïîòåçà...
- Õèïîòåçà â íà÷àëîòî. Îáÿñíÿâàì âè ïðè÷èíèòå, êîèòî ìå íàêàðàõà äà èçñëåäâàì Ïðîâåíñ. Ñåãà ñòèãàìå äî ñúùíîñòòà íà èñòîðèÿòà. Â öåíòúðà íà Ïðîâåíñ ñå èçäèãà ãîëÿìà ãîòè÷åñêà ñãðàäà, "Õàìáàðúò çà äåñÿòúêà", à âèå çíàåòå, ÷å åäíî îò íàé-ãîëåìèòå ïðåäèìñòâà íà Òàìïëèåðèòå áèëî òîâà, ÷å ñúáèðàëè äåñÿòúêà, áåç äà äàâàò íèùî íà äúðæàâàòà. Îòäîëó, êàêòî íàâñÿêúäå, öÿëà ìðåæà îò òóíåëè, äíåñ â ìíîãî ëîøî ñúñòîÿíèå. È òàêà, äîêàòî ñå ðîâåõ èç àðõèâèòå íà Ïðîâåíñ, ïîïàäíàõ íà ìåñòåí âåñòíèê îò 1894 ãîäèíà. Â íåãî ïðî÷åòîõ, ÷å äâàìà äðàãóíè, êàâàëåðèòå Êàìèé Ëàôîðæ îò Òóð è Åäóàðä Èíãîëô îò Ïåòåðáóðã (òî÷íî òàêà, îò Ïåòåðáóðã) íÿêîëêî äíè ïî-ðàíî áèëè ïîñåòèëè Õàìáàðà, ïðèäðóæåíè îò ïàçà÷à, è ñëåçëè â åäíà îò ïîäçåìíèòå çàëè íà âòîðèÿ åòàæ ïîä ðàâíèùåòî íà çåìÿòà, à ïàçà÷úò, çà äà èì ïîêàæå, ÷å ñúùåñòâóâàò îùå åòàæè íàäîëó, òðîïíàë ñ êðàê ïî ïîäà è ñå ÷óëî êàê îòåêâà è êúíòè. Õðîíèêüîðúò ñå âúçõèùàâàøå íà áåçñòðàøíèòå äðàãóíè, êîèòî ñå âúîðúæèëè ñ ëàìïè è âúæåòà è ñå ñïóñíàëè â ãàëåðèèòå êàòî äåöà â èçîñòàâåíà ìèíà, îæóëâàéêè êîëåíå è ëàêòè è ïðîìúêâàéêè ñå ïî êîé çíàå êàêâè òàéíè ïðîõîäè. Ñòèãíàëè, êàêòî ïèøå âåñòíèêúò, äî âíóøèòåëíà çàëà ñ ãîëÿìî îãíèùå è êëàäåíåö â ñðåäàòà. Ñïóñíàëè åäèí êàìúê, âúðçàí ñ âúæå, è óñòàíîâèëè, ÷å êëàäåíåöúò å äúëáîê åäèíàäåñåò ìåòðà... Âúðíàëè ñå ñåäìèöà ïî-êúñíî ñ ïî-çäðàâè âúæåòà è äîêàòî äðóãàðèòå ìó äúðæàëè åäèíèÿ êðàé, Èíãîëô ñå ñïóñíàë â êëàäåíåöà è îòêðèë ãîëÿìî ïîìåùåíèå ñ êàìåííè ñòåíè, äåñåò íà äåñåò ìåòðà, âèñîêî ïåò. Åäèí ïî åäèí ñëåçëè è äðóãèòå äâàìà è ñè äàëè ñìåòêà, ÷å ñå íàìèðàò íà òðåòèÿ åòàæ ïîä ïîâúðõíîñòòà íà çåìÿòà, íà òðèäåñåò ìåòðà äúëáî÷èíà. Êàêâî âèäåëè è êàêâî íàïðàâèëè òðèìàòà â òàçè çàëà, íèêîé íå çíàå. Õðîíèêüîðúò ïðèçíàâà, ÷å êîãàòî îòèøúë äà ïðîâåðè íà ìÿñòî, íå ñúáðàë êóðàæ äà ñå ñïóñíå â êëàäåíåöà. Òàçè èñòîðèÿ ìå çàèíòðèãóâà è ìè ñå ïðèèñêà è àç äà îòèäà äà âèäÿ. Îò êðàÿ íà ìèíàëèÿ âåê äî äíåñ ìíîãî îò ïîäçåìíèòå ãàëåðèè ñà ñå ñðóòèëè è òîçè êëàäåíåö, äîðè è äà å ñúùåñòâóâàë, êîé çíàå êúäå ñå íàìèðà ñåãà. Ìèíà ìè ïðåç óì, ÷å äðàãóíèòå âåðîÿòíî ñà íàìåðèëè äîëó íåùî. Òî÷íî òèÿ äíè áÿõ ïðî÷åë åäíà êíèãà çà òàéíàòà íà çàìúêà Ðåí, îùå åäíà èñòîðèÿ, â êîÿòî ìàëêî èëè ìíîãî ñà çàìåñåíè Òàìïëèåðèòå. Áåäåí åíîðèéñêè ñâåùåíèê ñå çàåë äà ðåñòàâðèðà ñòàðàòà öúðêâà â íÿêàêâî ñåëöå îò äâåñòà äóøè. Ïîâäèãíàë åäèí êàìúê îò ïëî÷íèêà ïðåä îëòàðà è îòêðèë, êàêòî ðàçïðàâÿ, ñâèòúê èçâúíðåäíî ñòàðè ðúêîïèñè. À äàëè ñàìî ðúêîïèñè? Íèêîé íå çíàå êàêâî ñå ñëó÷èëî ñëåä òîâà, íî ïðåç ñëåäâàùèòå ãîäèíè òîçè ÷îâåê ñòàíàë íåâåðîÿòíî áîãàò, ïðúñêàë ïàðè íàëÿâî è íàäÿñíî, âîäåë ðàçãóëåí æèâîò è íàêðàÿ ñå îçîâàë â ñúäà... Àìè àêî íà åäèí îò äðàãóíèòå èëè è íà äâàìàòà ñå å ñëó÷èëî íåùî ïîäîáíî? Èíãîëô ñëèçà ïðúâ, íàìèðà ñêúïîöåíåí ïðåäìåò ñ íåãîëåìè ðàçìåðè, ñêðèâà ãî â ïàçâàòà ñè, êà÷âà ñå ãîðå, íå ïðîäóìâà íèùî íà äðóãèòå... Èíà÷å êàçàíî, àç ñúì óïîðèò è àêî íå ñúì áèë âèíàãè òàêúâ, ùÿõ äà èìàì ñúâñåì äðóã æèâîò. - Ïîñåòèòåëÿò íè äîêîñíà áåëåãà ñè ñ ïðúñòè. Ïîñëå âäèãíà ðúöå êúì ñëåïîî÷èåòî, ïîãëàäè êîñèòå ñè, ñÿêàø çà äà ñå óâåðè, ÷å ïðèëåïâàò äîáðå êúì ÷åðåïà ìó. - Â Ïàðèæ îòèäîõ âåäíàãà â òåëåôîííàòà öåíòðàëà è ïðîâåðèõ â ñïðàâî÷íèöèòå íà öÿëà Ôðàíöèÿ äàëè ñúùåñòâóâà ôàìèëèÿ Èíãîëô. Íàìåðèõ ñàìî åäíà, â Îêñåð. Âåäíàãà íàïèñàõ ïèñìî, êàòî ñå ïðåäñòàâèõ çà ó÷åí àðõåîëîã. Äâå ñåäìèöè ïî-êúñíî ïîëó÷àâàì îòãîâîð îò åäíà ñòàðà àêóøåðêà: áèëà äúùåðÿ íà îíçè Èíãîëô è áèëà ëþáîïèòíà äà íàó÷è çàùî ñå èíòåðåñóâàì îò íåãî è äîðè äàëè ñëó÷àéíî íå ñúì îòêðèë íåùî... Çíàåõ ñè. Èìàëî å íÿêàêâî òàéíà. Âåäíàãà çàìèíàõ çà Îêñåð. Ãîñïîæèöà Èíãîëô æèâååøå â ìàëêà êúùà, îáâèòà â áðúøëÿí, ñ äúðâåíà âðàòè÷êà êúì äâîðà, êîÿòî ñå çàòâàðÿøå ñ âðúâ÷èöà è ïèðîí. Âúçðàñòíà ãîñïîæèöà, ÷èñòè÷êà, ìèëà, íå îñîáåíî óìíà. Ïúðâàòà é ðàáîòà áåøå äà ïîïèòà êàêâî çíàÿ çà áàùà é è àç é ðàçêàçàõ êàê ñúì íàó÷èë, ÷å âåäíúæ òîé ñëÿçúë â ïîäçåìèåòî íà Ïðîâåíñ. Îáÿñíèõ é, ÷å ïèøà èñòîðè÷åñêî èçñëåäâàíå çà òîçè ðàéîí. Òÿ áåøå ñìàÿíà îò ìîÿ ðàçêàç - íèêîãà íå áèëà ÷óâàëà áàùà é äà å õîäèë â Ïðîâåíñ. Äà, áèë äðàãóí, íî íàïóñíàë ñëóæáàòà ïðåç 1895-à, îùå ïðåäè òÿ äà ñå ðîäè. Êóïèë òàçè êúùè÷êà â Îêñåð è ïðåç 1898 ãîäèíà ñå îæåíèë çà ìåñòíî ìîìè÷å ñ íåãîëÿìà çåñòðà. Ìàéêàòà óìðÿëà ïðåç õèëÿäà äåâåòñòîòèí è ïåòíàäåñåòà, êîãàòî ãîñïîæèöà Èíãîëô áèëà ïåòãîäèøíà. Êîëêîòî äî áàùàòà, òîé èç÷åçíàë ïðåç òðèäåñåò è ïåòà. Èç÷åçíàë â áóêâàëíèÿ ñìèñúë. Çàìèíàë çà Ïàðèæ, êàêòî ïðàâåë íàé-ìàëêî äâà ïúòè ãîäèøíî, è ïîâå÷å íè ñå ÷óë, íè ñå âèäÿë. Ìåñòíàòà æàíäàðìåðèÿ òåëåãðàôèðàëà â Ïàðèæ: íèêàêúâ ðåçóëòàò. Îáÿâèëè ãî çà ìúðòúâ. È òàêà, íàøàòà ãîñïîæèöà îñòàíàëà ñàìà è ñå õâàíàëà íà ðàáîòà, çàùîòî áàùèíîòî íàñëåäñòâî íå áèëî êîé çíàå êîëêî ãîëÿìî. Åñòåñòâåíî, íå ñè íàìåðèëà ñúïðóã è îò âúçäèøêèòå, êîèòî ñúïðîâîæäàõà äóìèòå é, ëè÷åøå, ÷å å èìàëî íÿêàêâà èñòîðèÿ, åäèíñòâåíà â æèâîòà é, êîÿòî ÿâíî áå çàâúðøèëà çëå. "È âñå ñ òàçè òðåâîãà, ñ òåçè íåïðåñòàííè óãðèçåíèÿ, ãîñïîäèí Àðäåíòè, ÷å íå çíàÿ íèùî çà áåäíèÿ ìè òàòêî, íèòî äîðè êúäå å ãðîáúò ìó, âñå íÿêúäå å áèë ïîãðåáàí..." Èìàøå íóæäà äà ãîâîðè çà íåãî: êîëêî áèë íåæåí, êðîòúê, ïîäðåäåí, íà÷åòåí. Ïî öÿë äåí ñåäÿë â ìàëêèÿ ñè êàáèíåò ãîðå, â ìàíñàðäíèÿ åòàæ, è âñå ÷åòÿë è ïèøåë. Â îñòàíàëîòî âðåìå ñå ðàçõîæäàë èç äâîðà èëè ðàçãîâàðÿë ñ 
àïòåêàðÿ, è òîé âå÷å ïîêîéíèê. Îò âðåìå íà âðåìå, êàêòî áå ñïîìåíàëà, îòèâàë äî Ïàðèæ ïî ðàáîòà, òàêà ïîíå òâúðäÿë. Íî âèíàãè ñå âðúùàë ñ ïàêåò êíèãè. Ñòàè÷êàòà ìó áèëà ïðåòúïêàíà, ïîêàíè ìå äà ÿ âèäÿ. Êà÷èõìå ñå. Ìàëêà, ñïðåòíàòà ñòàÿ, êîÿòî ãîñïîæèöà Èíãîëô ïî÷èñòâàëà îò ïðàõ âñÿêà ñåäìèöà. Íà ãðîáà íà ìàéêà ñè íîñåëà öâåòÿ, à çà áàùà ñè ïðàâåëà ñàìî òîâà. Âñè÷êî áèëî òàêà, êàêòî ãî îñòàâèë òîé, ùÿëà äà áúäå ùàñòëèâà, àêî ñå áèëà èçó÷èëà, ÷å äà ãè ÷åòå, íî êíèãèòå áèëè íà ñòàðîôðåíñêè, ëàòèíñêè, íåìñêè, äîðè íà ðóñêè, çàùîòî òàòêîòî áèë ðîäåí è ïðåêàðàë äåòñòâîòî ñè â Ðóñèÿ - áèë ñèí íà ÷èíîâíèê âúâ ôðåíñêîòî ïîñîëñòâî. Áèáëèîòåêàòà ñúäúðæàøå ñòîòèöè òîìîâå, ïîâå÷åòî (è àç òúðæåñòâóâàõ) çà ïðîöåñà ñðåùó Òàìïëèåðèòå, íàïðèìåð "Èñòîðè÷åñêè ïàìåòíèöè, ñâúðçàíè ñ ïðèñúäàòà íàä Ðèöàðèòå íà Õðàìà" îò Ðåéíóàð, 1813-à, èñòèíñêà àíòèêâàðíà öåííîñò. Ìíîæåñòâî êíèãè âúðõó òàéíîïèñà, íàïðàâî êîëåêöèÿ íà êðèïòîëîã, íÿêîëêî èçñëåäâàíèÿ ïî ïàëåîãðàôèÿ è äèïëîìàöèÿ. Èìàøå åäèí ðåãèñòúð ñúñ ñòàðè ñìåòêè è ðàçãðúùàéêè ãî, ïîïàäíàõ íà áåëåæêà, êîÿòî ìå íàêàðà äà ïîäñêî÷à: îòíàñÿøå ñå äî ïðîäàæáàòà íà êîâ÷åæå áåç äðóãè óòî÷íåíèÿ è áåç èìå íà êóïóâà÷à. Íÿìàøå äîðè öèôðè, íî äàòàòà áåøå îò 1895 ãîäèíà è íåïîñðåäñòâåíî îòäîëó áÿõà èçáðîåíè òî÷íè ñóìè - ñìåòêîâîäíà êíèãà íà ïðåäâèäëèâ ãîñïîäèí, êîéòî âíèìàòåëíî óïðàâëÿâà ñâîåòî èìóùåñòâî. Îòêðèõ è íÿêîëêî ñìåòêè çà çàêóïóâàíå íà êíèãè îò ïàðèæêè àíòèêâàðè. Ñõåìàòà íà èñòîðèÿòà ïîñòåïåííî ìè ñå èçÿñíÿâàøå: Èíãîëô íàìèðà â êðèïòàòà çëàòíî êîâ÷åæå, èíêðóñòèðàíî ñúñ ñêúïîöåííè êàìúíè, íå ñå çàìèñëÿ íèòî çà ìèã, à ãî ïúõâà ïîä êóðòêàòà ñè, êà÷âà ñå ãîðå è íå êàçâà íèùî íà ñâîèòå äðóãàðè. Êàòî ñå ïðèáèðà âêúùè, îòêðèâà â êîâ÷åæåòî ïåðãàìåíò, óáåäåí ñúì. Îòèâà â Ïàðèæ, âëèçà âúâ âðúçêà ñ íÿêàêúâ àíòèêâàð, ëèõâàð èëè êîëåêöèîíåð è ñëåä êàòî ïðîäàâà êîâ÷åæåòî, ìîæå áè íà çàãóáà, ñè îñèãóðÿâà ãîðå-äîëó íîðìàëíî ñúùåñòâóâàíå. Íî ïðàâè è îùå íåùî: íàïóñêà äðàãóíèòå, îòòåãëÿ ñå íà ñåëî è çàïî÷âà äà êóïóâà êíèãè è äà èçó÷àâà ïåðãàìåíòà. Ìîæå áè ïî ïðèðîäà å áèë èìàíÿð: èíà÷å áè ëè ñå ñïóñíàë â ïîäçåìèåòî íà Ïðîâåíñ? È âåðîÿòíî å áèë äîñòàòú÷íî íà÷åòåí, çà äà ðåøè, ÷å ìîæå ñàì äà ðàçãàäàå íàõîäêàòà. Ðàáîòè ñïîêîéíî, íåñìóùàâàí îò íèêîãî, êàòî èñòèíñêè ñàìîòíèê, â ïðîäúëæåíèå íà òðèäåñåò ãîäèíè. Äàëè å ðàçêàçàë íÿêîìó çà ñâîåòî îòêðèòèå? Íå ñå çíàå. Ôàêò å îáà÷å, ÷å ïðåç 1935 ãîäèíà íàâÿðíî å ïî÷óâñòâóâàë, ÷å å ñòèãíàë èëè äî íåùî íîâî, èëè, îáðàòíî, äî ìúðòâà òî÷êà, çàùîòî ðåøàâà äà ñå îáúðíå êúì íÿêîãî. È òóê ñúùî èìà äâà âàðèàíòà - òîçè íÿêîé å òðÿáâàëî èëè äà ÷óå êàêâî çíàå Èíãîëô, èëè äà êàæå òîâà, êîåòî Èíãîëô íå çíàå. Íî òîâà, êîåòî å çíàåë, âåðîÿòíî å áèëî òîëêîâà òàéíî è òîëêîâà óæàñÿâàùî, ÷å äðóãèÿò, êúì êîãîòî ñå å îáúðíàë, ïðàâè òàêà, ÷å Èíãîëô äà èç÷åçíå. Íî äà ñå âúðíåì êúì ìàíñàðäàòà. Ìåæäóâðåìåííî òðÿáâàøå äà ñå ðàçáåðå äàëè Èíãîëô íå å îñòàâèë íÿêàêâà ñëåäà. Êàçàõ íà ìèëàòà ãîñïîæèöà, ÷å àêî ïðåãëåäàì êíèãèòå íà áàùà é, ìîæå áè ùå íàìåðÿ ñëåäè îò îòêðèòèåòî ìó â Ïðîâåíñ è ÷å â ìîÿòà êíèãà ùå ìîãà äà îïèøà ïîäðîáíî íåãîâàòà èñòîðèÿ. Òÿ ñå âúîäóøåâè - áåäíèÿò òàòêî! - è ìå ïîêàíè äà îñòàíà öåëèÿ ñëåäîáåä è àêî å íóæíî è íà äðóãèÿ äåí, äîíåñå ìè êàôå, çàïàëè ëàìïèòå è ñè îòèäå â ãðàäèíàòà, êàòî ìå îñòàâè ãîñïîäàð íà ïîëîæåíèåòî. Ñòåíèòå íà ñòàÿòà áÿõà ãëàäêè è áåëè, íå ñå âèæäàõà ðàêëè, ñêðèíîâå, äîëàïè, êúäåòî äà ðîâÿ, íî íå ïðîïóñíàõ íèùî, ïîãëåäíàõ ïîä, âúâ è íàä ìàëêîòî ìåáåëè è â ïî÷òè ïðàçíèÿ ãàðäåðîá, â êîéòî âèñÿõà íÿêîëêî êîñòþìà, íàòúïêàíè ñ íàôòàëèí, íàäíèêíàõ çàä òðèòå êàðòèíè, ãðàâþðè íà ïåéçàæè. Ùå âè ñïåñòÿ ïîäðîáíîñòèòå, íî ùå âè êàæà ñàìî, ÷å ðàáîòèõ ñòàðàòåëíî, íå ïðîñòî îïèïàõ òàïèöåðèÿòà íà äèâàíèòå, íî è çàáèõ èãëè â òÿõ, çà äà ðàçáåðà äàëè íÿìà íÿêîå ÷óæäî òÿëî...
Äàäîõ ñè ñìåòêà, ÷å ïîëêîâíèêúò íå ñå å ïîäâèçàâàë ñàìî ïî áîéíèòå ïîëåòà.
- Îñòàâàõà ìè êíèãèòå, çà âñåêè ñëó÷àé ïúðâî òðÿáâàøå äà ñè çàïèøà çàãëàâèÿòà è äà ïðîâåðÿ äàëè íÿìà áåëåæêè ïî ïîëåòàòà, ïîä÷åðòàâàíèÿ, íÿêàêúâ çíàê... È íàêðàÿ, ïîäõâàùàéêè åäèí ñòàð òîì ñ òåæêà ïîäâúðçèÿ, àç ãî èçïóñíàõ è òîé ïàäíà íà çåìÿòà. Îò íåãî èçïàäíà ëèñò, íàïèñàí íà ðúêà. Àêî ñå ñúäè ïî õàðòèÿòà, ÿâíî îòêúñíàòà îò òåòðàäêà, è ïî ìàñòèëîòî, íå èçãëåæäàøå ìíîãî ñòàð, ìîæåøå äà áúäå ïèñàí ïðåç ïîñëåäíèòå íÿêîëêî ãîäèíè îò æèâîòà íà Èíãîëô. Îùå ïðè ïúðâèÿ ïîãëåä ðàç÷åòîõ áåëåæêàòà â ïîëåòî: "Ïðîâåíñ, 1894". Ìîæåòå äà ñè ïðåäñòàâèòå ìîåòî âúëíåíèå, ÷óâñòâàòà, êîèòî ìå îáçåõà. Ðàçáðàõ, ÷å Èíãîëô å îòèøúë â Ïàðèæ ñ îðèãèíàëíèÿ ïåðãàìåíò, íî ëèñòúò ïðåä ìåí ïðåäñòàâëÿâàøå íåãîâîòî êîïèå. Íå ñå ïîêîëåáàõ. Ãîñïîæèöà Èíãîëô áåøå áúðñàëà ïðàõ ïî êíèãèòå, íî òàêà è íå áå îòêðèëà òîçè ëèñò, èíà÷å ùåøå äà ìè êàæå. Äîáðå, òÿ íÿìàøå è äà óçíàå çà íåãî. Ñâåòúò ñå äåëè íà ïîáåäèòåëè è ïîáåäåíè. Ïîäîáàâàùà ÷àñò îò íåóñïåõà ñå áå ïàäíàëà äîòîãàâà íà ìåí, ñåãà òðÿáâàøå äà ñãðàá÷à ïîáåäàòà çà êîñèòå. Âçåõ ëèñòà è ãî ïðèáðàõ â äæîáà ñè. Ñëÿçîõ ïðè ãîñïîæèöàòà è é êàçàõ, ÷å íå ñúì íàìåðèë íèùî èíòåðåñíî, íî ÷å áèõ ñïîìåíàë èìåòî íà áàùà é, àêî áåøå íàïèñàë íåùî, è òÿ ìå áëàãîñëîâè. Ãîñïîäà, åäèí ÷îâåê íà äåéñòâèåòî, ïðè òîâà èçãàðÿí îò ñòðàñò êàòî òàçè, êîÿòî èçãàðÿøå ìåí, íå òðÿáâà äà ñå ðúêîâîäè îò ïðåêàëåíî ìíîãî ñêðóïóëè ïðåä ñèâîòàòà íà åäíî ñúùåñòâóâàíå, êîåòî ñúäáàòà âå÷å å îñúäèëà.
- Íå ñå îïðàâäàâàéòå, ïðåêúñíà ãî Áåëáî. - Íàïðàâèëè ñòå ãî âå÷å. Ñåãà ðàçêàçâàéòå íàòàòúê.
- Äà, ãîñïîäà, ñåãà ùå âè ïîêàæà òîçè òåêñò. Äîíåñúë ñúì ôîòîêîïèå. Íî íå îò íåäîâåðèå êúì âàñ. Ïðîñòî íå áèâà îðèãèíàëúò äà ñå ïîõàáÿâà.
- Íî òîâà, êîåòî ñòå íàìåðèëè ïðè Èíãîëô, ñúùî íå å îðèãèíàë, îáàäèõ ñå àç. 
- Áèëî å êîïèå íà åäèí ïðåäïîëàãàåì îðèãèíàë.
- Ãîñïîäèí Êàçîáîí, êîãàòî îðèãèíàë íå ñúùåñòâóâà, è ïúðâîòî êîïèå å îðèãèíàë.
- Íî å âúçìîæíî Èíãîëô äà ãî å ïðåïèñàë íåòî÷íî.
- Âèå íå çíàåòå äàëè å òàêà. À àç çíàÿ, ÷å Èíãîëô êàçâà èñòèíàòà, çàùîòî íå âèæäàì êàêâà äðóãà ìîæå äà áúäå èñòèíàòà. Ñëåäîâàòåëíî êîïèåòî íà Èíãîëô å îðèãèíàëúò. Ñúãëàñíè ëè ñìå ïî òîçè âúïðîñ, èëè ùå ñè èãðàåì íà èíòåëåêòóàëöè?
- Íåíàâèæäàì ãè, êàçà Áåëáî. - Õàéäå, ïîêàæåòå âàøåòî îðèãèíàëíî êîïèå.


19


Ñëåä Áîæüî Îðäåíúò íèòî çà ìèã íå å ïðåñòàíàë äà ñúùåñòâóâà, à ñëåä Îìîí íèå ïîçíàâàìå öÿëà íåïðåêúñíàòà ïîðåäèöà îò Âåëèêè Ìàãèñòðè íà Îðäåíà ÷àê äî íàøè äíè è àêî èìåíàòà íà ñåäàëèùåòî íà Âåëèêèÿ Ìàãèñòúð è íà èñòèíñêèòå Âúðõîâíè Óïðàâíèöè, êîèòî ðúêîâîäÿò Îðäåíà è íàñî÷âàò äíåñ íåãîâèòå âúçâèøåíè äåëà, ñà èçâåñòíè ñàìî íà òåñíèÿ êðúã îò ïîñâåòåíè è àêî òîâà ñåäàëèùå ñå äúðæè â íåïðîíèöàåìà òàéíà, òî å çàùîòî ÷àñúò íà Îðäåíà îùå íå å óäàðèë è âðåìåíàòà íå ñà íàñòúïèëè...
(Ðúêîïèñ îò 1760 ã., ïóáëèêóâàí îò Ã. À. Øóìàí âúâ "Âúçíèêâàíåòî íà ðèöàðñêèòå ñòåïåíè â Ìàñîíñòâîòî ïðåç ñðåäàòà íà ÕVIII âåê", "Öåõåë", 1882, ñ. 178-190)



Òîâà áåøå ïúðâèÿò íàé-äàëå÷åí êîíòàêò ñ Ïëàíà. Â òîçè äåí ìîæåõ äà áúäà äðóãàäå. Àêî íå ñå íàìèðàõ â ñòàÿòà íà Áåëáî, ñåãà ùÿõ äà áúäà, äà ðå÷åì, â Ñàìàðêàíä è äà ïðîäàâàì ñóñàì èëè äà èçäàâàì êíèãè íà Áðàéëîâàòà àçáóêà, èëè ïúê äà ñúì äèðåêòîð íà Ïúðâàòà íàöèîíàëíà áàíêà íà Îãíåíà çåìÿ, çíàå ëè ÷îâåê? Îáóñëîâåíàòà ñëó÷àéíîñò âèíàãè å çàêîíîìåðíà, çàùîòî ïðåäïîñòàâêèòå ñà ÿ ïîäãîòâèëè. Îíçè äåí áÿõ òàì è çàòîâà ñåãà ñúì òóê, êúäåòî ñúì.
Ñ òåàòðàëåí æåñò ïîëêîâíèêúò íè ïîêàçà ëèñòà. Ïàçÿ ãî è ñåãà ïðè ìåí, â ïëàñòìàñîâà ïàïêà, îùå ïî-ïîæúëòÿë è íå÷åòëèâ, îòêîëêîòî òîãàâà, òåðìè÷íà õàðòèÿ, êàêâàòî ñå èçïîëçóâàøå íàâðåìåòî. Â äåéñòâèòåëíîñò òîâà ñà äâà òåêñòà, ïúðâèÿò èçïúëâà ïëúòíî ãîðíàòà ïîëîâèíà íà ëèñòà, à âòîðèÿò å ðåõàâ, ñ íåäîâúðøåíè ðåäîâå...
Ïúðâèÿò ïðåäñòàâëÿâà íåùî êàòî äÿâîëñêà ìîëèòâà, ïàðîäèÿ íà ñåìèòñêè åçèê:

Kuabris Defrabax Rexulon Ukkazaal Ukzaab Urpaefel Taculbain Habrak Hacoruin Maquafel Tebrain Hmcatuin Rokasor Himesor Argaabil Kaquaan Docrabax Reisaz Reisabrax Decaiquan Oiquaquiel Zaitabor Qaxaop Dugraq Xaelobran Disaeda Magisuan Raitak Huidal Uscolda Arabaom Zipreus Mecrim Cosmae Duquifas Rocarbis.

- Íå ìîæå äà ñå êàæå, ÷å å ìíîãî ÿñíî, îòáåëÿçà Áåëáî.
- Íàëè? - îòâúðíà ñ óñìèâêà ïîëêîâíèêúò. - È ùÿõ öåëèÿ ñè æèâîò äà ïðîïèëåÿ çàðàäè òàçè ðàáîòà, àêî åäèí äåí, ïî÷òè ñëó÷àéíî, íå áÿõ îòêðèë íà åäíà ñåðãèÿ êíèãàòà íà Òðèòåìèé è àêî ïîãëåäúò ìè íå ñå áå ñïðÿë âúðõó åäíî îò íåãîâèòå øèôðîâàíè ïîñëàíèÿ: "Ïàìåðñèåë Îñõóðìè Äåëìóçîí Òàôëîèí..." Íàìåðèõ òàçè ñëåäà è òðúãíàõ ïî íåÿ. Íå çíàåõ êîé å Òðèòåìèé, íî â Ïàðèæ íàìåðèõ åäíî èçäàíèå íà íåãîâàòà "Steganographia, hoc est ars per occultam scripturam animi sui voluntatem absentibus aperiendi certa", Ôðàíêôóðò, 1606. "Ñòåãàíîãðàôèÿ èëè Èçêóñòâîòî äà îòêðèåø ÷ðåç ìàãè÷åñêî ïèñìî ñîáñòâåíàòà ñè äóøà ïðåä äàëå÷íè ëèöà". Íåâåðîÿòíà ëè÷íîñò å áèë òîçè Òðèòåìèé. Áåíåäèêòèíñêè ìîíàõ îò Øïàíõàéì, æèâÿë ïðåç ÕV-ÕVI âåê, ó÷åí, êîéòî çíàåë è åâðåéñêè, è õàëäåéñêè, êàêòî è íÿêîè èçòî÷íè åçèöè êàòî òàòàðñêè, èìàë âðúçêè ñ òåîëîçè, êàáàëèñòè, àëõèìèöè, âåðîÿòíî è ñ âåëèêèÿ Êîðíåëèé Àãðèïà ôîí Íåòåñõàéì [115], à ìîæå áè è ñ Ïàðàöåëç [116]... Òðèòåìèé ìàñêèðà ñâîèòå îòêðèòèÿ â îáëàñòòà íà òàéíîïèñà ñ åâòèíè íåêðîìàíòñêè íîìåðà, òâúðäè, ÷å òðÿáâà äà ñå èçïðàùàò øèôðîâàíè ïîñëàíèÿ îò ðîäà íà òîâà ïðåä âàñ, ñëåä êîåòî ïîëó÷àòåëÿò òðÿáâàëî äà íàçîâå àíãåëè êàòî Ïàìåðñèåë, Ïàäèåë, Äîðîòèåë è ò.í., êîèòî ùåëè äà ìó ïîìîãíàò äà ðàç÷åòå èñòîðè÷åñêîòî ïîñëàíèå. Íî ïðèìåðèòå, êîèòî äàâà, ñà ÷åñòî âîåííè ñâåäåíèÿ, à êíèãàòà å ïîñâåòåíà íà ïàëàòèíñêèÿ ãðàô è õåðöîã íà Áàâàðèÿ Ôèëèï è ïðåäñòàâëÿâà åäèí îò ïúðâèòå îáðàçöè íà ñåðèîçåí êðèïòîãðàôñêè òðóä, âúîáùå ðàáîòà çà ñåêðåòíèòå ñëóæáè.
- Èçâèíåòå, íàìåñèõ ñå àç, - íî àêî ñúì ðàçáðàë äîáðå, Òðèòåìèé å æèâÿë íàé-ìàëêî ñòî ãîäèíè ñëåä íàïèñâàíåòî íà òîâà ïèñìî, ñ êîåòî ñåãà ñå çàíèìàâàìå. Êàê ñè ãî îáÿñíÿâàòå?
- Òðèòåìèé ó÷àñòâóâàë â íÿêàêâî êåëòñêî äðóæåñòâî, êîåòî ñå çàíèìàâàëî ñ ôèëîñîôèÿ, àñòðîëîãèÿ, ïèòàãîðåéñêà ìàòåìàòèêà. Ñõâàùàòå ëè âðúçêàòà? Òàìïëèåðèòå ñà îðäåí, êîéòî ñå îïèðà è íà ìúäðîñòòà íà äðåâíèòå êåëòè, òîâà å äîêàçàíî íàé-êàòåãîðè÷íî. Ïî íÿêàêâè ïúòèùà Òðèòåìèé å ñòèãíàë äî ñúùèòå êðèïòîãðàôñêè ñèñòåìè, êîèòî ñà èçïîëçóâàëè è Òàìïëèåðèòå.
- Íåâåðîÿòíî! - âúçêëèêíà Áåëáî. - À êàêâî âñúùíîñò îçíà÷àâà òàéíîòî ïîñëàíèå?
- Ñïîêîéíî, ãîñïîäà. Òðèòåìèé ïðåäëàãà ÷åòèðèäåñåò ãëàâíè è äåñåò âòîðîñòåïåííè êðèïòîñèñòåìè. Àç èìàõ êúñìåò èëè ïî-òî÷íî Òàìïëèåðèòå îò Ïðîâåíñ íå ñà ñå ïðåñèëâàëè ìíîãî, òúé êàòî ñà ñìÿòàëè, ÷å íèêîé íÿìà äà ðàçãàäàå òåõíèÿ êëþ÷. Èçïðîáâàõ âåäíàãà ïúðâàòà îò ÷åòèðèäåñåòòå ãëàâíè êðèïòîñèñòåìè, òðúãâàéêè îò õèïîòåçàòà, ÷å â òîçè òåêñò ñà âàæíè ñàìî èíèöèàëèòå.
Áåëáî ïîèñêà ëèñòà è ãî ðàçãëåäà.
- Íî è òàêà ñå ïîëó÷àâà áåçñìèñëèöà: êóäðóóóò...
- Åñòåñòâåíî, îòâúðíà ñíèçõîäèòåëíî ïîëêîâíèêúò. - Òàìïëèåðèòå íå ñà ñå ïðåñèëâàëè, íî íå ñà áèëè è ëåíèâè. Òîâà, êîåòî ñå ïîëó÷àâà, íà ñâîé ðåä å ñúùî øèôðîâàíî ïîñëàíèå è àç âåäíàãà ñå äîñåòèõ çà âòîðàòà ñåðèÿ îò äåñåò êðèïòîñèñòåìè. È òàêà, çà òàçè âòîðà ñåðèÿ Òðèòåìèé èçïîëçóâà êðúãîâå è êðúãúò íà ïúðâàòà å òàêúâ:

*
{êëèøå îò îêîëî 7 ñàíòèìåòðà} - êàðòèíêàòà, óâè ÿ íÿìà - àêî íÿêîé ÿ ñêàíèðà è ìè ÿ ïðàòè (sfiction_bg@mail.com), ùå ÿ ñëîæà.
*

Èçâàäè îò ÷àíòàòà ñè äðóãî ôîòîêîïèå, ïðèáëèæè ñòîëà ñè äî ìàñàòà è íè íàêàðà äà ïðîñëåäèì áóêâèòå, êîèòî íè ñî÷åøå ñúñ çàòâîðåíàòà ñè õèìèêàëêà.

- Òîâà å íàé-ïðîñòàòà ñèñòåìà. Âçåìà ñå ïðåäâèä ñàìî íàé-âúíøíèÿò êðúã. Âñÿêà áóêâà îò ãëàâíîòî ïîñëàíèå ñå çàìåñòâà ñ áóêâàòà, êîÿòî ÿ ïðåäõîæäà: À ñúñ Z, Â ñ À è ò. í. Íàïðàâî äåòñêà èãðà çà åäèí òàåí àãåíò äíåñ. Íî ïî îíîâà âðåìå ñå ñìÿòàëî çà ìàãüîñíè÷åñòâî. Ðàçáèðà ñå, çà äåøèôðèðàíåòî ñå âúðâè ïî îáðàòíèÿ ðåä è âñÿêà áóêâà îò øèôðîâàíèÿ òåêñò ñå çàìåñòâà ñúñ ñëåäâàùàòà. Îïèòàõ è îòíîâî èìàõ êúñìåò, ÷å óëó÷èõ îò ïúðâèÿ ïúò. È åòî ãî ðåøåíèåòî. - Íàïèñà: "ÕÕÕVI inuisibles separez en six bandes". - Òðèäåñåò è øåñòòå íåâèäèìè ðàçäåëè íà øåñò ãðóïè.
- È êàêâî îçíà÷àâà òîâà?
- Íà ïðúâ ïîãëåä íèùî. Ñòàâà äóìà çà åäèí âèä ïàðîëà, íàïèñàíà îò ðèòóàëíè ñúîáðàæåíèÿ íà òàåí åçèê. À ïîñëå çà îñòàíàëîòî íàøèòå Òàìïëèåðè, óáåäåíè, ÷å ïðåäàâàò ñâîåòî ïîñëàíèå ñàìî íà ïîñâåòåíèòå, ñå îãðàíè÷èëè ñ ôðåíñêèÿ åçèê îò ÷åòèðèíàäåñåòè âåê. Íî íåêà âèäèì âòîðèÿ òåêñò.

a la ... Saint Jean
36 p charrete de fein
6 ... entiers avec saiel
p ... les blancs mantiax
r ... s ... chevaliers de Pruins pour la ... j . nc .
6 foiz 6 en 6 places
chascune foiz 20 a ... 120 a ...
iceste est l'ordonation
al donjon li premiers
it li secunz joste iceus qui ... pans
it al refuge
it a Nostre Dame de l'altre part de l'iau
it a l'ostel des popelicans
it a la pierre
3 foiz 6 avant la feste ... la Grant Pute

- Òîâà ñåãà å íåøèôðîâàíèÿò òåêñò, òàêà ëè? - çàïèòà Áåëáî åäíîâðåìåííî ðàçî÷àðîâàí è ðàçâåñåëåí.
- Íÿìà ñúìíåíèå, ÷å â ïðåïèñà íà Èíãîëô ìíîãîòî÷èÿòà èçîáðàçÿâàò íå÷åòëèâèòå äóìè, ìåñòàòà, êúäåòî ïåðãàìåíòúò å áèë ïðîêúñàí... Íî åòî ñåãà ìîÿ âàðèàíò, â êîéòî, ñìåÿ äà òâúðäÿ, ïîíÿòèÿòà ñà ÿñíè è áåçñïîðíè, è âúçñòàíîâÿâàì òåêñòà â öåëèÿ ìó ñòàðèíåí áëÿñúê... - Îáúðíà ñ æåñò íà ôîêóñíèê ôîòîêîïèåòî è íè ïîêàçà ñîáñòâåíèòå ñè áåëåæêè, íàïèñàíè ñ ïå÷àòíè áóêâè.

ÏÐÅÇ (ÍÎÙÒÀ ÍÀ) ÑÂÅÒÈ ÉÎÀÍ
36 (ÃÎÄÈÍÈ) Ñ(ËÅÄ) ÊÀÐÓÖÀÒÀ ÑÚÑ ÑÅÍÎ
6 (ÏÎÑËÀÍÈß) ÖßËÎÑÒÍÈ Ñ ÏÅ×ÀÒ
ÇÀ (ÐÈÖÀÐÈÒÅ Ñ) ÁÅËÈ ÏËÀÙÎÂÅ (ÒÀÌÏËÈÅÐÈ)
Ð(ÅËÀÏÑÈ) ÎÒ ÏÐÎÂÅÍÑ ÇÀ (ÎÒÌÚ)ÙÅÍÈÅ
6 ÏÚÒÈ ÍÀ 6 ÌÅÑÒÀ
ÂÑÅÊÈ ÏÚÒ 20 (ÃÎÄÈÍÈ ÏÐÀÂÈ) 120 (ÃÎÄÈÍÈ)
ÒÎÂÀ Å ÏËÀÍÚÒ
ÎÒÈÂÀÒ Â ÇÀÌÚÊÀ ÏÚÐÂÈÒÅ
ÎÒ(ÍÎÂÎ ÑËÅÄ 120 ÃÎÄÈÍÈ) ÂÒÎÐÈÒÅ ÑÅ ÄÎÁÀÂßÒ ÊÚÌ ÒÅÇÈ (Ñ) ÕËßÁÀ
ÎÒÍÎÂÎ Â ÓÁÅÆÈÙÅÒÎ
ÎÒÍÎÂÎ ÍÀ ÍÀØÀÒÀ ÌÀÉÊÀ ÎÒÂÚÄ ÐÅÊÀÒÀ
ÎÒÍÎÂÎ Â ÇÀÌÚÊÀ ÍÀ ÏÎÏÅËÈÊÀÍÈÒÅ
ÎÒÍÎÂÎ ÍÀ ÊÀÌÚÊÀ
3 ÏÚÒÈ 6 (666) ÏÐÅÄÈ ÏÐÀÇÍÈÊÀ (ÍÀ) ÂÅËÈÊÀÒÀ ÁËÓÄÍÈÖÀ

- Êàòî íà êèòàéñêè, èçêîìåíòèðà Áåëáî.
- Ðàçáèðà ñå, âñè÷êî òðÿáâà äà áúäå ðàçòúëêóâàíî. Íî Èíãîëô ÿâíî å óñïÿë, êàêòî óñïÿõ è àç. Íå å òîëêîâà íåÿñíî, êîëêîòî èçãëåæäà, íî òðÿáâà äà ñå çíàå èñòîðèÿòà íà Îðäåíà. - Çàìúë÷à. Ïîñëå ïîìîëè çà ÷àøà âîäà è ïðîäúëæè äà ïðîñëåäÿâà òåêñòà äóìà ïî äóìà: - È òàêà, "ïðåç íîùòà íà Ñâåòè Éîàí, òðèäåñåò è øåñò ãîäèíè ñëåä êàðóöàòà ñúñ ñåíî". Òàìïëèåðèòå, îïðåäåëåíè äà ïðîäúëæàò ñúùåñòâóâàíåòî íà îðäåíà, ñå èçìúêâàò îò àðåñòèòå ïðåç ñåïòåìâðè 1307 ãîäèíà ñ åäíà âîëñêà êàðóöà. Ïî òîâà âðåìå áðîåëè åäíà ãîäèíà îò Âåëèêäåí äî Âåëèêäåí. Ñëåäîâàòåëíî 1307 ãîäèíà çàâúðøâà, êîãàòî ñïîðåä íàøåòî ëåòîáðîåíå å áèë Âåëèêäåí íà 1308-à. Ñëåä ñúäáîâíèòå òðèäåñåò è øåñò ãîäèíè ñå íàìèðàìå â íàøàòà 1344-òà. Ïîñëàíèåòî å áèëî îñòàâåíî â êðèïòàòà â ñêúïîöåííî êîâ÷åæå êàòî çàëîã, òúðæåñòâåí àêò çà íÿêàêâî ñúáèòèå, êîåòî ñå å ñëó÷èëî íà òîâà ìÿñòî ñëåä âúçñòàíîâÿâàíåòî íà òàéíèÿ îðäåí ïðåç íîùòà ñðåùó Ñâåòè Éîàí, òîåñò íà 23 þíè 1344 ãîäèíà.
- Çàùî ïúê 1344-òà?
- Ñìÿòàì, ÷å îò 1307-à äî 1344-òà òàéíèÿò îðäåí ñå ðåîðãàíèçèðà è ïîäãîòâÿ çà ïðîåêòà, îáîçíà÷åí â ïåðãàìåíòà. Òðÿáâàëî å äà ñå èç÷àêà áóðÿòà äà ïðåìèíå è äà ñå âúçñòàíîâÿò âðúçêèòå ìåæäó Òàìïëèåðèòå îò ïåò-øåñò ìåñòà. Îò äðóãà ñòðàíà, Òàìïëèåðèòå ñà ÷àêàëè èìåííî òðèäåñåò è øåñò ãîäèíè, à íå òðèäåñåò è ïåò èëè òðèäåñåò è ñåäåì, çàùîòî å î÷åâèäíî, ÷å ÷èñëîòî òðèäåñåò è øåñò å ïðèòåæàâàëî çà òÿõ ìèñòè÷åí ñìèñúë, êîåòî ñå ïîòâúðæäàâà è îò øèôðîâàíîòî ïîñëàíèå. Âúòðåøíèÿò ñáîð íà 36 å äåâåò, à íå å íåîáõîäèìî äà âè ïðèïîìíÿì äúëáîêèòå çíà÷åíèÿ íà òîâà ÷èñëî.
- Ìîæå ëè?
Áåøå ãëàñúò íà Äèîòàëåâè, êîéòî ñå áå ïðîìúêíàë çàä ãúðáîâåòå íè, íåçàáåëåæèì è òèõ êàòî Òàìïëèåð îò Ïðîâåíñ.
- Òî÷íî õëÿá çà òåá, ïîñðåùíà ãî Áåëáî. Ïðåäñòàâè ãî íàáúðçî. Ïîëêîâíèêúò íå èçãëåæäàøå ñìóòåí îò ïðåêúñâàíåòî, äîðè ñÿêàø ñå ðàäâàøå, ÷å ùå èìà ïî-ìíîãîáðîéíà è çàèíòðèãóâàíà ïóáëèêà. Ïðîäúëæè äà òúëêóâà òåêñòà, à â òîâà âðåìå Äèîòàëåâè ùåøå äà ñå ïðúñíå îò óäîâîëñòâèå ïðè òåçè íóìåðîëîãè÷íè ëàêîìñòâà. ×èñòà Ãåìàòðèÿ [117].
- Ñòèãàìå äî ïå÷àòèòå: øåñò öåëè íåùà ñ åäèí ïå÷àò. Èíãîëô èçíàìèðà íÿêàêâà õèòðèíà, ðàçáèðà ñå, è òÿ å çàïå÷àòàíà. Çà êîãî å áèëà çàïå÷àòàíà? Çà Áåëèòå ïëàùîâå, çíà÷è çà Òàìïëèåðèòå. Ñåãà âèæäàìå â ïîñëàíèåòî åäíà áóêâà R, íÿêîëêî çàëè÷åíè è åäíà áóêâà S. Àç ðàç÷èòàì "ðåëàïñè". Çàùî? Çàùîòî âñè÷êè çíàåì, ÷å îòìåòíàëèòå ñå ñà áèëè ðåëàïñè, òåçè, êîèòî ñà ñå îòðåêëè, ïðè òîâà ñúâñåì íå ñà èìàëè ìàëîâàæíà ðîëÿ â ïðîöåñà ñðåùó Òàìïëèåðèòå. Òàìïëèåðèòå îò Ïðîâåíñ èçèãðàâàò ãîðäî ñâîÿòà ðîëÿ íà îòðåêëè ñå. Òå ñà òåçè, êîèòî ñå ðàçãðàíè÷àâàò îò íåäîñòîéíàòà êîìåäèÿ íà ïðîöåñà. Ñëåäîâàòåëíî ñòàâà äóìà çà ðèöàðèòå îò Ïðîâåíñ, îòðåêëèòå ñå, ãîòîâè çà êàêâî? Ìàëêîòî áóêâè, êîèòî èìàìå íà ðàçïîëîæåíèå, íè ïîäñêàçâàò: çà îòìúùåíèå.
- Äîáðå, Òàìïëèåðèòå ñå ãîòâÿò çà îòìúùåíèå. È êàêâî îò òîâà?
- Êîëêî âðåìå å íåîáõîäèìî çà îðãàíèçèðàíåòî íà òîâà îòìúùåíèå? Øèôðîâàíîòî ïîñëàíèå íè ïîìàãà äà ðàçáåðåì åçèêîâîòî ïîñëàíèå. Íåîáõîäèìè ñà øåñòèìà ðèöàðè, øåñò ïúòè íà øåñò ìåñòà, òðèäåñåò è øåñòèìà, ðàçïðåäåëåíè â øåñò ãðóïè. Ïîñëå ñå êàçâà: âñåêè ïúò ïî äâàäåñåò. È òóê èìà íåùî, êîåòî íå å ÿñíî, íî â ïðåïèñà íà Èíãîëô ïðèëè÷à íà "à". Âñåêè ïúò äâàäåñåò ãîäèíè. Ñëåäîâàòåëíî óìíîæåíî ïî øåñò - ñòî è äâàäåñåò ãîäèíè. Àêî ïðîñëåäèì îñòàíàëàòà ÷àñò îò ïîñëàíèåòî, ùå íàìåðèì ñïèñúêà íà øåñòòå ìåñòà èëè ïúê íà øåñòòå çàäà÷è, êîèòî òðÿáâà äà ñå èçïúëíÿò. Ãîâîðè ñå çà "ïëàí", "çàðúêà", "ïðîåêò", "ïðåäïèñàíèå", íåùî, êîåòî òðÿáâà äà ñå ñëåäâà. È ñå êàçâà, ÷å ïúðâèòå òðÿáâà äà îòèäàò â íÿêàêúâ çàìúê, âòîðèòå, íà äðóãî ìÿñòî, è òàêà íàòàòúê, ñëåäîâàòåëíî äîêóìåíòúò íè îáÿñíÿâà, ÷å òðÿáâà äà èìà øåñò äðóãè äîêóìåíòà, ñúùî çàïå÷àòàíè, ïðúñíàòè íà ðàçëè÷íè ìåñòà. Ñòðóâà ìè ñå î÷åâèäíî, ÷å ïå÷àòèòå òðÿáâà äà áúäàò ðàç÷óïâàíè åäèí ñëåä äðóã ñëåä èçòè÷àíå íà ñòî è äâàäåñåò ãîäèíè...
- Çàùî òî÷íî ñòî è äâàäåñåò ãîäèíè? - çàïèòà Äèîòàëåâè.
- Òåçè ðèöàðè íà îòìúùåíèåòî òðÿáâàëî äà èçïúëíÿò åäíà ìèñèÿ â òî÷íî îïðåäåëåíî ìÿñòî íà âñåêè ñòî è äâàäåñåò ãîäèíè. Ñòàâà äóìà çà íåùî êàòî ùàôåòà. ßñíî å, ÷å ñëåä íîùòà íà 1344 ãîäèíà øåñòèìà ðèöàðè çàìèíàâàò è âñåêè îò òÿõ îòèâà íà åäíî îò øåñòòå ìåñòà, ïðåäâèäåíè â ïëàíà. Íî ïàçèòåëÿò íà ïúðâèÿ ïå÷àò åñòåñòâåíî íå ìîæå äà æèâåå ñòî è äâàäåñåò ãîäèíè. Ïîäðàçáèðà ñå, ÷å âñåêè ïàçèòåë íà ïå÷àò òðÿáâà äà îñòàíå íà ñëóæáà äâàäåñåò ãîäèíè è ïîñëå äà ïðåäàäå òàéíàòà íà ñâîé íàñëåäíèê. Äâàäåñåò ãîäèíè å ðàçóìåí ñðîê, øåñòèìà ïàçèòåëè íà åäèí ïå÷àò, âñåêè çà ïî äâàäåñåò ãîäèíè, ãàðàíòèðàò âúçìîæíîñòòà íà ñòî è äâàäåñåòàòà ãîäèíà ïàçèòåëÿò íà ïå÷àòà äà ìîæå äà ïðî÷åòå óêàçàíèåòî è äà ãî ïðåäàäå íà ïúðâèÿ îò ïàçèòåëèòå íà âòîðèÿ ïå÷àò. Åòî çàùî ïîñëàíèåòî å íàïèñàíî êàòî îáðúùåíèå â ìíîæåñòâåíî ÷èñëî, ïúðâèòå äà îòèäàò òàì è òàì, âòîðèòå äà îòèäàò òàì è òàì. Âñÿêî ìÿñòî å, òàêà äà ñå êàæå, êîíòðîëèðàíî â ïðîäúëæåíèå íà ñòî è äâàäåñåò ãîäèíè îò øåñòèìà ðèöàðè. Àêî íàïðàâèì ñìåòêàòà, îò ïúðâîòî äî øåñòîòî ìÿñòî èìà ïåò ïðåõîäà, êîèòî îáõâàùàò øåñòñòîòèí ãîäèíè. Äîáàâåòå øåñòñòîòèí êúì 1344 è ùå ïîëó÷èòå 1944. Êîåòî ñå ïîòâúðæäàâà è îò ïîñëåäíèÿ ðåä. Âñè÷êî å ÿñíî êàòî äâå è äâå - ÷åòèðè.
- Òîåñò?
- Ïîñëåäíèÿò ðåä êàçâà "òðè ïúòè 6 ïðåäè ïðàçíèêà (íà) Âåëèêàòà áëóäíèöà". Òóê ñúùî èìà íóìåðîëîãè÷íà èãðà, çàùîòî âúòðåøíèÿò ñáîð íà 1944 å òî÷íî 18. Îñåìíàäåñåò å òðè ïúòè ïî øåñò è òîâà íîâî íåâåðîÿòíî íóìåðîëîãè÷íî ñúâïàäåíèå ïîäñêàçâà íà Òàìïëèåðèòå äðóãà èçâúíðåäíî õèòðîóìíà çàãàäêà. 1944-òà å ãîäèíàòà, â êîÿòî èçïúëíåíèåòî íà ïëàíà å òðÿáâàëî äà ïðèêëþ÷è. Ñ îãëåä íà êàêâî? Ðàçáèðà ñå, ñ îãëåä íà 2000-òà ãîäèíà! Òàìïëèåðèòå ñìÿòàò, ÷å âòîðîòî õèëÿäîëåòèå ùå îòáåëåæè ïîáåäàòà íà òåõíèÿ Éåðóñàëèì, åäèí çåìåí Éåðóñàëèì, Àíòè-Éåðóñàëèì. Íàëè ñà ïðåñëåäâàíè êàòî åðåòèöè? Â îìðàçàòà ñè êúì Öúðêâàòà ñå èäåíòèôèöèðàò ñ Àíòèõðèñòà. Çíàåòå, ÷å â öÿëàòà îêóëòíà òðàäèöèÿ 666 å ÷èñëîòî íà Çâÿðà. Øåñòñòîòèí øåñòäåñåò è øåñòà, ãîäèíàòà íà Çâÿðà, å äâåõèëÿäíàòà, êîãàòî ùå âúçòúðæåñòâóâàò îòìúùåíèåòî íà Òàìïëèåðèòå, Àíòè-Éåðóñàëèìúò è Íîâèÿò Âàâèëîí, è åòî çàùî 1944-òà å ãîäèíàòà, â êîÿòî òúðæåñòâóâà Âåëèêàòà áëóäíèöà íà Âàâèëîí, çà êîÿòî ñå ãîâîðè â Îòêðîâåíèå. Âðúçêàòà ñ 666 å ïðåäèçâèêàòåëñòâî, äúðçîñò íà õîðàòà, áîðàâåùè ñ îðúæèå. Ïðèåìàíå íà íåïðèåìëèâîòî, êàêòî áèõìå êàçàëè äíåñ. Ïðåêðàñíà èñòîðèÿ, íàëè?
Ãëåäàøå íè ñ íàâëàæíåíè î÷è. Íàâëàæíåíè áÿõà è óñòíèòå è ìóñòàöèòå ìó, à ñ ðúêàòà ñè ïîãëàæäàøå ïàïêàòà.
- Äîáðå, êàçà Áåëáî, - òóê ñå ðàçãëåæäàò åòàïèòå íà åäèí ïëàí, íî êàêúâ å òîé?
- Ìíîãî ïèòàòå. Àêî çíàåõ, ùÿõ ëè äà ñè ðàçêðèâàì êàðòèòå. Íî åäíî çíàÿ. ×å â ïîñëåäíèÿ ïåðèîä ñå å ñëó÷èëî íåùî è ïëàíúò íå å èçïúëíåí, èíà÷å, óâåðÿâàì âè, ùÿõìå äà óçíàåì. È ìîãà äîðè äà ïðåäïîëîæà çàùî. 1944-à íå å ëåêà ãîäèíà, Òàìïëèåðèòå íå ñà ìîãëè äà çíàÿò, ÷å ùå èìà ñâåòîâíà âîéíà, êîÿòî ùå ïîïðå÷è íà êîíòàêòèòå.
- Èçâèíåòå, ÷å ñå íàìåñâàì, îáàäè ñå Äèîòàëåâè, íî àêî ñúì ðàçáðàë ïðàâèëíî, âåäíúæ êàòî ñå ðàç÷óïè ïúðâèÿò ïå÷àò, äèíàñòèÿòà íà íåãîâèòå ïàçèòåëè íå ñå óâåëè÷àâà. Òÿ ðàñòå ñàìî äî ðàç÷óïâàíåòî íà ïîñëåäíèÿ ïå÷àò, çà êîåòî å íåîáõîäèìî ïðèñúñòâèåòî íà âñè÷êè ïðåäñòàâèòåëè íà îðäåíà. È ñëåäîâàòåëíî âñåêè âåê, èëè ïî-òî÷íî âñåêè ñòî è äâàäåñåò ãîäèíè, âèíàãè èìàìå øåñòèìà ïàçèòåëè çà åäíî ìÿñòî, òîåñò òðèäåñåò è øåñòèìà.
- Òî÷íî òàêà, ïîòâúðäè Àðäåíòè.
- Òðèäåñåò è øåñòèìà ðèöàðè çà âñÿêî îò øåñòòå ìåñòà ïðàâè 216, ÷èéòî âúòðåøåí ñáîð å 9. È ïîíåæå âåêîâåòå ñà 6, äà óìíîæèì 216 ïî 6 è ïîëó÷àâàìå 1296, ÷èéòî âúòðåøåí ñáîð ïúê å 18, òîåñò òðè ïúòè øåñò, 666...,  Äèîòàëåâè ìîæå áè ùåøå äà ïðîäúëæè ñ àðèòìåòè÷íîòî èçîáðàçÿâàíå íà ñâåòîâíàòà èñòîðèÿ, àêî Áåëáî íå ãî áå ñïðÿë ñ ïîãëåä, êàêòî ïðàâè åäíà ìàéêà, êîãàòî äåòåòî é âúðøè ïàêîñò. Íî ïîëêîâíèêúò âå÷å áå ðàçïîçíàë ó Äèîòàëåâè ïîñâåòåíèÿ.
- ×óäåñíî å òîâà, êîåòî äîêàçàõòå, ãîñïîäèíå. À è çíàåòå, ÷å 9 å áðîÿò íà ïúðâèòå ðèöàðè, ñúñòàâèëè ÿäðîòî íà Õðàìà â Éåðóñàëèì!
- Âåëèêîòî èìå íà Áîã, êàêòî ñå êàçâà, Òåòðàãðàìàòà [118], äîáàâè Äèîòàëåâè, ñå ñúñòîè îò ñåäåìäåñåò è äâå áóêâè, à ñåäåì è äâå ïðàâè äåâåò. Íî ùå âè êàæà îùå íåùî, àêî ïîçâîëèòå. Ñïîðåä ïèòàãîðåéñêàòà òðàäèöèÿ, ÷èÿòî ïðîäúëæèòåëêà å Êàáàëàòà, ñóìàòà íà íå÷åòíèòå ÷èñëà îò åäíî äî ñåäåì å 16, à ñóìàòà íà ÷åòíèòå ÷èñëà îò äâå äî îñåì - 20. È îòòóê : 20 + 16 = 36.
- Áîæå ìîé, áîæå ìîé, ðàçòðåïåðàí ïîâòàðÿøå ïîëêîâíèêúò. - Çíàåõ ñè, çíàåõ ñè. Âèå ìå óñïîêîÿâàòå. Âå÷å ñúì áëèçî äî èñòèíàòà!
Íå ðàçáèðàõ äî êàêâà ñòåïåí Äèîòàëåâè ïðàâåøå îò àðèòìåòèêàòà ðåëèãèÿ èëè îò ðåëèãèÿòà àðèòìåòèêà, à ìîæå áè è äâåòå, íî ïðåä ñåáå ñè âèæäàõ åäèí àòåèñò, êîéòî ñå ðàäâàøå íà îòâëè÷àíåòî ñè â íÿêîå ïî-ãîðíî íåáå. Ìîæåøå äà ñòàíå ôàíàòèê íà ðóëåòêàòà (è ùåøå äà å ïî-äîáðå), à ïúê ñå ñòðåìåøå äà îñòàíå íåâÿðâàù ðàâèí.
Ñåãà âå÷å íå ñè ñïîìíÿì òî÷íî êàêâî ñå ñëó÷è ñëåä òîâà, íî Áåëáî ñå íàìåñè ñúñ ñâîÿ çäðàâ ðàçóì è ðàçðóøè ìàãèÿòà. Îñòàâàõà îùå íÿêîëêî ðåäà, êîèòî ïîëêîâíèêúò äà ðàçòúëêóâà, è âñè÷êè èñêàõìå äà ãî ÷óåì. À âå÷å áåøå øåñò ÷àñúò. Øåñò ÷àñúò, ïîìèñëèõ ñè, êîåòî å è îñåìíàäåñåò.
- Äîáðå, êàçà Áåëáî. - Òðèäåñåò è øåñòèìà íà âåê, êðà÷êà ïî êðà÷êà ðèöàðèòå ñå ïðèáëèæàâàò äî îòêðèâàíåòî íà Êàìúêà. Íî êàêúâ å òîçè êàìúê?
- Êàê êàêúâ? Ñòàâà äóìà, ðàçáèðà ñå, çà Ñâåùåíèÿ Ãðààë.


20


Ñðåäíîâåêîâèåòî î÷àêâàøå ãåðîÿ íà ñâåùåíèÿ Ãðààë è âðåìåòî, êîãàòî ãëàâàòà íà Ñâåùåíàòà Ðèìñêà èìïåðèÿ ùå ñòàíå îáðàç è âúïëúùåíèå íà ñàìèÿ Öàð íà Ñâåòà. Íåâèäèìèÿò èìïåðàòîð ìîæå áè å áèë èìåííî òîâà âúïëúùåíèå è åïîõàòà íà Ñðåäíèòå âåêîâå å èìàëà ñìèñúë íà åïîõà íà Öåíòúðà... Íåâèäèìèÿò è íåíàðóøèì Öåíòúð, âúðõîâíèÿò ãîñïîäàð, êîéòî òðÿáâà äà ñå âúçïðàâè, ñúùèÿò ãåðîé, îòìúùàâàù è ïðàâîðàçäàâàù, íå å èçìèñëèöà çà åäíî îòìðÿëî ïîâå÷å èëè ïî-ìàëêî ðîìàíòè÷íî ìèíàëî, à èñòèíàòà çà òåçè, êîèòî äíåñ ìîãàò çàêîííî äà ñå íàðè÷àò æèâè.
(Þëèóñ Åâîëà, "Òàéíàòà íà ñâåùåíèÿ Ãðààë", "Ìåäèòåðàíå", 1983, ñ. 23 è Åïèëîã)


- Ñìÿòàòå, ÷å ñòàâà äóìà çà ñâåùåíèÿ Ãðààë? - èíôîðìèðà ñå Áåëáî.
- Åñòåñòâåíî. È íå ãî êàçâàì ñàìî àç. Ïî âúïðîñà çà òîâà êàêâà å ëåãåíäàòà çà ñâåùåíèÿ Ãðààë íå ñìÿòàì çà íåîáõîäèìî äà ñå ðàçïðîñòèðàì, ðàçãîâàðÿì ñ èíòåëèãåíòíè õîðà. Ðèöàðèòå íà Êðúãëàòà ìàñà, ìèñòè÷íîòî òúðñåíå íà òîçè âúëøåáåí ïðåäìåò, êîéòî ñïîðåä íÿêîè å ñúñúäúò, ñúäúðæàë Õðèñòîâàòà êðúâ, îòíåñåí âúâ Ôðàíöèÿ îò Éîñèô Àðèìàòåéñêè, äîêàòî ñïîðåä äðóãè å êàìúê ñ íåâèäèìè ñâîéñòâà. ×åñòî ñâåùåíèÿò Ãðààë å îïèñâàí êàòî îñëåïèòåëíà ñâåòëèíà... Ñòàâà äóìà çà ñèìâîë, îòíàñÿù ñå äî íÿêàêâà ñèëà, äî èçòî÷íèê íà îãðîìíà åíåðãèÿ. Äàâà õðàíà, ëåêóâà ðàíè, îñëåïÿâà, ïîðàçÿâà êàòî ãðúì... Ëàçåðåí ëú÷? Íÿêîè ãî îòúæäåñòâÿâàò ñ ôèëîñîôñêèÿ êàìúê íà àëõèìèöèòå, íî äîðè è äà å òàêà, êàêâî ïðåäñòàâëÿâà ôèëîñîôñêèÿò êàìúê, àêî íå èìåííî ñèìâîë íà íÿêàêâà êîñìè÷åñêà åíåðãèÿ? Ëèòåðàòóðàòà ïî òîçè âúïðîñ å íåîáÿòíà, íî ëåñíî ìîãàò äà ñå î÷åðòàÿò íÿêîëêî íåîïðîâåðæèìè íàïðàâëåíèÿ. Àêî ïðî÷åòåòå "Ïàðñèôàë" íà Âîëôðàì ôîí Åøåíáàõ, ùå ñå óáåäèòå, ÷å ñâåùåíèÿò Ãðààë ñå ïàçè â åäèí çàìúê íà Òàìïëèåðèòå. Äàëè Åøåíáàõ å áèë îò ïîñâåòåíèòå? Äàëè å áèë ÷îâåê íåïðåäïàçëèâ, êîéòî å ðàçêðèë åäíà òàéíà, à å áèëî ïî-äîáðå äà ÿ ïðåìúë÷è? Íî òîâà íå å âñè÷êî. Ñâåùåíèÿò Ãðààë, ïàçåí îò Òàìïëèåðèòå, å îïðåäåëÿí êàòî êàìúê, ïàäíàë îò íåáåòî (ex coelis) èëè êàòî èçïðàòåí â èçãíàíèå, âúâ âñåêè ñëó÷àé îòäàëå÷å, è íÿêîé áåøå íàìåêíàë äîðè, ÷å ìîæå äà å ìåòåîðèò. Ùî ñå îòíàñÿ äî íàñ, íèå ñìå óáåäåíè, ÷å òîâà å Êàìúê. Íî êàêâîòî è äà ïðåäñòàâëÿâà ñâåùåíèÿò Ãðààë, çà Òàìïëèåðèòå òîé ñèìâîëèçèðà Öåëòà èëè êðàÿ íà ñâåòà.
- Èçâèíåòå, íàìåñèõ ñå, àêî ñúäèì ïî äîêóìåíòèòå, òàì ñå êàçâà, ÷å íà øåñòàòà ñðåùà ðèöàðèòå òðÿáâàëî äà ñå íàìèðàò áëèçî èëè âúðõó íÿêàêúâ êàìúê, à íå äà íàìåðÿò êàìúê.
- È òîâà å îùå åäíà òúíêà õèòðîñò, îùå åäíà áëåñòÿùà ìèñòè÷íà àíàëîãèÿ! Ðàçáèðà ñå, øåñòàòà ñðåùà å âúðõó êàìúê è ùå âèäèì êúäå, íî âúðõó òîçè êàìúê, ñëåä êàòî ïðåïðåäàâàíåòî íà ïëàíà è ðàç÷óïâàíåòî íà ïå÷àòèòå ñà èçâúðøåíè, ðèöàðèòå ùå çíàÿò êúäå äà íàìåðÿò Êàìúêà! À òàêúâ å è öèòàòúò îò Åâàíãåëèåòî: "Òè ñè êàìúê è íà òîÿ êàìúê ùå ñúãðàäÿ Öúðêâàòà Ñè. [119]"
- Íÿìà ñúìíåíèå, ÷å òîâà å èñòèíàòà, íàìåñè ñå Áåëáî. - Ìîëÿ, ïðîäúëæàâàéòå. Êàçîáîí, íå ïðåêúñâàéòå òàêà ãîñïîäèíà. Íåòúðïåëèâè ñìå äà ÷óåì îñòàíàëîòî.
- È òàêà, ïðîäúëæè ïîëêîâíèêúò, äúëãî ìèñëèõ âúðõó î÷åáèéíàòà âðúçêà ñúñ ñâåùåíèÿ Ãðààë è ðåøèõ, ÷å ñúêðîâèùåòî ïðåäñòàâëÿâà ãîëÿì ðàäèîàêòèâåí êúñ ìàòåðèÿ, äîðè äà å ïàäíàë îò äðóãà ïëàíåòà. Äà ðàçãëåäàìå íàïðèìåð èñòîðèÿòà ñ òàéíñòâåíàòà ðàíà íà êðàë Àìôîðèàñ... Ïðèëè÷à ñúâñåì íà ðåíòãåíîëîã, êîéòî òâúðäå äúëãî ñå å ïîäëàãàë íà îáëú÷âàíå... È íàèñòèíà, íå áèâàëî äà áúäå äîêîñâàí. Çàùî? Ïîìèñëåòå ñè çà âúëíåíèåòî, êîåòî ñà èçïèòàëè Òàìïëèåðèòå, êîãàòî ïðèñòèãíàëè íà áðåãà íà Ìúðòâî ìîðå, âèå ãî çíàåòå: ãúñòè òåæêè âîäè, íà ïîâúðõíîñòòà íà êîèòî ÷îâåê ïëàâà êàòî ñàë, è ñ ëå÷åáíè ñâîéñòâà... Ìîæå áè ñà îòêðèëè â Ïàëåñòèíà íÿêàêúâ ñêëàä íà ðàäèîàêòèâíî âåùåñòâî, íà óðàí, çà êîéòî ñà ðàçáðàëè, ÷å íå ìîæå äà áúäå èçïîëçóâàí âåäíàãà. Îòíîøåíèÿòà ìåæäó ñâåùåíèÿ Ãðààë, Òàìïëèåðèòå è êàòàðèòå áèëè èçñëåäâàíè íàó÷íî îò Îòî Ðàí, îáåðùóðìáàíôþðåð îò ÑÑ, êîéòî ïîñâåòèë öåëèÿ ñè æèâîò íà òîâà äà ðàçñúæäàâà óñúðäíî âúðõó åâðîïåéñêàòà è ïî-êîíêðåòíî àðèéñêà ïðèðîäà íà ñâåùåíèÿ Ãðààë, íå èñêàì äà ãîâîðÿ çà òîâà êàê è çàùî å çàãóáèë æèâîòà ñè ïðåç 1939 ãîäèíà, íî èìà õîðà, êîèòî òâúðäÿò... Å, ìîãà ëè äà çàáðàâÿ êàêâî ñå å ñëó÷èëî íà Èíãîëô?.. Ðàí äîêàçâà âðúçêàòà ìåæäó Çëàòíîòî ðóíî íà Àðãîíàâòèòå è ñâåùåíèÿ Ãðààë... Ñ äðóãè äóìè, ÿñíî å, ÷å èìà íåùî îáùî ìåæäó ìèñòè÷íèÿ ñâåùåí Ãðààë îò ëåãåíäàòà, ôèëîñîôñêèÿ êàìúê è îíçè èçòî÷íèê íà îãðîìíà åíåðãèÿ, êúì êîéòî ñà ñå ñòðåìèëè ïðèâúðæåíèöèòå íà Õèòëåð â íàâå÷åðèåòî íà âîéíàòà è äî ïîñëåäíèÿ ñè äúõ. Çàáåëåæåòå, ÷å â åäèí âàðèàíò íà ëåãåíäàòà çà Àðãîíàâòèòå òå çàáåëÿçàëè íÿêàêúâ ñúä, ïîâòàðÿì, ñúä, êîéòî ñå ðååë âúâ âúçäóõà íàä Ãîëÿìàòà ïëàíèíà ñ Äúðâîòî íà ñâåòëèíàòà. Àðãîíàâòèòå îòêðèâàò Çëàòíîòî ðóíî è òåõíèÿò êîðàá ïî ÷óäî ñå îçîâàâà â ñðåäàòà íà Ìëå÷íèÿ ïúò, â ñåâåðíîòî ïîëóêúëáî, êúäåòî ïîáåæäàâà ñ ïîìîùòà íà Êðúñòà, Òðèúãúëíèêà è Îëòàðà è óòâúðæäàâà ñèÿéíàòà ïðèðîäà íà Âå÷íèÿ áîã. Òðèúãúëíèêúò ñèìâîëèçèðà Ñâåòàòà òðîèöà, Êðúñòúò - áîæåñòâåíàòà ñàìîæåðòâà íà ëþáîâòà, à Îëòàðúò å ìàñàòà íà Òàéíàòà âå÷åðÿ, íà êîÿòî å áèë ñëîæåí ñúñúäúò íà Âúçêðåñåíèåòî. Êåëòñêèÿò è àðèéñêèÿò ïðîèçõîä íà âñè÷êè òåçè ñèìâîëè å ïîâå÷å îò î÷åâèäåí.
Ïîëêîâíèêúò ñÿêàø áå îáõâàíàò îò ñúùàòà ãåðîè÷íà åêçàëòàöèÿ, êîÿòî áåøå òëàñíàëà êúì âúðõîâíà ñàìîæåðòâà íåãîâèÿ îáåðùóðìóíäôþðåð èëè òàì êàêúâòî áåøå. Òðÿáâàøå äà áúäå âúðíàò íà çåìÿòà.
- È êàêâî å çàêëþ÷åíèåòî? - çàïèòàõ.
- Ãîñïîäèí Êàçîáîí, íå ãî ëè ðàçáèðàòå ñàì? Çà ñâåùåíèÿ Ãðààë ñå ãîâîðè êàòî çà Ëóöèôåðîâ êàìúê, ñâúðçàí ñ îáðàçà íà Áàôîìåò. Ñâåùåíèÿò Ãðààë å èçòî÷íèê íà åíåðãèÿ, Òàìïëèåðèòå ñà ïàçèòåëè íà òàéíà, ñâúðçàíà ñ åíåðãèÿòà, è èçãðàæäàò ñâîÿ ïëàí. Êúäå ñà òàéíèòå ñåäàëèùà? Òóê, äðàãè ãîñïîäà. - È ïîëêîâíèêúò íè ïîãëåäíà ñúçàêëÿòíè÷åñêè, ñÿêàø ñàìèòå íèå èçãðàæäàõìå òàéíà îðãàíèçàöèÿ. - Òðúãíàõ ïî åäíà ñëåäà, ïîãðåøíà, íî ïîëåçíà. Åäèí àâòîð, êîéòî å ïîäî÷óë íåùî, êàçâà ñå Øàðë-Ëóè Êàäå-Ãàñèêóð (çàáåëåæåòå, íåãîâîòî èçñëåäâàíå ôèãóðèðà â áèáëèîòåêàòà íà Èíãîëô), íàïèñâà ïðåç 1797 ãîäèíà åäíà êíèãà, "Ãðîáíèöàòà íà Æàê Ìîëå, èëè Òàéíàòà íà êîíñïèðàòîðèòå, çà òåçè, êîèòî èñêàò äà çíàÿò âñè÷êî", êúäåòî òâúðäè, ÷å ïðåäè äà óìðå, Ìîëå ñúçäàë ÷åòèðè òàéíè ëîæè - â Ïàðèæ, â Øîòëàíäèÿ, â Ñòîêõîëì è â Íåàïîë. Òåçè ÷åòèðè ëîæè èìàëè çà öåë äà ïîáåäÿò ìîíàðñèòå è äà ïîäêîïàÿò âëàñòòà íà ïàïàòà. Ñúãëàñåí ñúì, Ãàñèêóð å áèë ôàíòàçüîð, íî àç òðúãíàõ îò íåãîâàòà èäåÿ, çà äà óñòàíîâÿ êúäå òî÷íî Òàìïëèåðèòå ñà ìîãëè äà îðãàíèçèðàò ñâîèòå òàéíè ñåäàëèùà. Íÿìàøå äà ìîãà äà ðàçáåðà ñìèñúëà íà ïîñëàíèåòî, àêî íÿìàõ èäåÿ, è òîâà å ëîãè÷íî. Íî àç âå÷å èìàõ òàêàâà è òîâà áåøå óâåðåíîñòòà, îñíîâàíà íà áåçáðîé äîêàçàòåëñòâà, ÷å âÿðâàíèÿòà íà Òàìïëèåðèòå ñà áèëè ñâúðçàíè ñ êåëòñêèòå è äðóèäñêèòå, ñúñ ñåâåðíîòî àðèéñòâî, êîåòî Òðàäèöèÿòà îòíàñÿ äî îñòðîâ Àâàëîí, ñåäàëèùå íà èñòèíñêàòà íîðäè÷åñêà öèâèëèçàöèÿ. Çíàå ñå, ÷å ðàçëè÷íè àâòîðè îòúæäåñòâÿâàò Àâàëîí ñ ãðàäèíàòà íà Õåñïåðèäèòå [120], ñ Ïîñëåäíàòà Òóëå [121] è ñ Êîëõèäà íà Çëàòíîòî ðóíî. ßñíî å, ÷å ïîä äóìàòà "çàìúê" ñå êðèå ñåâåðíèÿò çàìúê, êúäåòî Òàìïëèåðèòå ïàçåëè ñâåùåíèÿ Ãðààë, âåðîÿòíî ëåãåíäàðíèÿò çàìúê Ìîíñàëâàòî.
Íàïðàâè ïàóçà. Èñêàøå äà ãî çÿïàìå â óñòàòà. È íèå ãî çÿïàõìå.
- Äà ðàçãëåäàìå âòîðîòî óêàçàíèå: ïàçèòåëèòå íà ïå÷àòà òðÿáâà äà îòèäàò òàì, êúäåòî å òîçè èëè ñà òåçè, èìàùè íåùî îáùî ñ õëÿáà. Ñàìî ïî ñåáå ñè óêàçàíèåòî å íàïúëíî ÿñíî, ñâåùåíèÿò Ãðààë å ñúñúäúò ñ êðúâòà íà Õðèñòîñ, õëÿáúò å ïëúòòà íà Õðèñòîñ, ìàñàòà, âúðõó êîÿòî õëÿáúò å èçÿäåí, å òàçè íà Òàéíàòà Âå÷åðÿ, Éåðóñàëèì. Íåâåðîÿòíî å Òàìïëèåðèòå, äîðè ñëåä ïîáåäàòà íàä ñàðàöèíèòå, äà íå ñà ñè çàïàçèëè åäíà òàéíà áàçà òàì. Çà äà áúäà èñêðåí äîêðàé, ùå âè ïðèçíàÿ, ÷å â íà÷àëîòî ìå ñìóùàâàøå òîçè þäåéñêè åëåìåíò â åäèí ïëàí, èçöÿëî ïîä çíàêà íà àðèéñêàòà ìèòîëîãèÿ. Ïîñëå ñå çàìèñëèõ - íèå ñàìî ïðîäúëæàâàìå äà ñìÿòàìå Èèñóñ çà èçðàç íà þäåéñêàòà ðåëèãèÿ, çàùîòî òîâà íè å âòúëïèëà Ðèìîêàòîëè÷åñêàòà öúðêâà. Òàìïëèåðèòå ïðåêðàñíî ñà çíàåëè, ÷å Èèñóñ å êåëòñêè ìèò. Öåëèÿò åâàíãåëñêè ðàçêàç å õåðìåòè÷åñêà àëåãîðèÿ, ãîâîðåùà çà âúçêðåñÿâàíå ñëåä ðàçòâàðÿíåòî íà çåìíèòå íåäðà è ò.í. Õðèñòîñ âñúùíîñò å ñàìî Åëèêñèðúò íà àëõèìèöèòå. Îò äðóãà ñòðàíà, âñè÷êè çíàåì, ÷å Òðîèöàòà å àðèéñêî ïîíÿòèå, è åòî çàùî öÿëîòî òàìïëèåðñêî ïðàâèëî, ïðîäèêòóâàíî îò åäèí äðóèä, êàêúâòî å ñâåòè Áåðíàð, å ïîä÷èíåíî íà óêàçàíèå íîìåð òðè. - Ïîëêîâíèêúò îòïè îùå åäíà ãëúòêà âîäà. Áåøå ïðåãðàêíàë. - È ñåãà äà âèäèì òðåòèÿ åòàï, Óáåæèùåòî. Òî å Òèáåò.
- Çàùî ïúê Òèáåò?
- Çàùîòî ïðåäè âñè÷êî Ôîí Åøåíáàõ ðàçêàçâà, ÷å Òàìïëèåðèòå íàïóñêàò Åâðîïà è ïðåíàñÿò ñâåùåíèÿ Ãðààë â Èíäèÿ. Ëþëêàòà íà àðèéñêèÿ êîðåí. Óáåæèùåòî å Àãàðòà. ×óâàëè ñòå íàâÿðíî çà Àãàðòà, ñåäàëèùåòî íà Öàðÿ íà ñâåòà, ïîäçåìíèÿ ãðàä, îò êîéòî Âëàñòåëèíèòå íà Ñâåòà íàïðàâëÿâàò ñúáèòèÿòà â ÷îâåøêàòà èñòîðèÿ. Òàìïëèåðèòå óñòàíîâÿâàò åäèí îò ñâîèòå òàéíè öåíòðîâå òàì, ïðè ñàìèÿ èçòî÷íèê íà ñâîÿòà äóõîâíîñò. Çíàåòå âðúçêàòà ìåæäó öàðñòâîòî íà Àãàðòà è Ñèíàðõèÿòà...
- Çíàåì, íî...
- Äîáðå, èìà òàéíè, êîèòî óáèâàò. Íî äà íå ñå îòâëè÷àìå. Âúâ âñåêè ñëó÷àé âñè÷êè çíàÿò, ÷å Àãàðòà å îñíîâàí ïðåäè øåñò õèëÿäè ãîäèíè, â íà÷àëîòî íà åïîõàòà Êàëè-Þãà, â êîÿòî æèâååì è äíåñ. Çàäà÷àòà íà ðèöàðñêèòå îðäåíè áèëà äà ïîääúðæàò âèíàãè êîíòàêòà ñ òîçè òàåí öåíòúð, àêòèâíàòà âðúçêà ìåæäó ìúäðîñòòà íà Èçòîêà è ìúäðîñòòà íà Çàïàäà. È òóê âå÷å ñòàâà ÿñíî êúäå òðÿáâà äà ñå ñúñòîè ÷åòâúðòàòà ñðåùà - â äðóãî äðóèäñêî ñâåòèëèùå, Ãðàäà íà Äåâàòà, òîåñò â êàòåäðàëàòà íà Øàðòð. Ïî îòíîøåíèå íà Ïðîâåíñ Øàðòð ñå íàìèðà îò äðóãàòà ñòðàíà íà Ñåíà, íàé-ãîëÿìàòà ðåêà íà Èë äüî Ôðàíñ...
Âå÷å íå ìîæåõìå äà ñëåäèì ìèñúëòà íà íàøèÿ ïîñåòèòåë.
- Íî êàêâî îáùî èìà Øàðòð ñ âàøèÿ ðàçêàç çà êåëòè è äðóèäè?
- À îòêúäå ñìÿòàòå, ÷å èäå èäåÿòà çà Äåâàòà? Ïúðâèòå äåâè, êîèòî ñå ïîÿâÿâàò â Åâðîïà, ñà ÷åðíèòå äåâè íà êåëòèòå. Ñâåòè Áåðíàð êàòî ìëàä êîëåíè÷èë â öúðêâàòà "Ñåí Âîàðë" ïðåä åäíà ÷åðíà äåâà è îò íåéíàòà ãðúä âúðõó óñòíèòå íà áúäåùèÿ îñíîâàòåë íà îðäåíà êàïíàëè òðè êàïêè ìëÿêî. Îòòóê òðúãâàò è ëåãåíäèòå çà ñâåùåíèÿ Ãðààë, êîèòî òðÿáâàëî äà ïîñëóæàò êàòî ïîâîä çà êðúñòîíîñíèòå ïîõîäè, à è ñàìèòå êðúñòîíîñíè ïîõîäè íàèñòèíà ñå çàåëè äà òúðñÿò ñâåùåíèÿ Ãðààë. Áåíåäèêòèíöèòå ñà íàñëåäíèöè íà äðóèäèòå, òîâà ãî çíàÿò âñè÷êè.
- Íî êúäå ñà ÷åðíèòå äåâè?
- Óíèùîæåíè ñà îò òåçè, êîèòî èñêàëè äà îòðîâÿò íîðäè÷åñêàòà òðàäèöèÿ è äà ïðåîáðàçÿò êåëòñêèòå âÿðâàíèÿ â ñðåäèçåìíîìîðñêè, ñúçäàâàéêè ìèòà çà Ìàðèÿ îò Íàçàðåò. Èëè ïúê ñà áèëè ïðåîáëå÷åíè, ïðåîáðàçåíè êàòî òîëêîâà ìíîãî ÷åðíè äåâè, êîèòî è ñåãà ñå ïîêàçâàò ïî ïðàçíèöèòå ïðåä ôàíàòèçèðàíèòå ìàñè. Íî àêî ÷îâåê ñå âãëåäà â èçîáðàæåíèÿòà íà êàòåäðàëèòå, êàêòî å íàïðàâèë âåëèêèÿò Ôóëêàíåëè, âèæäà ñå, ÷å òàçè èñòîðèÿ å ðàçêàçàíà ñ ÿñíè áóêâè è ñ ÿñíè áóêâè å ïðåäñòàâåíà âðúçêàòà ìåæäó êåëòñêèòå äåâè è àëõèìè÷åñêàòà òðàäèöèÿ îò òàìïëèåðñêè ïðîèçõîä, êîÿòî ùå ïðåâúðíå ÷åðíàòà äåâà â ñèìâîë íà ïúðâè÷íàòà ìàòåðèÿ, èçñëåäâàíà îò òúðñà÷èòå íà ôèëîñîôñêèÿ êàìúê, êîéòî, êàêòî âèäÿõìå, íå å íèùî äðóãî îñâåí ñâåùåíèÿò Ãðààë. À ñåãà ïîìèñëåòå ñè îòêúäå èäå âäúõíîâåíèåòî íà Ìîõàìåä, äðóãèÿ âåëèê ïîñëåäîâàòåë íà äðóèäèòå, çà ÷åðíèÿ êàìúê íà Ìåêà. Â Øàðòð íÿêîé å çàçèäàë êðèïòàòà, êîÿòî âîäè äî ïîäçåìèåòî, êúäåòî è ñåãà å ñêðèòà îðèãèíàëíàòà åçè÷åñêà ñòàòóÿ, íî àêî ñå ïîòúðñè ïî-äîáðå, îùå ìîæå äà ñå îòêðèå åäíà ÷åðíà äåâà, Ìàäîíàòà Ñòúëïíèöà, èçâàÿíà îò åäèí ìîíàõ, ÷ëåí íà Îðäåíà íà Âîòàí. Ñòàòóÿòà äúðæè â ðúêàòà ñè ìàãè÷åñêèÿ öèëèíäúð íà âåëèêèòå æðèöè íà Âîòàí, à âëÿâî îò íåÿ â êàìúêà å èçäÿëàí âúëøåáíèÿò êàëåíäàð, âúðõó êîéòî ñà ëè÷àëè, êàçâàì "ñà ëè÷àëè", çàùîòî òåçè ñêóëïòóðè íå ñà óáÿãíàëè îò âàíäàëèçìà íà ïðàâîâåðíèòå ñëóæèòåëè, ñâåùåíèòå æèâîòíè îò êóëòà êúì Âîòàí: êó÷åòî, îðåëúò, ëúâúò, áÿëàòà ìå÷êà è ïðèêàçíèÿò âúëê ëþäîåä. Îò äðóãà ñòðàíà âñè÷êè èçñëåäîâàòåëè íà ãîòè÷åñêàòà åçîòåðèêà ñà çàáåëÿçàëè, ïàê â Øàðòð, åäíà ñòàòóÿ, äúðæàùà ÷àøàòà íà ñâåùåíèÿ Ãðààë, è àêî ÷îâåê óìåå äà ãëåäà, ïîä÷åðòàâàì, äà ãëåäà ñ î÷èòå íà Òðàäèöèÿòà, à íå äà âúðâè ïî òóðèñòè÷åñêèòå ïúòåâîäèòåëè, ðèìîêàòîëè÷åñêè èëè àïîñòîëè÷åñêè, ùå âíèêíå â èñòèíñêàòà èñòîðèÿ, ðàçêàçàíà â òàçè êðåïîñò íà Åðåê...
- Ñòèãàìå äî ïîïåëèêàíòèòå. Êîè ñà òå?
- Òå ñà êàòàðèòå. Åäíî îò íàçâàíèÿòà, äàâàíè íà åðåòèöèòå, å ïîïåëèêàíòè. Êàòàðèòå îò îáëàñòòà Ïðîâàíñ ñà áèëè óíèùîæåíè, íå ñúì òîëêîâà íàèâåí äà ìèñëÿ, ÷å å èìàëî íÿêàêâà ñðåùà ñðåä ðàçâàëèíèòå íà Ìîíñåãþð, íî ñåêòàòà íå å ïðåñòàíàëà äà ñúùåñòâóâà, èìà öÿëà ãåîãðàôèÿ íà òàéíîòî êàòàðñòâî, îò êîåòî ñå ðàæäàò òàêèâà êàòî Äàíòå, àâòîðèòå íà "ñëàäêèÿ íîâ ñòèë", ñåêòàòà íà Âåðíèòå â ëþáîâòà. Ïåòàòà ñðåùà å íÿêúäå â Ñåâåðíà Èòàëèÿ èëè Þæíà Ôðàíöèÿ.
- À ïîñëåäíàòà ñðåùà?
- Êîé ñïîðåä âàñ å íàé-äðåâíèÿò, íàé-ñâåòèÿò, íàé-âàæíèÿò îò êåëòñêèòå êàìúíè, ñâåòèëèùåòî íà ñëúí÷åâîòî áîæåñòâî, ãëàâíàòà íàáëþäàòåëíèöà, îò êîÿòî íàñëåäíèöèòå íà Òàìïëèåðèòå îò Ïðîâåíñ, ñòèãíàëè äî êðàéíîòî îñúùåñòâÿâàíå íà ïëàíà, ìîãàò äà ñúïîñòàâÿò, âå÷å çàåäíî, òàéíèòå, çàêëþ÷åíè îò øåñòòå ïå÷àòà, è äà îòêðèÿò íàé-ñåòíå íà÷èíà, ïî êîéòî äà èçïîëçóâàò îãðîìíàòà ìîù, ñúäúðæàùà ñå â ñâåùåíèÿ Ãðààë? Òîçè êàìúê å â Àíãëèÿ, ñòàâà äóìà çà ìàãè÷åñêèÿ îáðú÷ íà Ñòîóíõåíäæ. Êîé äðóã áè ìîãúë äà áúäå?
- À ñòèãà áå! - êàçà Áåëáî.
Ñàìî ïèåìîíòåö ìîæå äà ðàçáåðå ÷óâñòâîòî, êîåòî ñå âëàãà â òîçè èçðàç íà ó÷òèâî óäèâëåíèå. Íèòî åäèí îò íåãîâèòå åêâèâàëåíòè íà äðóãè åçèöè èëè äèàëåêòè íå áè ìîãúë äà âúçïðîèçâåäå âúðõîâíîòî áåçðàçëè÷èå, ôàòàëèçìà, ñ êîèòî òîé óòâúðæäàâà íåïîêëàòèìîòî óáåæäåíèå, ÷å äðóãèòå ñà ñúçäàíèÿ íà åäíî òâúðäå íåïîõâàòíî áîæåñòâî.
Íî ïîëêîâíèêúò íå áåøå îò Ïèåìîíò è ïðèå êàòî ëàñêàòåëñòâî ðåàêöèÿòà íà Áåëáî.
- Àìè äà. Òîâà å ïëàíúò, òîâà å óêàçàíèåòî â íåãîâàòà óäèâèòåëíà ïðîñòîòà, â íåãîâàòà ñòðîéíîñò. È çàáåëåæåòå, àêî âçåìåòå åäíà êàðòà íà Åâðîïà è íà Àçèÿ è î÷åðòàåòå ëèíèÿòà íà Ïëàíà: îò ñåâåð, êúäåòî å Çàìúêúò, äî Éåðóñàëèì, îò Éåðóñàëèì äî Àãàðòà, îò Àãàðòà äî Øàðòð, îò Øàðòð äî áðåãîâåòå íà Ñðåäèçåìíî ìîðå è îòòàì äî Ñòîóíõåíäæ, ùå ïîëó÷èòå åäèí ÷åðòåæ, åäèí ðóíè÷åñêè çíàê ñ ïðèáëèçèòåëíî ñëåäíàòà ôîðìà:


*
{êëèøå} - Àêî ìîæå íÿêîé äà ãî ñêàíèðà è äà ìè ãî ïðàòè íà (sfiction_bg@mail.com)
*


- È êàêâî îò òîâà? - çàïèòà Áåëáî.
- Òîâà, ÷å ñúùàòà ôèãóðà ñå ïîëó÷àâà, êàòî ñå ñâúðæàò ìèñëåíî íÿêîè îò îñíîâíèòå öåíòðîâå â ìèñòèêàòà íà Òàìïëèåðèòå - Àìèåí, Òðîà, öàðñòâîòî íà ñâåòè Áåðíàð êðàé Èçòî÷íàòà ãîðà, Ðåéìñ, Øàðòð, Ðåí ëüî Øàòî è Ìîí Ñåí Ìèøåë, åäíî îò íàé-äðåâíèòå êóëòîâè ìåñòà íà äðóèäèòå. Îñâåí òîâà ïîäîáíà ôîðìà èìà è ñúçâåçäèåòî Äåâà.
- Ìîåòî õîáè å àñòðîíîìèÿòà, íàìåñè ñå ñêðîìíî Äèîòàëåâè. - È äîêîëêîòî ñè ñïîìíÿì, ñúçâåçäèåòî Äåâà èìà äðóãà êîíôèãóðàöèÿ. Ñúñòàâåíî å, ñòðóâà ìè ñå, îò åäèíàäåñåò çâåçäè.
- Ãîñïîäà, ãîñïîäà, âèå çíàåòå ïî-äîáðå îò ìåí, ÷å âñè÷êî çàâèñè îò òîâà êàê ñå ÷åðòàÿò ëèíèèòå, ÷å ïî æåëàíèå ÷îâåê ìîæå äà ïîëó÷è ìå÷êà èëè êîëà, è å ìú÷íî äà ñå ðåøè äàëè åäíà çâåçäà å âúòðå â åäíî ñúçâåçäèå èëè âúí îò íåãî. Ïîãëåäíåòå Äåâàòà, âçåìåòå Ñïèêà êàòî íàé-äîëíà òî÷êà, ñúîòâåòñòâóâàùà íà ïðîâàíñàëñêèÿ áðÿã, ñúåäèíåòå ñàìî ïåò çâåçäè è ùå âèäèòå, ÷å ïðèëèêàòà ìåæäó äâàòà ÷åðòåæà å ñìàéâàùà.
- Ñòèãà äà çíàåì êîè çâåçäè äà íå âêëþ÷âàìå, êàçà Áåëáî.
- Èìåííî, ñúãëàñè ñå ïîëêîâíèêúò.
- Âñå ïàê, êàê ìîæå äà ñòå òîëêîâà ñèãóðåí, ÷å ñðåùèòå íå ñà ñå îñúùåñòâÿâàëè ðåäîâíî è ÷å ðèöàðèòå íå äåéñòâóâàò âå÷å, áåç íèå äà ãî çíàåì?
- Íå âèæäàì ïðèçíàöè çà òîâà è áèõ äîáàâèë, çà ñúæàëåíèå. Èçïúëíåíèåòî íà ïëàíà å áèëî ïðåêúñíàòî è ìîæå áè òåçè, êîèòî å òðÿáâàëî äà ãî äîâåäàò äî çàâúðøåê, âå÷å íå ñúùåñòâóâàò. Ãðóïèòå íà òðèäåñåò è øåñòèìàòà ñà ñå ðàçïàäíàëè íàâÿðíî ïðè íÿêàêâà ñâåòîâíà êàòàñòðîôà. Íî äðóãà ãðóïà ñìåë÷àöè, êîÿòî å èìàëà íóæíàòà èíôîðìàöèÿ, áè ìîãëà äà ïîäõâàíå íèøêàòà íà êúëáîòî. Êðàÿò íà íèøêàòà å íÿêúäå òóê. È àç òúðñÿ òåçè õîðà. Èñêàì äà ïóáëèêóâàì êíèãàòà ñè èìåííî çà äà ïðåäèçâèêàì ðåàêöèè. È â ñúùîòî âðåìå ñå ìú÷à äà âëÿçà â êîíòàêò ñ íÿêîè ëèöà, êîèòî äà ìè ïîìîãíàò ïðè òúðñåíåòî íà îòãîâîðà â ëàáèðèíòèòå íà òðàäèöèîííàòà ìèñòèêà. Äíåñ ñå ñðåùíàõ ñ íàé-ãîëåìèÿ åêñïåðò â òàçè îáëàñò. Íî, óâè, äîðè òîâà ñâåòèëî íå ìîæà äà ìè êàæå íèùî, ìàêàð ÷å æèâî ñå çàèíòåðåñóâà îò ìîÿòà èñòîðèÿ è îáåùà äà ìè íàïèøå ïðåäãîâîðà.
- Èçâèíÿâàéòå, íàìåñè ñå Áåëáî, íî íå å ëè íåïðåäïàçëèâî äà ïîâåðèòå òàéíàòà ñè íà òîçè ãîñïîäèí? Âèå ñàì íè ðàçêàçàõòå çà ãðåøêàòà íà Èíãîëô...
- Èìà ðàçëèêà, îòâúðíà ïîëêîâíèêúò. - Èíãîëô å áèë íàèâíèê. Àç ñå ñâúðçàõ ñ åäèí ó÷åí, êîéòî å èçâúí âñÿêàêâî ïîäîçðåíèå. ×îâåê, êîéòî íå ñå âïóñêà â ëåêîìèñëåíè õèïîòåçè. Åòî íàïðèìåð äíåñ ìå ïîñúâåòâà äà ïî÷àêàì, ïðåäè äà äàì êíèãàòà ñè çà ïóáëèêóâàíå, çà äà óòî÷íè âñè÷êè ñïîðíè ìîìåíòè... Íå èñêàõ äà ñå ëèøà îò ïîäêðåïàòà ìó è çàòîâà íå ìó êàçàõ, ÷å ùå äîéäà ïðè âàñ, íî âèå ùå ìå ðàçáåðåòå, ÷å ñëåä êàòî ñúì ñòèãíàë äî òîçè åòàï íà ðàáîòàòà ñè, ìîåòî íåòúðïåíèå å îïðàâäàíî. Òîçè ãîñïîäèí... Ïî äÿâîëèòå ïîòàéíîñòèòå, íå áèõ èñêàë äà ìèñëèòå, ÷å óâúðòàì. Ñòàâà äóìà çà Ðàêîñêè... - Íàïðàâè ïàóçà, î÷àêâàéêè íàøàòà ðåàêöèÿ.
- Çà êîãî? - ðàçî÷àðîâà ãî Áåëáî.
- Êàê çà êîãî? Çà Ðàêîñêè. Íàé-ãîëåìèÿò àâòîðèòåò â îáëàñòòà íà òðàäèöèîííàòà ìèñòèêà, äèðåêòîð íà "Êàéå äþ Ìèñòåð"!
- À-õà, êàçà Áåëáî. - Äà, êàòî ÷å ëè ñå ñåùàì... Ðàêîñêè, äà, ðàçáèðà ñå...
- È òàêà, îùå íÿìà äà ïðåäñòàâÿ îêîí÷àòåëíî òåêñòà, äîêàòî íå ÷óÿ ñúâåòèòå íà òîçè ãîñïîäèí, íî ìè ñå èñêà äà ñïåñòÿ âðåìå è àêî ìîæå äà ñå íàïðàâè åäèí äîãîâîð ñ âàøåòî èçäàòåëñòâî... Ïîâòàðÿì, áúðçàì äà ïðåäèçâèêàì ðåàêöèè, äà ñúáåðà íîâè ôàêòè... Îêîëî íàñ èìà õîðà, êîèòî çíàÿò, íî íå ãîâîðÿò... Ãîñïîäà, âúïðåêè ÷å îñúçíàâà çàãóáàòà ñè âúâ âîéíàòà ïðåç 1944 ãîäèíà, Õèòëåð çàãîâàðÿ çà íÿêàêâî òàéíî îðúæèå, êîåòî ùå ìó ïîçâîëè äà ïðåîáúðíå ïîëîæåíèåòî. Ãîâîðè ñå, ÷å áèë ëóä. À àêî íå å áèë ëóä? Ðàçáèðàòå ëè? - ×åëîòî ìó áåøå îðîñåíî îò êàï÷èöè ïîò, à ìóñòàöèòå ìó ñòúð÷àõà êàòî íà êîòêà. - Ñ åäíà äóìà, ïðîäúëæè, àç ïóñêàì âúäèöà. Äà âèäèì äàëè íÿêîé ùå çàõàïå.
Òúé êàòî òîãàâà íå ïîçíàâàõ äîáðå Áåëáî, ñìåòíàõ, ÷å òîé ùå ñå îñâîáîäè îò ãîñòà ñ íÿêîëêî ó÷òèâè ôðàçè. Íî òîé ìó êàçà:
- Âèæòå êàêâî, ïîëêîâíèê, òàçè èñòîðèÿ å èçâúíðåäíî èíòåðåñíà, íåçàâèñèìî îò òîâà äàëè äîãîâîðà ùå ñêëþ÷èòå ñ íàñ èëè ñ äðóãè. Ìîæåòå ëè äà îñòàíåòå îùå äåñåòèíà ìèíóòè? - Ïîñëå ñå îáúðíà êúì ìåí: - Äîñòà âè çàäúðæàõ, Êàçîáîí. Íèå ñ âàñ ùå ñå âèäèì óòðå, íàëè?
Òðÿáâàøå äà ãî ïðèåìà êàòî ïîêàíà äà ñè òðúãíà. Äèîòàëåâè ìå âçå ïîä ðúêà è êàçà, ÷å è òîé èçëèçà. Ñáîãóâàõìå ñå. Ïîëêîâíèêúò ñòèñíà òîïëî ðúêàòà íà Äèîòàëåâè, à íà ìåí ñàìî êèìíà ñ ãëàâà è ìè îòïðàâè õëàäíà óñìèâêà.
Äîêàòî ñëèçàõìå ïî ñòúëáèùåòî, Äèîòàëåâè êàçà:
- Âåðîÿòíî ñå ïèòàòå çàùî Áåëáî âè îòïðàòè. Íå ãî ïðèåìàéòå êàòî îáèäà. Áåëáî òðÿáâà äà áúäå ìíîãî ïðåäïàçëèâ ñ ïîëêîâíèêà. Ïðåäïàçëèâîñò, òîâà å çàïîâåä íà ãîñïîäèí Ãàðàìîíä. È àç ñè îòèâàì, çà äà íå ïðå÷à.
Êàêòî ïî-êúñíî ðàçáðàõ, Áåëáî ñå áå ïîìú÷èë äà õâúðëè ïîëêîâíèêà â ïàñòòà íà "Ìàíóöèî".
Çàâëÿêîõ Äèîòàëåâè â "Ïèëàä", êúäåòî àç èçïèõ åäíî êàìïàðè, à òîé ñè ïîðú÷à âèøíîâêà. Êàêòî îáÿñíè, ñòðóâàëî ìó ñå ïî-ìîíàøåñêî, àðõàè÷íî è ïî÷òè òàìïëèåðñêî.
Çàïèòàõ ãî êàêâî ìèñëè çà ïîëêîâíèêà.
- Â èçäàòåëñòâàòà, îòãîâîðè, ñå ñòè÷à öÿëàòà íåëåïîñò íà ñâåòà. Íî òúé êàòî îò ñâåòîâíàòà íåëåïîñò ñå ðàæäà çíàíèåòî çà Âñåâèøíèÿ, ìúäðåöúò ðàçãëåæäà íåëåïîñòòà ñúñ ñíèçõîæäåíèå. - Ïîñëå ñå èçâèíè, òðÿáâàëî äà ñè òðúãâà. - Òàçè âå÷åð èìàì ñáèðêà.
- Íÿêàêúâ ïðàçíèê ëè?
Ïîãëåäíà ìå, ðàçî÷àðîâàí îò ìîÿòà ñóåòà.
- "Çîàð" [122] - óòî÷íè. - "Ëåõ Ëåõà" [123]. Ñòðàíèöè, â êîèòî îùå íèêîé íå å ïðîíèêíàë èñòèíñêè.



21

Ñâåùåíèÿò Ãðààë... òåæè òîëêîâà, ÷å íà ñúçäàíèÿòà, èçïàäíàëè â ãðÿõ, íå å äàäåíî äà ãî ïîìðúäíàò îò ìÿñòîòî ìó.
(Âîëôðàì ôîí Åøåíáàõ, "Ïàðñèôàë", IÕ, ñ. 477)


Ïîëêîâíèêúò íå ìè õàðåñà, íî ñúáóäè èíòåðåñà ìè. ×îâåê ìîæå äà ñúçåðöàâà äúëãî, î÷àðîâàí, è åäèí çåëåí ãóùåð. Ïîãëúùàõ ïúðâèòå êàïêè îòðîâà, êîÿòî ùåøå äà äîâåäå âñè÷êè íè äî ãèáåë.
Îòèäîõ îòíîâî ïðè Áåëáî íà äðóãèÿ äåí ñëåäîáåä è ðàçìåíèõìå íÿêîëêî äóìè çà íàøèÿ ïîñåòèòåë. Áåëáî êàçà, ÷å ìó ñå å ñòîðèë ìèòîìàí.
- Âèäÿõòå ëè êàê öèòèðàøå îíçè Ðàêîñêè ëè áåøå, Ðîñòðîïîâè÷ ëè, êàòî ÷å ëè å Êàíò?
- Îñâåí òîâà òàçè èñòîðèÿ å ïîçíàòà, îòâúðíàõ. - Èíãîëô å áèë ëóä, êîéòî å âÿðâàë â íåÿ. À ïîëêîâíèêúò å ëóä, êîéòî âÿðâà íà Èíãîëô.
- Ìîæå áè å âÿðâàë â íåãî â÷åðà, íî äíåñ âÿðâà â íåùî äðóãî. Ùå âè êàæà: â÷åðà, ïðåäè äà ñå ðàçäåëèì ñ íåãî, ìó îïðåäåëèõ ñðåùà çà äíåñ ñ... ñ åäèí äðóã èçäàòåë, åäíà äîáðà ôèðìà, ãîòîâà äà ïóáëèêóâà êíèãè, êîèòî àâòîðúò ñàì ôèíàíñèðà. Èçãëåæäà, ñå çàïàëè. Íî ïðåäè ìàëêî ðàçáðàõ, ÷å íå å îòèøúë íà ñðåùàòà. Ïðè òîâà ïîãëåäíåòå, îñòàâèë ìè å òóê ôîòîêîïèåòî íà ïîñëàíèåòî. Çàðÿçâà, êúäåòî ìó ïàäíå, òàéíàòà íà Òàìïëèåðèòå. Êàêâî äà ñå ïðàâè, õîðà...
Â òîçè ìèã èççâúíÿ òåëåôîíúò. Áåëáî âäèãíà ñëóøàëêàòà.
- Ìîëÿ? Äà, Áåëáî, èçäàòåëñòâî "Ãàðàìîíä". Äîáúð äåí, êîé å?... Äà, â÷åðà ñëåäîáåä áåøå òóê, ïðåäëàãàøå ìè åäíà êíèãà... Èçâèíåòå, òîâà å èçäàòåëñêà òàéíà, íî àêî ìè îáÿñíèòå... - Çàñëóøà ñå íÿêîëêî ñåêóíäè, ñëåä òîâà ìå ïîãëåäíà ïðåáëåäíÿë è ìè ñúîáùè: - Óáèëè ñà ïîëêîâíèêà. - Ïîñëå çàãîâîðè îòíîâî íà ñëóøàëêàòà: - Èçâèíåòå, îáÿñíèõ íà Êàçîáîí, åäèí ìîé ñúòðóäíèê, êîéòî ñúùî ïðèñúñòâóâàøå íà ñðåùàòà â÷åðà... Äà, ïîëêîâíèê Àðäåíòè â÷åðà äîéäå äà íè ïðåäëîæè ñâîÿ ïðîåêò, åäíà èñòîðèÿ, êîÿòî ìè ñå ñòîðè òâúðäå íåñúñòîÿòåëíà, çà íÿêàêâî ñúêðîâèùå íà Òàìïëèåðèòå, ðèöàðè îò Ñðåäíîâåêîâèåòî...
Èíñòèíêòèâíî ïîêðè ñ äëàí ìèêðîôîíà, ñÿêàø çà äà èçîëèðà ñëóøàòåëÿ, ïîñëå âèäÿ, ÷å ãî íàáëþäàâàì, äðúïíà ðúêàòà ñè è çàãîâîðè ñ èçâåñòíà íåîõîòà:
- Íå, ãîñïîäèí Äå Àíäæåëèñ, òîâà ëèöå ãîâîðåøå çà êíèãà, êîÿòî èñêà äà íàïèøå, íî â íàé-îáùè ëèíèè... Ìîëÿ?... È äâàìàòà ëè? Ñåãà? Ïîâòîðåòå àäðåñà, àêî îáè÷àòå.
Çàòâîðè òåëåôîíà. Îñòàíà ìúë÷àëèâ íÿêîëêî ñåêóíäè, ïîòðîïâàéêè ñ ïðúñòè ïî ïèñàëèùåòî.
- Èçâèíÿâàéòå, Êàçîáîí, ñúæàëÿâàì, ÷å áåç äà èñêàì, çàáúðêàõ è âàñ. Áåøå òîëêîâà èçíåíàäâàùî. Îáàäè ñå åäèí êîìèñàð, íÿêîé ñè Äå Àíäæåëèñ. Èçãëåæäà, ÷å ïîëêîâíèêúò áèë îòñåäíàë â íÿêàêúâ ïàíñèîí è ñå ãîâîðåëî, ÷å ñà ãî íàìåðèëè ìúðòúâ â÷åðà ïðåç íîùòà...
- Ãîâîðåëî ñå? Òîçè êîìèñàð íå çíàå ëè äàëè å èñòèíà?
- Ñòðàííî, íî íå å çíàåë. Èçãëåæäà, ÷å èìåòî ìè è ÷àñúò íà ñðåùàòà ñà áèëè çàïèñàíè â íÿêàêúâ áåëåæíèê. Ìèñëÿ, ÷å íèå ñìå åäèíñòâåíàòà èì ñëåäà. Êàêâî äà ïðàâèì, òðÿáâà äà âúðâèì.
Ïîâèêàõìå òàêñè. Ïî ïúòÿ Áåëáî ìå õâàíà çà ëàêúòÿ.
- Âåðîÿòíî ñòàâà äóìà çà ñúâïàäåíèå. Âúâ âñè÷êè ñëó÷àè, ìîæå è äà èìàì èçêðèâåíî ìèñëåíå, íî â íàøèÿ êðàé ñå êàçâà: "Ïî-äîáðå äà íå ñå ñïîìåíàâàò èìåíà." Èìà åäíà êîëåäíà ñöåíêà íà äèàëåêò, êîÿòî îòèâàõ äà ãëåäàì êàòî ìàëúê, åäíî ðåëèãèîçíî ïðåäñòàâëåíèå ñ ïàñòèðè, çà êîèòî íå ñå ðàçáèðàøå äàëè èäâàò îò Âèòëååì èëè îò äîëèíàòà íà Ïî... Ïðèñòèãàò âëúõâèòå è ïèòàò ñëóãàòà íà ïàñòèðà êàê ñå íàðè÷à ãîñïîäàðÿò ìó è ìîì÷åòî îòãîâàðÿ: "Äæåëèíäî." Êîãàòî Äæåëèíäî íàó÷àâà, âçèìà åäíà ïðú÷êà è íàáèâà ìîì÷åòî, çàùîòî, êàçàë ìó, èìåíàòà íå ñå äàâàò íà ïúðâèÿ ñðåùíàò... Ñ åäíà äóìà, àêî ñòå ñúãëàñåí, ïîëêîâíèêúò íå íè å ñïîìåíàâàë íèùî çà Èíãîëô, íèòî ïúê çà ïîñëàíèåòî îò Ïðîâåíñ.
- Íå èñêàìå äà íè ñïîëåòè ñúäáàòà íà Èíãîëô, îòâúðíàõ, îïèòâàéêè ñå äà ñå ïîøåãóâàì.
- Ïîâòàðÿì âè, ÷å òîâà å åäíà ãëóïîñò. Íî â íÿêîè ñëó÷àè å ïî-äîáðå ÷îâåê äà ñòîè íàñòðàíè.
Êàçàõ, ÷å ñúì ñúãëàñåí, íî âúòðåøíî áÿõ ñìóòåí. Â êðàÿ íà êðàèùàòà áÿõ ñòóäåíò, êîéòî ó÷àñòâóâàøå â øåñòâèÿ, è ñðåùèòå ñ ïîëèöèÿòà ñúâñåì íå ìè áÿõà ïðèÿòíè. Ïðèñòèãíàõìå â ïàíñèîíà. Íå áåøå êîé çíàå êîëêî ïðåäñòàâèòåëåí è ñå íàìèðàøå â åäèí îò êðàéíèòå êâàðòàëè. Âåäíàãà ñå çàïúòèõìå êúì àïàðòàìåíòà, òàêà ãî íàðè÷àõà, íà ïîëêîâíèê Àðäåíòè. Ïî ñòúëáèùåòî - ïîëèöàè. Âêàðàõà íè â íîìåð 27 (ñåäåì è äâå - äåâåò, ïîìèñëèõ ñè): ñïàëíÿ, õîë÷å ñ ìàñè÷êà, ìàëêà êóõíÿ, áàíÿ ñ äóø, áåç çàâåñè, ïðåç ïîëóîòâîðåíàòà âðàòà íå ñå âèæäàøå äàëè èìà áèäå, íî â òàêúâ ïàíñèîí òîâà áåøå ìîæå áè ïúðâîòî è åäèíñòâåíî óäîáñòâî, êîåòî èçèñêâàõà íàåìàòåëèòå. Áåäíà ìåáåëèðîâêà, ìàëêî ëè÷íè âåùè, íî âñè÷êî ìíîãî ðàçõâúðëÿíî, íÿêîé áåøå ðîâèë ïðèïðÿíî. Ìîæå áè ïîëèöàèòå. Ïðåáðîèõ äåñåòèíà, ïîëîâèíàòà öèâèëíè, ïîëîâèíàòà â óíèôîðìà.
Ïîñðåùíà íè ìëàä ìúæ, ñ äîñòà äúëãè êîñè.
- Àç ñúì Äå Àíäæåëèñ. Äîêòîð Áåëáî? Äîêòîð Êàçîáîí?
- Îùå íå ñúì çàâúðøèë [124] - îòáåëÿçàõ.
- Ó÷åòå, ó÷åòå. Àêî íå çàâúðøèòå, íÿìà äà ìîæåòå äà ñå ÿâèòå íà êîíêóðñà çà ïîëèöèÿòà, à íå çíàåòå êàêâî ãóáèòå. - Èçãëåæäàøå íåäîâîëåí. - Ùå ìå èçâèíèòå, íî âåäíàãà çàïî÷âàìå ñ ôîðìàëíîñòèòå. Åòî ïàñïîðòà, êîéòî å ïðèíàäëåæàë íà îáèòàòåëÿ íà òàçè ñòàÿ, ðåãèñòðèðàí êàòî ïîëêîâíèê Àðäåíòè. Ïîçíàâàòå ëè ãî?
- Äà, òîé å, îòâúðíà Áåëáî. - Íî ìè ïîìîãíåòå äà ñå îðèåíòèðàì. Ïî òåëåôîíà íå ðàçáðàõ äàëè å óìðÿë, èëè å...
- Ùå áúäà äîâîëåí, àêî âèå ìè ãî êàæåòå, ïðåêúñíà ãî Äå Àíäæåëèñ ñ ãðèìàñà. 
- Íî âñå ïàê ñìÿòàì, ÷å èìàòå ïðàâî äà óçíàåòå ïîâå÷å. È òàêà, ãîñïîäèí Àðäåíòè, èëè ïîëêîâíèê Àðäåíòè, å îòñåäíàë òóê çà ÷åòèðè äíè. Çàáåëÿçàëè ñòå âåðîÿòíî, ÷å íå å íàé-ëóêñîçíîòî ìÿñòî. Òóê ñà ïîðòèåðúò, êîéòî ñè ëÿãà â åäèíàäåñåò, çàùîòî íàåìàòåëèòå ñè èìàò êëþ÷ îò âõîäíàòà âðàòà, åäíà-äâå ÷èñòà÷êè, êîèòî èäâàò ñóòðèí, è åäèí ñòàðåö àëêîõîëèê, êîéòî èçïúëíÿâà ôóíêöèèòå íà êóðèåð è íîñè ïèåíå â ñòàèòå íà êëèåíòèòå, êîèòî ïîçâúíÿò. Ïîä÷åðòàâàì, àëêîõîëèê, ïðè òîâà ñêëåðîòèê. Öÿëî ìú÷åíèå áåøå äà ãî ðàçïèòâàìå. Ïîðòèåðúò òâúðäè, ÷å ìó ñå ïðèâèæäàò ïðèçðàöè è âå÷å áèë ïîäïëàøèë íÿêîè íàåìàòåëè. Ñíîùè êúì äåñåò ïîðòèåðúò âèäÿë Àðäåíòè äà ñå ïðèáèðà çàåäíî ñ îùå äâàìà, êîèòî ïîêàíèë â ñòàÿòà ñè. Òóê áèõà ïóñíàëè è öÿëà áàíäà òðàâåñòèòè, à êàìî ëè äâàìà íîðìàëíè, ìàêàð ÷å ñïîðåä ïîðòèåðà ãîâîðåëè ñ ÷óæäåñòðàíåí àêöåíò. Â äåñåò è ïîëîâèíà Àðäåíòè ïîâèêâà ñòàðåöà è ñè ïîðú÷âà áóòèëêà óèñêè, åäíà ìèíåðàëíà âîäà è òðè ÷àøè. Êúì åäèí-åäèí è ïîëîâèíà ñòàðåöúò ÷óâà, ÷å ñå çâúíè îò ñòàÿ 27, íà ïðåñåêóëêè, òâúðäè òîé. Íî ïî ñúñòîÿíèåòî, â êîåòî ãî çàâàðèõìå äíåñ ñóòðèíòà, â òîçè ÷àñ íà íîùòà ñèãóðíî âå÷å å áèë îáúðíàë äîñòà ÷àøêè, è òî îò íàé-ñèëíîòî. Ñòàðåöúò ñå êà÷âà, ÷óêà, íèêîé íå ìó îòãîâàðÿ, îòâàðÿ âðàòàòà ñ øïåðöà, íàìèðà âñè÷êî îáúðíàòî íàîïàêè, êàêòî å è ñåãà, à íà ëåãëîòî - ïîëêîâíèêà, ñ ïðåâúðçàíè î÷è è ïàð÷å òåë, ñòåãíàòî îêîëî âðàòà. Òîãàâà ñëèçà òè÷åøêîì, ñúáóæäà ïîðòèåðà, íî è äâàìàòà íÿìàò æåëàíèå äà ñå êà÷àò îòíîâî, âäèãàò òåëåôîíà, íî ëèíèÿòà ñÿêàø å ïðåêúñíàòà. Òàçè ñóòðèí áåøå íàðåä, íî íåêà èì âÿðâàìå. Òîãàâà ïîðòèåðúò èçòè÷âà äî ïëîùàä÷åòî îòñðåùà, êúäåòî èìà àâòîìàò, çà äà ñå ñâúðæå ñ ïîëèöèÿòà, à â òîâà âðåìå ñòàðåöúò ñå äîâëè÷à äî ïðîòèâîïîëîæíèÿ úãúë, êúäåòî æèâåå åäèí ëåêàð. Ñ äðóãè äóìè, áàâÿò ñå äâàäåñåòèíà ìèíóòè, âðúùàò ñå, èç÷àêâàò äîëó, èçïëàøåíè, â òîâà âðåìå ëåêàðÿò ñå å îáëÿêúë è ïðèñòèãà ïî÷òè çàåäíî ñ "ïàíòåðàòà" íà ïîëèöèÿòà. Êà÷âàò ñå â äâàäåñåò è ñåäìà, íî íå íàìèðàò íèêîãî íà ëåãëîòî.
- Êàê òàêà íèêîãî?
- Íÿìàëî íèêàêúâ òðóï. Îò òîçè ìîìåíò ëåêàðÿò ñå ïðèáèðà ó äîìà ñè, à ìîèòå êîëåãè çàâàðâàò òîâà, êîåòî âèæäàòå. Ðàçïèòâàò ñòàðåöà è ïîðòèåðà, êàçàõ âè ñ êàêúâ ðåçóëòàò. Êúäå ñà îòèøëè äâàìàòà ìúæå, êîèòî ñà ñå êà÷èëè ñ Àðäåíòè â äåñåò ÷àñà? Íå ñå çíàå, ìîæå äà ñà èçëåçëè ìåæäó åäèíàäåñåò è åäèí, áåç íÿêîé äà ãè å çàáåëÿçàë. Áèëè ëè ñà îùå â ñòàÿòà, êîãàòî å âëÿçúë ñòàðåöúò? Íå ñå çíàå, òîé å îñòàíàë çà ìèíóòà è íå å íàäíèêíàë íèòî â êóõíÿòà, íèòî â òîàëåòíàòà. Ìîæå äà ñà èçëåçëè, äîêàòî äâàìàòà ñòàðöè îáèêàëÿëè äà òúðñÿò ïîìîù, è äà ñà èçíåñëè òðóïà. Íå å èçêëþ÷åíî, çàùîòî ñúùåñòâóâà åäíà âúíøíà ñòúëáà, êîÿòî âîäè êúì çàäíèÿ äâîð, à îòòàì ñå èçëèçà íà ñòðàíè÷íàòà óëè÷êà. Íî ïðåäè âñè÷êî èìàëî ëè å èçîáùî òðóï, èëè ïîëêîâíèêúò å èçëÿçúë çàåäíî ñ äâàìàòà ìúæå, à ñòàðåöúò å ñúíóâàë òàçè èñòîðèÿ? Ïîðòèåðúò íàñòîÿâà, ÷å òîé íå çà ïðúâ ïúò ðàçïðàâÿ âðåëè-íåêèïåëè, ïðåäè ãîäèíè áèë êàçàë íàïðèìåð, ÷å âèäÿë åäíà íàåìàòåëêà, êîÿòî áèëà îáåñåíà ãîëà, íî ïîëîâèí ÷àñ ïî-êúñíî íàåìàòåëêàòà ñå ïðèáðàëà çäðàâà-çäðàâåíè÷êà, à ïîä äþøåêà íà ñòàðåöà íàìåðèëè ïîðíîãðàôñêî ñïèñàíèå. À ìîæå äà ìó å õðóìíàëî äà íàäçúðíå â ñòàÿòà íà æåíàòà è äà å âèäÿë çàâåñàòà, êîÿòî ñå îëþëÿâàëà â ñóìðàêà. Ìàëêîòî ñèãóðíè ôàêòè ñà, ÷å ñòàÿòà íå å â íîðìàëíî ñúñòîÿíèå è ÷å Àðäåíòè å èç÷åçíàë. Íî àç òâúðäå ìíîãî ãîâîðÿ. Ñåãà å âàø ðåä, äîêòîð Áåëáî. Åäèíñòâåíàòà ñëåäà, êîÿòî íàìåðèõìå, å ëèñòúò äî ìàñè÷êàòà. "14 ÷, õîòåë "Ïðèí÷èïå å Ñàâîÿ", ãîñïîäèí Ðàêîñêè; 17 ÷, "Ãàðàìîíä", äîêòîð Áåëáî". Âèå ïîòâúðäèõòå, ÷å å èäâàë ïðè âàñ. Ñåãà ðàçêàæåòå êàêâî ñå ñëó÷è.


22

Ðèöàðèòå íà ñâåùåíèÿ Ãðààë íå æåëàåõà äà èì ñå çàäàâàò ïîâå÷å âúïðîñè.
(Âîëôðàì ôîí Åøåíáàõ, "Ïàðñèôàë", ÕVI, ñ. 819)


Áåëáî ãîâîðè êðàòêî: ïîâòîðè îíîâà, êîåòî âå÷å ìó áåøå êàçàë ïî òåëåôîíà, êàòî äîáàâè ñàìî íÿêîè íåñúùåñòâåíè ïîäðîáíîñòè: ïîëêîâíèêúò áèë ðàçêàçàë íåñúñòîÿòåëíà èñòîðèÿ, ÷å îòêðèë ñëåäèòå íà ñúêðîâèùå â íÿêàêâè äîêóìåíòè, íàìåðåíè âúâ Ôðàíöèÿ, íî íå êàçàë íèùî ïî-êîíêðåòíî. ßâíî ìèñëåë, ÷å å ïðèòåæàòåë íà îïàñíà òàéíà, è èñêàë ðàíî èëè êúñíî äà ÿ íàïðàâè äîñòîÿíèå íà âñè÷êè, çà äà íå áúäå åäèíñòâåíèÿò ïîñâåòåí â íåÿ. Íàìåêíàë, ÷å äðóãè ïðåäè íåãî, ñëåä êàòî ðàçêðèâàëè òàéíàòà, èç÷åçâàëè ïî çàãàäú÷åí íà÷èí. Ùÿë äà ïîêàæå äîêóìåíòèòå ñàìî àêî ïîòâúðäèì, ÷å ùå ñêëþ÷èì äîãîâîð ñ íåãî, íî Áåëáî íå ìîæåë äà ïðåäëîæè äîãîâîð, ïðåäè äà âèäè çà êàêâî ñòàâà äóìà, è ñå áèëè ðàçäåëèëè áåç êîíêðåòíî óãîâîðêà. Ïîëêîâíèêúò ñïîìåíàë çà ñðåùàòà ñè ñ Ðàêîñêè, êàòî êàçàë, ÷å å äèðåêòîð íà "Êàéå äþ Ìèñòåð". Èñêàë òîé äà ìó íàïèøå ïðåäãîâîðà. Èçãëåæäà, Ðàêîñêè ãî ïîñúâåòâàë äà èç÷àêà ñ ïóáëèêóâàíåòî. Ïîëêîâíèêúò íå ìó áèë êàçàë, ÷å ùå õîäè â "Ãàðàìîíä". Òîâà áèëî âñè÷êî.
- Äîáðå, êàçà Äå Àíäæåëèñ. - À êàêâî âïå÷àòëåíèå âè íàïðàâè?
- Ñòîðè ìè ñå åêçàëòèðàí è íàìåêíà çà ìèíàëîòî ñè, êàê äà êàæà, ñ íîñòàëãèÿ, îñîáåíî çà ó÷àñòèåòî ñè â ×óæäåñòðàííèÿ ëåãèîí.
- Êàçàë âè å èñòèíàòà, ìàêàð è íå öÿëàòà. Â èçâåñòåí ñìèñúë âå÷å ãî äúðæàõìå ïîä îêî, íî íå òâúðäå îòáëèçî. Ñëó÷àè êàòî òîçè êîëêîòî ùåòå. Òîëêîâà ðàáîòà èìàìå... È òàêà, Àðäåíòè äîðè íå å èñòèíñêîòî ìó èìå, íî èìà ðåäîâåí ôðåíñêè ïàñïîðò. Îò íÿêîëêî ãîäèíè ñå ïîÿâèë â Èòàëèÿ è å áèë èäåíòèôèöèðàí êàòî íÿêîé ñè êàïèòàí Àêðîâåäæè, îñúäåí çàäî÷íî íà ñìúðò ïðåç 1945 ãîäèíà. Ñúòðóäíèê íà ÑÑ ïðè èçïðàùàíåòî íà õîðà â Äàõàó. È âúâ Ôðàíöèÿ ñà ñëåäèëè îòáëèçî äâèæåíèÿòà ìó - ñðåùó íåãî áèëî çàâåäåíî äåëî çà èçìàìà è ñå å îòúðâàë íà êîñúì. Ïðåäïîëàãà ñå, ïîä÷åðòàâàì, ïðåäïîëàãà ñå, ÷å ìèíàëàòà ãîäèíà ñúùîòî ëèöå, íî ïîä èìåòî Ôàñîòè, å äàäåíî ïîä ñúä îò åäèí äðåáåí èíäóñòðèàëåö îò Ïåñêèåðà íà èìå Áàðîìåî. Ôàñîòè ãî áèë óáåäèë, ÷å â åçåðîòî Êîìî îùå ñå íàìèðà ñúêðîâèùåòî íà Äîíãî [125], ÷å áèë óçíàë òî÷íîòî ìÿñòî è ÷å áèëè íóæíè ñàìî äåñåòèíà ìèëèîíà çà äâàìà ëåêîâîäîëàçè è åäíà ìîòîðíà ëîäêà. Ñëåä êàòî ïðèáðàë ïàðèòå, èç÷åçíàë. Ñåãà âèå çàòâúðæäàâàòå óáåæäåíèåòî ìè, ÷å å èìàë ìàíèÿ çà ñúêðîâèùà.
- À îíçè Ðàêîñêè? - çàïèòà Áåëáî.
- Âå÷å ïðîâåðèõìå. Â "Ïðèí÷èïå å Ñàâîÿ" áèë îòñåäíàë åäèí Ðàêîñêè, Âëàäèìèð, ðåãèñòðèðàí ñ ôðåíñêè ïàñïîðò. Íåÿñíî îïèñàíèå, ïî÷òåí íà âèä ãîñïîäèí. Ñúùîòî îïèñàíèå, êîåòî å äàë è òóêàøíèÿò ïîðòèåð. Â "Àëèòàëèÿ" å ðåãèñòðèðàí òàçè ñóòðèí çà ïúðâèÿ ïîëåò äî Ïàðèæ. Îñâåäîìèõ Èíòåðïîë. Àíóíöèàòà, èìà ëè îòãîâîð îò Ïàðèæ?
- Îùå íå, äîêòîðå.
- Òîâà å. È òàêà, ïîëêîâíèê Àðäåíòè, èëè òàì êàêòî ñå êàçâà, ïðèñòèãà â Ìèëàíî ïðåäè ÷åòèðè äíè, íå çíàåì êàêâî ïðàâè ïðåç ïúðâèòå òðè, íî â÷åðà â äâà ÷àñà âåðîÿòíî ñå ñðåùà ñ Ðàêîñêè â õîòåëà, íå ìó êàçâà, ÷å ùå èäâà ïðè âàñ, è òîâà ìè ñå ñòðóâà ëþáîïèòíî. Âå÷åðòà ñå ïðèáèðà òóê, ïðåäïîëàãàì ñúñ ñúùèÿ òîçè Ðàêîñêè è îùå åäèí ìúæ... È ñëåä òîâà âñè÷êî ñå îáâèâà â íåÿñíîòà. Àêî íå ñà ãî óáèëè, òî ïîíå ñà ïðåòúðøóâàëè àïàðòàìåíòà ìó. Êàêâî ñà òúðñåëè? Â ñàêîòî ìó, àõ äà, àêî å èçëÿçúë, èçëÿçúë å ïî ðèçà, ñàêîòî ìó ñ ïàñïîðòà å îñòàíàëî òóê, íî íå ìèñëåòå, ÷å òîâà îïðîñòÿâà íåùàòà, çàùîòî ñòàðåöúò òâúðäè, ÷å â ëåãëîòî å áèë ñúñ ñàêî, à ìîæå äà å áèë ñ êàáèíåòíà ïèæàìà. Áîæå ìîé, çàïî÷âà äà ìè ñå ñòðóâà, ÷å ñå íàìèðàì â êëåòêà çà ëóäè, òà êàçâàì, â ñàêîòî îñâåí òîâà èìàøå ìíîãî ïàðè, äîðè ïðåêàëåíî ìíîãî... Çíà÷è ñà òúðñèëè äðóãî. Åäèíñòâåíàòà äîáðà èäåÿ ìè äàâàòå âèå. Ïîëêîâíèêúò å íîñåë íÿêàêâè äîêóìåíòè. Êàê èçãëåæäàõà?
- Áÿõà â êàôÿâà ïàïêà, îòâúðíà Áåëáî.
- Àç ìèñëÿ, ÷å áåøå ÷åðâåíà, âúçðàçèõ.
- Êàôÿâà áåøå, íàñòîÿ Áåëáî, íî ìîæå áè ãðåøà.
- Íÿìà çíà÷åíèå ÷åðâåíà ëè å èëè êàôÿâà, ïðåêúñíà íè Äå Àíäæåëèñ, íî òóê ÿ íÿìà. Â÷åðàøíèòå ãîñïîäà ñà ÿ îòìúêíàëè. Ñëåäîâàòåëíî òðÿáâà äà ñå íàñî÷èì êúì òàçè ïàïêà. Ñïîðåä ìåí Àðäåíòè ñúâñåì íå å èñêàë äà ïóáëèêóâà êíèãà. Ñú÷åòàë å íÿêîëêî äàííè, çà äà øàíòàæèðà Ðàêîñêè, è ñå å îïèòàë äà äåìîíñòðèðà êîíòàêòè ñ èçäàòåëñòâà è äà ãè èçïîëçóâà êàòî íàòèñê. Áè áèëî â íåãîâèÿ ñòèë. È òóê ìîãàò äà ñå íàïðàâÿò äðóãè õèïîòåçè. Äâàìàòà ñè òðúãâàò, êàòî ãî çàïëàøâàò, Àðäåíòè å îáçåò îò ïàíèêà è èçáÿãâà ïðåç íîùòà, îñòàâÿéêè âñè÷êî îñâåí ïàïêàòà. Ïðè òîâà, êîé çíàå ïî êàêâà ïðè÷èíà, âíóøàâà íà ñòàðåöà, ÷å å áèë óáèò. Íî çàïðèëè÷âà ïðåêàëåíî íà êðèìèíàëåí ðîìàí è íå ìîæå äà îáÿñíè õàîñà â ñòàÿòà. Îò äðóãà ñòðàíà, àêî äâàìàòà ñà ãî óáèëè è ñà îòêðàäíàëè ïàïêàòà, çàùî å òðÿáâàëî äà îòêðàäíàò è òðóïà? Ùå âèäèì. Èçâèíÿâàéòå, íî ñúì ïðèíóäåí äà âè ïîèñêàì îòíîâî äîêóìåíòèòå.
Íà äâà ïúòè ïðåëèñòè ñòóäåíòñêàòà ìè êíèæêà.
- Ñòóäåíò ïî ôèëîñîôèÿ, à?
- Êàòî ìåí èìà ìíîãî, îòâúðíàõ.
- Äîðè ïðåêàëåíî ìíîãî. È ñå çàíèìàâàòå ñ òåçè Òàìïëèåðè... Àêî òðÿáâà äà íàó÷à íåùî ïîâå÷å çà òèÿ õîðà, êàêâî òðÿáâà äà ïðî÷åòà?
Ñïîìåíàõ ìó äâå êíèãè, ïîïóëÿðíè, íî äîñòàòú÷íî ñåðèîçíè. Êàçàõ ìó, ÷å ùå ïîëó÷è äîñòîâåðíè äàííè çà âðåìåòî äî ïðîöåñà è ÷å ñëåä òîâà èìà ñàìî ïðåäïîëîæåíèÿ.
- Ðàçáèðàì, ðàçáèðàì, êàçà. - Ñåãà è Òàìïëèåðèòå. Ñàìî òàÿ ãðóïèðîâêà íå ïîçíàâàõ.
Â òîâà âðåìå ñå ïîÿâè ïîëèöàÿò ñ òåëåôîííîòî ñúîáùåíèå.
- Åòî îòãîâîðà îò Ïàðèæ, äîêòîðå.
Äå Àíäæåëèñ ìúë÷àëèâî ãî ïðî÷åòå.
- ×óäåñíî. Òîçè Ðàêîñêè íå ãî çíàÿò â Ïàðèæ, íî íîìåðúò íà ïàñïîðòà ìó ñúîòâåòñòâóâà íà åäèí ïàñïîðò, îòêðàäíàò ïðåäè äâå ãîäèíè. Òàêà âñè÷êî å ÿñíî. Ãîñïîäèí Ðàêîñêè íå ñúùåñòâóâà. Êàçàõòå, ÷å å äèðåêòîð íà íÿêàêâî ñïèñàíèå... Êàê ñå íàðè÷àøå? - Îòáåëÿçà ñè. - Ùå ïðîâåðèì, íî ïðåäïîëàãàì, ùå ñå îêàæå, ÷å ñïèñàíèåòî íå ñúùåñòâóâà èëè ÷å å îòñòúïèëî ïðàâàòà ñè äðóãèìó. Äîáðå, ãîñïîäà. Áëàãîäàðÿ çà ñúòðóäíè÷åñòâîòî, ìîæå áè ùå ñå íàëîæè äà âè îáåçïîêîÿ è äðóã ïúò. Î, ïîñëåäåí âúïðîñ. Íàìåêíà ëè òîçè Àðäåíòè, ÷å å âúâ âðúçêà ñ íÿêàêâà ïîëèòè÷åñêà ãðóïèðîâêà?
- Íå, îòâúðíà Áåëáî. - Èçãëåæäàøå, ñÿêàø å íàïóñíàë ïîëèòèêàòà çàðàäè ñúêðîâèùàòà.
- Íà ìåí íå ìè õàðåñâàò õîðà êàòî íåãî, äîáàâèõ. - Íî íÿìà äà ìè äîéäå íàóì äà ãè äóøà ñ òåë. Îñâåí òåîðåòè÷åñêè.
- Åñòåñòâåíî. Òâúðäå îïàñíî å. Íå ñå ñòðàõóâàéòå, ãîñïîäèí Êàçîáîí, íå ñúì îò õîðàòà, êîèòî ñìÿòàò, ÷å âñè÷êè ñòóäåíòè ñà ïðåñòúïíèöè. Áúäåòå ñïîêîåí. Óñïåõ â äèïëîìíàòà âè ðàáîòà.
- Èçâèíåòå, à ìîãà ëè àç äà ïîïèòàì íåùî? Âèå îò êðèìèíàëíàòà ëè ñòå èëè îò ïîëèòè÷åñêàòà?
- Îñíîâàòåëåí âúïðîñ. Ìîÿò êîëåãà îò êðèìèíàëíàòà áåøå èçâèêàí ïðåç íîùòà. Ñëåä êàòî â àðõèâèòå îòêðèõà íåùî ïîâå÷å çà äâèæåíèÿòà íà Àðäåíòè, ïðåõâúðëèõà çàäà÷àòà íà ìåí. Àç ñúì îò ïîëèòè÷åñêàòà. Íî ïðîñòî íå çíàì äàëè ñúì ïîäõîäÿùèÿò ÷îâåê. Æèâîòúò íå å òîëêîâà ïðîñò, êîëêîòî èçãëåæäà â êðèìèíàëíèòå ðîìàíè.
- Òàêà è ïðåäïîëàãàõ, êàçà Áåëáî, ïîäàâàéêè ìó ðúêà.
Òðúãíàõìå ñè, íî íå ñå ÷óâñòâóâàõ ñïîêîåí. Íå çàðàäè êîìèñàðÿ, êîéòî ìè èçãëåæäàøå ñèìïàòè÷åí, à çàùîòî ñå áÿõ çàáúðêàë çà ïúðâè ïúò â æèâîòà ñè â åäíà òâúðäå çàïëåòåíà èñòîðèÿ è îñâåí òîâà áÿõ èçëúãàë. È Áåëáî çàåäíî ñ ìåí.
Ðàçäåëèõìå ñå ïðåä âðàòàòà íà "Ãàðàìîíä", è äâàìàòà ïðèòåñíåíè.
- Íèùî ëîøî íå ñìå íàïðàâèëè, êàçà âèíîâíî Áåëáî. - Èìà ëè íÿêàêâî çíà÷åíèå äàëè êîìèñàðÿò ùå çíàå çà Èíãîëô è çà êàòàðèòå, èëè íå? Âñè÷êî òîâà áÿõà èçìèñëèöè. Àðäåíòè ìîæå äà å áèë ïðèíóäåí äà ñå ñêðèå ïî äðóãè ïðè÷èíè, à íå ñà ìó ëèïñâàëè òàêèâà. Ìîæå Ðàêîñêè äà å áèë îò òàéíèòå ñëóæáè íà Èçðàåë è äà å ðàç÷èñòâàë ñòàðè ñìåòêè. À ìîæå äà ãî å èçïðàòèëà íÿêîÿ ãîëÿìà ðèáà, êîÿòî ïîëêîâíèêúò å ðàçèãðàâàë. Èëè äà å áèë îò ×óæäåñòðàííèÿ ëåãèîí è äà å îòìúùàâàë çà ñòàðà âðàæäà. Íèùî ÷óäíî, àêî å áèë àëæèðñêè íàåìåí óáèåö. Çàùî èñòîðèÿòà ñ òàìïëèåðñêîòî ñúêðîâèùå äà íå å áèëà ñàìî âòîðîñòåïåíåí åïèçîä îò æèâîòà íà íàøèÿ ïîëêîâíèê? Äîáðå, ðàçáèðàì, ëèïñâà ïàïêàòà, ÷åðâåíà èëè êàôÿâà, íÿìà çíà÷åíèå. Õóáàâî, ÷å íå ñå ñúãëàñèõòå ñ ìåí. Ïî òîçè íà÷èí ñòàíà ÿñíî, ÷å íå ñìå é îáúðíàëè ãîëÿìî âíèìàíèå...
Àç ìúë÷àõ, à Áåëáî íå çíàåøå êàê äà ïðèêëþ÷è ðàçãîâîðà.
- Ùå ìè êàæåòå, ÷å îòíîâî ñúì èçáÿãàë. Êàòî íà óëèöà Ëàðãà.
- Ãëóïîñòè. Âñè÷êî ìèíà äîáðå. Äîâèæäàíå.
Èçïèòâàõ æàëîñò êúì íåãî, çàùîòî ñå ÷óâñòâóâàøå ïîäëåö. Àç íå, â ó÷èëèùå ìå áÿõà íàó÷èëè, ÷å ïðåä ïîëèöàèòå ÷îâåê ëúæå. Ïî ïðèíöèï. Íî òàêà å, íå÷èñòàòà ñúâåñò îòðàâÿ ïðèÿòåëñòâîòî.
Îò òîçè äåí ïîâå÷å íå ãî âèäÿõ. Àç áÿõ íåãîâîòî óãðèçåíèå, à òîé áåøå ìîåòî.
Íî òîãàâà ñå óáåäèõ, ÷å äà ñè ñòóäåíò å âèíàãè ïî-ïîäîçðèòåëíî îò òîâà äà ñè âèñøèñò. Ðàáîòèõ îùå îêîëî ãîäèíà è ñúáðàõ äâåñòà è ïåòäåñåò ïàïêè âúðõó ïðîöåñà ñðåùó Òàìïëèåðèòå. Òîâà áÿõà ãîäèíè, êîãàòî äà ïðåäñòàâèø äèïëîìíà ðàáîòà îçíà÷àâàøå, ÷å çà÷èòàø äúðæàâíèòå çàêîíè, è êúì òàêèâà êàòî ìåí ñå îòíàñÿõà ñúñ ñíèçõîæäåíèå.
Ïðåç ñëåäâàùèòå ìåñåöè íÿêîè ñòóäåíòè çàïî÷íàõà äà ñòðåëÿò. Ïåðèîäúò íà ãîëåìèòå øåñòâèÿ íà îòêðèòî âå÷å ïðèêëþ÷âàøå.
Ëèïñâàõà ìè èäåàëè. Èìàõ ñè àëèáè, çàùîòî, îáè÷àéêè Àìïàðî, ïðàâåõ ëþáîâ ñ Òðåòèÿ ñâÿò. Àìïàðî áåøå êðàñèâà, ñ ìàðêñèñòêè óáåæäåíèÿ, áðàçèëêà, åíòóñèàñòêà, ñêåïòè÷íà, èìàøå ñòèïåíäèÿ è íåâåðîÿòíî ñìåñåíà êðúâ. Âñè÷êî çàåäíî.
Áÿõ ÿ ñðåùíàë íà åäèí êóïîí è é áÿõ êàçàë â óïîð:
- Èçâèíÿâàé, íî èñêàì äà ñïÿ ñ òåá.
- Òè ñè ìðúñåí ïàòåðíàëèñò.
- Âñå åäíî, ÷å íå ñúì ãî ÷óë.
- ×óë ñè ãî. Àç ïúê ñúì ìðúñíà ôåìèíèñòêà.
Ãîòâåøå ñå äà ñå âúðíå â ðîäèíàòà ñè, à íå èñêàõ äà ÿ çàãóáÿ. Òúêìî òÿ ìå ñâúðçà ñ åäèí óíèâåðñèòåò â Ðèî, êúäåòî òúðñåõà ëåêòîð ïî èòàëèàíñêè. Ñïå÷åëèõ ìÿñòîòî çà äâå ãîäèíè ñ âúçìîæíîñò çà ïîäíîâÿâàíå íà äîãîâîðà. È òúé êàòî Èòàëèÿ íå ìè ñòèãàøå, ïðèåõ.
È îñâåí òîâà ñìÿòàõ, ÷å â Íîâèÿ ñâÿò íÿìà äà ñðåùíà Òàìïëèåðè.
Çàáëóäà, ìèñëåõ ñè îíàçè ñúáîòíà âå÷åð â Ïåðèñêîïà. Èçêà÷âàéêè ñòúïàëàòà íà "Ãàðàìîíä", íåóñåòíî áÿõ âëÿçúë â Äâîðåöà. Äèîòàëåâè êàçâàøå: "Áèíà å äâîðåöúò, êîéòî Õîõìà èçãðàæäà, ðàçïðîñòèðàéêè ñå âñå ïî-âñòðàíè îò ïúðâîíà÷àëíàòà òî÷êà. Àêî Õîõìà å èçâîðúò, òî Áèíà å ðåêàòà, êîÿòî òðúãâà îò íåãî, çà äà ñå ðàçêëîíè ïî-êúñíî â ðàçëè÷íè ðúêàâè, âëèâàùè ñå âúâ âåëèêîòî ìîðå íà ïîñëåäíàòà ñåôèðà, à ïðè Áèíà âñè÷êè ôîðìè ñà âå÷å ïðåäîïðåäåëåíè."


IV

ÕÅÑÅÄ

23

Àíàëîãèÿòà íà ïðîòèâîïîëîæíîñòèòå å îòíîøåíèå ìåæäó ñâåòëèíàòà è ñÿíêàòà, ìåæäó âúðõà è áåçäíàòà, ìåæäó ïúëíîòî è ïðàçíîòî. Àëåãîðèÿòà, ìàéêà íà âñè÷êè äîãìè, å çàìåñòâàíåòî íà ïå÷àòà ñ îòïå÷àòúêà, íà äåéñòâèòåëíîñòòà ñúñ ñåíêèòå, è å ëúæàòà çà èñòèíàòà è èñòèíàòà çà ëúæàòà.
(Åëèôàñ Ëåâè, "Äîãìà íà âúðõîâíàòà ìàãèÿ", Ïàðèæ, "Áàéåð", 1856, ÕII, ñ. 22)


Çàìèíàõ çà Áðàçèëèÿ îò ëþáîâ êúì Àìïàðî, íî îñòàíàõ òàì îò ëþáîâ êúì ñòðàíàòà. Òàêà è íå ìîæàõ äà ðàçáåðà çàùî òàçè ïîòîìêà íà õîëàíäöè, çàñåëíèöè â Ðåñèôå, êîèòî ñå áÿõà ñìåñèëè ñ èíäèàíöè è ñóäàíñêè íåãðè, ñ ëèöå íà õàèòÿíêà è êóëòóðà íà ïàðèæàíêà, íîñåøå èñïàíñêî èìå. Äîêðàÿ íå ñå íàó÷èõ äà ñå îïðàâÿì ñ èìåíàòà íà áðàçèëöèòå. Òå ñå ñðåùàò ñàìî â òàçè ñòðàíà è ïðè òÿõ íå ïîìàãàò íèêàêâè ðå÷íèöè.
Àìïàðî ìè êàçâàøå, ÷å â òÿõíîòî ïîëóêúëáî, êîãàòî âîäàòà èçòè÷à îò ñèôîíà íà óìèâàëíèêà, ñòðóÿòà ñå âúðòè îò äÿñíî íà ëÿâî, äîêàòî ïðè íàñ å â ïðîòèâîïîëîæíà ïîñîêà. Èëè ïúê áåøå îáðàòíîòî? Íÿìà çíà÷åíèå. Íå ìîæåõ äà ïðîâåðÿ äàëè íàèñòèíà å òàêà. Íå ñàìî çàùîòî â íàøåòî ïîëóêúëáî íèêîé íèêîãà íå íàáëþäàâà íàêúäå ñå âúðòè âîäàòà, íî è çàùîòî ñëåä ìíîæåñòâî îïèòè â Áðàçèëèÿ çàáåëÿçàõ, ÷å å ìíîãî òðóäíî äà ñå óñòàíîâè ïîñîêàòà. Îòòè÷àíåòî å òâúðäå áúðçî, çà äà áúäå ïðîñëåäåíî, à ïîñîêàòà ìó âåðîÿòíî çàâèñè îò ñèëàòà è íàêëîíà íà ñòðóÿòà, îò ôîðìàòà íà óìèâàëíèêà èëè âàíàòà. Îñâåí òîâà, àêî å èñòèíà, êàê ñòîÿò íåùàòà íà Åêâàòîðà? Ìîæå áè òàì âîäàòà ùå òå÷å ïðàâî íàäîëó èëè ïúê èçîáùî íÿìà äà òå÷å?
Ïî îíîâà âðåìå íå ñå çàäúëáî÷àâàõ ìíîãî â òîçè ïðîáëåì, íî â ñúáîòà âå÷åð ñè ìèñëåõ, ÷å âñè÷êî çàâèñè îò òåëóðè÷íèòå òîêîâå è ÷å òàéíàòà ñå ñúäúðæà â Ìàõàëîòî.
Àìïàðî îòñòîÿâàøå òâúðäî ñâîÿòà âÿðà. "Íÿìà çíà÷åíèå êàêúâ å åìïèðè÷íèÿò ñëó÷àé, êàçâàøå, ñòàâà äóìà çà åäèí èäåàëåí ïðèíöèï, êîéòî òðÿáâà äà ñå èçïðîáâà ïðè èäåàëíè óñëîâèÿ, ñëåäîâàòåëíî íèêîãà. Íî ïðèíöèïúò å âåðåí."
Â Ìèëàíî Àìïàðî ìè ñå ñòðóâàøå ïðèâëåêàòåëíà ïîðàäè ñâîÿ ñêåïòèöèçúì. À òàì, âçàèìîäåéñòâóâàéêè ñ êèñåëèíèòå íà ñâîÿòà çåìÿ, òÿ ñòàâàøå òàéíñòâåíà âëàäåòåëêà íà ÿñíîâèäñêè ñèëè è äåéñòâóâàøå ïî íÿêàêâà ñâîÿ ñòðàííà ïîäìîëíà ëîãèêà. Óñåùàõ, ÷å å ïîä âúçäåéñòâèåòî íà äðåâíè ñòðàñòè, âèíàãè íàùðåê äà ãè ñäúðæà, ïàòåòè÷íà â ñâîÿ àñêåòèçúì, êîéòî é ïîâåëÿâàøå äà îòõâúðëÿ òåõíèòå ñúáëàçíè.
Äàâàõ ñè ñìåòêà çà ïðåëåñòíèòå é ïðîòèâîðå÷èÿ, êîãàòî ÿ íàáëþäàâàõ äà ñïîðè ñúñ ñâîèòå ïðèÿòåëè. Òîâà áÿõà ñúáðàíèÿ â íåóþòíè êúùè, óêðàñåíè ñ íÿêîëêî ïëàêàòà è ìíîæåñòâî ôîëêëîðíè ïðåäìåòè, ïîðòðåòè íà Ëåíèí, ãðúíöè îò ñåâåðîèçòîêà, êîèòî âúçõâàëÿâàõà òàíöà êàíãàñåéðî, èëè èíäèàíñêè ôåòèøè. Áÿõ ïðèñòèãíàë â åäèí ñìóòåí ïîëèòè÷åñêè ìîìåíò è ðåøèõ, ñëåä îïèòà â ðîäèíàòà ñè, äà ñòîÿ äàëå÷ îò èäåîëîãèèòå, îñîáåíî â òàçè ñòðàíà, êúäåòî èçîáùî íå ãè ðàçáèðàõ. Ïðèÿòåëèòå íà Àìïàðî óñèëâàõà ìîÿòà íåñèãóðíîñò ñúñ ñâîèòå ðå÷è, íî ïîðàæäàõà ó ìåí íîâî ëþáîïèòñòâî. Ðàçáèðà ñå, âñè÷êè áÿõà ìàðêñèñòè è íà ïðúâ ïîãëåä ãîâîðåõà ïî÷òè êàòî åâðîïåéñêè ìàðêñèñòè, íî ãîâîðåõà çà íåùî äðóãî è íàé-íåî÷àêâàíî, ïî âðåìå íà äèñêóñèÿ çà êëàñîâàòà áîðáà íàïðèìåð, ñïîìåíàâàõà "áðàçèëñêèÿ êàíèáàëèçúì" èëè "ðåâîëþöèîííàòà ðîëÿ íà àôðî-àìåðèêàíñêèòå êóëòîâå". Èìåííî êàòî ãè ñëóøàõ äà ïðèêàçâàò çà òåçè êóëòîâå, ñå óáåæäàâàõ, ÷å òàì è èäåîëîãèÿòà ñå âñìóêâà â îáðàòíà ïîñîêà. Î÷åðòàâàõà ìè åäíà ïàíîðàìà íà âúòðåøíè ìèãðàöèîííè äâèæåíèÿ íà áåçèìîòíèòå ñåëÿíè îò ñåâåðà, êîèòî ñëèçàõà êúì èíäóñòðèàëíèÿ þã, ëóìïåíèçèðàõà ñå â îãðîìíèòå ìåòðîïîëèè, çàäóøåíè îò îáëàöè ñìîã, âðúùàõà ñå îò÷àÿíè íà ñåâåð, çà äà ñå âïóñíàò ãîäèíà ïî-êúñíî îòíîâî â áÿãñòâî íà þã; íî ïðè òîâà ïåðèîäè÷íî äâèæåíèå, íàïîäîáÿâàùî ëþëååíåòî íà ìàõàëî, ìíîçèíà ñå çàäúðæàõà â ãîëåìèòå ãðàäîâå è áèâàõà ïîãëúùàíè îò áåçáðîé ìåñòíè öúðêâè, îòäàâàõà ñå íà ñïèðèòèçúì è íà êóëò êúì àôðèêàíñêè áîæåñòâà. È òóê ïðèÿòåëèòå íà Àìïàðî ñå ðàçäåëÿõà, çà åäíè òîâà ïðåäñòàâëÿâàøå âðúùàíå êúì êîðåíèòå, ïðîòèâîïîñòàâÿíå íà "áåëèÿ" ñâÿò, çà äðóãè êóëòîâåòå áÿõà îïèàò, ñ êîéòî ãîñïîäñòâóâàùàòà êëàñà îáóçäàâà îãðîìíèÿ ðåâîëþöèîíåí ïîòåíöèàë íà ìàñèòå, çà òðåòè ïúê òîâà áåøå òèãåëúò, â êîéòî ñå ïðåòîïÿâàëè áåëè, èíäèàíöè è íåãðè, î÷åðòàâàéêè îùå íåÿñíè èñòîðè÷åñêè ïåðñïåêòèâè. Àìïàðî áåøå êàòåãîðè÷íà, ñïîðåä íåÿ ðåëèãèèòå âèíàãè è íàâñÿêúäå áèëè îïèóì çà íàðîäèòå è òîâà âàæàëî íàé-âå÷å çà ïñåâäîïëåìåííèòå êóëòîâå. Ñëåä òîâà ñëàãàõ ðúêàòà ñè íà êðúñòà é â "øêîëèòå ïî ñàìáà", êîãàòî è àç ñå âêëþ÷âàõ â ñåðïàíòèíèòå íà òàíöüîðèòå, êîèòî îïèñâàõà ðèòìóâàíè ñèíóñîèäè ïîä íåóäúðæèìèÿ òàêò íà áàðàáàíèòå, è çàáåëÿçâàõ, ÷å òÿ ñå âëèâà â òîçè ñâÿò ñ âñè÷êè ñâîè ìóñêóëè, ñúñ ñúðöåòî ñè, ñ ãëàâàòà ñè, ñúñ ñëàáèíèòå ñè, ñ íîçäðèòå ñè... Ñëåä òîâà ïàê èçëèçàõìå è òÿ ïúðâà ñå çàëàâÿøå äà àíàëèçèðà ñàðêàñòè÷íî è ãíåâíî äúëáîêàòà îðãèéíà ðåëèãèîçíà ñúùíîñò íà áàâíîòî ïîñâåùàâàíå, ñåäìèöà ñëåä ñåäìèöà, ìåñåö ñëåä ìåñåö, â ðèòóàëíèÿ êàðíàâàë. Òîâà îòäàâàíå, òâúðäåøå òÿ ñ ðåâîëþöèîííà îìðàçà, áèëî ñúùî òîëêîâà ïúðâîáèòíî è ìàãüîñíè÷åñêî, êîëêîòî ôóòáîëíèòå ðèòóàëè, ïðè êîèòî áåäíÿöèòå èçõàáÿâàò áîð÷åñêàòà ñè åíåðãèÿ è ðåâîëþöèîííèÿ ñè äóõ, çà äà ñå îòäàâàò íà ìàãèè è çàêëèíàíèÿ è äà èçìîëâàò îò âñåâúçìîæíèòå ñè áîãîâå ñìúðòòà íà ïðîòèâíèêîâèÿ ïîëóçàùèòíèê, çàáðàâÿéêè çà âëàñòòà íà êàïèòàëà, êîéòî èñêàøå ÷ðåç òîâà ñúñòîÿíèå íà åêñòàç è åíòóñèàçúì äà ãè äúðæè â åäèí íåðåàëåí ñâÿò.
Ïîñòåïåííî èçãóáâàõ ÷óâñòâîòî, ÷å ñúì ðàçëè÷åí îò òÿõ, ñúùî êàêòî âå÷å ïðèâèêâàõ äà íå ñå ñòðåìÿ äà ðàçïîçíàâàì ðàçëè÷íèòå ðàñè â òàçè âñåëåíà îò ëèöà, êîèòî ðàçêàçâàõà çà íåêîíòðîëèðàíè êðúñòîñêè, èçâúðøâàëè ñå â òå÷åíèå íà âåêîâå. Îòêàçàõ ñå äà óñòàíîâÿâàì êîå å ïðîãðåñ, êîå - áóíò, êîå, êàêòî ñå èçðàçÿâàõà ïðèÿòåëèòå íà Àìïàðî, "ìðåæàòà íà Êàïèòàëà". Êàê ìîæåõ äà ìèñëÿ îùå êàòî åâðîïååö, êîãàòî îñúçíàâàõ, ÷å íàäåæäèòå íà êðàéíàòà ëåâèöà ñà ïîääúðæàíè îò åäèí åïèñêîï, êîãîòî ïîäîçèðàõà, ÷å êàòî ìëàä ñèìïàòèçèðàë íà íàöèñòèòå, è êîéòî ñ íåóñòðàøèìà âÿðà èçäèãàøå ôàêåëà íà áóíòà, ïðåäèçâèêâàéêè óæàñà íà Âàòèêàíà è íà ôèíàíñîâèòå áàðàêóäè îò Óîë Ñòðèéò è ðàçïàëâàéêè ëèêóâàùèÿ àòåèçúì íà ñêëîííèòå êúì ìèñòèêà ïðîëåòàðèè, ïîêîðåíè îò ñëàäîñòíî çàïëàøèòåëíàòà õîðóãâà íà Äîáðàòà Ìàéêà, êîÿòî, ïðîíèçàíà îò ñåäåì ñòðåëè, ñå âãëåæäà â ñòðàäàíèÿòà íà ñâîÿ íàðîä?
Åäíà ñóòðèí, êîãàòî èçëèçàõìå ñ Àìïàðî îò ñåìèíàð íà òåìà "Êëàñîâàòà ñòðóêòóðà íà ëóìïåíïðîëåòàðèàòà", ïîåõìå ñ êîëà ïî êðàéáðåæíàòà óëèöà. Ïî ïðîòåæåíèå íà öåëèÿ ïëàæ çàáåëÿçàõ çàïàëåíè ñâåùè, äàðîâå îò áîãîìîëöè, áåëè êîøíèöè. Àìïàðî ìè îáÿñíè, ÷å áèëè æåðòâîïðèíîøåíèÿ çà Éåìàíæà, áîãèíÿòà íà âîäèòå. Ñëåçå îò êîëàòà, îòïðàâè ñå ñìèðåíà êúì âîäàòà è îñòàíà íÿêîëêî ìèãà ìúë÷àëèâà. Çàïèòàõ ÿ äàëè âÿðâà. Â îòãîâîð òÿ ÿäîñàíî ìè çàäàäå âúïðîñà êàê ñúì ìîãúë äà ñè ãî ïîìèñëÿ. Ïîñëå äîáàâè:
- Áàáà ìè ìå âîäåøå íà ïëàæà è ñå ìîëåøå íà áîãèíÿòà äà ïîðàñíà êðàñèâà, äîáðà è ùàñòëèâà. Êîé áåøå îíçè âàø ôèëîñîô, äåòî, ãîâîðåéêè çà ÷åðíèòå êîòêè è çà êîðàëîâèòå ðîã÷åòà, êàçâà "Íå å èñòèíà, íî àç âÿðâàì"? Å, äîáðå, àç íå âÿðâàì, íî å èñòèíà.
Èìåííî òîçè äåí ðåøèõ äà çàïî÷íà äà ïåñòÿ îò çàïëàòàòà ñè, çà äà çàìèíåì çà Áàèÿ.
Íî ïàê òîãàâà, ñèãóðåí ñúì, çàïî÷íàõ äà ñå ïîääàâàì íà ÷óâñòâîòî çà âñåîáùîòî ïîäîáèå, çà âñåîáùàòà ïðèëèêà: âñè÷êî ìîæåøå äà èìà ñòðàííè àíàëîãèè ñ âñè÷êî.
Êîãàòî ñå âúðíàõ â Åâðîïà, òàçè ìåòàôèçèêà çà ìåí ñå ïðåâúðíà â ìåõàíèêà è çàòîâà ïîïàäíàõ â êëîïêàòà, â êîÿòî ñå íàìèðàì ñåãà. Íî òîãàâà ñå äâèæåõ â åäèí âèä ïîëóìðàê, â êîéòî ðàçëèêèòå ñå çàëè÷àâàõà. Êàòî ðàñèñòèòå è àç ñè ìèñëåõ, ÷å çà ñèëíèÿ ÷îâåê ÷óæäèòå âÿðâàíèÿ ñà ñàìî ïîâîä çà áåçîïàñíî ôàíòàçèðàíå.
Óñâîèõ ðàçíè ðèòìè, ðàçíè íà÷èíè çà îòïóñêàíå íà òÿëîòî è ìèñúëòà. Îíàçè âå÷åð â Ïåðèñêîïà, êîãàòî, çà äà íàäâèÿ èçòðúïâàíåòî, äâèæåõ êðàéíèöèòå ñè, ñÿêàø îòíîâî óäðÿõ äúðâåíèÿ òàì-òàì, ñè êàçâàõ: "Âèæäàø ëè, çà äà ñå èçòðúãíåø îò âëàñòòà íà íåçíàéíîòî, çà äà ñè äîêàæåø, ÷å íå âÿðâàø â íåãî, òè ïðèåìàø ìàãèèòå ìó. Êàêòî îòÿâëåíèÿò àòåèñò, êîéòî âèæäà íîùåì äÿâîëà è áåçáîæíè÷åñêè ðàçñúæäàâà òàêà: "Òîé áåçñïîðíî íå ñúùåñòâóâà, òîâà å èçìàìà íà âúçáóäåíèòå ìè ñåòèâà, ñèãóðíî å îò õðàíîñìèëàíåòî, íî ðîãàòèÿò íå ãî çíàå è ñè âÿðâà â ñâîÿòà ïðåîáúðíàòà òåîëîãèÿ. Êîå áè ìîãëî íà íåãî, óâåðåíèÿ, ÷å ñúùåñòâóâà, äà âäúõíå ñòðàõ?" Ïðåêðúñòâàø ñå è òîé, äîâåð÷èâ, èç÷åçâà ñðåä ñåðåí îáëàê.
Ñ ìåí ñå ñëó÷è òîâà, êîåòî áè ìîãëî äà ñå ñëó÷è ñ íÿêîé åòíîëîã, êîéòî, ñëåä êàòî ãîäèíè å èçó÷àâàë êàíèáàëèçìà, çà äà ñå èçãàâðè ñ îãðàíè÷åíîñòòà íà òúïèòå áåëè, èì ðàçêàçâà, ÷å ÷îâåøêîòî ìåñî å ìíîãî âêóñíî. Áåçîòãîâîðíî, çàùîòî íèêîãà íÿìà äà ãî îïèòà. Äî ìîìåíòà, â êîéòî íÿêîé ëþáîçíàòåëåí ñëóøàòåë íå ïîèñêà äà èçïðîáâà íåãîâîòî. È äîêàòî ãî ðàçêúñâàò, òîé íÿìà äà óçíàå èñòèíàòà, íî ïî÷òè ùå ñå íàäÿâà ðèòóàëúò äà ñå îêàæå ñïîëó÷ëèâ, çà äà îïðàâäàå ïîíå ñìúðòòà ìó. Òàêà îíàçè âå÷åð òðÿáâàøå äà âÿðâàì, ÷å Ïëàíúò å èñòèíñêè, èíà÷å ùåøå äà ñå îêàæå, ÷å ïðåç ïîñëåäíèòå äâå ãîäèíè ñúì áèë âñåìîãúùèÿò ñòðîèòåë íà åäíà çëîâåùà èäåÿ-ôèêñ. Ïî-äîáðå áåøå ìàãèÿòà äà å äåéñòâèòåëíîñò, ùîì íåùî å èñòèíñêî, òî å èñòèíñêî è òè íå íîñèø îòãîâîðíîñò çà íåãî.


24

Ñïàñåòå ñëàáàòà Àéøà îò âíóøåíèÿòà íà Íàõàø, ñïàñåòå îêàéâàùàòà ñå Õåâà îò ìèðàæèòå íà ÷óâñòâèòåëíîñòòà, è íåêà Õåðóáèòå ìå ïàçÿò.
(Æîçåôåí Ïåëàäàí, "Êàê ñå ñòàâà Ôåÿ", Ïàðèæ, "Øàìþåë", 1893, ÕIII)


Äîêàòî íàâëèçàõ â äæóíãëàòà íà ïðèëèêèòå, ïîëó÷èõ ïèñìîòî íà Áåëáî.

Äðàãè Êàçîáîí,
Åäâà îíçè äåí íàó÷èõ, ÷å ñòå â Áðàçèëèÿ, áÿõ èçãóáèë ñëåäèòå âè, íå çíàåõ äîðè, ÷å ñòå çàùèòèëè (ïîçäðàâëåíèÿ), íî ïîçíàòè îò "Ïèëàä" ìè äàäîõà êîîðäèíàòèòå âè. Ñòðóâà ìè ñå, ÷å òðÿáâà äà âè îñâåäîìÿ çà íÿêîè íîâè îáñòîÿòåëñòâà, êîèòî ñå îòíàñÿò äî íåïðèÿòíàòà èñòîðèÿ ñ ïîëêîâíèê Àðäåíòè. Îòòîãàâà èçìèíàõà ïîâå÷å îò äâå ãîäèíè è îòíîâî òðÿáâà äà âè ñå èçâèíÿ, ÷å îíàçè ñóòðèí, ïðîòèâ âîëÿòà ñè, âè ñúçäàäîõ ãëàâîáîëèÿ.
Ïî÷òè áÿõ çàáðàâèë òàçè óæàñíà ñëó÷êà, íî ïðåäè äâå ñåäìèöè áÿõ íà ðàçõîäêà äî Ìîíòåôåëòðî è ïîïàäíàõ íà âúçâèøåíèåòî Ñàí Ëåî. Èçãëåæäà, ïðåç ÕVII âåê òîâà ìÿñòî å áèëî ñîáñòâåíîñò íà Âàòèêàíà è ïàïàòà çàòâîðèë â êðåïîñòòà Êàëèîñòðî [126], â êèëèÿ áåç âðàòà (âëèçàëî ñå çà ïðúâ è ïîñëåäåí ïúò ïðåç åäèí îòâîð â òàâàíà) è ñàìî ñ åäíî ïðîçîð÷å, ïðåç êîåòî çàòâîðíèêúò ìîæåë äà âèæäà äâåòå öúðêâè íà ñåëîòî. Âúðõó íàðà, íà êîéòî Êàëèîñòðî ñïÿë è óìðÿë, âèäÿõ áóêåò ðîçè è ìè îáÿñíèõà, ÷å ìíîãî âÿðâàùè èäâàëè äà ñå ïîêëîíÿò íà ëîáíîòî ìÿñòî íà ìú÷åíèêà. Êàçàõà ìè, ÷å íàé-ðåâíîñòíè ñðåä ïîêëîííèöèòå áèëè ÷ëåíîâåòå íà Ïèêàòðèêñ, íÿêàêúâ ìèëàíñêè êëóá çà èçñëåäâàíèÿ íà òàéíñòâàòà, êîéòî ïóáëèêóâàë è ñïèñàíèå, îçàãëàâåíî - çàáåëåæåòå êàêâî âúîáðàæåíèå - "Ïèêàòðèêñ".
Çíàåòå, ÷å òîçè âèä ñòðàííîñòè âèíàãè ñà ìå ïðèâëè÷àëè, è â Ìèëàíî óñïÿõ äà îòêðèÿ åäèí áðîé íà "Ïèêàòðèêñ", îò êîéòî íàó÷èõ, ÷å íÿêîëêî äíè ïî-êúñíî ñå îðãàíèçèðà òúðæåñòâåíî âèêàíå íà äóõà íà Êàëèîñòðî. Ðåøèõ äà îòèäà.
Ñòåíèòå áÿõà ïîêðèòè èçöÿëî ñ êàáàëèñòè÷íè çíàöè, íåâåðîÿòíî èçîáèëèå îò áóõàëè, êóêóìÿâêè, ñêàðàáåè è èáèñè, îðèåíòàëñêè áîæåñòâà ñ íåÿñåí ïðîèçõîä. Â äúíîòî íà ñàëîíà èìàøå ïîäèóì, ïðåä êîéòî âúðõó íåîáðàáîòåíè äúíåðè áÿõà çàáó÷åíè ãîðÿùè ôàêëè, íà ñòåíàòà ñå âèæäàøå îëòàð ñ òðèúãúëåí ñâîä è äâå ñòàòóåòêè - íà Èçèäà è Îçèðèñ. Íàîêîëî, öÿë àìôèòåàòúð îò ôèãóðè íà Àíóáèñ, åäèí ïîðòðåò íà Êàëèîñòðî (÷å íà êîãî äðóã?), åäíà ïîçëàòåíà ìóìèÿ îò âèäà Õåîïñ, äâà ïåòîñâåùíèêà, åäèí ãîíã, çàêðåïåí ìåæäó âèåùè ñå çìèè, ìàëúê ïþïèòúð âúðõó ñòîéêà, ïîêðèòà ñ ïàìó÷íî êàðå, ùàìïîâàíî ñ éåðîãëèôè, äâå êîðîíè, äâå òðèêðàêè òàáóðåòêè, åäèí ìèíèñàðêîôàã, ïîäîáåí íà ÷àíòà íà ñòþàðäåñà, åäèí òðîí, åäíî êðåñëî, èìèòàöèÿ íà "Ëóè ÕIV", ÷åòèðè ðàçíîðîäíè ñòîëà, äîñòîéíè çà áàíêåòà ïðè Íîòèíãàìñêèÿ øåðèô îò ôèëìà "Ðîáèí Õóä", è ñâåùè, ñâåùíèöè, âîùåíèöè, êàíäåëàáðè, âúîáùå öÿëîòî âúîðúæåíèå íà ñïèðèòè÷åñêèÿ ñåàíñ.
È òàêà, âëèçàò ñåäåì ïîñëóøíèöè ñ ÷åðâåíè ðàñà è ôàêëè, ñëåä òîâà ãëàâíèÿò æðåö, êîéòî, èçãëåæäà, å ïðåçèäåíòúò íà Ïèêàòðèêñ, íà èìå Áðàìáèëà [127], äà ìó ïðîñòè Ãîñïîä, îáëå÷åí â ðîçîâî è ìàñëåíîçåëåíî, ñëåä òîâà âëèçà "ïèòîìêàòà", òîåñò ìåäèóìúò, è íàêðàÿ - ñåäåì ñëóæèòåëè êàòî ñåäåì áëèçíàöè íà Íèíåòî Äàâîëè [128].
Ãîñïîäèí Áðàìáèëà ïîñòàâÿ íà ãëàâàòà ñè òðèâúðõà êîðîíà ñ ïîëóìåñåö, âäèãà åäèí ðèòóàëåí ìå÷, î÷åðòàâà ñ íåãî âúðõó ïîäèóìà íÿêîëêî ìàãè÷åñêè ôèãóðè, èçâèêâà äåñåòèíà àíãåëñêè èìåíà, çàâúðøâàùè íà "åë", è òî÷íî â òîçè ìîìåíò ïðåç ãëàâàòà ìè ìèíàâà íåÿñíàòà ìèñúë çà îíåçè ïñåâäîñåìèòñêè äÿâîëùèíè îò ïîñëàíèåòî íà Èíãîëô, íî òîâà ñòàâà ñàìî çà ìèã, çàùîòî âíèìàíèåòî ìè å îòâëå÷åíî â äðóãà ïîñîêà: ñëó÷âà ñå íåùî ñòðàííî, ìèêðîôîíèòå îò ïîäèóìà ñà ñâúðçàíè ñúñ ñèíòåçàòîð, êîéòî áè òðÿáâàëî äà óëàâÿ áëóæäàåùèòå â ïðîñòðàíñòâîòî âúëíè, íî òåõíèêúò íàâÿðíî å äîïóñíàë ãðåøêà è ïúðâî ñå ÷óâà äèñêîìóçèêà, à ïîñëå ñå âêëþ÷âà "Ðàäèî Ìîñêâà". Ãîñïîäèí Áðàìáèëà îòâàðÿ ñàðêîôàã÷åòî, èçâàæäà îò íåãî åäèí ðåöåïòóðíèê çà ìàãèè, çàìàõâà ñ êàäèëíèöà è èçâèêâà: "Î, Ãîñïîäè, äà áúäå öàðñòâîòî òè." È ñÿêàø ïîñòèãà íåùî, çàùîòî "Ðàäèî Ìîñêâà" çàìëúêâà, íî âúâ âúðõîâèÿ ìîìåíò îòíîâî ñå îáàæäà, è òîçè ïúò ñ åäíà ïèÿíñêà êàçàøêà ïåñåí, îò îíåçè, ïðè êîèòî çàäíèöèòå ñå äðóñàò ïî ïîäà. Áðàìáèëà ïðèçîâàâà "Êëþ÷èöàòà Ñîëîìîíîâà", ïîäïàëâà íÿêàêúâ ïåðãàìåíò âúðõó åäíà îò òàáóðåòêèòå ñ ðèñê äà ïðåäèçâèêà ïîæàð, ïðèçîâàâà îùå íÿêîëêî áîæåñòâà îò Õðàìà íà Êàðíàê [129], äîñòà íàõàëíî ïîæåëàâà äà áúäå ïîñòàâåí âúðõó êóáè÷íèÿ êàìúê íà Åçîä è ïîâåëèòåëíî ïîâèêâà íÿêàêúâ ñè "Áëèçúê 39", êîéòî ÿâíî å ìíîãî áëèçúê íà ïóáëèêàòà, çàùîòî ïðåç ñàëîíà ïðåìèíàâà òðúïêà. Åäíà çðèòåëêà èçïàäà â òðàíñ, îáåëâà î÷è, õîðàòà îêîëî íåÿ âèêàò: ëåêàð, ëåêàð, â òîçè ìîìåíò Áðàìáèëà ïðèçîâàâà Âëàñòòà íà Ïåíòàêóëèòå, à "ïèòîìêàòà", ìåæäóâðåìåííî ñåäíàëà íà êðåñëîòî "Ëóè ÕIV", çàïî÷âà äà ñå ìÿòà, äà ñòåíå, ãîñïîäèí Áðàìáèëà ñå ñïóñêà êúì íåÿ, òðåñêàâî ðàçïèòâàéêè ÿ èëè ïî òî÷íî ðàçïèòâàéêè "Áëèçêèÿ 39", êîéòî, êàêòî èíòóèòèâíî ðàçáèðàì â òîçè ìîìåíò, å íå äðóã, à ñàìèÿò Êàëèîñòðî.
È òóê çàïî÷âà òðåâîæíàòà ÷àñò, çàùîòî å íàïðàâî ìú÷èòåëíî ÷îâåê äà íàáëþäàâà ìîìè÷åòî, òî, èçãëåæäà, ñòðàäà èñòèíñêè, ïîòè ñå, òðåïåðè, ðåâå, çàïî÷âà äà èçðè÷à íàêúñàíè ôðàçè, ãîâîðè çà íÿêàêúâ õðàì, çà âðàòà, êîÿòî òðÿáâà äà ñå îòâîðè, êàçâà, ÷å ñå ñúçäàâà íÿêàêúâ âèõúð îò ñèëè è òðÿáâà äà ñå èçêà÷è Âåëèêàòà Ïèðàìèäà. Áðàìáèëà ñå òðåñå íà ïîäèóìà, óäðÿéêè ãîíãà è âèêàéêè Èçèäà êîëêîòî ìó ãëàñ äúðæè, àç ñå çàáàâëÿâàì îò òîçè ñïåêòàêúë, íî èçâåäíúæ ÷óâàì, ÷å ìîìè÷åòî, ìåæäó âúçäèøêèòå è ñòîíîâåòå, çàãîâàðÿ çà ïå÷àòè, çà ñòî è äâàäåñåò ãîäèíè î÷àêâàíå è çà òðèäåñåò è øåñòèìà íåâèäèìè. Íÿìà íèêàêâî ñúìíåíèå - ñòàâà äóìà çà ïîñëàíèåòî îò Ïðîâåíñ. Äîêàòî ñëóõòÿ äà ÷óÿ îùå íåùî, ìîìè÷åòî ñå ïðîñâà íà çåìÿòà îò èçòîùåíèå, Áðàìáèëà ãî ïîãàëâà ïî ÷åëîòî, áëàãîñëàâÿ ïðèñúñòâóâàùèòå ñ êàäèëíèöàòà è ñúîáùàâà, ÷å ðèòóàëúò å ïðèêëþ÷èë.
Åäíîâðåìåííî âïå÷àòëåí è çàèíòðèãóâàí, àç ñå îïèòâàì äà ñå ïðèáëèæà äî "ïèòîìêàòà", êîÿòî âå÷å ñå å ñúâçåëà, íàâëÿêëà å âåõòî ïàëòî è ñå ãîòâè äà ñå èçìúêíå ïðåç çàäíèÿ âõîä. Äîêîñâàì ÿ ïî ðàìîòî, íî óñåùàì, ÷å íÿêîé ìå õâàùà çà ðúêàòà. Îáðúùàì ñå è âèæäàì êîìèñàðÿ Äå Àíäæåëèñ, êîéòî ìè êàçâà äà ÿ îñòàâÿ íà ìèðà, îùå ïîâå÷å, ÷å çíàåë êúäå äà ÿ íàìåðè. Êàíè ìå äà èçïèåì ïî åäíî êàôå. Òðúãâàì ïîñëóøíî ñëåä íåãî, ñÿêàø ìå å çàëîâèë äà ïðàâÿ íåùî íåðåäíî, è â èçâåñòåí ñìèñúë áåøå òàêà. Â áàð÷åòî ìå ïèòà çàùî ñúì äîøúë è çàùî ñúì çàêà÷àë ìîìè÷åòî. Àç ñå ÿäîñâàì, îòãîâàðÿì ìó, ÷å æèâååì â ñâîáîäíî îáùåñòâî è ÷å ìîãà äà çàêà÷àì êîãîòî ñè èñêàì. Òîé ñå èçâèíÿâà è ìè îáÿñíÿâà: ðàçñëåäâàíåòî îêîëî Àðäåíòè ñå çàòëà÷èëî, íî ñå îïèòàëè äà âúçïðîèçâåäàò äâèæåíèÿòà ìó ïðåç äâàòà äíè â Ìèëàíî, ïðåäè äà ñå âèäè ñ õîðàòà îò "Ãàðàìîíä" è ñ òàéíñòâåíèÿ Ðàêîñêè. Öÿëà ãîäèíà ïî-êúñíî íàé-ñëó÷àéíî ñå ðàçáðàëî, ÷å Àðäåíòè áèë âèäÿí äà èçëèçà îò ñåäàëèùåòî íà Ïèêàòðèêñ çàåäíî ñ "ïèòîìêàòà". Îò äðóãà ñòðàíà, Äå Àíäæåëèñ ñå èíòåðåñóâàë îò ìîìè÷åòî, çàùîòî òî æèâååëî ñ íÿêàêúâ òèï, äîáðå ïîçíàò íà îòäåëà çà áîðáà ñ íàðêîòèöèòå.
Êàçâàì ìó, ÷å ñúì ïîïàäíàë òàì íàé-ñëó÷àéíî è ÷å ñà ìè íàïðàâèëè âïå÷àòëåíèå äóìèòå íà ìîìè÷åòî çà øåñòòå ïå÷àòà, çà êîèòî ñúì ÷óë îò ïîëêîâíèêà. Äå Àíäæåëèñ îòáåëÿçâà, ÷å å ñòðàííî, äåòî ñè ñïîìíÿì òîëêîâà äîáðå äóìèòå íà ïîëêîâíèêà, ñëåä êàòî îòòîãàâà ñà ìèíàëè äâå ãîäèíè, ïðè òîâà íà äðóãèÿ äåí ñúì ñïîìåíàë ñàìî çà íàé-îáù ðàçãîâîð îêîëî ñúêðîâèùåòî íà Òàìïëèåðèòå. Îòãîâàðÿì ìó, ÷å ïîëêîâíèêúò å ðàçêàçàë èìåííî çà ñúêðîâèùåòî, ïàçåíî îò íåùî êàòî øåñò ïå÷àòà, íî ÷å òîãàâà íå ñúì ñìåòíàë çà îñîáåíî âàæíà òàçè ïîäðîáíîñò, çàùîòî âñè÷êè ñúêðîâèùà ñå ïàçÿò îò ñåäåì ïå÷àòà è çëàòíè áðúìáàðè. Òîé òîãàâà êàçâà, ÷å å ñòðàííî, äåòî ñúì ñå ñìàÿë îò äóìèòå íà ìîìè÷åòî, ùîì êàòî âñè÷êè ñúêðîâèùà ñå ïàçÿò îò çëàòíè áðúìáàðè. Ïîìîëâàì ãî äà íå ñå îòíàñÿ ñ ìåí êàòî ñ ïðåñòúïíèê è òîé ñìåíÿ òîíà è çàïî÷âà äà ñå ñìåå. Êàçâà, ÷å íå ìó ñå ñòðóâàëî ñòðàííî, äåòî ìîìè÷åòî êàçàëî òîâà, êîåòî êàçàëî, çàùîòî â èçâåñòåí ñìèñúë Àðäåíòè ìîæå äà ìó å ãîâîðèë çà ñâîèòå ôàíòàñìàãîðèè, äîðè ñàìî çà äà ñå îïèòà äà ãî èçïîëçóâà êàòî ïîñðåäíèê çà àñòðàëåí êîíòàêò, ñïîðåä òåðìèíèòå íà òåçè ñðåäè. "Âñåêè ìåäèóì å êàòî ãúáà, êàòî ôîòîãðàôñêà ëåíòà, èìà ïîäñúçíàíèå, ïîäîáíî íà ëóíàïàðê, êàçà ìè òîé. Îíåçè îò Ïèêàòðèêñ âåðîÿòíî ïðåç öÿëàòà ãîäèíà ìó ïðîìèâàò ìîçúêà è íå å íåâúçìîæíî ìîìè÷åòî, êîåòî è òàêà íå å ñ àêúëà ñè, äà å äåéñòâóâàëî íàïúëíî ñåðèîçíî è äà íå ñå å ïðåñòðóâàëî, à â ñúñòîÿíèåòî íà òðàíñ â ãëàâàòà ìó äà ñà ñå èçïèñàëè îáðàçè, êîèòî íÿêîãà ñà ãî âïå÷àòëèëè."

Íî äâà äíè ïî-êúñíî Äå Àíäæåëèñ öúôâà â ðåäàêöèÿòà è ìè êàçâà, ÷å ñòðàííî íåùî: êîãàòî íà ñëåäíèÿ äåí îòèøúë äà ïîòúðñè ìîìè÷åòî, òî áèëî èç÷åçíàëî. Ðàçïèòàë áëèçêèòå, íèêîé íå ãî áèë âèæäàë îò ñëåäîáåäà ïðåäè ôàòàëíèÿ ðèòóàë. Òîé ñå óñúìíèë, âëÿçúë â àïàðòàìåíòà, âèäÿë, ÷å å ïðåîáúðíàò ñ ãëàâàòà íàäîëó, ÷àðøàôèòå - íà ïîäà, âúçãëàâíèöèòå - ñòðóïàíè â åäèí úãúë, ðàçêúñàíè âåñòíèöè, ïðàçíè ÷åêìåäæåòà. Íî îò "ïèòîìêàòà", íè ñëåäà, èç÷åçíàëà çàåäíî ñúñ ñâîÿ ïðèÿòåë, ëþáîâíèê èëè òàì êàêúâòî áèë.
Êàçà ìè, ÷å àêî çíàÿ íåùî ïîâå÷å, ïî-äîáðå äà ãî ñúîáùÿ, çàùîòî áèëî ñòðàííî, ÷å "ïèòîìêàòà" ñå å èçïàðèëà, è òî ïî äâå ïðè÷èíè: èëè íÿêîé ñå å äîñåòèë, ÷å òîé, Äå Àíäæåëèñ, ÿ äúðæè ïîä îêî, èëè ñà çàáåëÿçàëè, ÷å ìúæ íà èìå ßêîïî Áåëáî ñå îïèòâà äà ãîâîðè ñ íåÿ. Ñëåäîâàòåëíî ñïîðåä Äå Àíäæåëèñ äóìèòå, êîèòî òÿ êàçà â ñúñòîÿíèå íà òðàíñ, ñå îòíàñÿëè âåðîÿòíî äî íåùî ìíîãî ñåðèîçíî è äîðè Òå, êîèòî è äà áèëè, íå ñè äàâàëè ñìåòêà, ÷å òÿ çíàå òîëêîâà ìíîãî. "Äîáàâåòå è òîâà, ÷å íÿêîé êîëåãà ìîæå äà ñè çàäàäå âúïðîñà äà íå áè âèå äà ñòå ÿ óáèëè, çàêëþ÷è Äå Àíäæåëèñ ñ øèðîêà óñìèâêà, è ñàì ðàçáèðàòå, ÷å å ïî-äîáðå äà äåéñòâóâàìå çàåäíî." Âå÷å çàïî÷âàõ äà ãóáÿ òúðïåíèå, Áîã ìè å ñâèäåòåë, ÷å íå ìè ñå ñëó÷âà ÷åñòî, çàïèòàõ ãî çàùî ñìÿòà, ÷å êîãàòî íå íàìèðà íÿêîãî âêúùè, òîé íåïðåìåííî å óáèò, à òîé ïúê ìå ïîïèòà äàëè ñè ñïîìíÿì èñòîðèÿòà ñ ïîëêîâíèêà. Îòãîâîðèõ ìó, ÷å âúâ âñåêè ñëó÷àé, àêî ñà ÿ óáèëè èëè îòâëåêëè, òîâà å ñòàíàëî âå÷åðòà, êîãàòî ñúì áèë ñ íåãî; òîé ìå çàïèòà êàê ìîãà äà áúäà òîëêîâà ñèãóðåí, çàùîòî ñìå ñå áèëè ðàçäåëèëè êúì ïîëóíîù è ïîñëå íå ñå çíàåëî êàêâî ñúì ïðàâèë, òîãàâà àç ãî çàïèòàõ äàëè ãîâîðè ñåðèîçíî, à òîé îòâúðíà ñ âúïðîñà äàëè íÿêîãà ìè ñå å ñëó÷âàëî äà ïðî÷åòà íÿêîé êðèìèíàëåí ðîìàí è íå ñúì ëè çíàåë, ÷å ïîëèöèÿòà å äëúæíà ïî ïðèíöèï äà ïîäîçèðà âñåêè, êîéòî íÿìà àëèáè, ÷èñòî êàòî ñúëçà, è ÷å áèë ãîòîâ äà çàëîæè ãëàâàòà ñè, àêî ñúì èìàë àëèáè çà âðåìåòî îò åäèí ïðåç íîùòà äî äðóãàòà ñóòðèí.
Êàêâî äà âè êàæà, Êàçîáîí? Ìîæå áè ùåøå äà å äîáðå äà ìó ðàçêðèÿ èñòèíàòà, íî òèÿ ïîëèöàè ñà òîëêîâà óïîðèòè è íèêîãà íå ñè ïðèçíàâàò ãðåøêèòå.
Ïèøà âè, çàùîòî êàêòî àç íàìåðèõ àäðåñà âè, òàêà ìîæå äà ãî íàìåðè è Äå Àíäæåëèñ. Àêî ñå ñâúðæå ñ âàñ, ïîíå äà çíàåòå êàêâà ëèíèÿ ñúì äúðæàë. Íî ïîíåæå òàçè ëèíèÿ íå ìè ñå ñòðóâà òâúðäå ïðàâèëíà, ðåøåòå âèå - àêî èñêàòå, êàæåòå ìó âñè÷êî. Ñðàìóâàì ñå, èçâèíÿâàéòå, ÷óâñòâóâàì ñå ñúó÷àñòíèê â íåùî è òúðñÿ íÿêàêúâ ïîíå ìàëêî ïî-áëàãîðîäåí ìîòèâ, çà äà ñå îïðàâäàÿ, íî íå ãî íàìèðàì. Âåðîÿòíî âñè÷êî ñå äúëæè íà ìîÿ ñåëñêè ïðîèçõîä, â íàøèÿ êðàé âñè÷êè ñìå âñå ëîøè õîðà.
Öÿëàòà èñòîðèÿ å, êàêòî ñå êàçâà íà íåìñêè, unheimlich [130].
Âàø ßêîïî Áåëáî


25

...òåçè òàéíñòâåíè ðèöàðè ñòàíàëè ìíîãîáðîéíè, äðúçêè, óìåëè â çàãîâîðèòå: éåçóèòñòâî, ìàãíåòèçúì, ìàðòèíèçúì, ôèëîñîôñêè êàìúê, ñîìíàìáóëèçúì, åêëåêòèçúì, âñè÷êî ñå ðàæäà îò òÿõ.
(Ê.-Ë. Êàäå-Ãàñèêóð, "Ãðîáúò íà Æàê äüî Ìîëå", Ïàðèæ, "Äåçåí", 1797, ñ. 91)


Ïèñìîòî ìå ñìóòè. Íå ÷å ñå ñòðàõóâàõ îò Äå Àíäæåëèñ, êîéòî ùÿë äà ìå òúðñè, è òî â äðóãîòî ïîëóêúëáî, à ïîðàäè ïî-íåÿñíè ïðè÷èíè. Òîãàâà ñè ìèñëåõ, ÷å ñúì ñå ïîäðàçíèë, çàùîòî è â îíàçè äàëå÷íà ñòðàíà èçâåäíúæ íà ãëàâàòà ìè ñå ñòîâàðâàøå îòíîâî ñâåòúò, êîéòî áÿõ íàïóñíàë. Ñåãà îáà÷å ðàçáèðàì, ÷å âñúùíîñò ìå å ñìóòèëà ïîðåäíàòà ïðîÿâà íà áåçáðîéíèòå ïðèëèêè, ïîäîçðåíèåòî çà ñúùåñòâóâàíåòî íà íîâà àíàëîãèÿ. Èíñòèíêòèâíàòà ìè ðåàêöèÿ áå ìèñúëòà, ÷å ùå ìè áúäå íåïðèÿòíî äà ñå ñáëúñêàì îòíîâî ñ Áåëáî è ñ íåãîâàòà ìàíèÿ. Ðåøèõ äà ìàõíà ñ ðúêà íà âñè÷êî è âúîáùå íå ñïîìåíàõ çà ïèñìîòî ïðåä Àìïàðî.
Ïîìîãíà ìè âòîðîòî ïèñìî, êîåòî Áåëáî ìè èçïðàòè äâà äíè ïî-êúñíî, çà äà ìå óñïîêîè.
Èñòîðèÿòà ñ ìåäèóìà ïðèêëþ÷èëà ïî íàé-ðàçóìåí íà÷èí. Åäèí èíôîðìàòîð íà ïîëèöèÿòà ðàçêàçàë, ÷å ëþáîâíèêúò íà ìîìè÷åòî ñå áèë çàìåñèë â íÿêàêâî ðàç÷èñòâàíå íà ñìåòêè âúâ âðúçêà ñ åäíà ïðàòêà íàðêîòèöè - ðàçïðîäàë ÿ íà äðåáíî, âìåñòî äà ÿ ïðåäàäå íà ïî÷òåíèÿ ïëàñüîð íà åäðî, êîéòî ÿ áèë ïðåäïëàòèë. Íåùî, íà êîåòî â òèÿ ñðåäè ñå ãëåäà ñ ëîøî îêî. Çà äà ñè ñïàñè êîæàòà, èç÷åçíàë. Åñòåñòâåíî, âçåë ñúñ ñåáå ñè è ãàäæåòî. Îñâåí òîâà, êàòî òúðøóâàë ìåæäó âåñòíèöèòå, îñòàíàëè â àïàðòàìåíòà, Äå Àíäæåëèñ íàìåðèë ñïèñàíèÿ îò ðîäà íà "Ïèêàòðèêñ" ñúñ ñåðèÿ îò ñòàòèè, äåáåëî ïîä÷åðòàíè ñ ÷åðâåíî. Åäíàòà ñå îòíàñÿëà äî ñúêðîâèùåòî íà Òàìïëèåðèòå, äðóãàòà - äî Ðîçåíêðîéöåðèòå, êîèòî æèâååëè â çàìúê ëè, â ïåùåðà ëè, âñå åäíî, íî êúäåòî ïèøåëî "post 120 annos patebo" [131] è êîèòî áèëè îïðåäåëÿíè êàòî òðèäåñåò è øåñòèìàòà íåâèäèìè. Çà Äå Àíäæåëèñ âñè÷êî áèëî ÿñíî, "ïèòîìêàòà" ñå òúï÷åëà ñ òàêàâà ëèòåðàòóðà (ñúùàòà, ñ êàêâàòî ñå òúï÷åë è ïîëêîâíèêúò) è ïîñëå ÿ áúëâàëà, äîêàòî áèëà â òðàíñ. Èñòîðèÿòà áèëà ïðèêëþ÷åíà è ïðåõâúðëåíà íà îòäåëà çà íàðêîòèöè.
Ïèñìîòî íà Áåëáî áåøå ïðîïèòî ñ îáëåê÷åíèå. Îáÿñíåíèåòî íà Äå Àíäæåëèñ áåøå âúçìîæíî íàé-èçãîäíîòî.

Îíàçè âå÷åð â Ïåðèñêîïà ñè ìèñëåõ, ÷å íåùàòà ìîæå áè ñà ñå ðàçâèëè ïî ñúâñåì ðàçëè÷åí íà÷èí: "Ïèòîìêàòà" íàèñòèíà å èçðåêëà íåùî, êîåòî å ÷óâàëà îò Àðäåíòè, íî å áèëî íåùî, çà êîåòî íå å ÷åëà íèêîãà â ñïèñàíèÿòà è êîåòî íèêîé íå å òðÿáâàëî äà óçíàå. Íÿêîé îò ïðèâúðæåíèöèòå íà Ïèêàòðèêñ å åëèìèíèðàë ïîëêîâíèêà, çà äà ãî íàêàðà äà ìëúêíå, è âåðîÿòíî ñúùèÿò íÿêîé å çàáåëÿçàë, ÷å Áåëáî ñå ãîòâè äà ðàçïèòà "ïèòîìêàòà" è å åëèìèíèðàë è íåÿ. Ïîñëå, çà äà îòêëîíè ñëåäñòâèåòî, å îòñòðàíèë è ëþáîâíèêà è å ïîäó÷èë èíôîðìàòîðà íà ïîëèöèÿòà äà ðàçêàæå èñòîðèÿòà çà áÿãñòâîòî.
Òîëêîâà ïðîñòî, ñÿêàø å áèëî ïî Ïëàíà. Íî äàëè áåøå òàêà, ñëåä êàòî Ïëàíúò áå èçìèñëåí îò íàñ, ïðè òîâà ìíîãî ïî-êúñíî? Âúçìîæíî ëè å äåéñòâèòåëíîñòòà íå ñàìî äà íàäõâúðëÿ âúîáðàæàåìîòî, íî è äà ãî ïðåäõîæäà èëè îùå ïî-òî÷íî äà áúðçà ïðåäâàðèòåëíî äà ïîïðàâè âðåäèòå, êîèòî âúîáðàæàåìîòî áè íàíåñëî?

Íî òîãàâà, â Áðàçèëèÿ, íå áÿõà òàêèâà ìèñëèòå, êîèòî ïîðîäè ó ìåí ïèñìîòî íà Áåëáî. Ïî-ñêîðî îòíîâî ïî÷óâñòâóâàõ, ÷å íåùî ïðèëè÷à íà íåùî äðóãî. Ìå÷òàåõ ñè çà åêñêóðçèÿòà äî Áàèÿ è öÿë ñëåäîáåä ïîñâåòèõ íà ìàãàçèíèòå çà êíèãè è êóëòîâè ïðåäìåòè, êîèòî äîòîãàâà áÿõ ïðîïóñíàë. Îòêðèõ åäâà ëè íå íåëåãàëíè äþêÿí÷åòà è ñêëàäîâå, ïðåòúïêàíè ñúñ ñòàòóåòêè è äðóãè èçîáðàæåíèÿ íà èäîëè. Êóïèõ àðîìàòè÷íè êëå÷èöè çà êóëòà êúì Éåìàíæà, ìèñòè÷íè êàäèëíèöè ñ îñòðà ìèðèçìà, ïëèê÷åòà òàìÿí, ñëàäíèêàâ ñïðåé ìàðêà "Ñâåòîòî ñúðöå Õðèñòîâî", åâòèíè àìóëåòè. Íàìåðèõ è ìíîãî êíèãè - íÿêîè çà âÿðâàùèòå, äðóãè çà òåçè, êîèòî èçó÷àâàò âÿðâàùèòå, ñáîðíèöè ñ ìàãè÷åñêè ôîðìóëè, íàðú÷íèöè ïî àíòðîïîëîãèÿ. Îñâåí òîâà êóïèõ åäíà ìîíîãðàôèÿ âúðõó Ðîçåíêðîéöåðèòå.
Âñè÷êî èçâåäíúæ ñå ñìåñè. Ñàòàíèíñêè è ìàâðèòàíñêè ðèòóàëè â Éåðóñàëèìñêèÿ õðàì, àôðèêàíñêè ìàãüîñíèöè è ëàòèíîàìåðèêàíñêè ëóìïåíèçèðàíè ñåëÿíè îò ñåâåðà, ïîñëàíèåòî îò Ïðîâåíñ ñ íåãîâèòå ñòî è äâàäåñåò ãîäèíè è ñòîòå è äâàäåñåò ãîäèíè íà Ðîçåíêðîéöåðèòå...
Äàëè ñå áÿõ ïðåâúðíàë â ñàìîõîäåí øåéêúð, ãîäåí ñàìî äà ñìåñâà áóëàìà÷è îò ðàçëè÷íè ïèòèåòà, èëè áÿõ ïðåäèçâèêàë êúñî ñúåäèíåíèå, ñïúâàéêè ñå â åäíà ïëåòåíèöà îò ðàçíîöâåòíè æèöè, êîèòî ñàìè, è òî îòäàâíà, ñå óâèâàõà åäíà â äðóãà? Êóïèõ êíèãàòà çà Ðîçåíêðîéöåðèòå. Ñëåä òîâà ñè êàçàõ, ÷å àêî áÿõ îñòàíàë îùå íÿêîëêî ÷àñà èç òåçè êíèæàðíèöè, ùÿõ äà ñðåùíà ïîíå äåñåòèíà ïîëêîâíèöè îò ðîäà íà Àðäåíòè è îùå òîëêîâà "ïèòîìêè".
Ïðèáðàõ ñå âêúùè è ñúîáùèõ îôèöèàëíî íà Àìïàðî, ÷å ñâåòúò å ïúëåí ñ íåíîðìàëíè. Òÿ îáåùà äà ìå óòåøè è çàâúðøèõìå äåíÿ ñè ïðèðîäîñúîáðàçíî.

Áåøå êúì êðàÿ íà 1975 ãîäèíà. Ðåøèõ äà çàáðàâÿ âñÿêàêâè ïðèëèêè è àíàëîãèè è äà ñå ïîñâåòÿ ñ âñè÷êè ñèëè íà ðàáîòàòà ñè. Â êðàÿ íà êðàèùàòà òðÿáâàøå äà ïðåïîäàâàì èòàëèàíñêà êóëòóðà, à íå èñòîðèÿ íà Ðîçåíêðîéöåðèòå.
Îòäàäîõ ñå íà õóìàíèñòè÷íàòà ôèëîñîôèÿ è îòêðèõ, ÷å åäâà èçëåçëè îò ìðàêà íà Ñðåäíîâåêîâèåòî, õîðàòà íà ìîäåðíîòî ñâåòñêî âðåìå íå ñà íàìåðèëè íèùî ïî-äîáðî îò òîâà äà ñå ïîñâåòÿò íà Êàáàëàòà è íà ìàãèèòå.
Ñëåä äâå ãîäèíè îáùóâàíå ñ õóìàíèñòèòå è òåõíèòå ôîðìóëè, óáåæäàâàùè ïðèðîäàòà äà ïðàâè íåùà, êîèòî å íÿìàëà íàìåðåíèå äà ïðàâè, ïîëó÷èõ íîâèíè îò Èòàëèÿ. Ñòàðèòå ìè ïðèÿòåëè, èëè ïîíå íÿêîè îò òÿõ, ñòðåëÿõà â òèëà íà âñåêè, ìèñëåù ðàçëè÷íî îò òÿõ, çà äà óáåäÿò ñâåòà äà ïðàâè íåùà, êîèòî íÿìàøå íàìåðåíèå äà ïðàâè.
Íå ãè ðàçáèðàõ. Ðåøèõ, ÷å âå÷å ñúì ÷àñò îò Òðåòèÿ ñâÿò, è ñå ãîòâåõ äà çàìèíà çà Áàèÿ. Òðúãíàõ, ïúõíàë ïîä ìèøíèöà åäíà "Èñòîðèÿ íà ðåíåñàíñîâàòà êóëòóðà" è êíèãàòà çà Ðîçåíêðîéöåðèòå, êîÿòî áåøå îñòàíàëà íåðàçðÿçàíà â åäèí øêàô.


26

Âñè÷êè òðàäèöèè íà çåìÿòà òðÿáâà äà áúäàò ðàçãëåæäàíè êàòî òðàäèöèè íà åäíà îñíîâíà òðàäèöèÿ-ìàéêà, êîÿòî îùå îò ñàìîòî íà÷àëî å áèëà ïîâåðåíà íà ãðåõîâíèÿ ÷îâåê è íà íåãîâèòå ïúðâè èçäúíêè.
(Ëóè-Êëîä äüî Ñåí-Ìàðòåí, "Çà äåòñòâîòî íà íåùàòà", Ïàðèæ, "Ëàðàí", 1800, II, "Çà åñòåñòâîòî íà òðàäèöèèòå èçîáùî")



È âèäÿõ Ñàëâàäîð, Ñàëâàäîð äà Áàèÿ äå Òîäîñ îñ Ñàíòîñ, "÷åðíèÿ Ðèì", è íåãîâèòå òðèñòà øåñòäåñåò è ïåò öúðêâè, êîèòî ñå îòêðîÿâàò â ïîäíîæèåòî íà õúëìîâåòå èëè ïî ïðîäúëæåíèå íà çàëèâà è â êîèòî ñå ïî÷èòàò áîãîâåòå îò àôðèêàíñêèÿ ïàíòåîí.
Àìïàðî ñå ïîçíàâàøå ñ åäèí õóäîæíèê íàèâèñò, êîéòî ðèñóâàøå ôðåñêèòå ñè âúðõó ãîëåìè äúñ÷åíè ïëîñêîñòè, íàñåëåíè ñ áèáëåéñêè àïîêàëèïòè÷íè âèäåíèÿ, áëåñòÿùè êàòî ñðåäíîâåêîâíè ìèíèàòþðè, ñ êîïòñêè è âèçàíòèéñêè åëåìåíòè. Åñòåñòâåíî, áåøå ìàðêñèñò, ãîâîðåøå çà íåèçáåæíàòà ðåâîëþöèÿ, ïî öÿë äåí ïðåêàðâàøå â ñâåòèëèùåòî "Íîñî Ñåíüîð äî Áîìôèí", òúðæåñòâî íà horror vaqui [132], ïúëíî ñ áëàãîäàðñòâåíè ïðåäìåòè, êîèòî âèñÿõà îò ñâîäîâåòå è îáëåïâàõà ñòåíèòå, åäíà ìèñòè÷íà ñìåñèöà îò ñðåáúðíè ñúðöà, äúðâåíè ïðîòåçè, êðàêà, ðúöå, ðèñóíêè íà ÷óäîòâîðíè ñïàñåíèÿ ñðåä óæàñíè óðàãàíè, ñìåð÷îâå è ìàåëñòðüîìè. Çàâåäå íè â ðèçíèöàòà íà äðóãà öúðêâà, èçïúëíåíà ñ îãðîìíè ìåáåëè, ìèðèøåùè íà ïàëèñàíäúð.
- Êîé å èçîáðàçåí íà òàçè êàðòèíà? - îáúðíà ñå Àìïàðî êúì êëèñàðÿ.
- Ñâåòè Ãåîðãè ëè?
Êëèñàðÿò íè ïîãëåäíà ñúó÷àñòíè÷åñêè.
- Íàðè÷àò ãî ñâåòè Ãåîðãè è ïî-äîáðå äà ãî íàðè÷àò òàêà, èíà÷å ñâåùåíèêúò ñå ÿäîñâà, íî ñè å Îøîñè.
Â ïðîäúëæåíèå íà äâà äíè îáèêàëÿõìå ñ õóäîæíèêà öúðêîâíè êîðàáè è ïàðàêëèñè, ñêðèòè çàä ôàñàäè, èçðèñóâàíè êàòî ñðåáúðíè ïîäíîñè, íî âå÷å ïî÷åðíåëè è ïîõàáåíè. Ñ íàñ âúðâÿõà ñáðú÷êàíè è êóöàùè ñëóãè, ðèçíèöèòå áÿõà íàòúïêàíè ñúñ çëàòî è ñ ôàëøèâî ñðåáðî, ñ òåæêè ðàêëè è ðàçêîøíè ðàìêè. Çàä êðèñòàëíè êîâ÷åçè ïîêðàé ñòåíèòå öàðñòâóâàõà ñòàòóè íà ñâåòöè â åñòåñòâåí ðúñò, îáèëíî êúðâÿùè, ñ îòâîðåíè ðàíè, îò êîèòî ñå ñòè÷àõà ðóáèíåíè êàïêè, Èèñóñîâöè, ñãúð÷åíè îò ñòðàäàíèåòî, ñ ÷åðâåíè îò êðúâîèçëèâè ñòúïàëà. Ñðåä ïðîáëÿñúöèòå íà çëàòî â êúñåí áàðîê ñúçèðàõ àíãåëè ñ ëèöà íà åòðóñêè, ðîìàíñêè ãðèôîíè è îðèåíòàëñêè ñèðåíè, êîèòî íàäíè÷àõà îò êàïèòåëèòå.
Âúðâÿõ ïî äðåâíè óëèöè, îìàÿí îò èìåíà, êîèòî çâó÷àõà êàòî ïåñíè - Ðóà äà Àãîíèÿ, Àâåíèäà äîñ Àìîðåñ, Òðàâåñà äå Øèêî Äèàáî... Áÿõ ïîïàäíàë â Ñàëâàäîð ïî âðåìåòî, êîãàòî ïðàâèòåëñòâîòî, èëè íÿêîé îò íåãîâî èìå, ïðîâåæäàøå ïðî÷èñòâàíå íà ñòàðèÿ ãðàä îò õèëÿäèòå áîðäåè, íî îùå òâúðäå ìàëêî áåøå íàïðàâåíî. Â ïîäíîæèåòî íà òåçè çàïóñòåëè ïðîêàæåíè öúðêâè, ñÿêàø ñìóòåíè îò ïðåêîìåðíèÿ ñè ðàçêîø, âñå îùå ñå ïðîñòèðàõà âîíÿùè óëè÷êè, ãúìæàùè îò ïåòíàäåñåòãîäèøíè ÷åðíîêîæè ïðîñòèòóòêè, îò ñòàðèöè, ïðîäàâà÷êè íà àôðèêàíñêè ñëàäêèøè, êëåêíàëè íà òðîòîàðà äî ñâîèòå çàïàëåíè ìàíãàëè, îò ïúë÷èùà áåäíÿöè, êîèòî òàíöóâàõà êðàé ïîìèéíèòå âàäè ïîä çâóöèòå íà òðàíçèñòîðà îò ñúñåäíèÿ áàð. Ñòàðèòå äâîðöè íà êîëîíèçàòîðèòå, óâåí÷àíè ñ âå÷å íå÷åòëèâè ãåðáîâå, áÿõà ïðåâúðíàòè â ïóáëè÷íè äîìîâå.
Íà òðåòèÿ äåí ïðèäðóæèõìå íàøèÿ ãèä â áàðà íà åäèí õîòåë âúâ âå÷å ïðåóñòðîåíàòà âèñîêà ÷àñò íà ãðàäà. Õîòåëúò ñå íàìèðàøå íà óëèöà, ïúëíà ñ ëóêñîçíè àíòèêâàðíè ìàãàçèíè. Òàì õóäîæíèêúò òðÿáâàëî äà ñå ñðåùíå ñ íÿêàêúâ èòàëèàíåö, êîéòî, êàêòî íè îáÿñíè, ùÿë äà êóïè, áåç äà îñïîðâà öåíàòà, åäíà íåãîâà êàðòèíà ñ ðàçìåðè òðè íà äâà ìåòðà, èçîáðàçÿâàùà ãúñòè ðåäèöè àíãåëè, êîèòî âîäÿò ïîñëåäíî ñðàæåíèå ñ ëåãèîíèòå íà äÿâîëèòå.

Òàêà ñå çàïîçíàõìå ñ ãîñïîäèí Àëèå. Âúïðåêè ãîðåùèíàòà íîñåøå åëåãàíòåí òúìåí êîñòþì íà ðàéåòà, êîñèòå ìó áÿõà ïîñðåáðåíè. Öåëóíà ðúêà íà Àìïàðî òàêà, ñÿêàø íå ìîæåøå èíà÷å äà ïîçäðàâè åäíà äàìà, è ïîðú÷à øàìïàíñêî. Õóäîæíèêúò òðÿáâàøå äà ñè òðúãâà è Àëèå ìó âðú÷è öÿëî òåñòå òóðèñòè÷åñêè ÷åêîâå, êàòî ìó êàçà äà èçïðàòè òâîðáàòà ñè â õîòåëà. Îñòàíàõìå äà ñè ïîïðèêàçâàìå. Àëèå ãîâîðåøå ïîðòóãàëñêè ïðàâèëíî, íî êàòî ÷îâåê, êîéòî ãî å ó÷èë â Ëèñàáîí, è ñ òîâà îùå ïîâå÷å óñèëâàøå âïå÷àòëåíèåòî çà ñòàðîìîäåí àðèñòîêðàòèçúì. Èíôîðìèðà ñå çà íàñ, èçêàçà íÿêîè ìèñëè âúðõó âåðîÿòíèÿ æåíåâñêè ïðîèçõîä íà ìîåòî èìå, ïðîÿâè ëþáîïèòñòâî êúì ôàìèëíàòà èñòîðèÿ íà Àìïàðî, ìàêàð ÷å âå÷å áåøå ðàçáðàë, ÷å êîðåíúò é å îò Ðåñèôå. Ùî ñå îòíàñÿ äî íåãîâèÿ ïðîèçõîä, òîé ñå èçðàçè òâúðäå îáùî.
- Àç ñúì êàòî òåçè òóê - êàçà, â ãåíèòå ìè ñà íàòðóïàíè áåçáðîé ðàñè... Èìåòî ìè å èòàëèàíñêî, ïðîèçëèçà îò åäíî ñòàðî èìåíèå íà ìîé ïðàäÿäî. Äà, ìîæå áè å áëàãîðîäíè÷åñêî, íî êîé äíåñ ñå èíòåðåñóâà îò òîâà? Â Áðàçèëèÿ äîéäîõ îò ëþáîïèòñòâî. Ïðèâëè÷àò ìå âñè÷êè ôîðìè íà ìèñòè÷íàòà Òðàäèöèÿ.
Ðàçêàçà íè, ÷å â Ìèëàíî, êúäåòî æèâååë îò íÿêîëêî ãîäèíè, èìàë ïðåêðàñíà áèáëèîòåêà ñ ðåëèãèîçíà ëèòåðàòóðà.
- Çàïîâÿäàéòå, êàòî ñå âúðíåòå, ïðèòåæàâàì ìíîãî èíòåðåñíè íåùà, îò îïèñàíèÿ íà àôðîáðàçèëñêè ðèòóàëè äî êóëòîâå íà Èçèäà îò Äîëíîòî öàðñòâî.
- Îáîæàâàì êóëòîâåòå íà Èçèäà! - âúçêëèêíà Àìïàðî, êîÿòî îò êîêåòñòâî ÷åñòî ñå ïðåñòðóâàøå íà ïîâúðõíîñòíà.
- Ïðåäïîëàãàì, ÷å çíàåòå âñè÷êî çà êóëòîâåòå íà Èçèäà.
Àëèå îòãîâîðè ñêðîìíî:
- Ñàìî ìàëêîòî, êîåòî ñúì âèäÿë.
Àìïàðî ñå îïèòà äà ñè âúçâúðíå çàãóáåíîòî:
- Íå áåøå ëè ïðåäè äâå õèëÿäè ãîäèíè?
- Íå ñúì ìëàä êàòî âàñ - óñìèõíà ñå Àëèå.
- Ñúùî êàòî Êàëèîñòðî, ïîøåãóâàõ ñå.
- Íàëè êîãàòî ìèíàâàë êðàé åäíî ðàçïÿòèå, ãî ÷óëè äà ìúðìîðè íà ñâîÿ ñëóãà: "Êàçâàõ ìó àç íà òîçè åâðåèí äà âíèìàâà âå÷åðòà, íî ñëóøà ëè ìå íÿêîé?"
Ôèçèîíîìèÿòà íà Àëèå ñå èçäúëæè è àç ñå ïðèòåñíèõ, ÷å øåãàòà ìè ãî å çàñåãíàëà. Çàïî÷íàõ äà ñå èçâèíÿâàì, íî äîìàêèíúò íè ìå ïðåêúñíà ñ ïîìèðèòåëíà óñìèõâà:
- Êàëèîñòðî å áèë ìîøåíèê, çàùîòî ñå çíàå òî÷íî êúäå è êîãà å ðîäåí, ïúê è íå å óñïÿë äà æèâåå òâúðäå äúëãî. Ñàìîõâàëêî.
- È àç ìèñëÿ òàêà.
- Êàëèîñòðî å áèë ìîøåíèê, ïîâòîðè Àëèå, íî òîâà íå çíà÷è, ÷å íå ñà ñúùåñòâóâàëè è íå ñúùåñòâóâàò ïðèâèëåãèðîâàíè ëè÷íîñòè, êîèòî ñà æèâåëè íÿêîëêî æèâîòà. Ñúâðåìåííàòà íàóêà çíàå òîëêîâà ìàëêî çà ïðîöåñèòå íà çàñòàðÿâàíåòî, ÷å íå å íåäîïóñòèìî ñìúðòíîñòòà äà å ðåçóëòàò ñàìî íà ëîøî âúçïèòàíèå. Êàëèîñòðî å ëúæåö, íî íå è ãðàô Ñåí-Æåðìåí [133], è êîãàòî òâúðäè, ÷å å íàó÷èë íÿêîè õèìè÷åñêè òàéíè îò äðåâíèòå åãèïòÿíè, ìîæå áè íå ëúæå. Íî òúé êàòî íèêîé íå ìó âÿðâà, êîãàòî ðàçêàçâà òåçè èñòîðèè, îò ëþáåçíîñò êúì ñëóøàòåëèòå ñè ñå ïðåñòðóâà, ÷å ñå øåãóâà.
- Íî ñåãà âèå ñå ïðåñòðóâàòå, çà äà íè äîêàæåòå, ÷å êàçâàòå èñòèíàòà, îáàäè ñå Àìïàðî.
- Âèå íå ñòå ñàìî êðàñèâà, íî è íåâåðîÿòíî ïðîíèöàòåëíà, îòâúðíà Àëèå.
- Íî âè çàêëåâàì äà íå ìè âÿðâàòå. Àêî âè ñå ïîÿâÿ ñðåä ïðàøíèÿ áëÿñúê íà ìîèòå âåêîâå, âàøàòà êðàñîòà ùå óâåõíå èçâåäíúæ, à òîâà íå áèõ ñè ãî ïðîñòèë íèêîãà.
Àìïàðî áåøå î÷àðîâàíà, à àç ïî÷óâñòâóâàõ ëåêîòî áîäâàíå íà ðåâíîñòòà. Èçìåñòèõ òåìàòà âúðõó öúðêâèòå è îíçè ñâåòè Ãåîðãè-Îøîñè, êîéòî áÿõìå âèäåëè. Àëèå êàçà, ÷å íåïðåìåííî òðÿáâà äà ïðèñúñòâóâàìå ïîíå íà åäíî êàíäîìáëå.
- Íå îòèâàéòå òàì, êúäåòî âè èñêàò ïàðè. Èñòèíñêèòå ìåñòà ñà òåçè, êúäåòî âè ïðèåìàò, áåç äà èñêàò îò âàñ íèùî, äîðè äà âÿðâàòå. Äà ïðèñúñòâóâàòå ñ óâàæåíèå, òîâà äà, ñ îíàçè òúðïèìîñò êúì âñè÷êè âåðîèçïîâåäàíèÿ, ñ êîÿòî òå ñàìèòå ïðèåìàò âàøåòî íåâåðèå. Íÿêîè "ïàè" èëè "ìàå äå ñàíòî" [134] íà ïðúâ ïîãëåä ñÿêàø èçëèçàò íàïðàâî îò ×è÷î Òîìîâàòà êîëèáà, íî âñúùíîñò ïðèòåæàâàò êóëòóðàòà íà Ãðåãîðèàíñêàòà àêàäåìèÿ.
Àìïàðî ñëîæè ðúêàòà ñè âúðõó íåãîâàòà.
- Çàâåäåòå íè! Áèëà ñúì âåäíúæ, íî ïðåäè ìíîãî ãîäèíè, íà åäíà óìáàíäà, è òâúðäå ìàëêî ñè ñïîìíÿì. Ïîìíÿ ñàìî íÿêàêâî ñèëíî âúëíåíèå...
Àëèå ñÿêàø ñå ñìóòè îò äîêîñâàíåòî, íî íå ñå äðúïíà. Ñàìî, êàêòî ïî-êúñíî ãî âèæäàõ äà ïðàâè â ìîìåíòè íà ðàçìèñúë, ñ äðóãàòà ðúêà èçâàäè îò äæîá÷åòî íà æèëåòêàòà ñè ìàëêà êóòèÿ îò çëàòî è ñðåáðî - òàáàêåðà èëè êóòèéêà çà õàï÷åòà, ñ èíêðóñòèðàí àõàò íà êàïàêà. Âúðõó ìàñè÷êàòà â áàðà ãîðåøå ñâåù è Àëèå, ñÿêàø áåç äà èñêà, äîáëèæè êóòèéêàòà äî íåÿ. Âèäÿõ, ÷å îò òîïëèíàòà àõàòúò ñòàíà ïðîçðà÷åí è íà íåãîâî ìÿñòî ñå ïîÿâè ìèíèàòþðà, èçêëþ÷èòåëíî íåæíà, â ñèíüîçåëåíî è çëàòíî, ïðåäñòàâÿùà îâ÷àðêà, êîÿòî äúðæè êîøíè÷êà ñ öâåòÿ. Ïîâúðòÿ ÿ èç ïðúñòèòå ñè ñ ðàçñåÿíî áëàãîãîâåíèå, êàòî ÷å ðîíåøå çúðíàòà íà áðîåíèöà. Çàáåëÿçà ëþáîïèòñòâîòî â î÷èòå ìè, óñìèõíà ñå è ïðèáðà ñêúïèÿ ïðåäìåò.
- Âúëíåíèå ëè? Íå áèõ èñêàë, ñêúïà ãîñïîæî, îñâåí ïðîíèöàòåëíà äà ñòå è ïðåêàëåíî ÷óâñòâèòåëíà. Èçòúí÷åíî êà÷åñòâî, êîãàòî ñå ñú÷åòàâà ñ ôèíåñ è èíòåëèãåíòíîñò, íî îïàñíî çà õîðà, êîèòî ñå ãîòâÿò äà ïîñåòÿò íÿêîè ìåñòà, áåç äà çíàÿò êàêâî òúðñÿò è êàêâî ùå íàìåðÿò... Îò äðóãà ñòðàíà, íå ñìåñâàéòå óìáàíäà è êàíäîìáëå. Ïîñëåäíîòî å èçöÿëî ìåñòåí ðèòóàë, àôðî-áðàçèëñêè, êàêòî ãî íàðè÷àò, äîêàòî óìáàíäàòà å ñðàâíèòåëíî êúñíî òâîðåíèå, ðîæáà íà êðúñòîñêàòà ìåæäó èíäèàíñêèòå ðèòóàëè è åâðîïåéñêàòà åçîòåðè÷íà êóëòóðà, òàçè îò ðîäà, äà ðå÷åì, íà òàìïëèåðñêàòà ìèñòèêà...
Òàìïëèåðèòå îòíîâî ìå ñïîõîäèõà. Êàçàõ íà Àëèå, ÷å ñúì ïðàâèë èçäèðâàíèÿ çà òÿõ. Ïîãëåäíà ìå çàèíòðèãóâàí.
- Ñòðàííà ñèòóàöèÿ, äðàãè ïðèÿòåëþ. Òóê, ïîä Þæíèÿ êðúñò, äà îòêðèÿ åäèí ìëàä Òàìïëèåð...
- Íå, íå ñìÿòàéòå, ÷å ñúì ïðèâúðæåíèê...
- Â íèêàêúâ ñëó÷àé, ãîñïîäèí Êàçîáîí. Àêî çíàåõòå êîëêî íèçîñòè ñúùåñòâóâàò â òàçè îáëàñò...
- Çíàÿ, ðàçáèðà ñå.
- Äîáðå òîãàâà. Íî íèå òðÿáâà äà ñå âèäèì îòíîâî, ïðåäè äà ñè çàìèíåòå.
Óãîâîðèõìå ñè ñðåùà çà ñëåäâàùèÿ äåí: è òðèìàòà èñêàõìå äà ðàçãëåäàìå ïîêðèòîòî ïàçàð÷å äî ïðèñòàíèùåòî.

Íà ñëåäâàùàòà ñóòðèí ñå ñðåùíàõìå òàì - áåøå ðèáåí ïàçàð, àðàáñêè "ñóê", ïàíàèð, êîéòî ñå áå ðàçðàñíàë êàòî ðàêîâ òóìîð, åäèí çàâëàäÿí îò ñèëèòå íà Çëîòî Ëóðä [135], êúäåòî ìàãüîñíèöèòå, âëàäååùè äúæäà, ìîæåõà äà ñúæèòåëñòâóâàò ñ åêñòàçà è ñòèãìàòèòå íà êàïóöèíèòå, ïúñòðà ñìåñ îò ÷óäîäåéíè òîðáè÷êè ñúñ çàøèòè â òÿõ ìîëèòâè, êàìåííè ðú÷è÷êè, ñâèòè â êóêèø, êîðàëîâè ðîã÷åòà, ðàçïÿòèÿ, âúæåíè õàìàöè, êèëèìè, ÷àíòè, ñôèíêñîâå, ñúð÷èöà, êîë÷àíè çà ñòðåëè îò ïëåìåòî áîðîðî, ñåêñóàëíè ñèìâîëè îò ïðåäþäåéñêè ðåëèãèè, åâðåéñêè çâåçäè, íàíèçè îò ðàêîâèíè. Èçðîäåíàòà ìèñòèêà íà åâðîïåéñêèòå êîíêèñòàäîðè ñå ñëèâàøå ñúñ çåìíèÿ ïðàêòèöèçúì íà ðîáèòå, ñúùî êàêòî öâåòíàòà êîæà íà âñåêè ïðèñúñòâóâàù ðàçêàçâàøå èñòîðèÿòà íà èçãóáåíè ðîäîñëîâèÿ.
- Åòî, êàçà Àëèå, âèæäàòå îáðàçà íà îíîâà, êîåòî â ó÷åáíèöèòå ïî åòíîãðàôèÿ ñå íàðè÷à "áðàçèëñêè ñèíêðåòèçúì". Ìðúñíà äóìà ñïîðåä îôèöèàëíàòà íàóêà. Íî â íàé-âèñîêèÿ ñè ñìèñúë ñèíêðåòèçìúò å ïðèçíàâàíåòî íà åäíà-åäèíñòâåíà Òðàäèöèÿ, êîÿòî ïðåêîñÿâà è ïîäõðàíâà âñè÷êè ðåëèãèè, âñè÷êè çíàíèÿ, âñè÷êè ôèëîñîôèè. Ìúäðåö å íå îíçè, êîéòî íàäöåíÿâà åäíî çà ñìåòêà íà äðóãî, à òîçè, êîéòî ñúïîñòàâÿ ïåòúíöàòà íà ñâåòëèíàòà, îòêúäåòî è äà èäâàò òå. È ñëåäîâàòåëíî òåçè ðîáè, èëè ïîòîìöè íà ðîáè, ñà ïî-ìúäðè îò åòíîãðàôèòå íà Ñîðáîíàòà. Íàëè ïîíå âèå, êðàñèâà ãîñïîæî, ìå ðàçáèðàòå?
- Íå òîëêîâà ñ ðàçóìà, îòâúðíà Àìïàðî, êîëêîòî ñ ÷åðâàòà ñè. Èçâèíÿâàéòå, çíàÿ, ÷å ãðàô Ñåí-Æåðìåí íå áè ñå èçðàçèë ïî òîçè íà÷èí. Èñêàì äà êàæà, ÷å ñúì ðîäåíà â òàçè ñòðàíà è äîðè îíîâà, êîåòî íå çíàÿ, ìè ãîâîðè îòíÿêúäå, ìèñëÿ, ÷å îòòóê... - Ñëîæè ðúêà íà ãúðäèòå ñè.
- Êàêâî áåøå êàçàë îíàçè âå÷åð êàðäèíàë Ëàìáåðòèíè íà äàìàòà ñ ïðåêðàñíèÿ äèàìàíòåí êðúñò íà äåêîëòåòî: "Êàêâà ðàäîñò äà óìðåø íà òàçè Ãîëãîòà!" Òàêà áèõ èñêàë è àç äà ñëóøàì òåçè ãëàñîâå. Íî ñåãà òðÿáâà äà âè ñå èçâèíÿ, è íà äâàìàòà. Èäâàì îò åäíî âðåìå, â êîåòî õîðàòà áÿõà ñïîñîáíè äà ïîãóáÿò äóøàòà ñè ñàìî è ñàìî äà îòäàäàò ïî÷èò íà ïðèâëåêàòåëíîñòòà. Ùå âè îñòàâÿ íàñàìå. Íî ùå áúäåì âúâ âðúçêà.

- Áè ìîãúë äà òè áúäå áàùà, êàçàõ íà Àìïàðî, äîêàòî ÿ ìúêíåõ èç ïàçàðà.
- Äàæå è ïðàäÿäî. Íàìåêíà, ÷å å íàé-ìàëêî íà õèëÿäà ãîäèíè. Íèìà ðåâíóâàø îò ìóìèÿòà íà ôàðàîíà?
- Ðåâíóâàì îò âñåêè, êîéòî òè çàïàëâà íÿêàêâà ëàìïè÷êà â ãëàâàòà.
- ×óäåñíî, òî÷íî òîâà å ëþáîâòà!


27

Ðàçêàçâàéêè âåäíúæ, ÷å ñå áèë çàïîçíàë ñ Ïèëàò Ïîíòèéñêè â Éåðóñàëèì, òîé îïèñà íàé-ïîäðîáíî äîìà íà ïðîêóðàòîðà è èçáðîÿâàøå ÿñòèÿòà, ñåðâèðàíè íà âå÷åðÿòà. Êàðäèíàëúò íà Ðîàí, óáåäåí, ÷å ñëóøà èçìèñëèöè, ñå îáúðíàë êúì ïðèñëóæíèêà íà ãðàô Ñåí-Æåðìåí, ïîáåëÿë ñòàðåö ñ äîñòîïî÷òåí âèä: "Ïðèÿòåëþ, òðóäíî ìîãà äà ïîâÿðâàì â òîâà, êîåòî ðàçêàçâà âàøèÿò ãîñïîäàð. ×å áèë âåíòðèëîê, ïðèåìàì, ÷å ïîëó÷àâàë çëàòî, äîáðå; íî ÷å áèë íà äâå õèëÿäè ãîäèíè è áèë âèæäàë Ïèëàò Ïîíòèéñêè, ìè ñå ñòðóâà ïðåêàëåíî. Âèå áÿõòå ëè òàì?" - "Î, íå, âàøå ïðåîñâåùåíñòâî - îòâúðíàë ñ íàèâåí òîí ïðèñëóæíèêúò, àç ñúì íà ñëóæáà ïðè ãîñïîäèíà ñàìî îò ÷åòèðèñòîòèí ãîäèíè."
(Êîëåí äüî Ïëàíñè, "Àäñêè ðå÷íèê", Ïàðèæ, "Ìåëèå", 1844, ñ. 434)



Ïðåç ñëåäâàùèòå äíè Ñàëâàäîð ìå ïîêîðè èçöÿëî. Ìàëêî âðåìå ïðåêàðâàõ â õîòåëà. Ïðåëèñòâàéêè êíèãàòà çà Ðîçåíêðîéöåðèòå, íàìåðèõ áåëåæêà çà ãðàô Ñåí-Æåðìåí. ß âèæ òè, êàçàõ ñè, âñè÷êî ñúâïàäà.
Çà íåãî Âîëòåð ïèøåøå: "Òîâà å ÷îâåê, êîéòî íèêîãà íå óìèðà è çíàå âñè÷êî", íî Ôðèäðèõ Âåëèêè ãî íàðè÷à ñìåõîòâîðåí ãðàô. Õîðàñ Óîëïîë [136] ãîâîðè çà íåãî êàòî çà èòàëèàíåö, èñïàíåö èëè ïîëÿê, êîéòî íàòðóïàë ãîëÿìî ñúñòîÿíèå â Ìåêñèêî è ïîñëå èçáÿãàë â Êîíñòàíòèíîïîë ñ íàêèòèòå íà æåíà ñè. Ïî-ñèãóðíè äàííè çà íåãî ñå íàó÷àâàò îò ñïîìåíèòå íà ãîñïîæà Äüî Îñå, êàìåðèåðêà íà Ìàäàì äüî Ïîìïàäóð ("Õóáàâà ïðåïîðúêà!", âúçêëèêíà íåòîëåðàíòíàòà Àìïàðî). Ïðåäñòàâÿë ñå ñ ðàçëè÷íè èìåíà: Ñþðìîí â Áðþêñåë, Óåëäúí â Ëàéïöèã, ìàðêèç Ä'Åìàð, Äüî Áåäìåð èëè Áåëìàð, ãðàô Ñàëòèêîâ. Àðåñòóâàí ïðåç 1745 ãîäèíà â Ëîíäîí, êúäåòî ñå ïðî÷óë â ðàçëè÷íè ñàëîíè êàòî áëåñòÿù èçïúëíèòåë íà öèãóëêà è êëàâè÷åìáàëî; òðè ãîäèíè ïî-êúñíî, â Ïàðèæ, ïðåäëîæèë óñëóãèòå ñè íà Ëóè ÕV êàòî åêñïåðò ïî ëåêàðñòâàòà, ïîèñêâàéêè â çàìÿíà åäèí àïàðòàìåíò â çàìúêà Øàìáîð. Êðàëÿò ãî èçïîëçóâàë çà äèïëîìàòè÷åñêè ìèñèè â Õîëàíäèÿ, êúäåòî ïàê ñãàçèë ëóêà è îòíîâî èçáÿãàë â Ëîíäîí. Ïðåç 1762 ãîäèíà ãî îòêðèâàìå â Ðóñèÿ, ïîñëå ïàê â Áåëãèÿ. Òàì ñå ñðåùà ñ Êàçàíîâà, êîéòî ðàçêàçâà êàê ãðàôúò ïðåâúðíàë åäíà îáèêíîâåíà ìîíåòà â çëàòíà. Ïðåç 1776 å â äâîðà íà Ôðèäðèõ II, íà êîãîòî ïðåäëàãà ðàçëè÷íè õèìè÷åñêè ïðîåêòè, à îñåì ãîäèíè ïî-êúñíî óìèðà â Øëåçâèã, ïðè Õåñåíñêèÿ ëàíäãðàô, êúäåòî çàâúðøâàë ñòðîåæà íà ôàáðèêà çà îöâåòèòåëè.
Íèùî èçêëþ÷èòåëíî, òèïè÷íà êàðèåðà íà àâàíòþðèñò îò ÕVIII âåê ñ ïî-ìàëêî ëþáîâíè ïðèêëþ÷åíèÿ îò Êàçàíîâà è ïî-ìàëêî òåàòðàëåí â ìîøåíè÷åñòâàòà îò Êàëèîñòðî. Âñúùíîñò ñ èçêëþ÷åíèå íà åäíà-äâå íåïðèÿòíîñòè ñå å ðàäâàë íà èçâåñòíî äîâåðèå â äâîðîâåòå íà âëàäåòåëèòå, íà êîèòî îáåùàâàë àëõèìè÷íè ÷óäåñà ñ èíäóñòðèàëåí ðàçìàõ. Ñàìî ÷å îêîëî íåãî, è ÿâíî ïîääúðæàí îò íåãî, ñå ðàæäà ñëóõúò, ÷å å áåçñìúðòåí. Èç ñàëîíèòå ãî ÷óâàëè äà îïèñâà ñ ïðèâèäíî íåõàéñòâî îòäàâíàøíè ñúáèòèÿ, ñÿêàø áèë òåõåí î÷åâèäåö, è òàêà òîé ïîäõðàíâàë ñâîÿòà ëåãåíäà åëåãàíòíî, ïî÷òè íåîõîòíî.
Â êíèãàòà ìè ñå öèòèðàøå äîðè ïàñàæ îò "Ãîã" íà Äæîâàíè Ïàïèíè [137], â êîéòî ñå îïèñâà åäíà íîùíà ñðåùà ñ ãðàô Ñåí-Æåðìåí: ïîòèñíàò îò ñâîåòî õèëÿäîëåòíî ìèíàëî, îò ñïîìåíèòå, êîèòî íàñåëÿâàëè ïàìåòòà ìó, ñ íîòêè íà îò÷àÿíèå, êîèòî íàïîìíÿò Ôóíåñ, "÷îâåêà ñ ïàìåò" íà Áîðõåñ (ñàìî ÷å òåêñòúò íà Ïàïèíè áåøå îò 1930 ãîäèíà), òîé ñïîäåëÿ ñ Ãîã: "Íå ñè ïðåäñòàâÿéòå, ÷å íàøàòà ñúäáà å çà çàâèæäàíå. Ñëåä äâà-òðè âåêà ïðîêúëíàòèòå ñ áåçñìúðòèå ñà îáçåòè îò íåèçëå÷èìà äîñàäà. Ñâåòúò å åäíîîáðàçåí, õîðàòà íå íàó÷àâàò íèùî íîâî è ñòîâàðâàò íà ñëåäâàùèòå ïîêîëåíèÿ ñúùèòå ãðåøêè èëè ãðåõîâå, ñúáèòèÿòà íå ñå ïîâòàðÿò, íî ñè ïðèëè÷àò... Íÿìà ïîâå÷å íîâîñòè, èçíåíàäè, íÿìà îòêðèòèÿ. Ìîãà äà ãî ïðèçíàÿ ïðåä âàñ ñåãà, êîãàòî ñàìî ×åðâåíîòî ìîðå íè ÷óâà - ìîåòî áåçñìúðòèå ìè òåæè. Çåìÿòà íÿìà ïîâå÷å òàéíè çà ìåí è àç âå÷å íå õðàíÿ íàäåæäà â ñåáåïîäîáíèòå ñè."

- Ñòðàííà ëè÷íîñò, âúçêëèêíàõ.
- ßâíî íàøèÿò Àëèå ñå îïèòâà äà ñå ïðåäñòàâè çà íåãî. Âúçðàñòåí áëàãîðîäíèê, ëåêî åêñöåíòðè÷åí, ñ ìíîãî ïàðè çà ïèëååíå, ñâîáîäíî âðåìå çà ïúòåøåñòâèÿ è ñêëîííîñò êúì ñâðúõåñòåñòâåíîòî.
- Çàâúðøåí ðåàêöèîíåð, êîéòî èìà ñìåëîñòòà äà áúäå äåêàäåíò. Â êðàéíà ñìåòêà àç ãî ïðåäïî÷èòàì ïðåä áóðæîàçíèòå äåìîêðàòè, îòâúðíà Àìïàðî.
- Women power, women power [138], à ïúê ñå ïîáúðêâàòå îò åäíî öåëóâàíå íà ðúêà.
- Òàêà ñòå íè âúçïèòàâàëè â ïðîäúëæåíèå íà âåêîâå. Îñòàâåòå íè äà ñå îñâîáîæäàâàìå ïîñòåïåííî. Íå ñúì êàçàëà, ÷å èñêàì äà ñå îìúæà çà íåãî.
- È ñëàâà Áîãó.

Àëèå ìè òåëåôîíèðà íà ñëåäâàùàòà ñåäìèöà. Âå÷åðòà ñìå áèëè ïîêàíåíè íà êàíäîìáëå. Íÿìàëî äà áúäåì äîïóñíàòè íà ñàìèÿ ðèòóàë, çàùîòî ÿëîðèøàòà íå îáè÷àëà òóðèñòèòå, íî ïðåäè íà÷àëîòî ùÿëà äà íè ïðèåìå è äà íè ïîêàæå îáñòàíîâêàòà.
Àëèå äîéäå äà íè âçåìå ñ êîëà è íè ïðåâåäå ïðåç áåäíèòå êâàðòàëè îòâúä õúëìà. Ñãðàäàòà, ïðåä êîÿòî ñïðÿõìå, èçãëåæäàøå èçîñòàâåíà, ïðèëè÷àøå ïî-ñêîðî íà çàâîäñêî õàëå, íî íà ïðàãà íè ïîñðåùíà ñòàð íåãúð è íè îêàäè ñ àðîìàòè÷íè òðåâè. Ïî-íàâúòðå, â ìàëêà íåóãëåäíà ãðàäèíà, âèäÿõìå íåùî êàòî îãðîìíà êîøíèöà, èçïëåòåíà îò åäðè ïàëìîâè ëèñòà, â êîÿòî èìàøå ðàçëè÷íè ìåñòíè ëàêîìñòâà, comida de santo, õðàíàòà íà ñâåòåöà.
Êàòî âëÿçîõìå âúòðå, ïðåä íàñ ñå îòêðè ãîëÿìà çàëà, ÷èèòî ñòåíè áÿõà óêðàñåíè ñ êàðòèíè, áëàãîäàðñòâåíè ïëî÷êè, àôðèêàíñêè ìàñêè. Àëèå íè îáÿñíè ôóíêöèèòå íà ïîäðåäáàòà - â äúíîòî áÿõà ïåéêèòå çà íåïîñâåòåíèòå, ìàëêèÿò ïîäèóì äî ñòåíàòà áåøå çà ñâèðà÷èòå, äî íåãî áÿõà íàðåäåíè ñòîëîâåòå çà ïðèñúñòâóâàùèòå "îãàíè", çàìîæíè ãðàæäàíè, íå íåïðåìåííî âÿðâàùè, íî óâàæàâàùè êóëòà. Òóê, â Áàèÿ, âåëèêèÿò Æîðæè Àìàäó áèë "îãàí" â åäíî êàíäîìáëå. Áèë èçáðàí îò ßíñàí, ãîñïîäàðêàòà íà âîéíàòà è âåòðîâåòå...
- Íî îòêúäå èäâàò òåçè áîæåñòâà? - çàïèòàõ.
- Ñëîæíà èñòîðèÿ. Ïðåäè âñè÷êî ñúùåñòâóâà åäèí ñóäàíñêè êëîí, êîéòî ñå íàëàãà íà ñåâåð îùå îò íà÷àëîòî íà ðîáîâëàäåëñòâîòî, è îò òîâà ñòåáëî ïðîèçëèçà òàêà íàðå÷åíîòî "êàíäîìáëå íà îðèøà", òîåñò íà àôðèêàíñêèòå áîæåñòâà. Â þæíèòå ùàòè ñå íàáëþäàâà âëèÿíèå íà ãðóïèòå áàíòó è îòòóê âå÷å òðúãâàò âåðèæíè ñìåñèöè. Äîêàòî ñåâåðíèòå êóëòîâå îñòàâàò âåðíè íà àôðèêàíñêèòå ðåëèãèè, íà þã ïðèìèòèâíàòà ìàêóìáà åâîëþèðà êúì óìáàíäà, êîÿòî å ïîâëèÿíà îò êàòîëèöèçìà, êàðäåöèçìà [139] è åâðîïåéñêèÿ îêóëòèçúì.
- Çíà÷è òàçè âå÷åð íÿìà íèùî îáùî ñ Òàìïëèåðèòå?
- Òàìïëèåðèòå ñà áèëè åäèí ñèìâîë. Âúâ âñåêè ñëó÷àé òàçè âå÷åð íÿìà íèùî îáùî ñ òÿõ. Íî ñèíêðåòèçìúò å èçãðàäåí âúðõó ìíîãî òúíúê ìåõàíèçúì. Çàáåëÿçàõòå ëè íàâúí, áëèçî äî "õðàíàòà íà ñâåòåöà", åäíà æåëÿçíà ñòàòóåòêà, íåùî êàòî äÿâîë÷å ñ âèëà è äàðîâå â êðàêàòà? Òîâà å Åøó, ìíîãî ìîãúù ïðè óìáàíäàòà, íî íå è ïðè êàíäîìáëåòî. Âñå ïàê è êàíäîìáëåòî ãî ïî÷èòà, ñìÿòà ãî çà äóõ âåñòèòåë, íåùî êàòî ïðåîáðàçåí Ìåðêóðèé. Ïðè óìáàíäàòà ÷îâåê å îáëàäàí îò Åøó, íî òóê - íå. Êàíäîìáëåòî îáà÷å ñå îòíàñÿ êúì íåãî áëàãîñêëîííî, çàùîòî âñè÷êî ñå ñëó÷âà. Ïîãëåäíåòå òàì, íà ñòåíàòà...- Ïîñî÷è íè îöâåòåíà ñòàòóÿ íà ãîë èíäèàíåö è äðóãà, íà ñòàð ÷åðåí ðîá, îáëå÷åí â áÿëî è ñåäíàë ñ ëóëà â óñòàòà. - Òîâà ñà "êàáîêëî" è "ïðåòî âåëüî", äóõîâå íà óìðåëè, êîèòî â ðèòóàëà óìáàíäà èìàò îãðîìíî çíà÷åíèå. Êàêâî ïðàâÿò òóê ëè? Ïðèåìàò ïî÷åñòè, íî íå ñå èçïîëçóâàò, çàùîòî êàíäîìáëåòî óñòàíîâÿâà îòíîøåíèÿ ñàìî ñ àôðèêàíñêèòå "îðèøà", íî è íå ãè îòðè÷à.
- Íî êàêâî òîãàâà å îáùîòî ìåæäó âñè÷êè òåçè êóëòîâå?
- Ìîæå äà ñå êàæå, ÷å âñè÷êè àôðîáðàçèëñêè êóëòîâå èìàò åäíà îáùà õàðàêòåðíà ÷åðòà: òîâà, ÷å ïî âðåìå íà ðèòóàëà ïîñâåòåíèòå ñà îáëàäàíè äî òðàíñ îò åäíî âèñøå ñúùåñòâî - ïðè êàíäîìáëåòî òîâà ñà áîæåñòâàòà "îðèøà", ïðè óìáàíäàòà - äóõîâåòå íà ìúðòâèòå...
- Áÿõ çàáðàâèëà è ñòðàíàòà, è ðàñàòà ñè, êàçà Àìïàðî. - Áîæå ìîé, ìàëêî Åâðîïà, ìàëêî èñòîðè÷åñêè ìàòåðèàëèçúì, è åòî ÷å íå ñè ñïîìíÿì íèùî, ïðè òîâà òåçè èñòîðèè ñúì ãè ÷óâàëà îò áàáà ñè...
- Èñòîðè÷åñêèÿò ìàòåðèàëèçúì ëè? - óñìèõíà ñå Àëèå. - Ñòðóâà ìè ñå, ÷å ñúì ÷óâàë çà íåãî. Íÿêàêúâ àïîêàëèïòè÷åí êóëò, ïðàêòèêóâàí â Òðèð [140], íàëè?
Ñòèñíàõ ðúêàòà íà Àìïàðî.
- No passaran [141], ìèëè÷êà.
- Áîæå ìîé - èçìúðìîðè â îòãîâîð òÿ.
Àëèå áå ïðîñëåäèë, áåç äà ñå íàìåñâà, íàøàòà ïîëóãëàñíà ðàçìÿíà íà ðåïëèêè.
- Ñèëèòå íà ñèíêðåòèçìà ñå íåîãðàíè÷åíè, ñêúïà ìîÿ. Àêî èñêàòå, ìîãà äà âè ïðåäëîæà ïîëèòè÷åñêàòà âåðñèÿ íà öÿëàòà òàçè èñòîðèÿ. Çàêîíèòå íà ÕIÕ âåê âúçâðúùàò ñâîáîäàòà íà ðîáèòå, íî â îïèòà äà ñå ïðåìàõíàò áåëåçèòå íà ðîáñòâîòî áèâàò èçãîðåíè âñè÷êè àðõèâè, ñâúðçàíè ñ ïàçàðà çà ðîáè. Ðîáèòå ôîðìàëíî ñòàâàò ñâîáîäíè, íî ñå îêàçâàò áåç ìèíàëî. È òîãàâà çàïî÷âàò äà ñè âúçñòàíîâÿâàò åäíî êîëåêòèâíî ñàìîñúçíàíèå ïî ëèïñà íà ôàìèëíî. Âðúùàò ñå êúì êîðåíèòå. Òîâà å òåõíèÿò íà÷èí äà ñå ïðîòèâîïîñòàâÿò, êàêòî êàçâàòå âèå, ìëàäèòå, íà ãîñïîäñòâóâàùèÿ ñòðîé.
- Íî âèå òîêó-ùî íè êàçàõòå, ÷å ñå íàìåñâàò åâðîïåéñêè ñåêòè... - âúçðàçè Àìïàðî.
- Ñêúïà ìîÿ, ÷èñòîòàòà å ëóêñ, à ðîáèòå âçèìàò êàêâîòî íàìåðÿò. Íî ñè îòìúùàâàò. Äíåñ ñà âçåëè â ïëåí ìíîãî ïîâå÷å áåëè, îòêîëêîòî äîïóñêàòå. Àôðèêàíñêèòå êóëòîâå ñà ñòðàäàëè îò ñëàáîñòèòå íà âñè÷êè ðåëèãèè, áèëè ñà ëîêàëíè, åòíè÷åñêè, êúñîãëåäè. Âëèçàéêè â êîíòàêò ñ ìèòîâåòå íà êîíêèñòàäîðèòå, òå ñà âúçðîäèëè åäíî äðåâíî ÷óäî - âäúõíàëè ñà íîâ æèâîò íà ìèñòåðèèòå îò II-III âåê â Ñðåäèçåìíîìîðèåòî ìåæäó Ðèì, êîéòî ïîñòåïåííî ñå ðàçïàäà, è ôåðìåíòèòå, èäâàùè îò Ïåðñèÿ, îò Åãèïåò, îò ïðåäþäåéñêà Ïàëåñòèíà... Ïðåç âåêîâåòå íà Äîëíîòî öàðñòâî Àôðèêà ïîëó÷àâà îòáëÿñúöèòå íà öÿëàòà ñðåäèçåìíîìîðñêà ðåëèãèÿ è ÿ êîíñåðâèðà â êîíöåíòðèðàí âèä. Åâðîïà å ïîêâàðåíà îò õðèñòèÿíñòâîòî, ïðåâúðíàëî ñå â äúðæàâà. À ïúê Àôðèêà çàïàçâà ñúêðîâèùà îò çíàíèÿ, êàêòî âå÷å ãè å áèëà çàïàçèëà è ðàçïðîñòðàíèëà ïî âðåìåòî íà åãèïòÿíèòå, ïðåäàâàéêè ãè íà ãúðöèòå, êîèòî ãè óìíîæàâàò...



28

Ñúùåñòâóâà åäíî òÿëî, êîåòî îáâèâà öåëèÿ ñâÿò, è ñè ãî ïðåäñòàâè â êðúãîâà ôîðìà, çàùîòî òîâà å ôîðìàòà íà Öÿëîòî... Ïðåäñòàâè ñè ñåãà, ÷å ïîä êðúãà íà òîâà òÿëî, â öåíòúðà ìåæäó îáùèÿ êðúã è êðúãà íà çîäèàêà, ñå íàìèðàò 36-òå äåêàíè, ðàçäåëÿùè òåçè äâà êðúãà è òàêà äà ñå êàæå, îòäåëÿéêè çîäèàêà, êîèòî ñå ïðåíàñÿò ïî çîäèàêà çàåäíî ñ ïëàíåòèòå... Ñìÿíàòà íà êðàëåòå, áóíòîâåòå íà ãðàäîâåòå, íèùåòàòà, ÷óìàòà, ìîðñêèòå ïðèëèâè è îòëèâè, çåìåòðåñåíèÿòà - íÿìà íåùî, êîåòî äà ñòàâà áåç âëèÿíèåòî íà äåêàíèòå...
("Ñáîðíèê ñ õåðìåòè÷íè òåêñòîâå", "Ñòîáåíñ", ãëàâà VI)


- Íî êîè çíàíèÿ?
- Äàâàòå ëè ñè ñìåòêà êîëêî å ïðîäúëæèòåëíà åïîõàòà ìåæäó âòîðèÿ è òðåòèÿ âåê îò íîâàòà åðà? Íå ïîðàäè ðàçõèùåíèÿòà íà çàïàäàùàòà èìïåðèÿ, à ïîðàäè òîâà, êîåòî ìåæäóâðåìåííî ïðîöúôòÿâà â ñðåäèçåìíîìîðñêèÿ áàñåéí. Â Ðèì ïðåòîðèàíöèòå êîëÿò ñâîèòå èìïåðàòîðè, à â Ñðåäèçåìíîìîðèåòî öúôòè åïîõàòà íà Àïóëåé, íà òàéíñòâàòà íà Èçèäà, íà îíîâà ãîëÿìî çàâðúùàíå íà äóõîâíîñòòà, êàêâîòî ñà íàîïëàòîíèçìúò, ãíîñòèöèçìúò... Áëàæåíè âðåìåíà, êîãàòî õðèñòèÿíèòå îùå íå ñà çàâçåëè âëàñòòà è íå ñà çàïî÷íàëè äà èçïðàùàò íà ñìúðò åðåòèöèòå. Ïðåêðàñíè âðåìåíà, îáèòàâàíè îò Çíàíèåòî, ïðîðÿçâàíè îò åêçàëòàöèÿòà, íàñåëÿâàíè îò ïðèñúñòâèÿ, åìàíàöèè, äåìîíè è àíãåëñêè êîõîðòè. Íåÿñíî, ðàçïðúñíàòî çíàíèå, äðåâíî êàòî ñâåòà, êîåòî âîäè íà÷àëîòî ñè îò ïðåäïèòàãîðåéñêèòå âðåìåíà, îùå îò èíäèéñêèòå áðàìèíè, îò åâðåèòå, îò âëúõâèòå, îò ãèìíîñîôèñòèòå, ÷àê îò íàé-ñåâåðíèòå âàðâàðè è äîðè îò äðóèäèòå íà Ãàëèèòå è áðèòàíñêèòå îñòðîâè. Ãúðöèòå ñìÿòàëè âàðâàðèòå çà âàðâàðè, çàùîòî òå íå çíàåëè äà ñå èçðàçÿâàò, çàùîòî ãîâîðåëè åçèöè, êîèòî â ãðúöêèòå èçòúí÷åíè óøè çâó÷àëè êàòî ëàé. À èìåííî ïî òîâà âðåìå âàðâàðèòå çíàåëè ìíîãî ïîâå÷å îò åëèíèòå, è òî òúêìî çàùîòî åçèêúò èì áèë íåïðîíèöàåì. Ìèñëèòå ëè, ÷å òåçè, êîèòî ùå òàíöóâàò òàçè âå÷åð, çíàÿò ñìèñúëà íà âñè÷êè ïåñíè è ìàãè÷åñêè èìåíà, êîèòî ùå ïðîèçíåñàò? Çà ùàñòèå íå çíàÿò, çàùîòî íåïîçíàòîòî èìå ùå ôóíêöèîíèðà êàòî äèõàòåëíî óïðàæíåíèå, êàòî ìèñòè÷åí âîêàëèç. Âðåìåòî íà Àíòîíèíèòå. Ñâåòúò å áèë ïúëåí ñúñ ñìàéâàùè ñúîòâåòñòâèÿ, íåäîëîâèìè ïðèëèêè, õîðàòà å òðÿáâàëî äà âíèêâàò â òÿõ, äà ñå ïðîíèêâàò îò òÿõ ÷ðåç ñúíÿ, îðàêóëà, ìàãèÿòà, òúé ÷å äà âúçäåéñòâóâàò âúðõó ïðèðîäàòà è íåéíèòå ñèëè, êàòî ðàçäâèæâàò ïîäîáíîòî ñ ïîäîáíîòî. Çíàíèåòî å íåîáõâàòíî, íåóëîâèìî, óáÿãâà íà âñÿêàêâî èçìåðâàíå. Åòî çàùî ïî îíîâà âðåìå áîãúò ïîáåäèòåë áèë Õåðìåñ, èçîáðåòàòåëÿò íà âñåâúçìîæíè õèòðîñòè, áîã íà ðàçáîéíèöèòå è êðàäöèòå, íî è ìàéñòîð íà ïèñìîòî, íà èçêóñòâîòî íà èçïëúçâàíåòî è íà óìåíèåòî íà îòëèêàòà, áîã íà êîðàáîïëàâàíåòî, êîåòî å ñòðåìåæ êúì êðàÿ íà âñÿêà ãðàíèöà, êúäåòî âñè÷êî ñå ñëèâà íà õîðèçîíòà, áîã íà ïîäåìíèòå êðàíîâå, êîèòî èçäèãàò êàìåííèòå áëîêîâå îò çåìÿòà, è íà îðúæèåòî, êîåòî ïðåâðúùà æèâîòà â ñìúðò, íà âîäíèòå ïîìïè, êîèòî îëåêîòÿâàò òåæêèòå ìàòåðèè, íà ôèëîñîôèÿòà, êîÿòî íîñè èëþçèè è çàáëóäè... À çíàåòå ëè êúäå å äíåñ Õåðìåñ? Òóê, âèäÿõòå ãî íà âðàòàòà, íàðè÷àò ãî Åøó, òîçè ïðàòåíèê íà áîãîâåòå, òàçè ñâðúçêà, òîçè ïîñðåäíèê, ïðåíåáðåãâàù ðàçëèêàòà ìåæäó äîáðî è çëî. - Ïîãëåäíà íè ñ èðîíè÷íî ïðåäèçâèêàòåëñòâî. - Âèå ñìÿòàòå, ÷å ñúùî êàòî Õåðìåñ è ñòîêàòà ìó è àç ñ ëåêà ðúêà ñè ïîçâîëÿâàì äà ïðåðàçïðåäåëÿì áîãîâåòå. Âèæòå òàçè êíèæêà, êóïèõ ÿ ñóòðèíòà îò åäíà àíòèêâàðíà êíèæàðíè÷êà â êâàðòàë Ïåëóðèíüî. "Ìàãèè è òàéíñòâà íà ñâåòè Êèïðèÿí", ðåöåïòè çà çàêëèíàíèÿ çà ëþáîâ èëè ñìúðò íà ëè÷íèÿ âðàã, ïðèçîâàâàíå íà àíãåëè è íà Äåâàòà. Ïîïóëÿðíà ëèòåðàòóðà, ïðåäíàçíà÷åíà çà ÷åðíîêîæèòå ìèñòèöè. Íî ñòàâà äóìà çà Ñâåòè Êèïðèÿí îò Àíòèîõèÿ, çà êîãîòî ñúùåñòâóâà îãðîìíà ëèòåðàòóðà. Ðîäèòåëèòå ìó èñêàëè òîé äà ñå èçó÷è íà âñè÷êî è äà çíàå âñè÷êî, êîåòî å íà çåìÿòà, âúâ âúçäóõà è â ìîðñêàòà âîäà, è ãî èçïðàòèëè â íàé-äàëå÷íè ñòðàíè, çà äà íàó÷è âñè÷êè òàéíè, äà îïîçíàå çàðàæäàíåòî è ãèáåëòà íà òðåâèòå è äîñòîéíñòâàòà íà ðàñòåíèÿòà è æèâîòíèòå, íî íå òåçè îò åñòåñòâåíàòà èñòîðèÿ, à òåçè îò îêóëòíàòà íàóêà, ïîãðåáàíà â äúëáèíèòå íà äðåâíèòå è äàëå÷íè òðàäèöèè. È Êèïðèÿí ñå îáðè÷à íà Àïîëîí îò Äåëôè è íà êóëòà êúì çìèÿòà, îïîçíàâà òàéíèòå íà ìèòðàòà, åäâà ïåòíàäåñåòãîäèøåí ïðèñúñòâóâà íà ïëàíèíàòà Îëèìï, âîäåí îò ïåòíàäåñåò éåðîôàíòè [142], íà ðèòóàëèòå çà ïðèçîâàâàíå íà Êíÿçà íà òîçè Ñâÿò, çà äà îâëàäåå íåãîâèòå çàìèñëè, â Àðãîñ å ïîñâåòåí â òàéíèòå íà Õåðà, âúâ Ôðèãèÿ èçó÷àâà èçêóñòâîòî íà õåïàòîñêîïèÿòà [143] è íÿìàëî ïîâå÷å íèùî íà çåìÿòà, â ìîðåòî è âúâ âúçäóõà, êîåòî òîé äà íå âëàäåå, íèòî ïðèçðàê, íèòî îáåêò íà çíàíèåòî, íèòî êàêâîòî è äà áèëî óìåíèå, íèòî äîðè èçêóñòâîòî äà ïðîìåíÿ ÷óäîòâîðíî ïèñìîòî. Â ïîäçåìíèòå õðàìîâå íà Ìåìôèñ íàó÷èë êàê äåìîíèòå âëèçàò âúâ âðúçêà ñúñ çåìíèòå íåùà, íàó÷èë êîè ñà ìåñòàòà, êîèòî ïîñåùàâàò, ïðåäìåòèòå, êîèòî îáè÷àò, à ñúùî è êàê íàñåëÿâàò ìðàêà è ñ êàêâè ñèëè ïðîòèâîäåéñòâóâàò â íÿêîè îáëàñòè, è êàê óìåÿò äà çàâëàäÿâàò äóøèòå è òåëàòà, è êàêâè åôåêòè ïîñòèãàò âúâ âèñîêîòî ïîçíàíèå, ïàìåòòà, óæàñà, èëþçèÿòà è èçêóñòâîòî äà ïðåäèçâèêâàò çåìíè òðóñîâå è äà âëèÿÿò âúðõó ïîäïî÷âåíèòå òå÷åíèÿ... Ïîñëå, óâè, ñå ïîêðúñòèë, íî ÷àñò îò íåãîâîòî çíàíèå îñòàíàëî, ïðåäàëî ñå è ñåãà ãî íàìèðàìå òóê, â óñòèòå è óìîâåòå íà òåçè äðèïëüîâöè, êàêòî âèå ãè íàðè÷àòå, ïîêëîííèöèòå. Äðàãà ìîÿ, ñàìî ïðåäè ìàëêî ìå ãëåäàõòå, êàòî ÷å ñúì ïðèçðàê. Êîé æèâåå â ìèíàëîòî? Âèå, êîÿòî èñêàòå äà äàðèòå òàçè ñòðàíà ñ óæàñèòå íà ðàáîòíè÷åñêî-èíäóñòðèàëíèÿ âåê, èëè àç, êîéòî æåëàÿ íàøàòà áåäíà Åâðîïà äà ñå âúðíå êúì åñòåñòâåíîñòòà è âÿðàòà íà òåçè äåöà íà ðîáè?
- Áîæå ìîé! - èçñúñêà çëîáíè÷êî Àìïàðî. - È âèå ëè çíàåòå, ÷å òîâà å íà÷èíúò äà ñå äúðæàò êðîòêè?
- Íå êðîòêè. Ñïîñîáíè îùå äà ïîäõðàíâàò î÷àêâàíåòî. Áåç ÷óâñòâîòî çà î÷àêâàíå íÿìà è ðàé, íàëè âèå, åâðîïåéöèòå, ñòå ãè íàó÷èëè íà òîâà?
- Çà åâðîïåéêà ëè ìå ñìÿòàòå?
- Öâåòúò íà êîæàòà íÿìà çíà÷åíèå, èìà çíà÷åíèå âÿðàòà â Òðàäèöèÿòà. Çà äà ñå âúçâúðíå ÷óâñòâîòî çà î÷àêâàíå íà åäèí ïàðàëèçèðàí îò áëàãîïîëó÷èåòî ñè Çàïàä, òå ïëàùàò, ìîæå áè ñòðàäàò, íî îùå çíàÿò åçèêà íà äóõîâåòå, íà ïðèðîäàòà, íà âúçäóõà, íà âîäèòå, íà âåòðîâåòå...
- Îòíîâî íè èçïîëçóâàòå.
- Îòíîâî ëè?
- Äà, áè òðÿáâàëî äà ñòå ãî íàó÷èëè ïðåç îñåìäåñåò è äåâåòà, ãðàôå. Êîãàòî ñå óìîðèì - öúê! - È óñìèõâàéêè ñå êàòî àíãåë÷å, ïðîêàðà îïúíàòà äëàí ïî ãúðëîòî ñè. Îáè÷àõ äîðè çúáèòå íà Àìïàðî.
- Òðàãåäèÿ, êàçà Àëèå, èçâàæäàéêè òàáàêåðàòà ñè îò äæîáà è ðàçòúðêâàéêè ÿ ìåæäó äëàíèòå ñè. - Çíà÷è ìå ïîçíàõòå? Íî ïðåç îñåìäåñåò è äåâåòà íå ðîáèòå ñà ðåæåëè ãëàâè, à îíåçè ñèìïàòè÷íè áóðæîà, êîèòî âèå áè òðÿáâàëî äà íåíàâèæäàòå. È îñâåí òîâà ãðàô Ñåí-Æåðìåí ïðåç âñè÷êè òåçè âåêîâå å âèæäàë òîëêîâà ãëàâè äà ñå òúðêóëâàò è òîëêîâà ãëàâè äà ñå âðúùàò íà ðàìåíåòå. Íî åòî ÿ "ìàå äå ñàíòî", ÿëîðèøàòà.
Ñðåùàòà ñ æðèöàòà ïðåìèíà ñïîêîéíî, ñúðäå÷íî, íåïîñðåäñòâåíî è èíòåëèãåíòíî. ßëîðèøàòà áåøå åäðà íåãúðêà ñ îñëåïèòåëíà óñìèâêà. Íà ïðúâ ïîãëåä ÷îâåê ìîæåøå äà ÿ ñìåòíå çà äîìàêèíÿ, íî êîãàòî çàãîâîðèõìå, ðàçáðàõ çàùî òîçè ðîä æåíè âëàñòâóâàò â êóëòóðíèÿ æèâîò íà Ñàëâàäîð.
- Íî êàêâî ïðåäñòàâëÿâàò "îðèøà" - áîãîâå ëè ñà èëè ñèëè? - çàïèòàõ.
Æðèöàòà ìè îòãîâîðè, ÷å áèëè ñèëè, ðàçáèðà ñå, âîäà, âÿòúð, ëèñòà, äúãà. Íî êàê ìîæåëî äà ñå ïîïðå÷è íà íåïîñâåòåíèòå äà ãè âèæäàò êàòî âîèíè, æåíè, ñâåòöè îò êàòîëè÷åñêèòå öúðêâè?
- Äîðè âèå, êàçà, íèìà íå ïðåäïî÷èòàòå åäíà êîñìè÷íà ñèëà ïîä ôîðìàòà íà ìíîæåñòâî Äåâè? Âàæíîòî å äà ñå ïî÷èòà ñèëàòà, êàê ùå èçãëåæäà òÿ, çàâèñè îò âúçïðèåìàòåëíèòå ñïîñîáíîñòè íà âñåêè.
Ñëåä òîâà íè ïîêàíè äà èçëåçåì â çàäíàòà ãðàäèíà, çà äà ïîñåòèì ïàðàêëèñèòå ïðåäè íà÷àëîòî íà ðèòóàëà. Â ãðàäèíàòà ñå èçäèãàõà äîìîâåòå íà "îðèøà". ßòî ÷åðíè ìîìè÷åòà ñ ìåñòíè íîñèè ïúðõàõà âåñåëî, ïîäãîòâÿéêè ñå çà ïðàçíèêà.
Äîìîâåòå íà "îðèøà" áÿõà ðàçïîëîæåíè â ãðàäèíàòà êàòî ïàðàêëèñè íà íÿêàêúâ Ñâåùåí õúëì, êàòî íà âñåêè îò òÿõ îòâúí áå îêà÷åíî èçîáðàæåíèåòî íà ñúîòâåòíîòî áîæåñòâî. Âúòðå ñâåòåõà ñòóäåíèòå áàãðè íà öâåòÿòà, íà ñòàòóèòå, íà ïðÿñíî ïðèãîòâåíèòå õðàíè, ïðèíåñåíè â äàð íà áîæåñòâîòî. Áÿëî çà Îøàëà, ñâåòëîñèíüî è ðîçîâî çà Éåìàíæà, ÷åðâåíî è áÿëî çà Øàíãî, æúëòî è çëàòíî çà Îãóí... Ïîñâåòåíèòå êîëåíè÷åëè, öåëóâàëè ïðàãà è äîêîñâàëè ñ ðúêà ÷åëîòî è ãëàâàòà ñè çàä óõîòî.
- Â òàêúâ ñëó÷àé, çàïèòàõ, Éåìàíæà íå å ëè Äåâà Ìàðèÿ íà Çà÷àòèåòî, Øàíãî íå å ëè ñâåòè Éåðîíèì?
- Íå çàäàâàéòå íåóäîáíè âúïðîñè, ïîñúâåòâà ìå Àëèå. -  Ïðè óìáàíäàòà å îùå ïî-ñëîæíî. Â ëèíèÿòà íà Îøàëà áèõà ìîãëè äà ñå îòêðèÿò ñâåòè Àíòîíèé, ñâåòöèòå Êóçìà è Äàìÿí [144]. Â ëèíèÿòà íà Éåìàíæà ñå âêëþ÷âàò ñèðåíè, âîòàíè, ìîðñêè è ðå÷íè êàáîêëîñ è ïúòåâîäíè çâåçäè. Â ëèíèÿòà íà Èçòîêà èìà èíäóñè, ëåêàðè, ó÷åíè, àðàáè, ìàðîêàíöè, ÿïîíöè, êèòàéöè, ìîíãîëè, åãèïòÿíè, àöòåêè, èíêè, êàðèáöè è ðèìëÿíè. Â ëèíèÿòà íà Îøîñè ó÷àñòâóâàò Îãóí, Áåéðà-Ìàð, Ðîìïå Ìàòî, ßðà, Ìåæå, Íàðóñ... Ñ äðóãè äóìè, âñè÷êî å îòíîñèòåëíî.
- Áîæå ìîé! - ïîâòîðè Àìïàðî.
- Êàçâà ñå "Îøàëà", ïîøóøíàõ, äîêîñâàéêè óõîòî é.
- Óñïîêîé ñå, íî ïàñàðàí.
ßëîðèøàòà íè ïîêàçà ïîðåäèöà îò ìàñêè, êîèòî ãðóïà ñëóæèòåëè îòíàñÿõà êúì õðàìà. Ïðèëè÷àõà íà ãîëåìè ñëàìåíè êà÷óëêè, êîèòî ìåäèóìèòå ùÿõà äà íàõëóçÿò, ïîñòåïåííî èçïàäàéêè â òðàíñ ïîä âúçäåéñòâèåòî íà áîæåñòâàòà. Áèëî åäèí âèä èçðàç íà ñâÿí, êàçà íè òÿ, â íÿêîè õðàìîâå èçáðàíèöèòå ïîíÿêîãà òàíöóâàëè ãîëè, èçëàãàéêè íà ïîêàç ñâîÿòà âÿðà. Íî ïîñâåòåíèÿò áèë ïðåäïàçâàí, óâàæàâàí, çàùèòàâàí îò ëþáîïèòñòâîòî íà ïðîñòîñìúðòíèòå è íà âñåêè, êîéòî íå ìîæåë äà ðàçáåðå âúòðåøíèÿ âúçòîðã è ÷èñòîòàòà. Òàêà áèëî â òîçè õðàì è çàòîâà íå ñå äîïóñêàëè ëåñíî âúíøíè õîðà.
- Íî åäèí äåí, êîé çíàå... - äîáàâè. - Çàñåãà ìîæåì äà ñè êàæåì ñàìî äîâèæäàíå.
Íå ïîèñêà îáà÷å äà ñå ðàçäåëèì, ïðåäè äà íè ïî÷åðïè - íå îò êîøíèöàòà, êîÿòî òðÿáâàøå äà îñòàíå ïúëíà äî êðàÿ íà ðèòóàëà, à îò ñâîÿòà êóõíÿ, ñ íåùî êàòî "õðàíà íà ñâåòåöà". Çàâåäå íè çàä õðàìà è íèå ìîæàõìå äà ñå íàñëàäèì íà èçîáèëèå îò ìàíäèîêà, ïèìåíòà, êîêîñîâè îðåõè, ìîêóñà äå ñèðè ìîëå, âàòàïà, åôî, êàðóðó, ÷åðåí áîá ñ ôàðîôà ñðåä óõàíèåòî íà àôðèêàíñêè ïîäïðàâêè, ñèëíè ñëàäíèêàâè òðîïè÷åñêè ìèðèçìè, êîèòî âäúõâàõìå ñ áëàãîãîâåíèå, ñúçíàâàéêè, ÷å ó÷àñòâóâàìå â õðàíåíåòî íà äðåâíèòå ñóäàíöè.
- Èìåííî, êàçà íè ÿëîðèøàòà, çàùîòî âñåêè îò íàñ íåñúçíàòåëíî å ïîòîìúê íà åäèí "îðèøà" è ÷åñòî ìîæå äà ñå êàæå òî÷íî íà êîé.
Ñìåëî ïîïèòàõ ÷èé ïîòîìúê ñúì àç. ßëîðèøàòà îòíà÷àëî ñå íàìðúùè, êàçà, ÷å íå ìîæå äà óñòàíîâè ñúñ ñèãóðíîñò, íî ïîñëå ñå ñúãëàñè äà âèäè äëàíòà ìè, ïðîêàðà ïðúñòè ïî íåÿ, ïîãëåäíà ìå â î÷èòå è ðå÷å:
- Òè ñè ñèí íà Îøàëà.
Èçïúëíèõ ñå ñ ãîðäîñò. Àìïàðî, êîÿòî âå÷å ñå ÷óâñòâóâàøå ó äîìà ñè, ïðåäëîæè äà ñå ðàçáåðå ÷èé ñèí å Àëèå, íî òîé áúðçî ÿ ñïðÿ è êàçà, ÷å ïðåäïî÷èòà äà íå çíàå.

Êàòî ñå ïðèáðàõìå, Àìïàðî ìå çàïèòà:
- Âèäÿ ëè ðúêàòà ìó? Âìåñòî ëèíèÿ íà æèâîòà èìàøå ìíîæåñòâî ïðåñå÷åíè áðú÷èöè. Êàêòî ðó÷åé, êîéòî ñðåùà êàìúíè è ñå îòêëîíÿâà ñ ïî åäèí ìåòúð âñòðàíè. Ëèíèÿ íà ÷îâåê, êîéòî å óìèðàë ìíîãî ïúòè.
- Ñâåòîâåí øàìïèîí ïî ìåòåìïñèõîçà íà äúëæèíà.
- No pasaran, çàñìÿ ñå Àìïàðî.


29

Ïîðàäè ïðîñòîòî îáñòîÿòåëñòâî, ÷å òå ïðîìåíÿò è êðèÿò ñâîåòî èìå, ÷å ëúæàò ïî îòíîøåíèå íà âúçðàñòòà ñè è ÷å äîðè çà ñîáñòâåíîòî ñè ïîñâåùàâàíå èäâàò, áåç äà ñå ïðåäñòàâÿò, íÿìà íèêàêâà ëîãèêà, êîÿòî äà îòðå÷å, ÷å òÿõíîòî èñòèííî ñúùåñòâóâàíå å çàäúëæèòåëíî.
(Õàéíðèõ Íîé, "Áëàãî÷åñòèâà è íàé-ïîñëåäíî íàïîìíÿíå çà áðàòÿòà Ðîçåíêðîéöåðè, à èìåííî: äàëè ñúùåñòâóâàò? Êàêâè ñà? Îò êúäå ñà ñè ïðèñâîèëè òîâà èìå?", Äàíöèíã, "Øìèëäèí", 1618, ôð. èçä. 1623, ñ. 5)


Äèîòàëåâè êàçâàøå, ÷å Õåñåä å ñåôèðàòà íà íåæíîñòòà è ëþáîâòà, áÿë ïëàìúê, âÿòúð îò þã. Îíàçè âå÷åð â Ïåðèñêîïà ñè ìèñëåõ, ÷å ïîñëåäíèòå äíè, êîèòî ïðåêàðàõìå â Áàèÿ ñ Àìïàðî, ñà ìèíàëè ïîä òîçè çíàê.
Ñïîìíÿõ ñè, êîëêî ìíîãî ñïîìåíè íàõëóâàò â ãëàâàòà íà ÷îâåê, êîãàòî ÷àêà ñ ÷àñîâå â òúìíèíàòà, åäíà îò ïîñëåäíèòå íè âå÷åðè. Îò ðàçõîäêèòå ïî óëè÷êè è ïëîùàäè íè áîëÿõà êðàêàòà è ñè ëåãíàõìå ðàíî, íî íå íè ñå ñïåøå. Àìïàðî ñå áåøå ñâèëà íà êúëáî âúðõó âúçãëàâíèöàòà è ñå ïðåñòðóâàøå, ÷å ÷åòå ïðåç ëåêî ðàçòâîðåíèòå ñè êîëåíå åäèí îò ìîèòå íàðú÷íèöè çà óìáàíäà. Îò âðåìå íà âðåìå ëåíèâî ñå îïúâàøå ïî ãðúá ñ ðàçòâîðåíè êðàêà è êíèãà íà êîðåìà è çàïî÷âàøå äà ìå ñëóøà, äîêàòî ÷åòÿõ íà ãëàñ êíèãàòà çà Ðîçåíêðîéöåðèòå è ñå ìú÷åõ äà ÿ çàðàçÿ ñ ìîåòî âúîäóøåâëåíèå. Âå÷åðòà áåøå íåæíà, íî êàêòî áè íàïèñàë Áåëáî â ñâîèòå ôàéëîâå, ëèøåíà îò ëèòåðàòóðà, íå ïîäóõâàøå íè íàé-ñëàá âåòðåö. Áÿõìå ñè ïîçâîëèëè äà îòñåäíåì â äîáúð õîòåë, îò ïðîçîðåöà íàäíè÷àøå ìîðåòî, à â îñâåòåíèÿ áîêñ íè ÷àêàøå êîøíèöà ñ òðîïè÷åñêè ïëîäîâå, êîèòî áÿõìå êóïèëè ñóòðèíòà íà ïàçàðà.
- Ïèøå, ÷å ïðåç 1614 ãîäèíà â Ãåðìàíèÿ ñå ïîÿâÿâà àíîíèìíî ïèñàíèå, "Allgemeine und general Reformation" èëè "Îáùà è ãåíåðàëíà ðåôîðìà íà öåëèÿ ñâÿò, ïîñëåäâàíî îò "Fama Fraternitatis" [145] íà Ïî÷åòíîòî áðàòñòâî íà Ðîçåíêðîéöåðèòå, àäðåñèðàíî êúì âñè÷êè ó÷åíè è âëàäåòåëè â Åâðîïà, çàåäíî ñ åäèí êðàòúê îòãîâîð íà õåð Õàçåëìàéåð [146], êîéòî ïî òîçè ïîâîä å õâúðëåí â çàòâîðà îò éåçóèòèòå è îêîâàí ñ âåðèãè â åäíî ïîäçåìèå. Ñåãà äàäåíî çà ïå÷àò è îáíàðîäâàíî çà âñè÷êè èñêðåíè ñúðöà. Èçäàäåíî â Êàñåë îò Âèëõåëì Âåñåë"
- Íå å ëè ìàëêî äúëãî?
- Èçãëåæäà, ÷å ïðåç ÕVII âåê âñè÷êè çàãëàâèÿ ñà áèëè òàêèâà. Ïèñàëà ãè å Ëèíà Âåðòìþëåð [147]. Òîâà å ñàòèðè÷íî ïðîèçâåäåíèå, â êîåòî ñòàâà äóìà çà ãåíåðàëíà ðåôîðìà íà ÷îâå÷åñòâîòî, ïðè òîâà îò÷àñòè ïðåïèñàíà îò "Ñâåäåíèÿ îò Ïàðíàñ" íà Òðàÿíî Áîêàëèíè [148]. Íî ñúäúðæà åäíî íåãîëÿìî ïèñàíèå, åäíà ñàòèðà è åäèí ìàíèôåñò îò äåñåò-äâàíàäåñåò ñòðàíè÷êè, "Fama Fraternitatis", êîéòî ùå áúäå ïóáëèêóâàí è îòäåëíî íà ñëåäíàòà ãîäèíà çàåäíî ñ åäèí äðóã ìàíèôåñò, òîçè ïúò íà ëàòèíñêè - "Confessio fraternitatis Roseae Crucis, ad eruditos Europae" [149]. È â äâàòà òåêñòà Áðàòñòâîòî íà Ðîçåíêðîéöåðèòå ñå ïðåäñòàâÿ è ãîâîðè îò èìåòî íà ñîáñòâåíèÿ ñè îñíîâàòåë, òàéíñòâåíèÿ Ê. Ð. Åäâà ïî-êúñíî è îò äðóãè èçòî÷íèöè ùå ñå èçÿñíè èëè ùå ñå ðåøè, ÷å ñòàâà äóìà çà íÿêîé ñè Êðèñòèàí Ðîçåíêðîéö.
- À çàùî òóê íå ñå äàâà ïúëíîòî ìó èìå?
- Ïîãëåäíè, öåëèÿò òåêñò å èçïúñòðåí ñ èíèöèàëè, íèêîé íå å íàçîâàí èçöÿëî, âñè÷êè ñå êàçâàò Ã. Ã. Ì. Ï. È., à êîéòî èìà è óìàëèòåëíî, ñå íàðè÷à Ï. Ä. Ðàçêàçâàò ñå äåòñòâîòî è þíîøåñòâîòî íà Ê. Ð. - ïúðâî ïîñåùàâà Áîæè ãðîá, ïîñëå çàìèíàâà çà Äàìàñê, ñëåä òîâà îòèâà â Åãèïåò, îòòàì - âúâ Ôåñ, êîéòî ïî òîâà âðåìå ñèãóðíî å áèë åäíî îò ìåñòàòà çà ïîêëîíåíèå íà ìþñþëìàíñêàòà ìúäðîñò. Òàì íàøèÿò Êðèñòèàí, êîéòî âå÷å çíàåë ãðúöêè è ëàòèíñêè, íàó÷àâà îðèåíòàëñêèòå åçèöè, ôèçèêàòà, ìàòåìàòèêàòà, åñòåñòâåíèòå íàóêè è óñâîÿâà öÿëàòà õèëÿäîëåòíà ìúäðîñò íà àðàáèòå è àôðèêàíöèòå ÷àê äî Êàáàëàòà è ìàãèÿòà, ïðåâåæäàéêè äîðè íà ëàòèíñêè åäèí òàéíñòâåí "Liber M", è îïîçíàâà âñè÷êè çàãàäêè íà ìàêðî- è ìèêðîêîñìîñà. Âå÷å îò äâà âåêà áèëî ìîäíî âñè÷êî, ùî å îðèåíòàëñêî, îñîáåíî àêî íå ñå ðàçáèðà çà êàêâî ñòàâà äóìà.
- Âèíàãè ïðàâÿò òàêà. Æàäíè, íåóäîâëåòâîðåíè, ôðóñòðèðàíè, íàëè? Ïîèñêàé òàéíñòâåíèÿ ñúñúä! Íà òè ãî!.. - Ñâè íà ôóíèéêà åäíî ëèñò÷å. - Îò íàé-õóáàâèòå å.
- Åòî ÷å è òè èñêàø äà çàáðàâèø.
- Íî àç çíàì, ÷å å õèìè÷åñêè, è òîëêîâà. Íÿìà çàãàäêà, âñåêè ìîæå äà áðúêíå âúòðå, äîðè òîçè, êîéòî íå çíàå èâðèò. Åëà.
- Ïî÷àêàé. Ñëåä òîâà Ðîçåíêðîéö îòèâà â Èñïàíèÿ è òóê ñå ðîâè â íàé-îêóëòíèòå äîêòðèíè è êàçâà, ÷å âñå ïîâå÷å è ïîâå÷å ñå äîáëèæàâà äî Öåíòúðà íà âñÿêî çíàíèå. Â òå÷åíèå íà òåçè ïúòåøåñòâèÿ, êîèòî çà èíòåëåêòóàëåöà îò îíîâà âðåìå ïðåäñòàâëÿâàëè íàèñòèíà íàðêîìàíèÿ çà òîòàëíà ìúäðîñò, ðàçáèðà, ÷å å íåîáõîäèìî â Åâðîïà äà ñå îñíîâå åäíî îáùåñòâî è ÷ðåç íåãî äà íàñî÷âà âëàñòíèöèòå ïî ïúòèùàòà íà çíàíèåòî è äîáðîòî.
- Îðèãèíàëíà èäåÿ. Ñòðóâàëî ñè å äà ó÷è òîëêîâà. Èñêàì ïðÿñíà ìàìàÿ.
- Â õëàäèëíèêà å. Áúäè äîáðè÷êà, èäè äà ñè âçåìåø ñàìà, àç ðàáîòÿ.
- Ùîì ðàáîòèø, ñè ìðàâêà, à ùîì ñè ìðàâêà, áúäè ìðàâêà è èäè çà õðàíà.
- Ìàìàÿòà å ñëàäîñòðàñòèå, ñëåäîâàòåëíî çà íåÿ îòèâà ùóðåöúò. Èíà÷å ùå îòèäà àç, à òè ùå ÷åòåø.
- Çà Áîãà, íå. Íåíàâèæäàì êóëòóðàòà íà áåëèÿ ÷îâåê. Îòèâàì.
Àìïàðî ñå çàïúòè êúì êóõíè÷êàòà è íà ìåí ìè õàðåñâàøå äà ÿ æåëàÿ â êîíòðàæóð. À ìåæäóâðåìåííî Ê. Ð. ñå áå âúðíàë îò Ãåðìàíèÿ è âìåñòî äà ñå îòäàäå íà ïðåîáðàçóâàíåòî íà ìåòàëèòå, êàêòî áè ìó ïîçâîëèëî âå÷å íåãîâîòî îãðîìíî çíàíèå, ðåøàâà äà ñå ïîñâåòè íà äóõîâíàòà ñôåðà. Îñíîâàâà Áðàòñòâîòî, èçîáðåòÿâàéêè ìàãè÷åñêè åçèê è ïèñìî, êîèòî äà ïîñëóæàò çà îñíîâà íà çíàíèåòî íà áúäåùèòå áðàòÿ.
- Ñàìî äà íå èçöàïàì êíèãàòà, ñëîæè ìè ÿ â óñòàòà, íå, íå ñå øåãóâàé, äà, òàêà. Áîæå ìîé, êîëêî å âêóñíà ìàìàÿòà, ðîçåíêðîéöëèøå ìóòè-ÿ-ÿ... À çíàåø ëè, ÷å òîâà, êîåòî ñà íàïèñàëè Ðîçåíêðîéöåðèòå ïðåç ïúðâèòå ãîäèíè, å ìîæåëî äà ïðîñâåòè ñâåòà, æàäåí çà èñòèíà?
- È êàêâî òîëêîâà ñà íàïèñàëè?
- Òîâà å êëîïêàòà, ìàíèôåñòúò íå ãî êàçâà, îñòàâÿ òå ñ ïðúñò â óñòàòà. Òîâà å íåùî òîëêîâà âàæíî, òîëêîâà âàæíî, ÷å òðÿáâà äà îñòàíå â òàéíà.
- Êàêâè ñâèíå!
- Íå, íå, îõ, ïðåñòàíè. È âñå ïàê Ðîçåíêðîéöåðèòå, êàêòî ñå ìíîæàò, ðåøàâàò äà ñå ïðúñíàò ïî ÷åòèðèòå êðàèùà íà ñâåòà ñúñ çàäà÷àòà äà ëåêóâàò áåçïëàòíî áîëíèòå, äà íå îáëè÷àò äðåõè, ïî êîèòî äà ãè ðàçïîçíàâàò, äà ñå ñúîáðàçÿâàò ñ îáè÷àèòå íà âñÿêà ñòðàíà, äà ñå ñðåùàò âåäíúæ â ãîäèíàòà è äà íå ñå ðàçêðèâàò â ïðîäúëæåíèå íà ñòî ãîäèíè.
- Èçâèíÿâàé, íî êàêâà ðåôîðìà ñà èñêàëè äà ïðàâÿò, ñëåä êàòî òîêó-ùî å áèëà íàïðàâåíà åäíà? Êàêâî å èçìèñëèë Ëóòåð, à?
- Íî òîâà å ñòàíàëî ïðåäè ïðîòåñòàíòñêàòà ðåôîðìà. Òóê â áåëåæêàòà ñå êàçâà, ÷å ïðè âíèìàòåëåí ïðî÷èò íà "Fama Fraternitatis" è íà "Confessio" ñå ðàçáèðà...
- Êîé ðàçáèðà?
- Êîãàòî ñå ðàçáèðà, ñå ðàçáèðà. Íÿìà çíà÷åíèå êîé. Ðàçóìúò, çäðàâèÿò ðàçóì... Åé, êàêâî ïðàâèø? Ãîâîðèì çà Ðîçåíêðîéöåðèòå, ñåðèîçíà ðàáîòà...
- Ùå âèäèø.
- È òàêà, ðàçáèðà ñå, ÷å Ðîçåíêðîéö å ðîäåí ïðåç 1378 ãîäèíà è óìèðà ïðåç 1484-òà, íà ïðåêðàñíàòà âúçðàñò ñòî è øåñò ãîäèíè, è íå å òðóäíî äà îòãàòíå ÷îâåê, ÷å òàéíîòî áðàòñòâî å äîïðèíåñëî íåìàëêî çà Ðåôîðìàòà, êîÿòî ïðåç 1615 ãîäèíà å ïðàçíóâàëà ñòîãîäèøíèíàòà ñè. Äîêàçàòåëñòâî å è òîâà, ÷å íà ãåðáà íà Ëóòåð èìà ðîçà è êðúñò.
- Îðèãèíàëíî.
- À êàêâî èñêàø? Ëóòåð äà ñè ñëîæè æèðàôà â ïëàìúöè èëè ðàçòîïåí ÷àñîâíèê? Âñåêè å ðîæáà íà âðåìåòî ñè. Àç ðàçáðàõ ÷èé ñèí ñúì, ñòîé ìèðíà, îñòàâè ìå äà ïðîäúëæà. Êúì 1604 ãîäèíà Ðîçåíêðîéöåðèòå, äîêàòî âúçñòàíîâÿâàò ÷àñò îò ñâîÿ òàåí äâîðåö èëè çàìúê, íàìèðàò åäíà ïëî÷à, â êîÿòî å çàáèò ãîëÿì ãâîçäåé. Èçòðúãâàò ãâîçäåÿ, ïàäà åäíà ÷àñò îò ñòåíàòà, îòâàðÿ ñå âðàòà, âúðõó êîÿòî å íàïèñàíî ñ ãîëåìè áóêâè: POST CXX ANNOS PATEBO...
Âå÷å ãî çíàåõ îò ïèñìîòî íà Áåëáî, íî íå ìîæåõ äà íå ðåàãèðàì:
- Áîæå ìîé!
- Êàêâî èìà?
- Ñúùî êàòî â åäèí äîêóìåíò íà Òàìïëèåðèòå, êîéòî... Òîâà å èñòîðèÿ, êîÿòî íèêîãà íå ñúì òè ðàçêàçâàë, çà åäèí ïîëêîâíèê...
- Å, è êàêâî? Òàìïëèåðèòå ñà ïðåïèñàëè îò Ðîçåíêðîéöåðèòå.
- Íî Òàìïëèåðèòå ñà ïðåäè òîâà.
- Òîãàâà Ðîçåíêðîéöåðèòå ñà ïðåïèñàëè îò Òàìïëèåðèòå.
- Àêî íå ñè òè, ìèëè÷êà, àç ñúì çàãèíàë.
- À òåá, ïèëåíöå, òå ïîêâàðè îíçè Àëèå. Ñåãà ÷àêàø Îòêðîâåíèåòî.
- Àç ëè? Íèùî íå ÷àêàì àç!
- Òîëêîç ïî-äîáðå, âíèìàâàé ñ îïèóìà çà íàðîäèòå.
- El pueblo unido jamas sera vencido! [150]
- Ñìåé ñå, ñìåé ñå. Êàðàé íàòàòúê, èñêàì äà ÷óÿ êàêâî ñà êàçàëè òåçè êðåòåíè.
- Òåçè êðåòåíè ñà íàó÷èëè âñè÷êî â Àôðèêà, íå ñè ëè ÷óâàëà?
- Îíåçè â Àôðèêà âå÷å ñà áèëè çàïî÷íàëè äà íè îïàêîâàò è äà íè ïðàùàò òóê.
- Áëàãîäàðè ñå íà Ãîñïîäà. Ìîæåøå äà ñå ðîäèø â Ïðåòîðèÿ. - Öåëóíàõ ÿ è ïðîäúëæèõ: - Îòâúä âðàòàòà îòêðèëè ãðîáíèöà ñúñ ñåäåì ñòåíè è ñåäåì úãëè, îñâåòåíà ïî ÷óäåñåí íà÷èí îò èçêóñòâåíî ñëúíöå. Â ñðåäàòà ñå èçäèãàë êðúãúë îëòàð, óêðàñåí ñ ðàçëè÷íè íàäïèñè èëè åìáëåìè îò òèïà íà Nequaquam vacuum......
- Êâà-êâà-êâà. Ïîäïèñ: Æàáîêúò.
- Êàêâè ãè äðúíêàø, òîâà å íà ëàòèíñêè. Îçíà÷àâà "íå ñúùåñòâóâà ïðàçíî ïðîñòðàíñòâî".
- Ñëàâà Áîãó, èíà÷å ïðåäñòàâè ñè êàêúâ óæàñ!
- Ùå ïóñíåø ëè âåíòèëàòîðà, animula vagula blandula ? [151]
- Àìà íàëè å çèìà?
- Çà âàñ îò ïîãðåøíîòî ïîëóêúëáî, ìèëè÷êà. Ñåãà å þëè. Èìàé òúðïåíèå, ïóñíè âåíòèëàòîðà íå çàùîòî àç ñúì ìúæúò, à çàùîòî å îò òâîÿòà ñòðàíà. Áëàãîäàðÿ òè. È òàêà, ïîä îëòàðà îòêðèâàò íåïîêúòíàòî òÿëîòî íà Îñíîâàòåëÿ. Â ðúêàòà ñè äúðæè Êíèãàòà, ïðåëèâàùà îò áåçêðàéíî çíàíèå, è æàëêî, ÷å ñâåòúò íå å ìîãúë äà ÿ îïîçíàå, êàêòî ñå êàçâà â Ìàíèôåñòà. Èíà÷å - "áúë-áúë-áúë, áððð, ãúë-ãúë-ãúë"!
- Êàêâî?
- Òîâà. Ìàíèôåñòúò çàâúðøâà ñ îáåùàíèåòî çà íåñìåòíî ñúêðîâèùå, êîåòî ïðåäñòîè äà áúäå îòêðèòî è äà äîíåñå ñìàéâàùè ðàçãàäêè çà îòíîøåíèÿòà ìåæäó ìàêðîêîñìîñ è ìèêðîêîñìîñ. Íå ñè âúîáðàçÿâàéòå, ÷å ñìå åâòèíè àëõèìèöè è ÷å ùå âè íàó÷èì äà ïðîèçâåæäàòå çëàòî. Òîâà å ðàáîòà çà íà÷èíàåùè, à íèå èñêàìå ïîâå÷å è ñå öåëèì ïî-âèñîêî, âúâ âñåêè ñìèñúë íà äóìàòà. Ðàçïðîñòðàíÿâàìå òàçè "Fama" íà ïåò åçèêà, äà íå ãîâîðèì çà "Confessio", êîåòî å â ïðîãðàìèòå çà ñëåäâàùàòà ñåäìèöà. Î÷àêâàìå îòãîâîðèòå è ìíåíèÿòà íà ó÷åíè è ëþáèòåëè. Ïèøåòå íè, îáàäåòå íè ñå ïî òåëåôîíà, êàæåòå íè èìåíàòà ñè, äà âèäèì äàëè ñòå äîñòîéíè äà ó÷àñòâóâàòå â íàøèòå òàéíè, çà êîèòî âè ñúçäàäîõìå ñàìî íàé-áëåäà ïðåäñòàâà. "Sub umbra alarum tuarum, Iehova".
- Êàêâî çíà÷è?
- Òîâà å çàêëþ÷èòåëíàòà ôðàçà. Òî÷êà è êðàé. Èíà÷å êàçàíî, Ðîçåíêðîéöåðèòå, èçãëåæäà, èçáÿãâàò äà èçäàâàò òîâà, êîåòî ñà íàó÷èëè, è ñàìî ÷àêàò äà íàìåðÿò òî÷íèÿ àäðåñàò. È íèòî äóìà çà òîâà, êîåòî çíàÿò.
- Êàòî îíçè íà ñíèìêàòà, äåòî ãî ãëåäàõìå â ñïèñàíèåòî, êîãàòî áÿõìå â ñàìîëåòà. Àêî ìè èçïðàòèòå äåñåò äîëàðà, ùå âè îòêðèÿ òàéíàòà êàê äà ñòàíåòå ìèëèîíåðè.
- Íî òîé íå ëúæå. Òîé å îòêðèë òàéíàòà. Ñúùî êàòî ìåí.
- Ñëóøàé, ÿ ïî-äîáðå ïðîäúëæè äà ÷åòåø. Êàòî ÷å ëè òàçè âå÷åð ìå âèæäàø çà ïðúâ ïúò.
- Âèíàãè å òàêà, ñÿêàø å çà ïúðâè ïúò.
- Îùå ïî-çëå. Íå ñå äîâåðÿâàì íà ïúðâèÿ ñðåùíàò. Âúçìîæíî ëè å òè äà ãè íàìåðèø âñè÷êèòå? Ïúðâî Òàìïëèåðèòå, ïîñëå Ðîçåíêðîéöåðèòå, íî òè ÷åë ëè ñè íàïðèìåð Ïëåõàíîâ?
- Íå. ×àêàì äà îòêðèÿ ãðîáíèöàòà, ñëåä ñòî è äâàäåñåò ãîäèíè. Àêî Ñòàëèí âå÷å íå ÿ å ðàçêîïàë ñ áàãåðè.
- Ãëóïîñòè! Îòèâàì â áàíÿòà.


30

È âå÷å ïðî÷óòîòî Áðàòñòâî íà Ðîçåíêðîéöåðèòå îáÿâÿâà, ÷å ïî öåëèÿ ñâÿò ñå ðàçïðîñòðàíÿâàò óìîïîìðà÷èòåëíè ïðåäñêàçàíèÿ. È íàèñòèíà, åäâà ùî òåçè ôàíòàñìàãîðèè ñå ïîÿâÿâàò (ìàêàð "Fama Fraternitatis" è "Confessio" äà äîêàçâàò, ÷å ñòàâà äóìà çà íàé-îáèêíîâåíî ðàçâëå÷åíèå íà èçâðàòåíè óìîâå), âåäíàãà ñå ïîðàæäàò íàäåæäè çà âñåîáùà ðåôîðìà, êàêòî è îò÷àñòè ñìåøíè è àáñóðäíè, îò÷àñòè íåâåðîÿòíè íåùà. Òàêà ÷åñòíè è ïî÷òåíè õîðà îò ðàçëè÷íè ñòðàíè ñòàâàò çà ïîñìåøèùå ñàìî è ñàìî äà ïîëó÷àò òÿõíàòà çàêðèëà èëè äà óáåäÿò ñåáå ñè, ÷å èñêàò äà ñå ðàçêðèÿò ïðåä òåçè áðàòÿ... ÷ðåç Îãëåäàëîòî íà Ñîëîìîí [152] èëè äðóã îêóëòåí íà÷èí.
(Êðèñòîô ôîí Áåçîëä, Ïîñëåñëîâ êúì "Çà Èñïàíñêàòà ìîíàðõèÿ" íà Òîìàçî Êàìïàíåëà, 1623)


Òîãàâà èäâàøå íàé-õóáàâîòî è ñëåä âðúùàíåòî íà Àìïàðî âå÷å áÿõ â ñúñòîÿíèå äà ïðåäâèäÿ ïðåêðàñíè íåùà.
- Íåâåðîÿòíà èñòîðèÿ. Ìàíèôåñòèòå ñå ïîÿâÿâàò âúâ âðåìå, êîãàòî ïîäîáíè òåêñòîâå íèêíàò êàòî ãúáè, âñè÷êè ñå ñòðåìÿò êúì îáíîâÿâàíå, çëàòåí âåê, ìå÷òàíàòà ñòðàíà çà äóõà. Êîé ñå ðîâè èç ìàãè÷åñêè òåêñòîâå, êîé íàãðÿâà êîòëè, çà äà ïîëó÷è ñêúïîöåííè ìåòàëè, êîé ñå ìú÷è äà îâëàäåå çâåçäèòå, êîé èçìèñëÿ òàéíè àçáóêè è óíèâåðñàëíè åçèöè. Â Ïðàãà Ðóäîëô II ïðåâðúùà êðàëñêèÿ äâîð â àëõèìè÷íà ëàáîðàòîðèÿ, êàíè Êîìåíèé [153] è Äæîí Äèé, àñòðîëîãà íà àíãëèéñêèÿ äâîð, êîéòî ðàçêðèë âñè÷êè òàéíè íà êîñìîñà â íÿêîëêî ñòðàíè÷êè íà ñâîÿòà "Ìîíàäà íà Òàéíîïèñà". Ëåêàðÿò íà Ðóäîëô II å îíçè Ìèõàåë Ìàéåð, êîéòî å íàïèñàë êíèãà çà âèçóàëíèòå è ìóçèêàëíèòå çíàöè, "Áÿãàùàòà Àòàëàíòà", åäíà áúðêàíèöà îò ôèëîñîôñêè ÿéöà, äðàêîíè, çàõàïàëè îïàøêèòå ñè, ñôèíêñîâå; íÿìà íèùî ïî-ñúäúðæàòåëíî îò òàéíîòî ÷èñëî, âñè÷êî ñèìâîëèçèðà íåùî äðóãî. Äàâàø ëè ñè ñìåòêà: Ãàëèëåé õâúðëÿ êàìúê îò êóëàòà â Ïèçà, Ðèøåëüî èãðàå "Ìîíîïîëè" ñ ïîëîâèí Åâðîïà è òóê âñè÷êè âúðòÿò îêîêîðåíè î÷è, çà äà ÷åòàò çíàöèòå íà ñâåòà. Êàêâè ìè ãè ðàçïðàâÿòå, íèêàêâî ñâîáîäíî ïàäàíå íà òåëàòà, íèêàêâî çåìíî ïðèòåãëÿíå, òóê îòäîëó (äîðè îòãîðå) èìà íåùî äðóãî. Êàçâàì âè ãî: àáðàêàäàáðà. Òîðè÷åëè èçîáðåòèë áàðîìåòúðà, à òå ñå çàíèìàâàëè ñ áàëåò, øàäðàâàíè è ôîéåðâåðêè â Ïàëàòèíñêèòå ãðàäèíè íà Õàéäåëáåðã. È òî÷íî òîãàâà èçáóõâà ñòîãîäèøíàòà âîéíà.
- Êîé çíàå êîëêî å áèëà äîâîëíà Ìàéêà Êóðàæ.
- Íî è òå íåâèíàãè ñà ñå óäîâîëñòâóâàëè. Ïàëàòèíñêèÿò åëåêòîð [154] îò äåâåòíàäåñåòà ïðèåìà êîðîíàòà íà Áîõåìèÿ, ìèñëÿ, ÷å ãî ïðàâè, çàùîòî óìèðà îò æåëàíèå äà âëàñòâóâà íàä Ïðàãà, âúëøåáíèÿ ãðàä, íî Õàáñáóðãèòå ãîäèíà ïî-êúñíî ãî çàêîâàâàò íà Ìîíáëàí, â Ïðàãà ìàñîâî óíèùîæàâàò ïðîòåñòàíòèòå. Íà Êîìåíñêè ìó èçãàðÿò êúùàòà, áèáëèîòåêàòà, óáèâàò æåíà ìó è ñèíà ìó è òîé áÿãà îò äâîð íà äâîð è ïîâòàðÿ êîëêî âåëèêà è èçïúëíåíà ñ íàäåæäè å èäåÿòà íà Ðîçåíêðîéöåðèòå.
- È òîé, íåùàñòíèÿò, ñèãóðíî å èñêàë äà ñå óòåøè ñ áàðîìåòúðà? Íî èçâèíÿâàé çà ìîìåíò, çíàåø ëè, íèå, æåíèòå, íå ïðèåìàìå òàêà èçâåäíúæ íåùàòà êàòî âàñ: êîé å ïèñàë òåçè ìàíèôåñòè?
- Åòî òîâà å íàé-èíòåðåñíîòî, ÷å íå ñå çíàå. Îñòàâè ìå äà ðàçáåðà, ïî÷åøè ìå ïî áëàãîðîäíèÿ ãåðá... íå, ìåæäó ïëåøêèòå, íå, ïî-ãîðå, íå, ïî-íàëÿâî, äà, òàì. È òàêà, â òîâà ãåðìàíñêî îáêðúæåíèå èìà íåâåðîÿòíè ëè÷íîñòè. Íàïðèìåð Øèìîí Ùóäèîí, êîéòî ïèøå "Íàîìåòðèÿ", îêóëòåí òðàêòàò çà ðàçìåðèòå íà Ñîëîìîíîâèÿ õðàì, Õàéíðèõ Êóíðàò, êîéòî ïèøå "Àìôèòåàòúð íà Âå÷íîòî Çíàíèå", ïúëåí ñ àëåãîðèè îò åâðåéñêèòå àçáóêè è êàáàëèñòè÷íèòå ïåùåðè, êîèòî íàâÿðíî ñà âäúõíîâèëè àâòîðèòå íà "Fama Fraternitatis". Òå ñèãóðíî ñà ïðèÿòåëè íà åäíà îò äåñåòòå õèëÿäè ñåêòè íà óòîïèñòè îò õðèñòèÿíñêîòî âúçðàæäàíå. Îáùåñòâåíîòî ìíåíèå òâúðäè, ÷å àâòîðúò áèë íÿêîé ñè Éîõàí Âàëåíòèí Àíäðåå, êîéòî ãîäèíà ïî-êúñíî ïóáëèêóâà "Õèìè÷åñêàòà âåí÷àâêà íà Êðèñòèàí Ðîçåíêðîéö", íî ãî áèë ïèñàë êàòî ìëàä, ñëåäîâàòåëíî èäåÿòà íà Ðîçåíêðîéöåðèòå ìó ñå å âúðòÿëà â ãëàâàòà îòäàâíà. Îêîëî íåãî â Òþáèíãåí èìàëî è äðóãè åíòóñèàñòè, ìå÷òàåëè çà ðåïóáëèêà â Êîíñòàíòèíîïîë, ìîæå áè ñà ñå îáåäèíèëè. Íî, èçãëåæäà, ñà ãî íàïðàâèëè íà øåãà, êàòî èãðà, íå ñà ìèñëåëè äåéñòâèòåëíî äà ñúçäàäàò õàîñà, êîéòî ñà íàòâîðèëè. Àíäðåå ïîñëå öÿë æèâîò ñå êúëíå, ÷å ìàíèôåñòèòå íå ãè áèë ïèñàë òîé, ÷å âúâ âñè÷êè ñëó÷àè áèë åäèí lusus [155], åäèí ludibrium [156], åäíà ëóäîðèÿ, èçòúêâà àêàäåìè÷íèÿ ñè àâòîðèòåò, ðàçãíåâÿâà ñå, êàçâà, ÷å Ðîçåíêðîéöåðèòå, äîðè äà ñà ñúùåñòâóâàëè, áèëè âñè÷êèòå èçìàìíèöè. Íî íèùî. Åäâà ñå ïîÿâÿâàò ìàíèôåñòèòå, õîðàòà, èçãëåæäà, ñàìî òîâà ÷àêàëè. Ó÷åíè îò öÿëà Åâðîïà íàé-ñåðèîçíî ïèøàò íà Ðîçåíêðîéöåðèòå è ïîíåæå íå çíàÿò êúäå äà ãè íàìåðÿò, èçïðàùàò îòâîðåíè ïèñìà, ïóáëèêóâàò áþëåòèíè è êíèãè. Îùå íà ñúùàòà ãîäèíà Ìàéåð èçäàâà "Arcana Arcanissima" [157], â êîÿòî íå ñïîìåíàâà Ðîçåíêðîéöåðèòå, íî âñè÷êè ñà óáåäåíè, ÷å ãîâîðè çà òÿõ è ÷å çíàå ïîâå÷å, îòêîëêîòî êàçâà. Íÿêîè ñå ôóêàò, ÷å ñà ÷åëè "Fama Fraternitatis" îùå â ðúêîïèñ. Àç íå ìèñëÿ, ÷å å áèëî òîëêîâà ïðîñòî ïî îíîâà âðåìå äà ñå ïîäãîòâè åäíà êíèãà, ïðè òîâà ñ ãðàâþðè, íî Ðîáúðò Ôëúä [158] ïðåç ñúùàòà òàçè 1615 ãîäèíà ïóñêà íà ïàçàðà (ïðè òîâà ïèøå â Àíãëèÿ, à ïå÷àòà â Ëàéäåí, èç÷èñëÿâà äîðè âðåìåòî çà ïúòóâàíåòî íà êîðåêòóðèòå) åäíà "Apologia compendiaria Fraternitatem de Rosea Cruce suspicionis et infamiis maculis aspersam, veritatem quasi Fluctibus abluens et abstergens" [159], çà äà çàùèòè Ðîçåíêðîéöåðèòå è äà ãè îñâîáîäè îò ïîäîçðåíèÿòà, îò "ïåòíàòà", ñ êîèòî ñà îìúðñåíè è òîâà îçíà÷àâà, ÷å âå÷å ñå ðàçâèõðÿ ñïîð ìåæäó Áîõåìèÿ, Ãåðìàíèÿ, Àíãëèÿ, Õîëàíäèÿ, è âñè÷êî òîâà ïðåíàñÿíî îò ïðàòåíèöè íà êîíå è ïúòóâàùè åðóäèòè.
- À Ðîçåíêðîéöåðèòå?
- Ìúë÷àò êàòî ãðîá. Post ñòî è äâàäåñåò ãîäèíè patebo, âèæ ìè îêîòî... Íàáëþäàâàò îò ñâîÿ äâîðåö. Ìèñëÿ, ÷å èìåííî òÿõíîòî ìúë÷àíèå å âúçáóäèëî äóõîâåòå. Ùîì íå îòãîâàðÿò, çíà÷è íàèñòèíà ñúùåñòâóâàò. Ïðåç 1617 ãîäèíà Ôëúä ïèøå åäèí "Tractatus apologeticus integritatem societatis de Rosea Cruce defendens" [160], à íÿêîé ñè Àëîçèóñ Ìàðëèàí êàçâà, ÷å å äîøúë ìîìåíòúò äà ñå ðàçêðèå òàéíàòà íà Ðîçåíêðîéöåðèòå.
- È ÿ ðàçêðèâà?
- Êàê íå! Ñàìî óñëîæíÿâà ïîëîæåíèåòî. Ïîíåæå èç÷èñëÿâà, ÷å àêî îò 1618 ñå èçâàäÿò 188-òå ãîäèíè, îáåùàíè îò Ðîçåíêðîéöåðèòå, ñå ïîëó÷àâà 1430, à òîâà å ãîäèíàòà, â êîÿòî çà ïúðâè ïúò ñå ïðèñúæäà îðäåíúò "Çëàòíî ðóíî".
- Å, è êàêâî îáùî èìà?
- Íå ðàçáèðàì çàùî 188 ãîäèíè äà ñà 120, íî êîãàòî ÷îâåê èñêà äà ïðàâè ìèñòè÷íè èçâàæäàíèÿ è ñúáèðàíèÿ, ñìåòêèòå âèíàãè èçëèçàò. Êîëêîòî äî "Çëàòíîòî ðóíî", òî å Çëàòíîòî ðóíî íà àðãîíàâòèòå è îò ñèãóðåí èçòî÷íèê çíàÿ, ÷å òî ïúê èìà íåùî îáùî ñúñ ñâåùåíèÿ Ãðààë è ñëåäîâàòåëíî, àêî ðàçðåøèø, è ñ Òàìïëèåðèòå. Íî òîâà íå å âñè÷êî. Ìåæäó ñåäåìíàäåñåòà è äåâåòíàäåñåòà Ôëúä, êîéòî ÿâíî å ïóáëèêóâàë ïîâå÷å îò Àãàòà Êðèñòè, äàâà çà ïå÷àò äðóãè ÷åòèðè êíèãè, ìåæäó êîèòî ñâîÿòà "Utriusque cosmi historia” [161], íåùî êàòî êðàòêè åñåòà çà âñåëåíàòà, èëþñòðèðàíà, ñèëíî ðîçåíêðîéöåðñêà. Ìàéåð çàïðåòâà ðúêàâè è èçäàâà ñâîÿòà "Silentium post clamores" [162], â êîÿòî òâúðäè, ÷å áðàòñòâîòî ñúùåñòâóâà è ÷å å ñâúðçàíî íå ñàìî ñúñ "Çëàòíîòî ðóíî", íî è ñ "Îðäåíà íà Æàðòèåðàòà". Òîé îáà÷å áèë òâúðäå îáèêíîâåí ÷îâåê, çà äà áúäå ïðèåò â íåãî. Ïðåäñòàâè ñè êàêâè ñà áèëè åâðîïåéñêèòå ó÷åíè. Àêî íå ïðèåìàò òàêèâà êàòî Ìàéåð, çíà÷è ñòàâà äóìà çà íåùî íàèñòèíà èçêëþ÷èòåëíî. È ñëåä òîâà âå÷å âñè÷êè îò êîë è âúæå çàïî÷âàò äà íàïèðàò äà áúäàò ïðèåòè. Âñè÷êè ïîâòàðÿò, ÷å Ðîçåíêðîéöåðèòå ñúùåñòâóâàò, âñè÷êè ïðèçíàâàò, ÷å íèêîãà íå ñà ãè âèæäàëè, âñè÷êè ïèøàò, ñÿêàø îïðåäåëÿò íÿêàêâà ñðåùà èëè èñêàò àóäèåíöèÿ, íèêîé íå å òîëêîâà áåçî÷ëèâ äà êàæå: ìåíå ìå ïðèåõà, äðóãè ãîâîðÿò, ÷å íå ñúùåñòâóâàò, çàùîòî íèêîé íå ãè å ïîòúðñèë, òðåòè êàçâàò, ÷å ñúùåñòâóâàò èìåííî çà äà ãè ïîòúðñÿò.
- À Ðîçåíêðîéöåðèòå ñè ìúë÷àò.
- Êàòî ðèáè.
- Îòâîðè ñè óñòàòà. Íàëè èñêàø ìàìàÿ?
- Îõ, ÷å å âêóñíî... Ìåæäóâðåìåííî èçáóõâà Òðèäåñåòãîäèøíàòà âîéíà è Éîõàí Âàëåíòèí Àíäðåå ïèøå "Âàâèëîíñêàòà êóëà", çà äà îáåùàå, ÷å íàé-êúñíî ñëåä ãîäèíà Àíòèõðèñòúò ùå áúäå ïîáåäåí, äîêàòî íÿêîé ñè Ìóíäóñ èçäàâà "Tintinnabulum sophorum" [163].
- Àõ, ÷å õóáàâî çâó÷è: òèíòèíàáóëóì!
-...Îò êîåòî íå ðàçáèðàì êàêâî òî÷íî èñêà äà êàæå, íî âúâ âñåêè ñëó÷àé å ÿñíî, ÷å Êàìïàíåëà èëè íÿêîé äðóã îò íåãîâî èìå ñå íàìåñâà â "Èñïàíñêàòà ìîíàðõèÿ", çà äà ïîòâúðäè, ÷å öÿëàòà ðîçåíêðîéöåðñêà èñòîðèÿ å áèëà ñàìî ðàçâëå÷åíèå íà ïîêâàðåíè óìîâå... È òîëêîâà. Ìåæäó 1621 è 1623 ãîäèíà âñè÷êè çàìëúêâàò.
- Òàêà, áåç íèùî ëè?
- Äà. Óìîðèëè ñà ñå. Êàòî "Áèéòúëñ". Íî ñàìî â Ãåðìàíèÿ. Çàùîòî èñòîðèÿòà íàïîäîáÿâà îòðîâåí îáëàê. Ïðåíàñÿ ñå âúâ Ôðàíöèÿ. Åäíà õóáàâà ñóòðèí íà 1623 ãîäèíà ïî ñòåíèòå íà Ïàðèæ ñå ïîÿâÿâàò ìàíèôåñòè íà Ðîçåíêðîéöåðèòå, êîèòî ïðåäóïðåæäàâàò ìèðíèòå ãðàæäàíè, ÷å èçáðàíèöèòå îò ãëàâíàòà êâàðòèðà íà Áðàòñòâîòî ñà ñå ïðåìåñòèëè òàì è ñà ãîòîâè äà çàïèñâàò æåëàåùèòå. Íî ñïîðåä äðóãà âåðñèÿ ìàíèôåñòèòå íåäâóñìèñëåíî îáÿâÿâàëè, ÷å ñòàâàëî äóìà çà òðèäåñåò è øåñòèìà íåâèäèìè, ïðúñíàòè ïî ñâåòà íà ãðóïè ïî øåñòèìà, êîèòî èìàëè ñïîñîáíîñòòà äà ïðàâÿò íåâèäèìè è ñâîèòå ïðèâúðæåíèöè... Ïî äÿâîëèòå, îòíîâî òåçè òðèäåñåò è øåñòèìà!...
- Êîè ñà òå?
- Ñúùèòå îò ìîÿ òàìïëèåðñêè äîêóìåíò.
- Õîðà áåç âúîáðàæåíèå. È ïîñëå?
- Ïîñëå ñå ñúçäàâà ìàñîâà ïñèõîçà: åäíè ãè çàùèòàâàò, äðóãè èñêàò äà ãè âèäÿò, òðåòè ïúê ãè îáâèíÿâàò â ÷åðíà ìàãèÿ, àëõèìèÿ è åðåñ, íàìåñâàò è Àñòàðòà [164], êîÿòî ãè ïðàâåëà áîãàòè, ñèëíè, ñïîñîáíè äà ïðåëèòàò îò åäíî ìÿñòî íà äðóãî, ñ åäíà äóìà, ñêàíäàëúò íà äåíÿ.
- Õèòðåöè ñà òåçè Ðîçåíêðîéöåðè. Êàêâîòî è äà ïóñíåø â Ïàðèæ, òî ñòàâà íà ìîäà.
- Ìàé ÷å èìàø ïðàâî, çàùîòî ÷óé ñåãà êàêâî ñå ñëó÷âà, ëåëå, êàêâî âðåìå! Ñàìèÿò Äåêàðò íÿêîëêî ãîäèíè ïî-ðàíî áèë çàìèíàë çà Ãåðìàíèÿ äà ãè òúðñè, íî íåãîâèÿò áèîãðàô êàçâà, ÷å íå ãè íàìåðèë, çàùîòî, êàêòî çíàåì, òå ñå ïðèêðèâàëè ïîä ôàëøèâà âúíøíîñò. Êîãàòî ñå âðúùà â Ïàðèæ, âå÷å ñëåä ïîÿâàòà íà ìàíèôåñòèòå, Äåêàðò íàó÷àâà, ÷å âñè÷êè ãî ñìÿòàò çà Ðîçåíêðîéöåð. Ïðè òîãàâàøíàòà ñèòóàöèÿ íå ìó å áèëî êîé çíàå êîëêî âåñåëî, à îñâåí òîâà ñúçäàâàëî ïðîáëåìè íà íåãîâèÿ ïðèÿòåë Ìåðñåí [165], êîéòî âå÷å áèë ïðîãúðìÿë óøèòå íà âñè÷êè, ÷å Ðîçåíêðîéöåðèòå áèëè äîëíè ñúùåñòâà, áóíòàðè, ìàãüîñíèöè, êàáàëèñòè, ÷å èìàëè íàìåðåíèå äà íàñàæäàò èçâðàòåíè äîêòðèíè. È òîãàâà, êàêâî ìèñëèø, ÷å ïðàâè Äåêàðò? Çàïî÷âà äà ñå ïîêàçâà íàâñÿêúäå, êúäåòî ìîæå. È ïîíåæå âñè÷êè ãî âèæäàò è íå ìîãàò äà îòðåêàò, ÷å ãî âèæäàò, òîâà áèëî çíàê, ÷å íå å íåâèäèì è ñëåäîâàòåëíî, ÷å íå å Ðîçåíêðîéöåð.
- Ñúâñåì ïî ìåòîäà.
- Ðàçáèðà ñå, íå å áèëî äîñòàòú÷íî äà îòðè÷à. Òîãàâà ïîëîæåíèåòî áèëî òàêîâà, ÷å àêî íÿêîé òå ñðåùíå è òè êàæå: "Äîáúð äåí, àç ñúì Ðîçåíêðîéöåð", òîâà å çíàê, ÷å íå å. Ðîçåíêðîéöåð, êîéòî óâàæàâà ñåáå ñè, íå áè ãî êàçàë. Íåùî ïîâå÷å, äîðè áè ãî îòðè÷àë íà âèñîê ãëàñ.
- Íî ïúê íå ìîæå äà ñå êàæå, ÷å òîçè, êîéòî òâúðäè, ÷å íå å Ðîçåíêðîéöåð, íåïðåìåííî å òàêúâ, çàùîòî, àêî àç íàïðèìåð êàçâàì, ÷å íå ñúì, íå çíà÷è, ÷å ñúì, ùîì ãî îòðè÷àì.
- Íî ñúñ ñàìèÿ ôàêò, ÷å ãî îòðè÷àø, âå÷å ñòàâàø ïîäîçðèòåëíà.
- Íå å òàêà. Çàùîòî êàêâî áè íàïðàâèë åäèí Ðîçåíêðîéöåð, êàòî çíàå, ÷å õîðàòà íå âÿðâàò íà òåçè, êîèòî òâúðäÿò, ÷å ñà, è ïîäîçèðàò îíåçè, êîèòî òâúðäÿò, ÷å íå ñà? Çàïî÷âà äà òâúðäè, ÷å å, çà äà çàáëóäè, ÷å íå å.
- Áîæå ìîé! Çíà÷è îò ñåãà íàòàòúê âñè÷êè, êîèòî êàçâàò, ÷å ñà Ðîçåíêðîéöåðè, ëúæàò, íî âñúùíîñò íàèñòèíà ñà òàêèâà! Î, íå, íå, Àìïàðî, íåêà íå ïîïàäàìå â òåõíèÿ êàïàí. Òå èìàò øïèîíè íàâñÿêúäå, äîðè ïîä òîâà ëåãëî, è ñëåäîâàòåëíî âå÷å çíàÿò, ÷å íèå çíàåì. È çíà÷è ùå òâúðäÿò, ÷å íå ñà.
- Çàïî÷âàì äà ñå ñòðàõóâàì.
- Óñïîêîé ñå, ìèëè÷êà, òå ñà òóê, íî êîëêî ñúì ãëóïàâ! Êîãàòî êàçâàò, ÷å íå ñà, àç ùå ìèñëÿ, ÷å ñà, è òàêà âåäíàãà ùå ãè ðàçïîçíàâàì. Ðàçïîçíàòèÿò Ðîçåíêðîéöåð å ïîëîâèí Ðîçåíêðîéöåð. Òîé ñòàâà áåçîïàñåí è ìîæåø äà ãî èçãîíèø ïðåç ïðîçîðåöà êàòî ìóõà.
- À Àëèå? Òîé ñå ìú÷è äà íè óáåäè, ÷å å ãðàô Ñåí-Æåðìåí. Åñòåñòâåíî, äîêàòî íèå ñå óáåäèì, ÷å íå å. Ñëåäîâàòåëíî å Ðîçåíêðîéöåð. Èëè íå å?
- Ñëóøàé, Àìïàðî, õàéäå äà ñïèì.
- À, íå. Ñåãà èñêàì äà ÷óÿ êðàÿ.
- Òîâà å. Âñåîáùî ðàçëîæåíèå. Âñè÷êè ñà Ðîçåíêðîéöåðè. Ïðåç äâàäåñåò è ñåäìà ñå ïîÿâÿâà "Íîâàòà Àòëàíòèäà" íà Áåéêúí è ÷èòàòåëèòå ñìÿòàò, ÷å òîé ãîâîðè çà ñòðàíàòà íà Ðîçåíêðîéöåðèòå, ìàêàð òîé èçîáùî äà íå ãè ñïîìåíàâà. Íåùàñòíèÿò Éîõàí Âàëåíòèí Àíäðåå óìèðà, ïðîäúëæàâàéêè äà ñå êúëíå èëè ÷å íå å âèíîâåí òîé, èëè ÷å àêî å âèíîâåí, ãî å íàïðàâèë íà øåãà, íî ñòîðåíîòî å ñòîðåíî. Èìàéêè ïðåäèìñòâîòî, ÷å íå ñúùåñòâóâàò, Ðîçåíêðîéöåðèòå ñà íàâñÿêúäå.
- Êàòî Ãîñïîä-Áîã...
- ×àêàé, ÷àêàé... ß äà âèäèì, çíà÷è Ìàòåé, Ëóêà, Ìàðê è Éîàí áèëè ÷åòèðèìà âåñåëÿöè, êîèòî ñå ñúáðàëè íÿêúäå è ðåøèëè äà èçèãðàÿò øåãà, êàòî èçìèñëÿò åäíà ëè÷íîñò, óãîâàðÿò ñå â îáùè ëèíèè çà îñíîâíèòå ôàêòè è ïîñëå, äàâàé, çà îñòàíàëîòî âñåêè å ñâîáîäåí, à ñëåä òîâà ùå ñå âèäè êîé å ñú÷èíèë íàé-ñïîëó÷ëèâèÿ ðàçêàç. È òàêà, ÷åòèðèìàòà ïðèÿòåëè ñå ñúáèðàò, ðàçìåíÿò ñè ïèñàíèÿòà è çàïî÷âàò äà ñå êðèòèêóâàò åäèí äðóã: Ìàòåé å íàé-ïðàâäîïîäîáåí, íî íàáëÿãà ïðåêàëåíî ìíîãî íà èñòîðèÿòà ñ ïðîðîêà. Ìàðê ñå å ñïðàâèë äîñòà äîáðå, íî å ìàëêî ðàçõâúðëÿí, Ëóêà å íàé-åëåãàíòåí, òðÿáâà äà ìó ñå ïðèçíàå, Éîàí ïðåêàëÿâà ñ ôèëîñîôèÿòà... Íî, îáùî âçåòî, êíèãèòå ñå õàðåñâàò, òðúãâàò îò ðúêà íà ðúêà è êîãàòî ÷åòèðèìàòà ñè äàâàò ñìåòêà êàêâî ñòàâà, âå÷å å êúñíî. Ïàâåë âå÷å å ñðåùíàë Èèñóñ ïî ïúòÿ çà Äàìàñê. Ïëèíèé çàïî÷âà ñâîÿòà àíêåòà ïî çàïîâåä íà ðàçòðåâîæåíèÿ èìïåðàòîð, öÿë êóï àïîêðèôè òâúðäÿò, ÷å è òå çíàÿò ñóìà ïîäðîáíîñòè... Òè, àïîêðèôåí ÷èòàòåëþ, ìîå ïîäîáèå, ìîé áðàòêî... [166] Ïåòúð ñå íàâèâà, èçæèâÿâà ñå íàñåðèîçíî, Éîàí çàïëàøâà, ÷å ùå ðàçêðèå èñòèíàòà, Ïåòúð è Ïàâåë ãî çàëàâÿò, îêîâàâàò ãî íà îñòðîâ Ïàòìîñ è ãîðêè÷êèÿò ïîëó÷àâà õàëþöèíàöèè: âèæäà ñêàêàëöè íà ðàìêàòà íà ëåãëîòî, íàêàðàéòå òåçè òðúáè äà ìëúêíàò, îòêúäå èäå òàçè êðúâ... È ñå ïóñêà ñëóõ, ÷å ïèå, ÷å å îò ñêëåðîçàòà... À àêî íàèñòèíà å ñòàíàëî ïî òîçè íà÷èí?
- Òàêà å áèëî. ×åòè Ôîéåðáàõ âìåñòî òåçè êíèæêè.
- Àìïàðî, ñúìâà ñå âå÷å.
- Íèå ñìå ëóäè.
- "Çîðàòà ñ ïðúñòè íà Ðîçåíêðîéöåðè ëåêî ìèëâà âúëíèòå..." [167]
- Äà, äîáðå. Òîâà å Éåìàíæà, ÷óâàø ëè ÿ?
- Ãîòîâà ëè ñè çà åäíà ðîçåíêðîéöåðñêà òàéíà?
- Åäèí òèíòèíàáóëóì ëè?
- Òè ñè ìîÿòà "Áÿãàùà Àòàëàíòà".
- Î, ìîÿ Âàâèëîíñêà êóëî...
- Èñêàì Çëàòíîòî ðóíî, áëåäî è ðîçîâî êàòî ìîðñêà ðàêîâèíà...[168]
- Øø-ò... Silentio post clamores.


31

Âúçìîæíî å òàêà íàðå÷åíèòå Ðîçåíêðîéöåðè, îáèêíîâåíî îáÿâÿâàíè çà òàêèâà, â äåéñòâèòåëíîñò äà ñà áèëè ñàìî ðîçîêðúñòíèöè... È äîðè å ñèãóðíî, ÷å â íèêàêúâ ñëó÷àé íå ñà áèëè Ðîçåíêðîéöåðè ïîðàäè ïðîñòèÿ ôàêò, ÷å ñà ó÷àñòâóâàëè â ïîäîáíè îðãàíèçàöèè, êîåòî ìîæå äà èçãëåæäà ïàðàäîêñàëíî íà ïðúâ ïîãëåä, íî âúïðåêè òîâà å íàïúëíî ðàçáèðàåìî...
(Ðüîíå Ãåíîí, "Îáùè ïîçíàíèÿ çà Ïîñâåùàâàíåòî", "Åäèñèîí òðàäèñèîíåë", 1981, ñ. 241)


Âúðíàõìå ñå â Ðèî è àç îòíîâî ñå çàëîâèõ çà ðàáîòà. Íÿêîëêî äíè ïî-êúñíî â åäíî ñåäìè÷íî ñïèñàíèå ïðî÷åòîõ çà ñúùåñòâóâàíåòî íà íÿêàêúâ Äðåâåí è Âñåïðèåò Îðäåí íà Ðîçåíêðîéöåðèòå. Ïðåäëîæèõ íà Àìïàðî äà îòèäåì äà õâúðëèì åäíî îêî è òÿ ñå ñúãëàñè, ìàêàð íå òâúðäå îõîòíî.
Ñåäàëèùåòî íà Îðäåíà ñå íàìèðàøå â ìàëêà óëèöà, îòâúí èìàøå âèòðèíà ñ ãèïñîâè ñòàòóåòêè, èçîáðàçÿâàùè Õåîïñ, Íåôåðòèòè, ñôèíêñà.
Îêàçà ñå, ÷å òúêìî òîçè ñëåäîáåä å îðãàíèçèðàíà ëåêöèÿ: "Ðîçåíêðîéöåðèòå è óìáàíäàòà". Îðàòîðúò áåøå íÿêîé ñè ïðîôåñîð Áðàìàíòè, ðåôåðåíò íà Îðäåíà çà Åâðîïà, òàåí êàâàëåð íà Âåëèêèÿ Îáëàñòåí Ïðèîðàò íà Ðîäîñ, Ìàëòà è Òåñàëèÿ.
Ðåøèõìå äà âëåçåì. Âúòðå îáñòàíîâêàòà áåøå ïî-ñêîðî íåóþòíà, ñòåíèòå áÿõà óêðàñåíè ñ òàíòðèñòêè ìèíèàòþðè, ïðåäñòàâÿùè çìèÿòà Êóíäàëèíè, îíàçè, êîÿòî Òàìïëèåðèòå èñêàëè äà ðàçáóäÿò ñ öåëóâêàòà ïî çàäíèêà. Êàçàõ ñè, ÷å â êðàÿ íà êðàèùàòà íå ñè å ñòðóâàëî äà ïðåêîñÿâàì Àòëàíòè÷åñêèÿ îêåàí, çà äà îòêðèÿ åäèí íîâ ñâÿò, ñëåä êàòî ñúì ìîãúë äà íàìåðÿ ñúùèòå íåùà â ñåäàëèùåòî íà Ïèêàòðèêñ.
Çàä ìàñà ñ ÷åðâåíà ïîêðèâêà è ïðåä íåìíîãîëþäåí è äîñòà ñúíëèâ ïðåçèäèóì áåøå çàñòàíàë òîçè Áðàìàíòè, åäúð ÷îâåê, êîéòî, àêî íå áåøå òîëêîâà ÿê, ùåøå äà ïðèëè÷à íà òàïèð. Âå÷å áåøå çàïî÷íàë äà ãîâîðè, äîñòà êðàñíîðå÷èâî, íî íå îòäàâíà, çàùîòî áåøå ñòèãíàë ñàìî äî Ðîçåíêðîéöåðèòå îò ñåäåìíàäåñåòàòà äèíàñòèÿ, îò âðåìåòî íà Àìîçèñ I.
×åòèðèìà Òàéíè Âëàñòåëèíè íàáëþäàâàëè åâîëþöèÿòà íà åäíà ðàñà, êîÿòî äâàäåñåò è ïåò õèëÿäè ãîäèíè ïðåäè îñíîâàâàíåòî íà Òèâà áèëà ïîðîäèëà öèâèëèçàöèÿòà íà Ñàõàðà. Ïî òÿõíî âíóøåíèå ôàðàîíúò Àìîçèñ îñíîâàë Âåëèêîòî Áÿëî Áðàòñòâî, ïàçèòåë íà îíàçè ìúäðîñò îòïðåäè Ïîòîïà, ñ êîÿòî åãèïòÿíèòå áèëè íà "òè". Áðàìàíòè òâúðäåøå, ÷å ïðèòåæàâàë äîêóìåíòè (åñòåñòâåíî, íåäîñòúïíè çà ïðîñòîñìúðòíèòå), êîèòî äàòèðàëè îò âðåìåòî íà ìúäðåöèòå îò Õðàìà íà Êàðíàê è áèëè îò òåõíèòå òàéíè àðõèâè. Ñèìâîëúò íà ðîçàòà è êðúñòà áèë îñâåí òîâà èçìèñëåí îò ôàðàîíà Åõíàòîí. "Ñúùåñòâóâàò õîðà, êîèòî ïðèòåæàâàò òîçè ïàïèðóñ, çàÿâè Áðàìàíòè, íî íå ìå ïèòàéòå êîè ñà òå."
Â ëîíîòî íà Âåëèêîòî Áÿëî Áðàòñòâî áèëè âúçïèòàâàíè Õåðìåñ Òðèñìåãèñò, ÷èåòî âëèÿíèå âúðõó èòàëèàíñêèÿ Ðåíåñàíñ å íå ïî-ìàëêî áåçñïîðíî îò òîâà íà Ãíîñèñà îò Ïðèíñòúí [169], Îìèð, äðóèäèòå îò Ãàëèèòå, Ñîëîìîí, Ñîëîí, Ïèòàãîð, Ïëîòèí, åñåèòå, òåðàïåâòèòå, Éîñèô Àðèìàòåéñêè, êîéòî îòíåñúë ñâåùåíèÿ Ãðààë â Åâðîïà, Àëêóèí, êðàë Äàãîáåð, ñâåòè Òîìà, Áåéêúí, Øåêñïèð, Ñïèíîçà, ßêîá Áüîì, Äåáþñè, Àéíùàéí. Àìïàðî ìè ïðîøåïíà, ÷å ñïîðåä íåÿ ëèïñâàëè ñàìî Íåðîí, Éåðîíèì, Ïàí÷î Âèëà è Áúñòúð Êèéòúí.
Ùî ñå îòíàñÿëî äî âëèÿíèåòî íà ïúðâîíà÷àëíèòå Ðîçåíêðîéöåðè âúðõó õðèñòèÿíñòâîòî, Áðàìàíòè ïîä÷åðòà çà òåçè, êîèòî îùå íå óñïÿâàëè äà ñå ñúñðåäîòî÷àò, ÷å íå ñëó÷àéíî ñïîðåä ëåãåíäàòà Õðèñòîñ å óìðÿë íà êðúñòà. Ìúäðåöèòå îò Âåëèêîòî Áÿëî Áðàòñòâî áèëè ñúùèòå, êîèòî îñíîâàëè ïúðâàòà ìàñîíñêà ëîæà ïî âðåìåòî íà öàð Ñîëîìîí. Òîâà, ÷å Äàíòå áèë Ðîçåíêðîéöåð è ìàñîí, êàêòî ìåæäó äðóãîòî è ñâåòè Òîìà, áèëî èçïèñàíî îò ÿñíî ïî-ÿñíî â íåãîâîòî òâîð÷åñòâî. Â ïåñíè ÕÕIV è ÕÕV îò "Ðàé" ñå ðàç÷èòàëè êàêòî òðîéíàòà öåëóâêà íà ïðèíöåñà Ðîçåíêðîéö, òàêà è ïåëèêàíúò, áåëèòå òóíèêè (ñúùèòå êàòî òåçè íà ñòàðöèòå îò Àïîêàëèïñèñ), òðèòå òåîëîãè÷íè äîáðîäåòåëè îò ìàñîíñêèòå êàïèòîëè (Âÿðà, Íàäåæäà è Ìèëîñúðäèå). Öâåòåòî, ñèìâîë íà Ðîçåíêðîéöåðèòå (áåëîñíåæíàòà ðîçà îò ïåñíè ÕÕÕ è ÕÕÕI), å áèëî âúçïðèåòî îò Ðèìñêàòà öúðêâà êàòî îáðàç íà Ìàéêàòà íà Ñïàñèòåëÿ. È åòî ãî îáÿñíåíèåòî íà ìèñòè÷íàòà ðîçà îò êàòîëè÷åñêèòå õèìíè.
À òîâà, ÷å Ðîçåíêðîéöåðèòå ñà ïðåêîñèëè ñðåäíèòå âåêîâå, áèëî äîêàçàíî íå ñàìî îò òÿõíîòî ïðîíèêâàíå ñðåä Òàìïëèåðèòå, íî è îò ìíîãî ïî-êðàñíîðå÷èâè äîêóìåíòè. Áðàìàíòè öèòèðàøå íÿêîé ñè Êèçâåòåð, êîéòî â êðàÿ íà ìèíàëèÿ âåê äîêàçàë, ÷å Ðîçåíêðîéöåðèòå îò Ñðåäíîâåêîâèåòî áèëè ïðîèçâåëè ÷åòèðè êâèíòàëè çëàòî çà ïðèíöà åëåêòîð íà Ñàêñîíèÿ, êàòî "âåùåñòâåíî äîêàçàòåëñòâî" çà òîâà áèëà ñòðàíèöàòà îò òðàêòàòà "Õèìè÷åñêî çðåëèùå", ïóáëèêóâàí â Ñòðàñáóðã ïðåç 1613 ãîäèíà. Ìàëöèíà îáà÷å áèëè çàáåëÿçàëè âðúçêàòà íà ëåãåíäàòà çà Âèëõåëì Òåë ñ Òàìïëèåðèòå. Âèëõåëì Òåë èçäÿëàë ñâîÿòà ñòðåëà îò êëîíêà ÷åìøèð, ðàñòåíèå îò àðèéñêàòà ìèòîëîãèÿ, è óöåëèë ÿáúëêàòà, ñèìâîë íà òðåòîòî îêî, àêòèâèçèðàíî îò çìèÿòà Êóíäàëèíè, à çíàåëî ñå, ÷å àðèéöèòå èäâàò îò Èíäèÿ, êúäåòî ïî-êúñíî ùåëè äà îòèäàò äà ñå ñêðèÿò Ðîçåíêðîéöåðèòå, êîãàòî íàïóñíåëè Ãåðìàíèÿ.
À ùî ñå îòíàñÿëî äî ðàçëè÷íèòå äâèæåíèÿ, êîèòî ïðåòåíäèðàëè, ÷å ñå ïðèñúåäèíÿâàò, ìàêàð è äîñòà ïî äåòèíñêè, êúì Âåëèêîòî Áÿëî Áðàòñòâî, Áðàìàíòè îòäåëè êàòî íàé-ïðàâîâåðíî "Ðîçåíêðîéöåðñêî ïðèÿòåëñòâî" íà Ìàêñ Õàéíäúë, íî ñàìî çàùîòî â òåçè ñðåäè áèë ôîðìèðàí Àëúí Êàðäåê. Âñè÷êè çíàåëè, ÷å Êàðäåê å áàùàòà íà ñïèðèòèçìà è ÷å îò íåãîâàòà òåîñîôèÿ, êîÿòî ïî÷èòà äîñåãà ñ ìúðòâèòå, ñå å ôîðìèðàëà äóõîâíîñòòà íà óìáàíäàòà, ñëàâàòà íà àðèñòîêðàòè÷íà Áðàçèëèÿ. Â òàçè òåîñîôèÿ "àóì áàíäà" áèë ñàíñêðèòñêè èçðàç, êîéòî îçíà÷àâàë áîæåñòâåíîòî íà÷àëî è èçòî÷íèêúò íà æèâîòà. ("Îòíîâî ñà íè ïîäëúãàëè, èçìúðìîðè Àìïàðî, çíà÷è äîðè óìáàíäàòà íå å íàøà äóìà, ñàìî çâó÷åíåòî é å àôðèêàíñêî".)
Êîðåíúò áèë "àóì" èëè "óì", êîåòî áèëî âñúùíîñò áóäèñòêèÿò "îì", èìåòî íà Áîãà â àäàìîâèÿ åçèê. "Óì" å ñðè÷êà, êîÿòî, àêî ñå ïðîèçíåñÿëà ïðàâèëíî, ñå ïðåâðúùàëà â ìîãúùà "ìàíòðà" è ïîðàæäàëà õàðìîíè÷íè ôëóèäíè òå÷åíèÿ â ïñèõèêàòà ÷ðåç "ñèàêðàòà" èëè ôðîíòàëíèÿ ïëåêñèñ.
- À êàêâî å ôðîíòàëåí ïëåêñèñ? - çàïèòà ìå Àìïàðî. - Ìîæå áè íÿêàêâà íåèçëå÷èìà áîëåñò?
Áðàìàíòè óòî÷íè, ÷å áèëî íåîáõîäèìî äà ñå ïðàâè ðàçëèêà ìåæäó èñòèíñêèòå Ðîçåíêðîéöåðè, íàñëåäíèöè, åñòåñòâåíî òàéíè, íà Âåëèêîòî Áÿëî Áðàòñòâî, êàòî íàïðèìåð Äðåâíèÿ è Âñåïðèåò Îðäåí, ÷èéòî ñêðîìåí ïðåäñòàâèòåë áèë òîé, îò åäíà ñòðàíà, è îò äðóãà, ðîçîêðúñòíèöèòå, òîåñò âñè÷êè îíåçè, êîèòî ïîðàäè ëè÷íè èíòåðåñè ñå âäúõíîâÿâàëè îò ðîçåíêðîéöåðñêàòà ìèñòèêà, áåç äà èìàò ïðàâî íà òîâà. Ïðåïîðú÷à íà ñëóøàòåëèòå ñè äà íå ñå äîâåðÿâàò íà íèêîé ðîçîêðúñòíèê, êîéòî ñå ïðåäñòàâÿ çà Ðîçåíêðîéöåð.
Àìïàðî îòáåëÿçà, ÷å âñåêè Ðîçåíêðîéöåð âñúùíîñò å ðîçîêðúñòíèê íà äðóãèÿ.
Åäèí íåòàêòè÷åí ñëóøàòåë ñå èçïðàâè è çàïèòà Áðàìàíòè çàùî íåãîâèÿò Îðäåí ïðåòåíäèðà, ÷å å àâòåíòè÷åí, ñëåä êàòî íàðóøàâà âåòîòî íà ìúë÷àíèåòî, îñíîâíî çà âñåêè èñòèíñêè ïðèâúðæåíèê íà Âåëèêîòî Áÿëî Áðàòñòâî.
Áðàìàíòè ñå íàìðúùè è çàÿâè:
- Íå äîïóñêàõ, ÷å è òóê ñà ïðîíèêíàëè ïðîâîêàòîðè, ïîäêîâàíè ñ àòåèñòè÷åí ìàòåðèàëèçúì. Ïðè òîâà ïîëîæåíèå ïîâå÷å íÿìà äà ãîâîðÿ.
È íàïóñíà çàëàòà ñ äîñòîéíñòâî.

Ñúùàòà âå÷åð ïî òåëåôîíà ìè ñå îáàäè Àëèå, ïîïèòà ìå êàê ñìå è ìå ïðåäóïðåäè, ÷å íà ñëåäíèÿ äåí íàé-ñåòíå ñìå ïîêàíåíè íà èñòèíñêè ðèòóàë. Íî äîòîãàâà, àêî ñìå èñêàëè, äà ñìå èçïèåëè ïî íåùî. Àìïàðî èìàøå ïîëèòè÷åñêà ñáèðêà ñúñ ñâîèòå ïðèÿòåëè è íà ñðåùàòà îòèäîõ ñàì.


32

Valentiniani... nihil magis curant quam occultare quod praedicant: si tamen praedicant, qui occultant... Si bona fides quaeres, concreto vultu, suspenso supercilio “altum est” aiunt. Si subtiliter tentes, per ambiguitates bilingues communem fidem affirmant. Si scire te subostendasq negant quidquid agnoscunt...Habent artificium quo prius persuadeant, quam edoceant. [170]
(Òåðòóëèàí, "Ïðîòèâ âàëåíòèíèàíèòå")


Àëèå ìè ïðåäëîæè äà îòèäåì â åäíî çàâåäåíèå, êúäåòî îùå ïðèãîòîâëÿâàëè "áàòèäà" [171] òàêà, êàêòî ãî ïðàâåëè ñàìî õîðà èçâúí âðåìåòî. Íà íÿêîëêî êðà÷êè îò öèâèëèçàöèÿòà íà Êàðìåí Ìèðàíäà [172] íèå ñå îçîâàõìå â åäíî ìðà÷íî ìÿñòî, êúäåòî íåêîëöèíà ìåñòíè æèòåëè ïóøåõà òþòþí, ìàçåí êàòî êúðâàâèöà, êîéòî ñâèâàõà íà öèãàðè ïî ìîðÿøêè. Ðàçòî÷âàõà ñ êðàÿ íà ïðúñòèòå ñè òþòþíà è òàêà ïîëó÷àâàõà øèðîêè ïðîçðà÷íè ëèñò÷åòà, êîèòî ïîñëå íàâèâàõà íà òðúáè÷êè. Òåçè öèãàðè ÷åñòî ãàñíåõà, íî ñå ðàçáèðàøå êàêúâ å áèë òþòþíúò, êîãàòî ãî å îòêðèë ñúð Óîëòúð Ðîëè [173].
Ðàçêàçàõ íà Àëèå çà ñëåäîáåäíîòî íè ïðèêëþ÷åíèå.
- Ñåãà ïúê Ðîçåíêðîéöåðèòå. Ñòðåìåæúò âè êúì çíàíèÿ å íåóêðîòèì, ïðèÿòåëþ. Íî íå ñëóøàéòå òåçè ëóäè õîðà. Âñè÷êè òå ãîâîðÿò çà íåîïðîâåðæèìè äîêóìåíòè, íî íèêîé íå ìîæå äà ïîêàæå ïîíå åäèí. Ïîçíàâàì òîçè Áðàìàíòè. Æèâåå â Ìèëàíî, ñàìî ÷å îáèêàëÿ ñâåòà, çà äà ðàçïðîñòðàíÿâà ñâîåòî ñëîâî. Íåâåðîÿòíî å, íî òîé îùå âÿðâà íà Êèçâåòåð. Öåëè ëåãèîíè ðîçîêðúñòíèöè ñå îïèðàò íà òàçè ñòðàíèöà îò "Õèìè÷åñêîòî çðåëèùå". Íî àêî ãî ðàçãúðíåø, à òîçè òðóä ôèãóðèðà â ìîÿòà ñêðîìíà áèáëèîòåêà, íÿìà äà îòêðèåø ïîäîáåí öèòàò.
- Èçìàìíèê ëè å òîçè ãîñïîäèí Êèçâåòåð?
- Äà, è òî èçâúíðåäíî ïîïóëÿðåí. Òî å, çàùîòî äîðè îêóëòèñòèòå îò ìèíàëèÿ âåê ñà ñòàâàëè æåðòâà íà ïîçèòèâèñòè÷íèÿ äóõ: åäíî íåùî å âÿðíî ñàìî àêî ìîæå äà áúäå äîêàçàíî. Âçåìåòå íàïðèìåð ñïîðà îêîëî "Ñáîðíèê õåðìåòè÷íè òåêñòîâå". Êîãàòî ñå ðàçïðîñòðàíÿâà èç Åâðîïà ïðåç ÕV âåê, Ïèêî äåëà Ìèðàíäîëà [174], Ôè÷èíî [175] è îùå òîëêîâà äðóãè äúëáîêîìúäðè ëþäå ïðîçðÿõà èñòèíàòà - òîâà å òðÿáâàëî äà áúäå äåëî íà åäíî ñâðúõäðåâíî çíàíèå, ïî-äðåâíî è îò òîâà íà åãèïòÿíèòå, ïî-äðåâíî è îò òîâà íà ñàìèÿ Ìîéñåé, çàùîòî â íåãî ñå îòêðèâàò âå÷å èäåèòå, êîèòî ïî-êúñíî ùå áúäàò èçðå÷åíè îò Ïëàòîí è îò Õðèñòîñ.
- Êàê òàêà ïî-êúñíî? Òîâà ñà òúêìî àðãóìåíòèòå íà Áðàìàíòè çà ìàñîíà Äàíòå. Àêî "Ñáîðíèê õåðìåòè÷íè òåêñòîâå" ïîâòàðÿ èäåèòå íà Ïëàòîí è Õðèñòîñ, îçíà÷àâà, ÷å å íàïèñàí ñëåä òÿõ.
- Âèæäàòå ëè? È âèå ñòå êàòî äðóãèòå. Äåéñòâèòåëíî òîâà å àðãóìåíòúò íà ñúâðåìåííèòå ôèëîëîçè, êîèòî äîáàâèõà êúì íåãî è ìúãëÿâè ëèíãâèñòè÷íè àíàëèçè, çà äà äîêàæàò, ÷å "Õåðìåòè÷íîòî òÿëî" áèë íàïèñàí â ïåðèîäà ìåæäó I è III âåê îò íàøàòà åðà. Âñå åäíî äà ñå òâúðäè, ÷å Êàñàíäðà å ðîäåíà ñëåä Îìèð, çàùîòî å çíàåëà, ÷å Òðîÿ ùå áúäå óíèùîæåíà. Ñúâðåìåííà çàáëóäà å äà ñå ñìÿòà, ÷å âðåìåòî å ëèíåéíà è íàñî÷åíà âåëè÷èíà, êîÿòî ñå äâèæè îò À êúì Á. Ìîæå äà ñå äâèæè è îò Á êúì À è ñëåäñòâèåòî äà ïîðàæäà ïðè÷èíàòà... Êàêâî îçíà÷àâà "ïðåäè" è "ñëåä"? Âàøàòà î÷àðîâàòåëíà Àìïàðî, òÿ èäâà ïðåäè èëè ñëåä ñâîèòå íåÿñíè ïðåäöè? Òâúðäå ïðåëåñòíà å, àêî ìè ïîçâîëèòå åäíî áåçïðèñòðàñòíî ñúæäåíèå íà ÷îâåê, êîéòî áè ìîãúë äà é áúäå áàùà. Ñëåäîâàòåëíî èäâà "ïðåäè". Òÿ å òàéíñòâåíèÿò ïðîèçõîä íà îíîâà, êîåòî å äîïðèíåñëî çà íåéíîòî ñúçäàâàíå.
- Íî â òàêúâ ñëó÷àé...
- Ñàìîòî ñõâàùàíå çà "ñëó÷àé" å ïîãðåøíî. "Ñëó÷àèòå" ñà îïðåäåëåíè îò íàóêàòà ñëåä Ïàðìåíèä, çà äà ñå óñòàíîâè îò êúäå äî êúäå ñå äâèæàò íåùàòà. Íèùî íå ñå äâèæè, èìà ñàìî åäíà òî÷êà, òî÷êàòà, îò êîÿòî ñå ðàæäàò â åäèí è ñúùè ìèã âñè÷êè îñòàíàëè òî÷êè. Íàèâíîñòòà íà îêóëòèñòèòå îò ìèíàëèÿ âåê, êàêòî è íà äíåøíèòå, å, ÷å òå ñå îïèòâàò äà äîêàæàò èñòèíàòà çà èñòèíàòà ñ ìåòîäèòå íà íàó÷íàòà ëúæà. Òðÿáâà äà ñå ðàçñúæäàâà íå ñïîðåä ëîãèêàòà íà âðåìåòî, à ñïîðåä ëîãèêàòà íà Òðàäèöèÿòà. Âñè÷êè âðåìåíà ñå ñèìâîëèçèðàò åäíî äðóãî è ñëåäîâàòåëíî íåâèäèìèÿò Õðàì íà Ðîçåíêðîéöåðèòå ñúùåñòâóâà è å ñúùåñòâóâàë âúâ âñÿêî âðåìå, íåçàâèñèìî îò ïðèëèâèòå è îòëèâèòå íà èñòîðèÿòà, íà âàøàòà èñòîðèÿ. Âðåìåòî íà ïîñëåäíîòî Îòêðîâåíèå íå å âðåìåòî íà ÷àñîâíèöèòå. Íåãîâèòå âðúçêè ñå óñòàíîâÿâàò âúâ âðåìåòî íà "íåóëîâèìàòà èñòîðèÿ", ïðè êîÿòî íàó÷íèòå ïîíÿòèÿ "ïðåäè" è "ñëåä" íå ñúùåñòâóâàò.
- Íî âñå ïàê, èçâèíåòå ìå, àêî ñúì áàíàëåí, Ðîçåíêðîéöåðèòå ñúùåñòâóâàò ëè, èëè íå?
- Êàêâî çíà÷è "ñúùåñòâóâàò"?
- Ñàì çíàåòå.
- Âåëèêîòî Áÿëî Áðàòñòâî, íàðè÷àéòå ãè êàêòî èñêàòå - Ðîçåíêðîéöåðè èëè "äóõîâíà îáùíîñò", ÷èåòî ñëó÷àéíî ïðåâúïëúùåíèå ñà Òàìïëèåðèòå, å îáùåñòâî íà ó÷åíè, ìàëêî, òâúðäå ìàëêî èçáðàíèöè, êîèòî ïúòåøåñòâóâàò ïðåç èñòîðèÿòà íà ÷îâå÷åñòâîòî, çà äà çàïàçÿò åäíî ÿäðî îò Âå÷íîòî Çíàíèå. Èñòîðèÿòà íå ñå ðàçâèâà ñëó÷àéíî. Òÿ å äåëî íà Âëàñòåëèíèòå íà Ñâåòà, íà êîèòî íèùî íå óáÿãâà. Åñòåñòâåíî, Âëàñòåëèíèòå íà Ñâåòà ñå çàùèòàâàò ÷ðåç òàéíàòà. È ñëåäîâàòåëíî âñåêè ïúò, êîãàòî ñå íàìåðè íÿêîé, êîéòî ñå íàðè÷à Âëàñòåëèí, Ðîçåíêðîéöåð èëè Òàìïëèåð, òîé ëúæå. Òå òðÿáâà äà áúäàò òúðñåíè äðóãàäå.
- Íî òîãàâà òàçè èñòîðèÿ ùå ïðîäúëæè äî áåçêðàé?
- Òàêà å. È òîâà å õèòðîñòòà íà Âëàñòåëèíèòå.
- Íî êàêâî èñêàò äà çíàÿò õîðàòà?
- ×å èìà åäíà òàéíà. Èíà÷å çàùî äà ñå æèâåå, àêî âñè÷êî å òàêà, êàêòî èçãëåæäà?
- È êàêâà å òàéíàòà?
- Òÿ å â òîâà, êîåòî ÿâíèòå ðåëèãèè íå ñà óñïåëè äà èçêàæàò. Òàéíàòà å äðóãàäå.


33

Âèäåíèÿòà ñà áåëè, ñèíè, áÿëî-ðîçîâè. Íàêðàÿ ñà ñìåñåíè, íî âñè÷êè ñâåòëè, ñ öâåòà íà ïëàìúêà íà áÿëàòà ñâåù, ùå âèäèòå èñêðè, ùå óñåòèòå êàê ïî öÿëîòî âè òÿëî êîæàòà íàñòðúõâà, è âñè÷êî òîâà ïðåäâåùàâà íà÷àëîòî íà òëàñúêà, êîéòî ïîëó÷àâà âñåêè, çàåë ñå ñ âåëèêîòî Äåÿíèå.
(Ïàïóñ, "Ìàðòèíåñ äå Ïàñêóàëè", Ïàðèæ, "Øàìþåë", 1895, ñ. 95)


Íàñòúïè îáåùàíàòà âå÷åð. Êàêòî è â Ñàëâàäîð, Àëèå äîéäå äà íè âçåìå ñ êîëà. Øàòðàòà, êúäåòî òðÿáâàøå äà ñå ñúñòîè ðèòóàëúò, èëè òàêà íàðå÷åíàòà "æèðà", ñå íàìèðàøå â äîñòà öåíòðàëåí ðàéîí, àêî ìîæå äà ñå ãîâîðè çà öåíòúð â ãðàä, êîéòî ïðîñòèðà ñâîèòå çåìíè åçèöè ïî íÿêîëêî õúëìà, äîêàòî íå áëèçíå ìîðåòî, òúé ÷å, ïîãëåäíàò îò âèñîêî, êàêòî å îñâåòåí âå÷åðíî âðåìå, ïðèëè÷à íà ãðèâà, ïðîøàðåíà òóê-òàì îò òúìíè ïëåøèâèíè.
- Çàïîìíåòå, òàçè âå÷åð ùå ïðèñúñòâóâàìå íà óìáàíäà. Òîâà çíà÷è îáëàäàâàíå íå îò îðèøà, à îò îãóíè, êîèòî ñà äóõîâåòå íà ìúðòâèòå. È îñâåí òîâà îò Åøó, àôðèêàíñêèÿ Õåðìåñ, êîéòî âèäÿõòå â Áàèÿ, è îò íåãîâàòà ñïúòíè÷êà Ïîìáà Æèðà. Åøó å éîðóáñêî áîæåñòâî, äåìîí, ñêëîíåí êúì çëî÷èíñòâà è êúì øåãè, íî è â àìåðèíäñêàòà ìèòîëîãèÿ å ñúùåñòâóâàë åäèí áîã-âåñåëÿê.
- À êîè ñà ìúðòâèòå?
- Ïðåòîñ âåëüîñ è êàáîêëîñ. Ïúðâèòå ñà ñòàðè àôðèêàíñêè ìúäðåöè, êîèòî ïðåäâîæäàëè ñâîèòå õîðà ïî âðåìå íà ïðåñåëåíèåòî èì, êàòî Ðåè Êîíãî èëè Ïàè Àãîñòèíüî... Òå ñà ñïîìåí çà åäèí ïî-óìåðåí ïåðèîä íà ðîáñòâîòî, êîãàòî íåãúðúò âå÷å íå å æèâîòíî, à ïîñòåïåííî ñå ïðåâðúùà â ïðèÿòåë íà ñåìåéñòâîòî, â ÷è÷î, äÿäî. Êàáîêëîñ ïúê ñà èíäèàíñêè äóõîâå, ìîæå áè äåâñòâåíè, ÷èñòîòàòà íà ïúðâè÷íàòà ïðèðîäà. Â ñèíêðåòè÷íàòà óìáàíäà àôðèêàíñêèòå îðèøà èãðàÿò ðîëÿòà íà ôîí, âå÷å íàïúëíî ñïîåíè ñ êàòîëè÷åñêèòå ñâåòöè, è âñúùíîñò â ðèòóàëà ñå âêëþ÷âàò ñàìî òåçè ñèëè. Òå ïîðàæäàò òðàíñà: ìåäèóìúò, "êîíÿò", â îïðåäåëåí ìîìåíò íà òàíöà ñúîáùàâà, ÷å å ïðîíèêíàò îò âèñøà ñèëà, è ãóáè ñàìîñúçíàíèåòî ñè. Òàíöóâà, äîêàòî áîæåñòâåíàòà ñèëà íå ãî íàïóñíå, è ñëåä òîâà ñå ÷óâñòâóâà ïî-äîáðå, îñâåæåí, ïðå÷èñòåí.
- Áëàçå èì, êàçà Àìïàðî.
- Äà, áëàçå èì, ñúãëàñè ñå Àëèå.
- Âëèçàò â äîñåã ñúñ çåìÿòà ìàéêà. Òåçè âÿðâàíèÿ ñà áèëè ëèøåíè îò êîðåí, õâúðëåíè â óæàñÿâàùèÿ òèãåë íà ãðàäà è êàêòî êàçâà Øïåíãëåð [176], â ìîìåíò íà êðèçà ìåðêàíòèëíèÿò Çàïàä ñå âðúùà îòíîâî êúì ñâåòà íà çåìÿòà.
Ïðèñòèãíàõìå. Îòâúí øàòðàòà èçãëåæäàøå òâúðäå îáèêíîâåíà: è òóê ñå âëèçàøå ïúðâî â ìàëêà ãðàäèíà, ïî-ñêðîìíà îò òàçè â Áàèÿ, à ïðåä âðàòàòà íà áàðà÷êàòà, íåùî êàòî ìàëúê ñêëàä, íàìåðèõìå ñòàòóåòêàòà íà Åøó, âå÷å çàîáèêîëåíà îò æåðòâåíèòå äàðîâå.
Äîêàòî âëèçàõìå, Àìïàðî ìå äðúïíà íàñòðàíè.
- Ðàçáðàõ âñè÷êî. Íå óñåùàø ëè? Îíçè òàïèð, äåòî èçíàñÿøå ëåêöèÿòà, ãîâîðåøå çà àðèéñêàòà åïîõà, à òîçè ãîâîðè çà çàëåçà íà Çàïàäíèÿ ñâÿò, "Blut und Boden", êðúâ è çåìÿ, ÷èñòà ïðîáà íàöèçúì!
- Íå å òîëêîâà ïðîñòî, ìèëè÷êà, íàìèðàìå ñå íà äðóã êîíòèíåíò.
- Áëàãîäàðÿ çà ñâåäåíèåòî. Âåëèêî Áÿëî Áðàòñòâî! Òî âè å íàêàðàëî äà èçÿäåòå ñâîÿ Áîã.
- Îíåçè ñà êàòîëèöè, ìèëè÷êà, íå å ñúùîòî.
- Ñúùîòî å, íå ðàçáèðàø ëè? Ïèòàãîð, Äàíòå, Äåâà Ìàðèÿ è ìàñîíèòå. Âñè÷êî å, çà äà íè ïîïðå÷àò íà íàñ. Ïðàâåòå óìáàíäà, íå ëþáîâ!
- Òîãàâà ñèíêðåòèçèðàíàòà ñè òè. Õàéäå, íåêà âèäèì. È òîâà ñúùî å êóëòóðà.
- Èìà ñàìî åäíà êóëòóðà: äà ñå îáåñè ïîñëåäíèÿò ñâåùåíèê ñ ÷åðâàòà íà ïîñëåäíèÿ Ðîçåíêðîéöåð.

Àëèå íè íàïðàâè çíàê äà âëèçàìå. Àêî îòâúí âñè÷êî áåøå íåóãëåäíî, òî âúòðåøíîñòòà ïëàìòåøå â íàé-ðàçëè÷íè ÿðêè öâåòîâå. ×àñò îò ïðàâîúãúëíàòà çàëà áå îòäåëåíà çà òàíöà íà "êîíåòå", â äúíîòî èìàøå îëòàð, îãðàäåí ñ ðåøåòêà, çàä êîÿòî ñå èçäèãàøå ïîäèóìúò çà áàðàáàíèòå - àòàáàêèòå. Ðèòóàëíîòî ïðîñòðàíñòâî îùå áåøå ïóñòî, äîêàòî ïðåä ðåøåòêàòà âå÷å æóæåøå ñìåñåíà òúëïà - âÿðâàùè, ëþáîïèòíè, ÷åðíè è áåëè, íÿêîè áîñè, äðóãè ñ ìàðàòîíêè. Íî âíèìàíèåòî ìè áåøå ïðèâëå÷åíî ãëàâíî îò îëòàðà: ïðåòîñ âåëüîñ, êàáîêëîñ ñ ðàçíîöâåòíè ïåðà, ñâåòöè, êîèòî ùÿõà äà ïðèëè÷àò íà ñëàäêè õëåá÷åòà, àêî íå áÿõà ñ òàêèâà ðàáëåçèàíñêè ðàçìåðè, ñâåòè Ãåîðãè ñ áëåñòÿùàòà áðîíÿ è ïóðïóðíîòî íàìåòàëî, ñâåòöèòå Êîçìà è Äàìÿí, åäíà Äåâà, ïðîíèçàíà ñ ìå÷îâå, è åäèí áåçñðàìíî õèïåððåàëèñòè÷åí Õðèñòîñ ñ ðàçïåðåíè ðúöå êàòî Ñïàñèòåëÿ íà Êîðêîâàäî [177], íî îöâåòåí.
Ëèïñâàõà îðèøà, íî ïðèñúñòâèåòî èì ñå îòêðèâàøå ïî ëèöàòà íà ïîñåòèòåëèòå è â ñëàäíèêàâîòî óõàíèå íà òðúñòèêà è íà âàðåíè õðàíè, â ìèðèçìàòà íà ìíîæåñòâîòî òåëà, çàïîòåíè îò òîïëèíàòà è âúçáóäàòà ïðåä ïðåäñòîÿùàòà "æèðà".
Ïîÿâè ñå åäèí ïàè-äå-ñàíòî, êîéòî ñåäíà áëèçî äî îëòàðà è ñå çàå äà ïðèâåòñòâóâà âÿðâàùèòå è ãîñòèòå, êàòî ãè ëúõàøå ñ ãúñòèòå êúëáà äèì, êîèòî âäúõâàøå îò ïóðàòà ñè, è ãè áëàãîñëàâÿøå, ïîäàâàéêè èì ÷àøà ëèêüîð ñÿêàø çà íÿêàêúâ ñúêðàòåí åâõàðèñòè÷åí ðèòóàë. Íèå òðèìàòà ñúùî êîëåíè÷èõìå è îòïèõìå îò ÷àøèòå: çàáåëÿçàõ áóòèëêàòà, îò êîÿòî ïðèñëóæíèêúò íàëèâàøå ïèòèåòî - áåøå "Äþáîíå", íî ñå ïîñòàðàõ äà ãî ïîãëúùàì òàêà, ñÿêàø å åëåêñèðúò íà æèâîòà. Íà ïîäèóìà àòàáàêèòå áÿõà âå÷å çàïî÷íàëè ãëóõî äà áàðàáàíÿò, à ïîñâåòåíèòå çàïÿâàõà õèìí â ÷åñò íà Åøó è íà Ïîìáà Æèðà: "Ñåó Òðàíêà Ðóàñ å Ìîæóáà! Å Ìîæóáà, å Ìîæóáà! Ñåòå Åíêðóñèëÿäàñ å Ìîæóáà! Å Ìîæóáà, å Ìîæóáà! Ñåó Ìàðàáî å Ìîæóáà! Å Ìîæóáà, å Ìîæóáà! Ñåó Òèðèðè å Ìîæóáà! Å Ìîæóáà, å Ìîæóáà! Åøó Âåëóäî å Ìîæóáà! À Ïîìáà Æèðà å Ìîæóáà!"
Ïðèñòúïèõà êúì îêàäÿâàíåòî, êîåòî ãëàâíèÿò ïàè-äå-ñàíòî èçâúðøè ñ ïîìîùòà íà åäíà êàäèëíèöà ñðåä çàäóøëèâ ìèðèñ íà èíäèàíñêè òàìÿí è ñúñ ñïåöèàëíè õèìíè êúì Îøàëà è êúì Íîñà Ñåíüîðà.
Àòàáàêèòå ó÷åñòèõà ðèòúìà è "êîíåòå" íàõëóõà â ïðîñòðàíñòâîòî ïðåä îëòàðà, èçïàäàéêè ïîñòåïåííî ïîä îìàÿòà íà òðàíñà.
Ìåæäó æåíèòå èìàøå íÿêîëêî åâðîïåéêè. Àëèå íè ïîñî÷è åäíà áëîíäèíêà, ãåðìàíñêà ïñèõîëîæêà, êîÿòî îò íÿêîëêî ãîäèíè âå÷å ó÷àñòâóâàëà â ðèòóàëèòå. Âñè÷êî áèëà îïèòàëà, íî àêî ÷îâåê íå å ïðåäðàçïîëîæåí, êàêòî êàçà Àëèå, àêî íå å "ïðåäîïðåäåëåí", íÿìà ñìèñúë: òàêà è íå äîñòèãàëà äî òðàíñà. Òàíöóâàøå ñúñ çàðåÿí â ïðàçíîòî ïðîñòðàíñòâî ïîãëåä, äîêàòî àòàáàêèòå íå äàâàõà ïî÷èâêà íèòî íà íåéíèòå, íèòî íà íàøèòå íåðâè, êúëáà ëþòèâ äèì çàëèâàõà çàëàòà è çàäóøàâàõà è ïóáëèêà, è ó÷àñòíèöè, óäðÿéêè âñè÷êè, ïðåäïîëàãàì, è åñòåñòâåíî ìåí, ïðàâî â ñòîìàõà. Íî òîâà ìè ñå áåøå ñëó÷âàëî è â øêîëàòà ïî ñàìáà â Ðèî, ïîçíàâàõ ïñèõîãîãè÷íàòà ñèëà íà ìóçèêàòà è øóìà, ñúùàòà, ïîä ÷èåòî âëèÿíèå èçïàäàò íàøèòå óìîïîáúðêàíè â ñúáîòíèòå äèñêîòåêè. Ãåðìàíêàòà òàíöóâàøå ñ øèðîêî îòâîðåíè î÷è, ñòðåìåøå ñå êúì ñàìîçàáðàâà ñ âñÿêî èñòåðè÷íî äâèæåíèå íà ñâîèòå êðàéíèöè. Ìàëêî ïî ìàëêî äðóãèòå äúùåðè íà ñâåòåöà èçïàäàõà â åêñòàç, îòìÿòàõà íàçàä ãëàâè, ëþëååõà òåëàòà ñè, ïëàâàõà ñðåä ìîðåòî íà ñàìîçàáðàâàòà, à òÿ, ñêîâàíà, ðàçñòðîåíà, ïîëóðàçïëàêàíà êàòî ÷îâåê, êîéòî îò÷àÿíî ñå ñòðåìè êúì îðãàçúì, ñå ìÿòàøå âáåñåíà, ÷å íèùî íå ñå ñëó÷âà. Ìú÷åøå ñå äà èçãóáè êîíòðîë íàä ñåáå ñè, íî ãî óñåùàøå âúâ âñåêè ìèã, íåùàñòíàòà òåâòîíêà, íîñåùà äîáðå òåìïåðèðàíîòî ÷åìáàëî â êðúâòà ñè.
À â òîâà âðåìå ïðåäîïðåäåëåíèòå âå÷å èçâúðøâàõà ñâîÿ ñêîê â íåèçâåñòíîòî, êðàéíèöèòå èì ñå âäúðâÿâàõà, ïîãëåäèòå èì ñòàâàõà áåçæèçíåíè, äâèæåíèÿòà - âñå ïî-ìàøèíàëíè, íî íå áåçñìèñëåíè, çàùîòî èçðàçÿâàõà ïðèðîäàòà íà ñèëàòà, êîÿòî ãè îáëàäàâàøå: åäíè ðàçìàõâàõà ðúöå âñòðàíè ñ äëàíè íàäîëó, ñÿêàø ïëàâàõà, äðóãè ñå âèåõà. Ïðèñëóæíèöèòå ãè ïîêðèâàõà ñ áåëè ëåíåíè ïëàòíà, çà äà îòäåëÿò îò ïîãëåäèòå íà òúëïàòà îíåçè, â êîèòî ñå âñåëÿâàõà íàé-ïðåêðàñíèòå äóõîâå...
Íÿêîè îò "êîíåòå" ðàçòúðñâàõà ñèëíî òåëàòà ñè, à òåçè, êîèòî áÿõà îáëàäàíè îò ïðåòîñ âåëüîñ, ïóõòÿõà ãëóõî - õúì-õúì-õúì, òàíöóâàéêè ñ òÿëî, ïðåâèòî îäâå êàòî ñòàðöè ñ áàñòóíè, è ñ äîëíà ÷åëþñò èçäàäåíà íàïðåä, ñÿêàø áÿõà áåççúáè, îò êîåòî ñòðàíèòå èì õëúòâàõà. Îáëàäàíèòå îò êàáîêëîñ ïúê ðåâÿõà ñèëíî êàòî âîèíè â àòàêà - ßõîó! , à ïðèñëóæíèöèòå ñå ñòàðàåõà äà óäúðæàò îíåçè, êîèòî íå ìîæåõà äà óïðàâëÿâàò ïîëó÷åíèòå ñâèøå ñèëè.

Áàðàáàíèòå áèåõà, äèìúò ñå èçäèãàøå âúâ âå÷å íàñèòåíèÿ ñ ïóøåê âúçäóõ. Äúðæàõ ïîä ðúêà Àìïàðî è èçâåäíúæ óñåòèõ, ÷å ñå èçïîòÿâà, òÿëîòî é çàòðåïåðè, óñòíèòå é ñå ðàçòâîðèõà.
- Íå ñå ÷óâñòâóâàì äîáðå, ïðîøåïíà ìè. 
- Èñêàì äà èçëÿçà.
Àëèå çàáåëÿçà, ÷å ñòàâà íåùî, è ìè ïîìîãíà äà ÿ èçâåäà. Âå÷åðíèÿò âúçäóõ ÿ îñâåæè.
- Ùå ñå îïðàâÿ, êàçà. 
- Ñèãóðíî ñúì ÿëà íåùî. È òåçè ìèðèçìè, ãîðåùèíàòà...
- Íå å âÿðíî, èçðå÷å ïàè-äå-ñàíòî, êîéòî íè áå ïðîñëåäèë íàâúí.
- Âèå èìàòå ñïîñîáíîñòè íà ìåäèóì è ðåàãèðàõòå íà ðèòóàëà, àç âè íàáëþäàâàõ.
- Ãëóïîñòè! - èçâèêà Àìïàðî è äîáàâè îùå íåùî íà åçèê, êîéòî íå ðàçáèðàõ.
Âèäÿõ, ÷å ïàè-äå-ñàíòî ïðåáëåäíÿ èëè ïî-òî÷íî ïîñèâÿ, êàêòî ñå êàçâà â ïðèêëþ÷åíñêèòå ðîìàíè çà õîðàòà ñ ÷åðíà êîæà.
- Ãëóïîñòè, ïîâäèãà ìè ñå, ÿëà ñúì íåùî, êîåòî íå å òðÿáâàëî... Ìîëÿ âè ñå, îñòàâåòå ìå äà ãëúòíà ìàëêî âúçäóõ. Âèå âëèçàéòå. Ïðåäïî÷èòàì äà ñúì ñàìà, íå ñúì òîëêîâà áåçïîìîùíà.
Ïîñëóøàõìå ÿ, íî êàòî âëÿçîõ, ñëåä ïàóçàòà íà îòêðèòî, ìèðèçìàòà, áàðàáàíèòå, ïîòòà, êîÿòî âå÷å îáëèâàøå âñè÷êè òåëà, è ñàìèÿò íå÷èñò âúçäóõ ìè ïîäåéñòâóâàõà êàòî ãëúòêà àëêîõîë íà ÷îâåê, êîéòî ñå âðúùà êúì ïèåíåòî ñëåä äúëãî âúçäúðæàíèå. Ïðîêàðàõ ðúêà ïî ÷åëîòî ñè è íÿêàêúâ ñòàðåö ìè ïîäàäå "àãîãîí", ìàëúê ïîçëàòåí ìóçèêàëåí èíñòðóìåíò, íåùî êàòî òðèúãúëíèê, íî ñúñ çâúí÷åòà, ïî êîèòî ñå óäðÿøå ñ ïðú÷èöà.
- Êà÷åòå ñå ãîðå, ïîáóòíà ìå êúì ïîäèóìà òîé.
- Ñâèðåòå, ùå âè ñòàíå ïî-äîáðå.
Â òîçè ñúâåò ñå ñúäúðæàøå èñòèíñêà õîìåîïàòè÷íà ìúäðîñò. Óäðÿõ ïî "àãîãîíà", êàòî ñå ñòðåìÿõ äà ñëåäâàì ðèòúìà íà áàðàáàíèòå, è ïîñòåïåííî çàïî÷íàõ äà óñåùàì êàê ñå âêëþ÷âàì â ðèòóàëà è ó÷àñòâóâàéêè â íåãî, êàê çàïî÷âàì äà ãî îâëàäÿâàì, ïðîïúæäàõ íàïðåæåíèåòî ñ äâèæåíèÿ íà ðúöåòå è êðàêàòà, îñâîáîæäàâàõ ñå îò òîâà, êîåòî ìå çàîáèêàëÿøå, êàòî ãî ïðåäèçâèêâàõ è íàñúð÷àâàõ. Ïî-êúñíî Àëèå ùåøå äà çàãîâîðè çà ðàçëèêàòà ìåæäó òåçè, êîèòî çíàÿò, è òåçè, êîèòî ïîíàñÿò.
Êîãàòî ìåäèóìèòå äîñòèãàõà âúðõà íà òðàíñà, ïðèñëóæíèöèòå ãè îòâåæäàõà åäèí ïî åäèí âñòðàíè, ñëàãàõà ãè äà ñåäíàò, ïðåäëàãàõà èì ïóðè è ëóëè. Âÿðâàùèòå, êîèòî íå áÿõà ïîñòèãíàëè îáëàäàâàíåòî, ñå ñïóñêàõà êúì òÿõ, êîëåíè÷åõà â êðàêàòà èì, øåïíåõà èì, ñëóøàõà ñúâåòèòå èì, ïîëó÷àâàõà áëàãîòâîðíàòà ïîðöèÿ äèì, âïóñêàõà ñå â èçëèÿíèÿ, èçæèâÿâàõà îáëåê÷åíèåòî. Íÿêîè äîðè èçïàäàõà â íåùî êàòî íà÷àëî íà òðàíñ, êîéòî ïðèñëóæíèöèòå îêóðàæàâàõà, íî íå òâúðäå óñúðäíî, âðúùàéêè ãè ñëåä òîâà â òúëïàòà, âå÷å ïîóêðîòåíè.
Íà "äàíñèíãà" òàíöóâàõà îùå ìíîãî êàíäèäàòè çà åêñòàçà. Ãåðìàíêàòà ñå äâèæåøå íååñòåñòâåíî, î÷àêâàéêè äà áúäå îáëàäàíà, íî íàïðàçíî. Íÿêîè áÿõà ñïîõîäåíè îò Åøó è ëèöàòà èì ñå èçêðèâÿâàõà îò çëîáà, åõèäñòâî, ïîäëîñò, à òåëàòà èì ñêà÷àõà êàòî ðàçãëîáåíè.

È â òîçè ìîìåíò çàáåëÿçàõ Àìïàðî.

Ñåãà çíàÿ, ÷å Õåñåä å ñåôèðà íå ñàìî íà êðàñîòàòà è ëþáîâòà. Êàêòî ðàçêàçâàøå Äèîòàëåâè, òÿ å è ìèãúò, êîãàòî áîæåñòâåíàòà ñúùíîñò ñå ðàçâèõðÿ è èçëèâà êúì ñâîÿòà áåçêðàéíà ïåðèôåðèÿ. Òÿ å ãðèæàòà íà æèâèòå êúì ìúðòâèòå, íî íå ìîæå íÿêîé äà íå å êàçàë, ÷å å è ãðèæàòà íà ìúðòâèòå êúì æèâèòå.
Óäðÿéêè "àãîãîíà", áÿõ ïðåñòàíàë äà ñëåäÿ êàêâî ñòàâà â çàëàòà, óâëå÷åí â òîâà äà êîíòðîëèðàì ñåáå ñè è äà ñëóøàì ìóçèêàòà. Àìïàðî íàâÿðíî ñå áåøå âúðíàëà îò äåñåòèíà ìèíóòè è âåðîÿòíî áå èçïèòàëà ñúùîòî, êîåòî àç áÿõ èçïèòàë â ïúðâèÿ ìèã. Íî íèêîé íå é áåøå äàë "àãîãîí", à è ìîæå áè òÿ íÿìàøå äà ãî ïðèåìå. Ïðèçîâàíà îò âúòðåøíè ãëàñîâå, òÿ ñå áåøå îòêàçàëà íàïúëíî äà èì ñå ïðîòèâîïîñòàâÿ.
Âèäÿõ ÿ êàê ñå âòóðâà ñðåä òàíöóâàùèòå, êàê ñïèðà èçâåäíúæ è âèðâà íååñòåñòâåíî ãëàâà íàãîðå ñ ïî÷òè âäúðâåíà øèÿ è êàê ñå îñòàâÿ áåçïàìåòíà íà íÿêàêâà ñëàäîñòðàñòíà ñàðàáàíäà ñ ðúöå, êîèòî íåäâóñìèñëåíî ïðåäëàãàõà òÿëîòî é.
- Ïîìáà Æèðà! Ïîìáà Æèðà! - çàâèêàõà íåêîëöèíà, êîèòî ñ ðàäîñò ïîñðåùàõà ÷óäîòî, çàùîòî òàçè âå÷åð æåíàòà äÿâîë îùå íå ñå áåøå ïîÿâèëà. - "O ñåó ìàíòî å äå âåëóäî, ðåáîðäàäî òîäî åì îóðî, î ñåó ãàðôî å äå ïðàòà, ìóéòî ãðàíäå å ñåó òåçîóðî... Ïîìáà Æèðà äàñ Àëìàñ, âåì òîìà ÷î ÷î..."

Íå ïîñìÿõ äà ÿ ñïðà. Ìîæå áè óäàðèòå ïî ìåòàëíèÿ òðèúãúëíèê ñà ìè ïîïðå÷èëè äà ñå ïðèñúåäèíÿ ïëúòñêè êúì ìîåòî ìîìè÷å èëè êúì õòîíè÷åñêèÿ äóõ, êîéòî òÿ âúïëúùàâàøå.
Ïðèñëóæíèöèòå ñå ïîãðèæèõà çà íåÿ, íàìåòíàõà ÿ ñ ðèòóàëíèÿ ïëàù, ïîäêðåïÿõà ÿ, äîêàòî òðàíñúò, êðàòêîòðàåí, íî èíòåíçèâåí, ïîñòåïåííî çàòèõâàøå. Îòâåäîõà ÿ êúì åäèí ñòîë, êîãàòî âå÷å áåøå ïëóâíàëà â ïîò è äèøàøå ñ ìúêà. Îòáëúñíà ñ æåñò òåçè, êîèòî ñå ïðèòåêîõà äà é èñêàò ïðîðî÷åñòâà, è ñå ðàçïëàêà.
Âå÷åðòà îòèâàøå êúì ñâîÿ êðàé. Ñëÿçîõ îò ïîäèóìà è ñå ñïóñíàõ êúì Àìïàðî, íî òàì âå÷å áåøå Àëèå è ìàñàæèðàøå ñëåïîî÷èÿòà é.
- Êàêúâ ïîçîð! - õëèïàøå òÿ.
- Íå âÿðâàõ, íå èñêàõ, íî êàê ìîæàõ äà...
- Ñëó÷âà ñå, ñëó÷âà ñå, óñïîêîÿâàøå ÿ íåæíî Àëèå.
- Íî òîãàâà íÿìà ñïàñåíèå, àç ñúì îùå ðîáèíÿ. Òè ñå ìàõàé! - îáúðíà ñå ãíåâíî êúì ìåí.
- Àç ñúì åäíà íåùàñòíà ìðúñíà íåãúðêà, äàéòå ìè ãîñïîäàð, çàñëóæàâàì ñè ãî!
- Ñëó÷âà ñå è ñ ðóñîêîñè àõåéöè, óòåøàâàøå ÿ Àëèå. - Òàêàâà å ÷îâåøêàòà ïðèðîäà...
Àìïàðî ïîèñêà äà ÿ çàâåäåì â òîàëåòíàòà. Ðèòóàëúò âå÷å ïðèêëþ÷âàøå. Ñàìà ïîñðåä çàëàòà, ãåðìàíêàòà îùå òàíöóâàøå, ñëåä êàòî áå ïðîñëåäèëà ñúñ çàâèñòëèâ ïîãëåä òîâà, êîåòî ñå áå ñëó÷èëî ñ Àìïàðî. Íî âå÷å ñå äâèæåøå ñàìî îò óïîðñòâî.
Àìïàðî ñå âúðíà ñëåä äåñåòèíà ìèíóòè, äîêàòî íèå ñå ñáîãóâàõìå ñ ïàè-äå-ñàíòî, êîéòî èçðàçÿâàøå çàäîâîëñòâîòî ñè îò ãîëåìèÿ óñïåõ íà íàøèÿ ïúðâè êîíòàêò ñúñ ñâåòà íà ìúðòâèòå.

Àëèå êàðàøå êîëàòà ìúë÷àëèâî âúâ âå÷å êúñíèÿ ÷àñ è ñå ãîòâåøå äà íè ïîæåëàå ëåêà íîù, êîãàòî ñïðÿ ïðåä íàøàòà êúùà. Íî Àìïàðî çàÿâè, ÷å ïðåäïî÷èòà äà ñå ïðèáåðå ñàìà.
- Çàùî íå ñå ïîðàçõîäèø? - îáúðíà ñå òÿ êúì ìåí.
- Âúðíè ñå, êîãàòî ñúì çàñïàëà. Ùå âçåìà õàï÷å. Èçâèíåòå ìå è äâàìàòà. Êàçàõ âè, ñèãóðíî ñúì ÿëà íåùî ëîøî. Âñè÷êè òåçè ìîìè÷åòà ñèãóðíî ñà ïèëè èëè ÿëè íåùî ëîøî. Ìðàçÿ ñòðàíàòà ñè. Ëåêà íîù.
Àëèå ðàçáðà êîëêî ñúì ïðèòåñíåí è ìè ïðåäëîæè äà îòèäåì â íÿêîé îò äåíîíîùíèòå áàðîâå íà Êîïàêàáàíà.
Ìúë÷àõ. Àëèå ïî÷àêà äà ãëúòíà ïèòèåòî ñè, ñëåä òîâà íàðóøè ìúë÷àíèåòî è ñìóùåíèåòî:
- Ðàñàòà èëè, àêî èñêàòå, êóëòóðàòà ïðåäñòàâëÿâàò ÷àñò îò íàøåòî ïîäñúçíàíèå. Äðóãà ÷àñò ñå íàñåëÿâà îò îáðàçè-àðõåòèïîâå, åäíàêâè çà âñè÷êè õîðà è çà âñè÷êè âåêîâå. Òàçè âå÷åð àòìîñôåðàòà, íàñòðîåíèåòî ïðèñïàõà áäèòåëíîñòòà íà âñè÷êè íè, âèå ñàì ãî óñåòèõòå. Àìïàðî ñìÿòàøå, ÷å å óíèùîæèëà îðèøà â ñúðöåòî ñè, íî èçâåäíúæ îòêðè, ÷å òå ñå êðèÿò îùå ïî-äúëáîêî â íåÿ. Íå ìèñëåòå, ÷å çà ìåí òîâà å ïîëîæèòåëíî ÿâëåíèå. ×óâàëè ñòå ìå äà ãîâîðÿ ñ óâàæåíèå çà òåçè ñâðúõåñòåñòâåíè åíåðãèè, êîèòî âèáðèðàò îêîëî íàñ â òàçè ñòðàíà. Íî íå ñìÿòàéòå, ÷å ãëåäàì ñ äîáðî îêî ðèòóàëèòå íà îáëàäàâàíåòî. Íå å åäíî è ñúùî äà ñè ïîñâåòåí è äà ñè ìèñòèê. Ïîñâåùàâàíåòî, èíòóèòèâíîòî ïðèåìàíå íà òàéíñòâàòà, êîåòî ðàçóìúò ìîæå äà îáÿñíè, å äúëáèíåí ïðîöåñ, áàâíî ïðåîáðàçóâàíå íà äóõà è íà òÿëîòî, êîåòî ìîæå äà äîâåäå äî äîáèâàíåòî íà ïî-âèñøè êà÷åñòâà è äîðè äî ïîñòèãàíå íà áåçñìúðòèåòî, íî å íåùî âúòðåøíî, ñêðèòî. Íå ñå ïðîÿâÿâà íàâúí, áîè ñå îò ÷óæäè ïîãëåäè è ïðåäè âñè÷êî å ïðîçðåíèå è äèñòàíöèÿ. Çàòîâà Âëàñòåëèíèòå íà Ñâåòà ñà ïîñâåòåíè, íî íå ñå äîêîñâàò äî ìèñòèêàòà. Ìèñòèêúò å çà òÿõ ðîá, ìÿñòî çà ïðîÿâà íà îíîâà Íóìèíîçî, ÷ðåç êîåòî ñå îòêðèâàò ñèìïòîìèòå íà åäíà òàéíà. Ïîñâåòåíèÿò îêóðàæàâà ìèñòèêà, ñëóæè ñè ñ íåãî, êàêòî âèå ñè ñëóæèòå ñ òåëåôîíà, çà äà óñòàíîâÿâà âðúçêà íà ðàçñòîÿíèå, êàêòî õèìèêúò èçïîëçóâà ëèñò÷åòî ëàêìóñ, çà äà ðàçáåðå, ÷å íà îïðåäåëåíî ìÿñòî äåéñòâóâà íÿêàêâî âåùåñòâî. Ìèñòèêúò å ïîëåçåí, çàùîòî å òåàòðàëåí, âúíøåí. À ïîñâåòåíèòå ñå ïîçíàâàò åäèíñòâåíî ïîìåæäó ñè. Ïîñâåòåíèÿò êîíòðîëèðà ñèëèòå, ÷èåòî âëèÿíèå ìèñòèêúò ïîíàñÿ. Â òîçè ñìèñúë íÿìà ðàçëèêà ìåæäó îáëàäàâàíåòî íà "êîíåòå" è åêñòàçà íà ñâåòà Òåðåñà äå Àâèëà [178] è íà ñâåòè Õóàí äå ëà Êðóñ [179]. Ìèñòèöèçìúò å äåìîêðàòè÷íî, àêî íå è äåìàãîãñêî ÿâëåíèå, äîêàòî ïîñâåùàâàíåòî å àðèñòîêðàòè÷íî.
- Ïðîÿâà íà ðàçóìà, à íå íà ïëúòòà.
- Â îïðåäåëåí ñìèñúë - äà. Âàøàòà Àìïàðî îæåñòî÷åíî å êîíòðîëèðàëà ñâîÿ ðàçóì è íå å âíèìàâàëà â òÿëîòî ñè. Ëàèêúò å ïî-ñëàá îò íàñ.

Áåøå ìíîãî êúñíî. Àëèå ìè ñúîáùè, ÷å íàïóñêà Áðàçèëèÿ. Îñòàâè ìè àäðåñà ñè â Ìèëàíî.
Ïðèáðàõ ñå âêúùè è íàìåðèõ Àìïàðî äà ñïè. Ìóøíàõ ñå òèõî äî íåÿ â ëåãëîòî, íà òúìíî, è öÿëà íîù íå ìîæàõ äà ìèãíà. Ñòðóâàøå ìè ñå, ÷å äî ìåí ëåæè íàïúëíî íåïîçíàòî ñúùåñòâî.

Ñóòðèíòà Àìïàðî ìè ñúîáùè, ÷å îòèâà â Ïåòðîïîëèñ ïðè íÿêàêâà ïðèÿòåëêà. Ðàçäåëèõìå ñå ñìóòåíè.
Çàìèíà ñ åäíà ïëàòíåíà ÷àíòà è àç íå ÿ ïîòúðñèõ ïîâå÷å. Ñëåä òîâà ìè ïèñà êðàòêî ïèñúìöå, òâúðäå íåÿñíî. Îáÿñíÿâàøå ìè, ÷å èìà íóæäà îò âðåìå çà ðàçìèñúë. Íå é îòãîâîðèõ.

Íå èçïèòâàõ íèòî òúãà, íèòî ðåâíîñò, íèòî ëþáîâíà ìúêà. ×óâñòâóâàõ óìà ñè îïðàçíåí, õëàäåí è ãëàäúê êàòî àëóìèíèåâà òåíäæåðà.
Îñòàíàõ îùå åäíà ãîäèíà â Áðàçèëèÿ, íî âå÷å ñ ìèñúëòà çà âðúùàíåòî. Ïîâå÷å íå âèäÿõ Àëèå, íèòî ïúê ïðèÿòåëèòå íà Àìïàðî. Ïðåêàðâàõ äúëãè ÷àñîâå íà ïëàæà, ïóñêàõ õâúð÷èëà, êîèòî ñà èçêëþ÷èòåëíî êðàñèâè òàì.


V

ÃÅÂÓÐÀ


34

Áåéäåëóñ, Äåòåéìåñ, Àäóëåêñ, Ìåòóêãàéí, Àòèíå, Ôôåêñ, Óêóèñóç, Ãàäèêñ, Ñîë. Veni cito cum tuis spiritibus [180].
("Ïèêàòðèêñ", 1305, 152)


Ïðúñâàíåòî íà Ñúäîâåòå. Äèîòàëåâè ÷åñòî ìè áåøå ãîâîðèë çà êúñíàòà êàáàëèñòèêà íà Èñààê Ëóðèÿ [181], â êîÿòî ñå ãóáè ïîäðåäåíîòî ðàç÷ëåíÿâàíå íà ñåôèðèòå. Ñúòâîðåíèåòî, êàçâàøå òîé, å ðåçóëòàò îò áîæåñòâåíîòî äèõàíèå, êàòî ó÷åñòåíîòî äèøàíå èëè äåéñòâèåòî íà êîâàøêèÿ ìÿõ.
- Âåëèêàòà àñòìà íà Áîãà - äîïúëíè Áåëáî.
- Îïèòàé ñå äà ñúçäàäåø íåùî îò íèùîòî. Òî ìîæå äà ñòàíå ñàìî âåäíúæ â æèâîòà. Çà äà èçäóõà ñâåòà, êàêòî ñå äóõà ñòúêëåíà êîëáà, Áîã òðÿáâà äà íàïðàâè óñèëèå - äà âäúõíå è ïîñëå äà èçïóñíå äúëãîòî ñâåòåùî ñâèñòåíå íà äåñåòòå ñåôèðè.
- Ñâèñòåíå èëè ñâåòëèíåí ëú÷?
- Áîã äóõíà è íàñòàíà ñâåòëèíà.
- Ìàñìåäèè.
- Íî å áèëî íåîáõîäèìî ñâåòëèíàòà íà ñåôèðèòå äà ñå ñúáåðå â ñúäîâå, êîèòî äà èçäúðæàò òÿõíàòà ìîù. Ñúäîâåòå, ïðåäíàçíà÷åíè äà ïîåìàò Êåòåð, Õîõìà è Áèíà, óñòîÿëè íà òÿõíàòà ïîðàçÿâàùà ñèëà, äîêàòî ïðè ïî-íèñêèòå ñåôèðè, îò Õåñåä äî Éåñîä, ñâåòëèíà è äúõ ñå ñëåëè â åäèí óäàð, è òî òîëêîâà ñèëåí, ÷å ñúäîâåòå ñå ïðúñíàëè. ×àñòèöèòå ñâåòëèíà ñå ðàçïèëåëè ïî âñåëåíàòà è îò òÿõ ñå ðîäèëà ãðóáàòà ìàòåðèÿ.
- Ïðúñâàíåòî íà Ñúäîâåòå å îãðîìíî áåäñòâèå, êàçâàøå ñ òðåâîãà Äèîòàëåâè.
- Íÿìà ïî-íåâúçìîæíî íåùî çà æèâååíå îò åäèí íåñúâúðøåí ñâÿò. Íàâÿðíî îùå îò ñúçäàâàíåòî ñè êîñìîñúò å íîñåë íÿêàêúâ íåäúã, êîéòî è íàé-ìúäðèòå ðàâèíè íå ñà ìîãëè äà îáÿñíÿò. Ìîæå áè â ìîìåíòà, êîãàòî Áîã å èçäèøàë, â ïúðâîíà÷àëíèÿ ñúä ñà îñòàíàëè êàïêè ìàçíèíà, íÿêàêâà ìàòåðèàëíà óòàéêà, ðåñõèìó, è Áîã âå÷å ñå å èçëÿë çàåäíî ñ òàçè óòàéêà. Èëè ïúê ðàêîâèíèòå, êåëèïîò, ïúðâîíà÷àëàòà íà ðàçîðåíèåòî, ïîäëî ñà ïîäãîòâÿëè ñâîÿòà êëîïêà.
- Ãàäíà ïàïëà÷ ñà òåçè êåëèïîò, êîìåíòèðàøå Áåëáî, àãåíòè íà ñàòàíèíñêèÿ äîêòîð Äðàêóëà... È ïîñëå?
- Ïîñëå, îáÿñíÿâàøå òúðïåëèâî Äèîòàëåâè, â ñâåòëèíàòà íà ñòðîãèÿ ñúäíèê, Ãåâóðà, íàðè÷àíà îùå Ïàõàä, Óæàñà, ñåôèðàòà, êúäåòî ñïîðåä Èñààê ñå ïðîÿâÿâà Ñëÿïîòî Çëî, ðàêîâèíèòå ïðèåìàò ðåàëíî ñúùåñòâóâàíå.
- È ñà ñðåä íàñ? - çàïèòà Áåëáî.
- Îãëåäàéòå ñå, îòâúðíà Äèîòàëåâè.
- Íî èçëèçà ëè ñå îòòàì?
- Ïî-ñêîðî ñå âëèçà îòíîâî, êàçà Äèîòàëåâè.
- Âñè÷êî å åìàíàöèÿ íà Áîãà âñëåäñòâèå ñâèâàíåòî íà öèìöóìà. Íàøèÿò ïðîáëåì å äà ïîñòèãíåì òèêêóíà, âðúùàíåòî, âúçñòàíîâÿâàíåòî íà Àäàì Êàäìîí [182]. Òîãàâà ùå ñúãðàäèì îòíîâî öÿëîòî â ðàâíîâåñíàòà ñòðóêòóðà íà ïàðñóôèì, èëè ïî-òî÷íî ôîðìèòå, êîèòî ùå çàìåñòÿò ñåôèðèòå. Âúçäèãàíåòî íà äóøàòà å êàòî êîïðèíåíà âðúâ, áëàãîäàðåíèå íà êîÿòî èñêðåíàòà âÿðà ùå íàìåðè ïèïíåøêîì â ìðàêà ïúòÿ êúì ñâåòëèíàòà. Òàêà âúâ âñåêè ìèã ñâåòúò, êîìáèíèðàéêè áóêâèòå íà Òîðàòà, ñå ñòðåìè êúì ïðåîòêðèâàíåòî íà åñòåñòâåíàòà ôîðìà, êîåòî ùå ìó ïîçâîëè äà èçëåçå îò óæàñÿâàùèÿ õàîñ.
È òîâà ïðàâÿ àç ñåãà, ïîñðåä íîù, â íååñòåñòâåíàòà òèøèíà íà òåçè õúëìîâå. Íî îíàçè âå÷åð â Ïåðèñêîïà îùå ñå ÷óâñòâóâàõ îáâèò â ëèãàâàòà ñëþíêà íà ðàêîâèíèòå, êîèòî óñåùàõ íàîêîëî ñè, íåâèäèìè ñòóäåíîêðúâíè îõëþâè, èíêðóñòèðàíè â êðèñòàëíèòå ñúäîâå íà Ìóçåÿ, ñêðèòè ìåæäó áàðîìåòðè è ðúæäÿñàëè ÷àñîâíèêîâè êîëåëà, çàñòèíàëè â ãëóõà íåïîäâèæíîñò. Ìèñëåõ ñè, ÷å àêî å èìàëî ïðúñâàíå íà ñúäîâå, ïúðâàòà ïóêíàòèíà íàâÿðíî ñå å ïîëó÷èëà îíàçè âå÷åð â Ðèî, ïî âðåìå íà ðèòóàëà, íî åêñïëîçèÿòà å ñòàíàëà ïðè âðúùàíåòî ìè â ðîäèíàòà. Áàâíî, áåçøóìíî, òàêà, êàêòî âñè÷êè ñå îçîâàâàìå â òèíÿòà íà ãðóáàòà ìàòåðèÿ, êúäåòî ÷åðâåéîïîäîáíè ñúùåñòâà ñå ðàçãúâàò â åäíî íåèñòîâî ñúâêóïëåíèå.

Âúðíàõ ñå îò Áðàçèëèÿ, áåç äà çíàÿ êîé ñúì. Íàáëèæàâàõ òðèäåñåòòå. Íà òàçè âúçðàñò áàùà ìè å áèë âå÷å áàùà, çíàåë å êîé å è êúäå æèâåå.
Äîêàòî àç áÿõ äàëå÷å îò ñòðàíàòà ñè, à â òîâà âðåìå â Èòàëèÿ ñå áÿõà ñëó÷èëè âàæíè ñúáèòèÿ, æèâååõ â åäèí íàäúõàí ñ íåâåðîÿòíè íåùà ñâÿò, êúäåòî íîâèíèòå îò Åâðîïà ïðèñòèãàõà ñ îðåîëà íà ëåãåíäàòà. Ìàëêî ïðåäè äà íàïóñíà äðóãîòî ïîëóêúëáî, ñè ïîçâîëèõ åäíà ðàçõîäêà ñúñ ñàìîëåò íàä ãîðèòå íà Àìàçîíèÿ è â ñàìîëåòà ìè ïîïàäíà ìåñòåí âåñòíèê, âåðîÿòíî êóïåí îò íÿêîé ïúòíèê ïðè êàöàíåòî íè âúâ Ôîðòàëåñà. Íà ïúðâàòà ñòðàíèöà ñå ìúäðåøå ñíèìêàòà íà ÷îâåê, êîãîòî ïîçíàâàõ îò âðåìåòî, êîãàòî ñå íàëèâàøå ñ áÿëîòî âèíî íà Ïèëàä. Òåêñòúò îòäîëó ãëàñåøå: "Òîâà å ìúæúò, êîéòî óáè Ìîðî".
Åñòåñòâåíî, êàêòî ðàçáðàõ ïî-êúñíî, íå òîé áåøå óáèë Ìîðî. Àêî èìàøå çàðåäåí ïèñòîëåò, òîé ïî-ñêîðî áè ñòðåëÿë â óõîòî ñè, çà äà ïðîâåðè êàê ôóíêöèîíèðà. Ïðîñòî ñå íàìèðàë â åäèí àïàðòàìåíò, êîãàòî ïîëèöèÿòà íàõëóëà, à òàì, ïîä ëåãëîòî, äðóã áèë ñêðèë òðè ïèñòîëåòà è äâà ïàêåòà åêñïëîçèâ. Â íåòðåçâî ñúñòîÿíèå ñåäÿë íà ëåãëîòî, çàùîòî òî áèëî åäèíñòâåíàòà ìåáåë â òàçè ñòàÿ, êîÿòî ãðóïà áèâøè ó÷àñòíèöè â øåñòäåñåò è îñìà íàåëè, çà äà çàäîâîëÿâàò ïëúòñêèòå ñè æåëàíèÿ. Àêî íå å áèëà óêðàñåíà ñàìî ñ åäèí àôèø íà "Èíòè Èëèìàíè" [183], òàçè ñòàÿ ìîæåëà äà ìèíå çà îáèêíîâåíà ãàðñîíèåðà. Åäèí îò ãðóïàòà áèë ñâúðçàí ñ íÿêàêâà âúîðúæåíà îðãàíèçàöèÿ, íî îñòàíàëèòå íå çíàåëè, ÷å ôèíàíñèðàò òàêîâà ãíåçäî. Òàêà âñè÷êè áèëè çàäúðæàíè çà åäíà ãîäèíà.
Òâúðäå íåÿñíà ìè áåøå Èòàëèÿ îò ïîñëåäíèòå ãîäèíè. Áÿõ ÿ íàïóñíàë ïðåä ïðàãà íà ãîëåìè ñúòðåñåíèÿ, ïî÷òè ñ ÷óâñòâî çà âèíà, çàùîòî áÿãàõ â ìîìåíò íà ðàç÷èñòâàíå íà ñìåòêè. Çàìèíàõ â ìîìåíò, êîãàòî ìîæåõ äà ïîçíàÿ ïîëèòè÷åñêèòå ïîçèöèè íà âñåêè ñàìî ïî òîíà íà ãëàñà ìó, ïî ñòðîåæà íà ôðàçàòà ìó, ïî îïðåäåëåíè öèòàòè. Âúðíàõ ñå, íî âå÷å íå ðàçáèðàõ êîé ñ êîãî å. Íå ñå ãîâîðåøå çà ðåâîëþöèÿ; òåçè, êîèòî îáÿâÿâàõà, ÷å ñà íàëÿâî, öèòèðàõà Íèöøå è Ñåëèí [184], à äåñíèòå ñïèñàíèÿ ïîäêðåïÿõà áîðáàòà çà íåçàâèñèìîñò íà Òðåòèÿ ñâÿò.
Îòèäîõ â "Ïèëàä", íî ñå ïî÷óâñòâóâàõ íà ÷óæäà òåðèòîðèÿ. Áèëÿðäúò îùå ñòîåøå, âèäÿõ ïî÷òè ñúùèòå õóäîæíèöè, íî ìëàäåæêàòà ôàóíà ñå áå ïðîìåíèëà. Íàó÷èõ, ÷å íÿêîè îò ïîñåòèòåëèòå ñà îòêðèëè øêîëè çà òðàíñöåíäåíòàëíà ìåäèòàöèÿ è ìàêðîáèîòè÷íè ðåñòîðàíòè. Çàïèòàõ äàëè íÿêîé íå å îòêðèë çàâåäåíèå çà óìáàíäà. Íå, ÿâíî áÿõ èçïðåâàðèë ñúáèòèÿòà, ðàçïîëàãàõ ñ îùå íåïîçíàòè çíàíèÿ.
Çà äà ïîääúðæà "èñòîðè÷åñêîòî" ÿäðî, Ïèëàä áåøå çàêóïèë îùå åäèí ôëèïåð ñòàð ìîäåë, îò òåçè, êîèòî âå÷å ïðèëè÷àõà íà êîïèÿ, íàïðàâåíè îò Ëèõòúíñòåéí [185], è ñå êóïóâàõà íà åäðî îò àíòèêâàðèòå. Íî äî íåãî, íàîáèêîëåíè îò íàé-ìëàäèòå, áÿõà íàðåäåíè äðóãè ìàøèíè, ñúñ ñâÿòêàùè åêðàíè, ïî êîèòî ïëàâàõà íà ÿòà ìåõàíè÷íè ÿñòðåáè, êàìèêàäçåòà íà Êîñìîñà, èëè ïúê íÿêîÿ æàáà ïîäñêà÷àøå íàïðåä-íàçàä, èçäàâàéêè ïèñêëèâè çâóöè íà ÿïîíñêè. "Ïèëàä" ñå áåøå ïðåâúðíàë â åäíî áåçóìíî ìèãàíå íà çëîâåùè ñâåòëèíè è ìîæå áè ïðåä åêðàíà íà Ãàëàêòèêàòà áÿõà ïðåìèíàëè è ïðàòåíèöèòå íà ×åðâåíèòå áðèãàäè, èçïúëíÿâàéêè ìèñèÿòà ñè äà ñúáèðàò ïðèâúðæåíèöè. Íî å òðÿáâàëî äà èçîñòàâÿò ôëèïåðèòå, çàùîòî, åñòåñòâåíî, íå ìîæå äà ñå èãðàå íà ôëèïåð, êîãàòî íà ïîÿñà ñè èìàø ïèñòîëåò.
Òîâà ãî çíàåõ îò ïî-ðàíî, îò ìîìåíòà, êîãàòî ïðîñëåäèõ ïîãëåäà íà Áåëáî, êîéòî íå ñå îòäåëÿøå îò Ëîðåíöà Ïåëåãðèíè. Ïðîçðÿõ äîíÿêúäå òîâà, êîåòî Áåëáî áå ðàçáðàë ìíîãî ïî-äîáðå è êîåòî îòêðèõ â åäèí îò íåãîâèòå ôàéëîâå. Ëîðåíöà íå ñå ñïîìåíàâà â íåãî, íî å ÿñíî çà êîãî ñòàâà äóìà: ñàìî òÿ èãðàåøå íà ôëèïåð ïî òîçè íà÷èí.

_________________________________________________________
èìå íà ôàéëà: ôëèïåð
_________________________________________________________

Íà ôëèïåð ñå èãðàå íå ñàìî ñ ðúöåòå, íî è ñúñ ñëàáèíèòå. Ïðè ôëèïåðà âúïðîñúò íå å äà ñïðåø òîï÷åòî, ïðåäè äà õëúòíå â êðàéíàòà äóïêà, íèòî äà ãî èçñòðåëÿø îáðàòíî äî öåíòúðà ñ îñòúð øóò íà çàùèòíèê, à äà ãî íàêàðàø äà ñå çàáàâè íàé-ãîðå, êúäåòî ñâåòëèííèòå ìèøåíè ñà ïî-íàãúñòî, êàòî ñå îòáëúñêâà îò åäíà â äðóãà, âúðòåéêè ñå îáúðêàíî è áÿñíî, íî ñÿêàø ïî òâîÿ âîëÿ. À òîâà ñå ïîëó÷àâà íå ÷ðåç óäàðèòå íà òîï÷åòàòà, à êàòî ïðåäàâàø òðåïòåíèÿ íà öÿëàòà êàñà, è òî òàêà íåæíî, ÷å ôëèïåðúò äà íå ãè óñåùà è äà íå ñå ðàçäðóñâà öåëèÿò. Òîâà ìîæå äà ñå ïðàâè ñàìî ñúñ ñëàáèíèòå è ïî-òî÷íî ñ åäíà èãðà íà áåäðàòà, òàêà ÷å ñëàáèíèòå äà íå áëúñêàò, ïî-ñêîðî äà ñå îòúðêâàò - êàòî óäîâîëñòâèåòî îò ïðèáëèæàâàíåòî íà îðãàçìà. È âñúùíîñò àêî òàçúò ñå äâèæè åñòåñòâåíî, òëàñúêúò ñå äàâà îò ñåäàëèùíèòå ìóñêóëè, íî òúé íåæíî, ÷å òîé äîñòèãà äî ñëàáèíèòå âå÷å ïðèòúïåí êàêòî ïðè áèëêîëå÷åíèåòî, ïðè êîåòî ëå÷åáíèÿò åôåêò å òîëêîâà ïî-ñèëåí, êîëêîòî ïî-äúëãî ðàçêëàùàø òå÷íîñòòà â åïðóâåòêàòà, ïðèáàâÿéêè âñå íîâè ïîðöèè âîäà, äîêàòî âåùåñòâîòî ñå ðàçòâîðè îêîí÷àòåëíî â íåÿ. È åòî, ñëàáèíèòå ïðèäàâàò íà êàñàòà ñúâñåì ñëàá òîê, ôëèïåðúò ðåàãèðà íà òîçè òîê, áåç äà íåðâíè÷è, òîï÷åòî òðúãâà ïðèâèäíî ïðîòèâ èíåðöèÿòà, ïðîòèâ ãðàâèòàöèÿòà, ïðîòèâ çàêîíèòå íà äèíàìèêàòà, ïðîòèâ õèòðèíèòå íà êîíñòðóêòîðà, êîéòî å èñêàë òî äà ñå äâèæè ñâåòêàâè÷íî, è îïèÿíåí îò ñâîÿòà ñîáñòâåíà äâèãàòåëíà ñèëà, îñòàâà äà ó÷àñòâóâà â èãðàòà çà âå÷íè âðåìåíà. Íî çà öÿëîòî òîâà ìàéñòîðñòâî ñà íåîáõîäèìè æåíñêè ñëàáèíè, ïðè êîèòî ìåæäó ïóáèñà è ðúáà íà èãðàëíàòà ìàøèíà íÿìà åðàêòèëíî ãúáåñòî òÿëî, à ñàìî êîæà, íåðâè è êîñòè, ñòåãíàòè â äæèíñè, è ñóáëèìèðàí åðîòè÷åí áÿñ ïëþñ ïðåñòîðåíà ôðèãèäíîñò, ïëþñ áåçêîðèñòíà ïðèñïîñîáèìîñò êúì ÷óâñòâèòåëíîñòòà íà ïàðòíüîðà. Óäîâîëñòâèåòî äà ðàçïàëâàø íåãîâîòî æåëàíèå, áåç äà ïðåêàëÿâàø ñúñ ñâîåòî: àìàçîíêàòà òðÿáâà äà äîêàðà ôëèïåðà äî ëóäîñò, íàñëàæäàâàéêè ñå íà ïðåä÷óâñòâèåòî, ÷å ñëåä ìàëêî ùå ãî èçîñòàâè.
_________________________________________________________


Ìèñëÿ, ÷å Áåëáî ñå å âëþáèë â Ëîðåíöà Ïåëåãðèíè â ìîìåíòà, êîãàòî å ðàçáðàë, ÷å òÿ ìîæå äà ìó îáåùàå åäíî íåäîñòèæèìî ùàñòèå. È ñìÿòàì, ÷å ÷ðåç íåÿ òîé çàïî÷íà äà óñåùà åðîòè÷íèÿ õàðàêòåð íà àâòîìàòà, äà ðàçãëåæäà ìàøèíàòà êàòî ìåòàôîðà íà êîñìè÷åñêîòî òÿëî, à ìåõàíè÷íàòà èãðà - êàòî òàëèñìàí. Âå÷å ñå îïèâàøå îò êîíòàêòà ñ Àáóëàôèÿ è ìîæå áè áå ïðîíèêíàò îò äóõà íà "Ïðîåêòà Õåðìåñ". Áåç ñúìíåíèå âå÷å áåøå âèäÿë Ìàõàëîòî. Ëîðåíöà Ïåëåãðèíè, íå çíàÿ ïî êàêâà ëîãèêà, ìó îáåùàâàøå Ìàõàëîòî.

Â íà÷àëîòî ìè áåøå íåîáõîäèìî óñèëèå äà ñå àäàïòèðàì íàíîâî êúì "Ïèëàä". Ìàëêî ïî ìàëêî, è òî íå âñÿêà âå÷åð, â äæóíãëàòà îò ÷óæäè çàïî÷íàõ äà îòêðèâàì áëèçêè ëèöà, íà îöåëåëèòå, ìàêàð è ïðîìåíåíè îò óñèëèåòî äà ïîêàæàò èñòèíñêèÿ ñè ëèê: åäèí - ñëóæèòåë â ðåêëàìíà àãåíöèÿ, äðóã - äàíú÷åí êîíñóëòàíò, òðåòè - ïðîäàâà÷ â êíèæàðíèöà (íî àêî ïðåäè ïëàñèðàøå êíèãè íà ×å Ãåâàðà, ñåãà ïðåäëàãàøå áóäèçúì, áèëêîëå÷åíèå, àñòðîëîãèÿ). Ïîçíàõ ãè, ìàëêî ôúôëåõà, òóê-òàì íÿêîé áÿë êîñúì, ñòèñíàëè ÷àøàòà óèñêè â ðúêà, è ìè ñå ñòîðè, ÷å áåøå ñúùîòî "áåéáè" îòïðåäè äåñåò ãîäèíè, êîåòî áÿõà áëèçàëè áàâíî-áàâíî â ïðîäúëæåíèå íà ìåñåöè.
- Êàêâî ïðàâèø? Âå÷å íå èäâàø ïðè íàñ, çàãîâîðè ìå åäèí.
- Êîè ñòå âèå ñåãà? - Ïîãëåäíà ìå, ñÿêàø íå ìå áåøå âèæäàë ñòî ãîäèíè.
- Ñëóæèòå íà äúðæàâàòà, òàêà ëè?
Ïî-äîáðå äà ñè áÿõ äúðæàë åçèêà çàä çúáèòå.

Ðåøèõ äà ñè èçìèñëÿ íÿêàêâà ðàáîòà. Ñúçíàâàõ, ÷å ðàçïîëàãàì ñ äîñòà çíàíèÿ, íàèñòèíà ðàçïîêúñàíè, íî áÿõ â ñúñòîÿíèå äà ãè ñâúðæà ïîìåæäó èì ñàìî çà íÿêîëêî ÷àñà â íÿêîÿ áèáëèîòåêà. Òúé êàòî âñåêè ÷îâåê òðÿáâàøå äà èìà íÿêàêâà òåîðèÿ, ïðè çàìèíàâàíåòî ñè àç ñòðàäàõ, ÷å íÿìàì òàêàâà. Êîãàòî ñå âúðíàõ, áåøå íåîáõîäèìî ñàìî äà áîðàâÿ ñ ïîíÿòèÿòà è âñè÷êè ìå ãëåäàõà ñúñ çÿïíàëà óñòà, à îùå ïî-äîáðå áåøå, ÷å òîâà, êîåòî ãîâîðåõ, íå áåøå àêòóàëíî. Äîðè â óíèâåðñèòåòà, êúäåòî ñå îòáèõ äà ðàçáåðà äàëè íÿìà íÿêîÿ ðàáîòà çà ìåí. Çàëèòå áÿõà ñïîêîéíè, ñòóäåíòèòå ñå ìÿðêàõà ïî êîðèäîðèòå êàòî ïðèçðàöè, ðàçìåíÿéêè ñè çëå ñúñòàâåíè áèáëèîãðàôèè. À àç óìååõ äà ïðàâÿ áèáëèîãðàôèè.
Åäèí äåí íÿêàêúâ ÷åòâúðòîêóðñíèê ìå âçå çà ïðåïîäàâàòåë (ïðåïîäàâàòåëè è ñòóäåíòè ïî îíîâà âðåìå âå÷å áÿõà íà åäíà âúçðàñò) è ìå çàïèòà êàêâî å íàïèñàë îíçè ëîðä Ñàíäîñ, öèòèðàí â ëåêöèÿòà çà öèêëè÷íèòå êðèçè â èêîíîìèêàòà. Îáÿñíèõ ìó, ÷å å ãåðîé íà Õîôìàíñòàë [186], à íå èêîíîìèñò.
Ñúùàòà âå÷åð îòèäîõ íà ñáèðêà íà ñòàðè ïðèÿòåëè è ñå ñðåùíàõ ñ åäíî ìîì÷å, êîåòî ðàáîòåøå â èçäàòåëñòâî. Ïîñòúïèë êàòî ðåäàêòîð, ñëåä êàòî èçäàòåëñòâîòî ïðåñòàíàëî äà ïóáëèêóâà ðîìàíèòå íà ôðåíñêèòå êîëàáîðàöèîíèñòè, çà äà ñå ïîñâåòè íà àëáàíñêè ïîëèòè÷åñêè òåêñòîâå. Îòêðèõ, ÷å îùå ñå èçäàâàò ïîëèòè÷åñêè êíèãè, íî âå÷å â ïðàâèòåëñòâåíàòà ëèíèÿ. È âñå ïàê îò âðåìå íà âðåìå ïóáëèêóâàëè äîáðè ôèëîñîôñêè òðóäîâå. "Ïðåäèìíî êëàñèêà" - óòî÷íè òîé è ïðîäúëæè:
- Âïðî÷åì òè, êîéòî ñè ôèëîñîô...
- Áëàãîäàðÿ òè, íî çà ñúæàëåíèå íå ñúì.
- Å, õàéäå, òè çíàåøå âñè÷êî ïî îíîâà âðåìå. Ñåãà ïðåãëåæäàì ïðåâîäà íà åäèí òåêñò çà êðèçàòà íà ìàðêñèçìà è òàì èìà åäèí öèòàò îò íÿêîé ñè Àíñåëì Êåíòúðáúðèéñêè. Êîé å òîé? Íå ãî íàìåðèõ äîðè â ãîëåìèÿ ðå÷íèê íà àâòîðèòå.
Îáÿñíèõ ìó, ÷å ñòàâà äóìà çà Àíñåëìî îò Àîñòà, íî ÷å àíãëè÷àíèòå ãî íàðè÷àò òàêà, çàùîòî âèíàãè ñå ïðàâÿò íà èíòåðåñíè.
È òîãàâà äîéäå ïðîñâåòëåíèåòî: àç èìàõ ïðîôåñèÿ. Ðåøèõ äà îñíîâà àãåíöèÿ çà êóëòóðíà èíôîðìàöèÿ.
Íåùî êàòî äåòåêòèâ â îáëàñòòà íà çíàíèåòî. Âìåñòî äà êèñíà ïî íîùíè áàðîâå è êðú÷ìè, ùÿõ äà ïîñåùàâàì áèáëèîòåêè, êíèæàðíèöè, óíèâåðñèòåòè. È îñâåí òîâà äà ñè ñòîÿ â êàáèíåòà, ñ êðàêà íà ìàñàòà è êàðòîíåíà ÷àøà óèñêè â ðúêà, êóïåíà îò áàêàëíèöàòà íà úãúëà. Çâúíè òåëåôîíúò è òè êàçâàò:
- Ïðåâåæäàì êíèãà è ñå çúïúíàõ íà íÿêîé ñè Ìóòàêàëìèí. Íå ìîãà äà ãî îòêðèÿ.
Òè ñúùî íå ãî çíàåø, íî òîâà íå å âàæíî. Èñêàø äâà äíè ñðîê. Îòèâàø â áèáëèîòåêàòà, ïî÷âàø äà ðîâèø â êàòàëîçèòå, ïî÷åðïâàø ñ öèãàðà ÷èíîâíèêà îò èíôîðìàöèîííàòà ñëóæáà, óëàâÿø íÿêàêâà ñëåäà. Âå÷åðòà êàíèø â áàðà åäèí àñèñòåíò ïî èñëÿìèñòèêà, çàìàéâàø ãî ñ åäíà áèðà è òîé òè äàâà òúðñåíàòà èíôîðìàöèÿ, åé òàêà, çà íèùî. Ïîñëå ñå îáàæäàø íà êëèåíòà:
- Ìóòàêàëèìóíèòå ñà ðàäèêàëíè ìþñþëìàíñêè òåîëîçè îò âðåìåòî íà Àâèöåíà, òâúðäåëè, ÷å ñâåòúò å íåùî êàòî ïðàøåö îò ñëó÷àéíîñòè è ñå ñïîÿâà âúâ ôîðìè ñàìî ïðè íÿêàêúâ ìèãíîâåí è ñëó÷àåí àêò íà áîæèÿòà âîëÿ. Äîñòàòú÷íî áèëî Áîã äà ñå ðàçñåå çà ìîìåíò, è âñåëåíàòà ùÿëà äà ñå ðàçïàäíå. ×èñòà àíàðõèÿ íà àòîìèòå, áåç âñÿêàêúâ ñìèñúë. Ñòèãà ëè âè? Òúðñèõ òðè äíè, âèå ùå ðåøèòå...
Èìàõ êúñìåò äà íàìåðÿ äâå ñòàè÷êè ñ êóõíÿ â åäíà ñòàðà ñãðàäà, íàèñòèíà äîñòà äàëå÷å îò öåíòúðà, â êîÿòî âåðîÿòíî íÿêîãà ñà ñå ïîìåùàâàëè êàíöåëàðèèòå íà âå÷å íåñúùåñòâóâàùà ôàáðèêà. Áÿõà ÿ ðåìîíòèðàëè è ïðåâúðíàëè ñòàèòå â ìíîæåñòâî ìàëêè àïàðòàìåíòè, êîèòî èçëèçàõà íà äúëúã êîðèäîð. Ìîÿò ñå íàìèðàøå ìåæäó åäíà àãåíöèÿ çà íåäâèæèìè èìîòè è åäíà ëàáîðàòîðèÿ çà ïðåïàðèðàíå íà æèâîòíè ("À. Ñàëîí - òàêñèäåðìèñò"). Ïðèëè÷àøå íà àìåðèêàíñêè íåáîñòúðãà÷ îò òðèäåñåòòå ãîäèíè, ÷óâñòâóâàõ ñå êàòî Ìàðëîó, ñàìî äåòî íÿìàõ îñòúêëåíà âðàòà. Íàìåðèõ åäíà êóøåòêà çà âòîðàòà ñòàÿ, ïúðâàòà äî âõîäà ïîäðåäèõ êàòî îôèñ. Â äâà øêàôà çàïî÷íàõ îòòóê-îòòàì äà ñúáèðàì åíöèêëîïåäèè, ðå÷íèöè, ñïðàâî÷íèöè, êàòàëîçè. Ïî ïðèíöèï áÿõ ðåøèë äà íàïðàâÿ êîìïðîìèñ ñúñ ñúâåñòòà ñè è äà ïðèåìàì ïîðú÷êè çà äèïëîìíè ðàáîòè íà îò÷àÿíè ñòóäåíòè. Íå áåøå òðóäíî, òðÿáâàøå ñàìî äà îòèäà è äà ïðåïèøà äèïëîìíèòå ðàáîòè îòïðåäè äåñåò ãîäèíè. Îñâåí òîâà ïðèÿòåëè îò èçäàòåëñòâà ìè ïðàùàõà ðúêîïèñè íà ÷óæäåñòðàííè êíèãè çà ðåöåíçèè, åñòåñòâåíî, íàé-íåïðèÿòíèòå è ñðåùó ìèíèìàëíî çàïëàùàíå.
Íî òðóïàõ îïèò, çíàíèÿ è íèùî íå èçõâúðëÿõ. Ñúáèðàõ âñè÷êî. Íå ñè ìèñëåõ äà âêàðâàì äàííèòå â êîìïþòúð (òî÷íî òîãàâà èçëèçàõà íà ìîäà è Áåëáî ùåøå äà å ñðåä ïèîíåðèòå), èçïîëçóâàõ íàé-çàíàÿò÷èéñêè ìåòîäè, íî ñè áÿõ èçðàáîòèë íåùî êàòî ïàìåò, íàïðàâåíà îò òúíêè êàðòîí÷åòà ñ èíäåêñè. Êàíò... íåáóëîçà... Ëàïëàñ, Êàíò... Êüîíèãñáåðã... ñåäåìòå ìîñòà íà Êüîíèãñáåðã... òåîðåìè íà òîïîãðàôèÿòà... Ïðèëè÷àøå íà îíàçè èãðà íà àñîöèàöèè, ïðè êîÿòî ñàìî ñ ïåò ìåæäèííè ïîíÿòèÿ òðÿáâà äà ïðåìèíåø îò "ñàëàì" äî "Ïëàòîí". Íàïðèìåð: ñàëàì - ñâèíÿ - ÷åòèíà - ÷åòêà - êàðòèíà - èäåÿ - Ïëàòîí. Ôàñóëñêà ðàáîòà. Äîðè íàé-èäèîòñêèÿò ðúêîïèñ ìè íîñåøå äâàäåñåòèíà êàðòîí÷åòà çà ìîÿòà "âåðèãà íà ñâåòè Àíòîíèé" [187]. Ñèñòåìàòà áåøå ñòðîéíà; ìèñëÿ, ÷å áåøå ñúùàòà, êàêâàòî èçïîëçóâàò òàéíèòå ñëóæáè: íÿìà ïî-âàæíè èíôîðìàöèè, ñèëàòà å â îáùàòà ïîäðåäáà è ÷àê ñëåä òîâà â îòêðèâàíåòî íà âðúçêèòå. Âðúçêè èìà âèíàãè, ñàìî äà èñêàø äà ãè îòêðèåø.
Ñëåä êàòî ðàáîòèõ òàêà îêîëî äâå ãîäèíè, ñå ïî÷óâñòâóâàõ óäîâëåòâîðåí îò ñåáå ñè. Çàáàâëÿâàõ ñå. À ìåæäóâðåìåííî áÿõ îòêðèë Ëèÿ.


35

Äà çíàå âñåêè, ïååøå, òîâà,
÷å àç ñúì Ëèÿ è öâåòÿ ïîäðåæäàì
â êðàñèâ âåíåö çà ñâîÿòà ãëàâà.
(Äàíòå, "×èñòèëèùå", ÕÕVII, 100-102) [188]


Ëèÿ. Ñåãà ñ îò÷àÿíèå ñå ñåùàì çà íåÿ, íî ìîæåõ äà íå ÿ ñðåùíà íèêîãà è ùåøå äà å ïî-çëå. Áèõ èñêàë äà å òóê, äà ìå äúðæè çà ðúêà, äîêàòî âúçñòàíîâÿâàì åòàïèòå íà ìîÿ ïðîâàë. Çàùîòî òÿ ìå áåøå ïðåäóïðåäèëà. Íî òðÿáâà äà îñòàíàò èçâúí òàçè èñòîðèÿ, òÿ è äåòåòî. Íàäÿâàì ñå, ÷å ùå îòëîæàò âðúùàíåòî ñè, ÷å ùå ïðèñòèãíàò, êîãàòî âñè÷êî å ñâúðøèëî, ñòèãà âñè÷êî íàé-ñåòíå äà ñâúðøè.

Áåøå 16 þëè 1981 ãîäèíà. Ìèëàíî ïîñòåïåííî ñå îáåçëþäÿâàøå, ñïðàâî÷íàòà çàëà â áèáëèîòåêàòà áåøå ïî÷òè ïðàçíà.
- Äà çíàåòå, ÷å òîì 109 ãî âçèìàì àç.
- Çàùî òîãàâà ñòå ãî îñòàâèëè íà øêàôà?
- Îòèäîõ äî ìàñàòà äà ñè âèäÿ áåëåæêèòå.
- Òîâà íå å èçâèíåíèå.
È íàãëî îòíåñå âúïðîñíèÿ òîì íà ñâîÿòà ìàñà. Ñåäíàõ ñðåùó íåÿ è ñå ïîìú÷èõ äà ñúçðà ëèöåòî é çàä êîñèòå.
- Êàê óñïÿâàòå äà ÷åòåòå, ñëåä êàòî íå å íà àçáóêàòà íà ñëåïèòå?
Âäèãíà ãëàâà è àç íå ðàçáèðàõ êúäå å ëèöåòî, êúäå - òèëúò é.
- Êàêâî? - ïîïèòà.
- À, âèæäàì ïðåêðàñíî. Íî çà äà ãî êàæå, ïîâäèãíà êîñèòå ñè - èìàøå çåëåíè î÷è.
- Èìàòå çåëåíè î÷è, êàçàõ.
- Ìàé ÷å äà. Çàùî? Ëîøî ëè å?
- Î, íå. Íî ïàê ãè ñêðèõòå.
Òàêà çàïî÷íà.
- ßæ, ÷å ñè ñëàá êàòî êëå÷êà, êàçà ìè òÿ âå÷åðòà. Â ïîëóíîù áÿõìå îùå â ãðúöêèÿ ðåñòîðàíò áëèçî äî "Ïèëàä" ñ ïî÷òè ðàçòîïåíà ñâåù, çàáó÷åíà â ãúðëîòî íà áóòèëêà, è ñè áÿõìå ðàçêàçàëè ïî÷òè âñè÷êî åäèí çà äðóã. Óïðàæíÿâàõìå ñõîäíè ïðîôåñèè, òÿ ïðîâåðÿâàøå äóìè ïî åíöèêëîïåäèè.
Èìàõ ÷óâñòâîòî, ÷å òðÿáâà äà é êàæà íåùî. Â äâàíàäåñåò è ïîëîâèíà îòìåòíà êîñèòå ñè, çà äà ìå ïîãëåäíå ïî-äîáðå, à àç íàñî÷èõ êúì íåÿ ïîêàçàëåö, êàòî äúðæàõ ïàëåöà ñè âäèãíàò, è êàçàõ: "Ïóì".
- Ñòðàøíî, îòâúðíà ìè òÿ.
- È àç.
Òàêà ñòàíàõìå ïëúò îò åäíà ïëúò è îò îíàçè âå÷åð íàòàòúê çà íåÿ àç áÿõ âå÷å Ïóì.

Íå ìîæåõìå äà ñè ïîçâîëèì íîâà êúùà, ñïÿõ ïðè íåÿ, à òÿ ÷åñòî èäâàøå ïðè ìåí â îôèñà èëè õîäåøå "íà ëîâ", çàùîòî áåøå ïî-äîáðà îò ìåí â îòêðèâàíåòî íà ñëåäèòå è óìååøå äà ìè ïîäñêàçâà öåííè ëîãè÷åñêè âðúçêè.
- Ñòðóâà ìè ñå, ÷å àðõèâèòå çà Ðîçåíêðîéöåðèòå ñà ïîëóïðàçíè, êàçâàøå ìè òÿ.
- Òðÿáâà äà ãè ïîãëåäíà òåçè äíè, òîâà ñà çàïèñêè îò Áðàçèëèÿ...
- Íå çàáðàâÿé äà ãè ñâúðæåø ñ Éåéòñ [189].
- ×å êàêâî îáùî èìà Éåéòñ?
- Èìà îáùî, ðàçáèðà ñå. ×åòîõ, ÷å áèë ÷ëåí íà íÿêàêâî ðîçåíêðîéöåðñêî îáùåñòâî, íàðå÷åíî "Óòðèííà çâåçäà".
- Êàêâî ùÿõ äà ïðàâÿ áåç òåá!

Îòíîâî çàïî÷íàõ äà ïîñåùàâàì "Ïèëàä", çàùîòî ïðåäñòàâëÿâàøå íåùî êàòî áîðñà íà òðóäà - òàì íàìèðàõ êëèåíòè.
Åäíà âå÷åð ñðåùíàõ Áåëáî (ïðåç èçìèíàëèòå ãîäèíè, èçãëåæäà, áåøå õîäèë òàì ðÿäêî, íî ïîñëå îòíîâî áå çà÷åñòèë, çàðàäè Ëîðåíöà Ïåëåãðèíè). Íå ñå áåøå ïðîìåíèë, ìîæå áè êîñèòå ìó áÿõà ïî-ïðîøàðåíè è áå îòñëàáíàë, íî íå ìíîãî.
Ñðåùàòà íè áåøå ñúðäå÷íà, äîêîëêîòî ïîçâîëÿâàøå íåãîâàòà åêñïàíçèâíîñò. Ðàçìåíèõìå íÿêîëêî äóìè çà ñòàðèòå âðåìåíà, ïîäìèíàõìå ñàìî ñ íàìåê ïîñëåäíîòî ñúáèòèå, â êîåòî áÿõìå ñúó÷àñòíèöè, è åïèñòîëàðíèòå ìó ïîñëåäñòâèÿ. Êîìèñàðÿò Äå Àíäæåëèñ ïîâå÷å íå ñå áåøå ïîÿâèë. Ïðèêëþ÷åíî äåëî ìîæå áè.
Ðàçêàçàõ ìó çà íîâàòà ñè ðàáîòà, êîÿòî ñÿêàø ãî çàèíòðèãóâà.
- Âñúùíîñò è íà ìåí áè ìè áèëî ïðèÿòíî äà âúðøà òàêîâà íåùî. Ñàì Ñïåéä íà êóëòóðàòà, äâàäåñåò äîëàðà íà äåí ïëþñ ðàçíîñêèòå...
- Íî íå ïðèñòèãàò òàéíñòâåíè î÷àðîâàòåëíè äàìè è íèêîé íå ìè ãîâîðè çà Ìàëòèéñêèÿ ñîêîë [190] - îòâúðíàõ.
- Íå ñå çíàå, íèêîãà íå ñå çíàå. Çàáàâëÿâàòå ëè ñå?
- Äàëè ñå çàáàâëÿâàì? - âúçêëèêíàõ. È öèòèðàéêè íåãîâèòå äóìè, ïðîäúëæèõ:
- Òîâà å åäèíñòâåíîòî, êîåòî ìè ñå ñòðóâà, ÷å ìîãà äà ïðàâÿ äîáðå.
- Òî÷êà çà âàñ, îòâúðíà.
Âèäÿõìå ñå è îùå âåäíúæ, ðàçêàçàõ ìó çà áðàçèëñêèòå ñè ïðåæèâÿâàíèÿ, íî èçãëåæäàøå ðàçñåÿí, ïîâå÷å îò ïðåäè. Êîãàòî Ëîðåíöà Ïåëåãðèíè ÿ íÿìàøå, ïîãëåäúò ìó áåøå çàáèò âúâ âðàòàòà, à êîãàòî Òÿ áåøå òàì è íåðâíî ñå ðàçõîæäàøå èç áàðà, òîé ñëåäåøå äâèæåíèÿòà é. Åäíà âå÷åð, ìàëêî ïðåäè çàòâàðÿíåòî íà çàâåäåíèåòî, ìè êàçà, áåç äà ìå ãëåäà:
- Çíàåòå ëè, ìîæå áè ùå èìàìå íóæäà îò âàñ, íî íÿìà äà å çà äðåáíà ñïðàâêà. Ùå èìàòå ëè âúçìîæíîñò äà íè îòäåëèòå íÿêîëêî ñëåäîáåäà íàïðèìåð?
- Çàùî íå? Çà êàêâî ñòàâà äóìà?
- Åäíî ìåòàëóðãè÷íî ïðåäïðèÿòèå íè ïîðú÷à êíèãà çà ìåòàëèòå. Ïîâå÷å èçîáðàæåíèÿ, îòêîëêîòî òåêñò. Ïîïóëÿðíî èçäàíèå, íî ñåðèîçíî. Íàëè ðàçáèðàòå îò êàêúâ ðîä - ìåòàëèòå â èñòîðèÿòà íà ÷îâå÷åñòâîòî, îò æåëÿçíàòà åðà äî ñïëàâèòå íà êîñìè÷åñêèòå ðàêåòè. Òðÿáâà íè ÷îâåê, êîéòî äà îáèêîëè áèáëèîòåêèòå è àðõèâèòå è äà íàìåðè êðàñèâè èëþñòðàöèè, ñòàðè ìèíèàòþðè, ãðàâþðè îò ìèíàëèÿ âåê, çíàì ëè? Çà òîïåíåòî, çà ãðúìîîòâîäà...
- Äîáðå, ùå äîéäà óòðå.
Â òîâà âðåìå êúì íàñ ñå ïðèáëèæè Ëîðåíöà Ïåëåãðèíè.
- Ùå ìå èçïðàòèø ëè?
- Çàùî àç òàçè âå÷åð? - çàïèòà Áåëáî.
- Çàùîòî òè ñè ìúæúò íà ìîÿ æèâîò.
Èç÷åðâè ñå, êàêòî ìîæåøå äà ñå èç÷åðâè òîé, ãëåäàéêè îùå ïî-âñòðàíè. Êàçà é:
- Èìà ñâèäåòåë. - Ïîñëå ñå îáúðíà êúì ìåí: - Àç ñúì ìúæúò íà íåéíèÿ æèâîò. Ëîðåíöà.
- Çäðàâåéòå.
Ñòàíà è é ïðîøåïíà íåùî.
- Êàêâî îáùî èìà? - çàïèòà òÿ.
- Ïîïèòàõ òå äàëè ùå ìå çàêàðàø ñ êîëàòà äî êúùè.
- À-õà - êàçà òîé.
- Èçâèíÿâàéòå, Êàçîáîí, òðÿáâà äà ñòàíà øîôüîð íà òàêñè çà æåíàòà íà íå ñå çíàå ÷èé æèâîò.
- Ëóä ÷îâåê - êàçà òÿ íåæíî è ãî öåëóíà ïî áóçàòà.


36

Ïîçâîëåòå ìè ìåæäóâðåìåííî äà äàì åäèí ñúâåò íà ñâîÿ áúäåù èëè íàñòîÿù ÷èòàòåë, êîéòî íàèñòèíà å ìåëàíõîëè÷åí: íå òðÿáâà äà òúðñè ñèìïòîìè èëè ïðîãíîçè â ÷àñòòà, êîÿòî ñëåäâà, çà äà íå ñå ñìóòè è â êðàéíà ñìåòêà äà èçâëå÷å ïîâå÷å âðåäà, îòêîëêîòî ïîëçà, ïðèëàãàéêè òîâà, êîåòî ÷åòå, êúì ñåáå ñè, êàêòî ïðàâÿò ïîâå÷åòî ìåëàíõîëèöè.
(Ð. Áúðòúí, "Àïîëîãèÿ íà ìåëàíõîëèÿòà", Îêñôîðä, 1621, Âúâåäåíèå)



Áåøå ÿñíî, ÷å ïî íÿêàêúâ íà÷èí Áåëáî å ñâúðçàí ñ Ëîðåíöà Ïåëåãðèíè. Íå çíàåõ äîêîëêî è îò êîãà. Äîðè ôàéëîâåòå íà Àáóëàôèÿ íå ìè ïîìîãíàõà äà âúçñòàíîâÿ èñòîðèÿòà.
Íàïðèìåð ôàéëúò çà äîêòîð Âàãíåð íÿìà äàòà. Áåëáî ïîçíàâàøå äîêòîð Âàãíåð îùå ïðåäè äà çàìèíà è ñèãóðíî å ïîääúðæàë âðúçêà ñ íåãî è ñëåä êàòî çàïî÷íàõ äà ñúòðóäíè÷à íà "Ãàðàìîíä". Ñëåäîâàòåëíî âå÷åðÿòà ìîæåøå äà å áèëà êàêòî ïðåäè, òàêà è ñëåä äåíÿ, çà êîéòî ñè ñïîìíÿì. Àêî ãî å ïðåäõîæäàëà, ðàçáèðàì ñìóùåíèåòî íà Áåëáî, íåîáÿñíèìîòî ìó îò÷àÿíèå.
Äîêòîð Âàãíåð - àâñòðèåö, êîéòî ïðåïîäàâàøå â Ïàðèæ (çàòîâà è òåçè, êîèòî ãî îáîæàâàõà, ïðîèçíàñÿõà èìåòî ìó ïî ôðåíñêè - "Âàãíååð"), îò îêîëî äåñåò ãîäèíè ðåäîâíî áåøå êàíåí â Ìèëàíî îò äâå ãðóïè áèâøè ðåâîëþöèîíåðè. Îñïîðâàõà ñè ãî è, ðàçáèðà ñå, âñÿêà ãðóïà òúëêóâàøå ïî ñâîé íà÷èí íåãîâàòà ìèñúë. Òàêà è íå ðàçáðàõ êàê è çàùî òîçè ïðî÷óò ó÷åí ñå ñúãëàñÿâà äà áúäå ôèíàíñèðàí îò åêñòðàïàðëàìåíòàðèñòè. Òåîðèèòå íà Âàãíåð íÿìàõà, òàêà äà ñå êàæå, "öâÿò" è àêî ïîæåëàåøå, òîé ìîæåøå äà áúäå ïîêàíåí îò óíèâåðñèòåòè, êëèíèêè, àêàäåìèè. Ìèñëÿ, ÷å ùåøå äà ïðèåìå òàêàâà ïîêàíà, çàùîòî áåøå ïî ñúùèíà åïèêóðååö è èñêàøå öàðñêè õîíîðàðè. ×àñòíèòå äîìàêèíè íå ìîæåõà äà ïðåäëîæàò ïîâå÷å ñðåäñòâà îò èíñòèòóöèèòå, à çà äîêòîð Âàãíåð òîâà îçíà÷àâàøå ïúòóâàíå â ïúðâà êëàñà, ëóêñîçåí õîòåë ïëþñ òàêñè çà ëåêöèè è ñåìèíàðè, ñúîáðàçåíè ñ íåãîâàòà òàðèôà íà òåðàïåâò.
À çàùî äâåòå ãðóïè áÿõà íàìåðèëè èçòî÷íèê íà èäåîëîãè÷åñêî âäúõíîâåíèå â òåîðèèòå íà Âàãíåð, òîâà áåøå äðóã âúïðîñ. Íî â òåçè ãîäèíè ïñèõîàíàëèçàòà íà Âàãíåð èçãëåæäàøå äîñòàòú÷íî äåêîíñòðóêòèâíà, äèàãîíàëíà, ëèáèäèíàëíà, íåêàðòåçèàíñêà, ÷å äà ïîäñêàçâà òåîðåòè÷íè òëàñúöè íà ðåâîëþöèîííàòà äåéíîñò.
Òðóäíî áåøå îáà÷å äà áúäå ðàçÿñíÿâàíà íà ðàáîòíèöèòå è ìîæå áè çàòîâà äâåòå ãðóïè â îïðåäåëåí ìîìåíò áÿõà ïðèíóäåíè äà èçáèðàò ìåæäó ðàáîòíèöèòå è Âàãíåð è èçáðàõà Âàãíåð. Áåøå èçäèãíàòà èäåÿòà, ÷å íîâèÿò ñóáåêò íà ðåâîëþöèÿòà íå áèë ïðîëåòàðèÿò, à äåâèàíòúò [191].
- Âìåñòî ïðîëåòàðèÿò äà áúäå ïðåâúðíàò â äåâèàíò, ïî-ëåñíî å äà ñå ïðîëåòàðèàëèçèðàò äåâèàíòèòå, îñîáåíî êàòî ñå èìàò ïðåäâèä öåíèòå íà äîêòîð Âàãíåð, êàçà ìè åäèí äåí Áåëáî.
Ðåâîëþöèÿòà íà âàãíåðèàíöèòå áåøå íàé-ñêúïàòà ðåâîëþöèÿ â ñâåòîâíàòà èñòîðèÿ.
Èçäàòåëñòâî "Ãàðàìîíä", ôèíàíñèðàíî îò Èíñòèòóòà ïî ïñèõîëîãèÿ, áåøå èçäàëî â ïðåâîä åäèí ñáîðíèê ïî-ðàííè åñåòà íà Âàãíåð, òâúðäå ñïåöèàëèçèðàíè, íî îòäàâíà âå÷å èç÷åðïàíè îò êíèæàðíèöèòå è ñëåäîâàòåëíî ìíîãî òúðñåíè îò ïî÷èòàòåëèòå ìó. Âàãíåð áåøå äîøúë â Ìèëàíî çà ïðåìèåðàòà íà êíèãàòà ñè è ïî òîçè ïîâîä áå âëÿçúë âúâ âðúçêà ñ Áåëáî.

_________________________________________________________
èìå íà ôàéëà: äîêòîð Âàãíåð
_________________________________________________________

Ñàòàíèíñêèÿò äîêòîð Âàãíåð
Äâàäåñåò è øåñòè åïèçîä

Êîé â òàçè ñèâà óòðèí íà
Ïî âðåìå íà ëåêöèÿòà âúçðàçèõ. Ñàòàíèíñêèÿò ñòàðåö áåç ñúìíåíèå ñå ïîäðàçíè, íî íå ñå èçäàäå. Äîðè îòãîâîðè òàêà, ñÿêàø èñêàøå äà ìå ñïå÷åëè.

Ïðèëè÷àõìå íà ï÷åëà è öâåòå. Åäèí ãåíèé íå ìîæå äà òúðïè íÿêîé äà íå ãî îáè÷à è òðÿáâà äà ïðåëúñòè âåäíàãà òîçè, êîéòî íå å ñúãëàñåí ñ íåãî, òàêà ÷å äà áúäå çàîáè÷àí. Òîé óñïÿ, àç ãî çàîáè÷àõ.
Íî ÿâíî íå ìè ïðîñòè, çàùîòî ñúùàòà âå÷åð ìè íàíåñå ñìúðòîíîñåí óäàð. Áåç äà ãî ñúçíàâà, èíñòèíêòèâíî. Áåç âñÿêàêúâ óìèñúë ñå ïîñòàðà äà ìå ñïå÷åëè è áåç âñÿêàêúâ óìèñúë ðåøè äà ìå íàêàæå. Ñ öåíàòà íà äåîíòîëîãèÿòà ìå ïñèõîàíàëèçèðà áåçïëàòíî. Ïîäñúçíàíèåòî õàïå äîðè ñâîèòå ãîñïîäàðè.
Èñòîðèÿòà íà ìàðêèç Äüî Ëàíòåíàê îò "Äåâåòäåñåò è òðåòà ãîäèíà" [192]. Êîðàáúò íà âàíäåéöèòå ïëàâà ñðåä áóðÿòà íåäàëå÷ îò áðåãà íà Áðåòàí, èçâåäíúæ åäíî îò îðúäèÿòà ñå îòêúñâà îò ïîñòàìåíòà ñè è äîêàòî êîðàáúò ñå êëàòè è òðåñå, çàïî÷âà åäíî ëóäåøêî ïúðçàëÿíå è îãðîìíàòà ìàøèíàðèÿ çàñòðàøàâà äà ïðîäúíè è ãîðíàòà, äîëíàòà ïàëóáà. Åäèí êàíîíåð (óâè, òî÷íî òîçè, ïî ÷èÿòî âèíà îðúäèåòî íå å áèëî çàêðåïåíî çäðàâî), ïðîÿâÿâàéêè íåâèæäàíà õðàáðîñò, ñå õâúðëÿ ñ æåëåçåí ëîñò â ðúêà íàïðàâî ïîä ÷óäîâèùåòî, êîåòî íàñìàëêî íå ãî ñìàçâà, óñïÿâà äà ãî ñïðå, çàñòîïîðÿâà ãî è ãî èçòåãëÿ äî ãíåçäîòî, ñïàñÿâàéêè ïî òîçè íà÷èí è êîðàáà, è åêèïàæà, è ìèñèÿòà. Ñòðàøèëèùåòî Ëàíòåíàê ñòðîÿâà õîðàòà ñè íà ìîñòèêà çà òúðæåñòâåíà ëèòóðãèÿ, âúçõâàëÿâà ïîäâèãà íà ñìåë÷àãàòà, ñâàëÿ îò øèÿòà ñè âèñîêî îòëè÷èå, ñëàãà ãî íà íåãîâàòà øèÿ è ãî ïðåãðúùà, äîêàòî åêèïàæúò ðåâå êúì íåáåòî ñâîåòî "óðà".
Ñëåä òîâà Ëàíòåíàê, æåëåçåí, ñè ñïîìíÿ, ÷å îíçè, íàãðàäåíèÿò, å âèíîâíèêúò çà íåùàñòèåòî, è çàïîâÿäâà äà ãî ðàçñòðåëÿò.
Áëåñòÿù å òîçè Ëàíòåíàê, äîáðîäåòåëåí, ñïðàâåäëèâ è íåïîäêóïåí! Ïî ñúùèÿ íà÷èí ïîñòúïè ñ ìåí è äîêòîð Âàãíåð, ïî÷åòå ìå ñ ïðèÿòåëñòâîòî ñè è ìå óáè, ïîäíàñÿéêè ìè èñòèíàòà

è ìå óáè, îòêðèâàéêè ìè êàêâî âñúùíîñò èñêàì

è ìè îòêðè îò êàêâî ñå áîÿ, êàòî ñå ñòðåìÿ êúì íåãî.

Èñòîðèÿòà, êîÿòî çàïî÷âà â ìàëêèÿ áàð. Æåëàíèå äà ñå âëþáèø.
Â ïåðèîäèòå, êîãàòî óñåùàø æåëàíèå äà ñå âëþáèø, òðÿáâà äà âíèìàâàø êúäå ñòúïâàø: âñå åäíî, ÷å ñè èçïèë åëèêñèð îò òåçè, êîèòî òå êàðàò äà õëúòíåø ïî ïúðâîòî ñðåùíàòî ñúùåñòâî. Ìîæå äà å è ïòèöå÷îâêà.
Çàùîòî èìàõ íóæäà òî÷íî òîãàâà, êîãàòî áÿõ ïðåñòàíàë äà ïèÿ. Âðúçêà ìåæäó ÷åðåí äðîá è ñúðöå. Åäíà íîâà ëþáîâ å äîáúð ïîâîä äà ñå ïðîïèåø îòíîâî. Íÿêîé, ñ êîãîòî äà ñêèòàø ïî áàðîâå. Äà ñå ÷óâñòâóâàø äîáðå. Ñðåùèòå â áàðà ñà êðàòêè è ñÿêàø îòêðàäíàòè. Áàðúò îáåùàâà äúëãî è ñëàäîñòíî î÷àêâàíå ïðåç öåëèÿ äåí, äîêàòî íàé-ñåòíå ñå ñêðèåø â çäðà÷à ñðåä êîæåíèòå êðåñëà. Â øåñò ñëåäîáåä íÿìà íèêîé. Ìúðëÿâàòà êëèåíòåëà ùå ïðèñòèãíå ïî-êúñíî, çàåäíî ñ ïèàíèñòà. Äà ñå èçáåðå ñúìíèòåëåí àìåðèêàíñêè áàð, ïðàçåí ïî òîâà âðåìå. Ñåðâèòüîðúò ïðèñòèãà åäâà ñëåä òðåòîòî ïîâèêâàíå è âå÷å íîñè ïîðåäíîòî ìàðòèíè.
Ìàðòèíèòî å ñúùåñòâåíî. Íå óèñêè, à ìàðòèíè. Òå÷íîñòòà å áÿëà, âäèãàø ÷àøàòà è âèæäàø ìîìè÷åòî çàä ìàñëèíêàòà. Ðàçëèêà ìåæäó ëþáèìàòà, âèäÿíà ïðåç êîêòåéëà ìàðòèíè, çà êîéòî êîíóñîâèäíàòà ÷àøà å òâúðäå ìàëêà, è ëþáèìàòà, âèäÿíà ïðåç øèðîêàòà ÷àøà íà äæèí-ìàðòèíè ñ ëåä; ëèöåòî é ñå ðàç÷ëåíÿâà â ïðîçðà÷íèÿ êóáèçúì íà ëåäåíèòå êúñ÷åòà, à åôåêòúò ñå óäâîÿâà, àêî äîáëèæèòå äâåòå ÷àøè è âñåêè îïðå ÷åëî î ñòóäà íà ñâîÿòà. Ñ ìàëêàòà ÷àøà íå ñòàâà.

Êðàòêèÿò ÷àñ â áàðà. Ïîñëå ÷àêàø òðåñêàâî ñëåäâàùàòà ñðåùà. Â íåñèãóðíîñò.
Êîéòî ñå âëþáâà ïî áàðîâåòå, íÿìà íóæäà îò æåíà èçöÿëî çà ñåáå ñè. Äðóãè äâàìà ñà âè îñâîáîäèëè âðåìå, çà äà áúäåòå çàåäíî.

Íåãîâèÿò îáðàç. Äàâàøå é ïúëíà ñâîáîäà, ïúòóâàøå ìíîãî. Íåãîâàòà ïîäîçðèòåëíà ëèáåðàëíîñò. Ìîãà äà ñå îáàäÿ è ïîñðåä íîù. Òîé âäèãà ñëóøàëêàòà, à òåáå òå íÿìà. Êàçâà ìè, ÷å ñè èçëÿçëà, è òúé êàòî ñúì ñå îáàæäàë, äàëè íå ñúì çíàåë êúäå ñè. Åäèíñòâåíèòå ìèãîâå íà ðåâíîñò. Íî ïî òîçè íà÷èí îòíåìàõ è ×å÷èëèÿ îò ñàêñîôîíèñòà. Äà îáè÷àì èëè äà ñìÿòàì, ÷å îáè÷àì, êàòî âå÷åí æðåö íà äðåâíà ìúñò.
Íåùàòà ñå óñëîæíèõà ñúñ Ñàíäðà. Òÿ ñè äàäå ñìåòêà, ÷å õëúòâàì ìíîãî â èñòîðèÿòà. Ñúâìåñòíèÿò íè æèâîò áåøå ñòàíàë íàïðåãíàò. Òðÿáâà äà ñêúñàìå? Äîáðå, äà ñêúñàìå. Íå, ÷àêàé, äà ïîãîâîðèì îùå ìàëêî. Íÿìà ñìèñúë, òàêà íå ìîæå äà ïðîäúëæàâà. Èçîáùî âñè÷êî çàâèñåøå îò Ñàíäðà.
Ïðè ëþáîâòà ïî áàðîâåòå ïðîáëåìúò å íå ñ êîãî ñå ñâàëÿø, à ñ êîãî ñå ðàçäåëÿø.
Ñëåäâà âå÷åðÿòà ñ äîêòîð Âàãíåð. Íà ëåêöèÿòà áåøå äàë íà íÿêàêúâ ïðîâîêàòîð ñëåäíàòà äåôèíèöèÿ çà ïñèõîàíàëèçàòà: "Êàêâî å ïñèõîàíàëèçàòà ëè? Àìè êîãàòî ìåæäó ìúæà è æåíàòà... äðàãè ïðèÿòåëè... ðàáîòàòà íå âúðâè."
Ñïîðåõìå çà äâîéêèòå, çà ðàçâîäà êàòî èëþçèÿ íà çàêîííîñòòà. Ìèñëåéêè çà ñâîèòå ïðîáëåìè, àç ñå âêëþ÷èõ ñ æàð â ñïîðà. Óâëÿêîõìå ñå â èãðè íà äèàëåêòèêà, ãîâîðåõìå ïðåäèìíî íèå, äîêàòî Âàãíåð ìúë÷åøå - çàáðàâÿõìå, ÷å îðàêóëúò å ñðåä íàñ. È òîãàâà ñúñ çàìèñëåí âèä, ñ ëåêà ïîäèãðàâêà è ñ òúæîâíà àïàòè÷íîñò ñÿêàø ñå âêëþ÷âàøå â ðàçãîâîðà ñ íÿêàêâî ñîëî âúí îò òåìàòà, êàçà (ìú÷à ñå äà ñè ñïîìíÿ òî÷íèòå ìó äóìè, íî âñúùíîñò òå ñà ñå âðÿçàëè òàêà â ïàìåòòà ìè, ÷å íå å âúçìîæíî äà ãðåøà):
- Â öÿëàòà ñè ïðàêòèêà íå ñúì èìàë íèòî åäèí ïàöèåíò, êîéòî äà å áèë íåâðîòèçèðàí îò ñîáñòâåíèÿ ñè ðàçâîä. Ïðè÷èíà çà äèñêîìôîðò å âèíàãè ðàçâîäúò íà Äðóãèÿ.
Äîðè êîãàòî ãîâîðåøå, äîêòîð Âàãíåð ïðîèçíàñÿøå "Äðóãèÿ" ñ ãëàâíî "Ä". Ôàêò å, ÷å àç ïîäñêî÷èõ êàòî óõàïàí îò çìèÿ.
Âèêîíòúò ïîäñêî÷è êàòî óõàïàí îò çìèÿ.
Õëàäíà ïîò îðîñè ÷åëîòî ìó.
Áàðîíúò ãî íàáëþäàâàøå èççàä ëåíèâèòå ñïèðàëè íà äèìà îò òúíêàòà ñè ðóñêà öèãàðà.
- Èñêàòå äà êàæåòå, ÷å ÷îâåê èçïàäà â êðèçà íå ïîðàäè ðàçâîäà ñúñ ñîáñòâåíèÿ ñè ïàðòíüîð, à ïîðàäè âúçìîæíèÿ èëè íåâúçìîæåí ðàçâîä íà òðåòîòî ëèöå, êîåòî å ïðè÷èíèëî êðèçàòà íà ïúðâîíà÷àëíàòà äâîéêà? - çàïèòàõ àç.
Âàãíåð ìå èçãëåäà ñúñ ñìàÿíèÿ âèä íà ëàèê, êîéòî ñðåùà çà ïúðâè ïúò â æèâîòà ñè óìñòâåíî èçîñòàíàë ÷îâåê. Çàïèòà ìå êàêâî ñúì èñêàë äà êàæà.
Â äåéñòâèòåëíîñò êàêâîòî è äà áÿõ èñêàë äà êàæà, íå ãî áÿõ ôîðìóëèðàë äîáðå. Îïèòàõ ñå äà èëþñòðèðàì ìèñúëòà ñè. Âçåõ îò ìàñàòà åäèí íîæ è ãî ñëîæèõ äî âèëèöàòà.
- Åòî òóê ñìå àç, Ìåêè Íîæà, æåíåí çà íåÿ, Âèëèöàòà. À òóê èìà äðóãà äâîéêà - òÿ, Ëúæè÷êàòà, îìúæåíà çà Íîæ÷åòî. Ñåãà àç, Ìåêè Íîæà, ñìÿòàì, ÷å ñòðàäàì, çàùîòî òðÿáâà äà íàïóñíà ìîÿòà Âèëèöà, à íå áèõ èñêàë. Îáè÷àì Ëúæè÷êàòà, íî íÿìàì íèùî ïðîòèâ òÿ äà ñè æèâåå ñúñ ñâîåòî Íîæ÷å. Âñúùíîñò îáà÷å âèå, äîêòîð Âàãíåð, ìè êàçâàòå, ÷å ñòðàäàì, çàùîòî Ëúæè÷êàòà íå ñå ðàçäåëÿ ñ Íîæ÷åòî, òàêà ëè?
Îáðúùàéêè ñå êúì äðóã ñúòðàïåçíèê, Âàãíåð îòâúðíà, ÷å íèêîãà íå áèë êàçâàë ïîäîáíî íåùî.
- Êàê äà íå ñòå ãî êàçâàëè? Êàçàõòå, ÷å íèêîãà íå ñòå âèæäàëè ÷îâåê, íåâðîòèçèðàí îò ñîáñòâåíèÿ ñè ðàçâîä, à ñàìî îò ðàçâîäà íà äðóãèÿ.
- Ìîæå è äà å òàêà, íå ñè ñïîìíÿì - îòåã÷åíî ìàõíà ñ ðúêà Âàãíåð.
- Ùîì ñòå ãî êàçàëè, íå ñòå ëè èñêàëè äà ñå ðàçáåðå òîâà, êîåòî ðàçáðàõ àç?
Âàãíåð çàìëúêíà çà íÿêîëêî ìèíóòè.
Äîêàòî ñúòðàïåçíèöèòå ÷àêàõà, áåç äîðè äà ïðåãëúùàò, òîé íàïðàâè çíàê äà ìó íàëåÿò ÷àøà âèíî, îãëåäà âíèìàòåëíî òå÷íîñòòà íà ñâåòëèíàòà è íàé-ñåòíå ïðîãîâîðè:
- Ùîì âèå ñòå ãî ðàçáðàëè òàêà, çíà÷è ñòå èñêàëè äà ãî ðàçáåðåòå òàêà.
Ïîñëå ñå îáúðíà íà äðóãàòà ñòðàíà, çàÿâè, ÷å áèëî ìíîãî òîïëî, çàòàíàíèêà íÿêàêâà îïåðíà àðèÿ, ðàçìàõâàéêè ãðèçèíàòà, ñÿêàø äèðèæèðàøå äàëå÷åí îðêåñòúð, ïðîçÿ ñå, êîíöåíòðèðà âíèìàíèåòî ñè âúðõó ñìåòàíîâàòà òîðòà è íàêðàÿ, ñëåä íîâ ïðèñòúï íà îíåìÿâàíå, ïîèñêà äà áúäå îòêàðàí â õîòåëà.
Äðóãèòå ìå èçãëåäàõà, ñÿêàø àç áÿõ ïðîâàëèë ñèìïîçèóìà, îò êîéòî òðÿáâàøå äà ñå ðîäè Îêîí÷àòåëíîòî Ñëîâî.
À â äåéñòâèòåëíîñò àç áÿõ ÷óë äà ãîâîðè Èñòèíàòà.
Îáàäèõ òè ñå. Áåøå âêúùè, ñ Äðóãèÿ. Ïðåêàðàõ áåçñúííà íîù. Âñè÷êî áåøå ÿñíî: íå ìîæåõ äà ïîíàñÿì òè äà áúäåø ñ íåãî. Ñàíäðà íå ìå èíòåðåñóâàøå.
Ïîñëåäâàõà äðàìàòè÷íè ìåñåöè, â êîèòî òè äîñàæäàõ, ïðåñëåäâàõ òå, çà äà ïîïðå÷à íà òâîåòî ñúæèòåëñòâî ñ Äðóãèÿ, óáåæäàâàõ òå, ÷å ãî íåíàâèæäàø. Òè çàïî÷íà äà ñå êàðàø ñ íåãî, Äðóãèÿò çàïî÷íà äà ñòàâà âçèñêàòåëåí, ðåâíèâ, íå èçëèçàøå âå÷åð, à êîãàòî ïúòóâàøå, ñå îáàæäàøå ïî äâà ïúòè íà äåí, ÷å è ïîñðåä íîù. Åäíà âå÷åð òå óäàðè. Òè ìè ïîèñêà ïàðè, çàùîòî áåøå ðåøèëà äà èçáÿãàø. Èçòåãëèõ îò áàíêàòà ìàëêîòî, êîåòî ïðèòåæàâàõ. Òè íàïóñíà áðà÷íîòî ëîæå, çàìèíà íà ïëàíèíà ñ íÿêàêâè ïðèÿòåëè, áåç äà îñòàâèø àäðåñ. Äðóãèÿò ìè ñå îáàæäàøå îò÷àÿí è ìå ïèòàøå êúäå ñè, àç íå çíàåõ, íî èçãëåæäàøå, ÷å ëúæà, çàùîòî ìó áåøå çàÿâèëà, ÷å ãî èçîñòàâÿø çàðàäè ìåí.
Êîãàòî ñå âúðíà, òè ìè ñúîáùè âúîäóøåâåíà, ÷å ñè ìó ïèñàëà ïèñìî çà ðàçäÿëà. Â òîçè ìîìåíò ñå çàïèòàõ êàêâî ùåøå äà ñòàíå ìåæäó ìåí è Ñàíäðà, íî òè íå ìè îñòàâè âðåìå äà ñå ðàçòðåâîæà. Ïðèçíà ìè, ÷å ñè ñå çàïîçíàëà ñ íÿêàêúâ òèï, êîéòî èìàë áåëåã íà áóçàòà è àïàðòàìåíò â öèãàíñêè ñòèë. ×å ñè ðåøèëà äà îòèäåø ïðè íåãî.
- Íå ìå ëè îáè÷àø âå÷å?
- Íàïðîòèâ, òè ñè åäèíñòâåíèÿò ìúæ â æèâîòà ìè, íî ñëåä òîâà, êîåòî ñå ñëó÷è, èìàì íóæäà äà èçæèâåÿ íåùî äðóãî, íå ñå äðúæ êàòî äåòå, îïèòàé ñå äà ìå ðàçáåðåø, âñúùíîñò íàïóñíàõ ìúæà ñè çàðàäè òåá, îñòàâè õîðàòà äà æèâåÿò êàêòî èì õàðåñâà.
- Êàêòî èì õàðåñâà ëè? Èñêàø äà êàæåø, ÷å îòèâàø ïðè äðóã?
- Òè ñè èíòåëåêòóàëåö, ïðè òîâà ñ ëåâè óáåæäåíèÿ, íå ñå äðúæ êàòî ìàôèîò. Õàéäå, ñêîðî ùå ñå âèäèì.

Âñè÷êî òîâà äúëæà íà äîêòîð Âàãíåð.
_________________________________________________________


37

Îíçè, êîéòî ðàçñúæäàâà çà ÷åòèðèòå íåùà, ïî-äîáðå äà íå ñå å ðàæäàë: òîâà, êîåòî å îòãîðå, òîâà, êîåòî å îòäîëó, òîâà, êîåòî å ïðåäè, è òîâà, êîåòî å ñëåä.
(Òàëìóä, "Çà ïðàçíèöèòå" 2, 1)


Ïîÿâèõ ñå â "Ãàðàìîíä" òî÷íî îíàçè ñóòðèí, êîãàòî èíñòàëèðàõà Àáóëàôèÿ è êîãàòî Áåëáî è Äèîòàëåâè ñå áÿõà çàäúëáî÷èëè â ñâîèòå óìîòâîðåíèÿ îêîëî èìåòî íà Áîã, à Ãóäðóí íàáëþäàâàøå ñêåïòè÷íî ìúæåòå, êîèòî âíàñÿõà òîâà íîâî è òðåâîæíî ïðèñúñòâèå ñðåä ïðàøíèòå êóï÷èíè ðúêîïèñè.
- Ñåäíåòå, Êàçîáîí, åòî òóê å ïàïêàòà çà òàçè íàøà èñòîðèÿ íà ìåòàëèòå.
Îñòàíàõìå ñàìè è Áåëáî çàïî÷íà äà ìè ïîêàçâà ïðîåêòè çà ðàçäåëè, ìàêåòèðàíè ñòðàíèöè. Òðÿáâàøå äà ïðî÷åòà òåêñòîâåòå è äà íàìåðÿ èëþñòðàöèè. Èçáðîèõ íÿêîëêî ìèëàíñêè áèáëèîòåêè, êîèòî ñïîðåä ìåí áÿõà äîñòà áîãàòè.
- Íÿìà äà å äîñòàòú÷íî - âúçðàçè Áåëáî.
- Ùå òðÿáâà äà ïîñåòèòå è äðóãè ìåñòà. Íàïðèìåð â Ìóçåÿ íà Íàóêàòà â Ìþíõåí èìà ïðåâúçõîäíà ôîòîòåêà. Ïîñëå â Ïàðèæ å Ìóçåÿò íà Óìåíèÿòà è Çàíàÿòèòå. Àêî èìàõ âðåìå, áèõ îòèøúë àç.
- Òîëêîâà ëè å äîáúð?
- Èçêëþ÷èòåëåí. Òúðæåñòâîòî íà ìàøèíàòà â åäíà ãîòè÷åñêà öúðêâà... Ïîêîëåáà ñå, çàïî÷íà äà ïîäðåæäà êíèæà íà ìàñàòà, ñÿêàø çà äà íå ïðèäàâà ïðåêàëåíî ãîëÿìà òåæåñò íà ñâîåòî îòêðèòèå, ïîñëå ïðîäúëæè:
- Òàì ñå íàìèðà Ìàõàëîòî.
- Êàêâî ìàõàëî?
- Ìàõàëîòî. Íàðè÷à ñå Ìàõàëîòî íà Ôóêî.
Îïèñà ìè ãî òî÷íî òàêà, êàêòî ãî âèäÿõ â ñúáîòà. À ìîæå áè â ñúáîòà ãî âèäÿõ òàêà, çàùîòî Áåëáî ìå áå ïîäãîòâèë çà òàçè ïðåäñòàâà. Òîãàâà íå ïðîÿâèõ îñîáåí åíòóñèàçúì è Áåëáî ìå ïîãëåäíà, êàòî ÷å áÿõ ÷îâåê, êîéòî ïðåä Ñèêñòèíñêàòà êàïåëà ïèòà äàëè òîâà å âñè÷êî.
- Àòìîñôåðàòà å êàòî â öúðêâà, íî âè óâåðÿâàì, ÷å ÷îâåê èçïèòâà ìíîãî îñîáåíî ÷óâñòâî. Ìèñúëòà, ÷å âñè÷êî ñå äâèæè è ÷å ñàìî òàì, ãîðå, ñúùåñòâóâà åäèíñòâåíàòà íåïîäâèæíà òî÷êà âúâ âñåëåíàòà... Çà òîçè, êîéòî íå å âÿðâàù, òîâà å åäèí íà÷èí äà îòêðèå Áîãà, áåç îáà÷å äà èçîñòàâÿ ñâîåòî íåâåðèå, çàùîòî ñòàâà âúïðîñ çà Íóëåâèÿ Ïîëþñ. Çíàåòå ëè, çà ìîåòî ïîêîëåíèå, êîåòî ïðåãëúòíà òîëêîâà ðàçî÷àðîâàíèÿ, òîâà ìîæå äà å óòåøèòåëíî.
- Ìîåòî ïðåãëúòíà ïîâå÷å, ãîâîðÿ çà ïîêîëåíèåòî.
- Âúîáðàçÿâàòå ñè. Íå, çà âàñ òîâà å áèë ñàìî êðàòúê ïåðèîä. Ïÿõòå áóíòîâíè ïåñíè, îçîâàõòå ñå âúâ âèõúðà íà áóðÿòà. Ñêîðî ùå âè ìèíå. Çà íàñ áåøå ðàçëè÷íî. Îòíà÷àëî ôàøèçìúò, ìàêàð ÷å ãî èçæèâÿõìå ïî äåòñêè, êàêòî ñå âúçïðèåìà ïðèêëþ÷åíñêè ðîìàí, íî áåçñìúðòíèòå ñúäáè áÿõà îïîðíà òî÷êà. Ïîñëå îïîðíàòà òî÷êà íà Ñúïðîòèâàòà, îñîáåíî çà õîðà êàòî ìåí, êîèòî ÿ íàáëþäàâàõà îòñòðàíè è ÿ ïðåâúðíàõà â ðèòóàë íà ðàñòèòåëíîñòòà, çàâðúùàíåòî íà ïðîëåòòà, íàé-äúëãèÿ äåí... Ïîñëå çà íÿêîè Áîã, çà äðóãè ðàáîòíè÷åñêàòà êëàñà, à çà ìíîçèíà è äâåòå. Áåøå óòåøèòåëíî çà åäèí èíòåëåêòóàëåö äà ìèñëè, ÷å ðàáîòíèêúò ñúùåñòâóâà, êðàñèâ, çäðàâ, ñèëåí, ãîòîâ äà ïðåîáðàçè ñâåòà. À ïúê è âèå ãî âèäÿõòå - ðàáîòíèêúò îùå ñúùåñòâóâà, íî êëàñàòà - íå. Âåðîÿòíî ñà ÿ óíèùîæèëè â Óíãàðèÿ. È ïðèñòèãíàõòå âèå. Çà âàñ áåøå åñòåñòâåíî ìîæå áè è ñå ïðåâúðíà â ïðàçíèê. Çà ìîèòå âðúñòíèöè - íå, òîâà áåøå ðàâíîñìåòêàòà, óãðèçåíèÿòà, ïîêàÿíèåòî, ïðåîáðàçÿâàíåòî. Íèå áÿõìå íåóñïåëèòå, äîêàòî âèå óñïÿõòå äà äîíåñåòå åíòóñèàçìà, ñìåëîñòòà, ñàìîêðèòèêàòà. Çà íàñ, êîèòî òîãàâà áÿõìå òðèäåñåò è ïåò-÷åòèðèäåñåòãîäèøíè, ñå ïðåâúðíà â íàäåæäà, óíèçèòåëíà, íî âñå ïàê íàäåæäà. Òðÿáâàøå äà ñòàíåì êàòî âàñ ñ öåíàòà íà òîâà äà çàïî÷íåì âñè÷êî îòíà÷àëî. Çàõâúðëèõìå âðàòîâðúçêèòå è êîñòþìèòå, çà äà íàõëóçèì âåõòè êàíàäêè, íÿêîè íàïóñíàõà ðàáîòà, çà äà íå ñëóæàò íà ãîñïîäàðèòå...
Çàïàëè öèãàðà è ñå ïðåñòîðè, ÷å èãðàå íà ñàìîèðîíèÿ, çà äà îïðàâäàå òîâà, ÷å ñå áå óâëÿêúë.
- È îòñòúïèõòå ïî âñè÷êè ëèíèè. Íèå, ñ íàøèòå îïèòè äà ïîëó÷èì îïðîùåíèå, íå ñå ñúãëàñÿâàõìå äà èçìèñëÿìå ðåêëàìè çà êîêà-êîëà, çàùîòî áÿõìå àíòèôàøèñòè. Çàäîâîëÿâàõìå ñå ñ ìèçåðíèòå çàïëàòè â "Ãàðàìîíä", çàùîòî êíèãàòà ïîíå å äåìîêðàòè÷íà. À âèå ñåãà, çà äà ñè îòìúñòèòå íà áóðæîàòà, êîèòî íå óñïÿõòå äà îáåñèòå, èì ïðîäàâàòå âèäåîêàñåòè è åëåêòðîííè èãðè, çàëúãâàòå ãè ñúñ çåí è èçêóñòâîòî äà ñå ïîääúðæà ìîòîöèêëåò [193]. Íàëîæèõòå èì àáîíàìåíò çà âàøåòî èçäàíèå íà ìèñëèòå íà Ìàî è ñ ïàðèòå îò íåãî îòèäîõòå äà ñè êóïèòå ôèøåöè çà ïðàçíèöèòå íà "íîâîòî èçêóñòâî". Áåç äà ñå ñðàìóâàòå. Ïðåç öåëèÿ ñè æèâîò íèå ñìå ñå ñðàìóâàëè. Âèå íè èçìàìèõòå, îêàçà ñå, ÷å íå ñòå ïðåäñòàâëÿâàëè íèêàêâà ÷èñòîòà, áèëè ñà ñàìî ìëàäåæêè ïúïêè. Íàêàðàõòå íè äà ñå ÷óâñòâóâàìå êàòî ÷åðâåè, çàùîòî íÿìàõìå ñìåëîñò äà çàñòàíåì ëèöå â ëèöå ñ áîëèâèéñêàòà æàíäàðìåðèÿ, à ñëåä òîâà ñòðåëÿõòå â ãúðáà íà íåùàñòíèöèòå, êîèòî ìèíàâàõà ïî óëèöàòà. Ïðåäè äåñåò ãîäèíè íè ñå ñëó÷âàøå äà èçëúæåì, çà äà âè èçìúêíåì îò çàòâîðà, íî âèå ëúæåõòå, çà äà èçïðàùàòå â çàòâîðà ñâîèòå ïðèÿòåëè. Åòî çàòîâà ìè õàðåñâà òàçè ìàøèíà: òÿ å ãëóïàâà, íå âÿðâà â íèùî, íå ìå êàðà äà âÿðâàì, ïîä÷èíÿâà ìè ñå, àç êàòî ñúì ãëóïàâ, è òÿ å ãëóïàâà, òÿ èëè òîé, íÿìà çíà÷åíèå. Òîâà ñå êàçâàò ïî÷òåíè îòíîøåíèÿ.
- Àç...
- Âèå ñòå íåâèíåí, Êàçîáîí. Èçáÿãàëè ñòå, âìåñòî äà ìÿòàòå êàìúíè, äèïëîìèðàëè ñòå ñå, âìåñòî äà ñòðåëÿòå. È âúïðåêè òîâà ïðåäè íÿêîëêî ãîäèíè ñå ÷óâñòâóâàõ èçíóäâàí îò âàñ. Äà ñå ðàçáåðåì, íèùî ëè÷íî. Âúïðîñ íà ïîêîëåíèÿ. Íî êîãàòî ìèíàëàòà ãîäèíà âèäÿõ Ìàõàëîòî, ðàçáðàõ âñè÷êî.
- Âñè÷êî êàêâî?
- Ïî÷òè âñè÷êî. Âèæòå, Êàçîáîí, äîðè Ìàõàëîòî å ôàëøèâ ïðîðîê. Ãëåäàø ãî, âÿðâàø, ÷å å åäèíñòâåíàòà íåïîäâèæíà òî÷êà â êîñìîñà, íî àêî ãî îòêà÷èø îò òàâàíà íà Ìóçåÿ è ãî ïðåíåñåø â íÿêîÿ êðú÷ìà, ïàê ùå ðàáîòè. Èìà è äðóãè êàòî íåãî - åäíî â Íþ Éîðê, â ñãðàäàòà íà ÎÎÍ, åäíî â Ñàí Ôðàíöèñêî, â Íàó÷íèÿ ìóçåé, à ñèãóðíî è äðóãàäå. Ìàõàëîòî íà Ôóêî å íåïîäâèæíî è çåìÿòà ñå âúðòè íàîêîëî ìó, êúäåòî è äà ñå íàìèðà òî. Âñÿêà òî÷êà íà âñåëåíàòà å íåïîäâèæíà, ñòèãà äà çàêà÷èø íà íåÿ Ìàõàëîòî.
- Êàêòî Áîã å íàâñÿêúäå.
- Â èçâåñòåí ñìèñúë äà. Çàòîâà ìå âúëíóâà Ìàõàëîòî. Îáåùàâà ìè áåçêðàÿ, íî íà ìåí îñòàâÿ îòãîâîðíîñòòà äà ðåøà êúäå èñêàì äà ãî ñëîæà. Ïî òîçè íà÷èí íå å äîñòàòú÷íî äà áîãîòâîðèø Ìàõàëîòî òàì, êúäåòî å. Òðÿáâà îñâåí òîâà îòíîâî ñàì äà âçåìåø ðåøåíèå è äà ïîòúðñèø ïî-äîáðà òî÷êà. Íî âúïðåêè òîâà...
- Âúïðåêè òîâà?..
- Âúïðåêè òîâà... Íå ìå âçèìàòå íà ñåðèîçíî, íàëè, Êàçîáîí? Íå ìîãà äà îñòàíà ñïîêîåí, íèå ñìå õîðà, êîèòî íå áèâà äà áúäàò âçèìàíè íà ñåðèîçíî... Òà êàçâàõ, âúïðåêè òîâà ÷îâåê èìà ÷óâñòâîòî, ÷å ìîæå äà çàêà÷è Ìàõàëîòî êúäåòî ñè èñêà, íî òî íèêîãà íÿìà äà ïðîðàáîòè, äîêàòî òàì, â Ìóçåÿ, âúðâè èäåàëíî... À àêî âúâ âñåëåíàòà ñúùåñòâóâàò ñïåöèàëíè òî÷êè? Òóê íàïðèìåð, íà òàâàíà íà òàçè ñòàÿ? Íå, íèêîé íÿìà äà íè ïîâÿðâà. Íåîáõîäèìà å àòìîñôåðà. Íå çíàÿ, ìîæå áè íåïðåêúñíàòî òúðñèì ïðàâèëíàòà òî÷êà, òÿ òðÿáâà äà å òóê íÿêúäå, äî íàñ, íî íèå íå çíàåì, à çà äà ÿ îòêðèåì, òðÿáâà äà ñè âÿðâàìå... Êàêòî è äà å, äà âúðâèì ïðè ãîñïîäèí Ãàðàìîíä.
- Çà äà îêà÷èì Ìàõàëîòî?
- Î, ãëóïîñòè. Äà âúðâèì äà âúðøèì ñåðèîçíè íåùà. Çà äà âè ïëàòÿ, òðÿáâà øåôúò äà âè âèäè, äà âè ïèïíå, äà âè ïîäóøè è äà êàæå, ÷å ñòå ïîäõîäÿù. Åëàòå øåôúò äà âè ïèïíå, ìîæå äà âè èçëåêóâà îò ñêðîôóëà [194].


38

Òàåí Ìàéñòîð, Ñúâúðøåí Ìàéñòîð, Ìàéñòîð ïî Ïðèçâàíèå, Óïðàâèòåë íà Ñòðîåæèòå, Èçáðàíèê íà Äåâåòèìàòà, Êàâàëåð íà Ñîëîìîíîâèÿ ñâîä èëè Ìàéñòîð íà Äåâåòèÿ ñâîä, Âåëèê Øîòëàíäåö íà Ñâåùåíèÿ Êóïîë, Ðèöàð íà Èçòîêà èëè íà Ìå÷à, Ïðèíö íà Éåðóñàëèì, Ðèöàð íà Èçòîêà è íà Çàïàäà, Ïðèíö Ðèöàð íà Ðîçàòà è Êðúñòà è Ðèöàð íà Îðåëà è íà Ïåëèêàíà, Âåëèê Ïúðâîñâåùåíèê èëè Âúðõîâåí Øîòëàíäåö íà Íåáåñíèÿ Éåðóñàëèì, Ïî÷åòåí Âåëèê Ìàéñòîð íà Âñè÷êè Ëîæè (ïîæèçíåíî), Ïðóñêè Ðèöàð è Ïàòðèàðõ îò Íîåâîòî Ïëåìå, Ðèöàð íà Êðàëñêàòà Àëåáàðäà èëè Ïðèíö íà Ëèâàí, Ïðèíö íà Ñêèíèÿòà, Ðèöàð íà Ìåäíàòà Çìèÿ, Ïðèíö íà Ìèëîñúðäèåòî èëè íà Ìèëîñòòà, Âåëèê Êîìàíäîð íà Õðàìà, Êàâàëåð íà Ñëúíöåòî èëè Ïðèíö Ïîêëîííèê, Ðèöàð íà Ñâåòè Åíäðþ Øîòëàíäñêè èëè Âåëèê Ìàãèñòúð íà Ñâåòëèíàòà, Âèñø Èçáðàíèê Êàäîø, Êàâàëåð íà Áåëèÿ è ×åðíèÿ Îðåë.
(Âèñøè òèòëè íà ìàñîíñòâîòî ïðè Äðåâíèÿ è Âñåïðèåò Øîòëàíäñêè ðèòóàë).


Ìèíàõìå ïî êîðèäîðà, èçêà÷èõìå òðè ñòúïàëà è âëÿçîõìå ïðåç îñòúêëåíàòà âðàòà. Èçâåäíúæ ñå îçîâàõìå â ñúâñåì ðàçëè÷åí ñâÿò. Àêî ïîìåùåíèÿòà, â êîèòî áÿõ âëèçàë äî òîçè ìîìåíò, áÿõà òúìíè, ïðàøíè, ïðåòúïêàíè, òîâà, êîåòî âèæäàõìå, ïðèëè÷àøå íà ìàëêà óþòíà ïðèåìíà âúâ ÂÈÏ-à íà ëåòèùå. Äèñêðåòíà ìóçèêà, èçèñêàíè ìåáåëè, áëåäîñèíè ñòåíè, ïî êîèòî âèñÿõà ôîòîãðàôèè, ïðåäñòàâÿùè êàê ãîñïîäà ñ ëèöà íà äåïóòàòè âðú÷âàò êðèëàòà Íèêå íà ãîñïîäà ñ ëèöà íà ñåíàòîðè. Âúðõó åëåãàíòíà ìàñè÷êà àðòèñòè÷íî áÿõà ðàçõâúðëÿíè, êàòî â çúáîëåêàðñêè êàáèíåò, íÿêîëêî ñïèñàíèÿ ñ ïîòúìíåëè ñòðàíèöè - "Ëèòåðàòóðåí èçêàç", "Ïîåòè÷åí àòàíîð", "Ðîçà è Òðúíè", "Ñâîáîäåí ñòèõ". Èçîáùî íå ãè áÿõ âèæäàë è ÷àê ïîñëå ðàçáðàõ çàùî: ðàçïðîñòðàíÿâàõà ñå ñàìî ñðåä êëèåíòèòå íà "Ìàíóöèî".
Àêî â íà÷àëîòî ñè áÿõ ïîìèñëèë, ÷å ñúì ïðîíèêíàë â äèðåêòîðñêîòî îòäåëåíèå íà "Ãàðàìîíä", òî áúðçî òðÿáâàøå äà îñúçíàÿ çàáëóæäåíèåòî ñè. Íàìèðàõìå ñå â ïîìåùåíèÿòà íà äðóãî èçäàòåëñòâî. Ïðè âõîäà íà "Ãàðàìîíä" èìàøå ìàëêà òúìíà âèòðèíà, îêà÷åíà íå íà íàé-âèäíî ìÿñòî, ñ ïîñëåäíèòå ïóáëèêóâàíè êíèãè. Íî êíèãèòå íà "Ãàðàìîíä" áÿõà ñêðîìíè, îùå íåðàçðÿçàíè è ñ íåíàòðàï÷èâè ñèâêàâè êîðèöè - òðÿáâàøå äà íàïîäîáÿâàò ôðåíñêèòå óíèâåðñèòåòñêè èçäàíèÿ, îòïå÷àòàíè íà õàðòèÿ, êîÿòî ïîæúëòÿâà çà íÿêîëêî ãîäèíè, ïîäñêàçâàéêè, ÷å àâòîðúò, îñîáåíî àêî å ìëàä, ãè å ïóáëèêóâàë îòäàâíà. Òàì èìàøå è äðóãà âèòðèíêà, îñâåòåíà îòâúòðå, â êîÿòî áÿõà èçëîæåíè êíèãè íà èçäàòåëñòâî "Ìàíóöèî", íÿêîè ðàçòâîðåíè - áåëè êîðèöè, åëåãàíòíè, îòïå÷àòàíè íà õàðòèÿ òèï îðèçîâà, ñ êðàñèâ åäúð øðèôò.
Ïîðåäèöèòå íà "Ãàðàìîíä" íîñåõà ñåðèîçíè è òåæêè èìåíà êàòî "Õóìàíèòàðíè èçñëåäâàíèÿ" èëè "Ôèëîñîôèÿ", äîêàòî ïîðåäèöèòå íà "Ìàíóöèî" áÿõà îçàãëàâåíè ñ íåæíè è ïîåòè÷íè èçðàçè: "Öâåòåòî, êîåòî íå îòêúñíàõ" (ïîåçèÿ), "Íåïîçíàòè çåìè" (ïðîçà), "×àñúò íà Îëåàíäúðà" (â íåÿ áÿõà âêëþ÷åíè çàãëàâèÿ îò ðîäà íà "Äíåâíèê íà åäíî áîëíî ìîìè÷åíöå"), "Âåëèêäåíñêè îñòðîâ" (ñòðóâà ìè ñå, åñåèñòèêà), "Íîâàòà Àòëàíòèäà" (ïîñëåäíàòà ïóáëèêóâàíà êíèãà ñå êàçâàøå "Îñâîáîäåíèÿò Êüîíèãñáåðã - Âúâåäåíèå âúâ âñè÷êè áúäåùè ìåòàôèçèêè, êîèòî áèõà ìîãëè äà ñå ïðåäñòàâÿò êàòî äâîéíà òðàíñöåíäåíòàëíà ñèñòåìà è íàóêà çà ôåíîìåíàëíàòà âîëÿ"). Íà âñè÷êè êîðèöè ñå âèæäàøå åìáëåìàòà íà èçäàòåëñòâîòî: ïåëèêàí ïîä ïàëìà, è ìîòî: "Èìàì òîâà, êîåòî äàâàì".
Áåëáî ìè êàçà íÿêîëêî íàé-îáùè äóìè: ãîñïîäèí Ãàðàìîíä ïðîñòî ïðèòåæàâàë äâå èçäàòåëñòâà. Ïðåç ñëåäâàùèòå äíè ñè äàäîõ ñìåòêà, ÷å ïðåõîäúò ìåæäó "Ãàðàìîíä" è "Ìàíóöèî" å ïðåäíàçíà÷åí ñàìî çà âúòðåøíî ïîëçóâàíå. Îôèöèàëíèÿò âõîä íà "Ìàíóöèî" áåøå îòêúì óëèöà Ìàðêåçå Ãóàëäè, à âîíÿùèÿò ñâÿò íà óëèöà Ñèí÷åðî Ðåíàòî îòñòúïâàøå ïðåä ÷èñòèòå ôàñàäè íà òàçè óëèöà, ïðåä øèðîêèòå é òðîòîàðè è âõîäîâåòå ñ àñàíñüîðè îò àëóìèíèé. Íèêîé íå áè äîïóñíàë, ÷å åäèí àïàðòàìåíò â ñòàðà êúùà íà óëèöà Ñèí÷åðî Ðåíàòî å ñâúðçàí ñàìî ÷ðåç òðè ñòúïàëà ñúñ ñãðàäà íà óëèöà Ãóàëäè. Çà äà ïîëó÷è ðàçðåøåíèå, ãîñïîäèí Ãàðàìîíä ÿâíî ñå áå ïîòðóäèë äîñòà, íàâÿðíî áå èçïîëçóâàë âðúçêèòå íà åäèí îò ñâîèòå àâòîðè, íà÷àëíèê â êìåòñòâîòî.
Áÿõìå ïðèåòè âåäíàãà îò ãîñïîæà Ãðàöèÿ, ëàñêàâà äîñòîïî÷òåíà äàìà, øàë÷å îò ìîäíà êúùà, êîñòþì â ñúùèÿ öâÿò êàòî ñòåíèòå, êîÿòî íè ïîêàíè ñ äåæóðíà óñìèâêà â ñàëîíà ñ ãëîáóñà. Ñàëîíúò íå áåøå ìíîãî ãîëÿì, íî íàïîìíÿøå çàëàòà â Ïàëàöî Âåíåöèÿ [195] ñ ãëîáóñà íà âõîäà è ìàõàãîíîâîòî ïèñàëèùå íà ãîñïîäèí Ãàðàìîíä â äúíîòî, êîéòî ñÿêàø ãî ãëåäàøå ñ îáúðíàò íàîïàêè áèíîêúë. Ãàðàìîíä íè íàïðàâè çíàê äà ñå ïðèáëèæèì. Ïðèòåñíÿâàõ ñå. Ïî-êúñíî, ïðè âëèçàíåòî íà Äå Ãóáåðíàòèñ, Ãàðàìîíä ùåøå äà ñòàíå è äà òðúãíå íàñðåùà ìó è ñ òîçè èçðàç íà ñúðäå÷íîñò ùåøå äà ïîä÷åðòàå îùå ïîâå÷å âèñøåòî ñè áëàãîâîëåíèå, çàùîòî ïîñåòèòåëÿò ïúðâî ùåøå äà âèäè êàê òîé ïðåêîñÿâà ñàëîíà è ïîñëå, õâàíàò ïîä ðúêà îò äîìàêèíà, ùåøå äà ãî ïðåêîñè îùå âåäíúæ è ñÿêàø ïî ÷óäî ïðîñòðàíñòâîòî çà íåãî ùåøå äà ñå óäâîè.
Ãàðàìîíä íè ïîêàíè äà ñåäíåì ñðåùó ïèñàëèùåòî è ñå äúðæà ñúðäå÷íî è ïðÿìî.
- Äîêòîð Áåëáî ìè êàçà äîáðè íåùà çà âàñ, äîêòîð Êàçîáîí. Èìàìå íóæäà îò ñåðèîçíè ñúòðóäíèöè. Êàêòî âå÷å ñòå ðàçáðàëè áåç ñúìíåíèå, íå ñòàâà äóìà çà íàçíà÷àâàíå, íå ìîæåì äà ñè ãî ïîçâîëèì. Ùå ïîëó÷èòå äîáðà êîìïåíñàöèÿ çà óñúðäèåòî ñè, áèõ êàçàë, çà ïðåäàíîñòòà ñè, çàùîòî íàøàòà ðàáîòà å ìèñèîíåðñêà.
Ñúîáùè ìè åäíà ñóìà, èç÷èñëåíà ïî îïðåäåëåí íîðìàòèâ, êîÿòî òîãàâà ìè ñå ñòîðè ðàçóìíà.
- ×óäåñíî, äðàãè Êàçîáîí. - Ñïåñòè ìè òèòëàòà, çàùîòî âå÷å ìó áÿõ ïîä÷èíåí.
- Òàçè èñòîðèÿ íà ìåòàëèòå òðÿáâà äà ñòàíå ïðåêðàñíà, áèõ êàçàë äîðè ìíîãî êðàñèâà. Ïîïóëÿðíà, äîñòúïíà, íî íàó÷íî èçäúðæàíà. Òðÿáâà äà ñìàéâà ÷èòàòåëÿ, íî â íàó÷íî îòíîøåíèå. Ùå âè äàì ïðèìåð. Â ïðîåêòà ÷åòà, ÷å ñúùåñòâóâà åäíà ñôåðà, êàê ñå íàðè÷àøå, à, äà, Ìàãäåáóðãñêà - äâå ïëúòíî äîáëèæåíè ïîëóêúëáà è ìåæäó òÿõ âàêóóì. Çàêà÷àò é äâà âïðÿãà íîðìàíäñêè êîíå, åäèíèÿ îò åäíàòà, äðóãèÿ îò äðóãàòà ñòðàíà, íî äâåòå ïîëóêúëáà íå ñå îòäåëÿò. Äîáðå, íî òîâà å íàó÷íî ñúîáùåíèå. À âèå òðÿáâà äà ãî èçíàìåðèòå èçìåæäó äðóãèòå, êîèòî íå ñà òîëêîâà ëþáîïèòíè. È ñëåä êàòî ãî íàìåðèòå, òðÿáâà äà îòêðèåòå èçîáðàæåíèåòî - ôðåñêà, êàðòèíà, êàêâîòî è äà å. Ñúîòâåòñòâóâàùî íà åïîõàòà. È ãî ñëàãàìå íà öÿëà ñòðàíèöà, öâåòíî.
- Èìà åäíà ãðàâþðà, êàçàõ. - Çíàì ÿ.
- Âèæäàòå ëè? Áðàâî! Íà öÿëà ñòðàíèöà, öâåòíà.
- Ùîì å ãðàâþðà, çíà÷è å ÷åðíîáÿëà - âúçðàçèõ.
- Òàêà ëè? Îùå ïî-äîáðå, òîãàâà ùå å ÷åðíîáÿëà. Òî÷íîñòòà ñè å òî÷íîñò. Íî íà çëàòåí ôîí. Òðÿáâà äà ñìàå ÷èòàòåëÿ, äà ãî íàêàðà äà ïî÷óâñòâóâà èìåííî òîçè äåí, â êîéòî å íàïðàâåí åêñïåðèìåíòúò. ßñíî ëè å? Íàó÷íî, ðåàëèñòè÷íî, óâëåêàòåëíî. Íàóêàòà ìîæå äà ñå èçïîëçóâà, çà äà âïðèì÷è ÷èòàòåëÿ. Èìà ëè íåùî ïî-çðåëèùíî, ïî-äðàìàòè÷íî îò Ìàðè Êþðè, êîÿòî ñå ïðèáèðà âêúùè è â òúìíèíàòà âèæäà ôëóîðåñöåíòíàòà ñâåòëèíà. Áîæå ãîñïîäè, òîâà ïúê êàêâî å?... Áèë å âúãëåâîäîðîäúò, ôëîãèñòîíúò èëè òàì êàêòî ãî íàðè÷àò. È åòî, Ìàðèÿ Êþðè îòêðèâà ðàäèîàêòèâíèòå ëú÷è. Åôåêòúò äà ñå ïîäñèëè. Êàòî ñå ïðèäúðæàìå êúì èñòèíàòà.
- Íî êàêâî îáùî èìàò ðàäèîàêòèâíèòå ëú÷è ñ ìåòàëèòå? - çàïèòàõ.
- ×å íÿìàò ëè?
- Ìîæå è äà èìàò.
- Å, òîãàâà? Îò ãëåäíà òî÷êà íà ìåòàëèòå ìîæå äà ñå ïðåîáúðíå ñ ãëàâàòà íàäîëó öåëèÿò ñâÿò íà çíàíèåòî. Êàê ðåøèõìå äà îçàãëàâèì êíèãàòà, Áåëáî?
- Ìèñëåõìå çà íåùî ñåðèîçíî, îò ðîäà íà "Ìåòàëèòå è ìàòåðèàëíàòà êóëòóðà".
- È òðÿáâà äà áúäå ñåðèîçíî. Íî îùå ïî-ïðèâëåêàòåëíî, ñ åäíà äðåáîëèÿ, êîÿòî äà êàçâà âñè÷êî... Äà ðå÷åì... Íàïðèìåð "Ñâåòîâíà èñòîðèÿ íà ìåòàëèòå". Íàëè ó÷àñòâóâàò è êèòàéöèòå?
- Äà, ðàçáèðà ñå.
- Çíà÷è å ñâåòîâíà. Íå å ðåêëàìíà óëîâêà, èñòèíà ñè å. À ìîæå è "×óäåñíîòî ïðèêëþ÷åíèå íà ìåòàëèòå".
Òî÷íî òîãàâà ãîñïîæà Ãðàöèÿ ñúîáùè, ÷å å ïðèñòèãíàë êîìàíäîð Äå Ãóáåðíàòèñ. Ãîñïîäèí Ãàðàìîíä ñå ïîêîëåáà çà ìèã, ïîãëåäíà ìå ñ ïîäîçðåíèå, íî Áåëáî ìó íàïðàâè çíàê, ñÿêàø çà äà ìó êàæå, ÷å âå÷å ìîæå äà ìè èìà äîâåðèå, è Ãàðàìîíä íàðåäè äà ïîêàíÿò ãîñòà, êàòî ñòàíà äà ãî ïîñðåùíå.
Äå Ãóáåðíàòèñ áåøå ñ äâóðåäåí êîñòþì, çíà÷êà íà ðåâåðà, ïèñàëêà â äæîá÷åòî, ñãúíàò âåñòíèê â åäèíèÿ äæîá íà ñàêîòî è ïàïêà ïîä ìèøíèöà.
- Ñêúïè êîìàíäîðå, çàïîâÿäàéòå, íàøèÿò ïðèÿòåë Äå Àìáðîçèèñ ìè ðàçêàçà çà âàñ, çà âàøèÿ æèâîò, îòäàäåí íà Îòå÷åñòâîòî. È çà òàéíèÿ âè ïîåòè÷åí òàëàíò, òàêà ëè å? Õàéäå, ïîêàæåòå ìè òîâà ñúêðîâèùå, êîåòî äúðæèòå òóê... Ùå ãî ïðåäàì íà ìîèòå ãëàâíè ðåäàêòîðè.
Ïîêàíè ãî äà ñåäíå íà åäíî îò êðåñëàòà ïðåä îòðóïàíîòî ñ êíèæà ïèñàëèùå è ïîãàëè ñ òðåïåðåùè îò íåòúðïåíèå ðúöå ïàïêàòà, êîÿòî ìó áå âðú÷åíà.
- Íå ãîâîðåòå, çíàÿ âñè÷êî. Èäâàòå îò Âèïèòåíî, âåëèê è áëàãîðîäåí ãðàä. Æèâîòúò âè å áèë îòäàäåí íà ñëóæáà â ìèòíèöèòå. À òàéíî, äåí ñëåä äåí, íîù ñëåä íîù, ñòå çàïúëâàëè òåçè ñòðàíèöè, âäúõíîâåíè îò äåìîíà íà ïîåçèÿòà. Åõ, ïîåçèÿòà... Èçãàðÿëà å ìëàäîñòòà íà Ñàôî è å ïîäõðàíâàëà ñòàðèíèòå íà Ãüîòå... Ëåêàðñòâî, êàçâàëè ãúðöèòå, îòðîâà è ëåê. Åñòåñòâåíî, òðÿáâà äà ïðî÷åòåì òîâà âàøå òâîðåíèå. Èçèñêâàì íàé-ìàëêî òðè ðåöåíçèè, åäíà âúòðåøíà è äâå íà êîíñóëòàíòè (àíîíèìíè, ñúæàëÿâàì, íî ñà ìíîãî èçâåñòíè èìåíà...). Èçäàòåëñòâî "Ìàíóöèî" íå ïóáëèêóâà íèòî åäíà êíèãà, áåç äà å àáñîëþòíî ñèãóðíî â êà÷åñòâîòî é, à êà÷åñòâîòî, âèå ãî çíàåòå ïî-äîáðå è îò ìåí, å íåùî íåóëîâèìî, òðÿáâà äà áúäå îòêðèòî ñ øåñòî ÷óâñòâî, ïîíÿêîãà êíèãàòà èìà íåñúâúðøåíñòâà, ãðàïàâèíè - äîðè Èòàëî Çâåâî [196] å ïèñàë ëîøî, ùå âúçðàçèòå, íî çà áîãà, âñå ïàê ñå ÷óâñòâóâàò ìèñúëòà, ðèòúìúò, ñèëàòà. Çíàÿ, íå å íóæíî äà ìè ãî êàçâàò, îùå ïðè ïúðâèÿ ïîãëåä âúðõó òåçè ñòðàíèöè óñåùàì íåùî, íî íå æåëàÿ äà îöåíÿâàì ñàì, ìàêàð ÷å êîëêî ïúòè, î, íàèñòèíà, êîëêî ïúòè! - ðåöåíçèèòå ñà áèëè õëàäíè, äîêàòî àç ñúì áèë çàïëåíåí, çàùîòî íå ìîæå åäèí àâòîð äà áúäå îòõâúðëåí, áåç ÷îâåê äà å âëÿçúë, êàêòî ñå êàçâà, â ñèíõðîí ñ íåãî. Åòî íàïðèìåð, îòâàðÿì íàñëóêè òîçè ðúêîïèñ è ïîãëåäúò ìè ïîïàäà íà ñòèõ: "êàòî íàåñåí îòñëàáíàëè ðåñíèöè". Õóáàâî å, íå çíàÿ êàê å äðóãîòî, íî ÷óâñòâóâàì äóõà, äîëàâÿì îáðàçà, ïîíÿêîãà òåêñòîâåòå äåéñòâóâàò ïî òîçè íà÷èí, åäèí åêñòàç, åäíî îïèÿíåíèå... È òàêà, äðàãè ïðèÿòåëþ, àêî ÷îâåê ìîæåøå äà ïðàâè òîâà, êîåòî èñêà! Íî èçäàòåëñêàòà äåéíîñò ñúùî å ïðîèçâîäñòâî, íàé-áëàãîðîäíîòî, ðàçáèðà ñå, íî âñå ïàê ïðîèçâîäñòâî. À çíàåòå ëè êîëêî ñòðóâàò äíåñ ïå÷àòúò, õàðòèÿòà? Ïîãëåäíåòå, ïîãëåäíåòå äíåøíèÿ âåñòíèê, äîêúäå ñå å ïîêà÷èëà öåíàòà íà Óîë Ñòðèéò. Ùå êàæåòå, òîâà íå íè çàñÿãà? Îáà÷å íè çàñÿãà. Çíàåòå ëè, ÷å ïëàùàìå äàíúöè äîðè çà ñêëàäà? Àç íå ïðîäàâàì, à òå îáëàãàò äîðè íåïðîäàäåíîòî. Ïëàùàì äîðè çà íåóñïåõà, ãîëãîòàòà íà ãåíèÿ, êîéòî ôèëèñòåðèòå íå ïðèçíàâàò. Òàçè õàðòèÿ íàïðèìåð, ìíîãî å òúíêà, ùå ìè ðàçðåøèòå äà îòáåëåæà, ùîì ñòå ñè ïîçâîëèëè äà ïèøåòå âúðõó íàé-êà÷åñòâåíà õàðòèÿ, ÷óâñòâóâà ñå ïîåòúò, äðàñêà÷úò áè èçïîëçóâàë íàé-ãðóáàòà, çà äà çàáëóäè îêîòî è îáúðêà äóõà, íî òàçè ïîåçèÿ èçâèðà îò ñúðöåòî è î, ñëîâàòà ñà òåæêè êàòî êàìúíè è ìîãàò äà ïðåîáúðíàò ñâåòà, òà êàçâàì, òàçè âàøà òúíêà õàðòèÿ íà ìåí ìè ñå ñòðóâà êàòî õàðòèÿ çà áàíêíîòè.
Èççâúíÿ òåëåôîíúò. Ïî-êúñíî ùÿõ äà ðàçáåðà, ÷å Ãàðàìîíä å íàòèñíàë êîï÷åòî, ñêðèòî ïîä ïèñàëèùåòî, è ãîñïîæà Ãðàöèÿ ãî å ñâúðçàëà ñ íåñúùåñòâóâàù ñúáåñåäíèê.
- Ñêúïè ìàåñòðî! Êàê?... Î, ÷óäåñíî! Ïðåêðàñíà íîâèíà, èñòèíñêè ïðàçíèê. Âñÿêà âàøà íîâà êíèãà å ñúáèòèå... Ðàçáèðà ñå, èçäàòåëñòâî "Ìàíóöèî" ùå å ùàñòëèâî, òðîãíàòî, íåùî ïîâå÷å, ðàäîñòíî äà âè èìà ñðåä ñâîèòå àâòîðè. Âèäÿõòå êàêâî ïèñàõà âåñòíèöèòå çà âàøàòà ïîñëåäíà ïîåìà. Äîñòîéíà çà Íîáåëîâàòà íàãðàäà. Âèå îáà÷å èçïðåâàðâàòå âðåìåòî. Ãîëåìè óñèëèÿ ïîëîæèõìå äà ïðîäàäåì òðè õèëÿäè åêçåìïëÿðà...
Êîìàíäîð Äå Ãóáåðíàòèñ ïðåáëåäíÿ - òðè õèëÿäè åêçåìïëÿðà çà íåãî áÿõà öèôðà, çà êîÿòî íå ìîæåøå è äà ìå÷òàå.
- Óñïÿõ äà ïîêðèÿ ðàçõîäèòå. Àêî çíàåõòå êîëêî äóøè èìàì òóê, çàä ñòúêëåíàòà âðàòà... Äíåñ, çà äà âúçâúðíà ðàçõîäèòå ïî åäíà êíèãà, ìè å íåîáõîäèì òèðàæ îò ïîíå äåñåò õèëÿäè, íî çà ùàñòèå ïîâå÷åòî íàøè êíèãè ñå ïðîäàâàò â ïî-ãîëÿì òèðàæ, íî òîâà ñà ïèñàòåëè, êàê äà êàæà, ñ äðóãî ïðèçâàíèå, Áàëçàê å ïðîäàâàë êíèãèòå ñè êàòî òîïúë õëÿá. Ïðóñò å ñúùî òîëêîâà âåëèê, íî ãè å ïóáëèêóâàë çà ñâîÿ ñìåòêà. Âèå ùå âëåçåòå â àíòîëîãèèòå è ùå âè ïðåïîäàâàò â ó÷èëèùå, íî íÿìà äà ïîïàäíåòå íà áóäêèòå ïî ãàðèòå, òàêà å áèëî è ñ Äæîéñ, êîéòî ñúùî êàòî Ïðóñò å ïóáëèêóâàë êíèãèòå ñè íà ñâîè ðàçíîñêè. Àç ìîãà äà ñè ïîçâîëÿ äà èçäàâàì êíèãè êàòî âàøèòå ñàìî ïî åäíà íà äâå-òðè ãîäèíè. Ùå ìè äàäåòå ñðîê îò òðè ãîäèíè...
- Ïîñëåäâà äúëãà ïàóçà. Íà ëèöåòî íà Ãàðàìîíä ñå èçïèñà ìú÷èòåëíî ïðèòåñíåíèå. 
- Êàê? Íà âàøè ðàçíîñêè? Íå, íå å âúïðîñ çà öèôðàòà, öèôðàòà ìîæå äà ñå çàäúðæè... Òàì å ðàáîòàòà, ÷å "Ìàíóöèî" íå èçïîëçóâà... Ðàçáèðà ñå, ùå êàæåòå, ÷å Äæîéñ, Ïðóñò... Äà, ðàçáèðàì... Îùå åäíà èçñòðàäàíà ïàóçà.
- Äîáðå, ùå ïîãîâîðèì. Àç áÿõ îòêðîâåí ñ âàñ, âèå ñòå íåòúðïåëèâ, äà íàïðàâèì òîâà, êîåòî ñå íàðè÷à "joint venture" [197], êàêòî íè ó÷àò àìåðèêàíöèòå. Çàïîâÿäàéòå óòðå è ùå óòî÷íèì íåùàòà... Ìîèòå ïî÷èòàíèÿ è îùå âåäíúæ áëàãîäàðÿ...
Ãàðàìîíä êàòî ÷å ñå ñúáóæäàøå îò ñúí. Ïðèòèñíà ñ äëàíè î÷èòå ñè, ïîñëå èçâåäíúæ ñÿêàø ñå äîñåòè çà ïðèñúñòâèåòî íà ãîñòà:
- Î, èçâèíåòå. Áåøå åäèí Ïèñàòåë. Èñòèíñêè ïèñàòåë, ìîæå áè åäèí îò Âåëèêèòå. È òúêìî çàòîâà... Ïîíÿêîãà ñå ÷óâñòâóâàì óíèçèòåëíî, êîãàòî óïðàæíÿâàì òàçè ïðîôåñèÿ. Àêî íå áåøå ïðèçâàíèåòî... Íî äà ñå âúðíåì êúì âàøèÿ ðúêîïèñ. Êàçàõìå ñè âñè÷êî, ùå âè ïèøà, äà ðå÷åì, ñëåä îêîëî ìåñåö. Ðúêîïèñúò îñòàâà òóê, â äîáðè ðúöå.
Êîìàíäîð Äå Ãóáåðíàòèñ ñè òðúãíà, áåç äà êàæå íèòî äóìà ïîâå÷å. Èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å å âëÿçúë â êîâà÷íèöàòà íà ñëàâàòà.


39

Êàâàëåð íà Ïîëóêúëáàòà, Ïðèíö íà Çîäèàêà, Âúðõîâåí Ôèëîñîô-Õåðìåòèê, Âèñø Êîìàíäîð íà Íåáåñíèòå Òåëà, Âúðõîâåí Æðåö íà Èçèäà, Ïðèíö íà Ñâåòèÿ Õúëì, Ôèëîñîô íà Ñàìîòðàêè, Òèòàí íà Êàâêàç, Îòðîê íà Çëàòíàòà Ëèðà, Êàâàëåð íà Èñòèííèÿ Ôåíèêñ, Êàâàëåð íà Ñôèíêñà, Âúðõîâåí Ìúäðåö íà Ëàáèðèíòà, Ïðèíö íà Áðàìà, Òàåí Ïàçèòåë íà Ñâåòèëèùåòî, Àðõèòåêò íà Òàéíñòâåíàòà Êóëà, Âúðõîâåí Ïðèíö íà Ñâåùåíàòà Çàâåñà, Òúëêóâàòåë íà Éåðîãëèôèòå, Äîêòîð íà Îðôè÷åñêèòå Íàóêè, Ïàçèòåë íà Òðèòå Îãúíÿ, Õðàíèòåë íà Íåèçêàçóåìîòî Èìå, Âúðõîâåí Åäèï íà Âåëèêèòå Òàéíè, Ëþáèì Ïàñòîð íà Îàçèñà íà Òàéíñòâàòà, Äîêòîð íà Ñâåùåíèÿ Îãúí, Êàâàëåð íà Ñèÿéíèÿ Òðèúãúëíèê.
(Òèòëè íà Äðåâíèÿ è Ïúðâè÷åí ðèòóàë íà Ìåìôèñ-Ìèçðàèì)



"Ìàíóöèî" áåøå èçäàòåëñòâî çà "ñåôåòà".
Åäíî "ñåôå" íà æàðãîíà íà "Ìàíóöèî" ïðåäñòàâëÿâàøå... Íî çàùî èçïîëçóâàì ìèíàëî âðåìå? "Ñåôåòàòà" ñúùåñòâóâàò îùå, òàì âñè÷êî ñè ïðîäúëæàâà, ñÿêàø íèùî íå å ñòàíàëî, ñàìî àç âå÷å îòïðàùàì âñè÷êî â åäíî óæàñíî äàëå÷íî ìèíàëî, çàùîòî òîâà, êîåòî ñå ñëó÷è îíçè äåí â êîðàáà íà öúðêâàòà "Ñåí Ìàðòåí-äå-Øàí", èçãëåæäàøå êàòî ðàçêúñâàíå íà âðåìåòî, êàòî ðàçìåñòâàíå íà âåêîâåòå, à ìîæå áè ãî óñåùàõ òàêà, çàùîòî èçâåäíúæ îíçè äåí îñòàðÿõ ñ äåñåòèëåòèÿ èëè ïúê çàùîòî óæàñúò, ÷å Òå ùå ìå çàëîâÿò, ìå êàðà äà ãîâîðÿ, êàòî ÷å âúçñòàíîâÿâàì èñòîðèÿòà íà åäíà ðàçëàãàùà ñå èìïåðèÿ, ïîòîïåí âúâ âåëèêèÿ áàñåéí ñ ðàçðÿçàíè âåíè, î÷àêâàéêè äà ñå óäàâÿ â ñîáñòâåíàòà ñè êðúâ...
"ÑÔ" å àâòîð ñúñ Ñîáñòâåíî Ôèíàíñèðàíå è "Ìàíóöèî" áåøå îò îíåçè èçäàòåëñòâà, êîèòî â àíãëîñàêñîíñêèòå ñòðàíè ñå íàðè÷àò "vanity press". Öåíè - íàé-âèñîêè, àäìèíèñòðàòèâíè ðàçõîäè - íèêàêâè. Ãàðàìîíä, ãîñïîæà Ãðàöèÿ, ñ÷åòîâîäèòåëÿò, íàðè÷àí àäìèíèñòðàòèâåí äèðåêòîð è íàñòàíåí â êèëåð÷åòî â äúíîòî íà êîðèäîðà, è Ëó÷àíî, èíâàëèäúò åêñïåäèòîð, â ãîëåìèÿ ñêëàä â ïðèçåìíèÿ åòàæ.
- Òàêà è íå ðàçáðàõ êàê Ëó÷àíî óñïÿâà äà îïàêîâà êíèãèòå ñàìî ñ åäíà ðúêà - êàçà ìè âåäíúæ Áåëáî - Ìîæå áè ñè ïîìàãà ñúñ çúáè. Îò äðóãà ñòðàíà, íå îïàêîâà êîé çíàå êîëêî, åêñïåäèòîðèòå â íîðìàëíèòå èçäàòåëñòâà èçïðàùàò êíèãè íà êíèæàðíèöèòå, äîêàòî Ëó÷àíî èçïðàùà ñàìî íà àâòîðèòå. "Ìàíóöèî" íå ñå èíòåðåñóâà îò ÷èòàòåëèòå. Âàæíîòî å, êàêòî êàçâà ãîñïîäèí Ãàðàìîíä, àâòîðèòå äà íå íè èçíåâåðÿò. Áåç ÷èòàòåëèòå ìîæåì äà îöåëååì.
Áåëáî ñå âúçõèùàâàøå îò ãîñïîäèí Ãàðàìîíä. Ñìÿòàøå, ÷å òîé ïðèòåæàâà ñèëà, êàêâàòî íà íåãî ìó ëèïñâàøå.
Ñèñòåìàòà íà "Ìàíóöèî" áåøå ìíîãî ïðîñòà. Íÿêîëêî ðåêëàìè â ìåñòíèòå âñåêèäíåâíèöè, ñïåöèàëèçèðàíèòå ñïèñàíèÿ è ïðîâèíèöèàëíèòå èçäàíèÿ, îñîáåíî òåçè, êîèòî áúðçî ôàëèðàõà. Ðåêëàìíè ïðîñòðàíñòâà îò ñðåäíà ãîëåìèíà, ñ ïîðòðåò íà àâòîðà è íÿêîëêî ñèëíè äóìè: "Åäèí èçâèñåí ãëàñ â íàøàòà ïîåçèÿ" èëè "Íîâàòà ïðîçà íà àâòîðà, êîéòî ñúçäàäå "Ôëîðèàíà è íåéíèòå ñåñòðè".
- Â òîçè ìîìåíò ìðåæàòà å îïúíàòà, îáÿñíÿâàøå ìè Áåëáî è "ñåôåòàòà" ñå óëàâÿò íà ãðîçäîâå, àêî â ìðåæàòà ìîãàò äà ñå óëàâÿò ãðîçäîâå, íî íåóìåñòíèòå ìåòàôîðè ñà õàðàêòåðíè çà àâòîðèòå íà "Ìàíóöèî" è àç ñúì ñå çàðàçèë îò òÿõ, èçâèíÿâàéòå.
- È ïîñëå?
- Âçåìåòå ñëó÷àÿ Äå Ãóáåðíàòèñ. Ñëåä åäèí ìåñåö, ñëåä êàòî íàøèÿò êëèåíò ñå å èçìú÷èë îò íàïðåæåíèå, ãîñïîäèí Ãàðàìîíä ìó ñå îáàæäà ïî òåëåôîíà è ãî êàíè íà âå÷åðÿ çàåäíî ñ íåêîëöèíà ïèñàòåëè. Ñðåùàòà å â åäèí àðàáñêè ðåñòîðàíò, ìíîãî ñïåöèàëåí, áåç íèêàêâà ôèðìà îòâúí, çâúíè ñå íà âõîäà è ñè êàçâàø èìåòî íà ïîðòèåðà. Îáñòàíîâêà ëóêñîçíà, èíòèìíà ñâåòëèíà, åêçîòè÷íà ìóçèêà. Ãàðàìîíä ñòèñêà ðúêàòà íà óïðàâèòåëÿ, ãîâîðè íà "òè" ñúñ ñåðâèòüîðèòå è âðúùà áóòèëêè, çàùîòî ãîäèíàòà íå ãî çàäîâîëÿâàëà, èëè êàçâà: èçâèíÿâàé, äðàãè, íî òîâà íå å êóñêóñúò, êîéòî ñå ÿäå â Ìàðàêåø. Äå Ãóáåðíàòèñ å ïðåäñòàâåí íà êîìèñàðÿ Êàé, íà÷àëíèê íà âñè÷êè àåðîãàðè, íî ïî-âàæíîòî - èçîáðåòàòåë, àïîñòîë íà êîñìîðàíòî, åçèêà íà âñåëåíñêèÿ ìèð, ÷èÿòî ãðàìàòèêà ñåãà ñå îáñúæäà â ÞÍÅÑÊÎ. Ñëåä òîâà ñå çàïîçíàâà ñ ïðîôåñîð Åäèêîéñè, òàëàíò íà ðàçêàçâà÷, ëàóðåàò íà "Ïåòðóöåëèñ äåëà Ãàòèíà" çà 1980 ãîäèíà, íî ñúùî è ñâåòèëî â ìåäèöèíàòà. Îò êîëêî ãîäèíè ïðåïîäàâàòå, ïðîôåñîðå? Äðóãè âðåìåíà, òîãàâà íàèñòèíà ó÷åíèåòî áåøå ñåðèîçíà ðàáîòà. È íàøàòà èçêëþ÷èòåëíà ïîåòåñà, ìèëàòà Îëèíäà Ìåäçîôàíòè Ñàñàáåòè, àâòîðêàòà íà "Íåïîðî÷íè òðåïåòè", íàâÿðíî ñòå ãè ÷åëè.
Áåëáî ìè äîâåðè, ÷å äúëãî âðåìå ñå å ïèòàë çàùî âñè÷êè "ñåôåòà" îò æåíñêè ïîë ñå ïîäïèñâàò ñ äâå ôàìèëíè èìåíà - Ëàóðåòà Ñîëèìåíè-Êàâàëêàíòè, Äîðà Àðäåíòè-Ôèàìà, Êàðîëèíà Ïàñòîðåëè-×åôàë. Çàùî èçâåñòíèòå ïèñàòåëêè èìàò ñàìî åäíà ôàìèëèÿ, ñ èçêëþ÷åíèå íà Àéâè Êîìïòúí-Áúðíåò [198], äðóãè äîðè ñàìî ïðåçèìå - Êîëåò, à åäíà ñàìîôèíàíñèðàùà ñå àâòîðêà äà ñå íàðè÷à Îëèíäà Ìåäçîôàíòè-Ñàñàáåòè? Çàùîòî èñòèíñêèÿò ïèñàòåë ïèøå îò ëþáîâ êúì ñâîåòî ïðîèçâåäåíèå è íå ñå èíòåðåñóâà äàëè ùå áúäå ïîçíàò ñ íÿêàêúâ ïñåâäîíèì - âèæòå Íåðâàë. Äîêàòî "ñåôåòî" èñêà äà áúäå ïðèçíàò îò áëèçêèòå ñè, îò æèòåëèòå íà êâàðòàëà, â êîéòî æèâåå, êàêòî è íà êâàðòàëà, â êîéòî å æèâÿë ïðåäè. Ïðè ìúæà å äîñòàòú÷íà ôàìèëèÿòà, íî ïðè æåíàòà íå, çàùîòî íÿêîè õîðà ÿ ïîçíàâàò êàòî ãîñïîæèöà, äðóãè - êàòî îìúæåíà. Çàòîâà èçïîëçóâà è äâåòå èìåíà...
- Ñ åäíà äóìà, âå÷åð, èçïúëíåíà ñ èíòåëåêòóàëíè ïðåæèâÿâàíèÿ. Äå Ãóáåðíàòèñ ùå äîáèå âïå÷àòëåíèå, ÷å å èçïèë êîêòåéë îò ËÑÄ. Ùå ñëóøà êëþêèòå íà ñúòðàïåçíèöèòå, ùå íàó÷è çàáàâíàòà èñòîðèÿ çà âåëèêèÿ ïîåò, çà êîãîòî ñå çíàåëî, ÷å å èìïîòåíòåí è ÷å è êàòî ïîåò íå ñòðóâàë êîé çíàå êîëêî, ùå õâúðëè íÿêîëêî èçïúëíåíè ñ âúëíåíèå ïîãëåäà âúðõó íîâîòî èçäàíèå íà "Åíöèêëîïåäèÿ íà ïðî÷óòèòå èòàëèàíöè", êîÿòî Ãàðàìîíä íåî÷àêâàíî ùå èçâàäè, ïîêàçâàéêè åäíà ñòðàíèöà íà êîìèñàðÿ Êàé ("Âèæäàòå ëè, ñêúïè, è âèå âëÿçîõòå â Ïàíòåîíà, î, íàïúëíî ñïðàâåäëèâî!").
Áåëáî ìè ïîêàçà òàçè åíöèêëîïåäèÿ.
- Ïðåäè ÷àñ èçÿäîõìå åäíî êîíñêî, íî íèêîé íå å íåâèíåí. Åíöèêëîïåäèÿòà ÿ ïðàâèì ãëàâíî íèå äâàìàòà ñ Äèîòàëåâè. Êúëíà âè ñå, íå å çàðàäè ïîâèøàâàíå íà çàïëàòèòå. Íÿìà ïî-çàáàâíî íåùî íà ñâåòà è âñÿêà ãîäèíà òðÿáâà äà ñå ïîäãîòâÿ íîâîòî äîïúëíåíî èçäàíèå. Ðàáîòàòà ïðîòè÷à ãîðå-äîëó ïî ñëåäíàòà ñõåìà: â åäíà áóêâà ñå ñëàãàò åäèí èçâåñòåí ïèñàòåë è åäíî "ñåôå", ïðîáëåìúò å äà ñå ñïàçâà ñòðèêòíî àçáó÷íèÿò ðåä è äà íå ñå õàáè ìíîãî ìÿñòî çà ïðî÷óòèòå ïèñàòåëè. Åòî âè íàïðèìåð áóêâàòà "Ë".

ËÀÌÏÅÄÓÇÀ, Äæóçåïå Òîìàçè äè (1889-1959). Ñèöèëèàíñêè ïèñàòåë, æèâÿë äúëãî íåïðèçíàò è ñòàíàë èçâåñòåí åäâà ñëåä ñìúðòòà ñè ñ ðîìàíà "Ãåïàðäúò".

ËÀÌÏÓÑÒÐÈ, Àäåîäàòî (1919). Ïèñàòåë, ïðåïîäàâàòåë, âîèí (áðîíçîâ ìåäàë çà õðàáðîñò â Èçòî÷íà Àôðèêà), ôèëîñîô, ðàçêàçâà÷, ïîåò. Óòâúðæäàâà ñå êàòî åäíà îò íàé-çíà÷èìèòå ôèãóðè â èòàëèàíñêàòà ëèòåðàòóðà íà íàøèÿ âåê. Äåáþòèðà ïðåç 1959 ã. ñ ïúðâàòà ÷àñò îò ìíîãîîáõâàòíèÿ òðèïòèõ "Áðàòÿ Êàðìàñè", áåëÿçàí ñúñ ñóðîâ ðåàëèçúì è ïîåòè÷åí ïàòîñ - èñòîðèÿòà íà åäíî ñåìåéñòâî ðèáàðè îò Ëóêà. Òàçè òâîðáà, îòëè÷åíà ïðåç 1960 ã. ñ íàãðàäàòà "Ïåòðóöåëèñ äåëà Ãàòèíà", å ïîñëåäâàíà îò "Óäîñòîåíèòå" è "Ïàíòåðàòà ñ î÷è áåç ðåñíèöè", êîèòî äîðè ïîâå÷å îò ãîðåñïîìåíàòîòî ïðîèçâåäåíèå ñúäúðæàò åïè÷íàòà ñèëà, ïîðàçÿâàùîòî ïîåòè÷åñêî âúîáðàæåíèå, ëèðè÷íèÿ äúõ, õàðàêòåðíè çà òîçè íåïîâòîðèì àâòîð. Óñúðäåí ôóíêöèîíåð âúâ Âîåííîòî ìèíèñòåðñòâî, Ë. å óâàæàâàí êàòî èçãðàäåíà ëè÷íîñò, ïðèìåðåí áàùà è ñúïðóã, èçòúí÷åí îðàòîð.

- Òîçè Äå Ãóáåðíàòèñ, îáÿñíè Áåëáî, ñèãóðíî ùå ïîæåëàå äà áúäå âêëþ÷åí â åíöèêëîïåäèÿòà. Âèíàãè å òâúðäÿë, ÷å ñëàâàòà íà ïðî÷óòèòå òâîðöè å ôàëøèâà. ×å å êîíñïèðàöèÿ íà ïðèÿòåëè êðèòèöè. Íî ïðåäè âñè÷êî ùå ðàçáåðå, ÷å å âëÿçúë â ñåìåéñòâîòî íà ïèñàòåëè, êîèòî ñà ñúùåâðåìåííî äèðåêòîðè íà îáùåñòâåíè âåäîìñòâà, áàíêîâè ÷èíîâíèöè, àðèñòîêðàòè, ñúäèè. Ñ åäèí çàìàõ òîé ùå óâåëè÷è êðúãà íà ïîçíàíñòâàòà ñè è àêî òðÿáâà äà èñêà íÿêàêâà óñëóãà, ùå çíàå êúì êîãî äà ñå îáúðíå. Ãîñïîäèí Ãàðàìîíä ïðèòåæàâà âëàñòòà äà èçâàäè Äå Ãóáåðíàòèñ îò ïðîâèíöèÿòà è äà ãî èçñòðåëÿ êúì âúðõîâåòå. Â êðàÿ íà âå÷åðÿòà Ãàðàìîíä ùå ìó ïðîøåïíå íà óõîòî äà ìèíå íà äðóãàòà ñóòðèí â ðåäàêöèÿòà.
- È òîé ùå îòèäå ëè?
- Ìîãà äà ñå çàêúëíà. Ùå ïðåêàðà áåçñúííà íîù, ìå÷òàåéêè çà âåëè÷èåòî íà Àäåîäàòî Ëàìïóñòðè.
- À ïîñëå?
- Ïîñëå, íà ñóòðèíòà, Ãàðàìîíä ùå ìó êàæå: "Ñíîùè íå ïîñìÿõ äà ãîâîðÿ ñ âàñ, çà äà íå çàñåãíà äðóãèòå. Êàêâî ïðåêðàñíî íåùî, íå ñòàâà äóìà çà âúçòîðæåíèòå, áèõ êàçàë äîðè ïîëîæèòåëíè ðåöåíçèè, íî àç ñàìèÿò ïðåêàðàõ öÿëà íîù íàä òåçè ñòðàíèöè. Êíèãà çà ëèòåðàòóðíà íàãðàäà. Âåëèêà, âåëèêà!" Ùå ñå âúðíå êúì ïèñàëèùåòî, ùå óäàðè ñ äëàí ðúêîïèñà, âå÷å îìà÷êàí, èçòúðêàí îò âëþáåíèòå ïîãëåäè ïîíå íà òðèìà ðåöåíçåíòè è ùå ñå âòðåí÷è â "ñåôåòî" îçàäà÷åí. "Êàêâî ùå ïðàâèì?" "Êàêâî ùå ïðàâèì?", ùå ïîïèòà è Äå Ãóáåðíàòèñ. À Ãàðàìîíä ùå îòâúðíå, ÷å ïî âúïðîñà çà ñòîéíîñòòà íà ðúêîïèñà èçîáùî íÿìà ñïîð, íî å ÿñíî, ÷å å íåùî, êîåòî å èçïðåâàðèëî âðåìåòî ñè, à ùî ñå îòíàñÿ äî òèðàæà, íå ìîæå äà ñòèãíå ïîâå÷å îò äâå õèëÿäè, äâå õèëÿäè è ïåòñòîòèí íàé-ìíîãî. Çà Äå Ãóáåðíàòèñ è äâå õèëÿäè áèõà áèëè íàïúëíî äîñòàòú÷íè, çà äà ïîêðèå âñè÷êè, êîèòî ïîçíàâà. "Ñåôåòî" íå ìèñëè â ïëàíåòàðíè ìàùàáè èëè ïî-òî÷íî íåãîâàòà ïëàíåòà å ñúñòàâåíà îò ïîçíàòè ëèöà, ñúó÷åíèöè, äèðåêòîðè íà áàíêàòà, êîëåãè ó÷èòåëè, î. ç. ïîëêîâíèöè. Âñå õîðà, êîèòî "ñåôåòî" æåëàå äà âëÿçàò â íåãîâèÿ ïîåòè÷åí ñâÿò, äîðè òàêèâà, êîèòî íå ãî èñêàò, êàòî êâàðòàëíèÿ êàñàïèí èëè êìåòà íàïðèìåð... Ïðåä îïàñíîñòòà Ãàðàìîíä äà ñå äðúïíå, ñëåä êàòî âñè÷êè âêúùè, â ãðàä÷åòî, â ðàáîòàòà çíàÿò, ÷å å ïðåäñòàâèë ðúêîïèñà ñè íà ãîëÿì èçäàòåë â Ìèëàíî, Äå Ãóáåðíàòèñ ùå ñè íàïðàâè ñìåòêèòå, ìîæå äà ñè èçòåãëè âñè÷êè ñïåñòÿâàíèÿ îò áàíêàòà, äà âçåìå çàåì îò ðàáîòàòà, äà ïîèñêà êðåäèò, äà ïðîäàäå ìàëêîòî äúðæàâíè îáëèãàöèè, êîèòî ïðèòåæàâà - öåëòà îïðàâäàâà ñðåäñòâàòà. Ïðåäëàãà ïëàõî äà ó÷àñòâóâà â ðàçõîäèòå. Ãàðàìîíä ùå ñå ïðåñòîðè íà ñìóòåí. Íå áèëî ïðèåòî "Ìàíóöèî" äà... Íî âñå ïàê... Å, äîáðå, òàêà äà áúäå, óáåäèõòå ìå, âñúùíîñò è Ïðóñò, è Äæîéñ ñà áèëè ïðèíóäåíè äà ñå ïîä÷èíÿò íà æåñòîêàòà äåéñòâèòåëíîñò. Çàñåãà ùå îòïå÷àòàìå äâå õèëÿäè, à ïîñëå ùå ñòèãíåì äî äåñåò. Ñìåòíåòå, äâåñòà åêçåìïëÿðà çà âàñ, áåçïëàòíî, çà äà ãè ðàçïðàòèòå íà ïðèÿòåëè, äâåñòà çà ðåäàêöèèòå, çàùîòî èñêàìå äà âäèãíåì òàêúâ øóì â ïðåñàòà, êàòî ÷å ëè ñòàâà äóìà çà "Âå÷íàòà Àìáúð", õèëÿäà è øåñòñòîòèí çà êíèæàðíèöèòå. Íàä òåçè, åñòåñòâåíî, íèêàêâè ïðàâà çà âàñ, à àêî êíèãàòà âúðâè, äîïå÷àòâàìå è òîãàâà ïîëó÷àâàòå âàøèòå äâàíàäåñåò ïðîöåíòà.
Ñëåä òîâà âèäÿõ òèïîâèÿ äîãîâîð, êîéòî Äå Ãóáåðíàòèñ, âå÷å â ïúëåí àâòîðñêè øåìåò, ùåøå äà ïîäïèøå, áåç äîðè äà ãî ïðî÷åòå, äîêàòî àäìèíèñòðàòèâíèÿò äèðåêòîð ùåøå äà õëåí÷è, ÷å ãîñïîäèí Ãàðàìîíä å îïðåäåëèë ìíîãî íèñêà ñóìà. Äåñåò ãúñòî èçïèñàíè ñòðàíèöè, ïúëíè ñ êëàóçè - ïðåâîäè â ÷óæáèíà, ðàäèî-, òåëåâèçèîííè è êèíî-äðàìàòèçàöèè, èçäàíèÿ íà Áðàéë çà ñëåïè, ðåçþìåòà â "Ðèäúðñ äàéäæåñò", ãàðàíöèè â ñëó÷àé íà ïðîöåñè çà îáèäà, ðåäàêòîðñêè ïîïðàâêè ñàìî ñúñ ñúãëàñèå íà àâòîðà, êîìïåòåíòíîñò íà Ãðàäñêèÿ ñúä â ñëó÷àé íà ñïîð.
"Ñåôåòî" òðÿáâàøå äà ñòèãíå èçòîùåí, ñ âå÷å çàðåÿí â ìå÷òèòå çà ñëàâà ïîãëåä, äî íàé-ñìúðòîíîñíèòå êëàóçè, â êîèòî ñå êàçâà, ÷å äåñåò õèëÿäè å ìàêñèìàëíèÿò òèðàæ, íî íå ñå ãîâîðè íèòî çà ìèíèìàëíèÿ, íèòî çà òîâà, ÷å ñóìàòà, êîÿòî òðÿáâà äà ñå çàïëàòè, íå å îáâúðçàíà ñ òèðàæà (çà òîâà å èìàëî ñàìî óñòíà óãîâîðêà), íèòî ïúê çà íàé-âàæíîòî, ÷å ñëåä åäíà ãîäèíà èçäàòåëÿò èìà ïðàâî äà èçïðàòè íåïðîäàäåíèòå åêçåìïëÿðè çà ïðåòîïÿâàíå, îñâåí àêî àâòîðúò íå ãè èçêóïè íà ïîëîâèí öåíà. Ïîäïèñ.
Ëàíñèðàíåòî ùåøå äà áúäå ãðóáèÿíñêî. Ñúîáùåíèå çà ïðåñàòà îò äåñåòèíà ñòðàíèöè, ñ áèîãðàôèÿ è êðèòè÷åñêî åñå. Íèêàêâè çàäðúæêè - òàêà èëè èíà÷å, â ðåäàêöèèòå íà âåñòíèöèòå âñè÷êî òîâà ùåøå äà îòèäå â êîø÷åòî. Ðåàëíî îòïå÷àòâàíå: õèëÿäà åêçåìïëÿðà íà êîëè, îò êîèòî ñàìî òðèñòà è ïåòäåñåò ïîäâúðçàíè. Äâåñòà çà àâòîðà, ïåòäåñåòèíà çà âòîðîñòåïåííè êíèæàðíèöè, ïåòäåñåò çà ïðîâèíöèàëíèòå ñïèñàíèÿ è òðèäåñåòèíà, äà ÷óêàìå íà äúðâî, çà âåñòíèöèòå, â ñëó÷àé ÷å èì îñòàíå åäèí ðåä ìåæäó äðóãèòå íîâîïîëó÷åíè êíèãè. Íåïîäâúðçàíèòå ùÿõà äà ñå èçïðàòÿò êàòî äàðåíèå çà áîëíèöè è çàòâîðè, îò êîåòî ñòàâà ÿñíî çàùî ïúðâèòå íå èçöåðÿâàò, à âòîðèòå íå ïðåâúçïèòàâàò.
Ïðåç ëÿòîòî ùåøå äà ïðèñòèãíå íàãðàäàòà "Ïåòðóöåëèñ äåëà Ãàòèíà", îñíîâàíà îò Ãàðàìîíä. Âñè÷êî ðàçíîñêè: õðàíà è õîòåë çà æóðèòî, äâà äíè, è ñòàòóåòêà íà Ñàìîòðàêèéñêàòà Ïîáåäà îò ìåñèíã. Ïîçäðàâèòåëíè òåëåãðàìè îò àâòîðèòå íà "Ìàíóöèî".
È íàêðàÿ, ãîäèíà è ïîëîâèíà ïî-êúñíî, ùåøå äà íàñòúïè ìèãúò íà èñòèíàòà. Ãàðàìîíä ùåøå äà ìó ïèøå: "Äðàãè ïðèÿòåëþ, çà ñúæàëåíèå àç ñå îêàçàõ ïðàâ - âèå ñòå èçïðåâàðèëè âðåìåòî ñè ñ ïîëîâèí âåê. Ðåöåíçèèòå ñàìè ñòå âèäåëè, ñ ëîïàòà äà ãè ðèíåø, íàãðàäè è âèñîêè îöåíêè îò êðèòèêàòà - òî ñå çíàå. Íî òâúðäå ìàëêî ïðîäàäåíè êíèãè, óâè, ÷èòàòåëèòå îùå íå ñà äîðàñëè. Ïðèíóäåíè ñìå äà îñâîáîäèì ñêëàäà, ñëåäâàéêè êëàóçèòå íà äîãîâîðà (ïðèëîæåí). Èëè çà ïðåòîïÿâàíå, èëè ùå ñå âúçïîëçóâàòå îò ïðàâîòî ñè äà ãè êóïèòå íà ïîëîâèí öåíà."
Äå Ãóáåðíàòèñ ïîëóäÿâà îò ìúêà, ðîäíèíèòå ãî óòåøàâàò, õîðàòà íå òå ðàçáèðàò, åõ, àêî áåøå îò òåõíèòå è áå íàìàçàë íå÷èÿ ëàïà, ùÿõà äà ïèøàò çà òåá è â "Êîðèåðå äåëà ñåðà", èñòèíñêà ìàôèÿ, òðÿáâà äà ñå áîðèø. Îò òâîèòå åêçåìïëÿðè ñà òè îñòàíàëè ñàìî ïåò, à èìà îùå òîëêîâà âàæíè ëè÷íîñòè, êîèòî áè ìîãúë äà îùàñòëèâèø. Íå áèâà äà ïîçâîëÿâàø òâîÿòà êíèãà äà îòèäå çà ïðåòîïÿâàíå è äà ñå ïðåâúðíå â òîàëåòíà õàðòèÿ, ùå âèäèì êîëêî ùå ñúáåðåì, íÿìà äà ñà ïàðè íà âÿòúðà, åäèí ïúò ñå æèâåå, ùå êàæåì, ÷å ìîæåì äà èçêóïèì ñòî è ïåòäåñåò, çà äðóãèòå - sic transit gloria mundi [199]. Â èçäàòåëñòâîòî ñà îñòàíàëè 650, íåïîäâúðçàíè, ãîñïîäèí Ãàðàìîíä äàâà çà ïîäâúðçâàíå 500 è ãè èçïðàùà ñ íàëîæåí ïëàòåæ. Íàêðàòêî, àâòîðúò å çàïëàòèë ùåäðî ðàçõîäèòå çà 2000 åêçåìïëÿðà, "Ìàíóöèî" å îòïå÷àòàë 1000 è å ïîäâúðçàë 850, îò êîèòî 500 ïëàòåíè äâóêðàòíî. Ïåòäåñåòèíà àâòîðè ãîäèøíî è "Ìàíóöèî" ïðèêëþ÷âà âèíàãè ñúñ ñîëèäåí àêòèâ.
È áåç óãðèçåíèÿ: ðàçïðîñòðàíÿâà ùàñòèå.


40

Ñòðàõëèâåöúò ìðå ïðèæèâå ñòî ïúòè...
(Øåêñïèð, "Þëèé Öåçàð", II, 2) [200]

Âèíàãè ñúì çàáåëÿçâàë êîíòðàñòà ìåæäó áëàãîãîâåíèåòî, ñ êîåòî Áåëáî ðàáîòåøå çà ñâîèòå àâòîðèòåòíè êíèãè â "Ãàðàìîíä", ñòðåìåéêè ñå äà ïîäãîòâÿ èçäàíèÿ, ñ êîèòî äà ñå ãîðäåå, è ïèðàòñòâîòî, ñ êîåòî íå ñàìî äîïðèíàñÿøå çà îïëèòàíåòî íà íåùàñòíèöèòå â ìðåæàòà íà "Ìàíóöèî", íî è èçïðàùàøå íà óëèöà Ãóàëäè îíåçè, êîèòî ñìÿòàøå, ÷å ñà íåäîñòîéíè çà "Ãàðàìîíä". Êàêòî íàïðèìåð ñå ãîòâåøå äà íàïðàâè ñ ïîëêîâíèê Àðäåíòè.
Ðàáîòåéêè ñ íåãî, ÷åñòî ñå áÿõ ïèòàë çàùî ïðèåìà òîâà ïîëîæåíèå. Ìèñëÿ, ÷å íå áåøå çàðàäè ïàðèòå. Äîñòàòú÷íî äîáðå âëàäååøå ïðîôåñèÿòà ñè, çà äà ìîæå äà ñè íàìåðè ïî-äîáðå ïëàòåíà ðàáîòà.
Äúëãî ñìÿòàõ, ÷å ãî ïðàâè, çà äà óñúâúðøåíñòâóâà ïîçíàíèÿòà ñè çà ÷îâåøêàòà ãëóïîñò, è òî êàòî èäåàëåí íàáëþäàòåë. Òîâà, êîåòî òîé íàðè÷àøå ãëóïîñò, íåóëîâèìèÿ ïàðàëîãèçúì, íàòðàï÷èâèÿ äåëèðèóì, îáëå÷åí â íåïîêëàòèìà îáîñíîâêà, ãî î÷àðîâàøå è òîé íåïðåêúñíàòî ãî ïîâòàðÿøå. Íî è òî áåøå ìàñêà. Çàáàâëÿâàøå ñå íå òîé, à Äèîòàëåâè, ìîæå áè ñ íàäåæäàòà, ÷å â íÿêîÿ êíèãà íà "Ìàíóöèî" åäèí äåí ùå îòêðèå íåïîçíàòà êîìáèíàöèÿ íà Òîðàòà. Ñàìî çàðàäè èãðàòà, çàðàäè çàáàâàòà, çàðàäè øåãàòà è ëþáîïèòñòâîòî ñå âêëþ÷èõ è àç, îñîáåíî ñëåä êàòî Ãàðàìîíä ëàíñèðà "Ïðîåêòà Õåðìåñ".
Çà Áåëáî íåùàòà ñà ñòîÿëè ïî äðóã íà÷èí. Ðàçáðàõ ãî, ñëåä êàòî ñå ðàçðîâèõ â íåãîâèòå ôàéëîâå.



_______________________________________________
èìå íà ôàéëà: îòìúùåíèå, æåñòîêî îòìúùåíèå
_______________________________________________
Âèíàãè ñòàâà òàêà. Äîðè äà èìà õîðà â ðåäàêöèÿòà, ìå õâàùà çà ðåâåðèòå, ïðèáëèæàâà ëèöåòî ñè äî ìîåòî è ìå öåëóâà. Öåëóâà ìå êàêòî èãðàå íà ôëèïåð.
Çíàå, ÷å ñå ïðèòåñíÿâàì. Íî ìå èçëàãà.
Íèêîãà íå ëúæå.
- Îáè÷àì òå.
- Ùå ñå âèäèì ëè â íåäåëÿ?
- Íå, èìàì óãîâîðêà ñ åäèí ïðèÿòåë...
- Èñêàø äà êàæåø ñ ïðèÿòåëêà?
- Íå, ñ ïðèÿòåë. Òè ãî ïîçíàâàø, îíçè, äåòî áåøå ñ ìåí â áàðà ìèíàëàòà ñåäìèöà. Îáåùàõ ìó, êàê èñêàø äà ãî èçëúæà?
- Íå ãî ëúæè, íî íå ìå ïðàâè íà... Ìîëÿ òå, ñåãà èìàì ñðåùà ñ åäèí àâòîð.
- Íîâîîòêðèòèÿò ãåíèé ëè?
- Íå, åäèí íåùàñòíèê, êîéòî òðÿáâà äà áúäå óíèùîæåí.
Íåùàñòíèê, êîéòî òðÿáâà äà áúäå óíèùîæåí.
Îòèäîõ â "Ïèëàä" äà òå âçåìà. ×àêàõ òå äúëãî, ïîñëå òðúãíàõ ñàì, èíà÷å ùÿõ äà ïðèñòèãíà, êîãàòî âå÷å çàòâàðÿõà ãàëåðèÿòà. Òàì ìè êàçàõà, ÷å ñòå îòèøëè â ðåñòîðàíòà. Ïðåñòîðèõ ñå, ÷å ðàçãëåæäàì èçëîæáàòà, äîòîëêîâà èçêóñòâîòî å îòìðÿëî îò âðåìåòî íà Õüîëäåðëèí [201]. Äîêàòî íàìåðÿ ðåñòîðàíòà, èçãóáèõ îùå äâàäåñåò ìèíóòè, çàùîòî ñîáñòâåíèöèòå íà ãàëåðèè âèíàãè èçáèðàò ðåñòîðàíòè, êîèòî ùå ñå ïðî÷óÿò åäèí ìåñåö ïî-êúñíî.
Òè áåøå òàì, ñðåä ïîçíàòèòå ëèöà, à äî òåá ñåäåøå ìúæúò ñ áåëåãà. Òè íå ñå ñìóòè íèòî çà ìèã. Ïîãëåäíà ìå ñúó÷àñòíè÷åñêè è åäíîâðåìåííî ñ òîâà - êàê óñïÿâàø? - ïðåäèçâèêàòåëíî, ñÿêàø êàçâàøå: "Å, è?" Íàõàëíèêúò ñ áåëåãà ìå èçìåðè ñ î÷è, êàòî ÷å àç áÿõ íàõàëíèêúò. Íà äðóãèòå èì áåøå ÿñíî, ÷àêàõà êàêâî ùå ñòàíå. Ìîæå áè òðÿáâàøå äà íàìåðÿ ïîâîä äà ñå ñêàðàì. Ùÿõ äà áúäà ïîáåäèòåë, äîðè àêî òîé ñå áåøå îïèòàë äà ìå óäàðè. Âñè÷êè çíàåõà, ÷å ñè ñ íåãî, çà äà ìå ïðîâîêèðàø. Íåçàâèñèìî îò òîâà äàëè ùÿõ äà ïðåäèçâèêàì ðàçïðàâèÿ, èëè íå, ìîÿòà ðîëÿ áåøå ïðåäîïðåäåëåíà. Ïðè âñÿêî ïîëîæåíèå àç èãðàåõ òåàòúð.
Ùîì ùå å òåàòúð, êàçàõ ñè, èçáèðàì èçòúí÷åíàòà êîìåäèÿ.
Âêëþ÷èõ ñå âåñåëî â ðàçãîâîðà, íàäÿâàéêè ñå, ÷å ùå ñå âúçõèòÿò îò ìîåòî ñàìîîáëàäàíèå.
Åäèíñòâåíèÿò, êîéòî ñå âúçõèòè, áÿõ àç.
×îâåê å ñòðàõëèâåö, êîãàòî ñå ÷óâñòâóâà ñòðàõëèâåö.
Îòìúñòèòåëÿò ñ ìàñêà. Êàòî Êëàðê Êåíò ùå ëåêóâàì ìëàäèòå íåïðèçíàòè ãåíèè è êàòî Ñóïåðìàí [202] ùå íàêàçâàì ñòàðèòå îñíîâàòåëíî íåïðèçíàòè ãåíèè. Ùå ïðàâÿ âñè÷êî, çà äà èçïîëçóâàì òåçè, êîèòî íå ñà èìàëè ñìåëîñò êàòî ìåí è íå ñà ñúóìåëè äà ñå îãðàíè÷àò ñ ðîëÿòà íà çðèòåëè.
Âúçìîæíî ëè å? Äà ïðåêàðàø æèâîòà ñè, êàòî íàêàçâàø òåçè, êîèòî íèêîãà íÿìà äà ðàçáåðàò, ÷å ñà áèëè íàêàçàíè? Èñêàë ñè äà ñòàíåø Îìèð? Ãîòîâî, íèùîæåñòâî, åëà ìè òóê.
Íåíàâèæäàì òåçè, êîèòî ñå îïèòâàò äà ìè ïðîäàâàò èëþçèè çà ëþáîâ.
_________________________________________________________



41

Êîãàòî ñè ñïîìíèì, ÷å Äààò ñå íàìèðà â òî÷êàòà, â êîÿòî Áåçäíàòà ïðåñè÷à Ñðåäíèÿ Ñòúëá, ÷å íà âðúõ Ñðåäíèÿ Ñòúëá å Ïúòåêàòà íà Ñòðåëàòà... è ÷å òàì ñå íàìèðà è Êóíäàëèíè, ùå ðàçáåðåì, ÷å â Äààò ñå êðèå òàéíàòà íà ðàæäàíåòî è ïðåðàæäàíåòî, êëþ÷úò êúì ïîÿâàòà íà âñÿêî íåùî, îñúùåñòâÿâàùà ñå ÷ðåç ðàçãðàíè÷àâàíåòî íà äâîéêèòå ïðîòèâîïîëîæíîñòè è òÿõíîòî ñëèâàíå â íåùî Òðåòî.
(Äàÿí Ôîð÷úí, "Ìèñòè÷íàòà Êàáàëà", Ëîíäîí, "Áðàòñòâî íà Ñúêðîâåíàòà Ñâåòëèíà", 1957, 7, 19)


Íî àç íå òðÿáâàøå äà ñå çàíèìàâàì ñ "Ìàíóöèî", à ñàìî ñ ÷óäåñíîòî ïðèêëþ÷åíèå íà ìåòàëèòå. Âïóñíàõ ñå â òúðñåíå èç ìèëàíñêèòå áèáëèîòåêè. Íàé-íàïðåä ñå çàëàâÿõ ñ ó÷åáíèöèòå, êàðòîòåêèðàõ çàãëàâèÿòà îò áèáëèîãðàôèèòå èì è òàêà ñòèãàõ äî ñòàðèòå òîìîâå, â êîèòî ìîæåõ äà íàìåðÿ ïðèëè÷íè èëþñòðàöèè. Íÿìà íèùî ïî-òúïî îò òîâà äà èëþñòðèðàø ãëàâàòà çà êîñìè÷åñêèòå ïúòåøåñòâèÿ ñúñ ñíèìêà íà ïîñëåäíàòà àìåðèêàíñêà ðàêåòà. Ãîñïîäèí Ãàðàìîíä ìå áå íàó÷èë, ÷å â íàé-ëîøèÿ ñëó÷àé òðÿáâà äà ïðåäëîæà àíãåë îò Ãþñòàâ Äîðå.
Ñúáðàõ êóï ëþáîïèòíè ðåïðîäóêöèè, íî íå áÿõà äîñòàòú÷íî. Êîãàòî ñå ïîäãîòâÿ èëþñòðèðàíà êíèãà, çà äà ñå èçáåðå åäíî äîáðî èçîáðàæåíèå, òðÿáâà äà ñå îòõâúðëÿò íàé-ìàëêî äåñåò. Ïîëó÷èõ ðàçðåøåíèå äà çàìèíà çà ÷åòèðè äíè â Ïàðèæ. Íÿìàøå äà ìè ñòèãíàò, çà äà îáèêîëÿ âñè÷êè àðõèâè. Çàìèíàõ çàåäíî ñ Ëèÿ, ïðèñòèãíàõìå â ÷åòâúðòúê, à âëàêúò íè çà âðúùàíå áåøå â ïîíåäåëíèê âå÷åðòà. Íàïðàâèõ ãðåøêà, ÷å îñòàâèõ Ìóçåÿ íà çàíàÿòèòå çà ïîíåäåëíèê - îêàçà ñå, ÷å òî÷íî ïîíåäåëíèêúò å ïî÷èâíèÿò ìó äåí. Ìíîãî êúñíî, ïðúñíàõ ñå îò ÿä.
Áåëáî ñå íàìðúùè, íî áÿõ ñúáðàë òîëêîâà èíòåðåñíè íåùà, ÷å ðåøèõìå âñå ïàê äà ãè ïîêàæåì íà ãîñïîäèí Ãàðàìîíä. Òîé ðàçãúðíà ðåïðîäóêöèèòå, ìíîãî îò êîèòî áÿõà öâåòíè. Ïîñëå ïîãëåäíà ôàêòóðèòå è ïîäñâèðíà:
- Ñêúïè÷êî. Íèå ñìå ìèñèîíåðè, ðàáîòèì çà êóëòóðàòà, ðàçáèðà ñå, íî íå ñìå ×åðâåíèÿò êðúñò, íåùî ïîâå÷å, íå ñìå ÓÍÈÖÅÔ. Òðÿáâàøå ëè äà êóïóâàòå âñè÷êî òîâà? Åòî íàïðèìåð òîçè ìóñòàêàò ãîñïîäèí ïî ãàùåòà, äåòî ïðèëè÷à íà Ä'Àðòàíÿí, çàîáèêîëåí îò ðàçíè ìàãèè è êîçèðîçè, êîé å, äà íå å Ôàíòîìàñ?
- Òîâà ñà ïúðâèòå ñòúïêè íà ìåäèöèíàòà. Âëèÿíèåòî íà çîäèàêà âúðõó ðàçëè÷íèòå ÷àñòè íà òÿëîòî ñúñ ñúîòâåòíèòå áèëêè, âêëþ÷èòåëíî ìèíåðàëèòå è ìåòàëèòå. Ó÷åíèåòî çà êîñìè÷åñêèòå òî÷êè. Îò âðåìåòî, êîãàòî íå ñà áèëè ÿñíè ãðàíèöèòå ìåæäó ìàãèÿ è íàóêà.
- Ëþáîïèòíî. À òàçè âèíåòêà êàêâî çíà÷è? "Ìîéñååâà ôèëîñîôèÿ". Êàêâî îáùî èìà Ìîéñåé, íå å ëè ïðåêàëåíî äðåâåí?
- Òîâà å äèñïóòúò çà unguentum armarium èëè ìàçèëî ñðåùó ðàíè. Ïðî÷óòè ìåäèöè öåëè ïåòäåñåò ãîäèíè ñà ñïîðèëè äàëè íàìàçâàíåòî íà îðúæèåòî, ñ êîåòî å áèë íàíåñåí óäàðúò, ìîæå äà çàòâîðè ðàíàòà.
- Ëóäè õîðà. È íà òîâà ñà ìó âèêàëè íàóêà?
- Íå â ñìèñúëà, êîéòî ðàçáèðàìå íèå. Ñïîðèëè ïî òîçè âúïðîñ, çàùîòî îòñêîðî áèëè îòêðèòè ÷óäåñàòà íà ìàãíåòèçìà è áèëè óáåäåíè, ÷å ñúùåñòâóâà âúçäåéñòâèå îò ðàçñòîÿíèå. Êàêòî òâúðäÿëà è ìàãèÿòà. È òîãàâà, ùîì å âúçäåéñòâèå îò ðàçñòîÿíèå... Ðàçáèðàòå ëè, ãðåøèëè ñà, íî Âîëò è Ìàðêîíè - íå. Êàêâî ñà åëåêòðè÷åñòâîòî è ðàäèîâúëíèòå, àêî íå âúçäåéñòâèå îò ðàçñòîÿíèå?
- ß âèæ òè! Áðàâî íà íàøèÿ Êàçîáîí. Íàóêà è ìàãèÿ, êîèòî âúðâÿò ðúêà çà ðúêà, òàêà ëè? Âåëèêà ìèñúë. Ìîæåì äà ÿ èçïîëçóâàìå, ìàõíåòå ìàëêî îò òåçè îòâðàòèòåëíè ìàøèíàðèè è ñëîæåòå ïîâå÷å Ôàíòîìàñîâöè. Ìîæå ðàçíè äåìîíè÷íè èçîáðàæåíèÿ, çíàì ëè, è òî íà çëàòåí ôîí.
- Íå áèõ èñêàë äà ïðåêàëÿâàìå. Âñå ïàê òîâà å ÷óäåñíîòî ïðèêëþ÷åíèå íà ìåòàëèòå. Ñòðàííîñòèòå ùå ñòîÿò äîáðå ñàìî àêî èìàò âðúçêà ñ êîíòåêñòà.
- ×óäåñíîòî ïðèêëþ÷åíèå íà ìåòàëèòå òðÿáâà äà áúäå ïðåäè âñè÷êî èñòîðèÿ íà íåãîâèòå ãðåøêè. Ñëàãàìå åäíà õóáàâà ùóðîòèÿ è â òåêñòà îòäîëó ïèøåì, ÷å å íåâÿðíî. Íî âñå ïàê å ñúùåñòâóâàëà è ÷èòàòåëÿò ñå óâëè÷à, çàùîòî ðàçáèðà, ÷å è âåëèêèòå ëè÷íîñòè ñà îòêà÷àëè ïîíÿêîãà êàòî íåãî.
Ðàçêàçàõ èì åäíà ñòðàííà èñòîðèÿ, êîÿòî ìè ñå ñëó÷è â Ïàðèæ, íà åäèí áóëåâàðä êðàé Ñåíà, íåäàëå÷ îò êåÿ Ñåí-Ìèøåë. Áÿõ âëÿçúë â åäíà êíèæàðíèöà, êîÿòî îùå îò ñèìåòðè÷íèòå ñè âèòðèíè èçâàæäàøå íà ïîêàç ñâîÿòà øèçîôðåíè÷íîñò. Îò åäíàòà ñòðàíà ñå âèæäàõà êíèãè çà êîìïþòðè è çà áúäåùåòî íà åëåêòðîíèêàòà, à îò äðóãàòà - ñàìî îêóëòíè èçäàíèÿ. Òàêà áåøå è âúòðå: Àé Áè Åì è Êàáàëà.
- Íåâåðîÿòíî, âúçêëèêíà Áåëáî.
- Íàïðîòèâ, ëîãè÷íî, âúçðàçè Äèîòàëåâè. - È íàé-ìàëêî òè, ßêîïî, áè òðÿáâàëî äà ñå ó÷óäâàø. Ñâåòúò íà ìàøèíèòå ñå ñòðåìè äà ïðåîòêðèå òàéíàòà íà ñúòâîðåíèåòî: áóêâè è öèôðè.
Ãàðàìîíä íå ñå îáàäè. Áåøå ñïëåë ïðúñòè, êàòî ÷å ñå ìîëåøå, à î÷èòå ìó áÿõà îáúðíàòè íàãîðå. Ïîñëå ïëÿñíà ñ ðúöå.
- Âñè÷êî, êîåòî êàçàõòå äíåñ, ïîòâúðæäàâà åäíà ìîÿ ìèñúë îòïðåäè íÿêîëêî äíè... Íî âñÿêî íåùî ïî ðåäà ñè, òðÿáâà äà ïîìèñëÿ îùå ìàëêî. Âèå îáà÷å äåéñòâóâàéòå. Áðàâî, Êàçîáîí, ùå ïðåðàçãëåäàìå äîãîâîðà âè, âèå ñòå ìíîãî öåíåí ñúòðóäíèê. È áóòàéòå, áóòàéòå òàì ïîâå÷êî Êàáàëèñòèêà è êîìïþòðè. Êîìïþòðèòå ñå ïðàâÿò ñúñ ñèëèöèé, íàëè?
- Äà, íî ñèëèöèÿò íå å ìåòàë, à ìåòàëîèä.
- Íå ñå ôîðìàëèçèðàéòå. Íÿìà ãîëÿìà ðàçëèêà... Êîìïþòðè è Êàáàëà.
- Êîÿòî íå å ìåòàë - íàñòîÿõ.
Èçïðàòè íè äî âðàòàòà. Íà ðàçäÿëà ìè çàÿâè:
- Äðàãè Êàçîáîí, èçäàòåëñêàòà äåéíîñò å èçêóñòâî, à íå íàóêà. Äà íå ñòàâàìå ðåâîëþöèîíåðè. Âðåìåòî èì å ìèíàëî. Ïîâå÷êî Êàáàëà. À, äà, ïî âúïðîñà çà ôàêòóðàòà, ïîçâîëèõ ñè äà çà÷åðêíà ñïàëíèÿ âàãîí. Íå îò ñêúïåðíè÷åñòâî, íàäÿâàì ñå, ÷å ìè âÿðâàòå, à çàùîòî èçñëåäîâàòåëñòâîòî å ñâúðçàíî, êàê äà êàæà, ñ èçâåñòíà äîçà ñïàðòàíñêè äóõ. Èíà÷å ÷îâåê ãóáè ñòèìóë.

Èçâèêà íè îòíîâî íÿêîëêî äíè ïî-êúñíî. Êàçà íà Áåëáî, ÷å èìàë ïîñåòèòåë, ñ êîãîòî èñêàë äà íè çàïîçíàå.
ßâèõìå ñå. Ãàðàìîíä íè ÷àêàøå â êîìïàíèÿòà íà äåáåë ãîñïîäèí ñ ëèöå íà òàïèð, ðóñè ìóñòà÷êè ïîä ãîëåìèÿ æèâîòèíñêè íîñ è îòñúñòâóâàùà áðàäè÷êà. Ñòîðè ìè ñå, ÷å ñúì ãî âèæäàë íÿêúäå, ïîñëå ñè ñïîìíèõ: áåøå ïðîôåñîð Áðàìàíòè, ÷èÿòî ëåêöèÿ áÿõ ñëóøàë â Ðèî, ìàéñòîðúò èëè òàì êàêâîòî áåøå íà Îðäåíà íà Ðîçåíêðîéöåðèòå.
- Ïðîôåñîð Áðàìàíòè òâúðäè, êàçà Ãàðàìîíä, ÷å çà åäèí èíòåëèãåíòåí è ÷óâñòâèòåëåí êúì êóëòóðíèòå èçèñêâàíèÿ èçäàòåë ìîìåíòúò å ïîäõîäÿù äà ñúçäàäå åäíà ïîðåäèöà, ïîñâåòåíà íà îêóëòíèòå íàóêè.
- Çà... "Ìàíóöèî" ëè? - çàïèòà Áåëáî.
- À çà êîé? - óñìèõíà ñå õèòðî ãîñïîäèí Ãàðàìîíä. 
- Ïðîôåñîð Áðàìàíòè, êîéòî ìåæäó äðóãîòî ìè å ïðåïîðú÷àí îò åäèí ïðåêðàñåí ïðèÿòåë, äîêòîð Äå Àìè÷èñ, àâòîðà íà âåëèêîëåïíèòå "Õðîíèêè íà çîäèàêà", ïóáëèêóâàíè îò íàñ òàçè ãîäèíà, ñå îïëàêâà, ÷å ìàëêîòî ñúùåñòâóâàùè ïîðåäèöè â òàçè îáëàñò ïî÷òè âèíàãè ñà äåëî íà íåñåðèîçíè, íåïðîñâåòåíè, ïîâúðõíîñòíè, íå÷åñòíè, íåêîðåêòíè, íåùî ïîâå÷å - áåçîòãîâîðíè èçäàòåëè, è íå ìîãàò äà îòðàçÿò áîãàòñòâîòî, äúëáî÷èíàòà íà èçñëåäâàíèÿòà â òàçè îáëàñò...
- Âðåìåíàòà ñà íàçðåëè çà òàêàâà ïðåîöåíêà íà "íåàêòóàëíàòà" êóëòóðà ñëåä ïðîâàëà íà óòîïèèòå íà ñúâðåìåííèÿ ñâÿò, äîáàâè Áðàìàíòè.
- Ñâÿòà èñòèíà, ïðîôåñîðå. Ïðîñòåòå íàøåòî, íå áèõ êàçàë, íåâåæåñòâî, íî äà ðå÷åì, íàøàòà íåñèãóðíîñò ïî òîçè âúïðîñ, íî êàêâî èìàòå ïðåäâèä, êàòî êàçâàòå "îêóëòíè íàóêè"? Ñïèðèòèçúì, àñòðîëîãèÿ, ÷åðíà ìàãèÿ?
Ïðè ïîñëåäíèòå äóìè Áðàìàíòè âäèãíà ðúöå êúì íåáåòî.
- Î, ìîëÿ âè! Òîâà ñà ïðèêàçêè çà íàèâíèöè. Àç âè ãîâîðÿ çà íàóêà, ìàêàð è îêóëòíà. Ðàçáèðà ñå, è çà àñòðîëîãèÿ, àêî òðÿáâà, íî íå çà äà ïðåäðè÷àòå íà ìàøèíîïèñêàòà, ÷å â íåäåëÿ ùå ñðåùíå ìúæà íà ìå÷òèòå ñè. Ãîâîðÿ çà ñåðèîçíà ñòóäèÿ âúðõó äåêàíèòå íàïðèìåð.
- Ðàçáèðàì. Íàó÷íî. Òåìàòà å â íàøèÿ îáñåã. Íî áèõòå ëè æåëàëè äà áúäåòå ïî-èç÷åðïàòåëåí?
Áðàìàíòè ñå îòïóñíà â êðåñëîòî ñè, îáèêîëè ñ ïîãëåä öåëèÿ ñàëîí, ñÿêàø òúðñåøå àñòðàëíî âäúõíîâåíèå.
- Åñòåñòâåíî, ìîãà äà âè äàì íÿêîé ïðèìåð. Áèõ êàçàë, ÷å èäåàëíèÿò ÷èòàòåë íà ïîäîáíà ïîðåäèöà òðÿáâà äà áúäå ïðèâúðæåíèê íà Ðîçåíêðîéöåðèòå è ñëåäîâàòåëíî ñïåöèàëèñò in magiam, in astrologiam è ò.í., èçîáùî ïî íåêðîìàíòèÿ, ïèðîìàíòèÿ, õèäðîìàíòèÿ, õàîìàíòèÿ è ïî ñðîäíèòå ëå÷åáíè íàóêè, çà äà öèòèðàì êíèãàòà íà Àçîò, çà êîÿòî ñå ãîâîðè âúâ "Ôèëîñîôñêèÿò ïîðèâ". Íî çíàíèåòî íà ïîñâåòåíèÿ îáõâàùà äðóãè îáëàñòè - ôèçèîãíîçèÿòà, êîÿòî çàñÿãà îêóëòíèòå ôèçèêà, ñòàòèêà, äèíàìèêà è êèíåìàòèêà, àñòðîëîãèÿòà èëè åçîòåðè÷íàòà áèîëîãèÿ, êàêòî è èçñëåäâàíåòî íà äóõîâåòå â ïðèðîäàòà, õåðìåòè÷íàòà çîîëîãèÿ è áèîëîãè÷íàòà àñòðîëîãèÿ. Äîáàâåòå è êîñìîãíîçèÿòà, êîÿòî èçñëåäâà àñòðîëîãèÿòà, íî â àñòðîíîìè÷åñêè, êîñìîëîãè÷åí, ôèçèîëîãè÷åí, îíòîëîãè÷åí àñïåêò, èëè àíòðîïîãíîçèÿòà, êîÿòî èçó÷àâà õîìîëîãè÷íàòà àíàòîìèÿ, ïðîðèöàòåëñêèòå íàóêè, ôèçèîëîãèÿòà íà ôëóèäèòå, ïñèõóðãèÿòà, ñîöèàëíàòà àñòðîëîãèÿ è èñòîðè÷åñêèÿ õåðìåòèçúì. Ñëåä òîâà ñúùåñòâóâàò êâàëèòàòèâíàòà ìàòåìàòèêà èëè êàêòî âèå êàçâàòå, àðèòìîëîãèÿòà... Íî òóê ñà íóæíè ñåðèîçíè åëåìåíòàðíè ïîçíàíèÿ ïî êîñìîãðàôèÿ íà íåâèäèìîòî, ìàãíåòèçúì, âèäåíèÿ, ñúíèùà, ôëóèäè, ïñèõîìåòðèÿ è ÿñíîâèäñòâî, è èçîáùî, èçó÷àâàíåòî íà îñòàíàëèòå ïåò õèïåðôèçè÷íè ñåòèâà, à äà íå ãîâîðèì çà õîðîñêîïè÷íàòà àñòðîëîãèÿ, êîÿòî èçáèâà â èçðàæäàíå íà çíàíèåòî, êîãàòî íå ñå ïðîâåæäà ñ íåîáõîäèìàòà ïðåöèçíîñò. Òóê, ðàçáèðà ñå, íå âëèçàò ôèçèîãíîìèêàòà, ÷åòåíåòî íà ìèñëè, ïðîðî÷åñêèòå èçêóñòâà (òàðîê, ìèìèêà) ÷àê äî íàé-âèñøèòå ñòåïåíè êàòî îðàêóëñòâîòî è åêñòàçà. Èçèñêâà ñå äîñòàòú÷íî áîãàòà èíôîðìèðàíîñò ïî ôëóèäèñòêèòå ïîõâàòè, àëõèìèÿòà , ñïàãèðèêàòà, òåëåïàòèÿòà, åêçîðöèçìà, öåðåìîíèàëíàòà ìàãèÿ è ìàãèÿòà çà ïðèçîâàâàíå íà äóõîâå, åëåìåíòàðíàòà òåóðãèÿ... Çà èñòèíñêèÿ îêóëòèçúì áèõ ïîñúâåòâàë èçó÷àâàíå â îáëàñòòà íà ðàííàòà Êàáàëà, áðàìèíñòâîòî, ãèìíîñîôèÿòà, íàóêàòà çà éåðîãëèôèòå îò Ìåìôèñ...
- Òàìïëèåðñêàòà ôåíîìåíîëîãèÿ - âìåòíà Áåëáî.
Áðàìàíòè çàñèÿ.
- Ðàçáèðà ñå. Íî ïðîïóñíàõ, ïðåäè òîâà ñà íóæíè èçâåñòíè ïîíÿòèÿ ïî íåêðîìàíòèÿ è ìàãüîñíè÷åñòâî íà íåáåëèòå ðàñè, îíîìàíöèÿ, ÿñíîâèäñêè áÿñ, òàâìàòóðãèÿ, âíóøåíèå, éîãà, õèïíîòèçúì, ñîìíàìáóëèçúì, õèìèÿ íà æèâàêà... Âðîíñêè ñúâåòâà ïî îòíîøåíèå íà ìèñòè÷íàòà òåíäåíöèÿ äà ñå èìàò ïðåäâèä ìåòîäèòå íà îáëàäàíèòå îò Ëàóäóí, íà êîíâóëñèîíèñòèòå îò Ñåí Ìåäàð, ìèñòè÷íèòå íàïèòêè, Åãèïåòñêîòî âèíî, åëåêñèðúò íà æèâîòà è ìèøåìîðêàòà. Êîëêîòî äî Çëîòî êàòî ïðèíöèï, íî ðàçáèðàì, ÷å òóê ñòèãàìå äî íàé-ñïåöèàëíàòà ÷àñò îò åâåíòóàëíàòà ïîðåäèöà, áèõ êàçàë, ÷å òðÿáâà îùå äà ñå îïîçíàÿò òàéíèòå íà Âåëçåâóë êàòî ðàçðóøåíèå â ÷èñò âèä è íà Ñàòàíàòà êàòî äåòðîíèðàí êíÿç, íà Åâðèíîìèé è Ìîëîõ è ò.í. À çà Äîáðîòî ùå ñà íè íóæíè íåáåñíèòå ìèñòåðèè íà àðõàíãåëèòå Ìèõàèë, Ãàâðèèë è Ðàôàèë, êàêòî è íà àãàòîäåìîíèòå [203]. Ñëåä òîâà òàéíèòå íà Èçèäà, Ìèòðà, Ìîðôåé, ñàìîòðàêèéñêèòå è åëåâçèíñêè ìèñòåðèè, ïðèðîäíèòå òàéíñòâà íà ìúæêèÿ ïîë (ôàëóñ, Äúðâî íà æèâîòà, Êëþ÷ íà Íàóêèòå, Áàôîìåò, Âåëèêèÿò ÷óê), ïðèðîäíèòå òàéíñòâà íà æåíñêèÿ ïîë (Öåðåðà, Õòåèäà, Ïàòåðà, Êèáåëà, Àñòàðòà)...
Ãîñïîäèí Ãàðàìîíä ñå íàâåäå íàïðåä ñúñ ñúó÷àñòíè÷åñêà óñìèâêà.
- Íÿìà äà ïðîïóñíåòå ãíîñòèöèòå, íàäÿâàì ñå...
- Ðàçáèðà ñå, ÷å íÿìà. Ìàêàð ïî òîçè âúïðîñ äà ñå èçäàâàò ñóìà òè äîëíîïðîáíè êíèæêè. Òàêà èëè èíà÷å, âñåêè çäðàâ îêóëòèçúì âñúùíîñò å åäèí âèä Ãíîñèñ.
- Òî÷íî òîâà êàçâàì è àç, âìåòíà Ãàðàìîíä.
- È òîâà å âñè÷êî, îáàäè ñå Áåëáî ñ ëåêî âúïðîñèòåëåí òîí.
Áðàìàíòè èçäó áóçè è â ìèã ñå ïðåâúðíà îò òàïèð â æàáà.
- Âñè÷êî çà åëåìåíòàðíàòà ïðîñâåòà, à íå çà ïîñâåòåíèòå. Ïðîñòåòå ìè èãðîñëîâèöàòà, íî ñ ïåòäåñåòèíà òîìà âèå áèõòå ìîãëè äà õèïíîòèçèðàòå åäíà ìíîãîõèëÿäíà ïóáëèêà, êîÿòî ñàìî ÷àêà äà ïîâÿðâà â íåùî. Àêî ñå âëîæàò íÿêîëêîñòîòèí ìèëèîíà, èäâàì ïðè âàñ, äîêòîð Ãàðàìîíä, çàùîòî âè çíàÿ êàòî ÷îâåê, ñêëîíåí êúì áëàãîðîäíè ïðèêëþ÷åíèÿ. Ïðè åäèí ñêðîìåí ïðîöåíò çà ìåí êàòî âîäåù ïîðåäèöàòà...
Áðàìàíòè áåøå êàçàë êàêâîòî èìàøå äà êàçâà è Ãàðàìîíä âå÷å íå ñå èíòåðåñóâàøå îò íåãî. Îòïðàòè ãî íàáúðçî ñ ãîëåìè îáåùàíèÿ. Èçäàòåëñêèÿò ñúâåò íà êîíñóëòàíòèòå ùÿë äà îáñúäè âíèìàòåëíî ïðåäëîæåíèåòî.



42

Íî çíàéòå, ÷å âñè÷êè íèå ñìå ñúãëàñíè, êàêâîòî è äà ãîâîðèì.
("Ôèëîñîôñêè ïîðèâ")


Êîãàòî Áðàìàíòè ñè èçëåçå, Áåëáî îòáåëÿçà, ÷å íÿìà äà å çëå òîé äà ñè èçìúêíå òàïàòà. Ãîñïîäèí Ãàðàìîíä íå çíàåøå èçðàçà è Áåëáî ñå îïèòà äà ìó ãî ïðåâåäå ñ íÿêîëêî áëàãîïðèñòîéíè ïàðàôðàçè, íî íå ñå ïîëó÷è.
- Âúâ âñåêè ñëó÷àé äà íå ñå ïðàâèì íà ïðåêàëåíî íåäîñòúïíè, êàçà Ãàðàìîíä. 
- Òîçè ãîñïîäèí íå áåøå êàçàë è òðè äóìè, êîãàòî ðàçáðàõ, ÷å íå å êëèåíò çà íàñ. Íî òåçè, çà êîèòî ãîâîðåøå - äà, àâòîðèòå è ÷èòàòåëèòå. Ãîñïîäèí Áðàìàíòè óñïÿ äà ôîðìóëèðà ðàçñúæäåíèÿ, äî êîèòî àç ñàìèÿò ñúì ñòèãíàë îò íÿêîëêî äíè. Ïîãëåäíåòå, ãîñïîäà. È èçâàäè ñ òåàòðàëåí æåñò òðè òîìà îò ÷åêìåäæåòî ñè.
- Òîâà ñà òðè êíèãè, ïóáëèêóâàíè ïðåç ïîñëåäíèòå íÿêîëêî ãîäèíè, è òî ñ ãîëÿì óñïåõ. Ïúðâàòà å íà àíãëèéñêè è íå ñúì ÿ ÷åë, íî àâòîðúò é å ïðî÷óò êðèòèê. È êàêâî å íàïèñàë? Ïîãëåäíåòå ïîäçàãëàâèåòî, ãíîñòè÷åñêè ðîìàí. À ñåãà âèæòå òîâà: ÷îâåê áè êàçàë íåùî êàòî êðèìèíàëåí ðîìàí, áåñòñåëúð. À çà êàêâî ñå ðàçêàçâà â íåãî? Çà åäíà ãíîñòè÷åñêà öúðêâà â îêîëíîñòèòå íà Òîðèíî. Âàøà çàäà÷à å äà íàó÷èòå êîè ñà òåçè ãíîñòèöè. Íî... è Ãàðàìîíä íè ñïðÿ ñ æåñò - íÿìà çíà÷åíèå, äîñòàòú÷íî ìè å äà çíàì, ÷å å íåùî ñàòàíèíñêî... Çíàÿ, çíàÿ, ìîæå áè ìíîãî áúðçàì, íî íå èñêàì äà ãîâîðÿ êàòî âàñ, èñêàì äà ãîâîðÿ êàòî Áðàìàíòè. Â òîçè ìîìåíò àç ñúì èçäàòåë, à íå ïðîôåñîð ïî ñðàâíèòåëíà ãíîñåîëîãèÿ èëè òàì êàêâàòî å. À êàêâî ïðîçîðëèâî, îáåùàâàùî, ïðèìàìëèâî è íåùî ïîâå÷å, êàêâî ëþáîïèòíî âèäÿõ â äóìèòå íà Áðàìàíòè? Íåãîâàòà èçêëþ÷èòåëíà ñïîñîáíîñò äà ñâúðçâà âñè÷êî â åäíî. Òîé íå ñïîìåíà ãíîñòèöèòå, íî âèäÿõòå, ÷å ìîæåøå äà ãè ñïîìåíå íàðåä ñ õèðîìàíòèÿòà, ãåðîâèòàëà, ðàäàìåñà è ò.í. À çàùî ãî ïîä÷åðòàâàì? Çàùîòî òóê èìàì äðóãà êíèãà, îò åäíà ïðî÷óòà æóðíàëèñòêà, êîÿòî ðàçêàçâà êàêâè íåâåðîÿòíè íåùà ñå ñëó÷âàò â Òîðèíî, ïîâòàðÿì, â Òîðèíî, ãðàäà íà àâòîìîáèëèòå: ìàãüîñíè÷åñòâî, ÷åðíè ëèòóðãèè, ïðèçîâàâàíå íà äÿâîëà, è âñè÷êî òîâà çà õîðà, êîèòî ñè ïëàùàò, à íå çà ðàçíè äðèïëþâöè... Äðàãè Êàçîáîí, Áåëáî ìè êàçà, ÷å èäâàòå îò Áðàçèëèÿ è ñòå ïðèñúñòâóâàëè íà ñàòàíèíñêèòå ðèòóàëè íà îíåçè äèâàöè... Äîáðå, ïîñëå ùå ìè ðàçêàæåòå êàêâî òî÷íî ïðåäñòàâëÿâàò, íî âñúùíîñò å âñå åäíî. Áðàçèëèÿ å òóê, ãîñïîäà. Îíçè äåí ëè÷íî àç âëÿçîõ â îíàçè êíèæàðíèöà, êàê ñå êàçâàøå, íÿìà çíà÷åíèå, áåøå êíèæàðíèöà, â êîÿòî ïðåäè øåñò-ñåäåì ãîäèíè ñå ïðîäàâàõà àíàðõèñòè÷íè, ðåâîëþöèîííè, òóïàìàðñêè, òåðîðèñòè÷íè, íåùî ïîâå÷å - ìàðêñèñòêè òåêñòîâå... È êàêâî? Êàêâà å íåéíàòà ñïåöèàëíîñò ñåãà? Òàêàâà, çà êàêâàòî ãîâîðåøå íàøèÿò Áðàìàíòè. Âÿðíî, æèâååì â îáúðêàíî âðåìå è àêî îòèäåòå â íÿêîÿ êàòîëè÷åñêà êíèæàðíèöà, êúäåòî ïðåäè ñå ïðîäàâàøå ñàìî êàòåõèçèñúò, ñåãà ùå íàìåðèòå äîðè ðåàáèëèòàöèÿòà íà Ëóòåð, íî ïîíå íÿìà äà âè ïðîäàäàò êíèãà, â êîÿòî ñå êàçâà, ÷å ðåëèãèÿòà å ÷èñòîïðîáíà ëúæà. Äîêàòî â òåçè êíèæàðíèöè, çà êîèòî ãîâîðÿ, ñå ïðîäàâàò êàêòî àâòîðèòå, êîèòî âÿðâàò, òàêà è àâòîðèòå, êîèòî îòðè÷àò âÿðàòà, ñòèãà äà çàñÿãàò îïðåäåëåíà òåìà, êàê äà ÿ íàðåêà...
- Õåðìåòè÷åñêà - ïîäñêàçà Äèîòàëåâè.
- Òî÷íî òàêà, ìèñëÿ, ÷å òîâà å äóìàòà. Âèäÿõ íàé-ìàëêî äåñåò êíèãè çà Õåðìåñ. È ñåãà ùå âè ðàçêàæà çà åäèí "Ïðîåêò Õåðìåñ". Âêëþ÷âàìå ñå â áèçíåñà.
- Íà çëàòíàòà êëîíêà, äîïúëíè Áåëáî.
- Èìåííî - îòâúðíà Ãàðàìîíä, áåç äà äîëîâè àíàëîãèÿòà, òîâà å çëàòíî íàõîäèùå. Äàäîõ ñè ñìåòêà, ÷å îíåçè ïîãëúùàò âñè÷êî, ñòèãà äà å õåðìåòè÷åñêî, êàêòî êàçàõòå, ñòèãà äà òâúðäè îáðàòíîòî íà òîâà, êîåòî ñå ó÷è â ó÷èëèùå. È ñìÿòàì, ÷å å ìîé äúëã, íå ñúì áëàãîäåòåë ïî ïðèçâàíèå, íî â òåçè òîëêîâà ñìúòíè âðåìåíà äà ïðåäëàãàø íÿêîìó åäíà âÿðà, ïúò êúì ñâðúõåñòåñòâåíîòî... Èçäàòåëñòâî "Ãàðàìîíä" âèíàãè ñå å ãîðäååëî ñúñ ñâîÿòà íàó÷íà ìèñèÿ...
Áåëáî ñå èçíåíàäà.
- Ìèñëåõ, ÷å ãîâîðèòå çà "Ìàíóöèî".
- Ãîâîðÿ è çà äâåòå. Ñëóøàéòå ñåãà. Ïîðîâèõ ñå â òàçè êíèæàðíèöà. Ïîñëå îòèäîõ â äðóãà, îò íàé-ñåðèîçíèòå, êúäåòî îáà÷å ñúùî èìàøå ãîëÿì ùàíä çà îêóëòíà ëèòåðàòóðà. Íà òåçè òåìè èìà öåëè èçñëåäâàíèÿ, è òî íà àêàäåìè÷íî íèâî, êîèòî ëåæàò äî êíèãè, íàïèñàíè îò õîðà êàòî íàøèÿ Áðàìàíòè. Ñåãà äà ñå çàìèñëèì. Íàøèÿò Áðàìàíòè ìîæå áè íèêîãà íå å ñðåùàë óíèâåðñèòåòñêèòå àâòîðè, íî ãè å ÷åë, è òî ãè å ÷åë, êàòî ÷å ñà ìó ðàâíè. Òåçè õîðà ñà òàêèâà: êàêâîòî è äà èì ðàçïðàâÿø, ñìÿòàò, ÷å ñå îòíàñÿ äî òåõíèÿ ïðîáëåì, êàòî îíàçè èñòîðèÿ çà êîòêàòà, êîÿòî, ÷óâàéêè ãîñïîäàðèòå ñè äà ñå êàðàò ïî ïîâîä íà ðàçâîäà, ñìÿòàëà, ÷å ñïîðÿò çà òîâà êàêâî äà é äàäàò çà ÿäåíå [204]. Âèå ãî âèäÿõòå, Áåëáî, ïóñíàõòå ìó çà Òàìïëèåðèòå è òîé âåäíàãà, îêåé, õâàíà ñå, ñúùî è çà Òàìïëèåðèòå, è çà Êàáàëàòà, è çà òîòîòî, è çà çàïàñèòå îò êàôå. Òå ñà âñåÿäíè. Âñåÿäíè. Âèäÿõòå ëè ëèöåòî íà òîçè Áðàìàíòè? Ãðèçà÷. Îãðîìíà ïóáëèêà, ðàçäåëåíà íà äâå êàòåãîðèè, âå÷å ãè âèæäàì äà ñå íèæàò ïðåä î÷èòå ìè. Ïúðâî òåçè, êîèòî ïèøàò, è "Ìàíóöèî" ãè ÷àêà ñ ðàçòâîðåíè îáÿòèÿ. Ñàìî äà ãè ïðèâëåêà è ùå ñúçäàì åäíà ïîðåäèöà, êîÿòî ùå áúäå çàáåëÿçàíà è ùå ñå íàðè÷à íàïðèìåð...
- "Ñìàðàãäîâà ïëî÷à" [205] - ïðåäëîæè Äèîòàëåâè.
- Êàêâî? Íå, ìíîãî å òðóäíî, íà ìåí íàïðèìåð íèùî íå ìè ãîâîðè. Òðÿáâà äà å íåùî çàïîìíÿùî ñå, íåùî äðóãî...
- "Ðàçáóëåíàòà Èçèäà" [206] - êàçàõ àç.
<197> "Ðàçáóëåíàòà Èçèäà" ëè? Äîáðå çâó÷è. Áðàâî, Êàçîáîí. Ìèðèøå íà Òóòàíêàìîí, íà ñêàðàáåé, íà ïèðàìèäè..."Ðàçáóëåíàòà Èçèäà". Ñ ëåêî çëîâåùà êîðèöà, íî ïåñòåëèâî. Äîáðå, äà ïðîäúëæèì. Ñëåä òîâà äðóãàòà àðìèÿ, òåçè, êîèòî ùå êóïóâàò. Òàêà, ïðèÿòåëè, êàçâàòå ìè, ÷å "Ìàíóöèî" íå ñå èíòåðåñóâà îò òåçè, êîèòî êóïóâàò. Êîé ãî å ïîñòàíîâèë? Òîçè ïúò ùå ïðîäàâàìå è êíèãèòå íà "Ìàíóöèî", ãîñïîäà, ùå íàïðàâèì êà÷åñòâåí ñêîê! È íàêðàÿ ùå îñòàíàò èçñëåäâàíèÿòà íà íàó÷íî ðàâíèùå è òóê ùå âëåçå â äåéñòâèå "Ãàðàìîíä". Íàðåä ñ èñòîðè÷åñêèòå òðóäîâå è äðóãèòå óíèâåðñèòåòñêè ïîðåäèöè, ùå ñè íàìåðèì åäèí ñåðèîçåí êîíñóëòàíò è ùå ïóáëèêóâàìå òðè-÷åòèðè êíèãè ãîäèøíî â åäíà ñåðèîçíà, ñòðîãà ïîðåäèöà ñ ÿñíî, íî íå ïèùíî çàãëàâèå.
- "Õåðìåòèêà" - ïðåäëîæè Äèîòàëåâè.
- Ïðåêðàñíî. Êëàñè÷åñêî. Äîñòîéíî. Ïèòàòå ìå çàùî ùå ïðúñêàì ïàðè çà "Ãàðàìîíä", ñëåä êàòî ìîãà äà ïå÷åëÿ ñ "Ìàíóöèî". Íî ñåðèîçíàòà ïîðåäèöà ïðåäïîëàãà òúðñåíå, ïðèâëè÷à ðàçóìíè õîðà, êîèòî ùå äàäàò íîâè ïðåäëîæåíèÿ, ùå íè ïîñî÷àò äðóãè ïúòèùà, à îñâåí òîâà ïðèâëè÷à îñòàíàëèòå, òàêèâà êàòî Áðàìàíòè, êîèòî ùå áúäàò îòêëîíåíè êúì "Ìàíóöèî". Ñòðóâà ìè ñå, ÷å ïðîåêòúò å ñúâúðøåí, "Ïðîåêòúò Õåðìåñ", ÷èñòà, çàêîííà îïåðàöèÿ, êîÿòî ùå îñèãóðÿâà èäåàëíèÿ îáìåí ìåæäó äâåòå èçäàòåëñòâà... Ãîñïîäà, íà ðàáîòà. Îáèêàëÿéòå êíèæàðíèöè, ñúñòàâÿéòå áèáëèîãðàôèè, ñúáèðàéòå êàòàëîçè, âèæòå êàêâî ñå ïðàâè â ÷óæáèíà... È ïîñëå, êîé çíàå êîëêî õîðà ñà âè ìèíàëè ïîä íîñà è ñà íîñåëè ñúêðîâèùà îò îïðåäåëåí âèä, à âèå ñòå ãè îòõâúðëÿëè êàòî íåèçïîëçóâàåìè. È âè ñúâåòâàì, Êàçîáîí, äîðè â ÷óäåñíàòà èñòîðèÿ íà ìåòàëèòå òðÿáâà äà ñëîæèì ìàëêî àëõèìèÿ. Çëàòîòî å ìåòàë, íàäÿâàì ñå. Êîìåíòàðèòå - ïîñëå, çíàåòå, ÷å ñúì ÷îâåê, êîéòî ïðèåìà êðèòèêè, èäåè, âúçðàæåíèÿ, êàòî âñè÷êè êóëòóðíè õîðà. Ïðîåêòúò âëèçà â ñèëà îò òîçè ìîìåíò. Ãîñïîæà Ãðàöèÿ, ïîêàíåòå ãîñïîäèíà, êîéòî ÷àêà âå÷å äâà ÷àñà. Íå áèâà äà ñå îòíàñÿìå òàêà ñ åäèí Àâòîð! - êàçà òîé âèñîêî, îòâàðÿéêè íè âðàòàòà, çà äà ñå ÷óå â ïðèåìíàòà.



43

Õîðà, êîèòî ñå ñðåùàò ïî óëèöàòà...òàéíî ñè ïðåäàâàò äåéñòâèÿòà íà ×åðíàòà ìàãèÿ, ñâúðçâàò ñå èëè ñå ìú÷àò äà ñå ñâúðæàò ñ Äóõîâåòå íà Ìðàêà, çà äà óäîâëåòâîðÿò æåëàíèÿòà è àìáèöèèòå ñè, îìðàçàòà è ëþáîâòà ñè, çà äà ñòîðÿò, ñ åäíà äóìà, Çëî.
(Æ. Ê. Þèñìàíñ, ïðåäãîâîð êúì "Ñàòàíèçúì è ìàãèÿ" íà Æ. Áîà, 1895, ñ. VIII-IX)


Áÿõ óáåäåí, ÷å "Ïðîåêòúò Õåðìåñ" å ñàìî ïðîåêò. Íå ïîçíàâàõ îùå ãîñïîäèí Ãàðàìîíä. Íî äîêàòî ïðåç ñëåäâàùèòå äíè àç ïðîäúëæàâàõ äà ñå ðîâÿ ïî áèáëèîòåêèòå, çà äà òúðñÿ èëþñòðàöèè çà ìåòàëèòå, â "Ìàíóöèî" âå÷å ñå ðàáîòåøå.
Äâà ìåñåöà ïî-êúñíî íàìåðèõ ó Áåëáî åäèí òîêó-ùî èçëÿçúë áðîé íà "Ïàðíàñ Åíîòðèî" ñ ãîëÿìà ñòàòèÿ, îçàãëàâåíà "Âúçðàæäàíåòî íà îêóëòíèòå íàóêè", â êîÿòî ïðî÷óòèÿò õåðìåòèê äîêòîð Ìåáèóñ - íîâèÿò ïñåâäîíèì íà Áåëáî, êîéòî ïî òîçè íà÷èí áå ñïå÷åëèë ïúðâàòà òî÷êà çà "Ïðîåêòà Õåðìåñ", ðàçêàçâàøå çà ÷óäîòâîðíîòî âúçðàæäàíå íà îêóëòíèòå íàóêè â ñúâðåìåííèÿ ñâÿò è ñúîáùàâàøå, ÷å èçäàòåëñòâî "Ìàíóöèî" âúçíàìåðÿâà äà ïîåìå ïî òîçè ïúò, êàòî îñíîâå íîâà ïîðåäèöà, "Ðàçáóëåíàòà Èçèäà".
Ìåæäóâðåìåííî ãîñïîäèí Ãàðàìîíä áåøå èçïðàòèë åäèí êóï ïèñìà äî ðàçëè÷íè ñïèñàíèÿ, çàíèìàâàùè ñå ñ õåðìåòèçúì, àñòðîëîãèÿ, òàðîê, óôîëîãèÿ è ò.í., ïîäïèñâàéêè ñå ñ ðàçëè÷íè èìåíà, êàòî èñêàøå èíôîðìàöèÿ çà íîâàòà ïîðåäèöà, îáÿâåíà îò "Ìàíóöèî". Âñëåäñòâèå íà êîåòî ðåäàêòîðèòå íà ñïèñàíèÿòà ìó ñå áÿõà îáàäèëè, çà äà ðàçáåðàò çà êàêâî ñòàâà äóìà, à òîé ïúê ñå äúðæàë òàéíñòâåíî, êàòî êàçàë, ÷å îùå íå ìîæå äà èì îòêðèå ïúðâèòå çàãëàâèÿ, îò êîèòî âïðî÷åì äåñåò áèëè âå÷å ïîä ïå÷àò. Ïî òîçè íà÷èí ñâåòúò íà îêóëòèñòèòå, ÿâíî ÷åñòî ðàçòúðñâàí îò óäàðèòå íà òàì-òàìè, âå÷å å áèë îñâåäîìåí çà "Ïðîåêòà Õåðìåñ".
- Äà ñå ìàñêèðàìå êàòî öâåòÿ, êàçà íè ãîñïîäèí Ãàðàìîíä, êîéòî íè áå ñúáðàë â ãîëÿìàòà çàëà, è ï÷åëèòå ùå íàëåòÿò.
Íî òîâà íå áåøå âñè÷êî. Ãàðàìîíä èñêàøå äà íè ïîêàæå äèïëÿíàòà (ïðîèçíàñÿøå äóìàòà ïî ôðåíñêè - "äåïëèàí"): ñúâñåì ïðîñòà, ÷åòèðè ñòðàíè÷êè, íî âúðõó ïàòèíèðàíà õàðòèÿ. Ïúðâàòà ñòðàíèöà âúçïðîèçâåæäàøå òîâà, êîåòî ùåøå äà áúäå êîðèöà íà ïîðåäèöàòà, çëàòíà åìáëåìà ("Íàðè÷à ñå Ñîëîìîíîâ ïåíòàêóë", êàêòî îáÿñíè Ãàðàìîíä) íà ÷åðåí ôîí, à êðàèùàòà íà ñòðàíèöàòà ùÿõà äà áúäàò îáðàì÷åíè ñ ïëåòåíèöà îò ñèìâîëè, íàïîìíÿùè ñâàñòèêàòà ("Àçèàòñêàòà ñâàñòèêà, óòî÷íè Ãàðàìîíä, òàçè, êîÿòî ñå ïðèáëèæàâà äî ñìèñúëà "ñëúíöå", à íå íàöèñòêàòà, êîÿòî å ïî ïîñîêà íà ÷àñîâíèêîâàòà ñòðåëêà"). Ãîðå, íà ìÿñòîòî íà çàãëàâèåòî, íàäïèñ: "Äà, èìà íà çåìÿòà è íåáåòî íåùà..." [207]. Âúâ âúòðåøíèòå ñòðàíèöè íà äèïëÿíàòà ñå âúçïÿâàõà ïîñòèæåíèÿòà íà "Ìàíóöèî" êàòî íîñèòåë íà êóëòóðà è íàêðàÿ ñ íÿêîëêî ñèëíîâúçäåéñòâóâàùè ïðèçèâà ñå íàìåêâàøå çà îáñòîÿòåëñòâîòî, ÷å ñúâðåìåííèÿò ñâÿò èçèñêâà ïî-äúëáîêè è ïî-ïðîíèêíîâåíè îñíîâè îò òåçè, êîèòî áè ìîãëà äà ìó äàäå íàóêàòà: "Îò çàáðàâåíàòà ìúäðîñò íà Åãèïåò, Õàëäåÿ è Òèáåò - êúì äóõîâíîòî âúçðàæäàíå íà Çàïàäà".
Êîãàòî Áåëáî ãî çàïèòà çà êîãî ñà ïðåäíàçíà÷åíè äèïëÿíèòå, Ãàðàìîíä ñå óñìèõíà, êàêòî áè êàçàë Áåëáî, êàòî ñòàðà ëèñèöà.
- Ïîèñêàõ äà ìè èçïðàòÿò îò Ôðàíöèÿ ãîäèøíèêà íà âñè÷êè ñúùåñòâóâàùè òàéíè îáùåñòâà â ñâåòà, íî íå ìå ïèòàéòå êàêâî ïðåäñòàâëÿâà ãîäèøíèêúò íà òàéíèòå îáùåñòâà, èçäàäåí â ìèëèîíè åêçåïëÿðè. Åòî ãî: èçäàòåëñòâî "Àíðè Âåðèå", àäðåñ, òåëåôîí, ïîùåíñêè êîä. Çíàåòå ëè, Áåëáî, ïðåãëåäàéòå ãî è çàäðàñêàéòå òåçè, êîèòî íÿìà äà íè ñâúðøàò ðàáîòà, çàùîòî çàáåëÿçâàì, ÷å ñà âêëþ÷åíè äîðè éåçóèòèòå, "Îïóñ äåè", êàðáîíàðèòå è "Ðîòúðè Êëúá", íî ïîä÷åðòàéòå âñè÷êè, êîèòî âè ñå ñòðóâàò ñâúðçàíè ñ îêóëòèçìà. Îòáåëÿçàë ñúì âå÷å íÿêîè. - Ðàçëèñòè ãî. - Åòî: Àáñîëóòèñòè (êîèòî âÿðâàò â ìåòàìîðôîçàòà),Íåáåñíî Îáùåñòâî â Êàëèôîðíèÿ (òåëåïàòè÷íè âðúçêè ñ Ìàðñ), Àñòàðà â Ëîçàíà (îáåò çà àáñîëþòíà òàéíà), Àòëàíòåàíñ âúâ Âåëèêîáðèòàíèÿ (òúðñåíå íà èçãóáåíîòî ùàñòèå), "Ñòðîèòåëè íà ñâåòèëèùåòî â Êàëèôîðíèÿ (àëõèìèÿ, Êàáàëà, àñòðîëîãèÿ), Êðúæåö Å. Á. â Ïåðïèíÿí (ïîñâåòåí íà Õàòîð, áîãèíÿ íà ëþáîâòà è ïàçèòåëêà íà Ïëàíèíàòà íà Ìúðòâèòå), Êðúæåö Åëèôàñ Ëåâè â Ìîë (íå çíàì êîé å òîçè Ëåâè, ñèãóðíî å îíçè, ôðåíñêèÿò àíòðîïîëîã), Ðèöàðè íà Òàìïëèåðñêèÿ ñúþç â Òóëóçà, Äðóèäñêà Îáùíîñò íà Ãàëèèòå, Ñïèðèòóàëèñòêè êîíâåíò íà Éåðèõîí, Êîñìè÷åñêà Îáùíîñò íà Èñòèíàòà âúâ Ôëîðèäà, Åêîíñêè Òðàäèöèîíàëèñòè÷åí Ñåìèíàð â Øâåéöàðèÿ, Ìîðìîíè (òåçè ñúì ãè ñðåùàë âåäíúæ â åäèí êðèìèíàëåí ðîìàí, íî ìîæå áè âå÷å íå ñúùåñòâóâàò), Öúðêâà íà Ìèòðà â Ëîíäîí è Áðþêñåë, Öúðêâà íà Ñàòàíàòà â Ëîñ Àíæåëîñ, Ëóöèôåðîâà Îáåäèíåíà Öúðêâà âúâ Ôðàíöèÿ, Ðîçåíêðîéöåðñêà Àïîñòîëè÷åñêà Öúðêâà â Áðþêñåë, Îòðîöè íà Ìðàêà èëè Çåëåí Îðäåí íà Çëàòíèÿ Áðÿã (òåçè ìîæå áè íå, êîé çíàå íà êàêúâ åçèê ïèøàò), Õåðìåòè÷åñêà Îáùíîñò îò Ìîíòåâèäåî, Íàöèîíàëåí Êàáàëèñòè÷åí Èíñòèòóò â Ìàíõàòúí, Öåíòðàëåí Õðàì íà Õåðìåòè÷åñêàòà íàóêà - Îõàéî, Ãíîñèñ â ×èêàãî, Äðåâíè Áðàòÿ íà Ðîçåíêðîéöåðèòå â Ñåí Ñèð-ñþð-Ìåð, Éîàíèòñêî Áðàòñòâî çà Âúçðàæäàíåòî íà Òàìïëèåðèòå â Êàñåë, Ìåæäóíàðîäíî Áðàòñòâî íà Èçèäà â Ãðåíîáúë, Äðåâíè Ïîñâåòåíè Áàâàðöè îò Ñàí Ôðàíöèñêî, Ñâåòèëèùå íà Ãíîñèñà â Øåðìàí Îóêñ, Àìåðèêàíñêà Ôîíäàöèÿ Ãðààë, Îáùåñòâî íà Ãðààë â Áðàçèëèÿ, Õåðìåòè÷åñêî Áðàòñòâî â Ëóêñîð, Ðîçåíêðîéöåðñêè ëåêòîðàò â Õîëàíäèÿ, Äâèæåíèå íà Ñâåùåíèÿ Ãðààë â Ñòðàñáóðã, Îðäåí íà Àíóáèñ â Íþ Éîðê, Õðàì íà ×åðíèÿ Ïåíòàêóë â Ìàí÷åñòúð, Ïðèÿòåëè íà Âîòàí âúâ Ôëîðèäà, Îðäåí íà Æàðòèåðàòà (òàì òðÿáâà äà å íàìåñåíà äîðè àíãëèéñêàòà êðàëèöà), Îðäåí íà Âðèë (íåîíàöèñòêà ìàñîíñêà îðãàíèçàöèÿ, íÿìà àäðåñ), Ïàçèòåëè íà Õðàìà â Ìîíïåëèå, Âúðõîâåí Îðäåí íà Ñëúí÷åâèÿ Õðàì â Ìîíòåêàðëî, Ðîçåíêðîéöåðè îò Õàðëåì (ìîëÿ âè ñå, ñåãà ïúê è íåãðè), Âèêà (ëóöèôåðèàíñêà îðãàíèçàöèÿ íà êåëòñêî ïîä÷èíåíèå, ïðèçîâàâàò ñåäåìäåñåò è äâàòà êàáàëèñòè÷íè äóõà)... Å, äà ïðîäúëæàâàì ëè?
- Äàëè âñè÷êè ñúùåñòâóâàò? - çàïèòà Áåëáî.
- Î, äîðè èìà îùå. Õàéäå, íà ðàáîòà, íàïðàâåòå ñïèñúêà è äà èçïðàùàìå. Íèùî, ÷å ñà â ÷óæáèíà. Ìåæäó òåçè õîðà íîâèíèòå áúðçî ñå ðàçïðîñòðàíÿâàò. Ñåãà íè îñòàâà ñàìî åäíî. Òðÿáâà äà îáèêîëèì ñúîòâåòíèòå êíèæàðíèöè è äà ãîâîðèì íå ñàìî ñ êíèæàðèòå, íî è ñ êëèåíòèòå. Ìåæäó äðóãîòî ñïîìåíàâàéòå, ÷å ñúùåñòâóâà òàêàâà è òàêàâà ïîðåäèöà.
Äèîòàëåâè îòáåëÿçà, ÷å íå ìîæåì äà ñå çàíèìàâàìå ñàìèòå íèå ñ òàêàâà ðàáîòà è ÷å ùå òðÿáâà äà ñå íàìåðÿò ñïåöèàëíè õîðà çà ïðîïàãàíäàòà, à Ãàðàìîíä ìó îòâúðíà, ÷å áèëî íàøà ðàáîòà äà ãè íàìåðèì.
- Íî íèêàêâè ðàçõîäè, äîïúëíè.

- Àìà ÷å çàäà÷à! - âúçêëèêíà Áåëáî, êîãàòî ñå âúðíàõìå â ñòàÿòà.
Íî ïîäçåìíèòå áîãîâå íè çàêðèëÿõà, çàùîòî òî÷íî â òîçè ìèã âëåçå Ëîðåíöà Ïåëåãðèíè, ïî-ñëúí÷åâà îò âñÿêîãà. Ëèöåòî íà Áåëáî ñå îçàðè. Òÿ âèäÿ äèïëÿíàòà è ïîïèòà êàêâî ïðåäñòàâëÿâà.
Ñëåä êàòî íàó÷è çà ïðîåêòà íà ñúñåäíîòî èçäàòåëñòâî, è òÿ ñå çàïàëè:
- ×óäåñíà èäåÿ! Èìàì åäèí èçêëþ÷èòåëíî ñèìïàòè÷åí ïðèÿòåë, áèâø óðóãâàéñêè òóïàìàðî, êîéòî ðàáîòè â ñïèñàíèå "Ïèêàòðèêñ", òîé íåïðåêúñíàòî ìå âîäè íà ñïèðèòè÷åñêè ñåàíñè. Ñáëèæèõ ñå ñ åäíà íåâåðîÿòíà åêòîïëàçìà [208], êîÿòî, ùîì ñå ìàòåðèàëèçèðà, âèíàãè ïèòà çà ìåí.
Áåëáî èçãëåäà Ëîðåíöà òàêà, ñÿêàø èñêàøå äà ÿ ïîïèòà íåùî, íî ñå îòêàçà. Ìèñëÿ, ÷å áåøå ñâèêíàë äà î÷àêâà îò íåÿ íàé-ñòðàííè ïîçíàíñòâà, íî áå ðåøèë äà âíèìàâà ñàìî ñ òåçè, êîèòî ìîæåõà äà õâúðëÿò ñÿíêà âúðõó íåãîâèòå ëþáîâíè îòíîøåíèÿ (äàëè ÿ îáè÷àøå?). È ïðè òîâà ñïîìåíàâàíå íà "Ïèêàòðèêñ" òîé áå îòáåëÿçàë íå òîëêîâà àíàëîãèÿòà ñ ïîëêîâíèêà, êîëêîòî ïðèñúñòâèåòî íà ïðåêàëåíî ñèìïàòè÷íèÿ óðóãâàåö. Íî Ëîðåíöà âå÷å ãîâîðåøå çà äðóãî è ðàçêàçâàøå êàê ïîñåùàâàëà ìíîãî îò òåçè ìàëêè êíèæàðíèöè, êúäåòî ñå ïðîäàâàëè êíèãè, êàêâèòî "Ðàçáóëåíàòà Èçèäà" áè ïóáëèêóâàëà.
- Íå ìîãà äà âè îïèøà êàêâî ïðåäñòàâëÿâàò - ïðîäúëæàâàøå òÿ.
- Èìà âñè÷êî: ëå÷åáíè òðåâè, óïúòâàíå êàê äà ñúçäàäåø õîìóíêóëóñ, òî÷íî êàêòî Ôàóñò ñ Òðîÿíñêàòà Åëåíà, î, ßêîïî, äàé äà ãî íàïðàâèì, ìíîãî ìè ñå èñêà äà ñè èìàì åäèí õîìóíêóëóñ îò òåá, ùå ñè ãî ãëåäàìå êàòî äàêåë÷å. Ìíîãî å ïðîñòî, êàêòî ñå êàçâà â êíèãàòà, òðÿáâà ñàìî åäíà ÷àøêà ÷îâåøêî ñåìå, íàäÿâàì ñå, íÿìà äà òè å òðóäíî, íåäåé ñå èç÷åðâÿâà òàêà ãëóïàâî, ïîñëå ãî ñìåñâàø ñ õèïîìåíåé, êîåòî áèëî íÿêàêâà òå÷íîñò, ñåêðåòåíà... íå... Êàê ñå êàçâà?
- Ñåêðåòèðàíà, ïîäñêàçà Äèîòàëåâè.
- Òàêà ëè? Êàêòî è äà å, äåòî ÿ ñåêðåòèðàò áðåìåííèòå êîáèëè, çíàì, ÷å òîâà å íàé-òðóäíîòî. Àêî áÿõ áðåìåííà êîáèëà, íèêîãà íÿìàøå äà ïîçâîëÿ äà ìè âçåìàò õèïîìåíåÿ, îñîáåíî àêî ñà íåïîçíàòè, íî ïúê íàâÿðíî ãî èìà ãîòîâî, êàòî èíäèéñêèòå àðîìàòíè ïðú÷èöè... Ñëåä òîâà ñëàãàø âñè÷êî â åäèí ñúä, îñòàâÿø ãî äà êèñíå ÷åòèðèäåñåò äíè è ïîñëå ìàëêî ïî ìàëêî âèæäàø êàê ñå îáðàçóâà òåëöåòî, çàðîäèø÷åòî, êîåòî ïðåç ñëåäâàùèòå ìåñåöè ñòàâà ïðåëåñòåí õîìóíêóëóñ, èçëèçà è çàïî÷âà äà òè ñëóæè. Ìèñëÿ, ÷å ñà áåçñìúðòíè è ìîæå äîðè äà òè íîñè öâåòÿ íà ãðîáà, êîãàòî óìðåø!
- À êîãî ñðåùàø â òåçè êíèæàðíèöè? - çàïèòà Áåëáî.
- Íåâåðîÿòíè õîðà, õîðà, êîèòî ãîâîðÿò êàòî àíãåëè, êîèòî ïðàâÿò çëàòî, îñâåí òîâà ïðîôåñèîíàëíè ìàãüîñíèöè ñ ëèöà íà ïðîôåñèîíàëíè ìàãüîñíèöè...
- Êàêâè ñà ëèöàòà íà ïðîôåñèîíàëíèòå ìàãüîñíèöè?
- Âèíàãè ñà ñ îðëîâè íîñîâå, âåæäè êàòî ðóñíàöè è î÷è íà ÿñòðåáè, êîñèòå èì ñà äúëãè äî ðàìåíåòå êàòî íà ñòàðèòå õóäîæíèöè è èìàò áðàäè, íî íå ãúñòè, è ñ ïðàçíî ìÿñòî ìåæäó áðàäè÷êàòà è ñêóëèòå, à ìóñòàöèòå èì ñòúð÷àò è çàêðèâàò îò÷àñòè ãîðíàòà óñòíà, çàùîòî çúáèòå èì, ãîðêèòå, êðèâè è ñãú÷êàíè åäíè âúðõó äðóãè, ñà èçäàäåíè íàïðåä. Ñ òèÿ çúáè íå áè òðÿáâàëî äà ñå óñìèõâàò, íî íåïðåêúñíàòî ñå õèëÿò, ìàêàð ÷å î÷èòå èì (êàçàõ ëè âè, ÷å ñà êàòî íà ÿñòðåáè?) òå ãëåäàò ìíîãî îñîáåíî.
- Facies hermetica - óòî÷íè Äèîòàëåâè.
- Òàêà ëè? Äîáðå, çíà÷è ìå ðàçáèðàòå. Êîãàòî íÿêîé âëåçå äà òúðñè íÿêîÿ êíèãà, äà ðå÷åì, ñúñ çàêëèíàíèÿ ñðåùó çëè äóõîâå, òå âåäíàãà ñúâåòâàò ïðîäàâà÷à äà ïðåäëîæè íà êëèåíòà îïðåäåëåíî çàãëàâèå, êîåòî, åñòåñòâåíî, ñå îêàçâà, ÷å ëèïñâà â êíèæàðíèöàòà. À àêî ñå ðàçïðèêàçâàø ñ òÿõ è ãè ïèòàø äàëè îò âúïðîñíàòà êíèãà ùå èìà åôåêò, óñìèõâàò ñå îòíîâî ñíèçõîäèòåëíî, êàòî ÷å ãîâîðÿò ñ äåòå, è òè îáÿñíÿâàò, ÷å ÷îâåê ìíîãî òðÿáâà äà âíèìàâà ñ òîçè ðîä íåùà. Ñëåä òîâà çàïî÷âàò äà òè èçáðîÿâàò ñëó÷àè, ïðè êîèòî äÿâîëèòå ñà ñòîðâàëè óæàñÿâàùè íåùà íà òåõíè ïîçíàòè, òè ñå èçïëàøâàø, à òå òå óñïîêîÿâàò, êàòî êàçâàò, ÷å â ïîâå÷åòî ñëó÷àè å ñòàâàëî äóìà ñàìî çà èñòåðèÿ. Îáùî âçåòî, íèêîãà íå çíàåø äàëè ñè âÿðâàò, èëè íå. Ïîíÿêîãà êíèæàðèòå ñà ìè ïîäàðÿâàëè àðîìàòè÷íè ïðú÷èöè, à âåäíúæ åäèí ìè äàäå åäíà ðú÷è÷êà îò ñëîíîâà êîñò ïðîòèâ óðîêè.
- Àêî èñêàø, êàçà é òîãàâà Áåëáî, êàòî îáèêàëÿø ïî òåçè ìåñòà, çàïèòàé äàëè çíàÿò íåùî çà òàçè íîâà ïîðåäèöà íà "Ìàíóöèî" è äîðè èì ïîêàæè äèïëÿíàòà.

Ëîðåíöà ñè òðúãíà, îòíàñÿéêè ñúñ ñåáå ñè äåñåòèíà äèïëÿíè. Ñìÿòàõ, ÷å ïðåç ñëåäâàùèòå ñåäìèöè è òÿ ùå ðàáîòè óñúðäíî êàòî íàñ, íî íå ñè ïðåäñòàâÿõ, ÷å íåùàòà ùå ñå ðàçâèÿò òîëêîâà áúðçî. Ñàìî ñëåä íÿêîëêî ìåñåöà ãîñïîæà Ãðàöèÿ âå÷å íå ìîæåøå äà óäúðæà äèàáîëèñòèòå, êàêòî áÿõìå íàðåêëè îíåçè "ñåôåòà", êîèòî ñå çàíèìàâàõà ñ îêóëòèçúì. È êàêòî ïðèëÿãàøå íà òÿõíàòà ïðèðîäà, òå áÿõà ëåãèîí.



44

Ïðèçîâàâà ñèëèòå íà Ìàñàòà íà Åäèíåíèåòî, ñïîðåä Âúðõîâíèÿ Ðèòóàë íà Ïåíòàãðàìàòà, ñ Àêòèâíèÿ è Ïàñèâíèÿ Äóõ, ñ Åõåéåõ è Àãëà. Ïîñëå ñå âðúùà ïðè îëòàðà è èçðè÷à ñëåäíàòà ïîêàíà êúì Äóõîâåòå íà Åíîõ: Îë Ñîíóô Âàîðñàã Ãàõà Èàä Áàëò, Ëîíø Êàë-íôî, Ñîáðà ç-îë Ðîð È Òà Íàñï, îä Ãðàà Òà Ìàëïðã, Ö Õîë-ê Êàà Íîòîà Çèìç, Îä Êîìà Íîïáëîõ Öèåí...
(Èñðàåë Ðåãàðäè, "Èñòèíåí ðàçêàç çà ó÷åíèÿòà, ðèòóàëèòå è öåðåìîíèèòå íà õåðìåòè÷åñêèÿ îðäåí íà Çëàòíàòà çîðà", Ðèòóàë çà Íåâèäèìîñò, Ñåéíò Ïîë, 1986, ñ. 423)


Èìàõìå êúñìåò è îùå ïúðâèÿò íè ðàçãîâîð áåøå íà ìíîãî âèñîêî ðàâíèùå, ïîíå çà íàøåòî ïîñâåùàâàíå.
Çà ñëó÷àÿ òðîéêàòà ñå áåøå ñúáðàëà: Áåëáî, Äèîòàëåâè è àç, è ïðè âëèçàíåòî íà ãîñòà åäâà ñäúðæàõìå âèêà íà èçíåíàäà: ãîñòúò èìàøå ñúùàòà facies hermetica, îïèñàíà îò Ëîðåíöà Ïåëåãðèíè, è íà âñè÷êî îòãîðå áåøå îáëå÷åí â ÷åðíî.
Âëåçå, îãëåæäàéêè ñå ñ ïîäîçðåíèå, è ñå ïðåäñòàâè (ïðîôåñîð Êàìåñòðåñ). Íà âúïðîñà "ïðîôåñîð ïî êàêâî?" îòâúðíà ñ æåñò, ñ êîéòî ñÿêàø íè ïðèêàíâàøå êúì äèñêðåòíîñò.
- Ùå ìå èçâèíèòå - êàçà, íå çíàÿ äàëè ñå çàíèìàâàòå ñ òîçè âúïðîñ îò ÷èñòî òåõíè÷åñêà, òúðãîâñêà ãëåäíà òî÷êà, èëè ñòå ñâúðçàíè ñ íÿêîå îáùåñòâî íà ïîñâåòåíè...
Óñïîêîèõìå ãî.
- Íå ñìÿòàéòå, ÷å ñúì ïðåêàëåíî ïðåäïàçëèâ, ïðîäúëæè òîé. Íî íå áèõ èñêàë äà âëèçàì âúâ âðúçêà ñ íÿêîé îò ÎÒÎ. - È çàáåëÿçâàéêè íàøåòî íåäîóìåíèå, ïîÿñíè: - Ordo Templi Orientis [209], ñáîðèùåòî íà ïîñëåäíèòå ïñåâäîïîêëîííèöè íà Àëèñòúð Êðîóëè... Âèæäàì, ÷å íÿìàòå íèùî îáùî ñ... Îùå ïî-äîáðå, íÿìà äà ñòå ñ ïðåäóáåæäåíèÿ. - Ïðèå ïîêàíàòà äà ñåäíå.
- Çàùîòî âèæòå, èçñëåäâàíåòî, êîåòî èñêàì äà âè ïîêàæà, íàé-ñìåëî ñå ïðîòèâîïîñòàâÿ íà Êðîóëè. Âñè÷êè íèå, âêëþ÷èòåëíî è àç, ïðîäúëæàâàìå äà ïî÷èòàìå îòêðèòèÿòà íà Liber AM vel legis, êíèãà, êîÿòî, êàêòî ìîæå áè çíàåòå, å áèëà ïðîäèêòóâàíà íà Êðîóëè ïðåç 1904 ãîäèíà â Êàéðî îò åäèí âèñø ðàçóì íà èìå Àéâàç. Òîçè òåêñò ïî÷èòàò è äî äíåñ ïîñëåäîâàòåëèòå íà ÎÒÎ ñ íåãîâèòå ÷åòèðè èçäàíèÿ, îò êîèòî ïúðâîòî ïðåäõîæäà ñ äåâåò ìåñåöà èçáóõâàíåòî íà Áàëêàíñêàòà âîéíà, âòîðîòî ïðåäõîæäà ñ äåâåò ìåñåöà Ïúðâàòà ñâåòîâíà âîéíà, òðåòîòî ïðåäõîæäà ñ äåâåò ìåñåöà êèòàéñêî-ÿïîíñêàòà âîéíà è ÷åòâúðòîòî ïðåäõîæäà ñ äåâåò ìåñåöà Ãðàæäàíñêàòà âîéíà â Èñïàíèÿ...
Íå ìîæàõ äà ñå ñäúðæà äà íå ÷óêíà íà äúðâî. Òîé çàáåëÿçà è ñå óñìèõíà:
- Ðàçáèðàì áåçïîêîéñòâîòî âè. Ïîíåæå òîâà, êîåòî âè íîñÿ ñåãà, áè áèëî ïåòîòî èçäàíèå íà òàçè êíèãà, ñìÿòàòå, ÷å íåùî ìîæå äà ñå ñëó÷è ñëåä äåâåò ìåñåöà? Íèùî íÿìà äà ñå ñëó÷è, óâåðÿâàì âè, çàùîòî òîâà, êîåòî âè ïðåäëàãàì, å ðàçøèðåí âàðèàíò íà "Liber legis", òúé êàòî èìàõ ùàñòèåòî äà áúäà ïîñåòåí íå îò îáèêíîâåí âèñø ðàçóì, à îò ñàìèÿ Âúðõîâåí Êíÿç, è ïî-òî÷íî îò Õîîð-ïààð-Êðààò, êîéòî îñâåí òîâà å ìèñòè÷íèÿò äâîéíèê èëè áëèçíàê íà Ðà-Õîîð-Êóèò. Åäèíñòâåíàòà ìè ãðèæà, èìåííî çà äà ïðåäîòâðàòÿ çëîùàñòíè ïîñëåäèöè, å ìîÿò òðóä äà èçëåçå ïðåäè ðàâíîäåíñòâèåòî.
- Òîâà íå å òîëêîâà íåèçïúëíèìî, îêóðàæè ãî Áåëáî.
- Ìíîãî ñå ðàäâàì. Òàçè êíèãà ùå âäèãíå ãîëÿì øóì ñðåä ïîñâåòåíèòå, çàùîòî, êàêòî ìîæåòå äà ïðåäïîëîæèòå, ìîÿò ìèñòè÷åí èçâîð å ïî-ñåðèîçåí è ïî-äîñòîâåðåí îò òîçè íà Êðîóëè. Íå çíàÿ êàê Êðîóëè å ìîãúë äà ïðèëîæè ðèòóàëèòå íà Çâÿðà, ñëåä êàòî íå äúðæè ñìåòêà çà Ëèòóðãèÿòà íà Ìå÷à. Ñàìî ðàçìàõâàéêè ìå÷à, ÷îâåê ìîæå äà ðàçáåðå êàêâî ïðåäñòàâëÿâà Ìàõàïðàëàÿ, òîåñò Òðåòîòî îêî íà Êóíäàëèíè. È îñâåí òîâà â íåãîâàòà àðèòìîëîãèÿ, êîÿòî èçöÿëî ñå îñíîâàâà íà ×èñëîòî íà Çâÿðà, ëèïñâàò 93, 118, 444, 868 è 1001, ñ äðóãè äóìè, Íîâèòå ×èñëà.
- À êàêâî îçíà÷àâàò òå? - çàïèòà Äèîòàëåâè, ñèëíî çàèíòðèãóâàí.
- Î, îòâúðíà ïðîôåñîð Êàìåñòðåñ, - êàêòî êàçâà îùå ïúðâàòà "Liber legis", âñÿêî ÷èñëî å áåçêðàéíî è íÿìà ðàçëèêà.
- ßñíî, êàçà Áåëáî. - Íî íå ìèñëèòå ëè, ÷å âñè÷êî òîâà å òâúðäå íåïîíÿòíî çà îáèêíîâåíèÿ ÷èòàòåë?
Êàìåñòðåñ ïî÷òè ïîäñêî÷è íà ñòîëà ñè.
- Íî òî å àáñîëþòíî íåîáõîäèìî. Êîéòî ïðîíèêíå â òåçè òàéíè áåç íóæíàòà ïîäãîòîâêà, ùå ïðîïàäíå â Áåçäíàòà! Ïðàâåéêè ãè äîñòîÿíèå íà âñè÷êè, âÿðâàéòå ìè, àç âå÷å ðèñêóâàì òâúðäå ìíîãî. Íàìèðàìå ñå â îáëàñòòà íà áîãîòâîðåíåòî íà Çâÿðà, íî àç ñúì ìíîãî ïî-ðàäèêàëåí îò Êðîóëè, ùå âèäèòå ìîèòå ñòðàíèöè âúðõó congressus cum daemone [210], ïðåäïèñàíèÿòà çà îáñòàíîâêàòà â õðàìà è ïëúòñêîòî ñíîøàâàíå íà Ïóðïóðíàòà Äåâà ñúñ Çâÿðà, êîéòî òÿ ÿçäè. Êðîóëè å ñïðÿë íà ïëúòñêîòî ñíîøàâàíå, íàðå÷åíî ïðîòèâîåñòåñòâåíî, äîêàòî àç ñå ñòðåìÿ äà èçâåäà ðèòóàëà îòâúä Çëîòî, êàêòî ãî ðàçáèðàìå íèå, äîêîñâàì ñå äî íåïðèåìëèâîòî, äî àáñîëþòíàòà ÷èñòîòà íà Ìàãèÿòà, äî êðàéíèÿ ïðàã íà Áàñ-Àîìãí è íà Ñà-Áà-Ôò...
Íà Áåëáî íå ìó îñòàâàøå íèùî äðóãî, îñâåí äà ïðîó÷è ôèíàíñîâèòå âúçìîæíîñòè íà Êàìåñòðåñ. Íàïðàâè ãî ÷ðåç ãîëåìè ñëîâåñíè ñïèðàëè è íàêðàÿ ñå ðàçáðà, ÷å ïðîôåñîðúò, ñúùî êàòî Áðàìàíòè, íÿìàøå íèêàêâî íàìåðåíèå äà ñå ñàìîôèíàíñèðà. Òîãàâà íàñòúïè ôàçàòà íà íàòèñêà, ñ ìåêîòî íàñòîÿâàíå äà îñòàâè ðúêîïèñà ñè çà åäíà ñåäìèöà, òúé êàòî òðÿáâàëî äà áúäå ðåöåíçèðàí, à ïîñëå âñè÷êî ùÿëî äà ñå ðåøè. Íî â òîçè ìîìåíò Êàìåñòðåñ ïðèòèñíà ðúêîïèñà äî ãúðäèòå ñè è çàÿâè, ÷å íèêîãà íå å áèë ïðèåìàí ñ òàêîâà íåäîâåðèå, è èçëåçå, äàâàéêè íè äà ðàçáåðåì, ÷å ðàçïîëàãà ñ íåîáèêíîâåíè ñðåäñòâà, çà äà íè íàêàðà äà ñúæàëÿâàìå, ÷å ñìå ãî îáèäèëè.

Çà êðàòêî âðåìå îáà÷å ïîëó÷èõìå äåñåòèíà ðúêîïèñà îò ñèãóðíè "ñåôåòà". Íåîáõîäèìî áåøå äà íàïðàâèì âíèìàòåëåí èçáîð, òúé êàòî ñåãà ùÿõìå äà ãè ïðîäàâàìå. Èçêëþ÷åíî áå äà ãè èç÷åòåì âñè÷êè - ïðåãëåæäàõìå ñúäúðæàíèåòî â êðàÿ, õâúðëÿõìå åäèí äèàãîíàëåí ïîãëåä è ïîñëå ñè ðàçìåíÿõìå âïå÷àòëåíèÿòà.



45

È îòòóê âúçíèêíà åäèí íåâåðîÿòåí âúïðîñ: äàëè åãèïòÿíèòå ñà ïîçíàâàëè åëåêòðè÷åñòâîòî?
(Ïåòåð Êîëîçèìî, "Çåìÿ áåç âðåìå", Ìèëàíî, "Ñóãàð", 1964, ñ. 111)


- Îòêðèõ åäèí òåêñò çà èç÷åçíàëèòå öèâèëèçàöèè è òàéíñòâåíèòå ñòðàíè, ïðåäëîæè Áåëáî.
- Èçãëåæäà, ÷å ïúðâîíà÷àëíî áëèçî äî Àâñòðàëèÿ å ñúùåñòâóâàë íÿêàêúâ êîíòèíåíò Ìó è ÷å îòòàì ñà òðúãíàëè ãîëåìè ìèãðàöèîííè ðàçêëîíåíèÿ. Åäíî òðúãíàëî êúì îñòðîâ Àâàëîí, äðóãî - êúì Êàâêàç è êúì èçâîðèòå íà Èíä, ïîñëå èäâàò êåëòèòå, îñíîâàòåëèòå íà åãèïåòñêàòà öèâèëèçàöèÿ è íàêðàÿ -Àòëàíòèäà...
- Îñòàðÿëà ðàáîòà, âúçðàçèõ.
- Ìîãà äà âè íàìåðÿ êîëêîòî ñè èñêàòå ãîñïîäà, êîèòî ñà ïèñàëè êíèãè çà êîíòèíåíòà Ìó.
- Íî òàçè ìîæå áè ñè ñòðóâà. Îñâåí òîâà â íåÿ èìà åäíà ÷óäíà ãëàâà çà ãðúöêèòå ìèãðàöèè â Þêàòàí è ðàçêàçâà çà áàðåëåôà íà åäèí âîèí â ×è÷åí Èöà [211], êîéòî ïðèëè÷àë íà ðèìñêè ëåãèîíåð. Êàòî äâå êàïêè âîäà...
- Âñè÷êè øëåìîâå íà ñâåòà ñà áèëè ñ ïåðà èëè ñ êîíñêè ãðèâè. Òîâà íå å äîêàçàòåëñòâî, âúçðàçè Äèîòàëåâè.
- Çà òåá ìîæå áè, íî íå è çà íåãî. Òîé îòêðèâà îáîæåñòâÿâàíåòî íà çìèÿòà âúâ âñè÷êè öèâèëèçàöèè è ïðàâè èçâîäà, ÷å èìàò îáù ïðîèçõîä...
- ×å êîé íå å áîãîòâîðèë çìèÿòà? - îòáåëÿçà Äèîòàëåâè. - Îñâåí, ðàçáèðà ñå, Áîãîèçáðàíèÿò íàðîä.
- Äà, òå ñà áîãîòâîðèëè òåëåòàòà.
- Áèëî å ìîìåíò íà ñëàáîñò. Àç îáà÷å áèõ ÿ îòõâúðëèë, äîðè äà ñòðóâà. Êåëòñêè è àðèéñêè ïðåäàíèÿ, êàëè-þãà, çàëåç íà Çàïàäà, åñåñîâñêè äóõ. Ìîæå äà âè ïðèëè÷àì íà ïàðàíîèê, íî ìè ìèðèøå íà íàöèçúì.
- Òîâà çà Ãàðàìîíä íå å íåïðåìåííî äîâîä äà ñå îòõâúðëè.
- Äà, íî âñè÷êî ñè èìà ãðàíèöè. Àç ïúê îòêðèõ åäèí äðóã òåêñò çà ãíîìè, îíäèíè, ñàëàìàíäðè, åëôè è ñèëôèäè, ôåè... Íî è òóê ñå íàìåñâà ïðîèçõîäúò íà àðèéñêàòà öèâèëèçàöèÿ. Ñÿêàø åñåñîâöèòå ñà ñå ðîäèëè îò ñåäåìòå äæóäæåòà.
- Íå îò ñåäåìòå äæóäæåòà, à îò íèáåëóíãèòå.
- Íî òåçè, çà êîèòî ñå ãîâîðè, ñà îò Äðåáíèÿ èðëàíäñêè íàðîä. Ëîøè ñà ôåèòå, äîêàòî äðåáîñúöèòå ñà äîáðè, ñàìî ìàëêî äîñàäíè.
- Îòäåëè ãî. À âèå, Êàçîáîí, êàêâî îòêðèõòå?
- Ñàìî åäèí ïî-ëþáîïèòåí òåêñò çà Õðèñòîôîð Êîëóìá: àíàëèçèðà íåãîâàòà ñëàâà è íàìèðà âðúçêà äîðè ñ ïèðàìèäèòå. Íàìåðåíèåòî ìó áèëî äà âúçñòàíîâè Éåðóñàëèìñêèÿ õðàì, òúé êàòî áèë âåëèê ìàéñòîð îò îðäåíà íà Òàìïëèåðèòå â èçãíàíèå. È ïîíåæå âñè÷êè çíàåëè, ÷å å ïîðòóãàëñêè åâðåèí è ñëåäîâàòåëíî ñïåöèàëèñò ïî Êàáàëàòà, òîé óêðîòèë ñ ïîìîùòà íà òàëèñìàíè áóðèòå è îâëàäÿë ñêîðáóòà. Íå ïðåãëåäàõ ïàñàæèòå çà Êàáàëàòà, çàùîòî ïðåäïîëîæèõ, ÷å Äèîòàëåâè ãè å âèäÿë.
- Âñè÷êèòå ñà ñúñ ñãðåøåíè åâðåéñêè áóêâè, èçêîïèðàíè îò åâòèíèòå ñúíîâíèöè.
- Èìàéòå ïðåäâèä, ÷å èçáèðàìå òåêñòîâå çà "Ðàçáóëåíàòà Èçèäà". Äà íå ñå ïðàâèì ñåãà íà ôèëîëîçè. Ìîæå áè íà äèàáîëèñòèòå ñå õàðåñâàò òúêìî åâðåéñêè áóêâè, âçåòè îò åâòèíèòå ñúíîâíèöè. Êîëåáàÿ ñå ïî âúïðîñà çà òåêñòîâåòå âúðõó ìàñîíñòâîòî. Ãîñïîäèí Ãàðàìîíä ìè ïðåïîðú÷à äà äåéñòâóâàì ïî-ñìåëî è äà íå íàâëèçàì â ðàçíèòå òúíêîñòè íà ðàçëè÷íèòå ðèòóàëè. Íå áèõ îòõâúðëèë íàïúëíî îáà÷å ïèñàíèåòî çà ìàñîíñêàòà ñèìâîëèêà â ïåùåðàòà íà Ëóðä. Íèòî ïúê åäèí òåêñò, ìíîãî ïðèÿòåí, çà ïîÿâàòà íà íÿêàêúâ áëàãîðîäíèê, âåðîÿòíî ãðàô Ñåí-Æåðìåí, áëèçúê íà Ôðàíêëèí è íà Ëàôàéåò, îò âðåìåòî, êîãàòî áèëî ñúçäàäåíî çíàìåòî íà Ñúåäèíåíèòå ùàòè. Ñàìî ÷å ìàêàð äà îáÿñíÿâà ìíîãî äîáðå çíà÷åíèåòî íà çâåçäè÷êèòå, íèùî îïðåäåëåíî íå ìîæå äà êàæå çà ëåíòèòå.
- Ãðàô Ñåí-Æåðìåí ëè êàçàõòå? ß ÷àêàéòå!
- Çàùî? Ïîçíàâàòå ëè ãî?
- Àêî âè êàæà, ÷å ãî ïîçíàâàì, íÿìà äà ìè ïîâÿðâàòå. Íî äà íå ãîâîðèì çà òîâà. Òóê èìàì åäíà ÷óäîâèùíà ïàïêà, ïîñâåòåíà íà ãðåøêèòå â ñúâðåìåííàòà íàóêà: àòîìà, åâðåéñêàòà èçìàìà, çàáëóäàòà íà Àéíùàéí è ìèñòè÷íàòà òàéíà íà åíåðãèÿòà, èëþçèÿòà íà Ãàëèëåé è íåìàòåðèàëíàòà ïðèðîäà íà Ëóíàòà è Ñëúíöåòî.
- Êîëêîòî äî òîâà, íàìåñè ñå Äèîòàëåâè, íà ìåí íàé-ìíîãî ìè õàðåñà èçñëåäâàíåòî çà íàóêèòå íà Ôîðò.
- Êîé å ïúê òîçè?
- Íÿêîé ñè ×àðëñ Õîé Ôîðò, êîéòî áèë ñúáðàë îãðîìíà êîëåêöèÿ îò íåîáÿñíèìè ñúîáùåíèÿ. Äúæä îò æàáè â Áèðìèíãàì, îòïå÷àòúöè îò ïðèêàçíî æèâîòíî â Äåâúí, òàéíñòâåíè ñòúëáè è ñëåäè îò âåíäóçè ïî áèëîòî íà íÿêîè ïëàíèíè, íàðóøåíèÿ â åñòåñòâåíàòà ñìÿíà íà äåíÿ ñ íîùòà, íàäïèñè âúðõó ìåòåîðèòè, ÷åðåí ñíÿã, ïîðîè îò êðúâ, êðèëàòè ñúùåñòâà, çàáåëÿçàíè íà îñåì õèëÿäè ìåòðà â íåáåòî íàä Ïàëåðìî, ñâåòëèííè êîëåëà ñðåä ìîðåòî, îñòàíêè îò âåëèêàíè, áóðè îò ìúðòâè ëèñòà âúâ Ôðàíöèÿ, âîäîïàäè îò æèâà ìàòåðèÿ â Ñóìàòðà è, åñòåñòâåíî, âñè÷êè îòïå÷àòúöè íà Ìà÷ó Ïèê÷ó è äðóãè âúðõîâå íà Þæíà Àìåðèêà, êîèòî ñâèäåòåëñòâóâàò çà ïðèçåìÿâàíåòî íà îãðîìíè ìåæäóïëàíåòíè êîðàáè â ïðàèñòîðè÷åñêàòà åïîõà. Íå ñìå ñàìè âúâ Âñåëåíàòà.
- È ñëàâà Áîãó, èçêîìåíòèðà Áåëáî. - Òîâà, êîåòî íà ìåí ìè å íàé-ëþáîïèòíî îáà÷å, ñà ïåòñòîòèíòå ñòðàíèöè çà ïèðàìèäèòå. Çíàåòå ëè, ÷å Õåîïñîâàòà ïèðàìèäà ñå íàìèðà òî÷íî íà òðèäåñåòèÿ ïàðàëåë, ñúùèÿ, êîéòî ïðåìèíàâà ïðåç íàé-ãîëÿìà çåìíà ïîâúðõíîñò? ×å ãåîìåòðè÷íèòå ïðîïîðöèè íà Õåîïñîâàòà ïèðàìèäà ñà ñúùèòå êàòî òåçè íà Ïåäðà Ïèíòàäà [212] â Àìàçîíèÿ? ×å Åãèïåò å ïðèòåæàâàë äâå ïåðíàòè çìèè, à òîâà íàïîìíÿ çà Êåöàëêîàòë?
- Êàêâî îáùî èìà Êåöàëêîàòë ñ Àìàçîíèÿ, ñëåä êàòî å ÷àñò îò ìåêñèêàíñêèÿ ïàíòåîí? - çàïèòàõ.
- Å, ìîæå áè ñúì çàãóáèë âðúçêàòà. Îò äðóãà ñòðàíà, êàê äà ñå îáÿñíè òîâà, ÷å ñòàòóèòå îò Âåëèêäåíñêèòå îñòðîâè ñà ìåãàëèòè ñúùî êàòî êåëòñêèòå ñòàòóè? Åäèí îò ïîëèíåçèéñêèòå áîãîâå ñå íàðè÷à Èà è å ÿñíî, ÷å âñúùíîñò å åâðåéñêèÿò Èîä, êàêòî è äðåâíèÿò óíãàðñêè Èî-â, âåëèêèÿò äîáúð áîã. Åäèí ñòàð ìåêñèêàíñêè ðúêîïèñ ïîêàçâà çåìÿòà êàòî êâàäðàò, çàîáèêîëåí îò ìîðå, à â öåíòúðà íà çåìÿòà ñå èçäèãà ïèðàìèäà, íà ÷èÿòî îñíîâà å íàïèñàíî "Àöòëàí", êîåòî ïðèëè÷à íà "Àòëàñ" èëè íà "Àòëàíòèäà". Çàùî îò äâåòå ñòðàíè íà Àòëàíòè÷åñêèÿ îêåàí èìà ïèðàìèäè?
- Çàùîòî å ïî-ëåñíî äà ñå ñòðîÿò ïèðàìèäè, îòêîëêîòî êúëáà. Çàùîòî âÿòúðúò îáðàçóâà äþíè âúâ ôîðìàòà íà ïèðàìèäè, à íå íà Ïàðòåíîíà.
- Íåíàâèæäàì ïðîñâåòèòåëñêèÿ äóõ, îáàäè ñå Äèîòàëåâè.
- Ïðîäúëæàâàì. Êóëòúò êúì Ðà ñå ïîÿâÿâà â åãèïåòñêàòà ðåëèãèÿ åäâà ñëåä Íîâàòà Èìïåðèÿ è ñëåäîâàòåëíî ïðîèçõîæäà îò êåëòèòå. Ñïîìíåòå ñè ñâåòè Íèêîëà è íåãîâàòà øåéíà. Â äðåâíèÿ Åãèïåò ñëúí÷åâàòà êîëåñíèöà å ïðèëè÷àëà íà øåéíà. È ïîíåæå òàçè øåéíà íå å ìîãëà äà ñå ïëúçãà ïî ñíÿã â Åãèïåò, ñëåäîâàòåëíî ïðîèçõîäúò é å íîðäè÷åñêè...
Àç îáà÷å íå ñå ïðåäàâàõ:
- Íî ïðåäè èçîáðåòÿâàíåòî íà êîëåëîòî õîðàòà ñà óïîòðåáÿâàëè øåéíè, çà äà ñå ïðèäâèæâàò äîðè âúðõó ïÿñúêà.
- Íå ìå ïðåêúñâàéòå. Â êíèãàòà ñå êàçâà, ÷å ïúðâî òðÿáâà äà ñå îòêðèÿò àíàëîãèèòå, à ïîñëå äà ñå òúðñÿò ïðè÷èíèòå. È ñå ïîä÷åðòàâà, ÷å â êðàÿ íà êðàèùàòà ïðè÷èíèòå ñà íàó÷íè. Åãèïòÿíèòå ñà ïîçíàâàëè åëåêòðè÷åñòâîòî, èíà÷å å íÿìàëî äà ìîãàò äà íàïðàâÿò òîâà, êîåòî ñà íàïðàâèëè. Åäèí íåìñêè èíæåíåð, íàòîâàðåí ñ ïðîåêòèðàíåòî íà êàíàëèçàöèîííàòà ñèñòåìà â Áàãäàä, îòêðèë åëåêòðè÷åñêè áàòåðèè îò âðåìåòî íà ñàñàíèäèòå, êîèòî îùå äåéñòâóâàëè. Ïðè ðàçêîïêèòå íà Âàâèëîí áèëè èçâàäåíè àêóìóëàòîðè, èçðàáîòåíè ïðåäè ÷åòèðè õèëÿäè ãîäèíè. È íàêðàÿ êîâ÷åãúò íà çàâåòà (êîéòî å òðÿáâàëî äà ñúäúðæà ñêðèæàëèòå ñ Äåñåòòå áîæèè çàïîâåäè, æåçúëà íà Ààðîí è åäíà ñòîìíà ñ ìàííà îò ïóñòèíÿòà) å áèë åäèí âèä åëåêòðè÷åñêà ìåòàëíà êàñà, ñïîñîáíà äà ïðîèçâåæäà òîêîâè óäàðè îò ïîðÿäúêà íà ïåòñòîòèí âîëòà.
- Âèæäàë ñúì ãî â åäèí ôèëì.
- Êàêâî îò òîâà? Îòêúäå ìèñëèòå, ÷å ñöåíàðèñòèòå âçèìàò èäåèòå ñè? Êîâ÷åãúò å íàïðàâåí îò äúðâî, îáëå÷åíî â çëàòî îòâúòðå è îòâúí - ñúùèÿò ïðèíöèï íà åëåêòðè÷åñêèòå êîíäåíçàòîðè, äâà ïðîâîäíèêà, ðàçäåëåíè ñ èçîëàòîð. Áèë å îïàñàí ñ ãèðëÿíäà îò çëàòî è îñòàâåí íà ñóõî ìÿñòî, êúäåòî ìàãíèòíîòî ïîëå äîñòèãàëî 500-600 âîëòà íà ìåòúð ïî âåðòèêàëà. Êàçâàò, ÷å Ïîðñåíà [213] áèë îñâîáîäèë ÷ðåç åëåêòðè÷åñòâîòî ñâîåòî öàðñòâî îò ïðèñúñòâèåòî íà åäèí óæàñåí çâÿð, íàðè÷àí Âîëò.
- Çàòîâà ëè Âîëò å èçáðàë òîçè åêçîòè÷åí ïñåâäîíèì? Ïðåäè òîâà ñèãóðíî ñå å êàçâàë ïðîñòî Ñìðøëèí Êðàñíàïîëñêèé.
- Õàéäå ïî-ñåðèîçíî. Îùå ïîâå÷å, ÷å îñâåí ðúêîïèñèòå òóê èìà öÿë êóï ïèñìà, â êîèòî íè ïðåäëàãàò ðàçêðèòèÿ çà âðúçêèòå ìåæäó Æàíà ä'Àðê è Êíèãèòå íà Ñèáèëèòå, Ëèëèò, òàëìóäè÷åñêè äåìîí, è âåëèêàòà ìàéêà õåðìàôðîäèò, ãåíåòè÷íèÿ êîä è ìàðñèàíñêîòî ïèñìî, ìåæäó òàéíèÿ ðàçóì íà ðàñòåíèÿòà, êîñìè÷åñêîòî âúçðàæäàíå è ïñèõîàíàëèçàòà, ìåæäó Ìàðêñ è Íèöøå â ïåðñïåêòèâàòà íà íîâàòà àíãåëîëîãèÿ, ìåæäó Çëàòíîòî ñå÷åíèå è áèäîíâèëèòå, Êàíò è îêóëòèçìà, åëåâçèíñêèòå ìèñòåðèè è äæàçà, Êàëèîñòðî è àòîìíàòà åíåðãèÿ, õîìîñåêñóàëèçìà è ãíîñèñà, Ãîëåì è êëàñîâàòà áîðáà, è êàòî êàïàê - åäèí òðóä â îñåì òîìà âúðõó ñâåùåíèÿ Ãðààë è Õðèñòîâîòî ñúðöå.
- Êàêâî èñêàò äà äîêàæàò? ×å ñâåùåíèÿò Ãðààë å àëåãîðèÿ íà Õðèñòîâîòî ñúðöå èëè îáðàòíîòî?
- Ðàçáèðàì êàêâî ñè ìèñëèòå è ìè å ÿñíà ðàçëèêàòà, íî ñìÿòàì, ÷å íà àâòîðà ìó å âñå åäíî. Ñ äðóãè äóìè, íå çíàÿ êàê äà ñå îïðàâÿ. Ùå ñå íàëîæè äà ñå îòíåñåì äî ãîñïîäèí Ãàðàìîíä.
Îòíåñîõìå ñå. Òîé êàçà, ÷å ïî ïðèíöèï íèùî íå òðÿáâà äà ñå îòõâúðëÿ è ÷å òðÿáâà äà èçñëóøâàìå âñè÷êè.
- Èìàéòå ïðåäâèä, ÷å ãîëÿìàòà ÷àñò îò òåçè íåùà ìîãàò äà ñå íàìåðÿò â êíèæêèòå, êîèòî ñå ïðîäàâàò ïî áóäêèòå íà ãàðèòå, êàçàõ.
- Àâòîðèòå, äîðè òåçè, êîèòî ïóáëèêóâàò, ïðåïèñâàò åäíè îò äðóãè, åäèíèÿò çà äîêàçàòåëñòâî öèòèðà äðóãèÿ, à âñè÷êè â õîð öèòèðàò êàòî íàé-íåîñïîðèìî äîêàçàòåëñòâî íàïðèìåð íÿêîé èçðàç íà ßìáëèê.
- Êàêâî îò òîâà? - îòâúðíà Ãàðàìîíä.
- Èñêàòå äà ïðîäàâàòå íà ÷èòàòåëèòå íåùî, êîåòî òå íå çíàÿò? Êíèãèòå îò "Ðàçáóëåíàòà Èçèäà" òðÿáâà íåïðåìåííî äà ïîâòàðÿò òî÷íî òîâà, çà êîåòî ãîâîðÿò äðóãèòå. Ùîì ñå ïîòâúðæäàâàò ïîìåæäó ñè, çíà÷è ñà âåðíè. Ïàçåòå ñå îò îðèãèíàëíè÷åíå.
- Äîáðå, íî âñå ïàê òðÿáâà äà çíàåì êîå å î÷åâèäíî è êîå íå. Èìàìå íóæäà îò êîíñóëòàíò.
- Êîíñóëòàíò ïî êàêâî?
- Íå çíàÿ. Òðÿáâà äà áúäå ïî-òðåçâ îò åäèí äèàáîëèñò, íî ïúê è äà ïîçíàâà òåõíèÿ ñâÿò. È îñâåí òîâà òðÿáâà äà íè êàæå êàêâî ìîæåì äà îòäåëÿìå êàòî õåðìåòè÷åñêî. Íÿêîé ñåðèîçåí ó÷åí, ñïåöèàëèñò ïî ðåíåñàíñîâ õåðìåòèçúì...
- ×óäåñíî, êàçà Äèîòàëåâè.
- È ïîñëå, ïúðâèÿ ïúò, êîãàòî ìó âðú÷èø ñâåùåíèÿ Ãðààë è Õðèñòîâîòî ñúðöå, ùå ñè èçëåçå è ùå íè çàòðúøíå âðàòàòà.
- Íå å ðå÷åíî.
- Ìàé ïîçíàâàì òàêúâ ÷îâåê, îáàäèõ ñå. - Ìíîãî å åðóäèðàí è ìèñëÿ, ÷å äîñòà ñåðèîçíî ñå îòíàñÿ êúì òåçè íåùà, íî åëåãàíòíî, áèõ êàçàë, ñ èðîíèÿ. Çàïîçíàõ ñå ñ íåãî â Áðàçèëèÿ, íî ñåãà ñèãóðíî å â Ìèëàíî. Òðÿáâà äà ìó îòêðèÿ òåëåôîíà.
- Ñâúðæåòå ñå ñ íåãî, ïðèå Ãàðàìîíä. - Íî âíèìàòåëíî, çàâèñè îò öåíàòà. È îñâåí òîâà ãî èçïîëçóâàéòå çà ÷óäåñíàòà èñòîðèÿ íà ìåòàëèòå.

Àëèå ñå çàðàäâà, ÷å ìó ñå îáàæäàì. Çàïèòà ìå êàêâè ñà íîâèíèòå îò ïðåêðàñíàòà Àìïàðî, àç ïëàõî ìó äàäîõ äà ðàçáåðå, ÷å òîâà å ìèíàëà èñòîðèÿ, òîé ñå èçâèíè, äîáàâè íÿêîëêî ëþáåçíè äóìè çà ùàñòëèâàòà ñïîñîáíîñò íà ìëàäèÿ ÷îâåê íåïðåêúñíàòî äà ïîäõâàùà íîâè ãëàâè â æèâîòà ñè. Ñúîáùèõ ìó, ÷å èìàìå åäèí èçäàòåëñêè ïðîåêò. Èçãëåæäà, ãî çàèíòðèãóâà, çàùîòî ïðåäëîæè äà ñå âèäèì, è ñå óãîâîðèõìå äà ñå ñðåùíåì ó òÿõ.

Îò ðàæäàíåòî íà "Ïðîåêòà Õåðìåñ" äî äíåñ ñå áÿõ çàáàâëÿâàë ëóäî çà ñìåòêà íà ïîëîâèíèÿ ñâÿò. Íî äíåñ Òå ìè îòìúùàâàò. Ïðåç öÿëîòî âðåìå è àç ñúì áèë ï÷åëà, êîÿòî òúðñè öâåòåòî, íî ìíîãî êúñíî ãî îñúçíàâàì.



46

Ïðåç äåíÿ ùå ïîñåùàâàì òâîèòå ïðåëåñòè ìíîæåñòâî ïúòè è ùå òè øåïíà äóìè íà îáîæàíèå. Ùå èñêàì îò òåá äà èçâúðøâàø ÷óäåñàòà, êîèòî æåëàåø... À â òîâà âðåìå ùå èçäÿëàì êðúñò, íà êîéòî äà òå ïðèíåñà â æåðòâà.
(Èç åäèí "Ðèòóàë" íà Àëèñòúð Êðîóëè)


Àëèå æèâååøå íà ÷àñòíà óëè÷êà áëèçî äî ïëîùàä Ñóçà, â êîêåòíà êúùà îò êðàÿ íà ìèíàëèÿ âåê, ïîòúíàëà ñðåä öâåòÿ. Îòâîðè íè ñòàð ïðèñëóæíèê ñ ðàèðàíà æèëåòêà, êîéòî íè ïîâåäå êúì ìàëúê ñàëîí è íè ïîìîëè äà èç÷àêàìå ãîñïîäèí ãðàôà.
- Çíà÷è å ãðàô? - ïðîøåïíà Áåëáî.
- Íå âè ëè êàçàõ? Òîé å âúçêðúñíàëèÿò ãðàô Ñåí-Æåðìåí.
- Íå ìîæå äà å âúçêðúñíàë, ùîì íå å óìèðàë, âúçðàçè Äèîòàëåâè.
- À äà íå áè äà å Àõàñâåð, ñêèòíèêúò åâðåèí?
- Íÿêîè êàçâàò, ÷å Ñåí-Æåðìåí å áèë è Àõàñâåð.
- Íàëè âè êàçâàõ.
Âëåçå Àëèå, êàêòî âèíàãè áåçóïðå÷íî îáëå÷åí. Ñòèñíà íè ðúöåòå è ñå èçâèíè: íÿêàêâî äîñàäíî è ñúâñåì íåî÷àêâàíî ïîñåùåíèå ùÿëî äà ãî çàäúðæè îùå äåñåòèíà ìèíóòè â êàáèíåòà ìó. Ïîðú÷à íà ïðèñëóæíèêà äà íè äîíåñå êàôå è íè ïîêàíè äà ñåäíåì. Ñëåä òîâà èçëåçå, êàòî îòìåñòè òåæêà êîæåíà çàâåñà. Çàä íåÿ íÿìàøå âðàòà è äîêàòî ñè ïèåõìå êàôåòî, ÷óâàõìå ïðèãëóøåíè ãëàñîâå, êîèòî èäâàõà îò ñúñåäíàòà ñòàÿ. Â íà÷àëîòî çàïî÷íàõìå äà ãîâîðèì âèñîêî, çà äà íå èçëåçå, ÷å ïîäñëóøâàìå, íî ïîñëå Áåëáî çàáåëÿçà, ÷å ìîæå áè ïðå÷èì. Â åäèí ìîìåíò çàìëúêíàõìå è ÷óõìå ãëàñ è ôðàçà, êîèòî âúçáóäèõà ëþáîïèòñòâîòî íè. Äèîòàëåâè ñòàíà è ñå ïðåñòîðè, ÷å ñúçåðöàâà ñòàðèííàòà ãðàâþðà, îêà÷åíà íà ñòåíàòà òî÷íî äî çàâåñàòà. Ãðàâþðàòà ïðåäñòàâÿøå ïåùåðà â ïëàíèíàòà, êúì êîÿòî ïî ñåäåì ñòúïàëà ñå îòïðàâÿõà ïîêëîííèöè. Ìàëêî ïî-êúñíî è òðèìàòà ñå ñêóï÷èõìå ïðåä êàðòèíàòà è óæ èçñëåäâàõìå òåõíèêàòà é.
Òîçè, ÷èéòî ãëàñ áÿõìå ÷óëè, áåøå Áðàìàíòè. Òîé êàçâàøå:
- È âúîáùå àç íå ïðàùàì äÿâîëè â íè÷èÿ êúùà!
Äðóãèÿò ãëàñ áåøå íà íÿêàêúâ íåïîçíàò ñúñ ñèëåí ôðåíñêè àêöåíò è ìíîãî ïèñêëèâ, ïî÷òè èñòåðè÷åí òåìáúð. Îò âðåìå íà âðåìå ñå íàìåñâàøå â ðàçãîâîðà è ãëàñúò íà Àëèå, êàäèôåí, óñïîêîÿâàù.
- Õàéäå, ãîñïîäà, êàçâàøå Àëèå, âèå ñå îòçîâàõòå íà ìîÿ ïðèçèâ, êîåòî ìå ëàñêàå, íî ïðè òîâà ïîëîæåíèå ùå òðÿáâà äà ìå èçñëóøàòå. Ïîçâîëÿâàì ñè ïðåäè âñè÷êî äà êàæà íà âàñ, äðàãè Ïèåð, ÷å ñòå áèëè òâúðäå íåïðåäïàçëèâ, êàòî ñòå èçïðàòèëè òîâà ïèñìî...
- Íåùàòà ñà ìíîãî ïðîñòè, ãîñïîäèí ãðàôå, îòãîâîðè ôðåíñêèÿò ãëàñ.
- Òîçè ãîñïîäèí Áðàìàíòè ïèøå ñòàòèÿ â åäíî óâàæàâàíî îò âñè÷êè íàñ ñïèñàíèå, â êîÿòî äîñòà ãðóáè÷êî èðîíèçèðà íÿêîè ëóöèôåðèàíöè, êîèòî, áåç äà ñå ñúîáðàçÿâàò ñ ðåàëíîñòòà, èñêàò æåðòâîïðèíîøåíèÿ, çà äà ñå ñäîáèÿò ñúñ ñðåáðî ëè, ñ äðóãî ëè... Äîáðå, íî âñè÷êè çíàÿò âå÷å, ÷å åäèíñòâåíàòà ïðèçíàòà Ëóöèôåðèàíñêà Öúðêâà å òàçè, íà êîÿòî èìàì ÷åñòòà äà áúäà òàâðîáîëèàñò è ïñèõîïîìï, è å âñåèçâåñòíî, ÷å ìîÿòà Öúðêâà íå ñå çàíèìàâà ñ âóëãàðåí ñàòàíèçúì, íèòî ïúê ñè èãðàå íà æåðòâîïðèíîøåíèÿ îò ðîäà íà òåçè, ñ êîèòî ñå çàíèìàâà îòåö Äîêð îò "Ñåí Ñþëïèñ". Àç â ïèñìîòî ñè ïèñàõ, ÷å íå ñìå îâåõòåëè ñàòàíèñòè à ëà ïîêëîííèöèòå íà Âåëèêèÿ Çëîäúðæåö è ÷å íÿìàìå íóæäà äà ñå ïðàâèì íà ìàéìóíè ïðåä Ðèìñêàòà öúðêâà ñ âñè÷êè íåéíè ñâåùåíè ñúäèëèùà è ïðî÷èå... Íèå ñìå ïî-ñêîðî Ïàëàäàíè, íî öÿë ñâÿò ãî çíàå, çà íàñ Ëóöèôåð å íîñèòåëÿò íà Äîáðîòî, à Àäîíàè [214] å íîñèòåëÿò íà Çëîòî, 
çàùîòî òîçè ñâÿò ãî å ñúçäàë òîé, äîêàòî Ëóöèôåð ñå å îïèòàë äà ìó ñå ïðîòèâîïîñòàâè...
- Äîáðå, äîáðå, îáàäè ñå Áðàìàíòè âúçáóäåí, àç ãî êàçàõ âå÷å, ìîæå äà èìàì ãðÿõ, ÷å ñúì ïîâúðõíîñòåí, íî òîâà íå âè äàâà ïðàâî äà ìå çàïëàøâàòå ñ ìàãèè!
- Êàê òàêà! Àç ñúì áèë èçïîëçóâàë ìåòàôîðà! Ïî-ñêîðî âèå â îòãîâîð ñòå ìè íàïðàâèëè ìàãèÿ!
- Õàéäå, õàéäå, àç è ìîèòå áðàòÿ íÿìàìå âðåìå äà ñå çàíèìàâàìå ñ ðàçïðàùàíå íà äÿâîëè ïî õîðàòà! Íèå ïðàêòèêóâàìå Äîãìàòà è Ðèòóàëà íà Âèñøàòà Ìàãèÿ, à íå ñìå äðåáíè çàíàÿò÷èè!
- Ãîñïîäèí ãðàôå, àïåëèðàì êúì âàñ. Ãîñïîäèí Áðàìàíòè, êàêòî å âñåèçâåñòíî, å â áëèçêè îòíîøåíèÿ ñ àáàò Áóòðó, à âèå ìíîãî äîáðå çíàåòå, ÷å òîçè ñâåùåíîñëóæèòåë å ïðî÷óò ñ òîâà, ÷å å òàòóèðàë íà ñòúïàëàòà ñè ðàçïÿòèåòî, çà äà ìîæå äà ñòúïâà âúðõó Èèñóñ Õðèñòîñ... Äîáðå, ïðåäè ñåäìèöà ñðåùàì òîçè ëúæåàáàò â êíèæàðíèöàòà "Ñàíãðåàë", íàëè ÿ çíàåòå, è òîé ìè ñå óñìèõâà, ìíîãî ìàçåí êàêòî âèíàãè: äîáðå, äîáðå, ùå ñå âèäèì åäíà îò ñëåäâàùèòå âå÷åðè... Íî êàêâî çíà÷è åäíà îò ñëåäâàùèòå âå÷åðè? Çíà÷è, ÷å äâå âå÷åðè ïî-êúñíî çàïî÷âàò ïîñåùåíèÿòà, àç ñè ëÿãàì è ÷óâñòâóâàì, ÷å ïîëó÷àâàì ôëóèäíè óäàðè ïî ëèöåòî, âèå çíàåòå, ÷å òåçè åìàíàöèè ëåñíî ñå èäåíòèôèöèðàò.
- Íàâÿðíî ñòå ïðîâåðèëè ïîäà ïîä ìîêåòà.
- Äà, ðàçáèðà ñå. Íî çàùî òîãàâà óêðàøåíèÿòà ñå ðàçõâúð÷àõà, åäèí îò àëàìáèöèòå ìè ìå óäàðè ïî ãëàâàòà, ïàäíà è ìîÿò ãèïñîâ Áàôîìåò, ñïîìåí îò áåäíèÿ ìè áàùà, ïî ñòåíèòå ñå ïîÿâèõà íàäïèñè â ÷åðâåíî, ìðúñîòèè, êîèòî ïðîñòî íå ìîãà äà ïîâòîðÿ? Âèå ìíîãî äîáðå çíàåòå, ÷å ïðåäè ìàëêî ïîâå÷å îò ãîäèíà ïîêîéíèÿò ãîñïîäèí Ãðîñ îáâèíè òîçè àáàò, ÷å ïðàâè êàòàïëàçìè îò ôåêàëíè ìàòåðèè, ïðîùàâàéòå, è àáàòúò ãî îñúäè íà ñìúðò. Äâå ñåäìèöè ïî-êúñíî íåùàñòíèÿò ãîñïîäèí Ãðîñ óìðÿ ïðè òàéíñòâåíè îáñòîÿòåëñòâà. Òîâà, ÷å òîçè Áóòðó áîðàâè ñ îòðîâíè âåùåñòâà, áå óñòàíîâåíî è îò ïî÷åòíîòî æóðè, ñâèêàíî îò Ìàðòèíèñòèòå â Ëèîí...
- Âúç îñíîâà íà êëåâåòè... - íàìåñè ñå Áðàìàíòè.
- Ìîëÿ âè! Åäèí ïðîöåñ íà òàêàâà òåìà å âèíàãè îñíîâàòåëåí...
- Äà, íî íà ñúäà íå áåøå êàçàíî, ÷å ãîñïîäèí Ãðîñ å àëêîõîëèê ñ òâúðäå íàïðåäíàëà öèðîçà.
- Íå ãîâîðåòå ãëóïîñòè! Ìíîãî äîáðå çíàåòå, ÷å ìàãüîñíè÷åñòâîòî äåéñòâóâà ïî åñòåñòâåíèòå ïúòèùà: àêî íÿêîé èìà öèðîçà, ùå áúäå óäàðåí â áîëíèÿ îðãàí, òîâà å àçáó÷íà èñòèíà íà ÷åðíàòà ìàãèÿ...
- Çíà÷è çà âñè÷êè, êîèòî óìèðàò îò öèðîçà, å âèíîâåí íåùàñòíèÿò Áóòðó, íå ìå êàðàéòå äà ñå ñìåÿ!
- Òîãàâà ìè ðàçêàæåòå êàêâî ñå å ñëó÷èëî â Ëèîí ïðåç òåçè äâå ñåäìèöè... Ïðîêúëíàò ïàðàêëèñ, æåðòâîïðèíîøåíèå ñ òåòðàãðàìà, âàøèÿò Áóòðó ñ øèðîêà ïóðïóðíà ìàíòèÿ è îáúðíàò êðúñò è ìàäàì Îëêîò, íåãîâàòà ëè÷íà ÿñíîâèäêà, çà äà íå êàæà äðóãî, êîÿòî ñå ïîÿâÿâà ñ òðèçúáåö íà ÷åëîòî, è ïðàçíèòå ñâåòè ñúäîâå, êîèòî ñå èçïúëâàò ñàìè ñ êðúâ, è îòåöúò, êîéòî ïëþå â óñòàòà íà âÿðâàùèòå... Èñòèíà ëè å, èëè íå?
- Ïðåêàëåíî ìíîãî ñòå ÷åëè Þèñìàíñ, äðàãè ìîé! - ðàçñìÿ ñå Áðàìàíòè.
- Òîâà áåøå êóëòóðíî ìåðîïðèÿòèå, èñòîðè÷åñêà âúçñòàíîâêà, ñúùî êàòî ïðàçíèöèòå íà øêîëàòà âúâ Âèêà è íà äðóèäñêèòå îáùíîñòè!
- Äà, äà! Êàòî âåíåöèàíñêèÿ êàðíàâàë...
×óõìå íÿêàêúâ òðîïîò, ñÿêàø Áðàìàíòè ñå îïèòà äà ñå íàõâúðëè âúðõó ïðîòèâíèêà ñè, è Àëèå ñ ìúêà ãî óäúðæà.
- Âèæäàòå ëè ãî, âèæäàòå ëè ãî, ïîâòàðÿøå ôðàíöóçèíúò ñ ôàëöåò.
- Âíèìàâàéòå, Áðàìàíòè, ïîïèòàéòå âàøèÿ ïðèÿòåë Áóòðó êàêâî ìó ñå å ñëó÷èëî! Îùå íå çíàåòå, íî òîé å â áîëíèöà, ïîïèòàéòå ãî êîé ìó ðàçìàçà ìóòðàòà! Ìàêàð ÷å íå ïðàêòèêóâàì òàçè âàøà ÷åðíà ìàãèÿ, è àç íåùè÷êî çíàì, è êîãàòî ðàçáðàõ, ÷å â êúùàòà ìè ñå å âñåëèë Ñàòàíàòà, íà÷åðòàõ âúðõó ïàðêåòà çàùèòíèÿ êðúã è ïîíåæå àç íå âÿðâàì, íî âàøèòå äÿâîë÷åòà âÿðâàò, âäèãíàõ ëåíòèòå íà Êàðìåëî è íàïðàâèõ ïðîòèâîçíàêà, ïðåîáðúùàíåòî íà ìàãèÿòà. Å, äà! Âàøèÿò îòåö ñè ãî ïîëó÷è òúïêàíî!
- Âèäÿõòå ëè? - ïðåêúñíà ãî Áðàìàíòè.
- Âèäÿõòå ëè êîé ïðàâè ìàãèèòå?
- Ãîñïîäà, ïðåñòàíåòå - íàìåñè ñå ëþáåçíî, íî òâúðäî Àëèå.
- Ñåãà ùå ìå èçñëóøàòå. Çíàåòå, ÷å âèñîêî öåíÿ â ïîçíàâàòåëåí ïëàí âúçêðåñÿâàíåòî íà ñòàðèòå ðèòóàëè è çà ìåí Ëóöèôåðèàíñêàòà öúðêâà è Îðäåíúò íà Ñàòàíàòà ñà åäíàêâî äîñòîéíè çà óâàæåíèå, íåçàâèñèìî îò äåìîíîëîãè÷íèòå ðàçëè÷èÿ. Çíàåòå ñúùî, ÷å ñúì ñêåïòè÷åí â òîâà îòíîøåíèå, íî â êðàÿ íà êðàèùàòà íèå ïðèíàäëåæèì êúì åäíà è ñúùà äóõîâíà îáùíîñò è âè ïðèêàíâàì äà ñïàçâàòå ïîíå ìàëêî ïðèíöèïà çà ñîëèäàðíîñò. Îñâåí òîâà, ãîñïîäà, ìîæå ëè äà íàìåñâàòå Êíÿçà íà Íîùòà â ëè÷íèòå ñè ïðèñòðàñòèÿ! Òîâà å äåòèíùèíà! Îêóëòèñòêè ïðèêàçêè! Õàéäå äà íå ñå äúðæèì êàòî äîëíè ôðàíêìàñîíè. Áóòðó å îòöåïíèê, òðÿáâà äà ñè ãî êàæåì, è âèå, äðàãè Áðàìàíòè, áè òðÿáâàëî íàé-ñåòíå äà ãî íàêàðàòå äà ïðîäàäå íà íÿêîé âåõòîøàð ñâîÿ êàðòîíåí ðåêâèçèò çà "Ìåôèñòîôåë" íà Áîéòî...
- Õà-õà-õà! Äîáðå êàçàíî! - èçñìÿ ñå ôðàíöóçèíúò.
- Òî÷íî òàêà, ðåêâèçèò...
- Íî äà ñå âúðíåì êúì ôàêòèòå. Èìàøå ñïîð âúðõó òîâà, êîåòî ìîæå äà ñå íàðå÷å ëèòóðãè÷åñêè ôîðìàëíîñòè, äóõîâåòå ñå âúçáóäèõà, íî íåêà íå ïðàâèì îò ìóõàòà ñëîí. Âèæòå, äðàãè Ïèåð, èçîáùî íå èçêëþ÷âàì âåðîÿòíîñòòà çà íÿêàêâî ÷óæäî ïðèñúñòâèå âúâ âàøàòà êúùà, òîâà å íàé-åñòåñòâåíîòî íåùî íà ñâåòà, íî ñ ìàëêî çäðàâ ðàçóì âñè÷êî áè ìîãëî äà ñå îáÿñíè ñ åäèí ïîëòúðãàéñò...
- Äà, òâúðäå å âúçìîæíî - êàçà Áðàìàíòè, ðàçïîëîæåíèåòî íà çâåçäèòå â òîçè ïåðèîä...
- Áðàâî! Õàéäå ñåãà, ñòèñíåòå ñè ðúöåòå, ïðåãúðíåòå ñå áðàòñêè.
Äîëîâèõìå âçàèìíè èçâèíåíèÿ.
- È âèå çíàåòå, ÷å çà äà ñå ðàçáåðå êîé íàèñòèíà î÷àêâà ïîñâåùàâàíåòî, êàçâàøå Áðàìàíòè, òðÿáâà äà ñå âçåìå ïðåäâèä è ôîëêëîðúò. Äîðè òúðãîâöèòå îò Îðèåíòà, êîèòî íå âÿðâàò â íèùî, ñè èìàò ñâîÿ öåðåìîíèÿ...
- Î, äà, ðèòóàëúò....
- Íî ñå ðàçáðàõìå, íàëè? Âå÷å íå ñìå âúâ âðåìåòî íà Êðîóëè, êàçà Àëèå.
- Ñåãà âè îñòàâÿì, èìàì äðóãè ãîñòè.

Áúðçî ñåäíàõìå íà äèâàíà è çà÷àêàõìå íàé-êðîòêî è íåâèííî Àëèå.


47

Äðóãàòà íàøà çàäà÷à áåøå äà íàìåðèì ðåäà â òåçè ñåäåì ìåðêè, ïîäõîäÿùèÿ, ïðàâèëíèÿ, ÿñíèÿ è êîéòî âèíàãè äà äúðæè áóäíà ìèñúëòà è ñâåæà ïàìåòòà... Òîâà âèñøå è íåñðàâíèìî ðàçïîëîæåíèå íå ñàìî íè ñëóæè äà çàïàçèì ïîâåðåíèòå íè íåùà, ñëîâà è óìåíèÿ... íî è íè äàâà èñòèíñêîòî Çíàíèå...
(Äæóëèî Êàìèëî Äåëìèíèî, "Ñõâàùàíåòî çà Òåàòúðà", Ôëîðåíöèÿ, "Òîðåíòèíî", 1550, Âúâåäåíèå)


Àëèå âëåçå íÿêîëêî ìèíóòè ïî-êúñíî.
- Èçâèíÿâàéòå, äðàãè ãîñïîäà. Òîêó-ùî ïðèêëþ÷èõ ñ åäíà, ìåêî êàçàíî, íåïðèÿòíà èñòîðèÿ. Êàêòî ìîÿò ïðèÿòåë Êàçîáîí çíàå, àç ñúì ñìÿòàí çà ñïåöèàëèñò ïî èñòîðèÿ íà ðåëèãèèòå è ïîðàäè òîâà íÿêîè õîðà, è òî íåðÿäêî, ïðèáÿãâàò äî ìîèòå óñëóãè è ìîæå áè íå òîëêîâà äî çíàíèÿòà ìè, êîëêîòî äî çäðàâèÿ ìè ðàçóì. Ëþáîïèòíî å äà âèäèòå êàê ñðåä ïðèâúðæåíèöèòå íà íàó÷íèòå èçñëåäâàíèÿ ñå íàìèðàò ñòðàííè ëè÷íîñòè... Ãîâîðÿ íå ñàìî çà âå÷íèòå òúðñà÷è íà òðàíñöåíäåíòàëíà óòåõà è çà ìåëàíõîëè÷íèòå äóøè, íî è çà õîðàòà ñ áîãàòè çíàíèÿ è âèñîêà èíòåëåêòóàëíà èçòúí÷åíîñò, êîèòî îáà÷å ñå îòäàâàò íà íîùíè ôàíòàçèè è ãóáÿò óñåò çà ãðàíèöàòà ìåæäó òðàäèöèîííàòà èñòèíà è àðõèïåëàãà íà íåî÷àêâàíîòî. Ãîñïîäàòà, ñ êîèòî òîêó-ùî ðàçãîâàðÿõ íàïðèìåð, ñïîðåõà âúðõó äåòèíñêè òåìè. Óâè, êàêòî ñå êàçâà, òîâà ñå ñëó÷âà è â íàé-äîáðèòå ñåìåéñòâà. Íî ìîëÿ âè, çàïîâÿäàéòå â ìîÿ ìàëúê êàáèíåò, òàì ùå ðàçãîâàðÿìå â ïî-ïðèÿòíà îáñòàíîâêà.
Ïîâäèãíà êîæåíàòà çàâåñà è íè ïîêàíè â ñúñåäíàòà ñòàÿ. Íå áèõ ÿ íàðåêúë ìàëúê êàáèíåò - áåøå ìåáåëèðàíà ñ êðàñèâè ñòàðèííè øêàôîâå, ïúëíè ñ åëåãàíòíî ïîäâúðçàíè êíèãè, î÷åâèäíî âñè÷êè íà ïðåêëîííà âúçðàñò. Íî íå òîëêîâà êíèãèòå íè ñìàÿõà, êîëêîòî ìàëêèòå âèòðèíêè, ïúëíè ñ íåîïðåäåëèìè ïðåäìåòè, íåùî êàòî êàìúíè è æèâîòèíêè, íå ñå ðàçáèðàøå äàëè áÿõà ïðåïàðèðàíè, ìóìèôèöèðàíè èëè èçêëþ÷èòåëíî òî÷íî âúçïðîèçâåäåíè. Öÿëàòà ñòàÿ áå ïîòúíàëà â ìåêà ïðèãëóøåíà ñâåòëèíà. Ñÿêàø èäåøå îò ãîëåìèÿ äâîåí ïðîçîðåö â äúíîòî, ðàçäåëåí ñ ìåòàëíè ïðú÷êè íà ðîìáîâå è îñòúêëåí ñ êàôåíèêàâè ìàòîâè ñòúêëà, íî ñâåòëèíàòà îò ïðîçîðåöà ñå ñìåñâàøå ñ òàçè íà ãîëÿìàòà ëàìïà, ïîñòàâåíà âúðõó ìàñàòà îò òúìåí ìàõàãîí, öÿëàòà îòðóïàíà ñ êíèæà. Áåøå îò îíèÿ ëàìïè, êàêâèòî èìà ïîíÿêîãà ïî ìàñèòå â ÷èòàëíèòå íà ñòàðèòå áèáëèîòåêè, ñ äâîåí êîíóñîâèäåí àáàæóð, êîéòî õâúðëÿ áÿë îâàë âúðõó ñòðàíèöèòå è ïîòàïÿ îñòàíàëàòà ÷àñò îò ïîìåùåíèåòî â ìëå÷åí ïîëóìðàê. Íî òàçè èãðà íà ðàçëè÷íè ñâåòëèíè, è äâåòå íååñòåñòâåíè, íå ñêðèâàøå, à â èçâåñòåí ñìèñúë ïîä÷åðòàâàøå ìíîãîöâåòíèÿ òàâàí.
À òàâàíúò áåøå âúâ ôîðìà íà ñâîä è äåêîðàòèâíàòà ìó ôóíêöèÿ ñå èçòúêâàøå ÷ðåç êåðåìèäåíî÷åðâåíèòå êîëîíêè ñ èçÿùíè ïîçëàòåíè êàïèòåëè, èçäèãíàòè â ÷åòèðèòå úãúëà, íî çðèòåëíàòà èçìàìà íà èçîáðàæåíèÿòà, êîèòî ãî èçïúëâàõà, ðàçäåëåíè íà ñåäåì çîíè, ãî ïðåâðúùàõà â ñâîåãî ðîäà òðèúãúëíî êîðàáíî ïëàòíî è öÿëàòà ñòàÿ äîáèâàøå âèäà íà ïîãðåáàëåí ïàðàêëèñ, â êîéòî öàðÿõà åäâà äîëîâèìà ãðåõîâíîñò è ìåëàíõîëè÷íà ÷óâñòâåíîñò.
- Ìîÿò ìàëúê òåàòúð, êàçà Àëèå.
- Ïî ïîäîáèå íà îíåçè ðåíåñàíñîâè ôàíòàçèè, êúäåòî ñà ïîäðåæäàëè íàãëåäíè åíöèêëîïåäèè, àíòîëîãèè íà âñåëåíàòà. Íå òîëêîâà æèëèùå, êîëêîòî ìàøèíà çà çàïàìåòÿâàíå. Òóê íÿìà îáðàç, êîéòî âèå äà âèæäàòå è êîéòî, êàòî ñå ñú÷åòàâà ïî îïðåäåëåí íà÷èí ñ äðóãèòå, äà íå ðàçêðèâà è èçðàçÿâà íÿêîÿ ìèñòåðèÿ íà ñâåòà. Ùå çàáåëåæèòå, ÷å ïîðåäèöàòà îò ôèãóðè, êîèòî õóäîæíèêúò å èçîáðàçèë, ñå äîáëèæàâà äî òàçè íà äâîðåöà â Ìàíòóà: òîâà ñà òðèäåñåò è øåñòèìàòà äåêàíè, Âëàñòåëèíèòå íà íåáåòî. È êàêòî ñúì ñâèêíàë, à è îò âÿðíîñò êúì Òðàäèöèÿòà, îòêàêòî íàìåðèõ òîâà âåëèêîëåïíî êîïèå, îñúùåñòâåíî îò íåèçâåñòåí àâòîð, ðåøèõ, ÷å òðÿáâà è äðåáíèòå äîïúëíåíèÿ - âúâ âèòðèíèòå, ïî ðèñóíêèòå íà òàâàíà - äà èçðàçÿâàò îñíîâíèòå åëåìåíòè íà âñåëåíàòà: âúçäóõ, âîäà, çåìÿ è îãúí. Ñ òîâà ñå îáÿñíÿâà ïðèñúñòâèåòî íà òîçè åëåãàíòåí ñàëàìàíäúð íàïðèìåð, øåäüîâúðà íà åäèí ìîé áëèçúê ïðèÿòåë òàêñèäåðìèñò, èëè ïúê òîâà òóê èçÿùíî êîïèå íà Õåðîíîâàòà ïàðíà âúðòåëåæêà, ïðè êîÿòî, àêî çàïàëèì òàçè áåíçèíîâà ëàìïè÷êà, ãîëÿìà êîëêîòî îðåõîâà ÷åðóïêà, âúçäóõúò, ñúäúðæàù ñå â ñôåðàòà, ñå çàòîïëÿ, çàïî÷âà äà èçëèçà îò ñòðàíè÷íèòå ÷îâ÷èöè è ïðåäèçâèêâà âúðòåíåòî. Âúëøåáåí èíñòðóìåíò, èçïîëçóâàí îùå îò åãèïåòñêèòå æðåöè â òåõíèòå ñâåòèëèùà, êàêòî îáÿñíÿâàò ìíîæåñòâî ïðî÷óòè òåêñòîâå. Èçïîëçóâàëè ñà ãî, çà äà ìàìÿò òúëïàòà, ÷å ñòàâà ÷óäî, è òúëïàòà âÿðâàëà. Íî èñòèíñêîòî ÷óäî å â çëàòíèÿ çàêîí, êîéòî óïðàâëÿâà ïðîñòèÿ è òàåí, âúçäóøåí è åëåìåíòàðåí ìåõàíèçúì: âúçäóõ è îãúí. Òîâà å çíàíèåòî, êîåòî ñà ïðèòåæàâàëè íàøèòå ïðàîòöè è õîðàòà íà àëõèìèÿòà è êîåòî ñà èçãóáèëè êîíñòðóêòîðèòå íà öèêëîòðîíè. Òàêà àç îáðúùàì ïîãëåä êúì ìîÿ òåàòúð íà ïàìåòòà, ðîæáà íà òîëêîâà äðóãè, ïî-áîãàòè, êîèòî ñà âúçòîðãâàëè âåëèêèòå äóõîâå íà ìèíàëîòî, è çíàÿ. Çíàÿ ïîâå÷å îò òàêà íàðå÷åíèòå çíàåùè. Çíàÿ, ÷å òàêà, êàêòî å äîëó, òàêà å è ãîðå. È íÿìà êàêâî äðóãî äà ñå çíàå.
Ïðåäëîæè íè êóáèíñêè ïóðè ñúñ ñòðàííà ôîðìà, íå ïðàâè, à óñóêàíè, êúäðàâè, ìàêàð ÷å áÿõà ìåñåñòè è òëúñòè. Èçðàçèõìå íà âèñîê ãëàñ âúçõèùåíèåòî ñè, ïîñëå Äèîòàëåâè ñå ïðèáëèæè äî øêàôîâåòå.
- Î, áèáëèîòåêàòà ìè å ñêðîìíà, êàêòî âèæäàòå, êàçà Àëèå. - Íå ïîâå÷å îò äâåñòà òîìà, íî âúâ ôàìèëíàòà ìè êúùà èìàì ìíîãî ïîâå÷å. Íå ÷å ñå õâàëÿ, îáà÷å âñè÷êè ñà ðåäêè è ñ äîñòà ãîëÿìà ñòîéíîñò. Åñòåñòâåíî, ïîäðåäåíè ñà ïî îïðåäåëåí ïðèíöèï, è ðåäúò íà ñëîâåñíàòà ìàòåðèÿ ñúîòâåòñòâóâà íà ðåäà íà èçîáðàæåíèÿòà è ïðåäìåòèòå.
Äèîòàëåâè ïëàõî ïîñåãíà êúì êíèãèòå.
- Ðàçáèðà ñå, ðàçãëåäàéòå ãè, ïîêàíè ãî Àëèå. - Òîâà íàïðèìåð å "Oedipus Àegyptiacus" îò Àòàíàçèóñ Êèðõåð [215]. Çíàåòå, òîé å ïúðâèÿò ñëåä Õîðàïîëîí [216], êîéòî ñå îïèòà äà ðàç÷åòå éåðîãëèôèòå. Ïðåëþáîïèòíà ëè÷íîñò, áèõ èñêàë âñè÷êî òîâà äà áúäå êàòî íåãîâèÿ ìóçåé íà ÷óäåñàòà, êîéòî äíåñ å ðàçïðúñíàò, çàùîòî, êîéòî íå çíàå äà òúðñè, íå íàìèðà... Áåøå èçêëþ÷èòåëåí ñúáåñåäíèê. Êîëêî ñå ðàäâàøå, êàòî îòêðè, ÷å òîçè éåðîãëèô îçíà÷àâà "áëàãîäåÿíèÿòà íà áîæåñòâåíèÿ Îçèðèñ ñà ñú÷åòàíè ñ ðèòóàëè è ñ âåðèãàòà íà ãåíèèòå". Ñëåä òîâà ñå ïîÿâÿâà îíçè èçìàìíèê Øàìïîëèîí, îòâðàòèòåëåí ÷îâåê, âÿðâàéòå ìè, áåçóìíî ñàìîëþáèâ, êîéòî óïîðèòî òâúðäåøå, ÷å çíàêúò ñúîòâåòñòâóâàë ñàìî íà èìåòî íà íÿêàêúâ ôàðàîí. Ãåíèàëíè ñà ñúâðåìåííèòå õîðà â îáåçöåíÿâàíåòî íà ñâåùåíèòå ñèìâîëè. Òàçè êíèãà íå å îò íàé-ðåäêèòå, ñòðóâà ïî-ìàëêî îò åäèí ìåðöåäåñ. Ïî-ñêîðî ïîãëåäíåòå òàçè, ïúðâîòî èçäàíèå îò 1595 íà "Àìôèòåàòúð íà âå÷íèòå íàóêè" îò Êóíðàò. Êàçâàò, ÷å ñúùåñòâóâàò ñàìî äâà åêçåìïëÿðà â öåëèÿ ñâÿò. Òîâà å òðåòèÿò. À òàçè êíèãà ïúê å ïúðâîòî èçäàíèå íà "Ñâåùåíà òåîðèÿ çà Çåìÿòà" îò Áàðíåöèé [217]. Íå ìîãà äà ãëåäàì çâåçäíèòå êàðòè, áåç äà èçïèòâàì óñåùàíåòî çà ìèñòè÷íà êëàóñòðîôîáèÿ. Äúëáî÷èíàòà íà íàøåòî çåìíî êúëáî... Íåâåðîÿòíî, íàëè? Âèæäàì, ÷å âèå, äîêòîð Äèîòàëåâè, ñå âúçõèùàâàòå îò åâðåéñêèòå íàäïèñè â "Òðàêòàò çà ×èñëàòà" íà Äüî Âèæíåð. Òîãàâà ïîãëåäíåòå òîçè òîì: òîâà å ïúðâîòî èçäàíèå íà "Ðàçáóëåíàòà Êàáàëà" îò Êíîð Êðèñòèàí ôîí Ðîçåíðîò. Íå ìîæå äà íå ãî çíàåòå, îùå ïîâå÷å, ÷å òàçè êíèãà áåøå ïðåâåäåíà, ÷àñòè÷íî è òâúðäå íåóìåëî, è ðàçïðîñòðàíåíà íà àíãëèéñêè â íà÷àëîòî íà âåêà îò îíçè ïðîêëåòíèê Ìàê Ãðåãîð Ìàäúðñ... Âåðîÿòíî ñòå ÷óâàëè çà ñêàíäàëíîòî òàéíî ñáîðèùå, êîåòî òàêà îìàÿ áðèòàíñêèòå åñòåòè -  "Çëàòíàòà Äîëèíà"? Îò ïîäîáíà áàíäà ôàëøèôèêàòîðè íà ñâåùåíè äîêóìåíòè ìîæåõà äà ñå ðîäÿò ñàìî èçâðàòåíè îáùåñòâà êàòî "Óòðèííà çâåçäà" èëè ñàòàíèíñêèòå öúðêâè íà Àëèñòúð Êðîóëè, êîéòî ïðèçîâàâàøå äåìîíèòå, çà äà îìèëîñòèâè íÿêîè áëàãîðîäíèöè, îòäàâàùè ñå íà "àíãëèéñêèÿ ïîðîê", òîåñò íà ñàäîìàçîõèçìà. Ìîæåòå ëè äà ñè ïðåäñòàâèòå, äðàãè ïðèÿòåëè, êîëêî ñúìíèòåëíè, çà äà íå êàæà äðóãî, ëèöà ñðåùà ÷îâåê, êîãàòî ñå å ïîñâåòèë íà òåçè èçñëåäâàíèÿ? Ñàìè ùå ñå óáåäèòå â òîâà, àêî ðåøèòå äà ïóáëèêóâàòå êíèãè îò òàçè îáëàñò.
Áåëáî ñå âúçïîëçóâà îò ñëó÷àÿ, êîéòî Àëèå ìó ïðåäîñòàâè, çà äà ïîäõâàíå òåìàòà. Ñúîáùè ìó, ÷å èçäàòåëñòâî "Ãàðàìîíä" áè æåëàëî äà ïóáëèêóâà ïî íÿêîëêî êíèãè ãîäèøíî, êàêòî êàçà, îò åçîòåðè÷åí òèï.
- Åçîòåðè÷åí ëè? - óñìèõíà ñå Àëèå è Áåëáî ñå èç÷åðâè.
- Ïî-ñêîðî... õåðìåòè÷åí?
- Õåðìåòè÷åí ëè? - óñìèõíà ñå Àëèå.
- Âñå åäíî, ïðèìèðè ñå Áåëáî. - Ìîæå áè áúðêàì òåðìèíèòå, íî âèå ðàçáèðàòå çà êàêúâ âèä ñòàâà äóìà.
- Âèä ëè? - óñìèõíà ñå Àëèå. - Íÿìà âèäîâå. Òîâà å Çíàíèåòî. Âèå çíà÷è èñêàòå äà ïóáëèêóâàòå ïðåãëåä íà íåèçðîäåíîòî çíàíèå. Çà âàñ ìîæå áè òîâà ùå áúäå ñàìî èçäàòåëñêè èçáîð, íî àêî òðÿáâà àç äà ñå íàãúðáÿ ñ íåãî, òî ùå áúäå òúðñåíå íà èñòèíàòà, òúðñåíå íà ñâåùåíèÿ Ãðààë.
Áåëáî îòáåëÿçà, ÷å ñúùî êàêòî ðèáàðÿò, õâúðëÿéêè ìðåæàòà ñè, ìîæå äà óëîâè ïðàçíè ðàêîâèíè è íàéëîíîâè ïëèê÷åòà, òàêà è â "Ãàðàìîíä" ùå ïðèñòèãíàò ìíîæåñòâî ðúêîïèñè ñúñ ñúìíèòåëíà ñòîéíîñò è ÷å ñå òúðñè åäèí ñòðîã ðåöåíçåíò, êîéòî äà îòñÿâà çúðíîòî îò ïëÿâàòà, îòäåëÿéêè è ëþáîïèòíèòå îñòàòúöè, òúé êàòî åäíà ñúñåäíà èçäàòåëñêà êúùà ùÿëà äà ñå ðàäâà äà é áúäàò ïðåïðàùàíè àâòîðè îò ñðåäíà ðúêà...
- Åñòåñòâåíî, áè òðÿáâàëî äà ñå îïðåäåëè ñúîòâåòñòâóâàùà ôîðìà íà çàïëàùàíå, äîïúëíè Áåëáî.
- Ñëàâà Áîãó, àç ñúì îò òåçè, çà êîèòî ìîæå äà ñå êàæå, ÷å ñà îñèãóðåíè. ×îâåê îñèãóðåí, ëþáîçíàòåëåí è, ìîãà äà êàæà, ïðîçîðëèâ. Äîñòàòú÷íî ìè å ïî âðåìå íà èçñëåäâàíèÿòà äà îòêðèÿ îùå åäèí åêçåìïëÿð îò Êóíðàò èëè äðóã òàêúâ êðàñèâ ïðåïàðèðàí ñàëàìàíäúð, èëè ïúê íÿêîé ðîã îò íàðâàë (êàêúâòî áèõ ñå ñðàìóâàë äà äúðæà â êîëåêöèÿòà ñè, àêî Âèåíñêàòà ñúêðîâèùíèöà íå ãî èçëàãàøå êàòî ðîã íà åäíîðîã), è ùå çíàÿ, ÷å ñúì ñïå÷åëèë â åäíà áúðçà è ïðèÿòíà ñäåëêà ïîâå÷å, îòêîëêîòî âèå áèõòå ìè äàëè çà äåñåò ãîäèíè êîíñóëòàöèè. Ùå ïðåãëåäàì âàøèòå ðúêîïèñè îò ÷èñòà ÷îâåùèíà. Óáåäåí ñúì, ÷å è â íàé-íåâçðà÷íèÿ òåêñò ìîæå äà ñå íàìåðè èñêðèöà, àêî íå íà èñòèíàòà, òî ïîíå íà ñòðàííàòà èçìàìà, à ÷åñòî, êàêòî çíàåòå, êðàéíîñòèòå ñå äîêîñâàò. Åäèíñòâåíî ñå îòåã÷àâàì îò î÷åâèäíîòî è çàðàäè òîâà èìåííî îòåã÷åíèå âèå ùå ìè ïëàùàòå. Âúç îñíîâà íà îòåã÷åíèåòî, êîåòî ùå ñúì èçïèòàë, íà êðàÿ íà âñåêè ìåñåö ùå âè èçïðàùàì íåùî êàòî îò÷åò, êîéòî, ðàçáèðà ñå, ùå áúäå ïî÷òè ñèìâîëè÷åí. Àêî ñìåòíåòå, ÷å å ïðåêîìåðåí, ùå ìè èçïðàòèòå åäíà êàñà õóáàâî âèíî.
Áåëáî îíåìÿ îò èçíåíàäà. Áåøå ñâèêíàë äà ïðåãîâàðÿ ñ õëåí÷åùè è àë÷íè êîíñóëòàíòè. Îòâîðè ÷àíòàòà ñè è èçìúêíà îáåìèñò ðúêîïèñ.
- Íå áèõ èñêàë äà âè âíóøàâàì ïðåêàëåí îïòèìèçúì. Åòî íàïðèìåð òîçè, êîéòî ìè ñå ñòðóâà òèïè÷åí çà ñðåäíîòî ðàâíèùå.
Àëèå ðàçëèñòè ðúêîïèñà.
- "Òàéíèÿò åçèê íà Ïèðàìèäèòå"... Äà âèäèì ñúäúðæàíèåòî... Ïèðàìèäèîí... Ñìúðòòà íà ëîðä Êàðíàâúí... Ñâèäåòåëñòâàòà íà Õåðîäîò... - Çàòâîðè ãî.
- Âèå ÷åëè ëè ñòå ãî?
- Äà, íàáúðçî, ïðåäè íÿêîëêî äíè.
Àëèå ìó âúðíà ðúêîïèñà.
- Äîáðå, ñåãà ùå ìè êàæåòå äàëè ùå âè ãî ïðåðàçêàæà òî÷íî.
Ñåäíà çàä ïèñàëèùåòî, áðúêíà â ìàëêîòî äæîá÷å íà ïàíòàëîíà ñè, èçâàäè êóòèéêàòà çà õàï÷åòà, êîÿòî çíàåõ îùå îò Áðàçèëèÿ, çàïî÷íà äà ÿ âúðòè ìåæäó ñâîèòå òúíêè âðåòåíîâèäíè ïðúñòè, êîèòî äîïðåäè ìàëêî ãàëåõà ëþáèìèòå ìó êíèãè, âäèãíà î÷è êúì ðèñóíêèòå íà òàâàíà è çàãîâîðè òàêà, ñÿêàø ðåöèòèðàøå íàèçóñò òåêñò.
- Àâòîðúò íà òàçè êíèãà âåðîÿòíî ïðèïîìíÿ, ÷å ïðåç 1864 ãîäèíà Ïèàöè Ñìèò å îòêðèë ñâåùåíèòå è åçîòåðè÷íè ìåðêè íà ïèðàìèäèòå. Ïîçâîëåòå ìè äà öèòèðàì ñàìî öåëèòå ÷èñëà, òúé êàòî íà ìîÿòà âúçðàñò ïàìåòòà çàïî÷âà äà ìè èçíåâåðÿâà... Ñòðàííîòî å, ÷å îñíîâàòà èì å êâàäðàò ñúñ ñòðàíà 232 ìåòðà. Ïúðâîíà÷àëíî âèñî÷èíàòà èì å áèëà 148 ìåòðà. Àêî ãè ïðåâúðíåì â ñâåùåíèòå åãèïåòñêè åäèíèöè - ëàêòèòå, ïîëó÷àâàìå çà îñíîâàòà 366 ëàêòè, òîåñò áðîÿ íà äíèòå âúâ âèñîêîñíàòà ãîäèíà. Ñïîðåä Ïèàöè Ñìèò âèñî÷èíàòà, óìíîæåíà ïî 10 íà äåâåòà ñòåïåí, äàâà ðàçñòîÿíèåòî îò Çåìÿòà äî Ñëúíöåòî: 148 ìèëèîíà êèëîìåòðà. Äîñòà òî÷åí ðåçóëòàò çà âðåìåòî, êàòî ñå èìà ïðåäâèä, ÷å èç÷èñëåíîòî äíåñ ðàçñòîÿíèå å 149 è ïîëîâèíà ìèëèîíà êèëîìåòðà, à íå å ðå÷åíî, ÷å íåïðåìåííî äíåøíèòå ó÷åíè ñà ïðàâè. Îñíîâàòà, ðàçäåëåíà íà øèðèíàòà íà åäèí îò êàìåííèòå áëîêîâå, äàâà 365. Îáèêîëêàòà íà îñíîâàòà å 931 ìåòðà. Àêî ñå ðàçäåëè íà óäâîåíàòà âèñî÷èíà, ñå ïîëó÷àâà 3.14, ÷èñëîòî Ïè. Ñìàéâàùî, íàëè?
Áåëáî ñå óñìèõâàøå ñìóòåíî.
- Íåâåðîÿòíî! Íî êàæåòå ìè êàê ìîæåòå äà...
- Íå ïðåêúñâàé äîêòîð Àëèå, ßêîïî, ñïðÿ ãî íåòúðïåëèâî Äèîòàëåâè.
Àëèå ìó áëàãîäàðè ñ ó÷òèâà óñìèâêà. Ñëåä òîâà ïðîäúëæè, âñå òàêà ðàçõîæäàéêè î÷è ïî òàâàíà, íî ìè ñå ñòîðè, ÷å îãëåäúò, êîéòî ïðàâåøå, íå áåøå íèòî îáè÷àåí, íèòî ïúê ñëó÷àåí. Î÷èòå ìó ñëåäâàõà îïðåäåëåíà ëèíèÿ, ñÿêàø ÷åòÿõà â èçîáðàæåíèÿòà òîâà, êîåòî òîé ñå ïðåñòðóâàøå, ÷å ðàçêàçâà ïî ïàìåò.



48

Ñåãà, îò âúðõà äî îñíîâàòà ðàçìåðèòå íà Âåëèêàòà Ïèðàìèäà â åãèïåòñêè ëàêòè ñà 161 000 000 000. Êîëêî ÷îâåöè ñà æèâåëè íà çåìÿòà îò Àäàì äî äíåñ? Ïðèáëèçèòåëíîòî èç÷èñëåíèå ïîêàçâà, ÷å ñà áèëè ìåæäó 153 000 000 000 è 171 000 000 000.
(Ïèàöè Ñìèò, "Íàøåòî íàñëåäñòâî è Âåëèêàòà Ïèðàìèäà", Ëîíäîí, "Èñáèñòúð", ñ. 583)


- Íàâÿðíî âàøèÿò àâòîð òâúðäè, ÷å âèñî÷èíàòà íà Õåîïñîâàòà ïèðàìèäà å ðàâíà íà êâàäðàòíèÿ êîðåí îò ÷èñëîòî, ïîëó÷åíî ïðè ïðåñìÿòàíå íà ïîâúðõíîñòòà íà âñÿêà îò ñòåíèòå. Åñòåñòâåíî, ðàçìåðèòå ñà äàäåíè â ñòúïêè, êîèòî ñà ïî-áëèçêè äî åãèïåòñêèòå è åâðåéñêèòå ëàêòè, îòêîëêîòî äî ìåòðèòå, çàùîòî ìåòúðúò å àáñòðàêòíà ìÿðêà, èçìèñëåíà â íîâîòî âðåìå. Åãèïåòñêèÿò ëàêúò, îáúðíàò â ñòúïêè, ïðàâè 1,728. Àêî íÿìàìå îáà÷å òî÷íàòà âèñî÷èíà, ìîæåì äà ñè ïîñëóæèì ñ òàêà íàðå÷åíèÿ ïèðàìèäèîí: ìàëêàòà ïèðàìèäà, êîÿòî ïîñòàâÿëè íà âúðõà íà ãîëÿìàòà ïèðàìèäà è êîÿòî ïðåäñòàâëÿâàëà íåéíèÿ âðúõ. Áèëà å îò çëàòî èëè äðóã ìåòàë, êîéòî äà áëåñòè íà ñëúíöåòî. Ñåãà âçåìåòå âèñî÷èíàòà íà ìàëêàòà ïèðàìèäà, óìíîæåòå ÿ ïî âèñî÷èíàòà íà öÿëàòà ïèðàìèäà, ñëåä òîâà óìíîæåòå ïîëó÷åíîòî ïî äåñåò íà ïåòà è ïîëó÷àâàòå äúëæèíàòà íà åêâàòîðà. Íî òîâà íå å âñè÷êî: àêî âçåìåòå îáèêîëêàòà íà îñíîâàòà è ÿ óìíîæèòå ïî äâàäåñåò è ÷åòèðè íà òðåòà, äåëåíî íà äâå, ïîëó÷àâàòå ñðåäíèÿ ðàäèóñ íà çåìÿòà. Îñâåí òîâà ïëîùòà, çàåòà îò îñíîâàòà íà ïèðàìèäàòà, óìíîæåíà ïî 96 ïî 10 íà îñìà ñòåïåí, äàâà ñòî äåâåòäåñåò è øåñò ìèëèîíà îñåìñòîòèí è äåñåò õèëÿäè êâàäðàòíè ìèëè, êîåòî ñúîòâåòñòâóâà íà ïîâúðõíîñòòà íà çåìíîòî êúëáî. Òàêà ëè å?
Áåëáî èçðàçÿâàøå îáèêíîâåíî ñìàéâàíåòî ñè ñ åäèí èçðàç, êîéòî áå íàó÷èë âúâ Ôèëìîòåêàòà îò îðèãèíàëíàòà âåðñèÿ íà "ßíêè Äóäúë êðàñàâåö" ñ Äæåéìñ Êåíè: "I am flabbergasted!" [218]. Óïîòðåáè ãî è òîçè ïúò. ßâíî Àëèå çíàåøå äîáðå è ðàçãîâîðíèÿ àíãëèéñêè, çàùîòî íå óñïÿ äà ñêðèå çàäîâîëñòâîòî ñè, áåç äà ñå ñðàìóâà îò òàçè ñè ïðîÿâà íà ñàìîëþáèå.
- Äðàãè ïðèÿòåëè - êàçà, êîãàòî âúïðîñíèÿò ãîñïîäèí, ÷èåòî èìå íå çíàÿ, ïðåäëàãà åäíà êîìïèëàöèÿ âúðõó òàéíàòà íà ïèðàìèäèòå, òîé íå ìîæå äà êàæå íèùî ïî-ðàçëè÷íî îò òîâà, êîåòî âå÷å çíàÿò è äåöàòà. Ùÿõ äà ñå èçíåíàäàì, àêî áåøå íàïèñàë íåùî íîâî.
- Çíà÷è òîçè ãîñïîäèí <197> íàìåñè ñå Áåëáî, êàçâà ÷èñòî è ïðîñòî ïîçíàòè èñòèíè?
- Èñòèíè ëè? - çàñìÿ ñå Àëèå, îòâàðÿéêè îòíîâî êóòèÿòà ñúñ ñâîèòå ñòðàííè è ïðåêðàñíè ïóðè. - Quid est veritas [219], êàêòî êàçâàøå åäèí ìîé ïîçíàò îòïðåäè ìíîãî ãîäèíè. Â èçâåñòåí ñìèñúë ñòàâà äóìà çà êóï ãëóïîñòè. Ñàìî êàòî íà÷àëî, àêî ñå ðàçäåëÿò òî÷íèòå ðàçìåðè íà îñíîâàòà íà òî÷íàòà âèñî÷èíà, óìíîæåíà ïî äâå, êàòî ñå âêëþ÷àò è äåñåòè÷íèòå çíàöè, ïîëó÷àâà ñå íå ÷èñëîòî Ïè, à 3,1417254. Ðàçëèêàòà å ìàëêà, íî âàæíà. Ìåæäó äðóãîòî åäèí ó÷åíèê íà Ïèàöè Ñìèò, Ôëàéíäúðñ Ïèòðè, êîéòî âïðî÷åì ñå å çàíèìàâàë è ñ èçìåðâàíåòî íà Ñòîóíõåíäæ, òâúðäè, ÷å âåäíúæ èçíåíàäàë ìàåñòðîòî äà ïèëè ãðàíèòíèòå áëîêîâå â ñòàÿòà íà ôàðàîíà, çà äà ìó èçëÿçàò ñìåòêèòå... Íàâÿðíî ñà êëþêè, íî íà Ïèàöè Ñìèò íå ìîæå äà ñå âÿðâà èçöÿëî. Äîñòàòú÷íî å ÷îâåê äà ãî å âèæäàë êàê ñè âðúçâà âðàòîâðúçêàòà. È âñå ïàê ìåæäó ìíîæåñòâîòî ãëóïîñòè èìà è íÿêîè íåîñïîðèìè èñòèíè. Áèõòå ëè äîøëè äî ïðîçîðåöà, ãîñïîäà?
Ðàçòâîðè ñ òåàòðàëåí æåñò ïðîçîðåöà, ïîêàíè íè äà ïîãëåäíåì íàâúí è íè ïîêàçà â äàëå÷èíàòà, íà úãúëà íà óëè÷êàòà è áóëåâàðäà, åäíà äúðâåíà áóäêà îò òåçè, â êîèòî îáèêíîâåíî ñå ïðîäàâàò ëîòàðèéíè áèëåòè.
- Àêî æåëàåòå, ãîñïîäà - êàçà, <197> ìîæåòå äà îòèäåòå äà èçìåðèòå òàçè áóäêà. Ùå âèäèòå, ÷å äúëæèíàòà íà ïðåäíàòà ÷àñò å 149 ñàíòèìåòðà, èíà÷å êàçàíî, åäíà ñòîìèëèàðäíà ÷àñò îò ðàçñòîÿíèåòî ìåæäó Çåìÿòà è Ñëúíöåòî. Âèñî÷èíàòà â çàäíàòà ÷àñò, ðàçäåëåíà íà øèðî÷èíàòà íà ïðîçîðåöà, äàâà 176:56=3,14. Âèñî÷èíàòà íà ïðåäíàòà ÷àñò å 19 äåöèìåòðà, òîåñò ñå ðàâíÿâà íà áðîÿ íà ãîäèíèòå îò ãðúöêèÿ ëóíåí öèêúë. Ñáîðúò íà âèñî÷èíèòå íà äâàòà ïðåäíè è íà äâàòà çàäíè ðúáà å 190õ2+176õ2=732, êîåòî å ãîäèíàòà íà ïîáåäàòà ïðè Ïîàòèå [220]. Øèðèíàòà íà äúñêàòà îòïðåä å 3,10 ñàíòèìåòðà, øèðèíàòà íà ðàìêàòà íà ïðîçîðåöà å 8,8 ñàíòèìåòðà. Êàòî çàìåíèì âúòðåøíèòå öèôðè ñúñ ñúîòâåòñòâóâàùèòå èì áóêâè îò àçáóêàòà, ïîëó÷àâàìå Ñ10Í8, êîåòî å õèìè÷åñêàòà ôîðìóëà íà íàôòàëèíà.
- Íåâåðîÿòíî! - âúçêëèêíàõ. - Âèå ëè ãî îòêðèõòå?
- Íå, îòâúðíà Àëèå. - Äðóãà ïîäîáíà áóäêà å èçìåðèë íÿêîé ñè Æàí-Ïèåð Àäàí. Ïðåäïîëàãàì, ÷å âñè÷êè ëîòàðèéíè áóäêè ñà ñ ïðèáëèçèòåëíî åäíàêâè ðàçìåðè. Ñ ÷èñëàòà ÷îâåê ìîæå äà ïðàâè êàêâîòî ñè èñêà. Àêî âçåìà íàïðèìåð ñâåùåíîòî ÷èñëî 9 è èñêàì äà ïîëó÷à 1314, ãîäèíàòà íà èçãàðÿíåòî íà Æàê äüî Ìîëå - âåëèêà äàòà çà õîðà êàòî ìåí, êîèòî ñå îáÿâÿâàò çà ïîêëîííèöè íà Òàìïëèåðñêàòà òðàäèöèÿ, êàêâî ïðàâÿ? Óìíîæàâàì 9 ïî 146, ñúäáîíîñíà ãîäèíà çà ðàçðóøàâàíåòî íà Êàðòàãåí. À êàê ñòèãàì äî ðåçóëòàòà? Ðàçäåëÿì 1314 íà äâå, ïîñëå íà òðè è ò.í., äîêàòî íå íàìåðÿ ïîäõîäÿùà äàòà. Áèõ ìîãúë ñúùî òàêà äà ðàçäåëÿ 1314 íà 6,28, òîåñò íà óäâîåíîòî ÷èñëî Ïè, è ùå ïîëó÷à 209. Ìîæå, çàùîòî òîâà å è ãîäèíàòà, êîãàòî Àòàë I, öàð íà Ïåðãàì, ñå âúçêà÷âà íà òðîíà. Äîâîëíè ëè ñòå?
- Çíà÷è íå âÿðâàòå â íóìåðîëîãèÿòà? - çàïèòà ðàçî÷àðîâàí Äèîòàëåâè.
- Àç ëè? Òâúðäî âÿðâàì, ñìÿòàì, ÷å âñåëåíàòà å âåëè÷åñòâåí êîíöåðò íà íóìåðîëîãè÷íè ñúîòâåòñòâèÿ è ÷å ïðî÷èòúò íà ÷èñëîòî, êàêòî è íåãîâîòî ñèìâîëè÷íî òúëêóâàíå ïðåäñòàâëÿâàò ïúòÿ íà ïîçíàíèåòî çà ïðèâèëåãèðîâàíèòå. Íî àêî ñâåòúò, íèçø è âèñø, å ñèñòåìà îò ñúîòâåòñòâèÿ, â êîÿòî âñÿêî íåùî å íà ìÿñòîòî ñè, åñòåñòâåíî å êàêòî áóäêàòà, òàêà è ïèðàìèäàòà, è äâåòå ðîæáè íà ÷îâåøêèÿ ðàçóì, ïîäñúçíàòåëíî äà ñà âúçïðîèçâåëè â ñâîÿòà ñòðóêòóðà õàðìîíèèòå íà êîñìîñà. Òåçè òàêà íàðå÷åíè ïèðàìèäîëîçè îòêðèâàò ñ íåâåðîÿòíî óñëîæíåíè ñðåäñòâà åäíà ëèíåéíà èñòèíà, ïðè òîâà è äðåâíà, è âñåèçâåñòíà. Ñàìàòà ëîãèêà íà èçñëåäâàíåòî è íà îòêðèòèåòî å ïðîòèâîåñòåñòâåíà, çàùîòî å ëîãèêà íà íàóêàòà. Ëîãèêàòà íà çíàíèåòî íÿìà íóæäà îò îòêðèòèÿ, çàùîòî âå÷å çíàå. Çàùî òðÿáâà äà ñå äîêàçâà òîâà, êîåòî íå áè ìîãëî äà áúäå äðóãîÿ÷å? Àêî èìà òàéíà, òî òÿ å íÿêúäå ìíîãî ïî-äúëáîêî. Òåçè âàøè àâòîðè îñòàâàò ïðîñòî íà ïîâúðõíîñòòà. Ïðåäïîëàãàì, ÷å òîçè òóê ïðåðàçêàçâà âñè÷êè ëåãåíäè çà åãèïòÿíèòå, êîèòî ïîçíàâàëè åëåêòðè÷åñòâîòî...
- Íÿìà äà âè ïèòàì êàê ïîçíàõòå.
- Âèæäàòå ëè? Çàäîâîëÿâàò ñå ñ åëåêòðè÷åñòâîòî êàòî âñè÷êè èíæåíåðè, ïîäîáíè íà Ìàðêîíè. Ìíîãî ïî-ìàëêî íàèâíà å õèïîòåçàòà çà ðàäèîàêòèâíîñòòà. Òîâà å åäíî èíòåðåñíî ïðåäïîëîæåíèå, êîåòî, çà ðàçëèêà îò õèïîòåçàòà çà åëåêòðè÷åñòâîòî, áè ìîãëî äà îáÿñíè ïðîñëîâóòîòî ïðîêëÿòèå íà Òóòàíêàìîí. Êàê ñà óñïÿâàëè åãèïòÿíèòå äà ïîâäèãíàò êàìåííèòå áëîêîâå íà ïèðàìèäèòå? Äàëè ñà ãè èçêà÷âàëè ñ ïîìîùòà íà åëåêòðè÷åñêè êðàíîâå, èëè ïúê ñà ãè ïîâäèãàëè ÷ðåç àòîìíàòà åíåðãèÿ? Åãèïòÿíèòå ñà îòêðèëè íà÷èíà äà ïðåîäîëÿâàò çåìíîòî ïðèòåãëÿíå è ìîæå áè ñà ïðèòåæàâàëè òàéíàòà íà ëåâèòàöèÿòà. Äðóãà ôîðìà íà åíåðãèÿòà... Çíàå ñå, ÷å õàëäåéñêèòå æðåöè ñà çàäâèæâàëè ñâåùåíèòå ìàøèíè ñàìî ïîñðåäñòâîì çâóêà è ÷å æðåöèòå íà Êàðíàê è íà Òèâà ñà ìîãëè äà îòâàðÿò âðàòèòå íà õðàìà ñàìî ñ ãëàñà ñè. À êàêâî ñïîðåä âàñ, êàòî ñå çàìèñëèì, å ëåãåíäàòà çà "Ñåçàì, îòâîðè ñå"?
- Äîáðå, è ïîñëå? - çàïèòà Áåëáî.
- Òîâà å íàé-âàæíîòî, äðàãè ïðèÿòåëþ. Åëåêòðè÷åñòâî, ðàäèîàêòèâíîñò, àòîìíà åíåðãèÿ, èñòèíñêèÿò ïîñâåòåí çíàå, ÷å òîâà ñà ìåòàôîðè, ïîâúðõíîñòíè ïðèêðèòèÿ, óñëîâíè èçìàìè, â íàé-äîáðèÿ ñëó÷àé æàëêè ïîñëåäñòâèÿ îò åäíà äàëå÷ ïî-äðåâíà è çàáðàâåíà ñèëà, êîÿòî ïîñâåòåíèÿò òúðñè è íÿêîé äåí ùå ïîçíàå. Áè òðÿáâàëî äà ÿ íàðè÷àìå... - ïîêîëåáà ñå çà ìèã - "òåëóðè÷íè òîêîâå".
- Êàêâî? - çàïèòà âå÷å íå ñè ñïîìíÿì êîé îò íàñ.
Àëèå èçãëåæäàøå ðàçî÷àðîâàí.
- Âèæäàòå ëè? Òúêìî ñå íàäÿâàõ, ÷å ìåæäó âàøèòå êàíäèäàòè ùå íàìåðÿ íÿêîé, êîéòî äà ìè êàæå íåùî ïî-èíòåðåñíî. Çàáåëÿçâàì, ÷å å ìíîãî êúñíî. Äîáðå, ïðèÿòåëè, äîãîâîðúò å ñêëþ÷åí, îñòàíàëîòî áÿõà îòâëå÷åíè ðàçñúæäåíèÿ íà ñòàð ó÷åí.

Òúêìî íè ïîäàâàøå ðúêà, êîãàòî âëåçå ïðèñëóæíèêúò è ìó ïðîøåïíà íåùî íà óõîòî.
- Î, íàøàòà ñêúïà ïðèÿòåëêà! - âúçêëèêíà Àëèå. - Áÿõ çàáðàâèë. Ïîêàíåòå ÿ, íåêà ïî÷àêà åäíà ìèíóòà... íå, íå â õîëà, ïî-ñêîðî â òóðñêèÿ ñàëîí.
Ñêúïàòà ïðèÿòåëêà íàâÿðíî ñå ÷óâñòâóâàøå âúòðåøíà â òàçè êúùà, çàùîòî âå÷å áåøå íà ïðàãà íà êàáèíåòà è áåç äîðè äà íè ïîãëåäíå, â ïîëóìðàêà íà âå÷å îòèâàùèÿ ñè äåí, ñ óâåðåíà ñòúïêà ñå íàñî÷è êúì Àëèå, ïîãàëè ãî ïî ëèöåòî ïàëàâî è ìó êàçà:
- Íÿìà äà ìå êàðàø äà ÷àêàì ïðåä âðàòàòà òè, íàëè, Ñèìîí?
Áåøå Ëîðåíöà Ïåëåãðèíè.
Àëèå ñå îòäðúïíà áúðçî, öåëóíà é ðúêà è é êàçà, ïîñî÷âàéêè íè:
- Ñêúïà ìîÿ, ìèëà Ñîôèÿ, òè óìååø äà ñå ÷óâñòâóâàø ó äîìà ñè âúâ âñåêè äîì, êîéòî îçàðÿâàø. Íî òúêìî èçïðàùàõ ìîèòå ãîñòè.
Ëîðåíöà íè çàáåëÿçà è íè ìàõíà âåñåëî ñ ðúêà - íå ñè ñïîìíÿì íÿêîãà äà ñúì ÿ âèæäàë èçíåíàäàíà èëè ñìóòåíà.
- Àõ, êàêâà ïðåëåñò - êàçà, è âèå ëè ïîçíàâàòå ìîÿ ïðèÿòåë? Êàê ñè, ßêîïî. (Íå ãî çàïèòà, ïðîñòî êàçà.)
Çàáåëÿçàõ, ÷å Áåëáî ïðåáëåäíÿâà. Âçåõìå ñè äîâèæäàíå. Àëèå íè óâåðè, ÷å å áèë ùàñòëèâ äà ñå çàïîçíàå ñ íàñ.
- Óáåäåí ñúì, ÷å íàøàòà îáùà ïðèÿòåëêà å åäíî îò íàé-íåâèííèòå ñúùåñòâà, êîèòî íÿêîãà ñúì ñðåùàë. Âúâ âðîäåíàòà é ñâåæåñò, ïîçâîëåòå ìè òîâà ñúæäåíèå íà ñòàð ìúäðåö, âèæäàì áîãèíÿòà Ñîôèÿ, èçãíàíè÷êà íà çåìÿòà. Ñêúïàòà ìè Ñîôèÿ, íå ìè îñòàíà âðåìå äà òå ïðåäóïðåäÿ, ÷å îáåùàíàòà âå÷åð ñå îòëàãà ñ íÿêîëêî ñåäìèöè. Ìíîãî ñúæàëÿâàì.
- Íÿìà çíà÷åíèå - îòâúðíà Ëîðåíöà, ùå ïî÷àêàì. Âèå â áàðà ëè îòèâàòå? - çàïèòà íè èëè ïî-ñêîðî çàïîâÿäà íè òÿ. Äîáðå, ñëåä ïîëîâèí ÷àñ è àç ñúì òàì, èñêàì Ñèìîí äà ìè äàäå íÿêîé îò íåãîâèòå åëèêñèðè, òðÿáâà äà ãè îïèòàòå è âèå, íî òîé êàçâà, ÷å ñà ñàìî çà èçáðàíèöè. Ïîñëå ùå äîéäà.
Àëèå ñå óñìèõíà ñúñ ñíèçõîäèòåëíèÿ èçðàç íà ëþáÿù ÷è÷î, ïîêàíè ÿ äà ñåäíå è íè èçïðàòè äî âúíøíàòà âðàòà.

Îçîâàõìå ñå íà óëèöàòà, ñåäíàõìå â ìîÿòà êîëà è ïîòåãëèõìå êúì "Ïèëàä". Áåëáî áåøå îíåìÿë. Ïðåç öåëèÿ ïúò íèêîé îò íàñ íå ñå îáàäè. Íî â áàðà âå÷å ñå íàëàãàøå äà ïðåêúñíåì ìàãèÿòà.
- Íÿìà äà ìè å ïðèÿòíî äà ñúì âè ñâúðçàë ñ íÿêîé ëóä - êàçàõ.
- Íå ñòå, îòâúðíà Áåëáî. - ×îâåêúò å èíòåëèãåíòåí, ïðîíèöàòåëåí. Ñàìî ÷å æèâåå â ñâÿò, ðàçëè÷åí îò íàøèÿ. Ïîñëå äîáàâè ìðà÷íî: - Èëè ïî÷òè...


49

"Traditio Templi" [221] ïîñòóëèðà ñàì ïî ñåáå ñè òðàäèöèÿòà íà åäíî òàìïëèåðñêî ðèöàðñòâî, äóõîâíà è çàòâîðåíà îáùíîñò...
(Àíðè Êîðáåí, "Õðàì è ñúçåðöàíèå", Ïàðèæ, "Ôëàìàðèîí", 1980)


- Ìèñëÿ, ÷å ðàçáðàõ êàêâî ïðåäñòàâëÿâà âàøèÿò Àëèå, Êàçîáîí, çàÿâè Äèîòàëåâè, êîéòî ñè áåøå ïîðú÷àë ÷àøà øàìïàíñêî íà Ïèëàä, ìàêàð ÷å íèå ñå îïàñÿâàõìå çà íåãîâîòî äóõîâíî çäðàâå. - Òîâà å ÷îâåê, êîéòî ñå èíòåðåñóâà îò ìèñòè÷íèòå íàóêè è ïðåçèðà ñëóõàðèòå è äèëåòàíòèòå. Íî êàêòî íåäâóñìèñëåíî ãî ÷óõìå äíåñ äà êàçâà, ïðåçèðàéêè ãè, òîé ãè èçñëóøâà è êðèòèêóâà, áåç äà èì ïîêàçâà, ÷å ñå ðàçëè÷àâà îò òÿõ.
- Äíåñ ãîñïîäèí, ãðàô èëè ìàðêãðàô, âñå åäíî, Àëèå ïðîèçíåñå åäíà êëþ÷îâà äóìà, êàçà Áåëáî. - Äóõîâíà îáùíîñò. Ïðåçèðà ãè, íî ñå óñåùà åäèíåí ñ òÿõ, ñâúðçàí ñ äóõîâíàòà îáùíîñò. Ìèñëÿ, ÷å ãî ðàçáèðàì.
- Â êàêúâ ñìèñúë? - çàïèòàõìå íèå.
Áåëáî áåøå âå÷å íà òðåòèÿ äæèí-ìàðòèíè (óèñêè - âå÷åð, òâúðäåøå òîé, çàùîòî óñïîêîÿâà è òå êàðà äà ìå÷òàåø, à â êúñíèÿ ñëåäîáåä - äæèí-ìàðòèíè, çàùîòî âúçáóæäà è ïîäñèëâà). Âïóñíà ñå äà ðàçêàçâà çà äåòñòâîòî ñè â Õ., êàêòî âå÷å áåøå íàïðàâèë âåäíúæ ïðåä ìåí.
- Áåøå ïðåç ïåðèîäà 1943-1945 ãîäèíà, èñêàì äà êàæà ïðè ïðåõîäà îò ôàøèçìà êúì äåìîêðàöèÿòà, ïîñëå îòíîâî êúì äèêòàòóðàòà íà ðåïóáëèêà Ñàëî [222], íî ñ ïàðòèçàíñêàòà âîéíà â ïëàíèíèòå. Â íà÷àëîòî íà òàçè èñòîðèÿ áÿõ íà ïåòíàäåñåò ãîäèíè è ñå áÿõ ïðåñåëèë â êúùàòà íà ÷è÷î Êàðëî. Æèâååõìå â ãðàäà, íî ïðåç 1943-òà çàïî÷íàõà áîìáàðäèðîâêèòå è ìàéêà ìè ðåøè, ÷å òðÿáâà äà ñè âäèãàìå ÷óêîâåòå, êàêòî ñå êàçâàøå òîãàâà. Â Õ. æèâååõà ÷è÷î ìè Êàðëî è ëåëÿ ìè Êàòåðèíà. ×è÷î Êàðëî ïðîèçõîæäàøå îò ñåìåéñòâî íà çåìåäåëöè è áåøå íàñëåäèë êúùàòà â Õ. çàåäíî ñúñ çåìèòå, äàäåíè ïîä àðåíäà íà íÿêîé ñè Àäåëèíî Êàíåïà. Àðåíäàòîðúò ðàáîòåøå, æúíåøå æèòîòî, ïðàâåøå âèíî è äàâàøå ïîëîâèíàòà îò ðåêîëòàòà íà ñîáñòâåíèêà. Åñòåñòâåíî, íàïðåãíàòè îòíîøåíèÿ: àðåíäàòîðúò ñå ñìÿòàøå çà åêñïëîàòèðàí, à ñîáñòâåíèêúò - çà èçìàìåí, çàùîòî ïîëó÷àâàøå ñàìî ïîëîâèíàòà îò òîâà, êîåòî äàâàøå íåãîâàòà çåìÿ. Ñîáñòâåíèöèòå íåíàâèæäàõà àðåíäàòîðèòå, àðåíäàòîðèòå íåíàâèæäàõà ñîáñòâåíèöèòå. Íî ñúæèòåëñòâóâàõà, êàêòî áåøå â ñëó÷àÿ ñ ÷è÷î Êàðëî. Ïðåç 1914 ãîäèíà ÷è÷î Êàðëî ñå áåøå çàïèñàë äîáðîâîëåö â àëïèéñêèòå âîéñêè. Ïèåìîíòñêè òåìïåðàìåíò, öåëèÿò èçòúêàí îò äúëã êúì ðîäèíàòà, òîé áåøå ñòàíàë ïúðâî ëåéòåíàíò, ïîñëå êàïèòàí. Íàêðàòêî êàçàíî, â áèòêàòà êðàé Êàðñî ñå îêàçàë áëèçî äî åäèí íåíîðìàëåí âîéíèê, êîéòî ãðúìíàë áîìáàòà, êàêòî ÿ äúðæàë â ðúöå - èíà÷å çàùî ùå ñå íàðè÷à "ðú÷íà áîìáà"? Êàêòî è äà å, áèë õâúðëåí â îáùèÿ ãðîá, êîãàòî íÿêàêúâ ñàíèòàð çàáåëÿçàë, ÷å å îùå æèâ. Îòíåñëè ãî â ïîëåâàòà áîëíèöà, ìàõíàëè ìó åäíîòî îêî, êîåòî âå÷å âèñÿëî èçâúí îðáèòàòà, îòðÿçàëè ìó ðúêàòà è ïî äóìèòå íà ëåëÿ Êàòåðèíà ìó ïîñòàâèëè ìåòàëíà ïëî÷êà ïîä îêîñìåíàòà ÷àñò íà ãëàâàòà, çàùîòî áèë çàãóáèë ïàð÷å îò ÷åðåïà ñè. Ñ äðóãè äóìè, õèðóðãè÷åñêè øåäüîâúð, îò åäíà ñòðàíà, è ãåðîé - îò äðóãà. Ñðåáúðåí ìåäàë, Êàâàëåðñêè êðúñò íà èòàëèàíñêàòà êîðîíà è ñëåä âîéíàòà - òîïëî ìåñòåíöå â äúðæàâíàòà àäìèíèñòðàöèÿ. ×è÷î Êàðëî â êðàÿ íà êðàèùàòà ñòàíà äèðåêòîð íà äàíú÷íîòî â Õ., êúäåòî áåøå ïîëó÷èë íàñëåäñòâî, è îòèäå äà æèâåå âúâ ôàìèëíàòà êúùà çàåäíî ñ Àäåëèíî Êàíåïà è íåãîâîòî ñåìåéñòâî.
Êàòî äèðåêòîð íà äàíú÷íîòî ÷è÷î Êàðëî áåøå åäèí îò ìåñòíèòå ãîëåìöè. À êàòî èíâàëèä îò âîéíàòà è Êàâàëåð íà èòàëèàíñêàòà êîðîíà, òîé íå ìîæåøå äà íå ñèìïàòèçèðà íà âðåìåííîòî ïðàâèòåëñòâî, êîåòî â ñëó÷àÿ ïðåäñòàâëÿâàøå ôàøèñòêàòà äèêòàòóðà. Ôàøèñò ëè áåøå ÷è÷î ìè Êàðëî?
Äîòîëêîâà, äîêîëêîòî, êàêòî ñå êàçâàøå ïðåç øåñòäåñåò è îñìà, ôàøèçìúò áå âúðíàë îòíîâî íà ïî÷èò áèâøèòå âîèíè è ãè âúçíàãðàæäàâàøå ñ îðäåíè è ïîñòîâå, ÷è÷î Êàðëî, ìîæå äà ñå êàæå, áåøå óìåðåí ôàøèñò. Íî äîñòàòú÷íî, çà äà áúäå íåíàâèæäàí îò Àäåëèíî Êàíåïà, êîéòî ïúê áåøå àíòèôàøèñò ïî ñúâñåì îñíîâàòåëíè ïðè÷èíè. Âñÿêà ãîäèíà òðÿáâàøå äà îòèâà ïðè íåãî, çà äà ïîäíîâÿâà ñâîÿòà äàíú÷íà äåêëàðàöèÿ. Ïðèñòèãàøå â äàíú÷íîòî ñúñ ñúó÷àñòíè÷åñêî è ïðèìèðåíî èçðàæåíèå, ñëåä êàòî ñå áåøå îïèòàë äà ïîäêóïè ëåëÿ Êàòåðèíà ñ åäíà òîðáà ÿéöà. È ñå îçîâàâàøå ïðåä ÷è÷î Êàðëî, êîéòî íå ñàìî áåøå íåïîäêóïåí êàòî ãåðîé, íî è çíàåøå ïî-äîáðå îò êîãîòî è äà áèëî êîëêî ìó å îòêðàäíàë Àäåëèíî Êàíåïà ïðåç ãîäèíàòà è íå ìó ïðîùàâàøå íèòî ãðîø. Àäåëèíî Êàíåïà ñå îáÿâè çà æåðòâà íà äèêòàòóðàòà è çàïî÷íà äà ðàçïðîñòðàíÿâà êëåâåòè ïî àäðåñ íà ÷è÷î Êàðëî. Äâàìàòà æèâååõà â åäíà êúùà, åäèíèÿò íà ãîñïîäàðñêèÿ ïúðâè åòàæ, äðóãèÿò - íà ïàðòåðà, ñðåùàõà ñå ñóòðèí è âå÷åð, íî âå÷å íå ñå ïîçäðàâÿâàõà. Êîíòàêòà ïîääúðæàøå ëåëÿ Êàòåðèíà, à ñëåä íàøåòî ïðèñòèãàíå - ìàéêà ìè, êîÿòî Àäåëèíî Êàíåïà äàðÿâàøå ñ öÿëàòà ñè ñèìïàòèÿ ñàìî ïîðàäè ôàêòà, ÷å áåøå ñíàõà íà ÷óäîâèùå. Âñÿêà âå÷åð â øåñò ÷è÷î ìè ñå ïðèáèðàøå ñ âå÷íèÿ ñè ñèâ äâóðåäåí êîñòþì, áàñòóíà è åäèí áðîé íà îùå íåïðî÷åòåíèÿ âåñòíèê "Ñòàìïà". Âúðâåøå èçïðàâåí êàòî âîéíèê îò àëïèéñêèòå âîéñêè, ñ åäíîòî ñè ñèâî îêî, âïåðåíî â àòàêóâàíàòà êîòà. Ìèíàâàøå ïðåä Àäåëèíî Êàíåïà, êîéòî â òîçè ìîìåíò îáèêíîâåíî âçèìàøå ãëúòêà âúçäóõ íà ïåéêàòà â ãðàäèíàòà, è ñÿêàø íå ãî çàáåëÿçâàøå. Ñëåä òîâà ñå ñðåùàøå ñ ãîñïîæà Êàíåïà íà âðàòàòà è òúðæåñòâåíî ñâàëÿøå øàïêà. Òàêà âñÿêà âå÷åð, ãîäèíà ïîäèð ãîäèíà.
Áåøå âå÷å îñåì ÷àñúò. Ëîðåíöà íå èäâàøå, êàêòî áåøå îáåùàëà. Áåëáî ïèåøå ïåòèÿ äæèí-ìàðòèíè.
- Äîéäå ÷åòèðèäåñåò è òðåòà. Åäíà ñóòðèí ÷è÷î Êàðëî âëåçå ïðè íàñ, ñúáóäè ìå ñ öåëóâêà è êàçà: ìîì÷åòî ìè, èñêàø ëè äà íàó÷èø íàé-ãîëÿìàòà íîâèíà íà ãîäèíàòà? Ïðîãîíèëè ñà Ìóñîëèíè. Íå ðàçáðàõ äàëè ÷è÷î Êàðëî ñòðàäàøå îò òîâà. Äîðè è äà ñòðàäàøå, íå ãî ïîêàçà. Áåøå ïðèìåðåí ãðàæäàíèí è äúðæàâåí ñëóæèòåë. È ïðîäúëæè äà ðúêîâîäè äàíú÷íàòà ñëóæáà çà ïðàâèòåëñòâîòî íà Áàäîëèî. Ñëåä òîâà íàñòúïè îñìè ñåïòåìâðè, çîíàòà, â êîÿòî æèâååõìå, ïðåìèíà ïîä êîíòðîëà íà Ñîöèàëíàòà ðåïóáëèêà è ÷è÷î Êàðëî ñå ïðèñïîñîáè. Ñúáèðàøå äàíúöèòå çà Ñîöèàëíàòà ðåïóáëèêà. Êàíåïà ðàçïðàâÿøå íàëÿâî è íàäÿñíî êàêâè âðúçêè èìà ñ ïúðâèòå ïàðòèçàíñêè îòðÿäè òàì, â ïëàíèíàòà, è îáåùàâàøå íå÷óâàíè îòìúùåíèÿ. Íèå, äåöàòà, îùå íå çíàåõìå êîè ñà ïàðòèçàíèòå. Ìíîãî ñå ãîâîðåøå çà òÿõ, íî íèêîé îùå íå ãè áåøå âèæäàë. Ðàçêàçâàõà çà íà÷àëíèêà íà áàäîëèéöèòå, íÿêîé ñè Òåðöè (åñòåñòâåíî, ïðîçâèùå, êàêâèòî òîãàâà âñè÷êè ñè èçìèñëÿõà, è ìíîçèíà òâúðäÿõà, ÷å ãî áèë âçåë îò îíçè Òåðöè, ãåðîÿ îò êîìèêñèòå, ïðèÿòåëÿ íà Äèê Ñâåòêàâèöàòà), áèâø íà÷àëíèê íà êàðàáèíåðèòå, êîéòî ïðè ïúðâèòå ñáëúñúöè ñ ôàøèñòèòå è åñåñîâöèòå çàãóáèë åäèíèÿ ñè êðàê è êîìàíäóâàë âñè÷êè îòðÿäè ïî õúëìîâåòå â îêîëíîñòèòå íà Õ. Ïîñëå ñå ñëó÷è, êàêâîòî ñå ñëó÷è. Åäèí äåí ïàðòèçàíèòå íàõëóõà â ñåëîòî. Áÿõà ñëåçëè îò õúëìîâåòå è ñíîâÿõà ïî óëèöèòå, îùå íÿìàõà îïðåäåëåíà óíèôîðìà, íîñåõà ñàìî ñâåòëîñèíè êúðïè íà âðàòà, è òîêó èçñòðåëâàõà ïî íÿêîé êàðòå÷åí îòêîñ âúâ âúçäóõà, çà äà ñúîáùÿò, ÷å ñà òàì. Íîâèíàòà áúðçî ñå ðàçïðîñòðàíè, âñè÷êè ñå çàòâîðèõà ïî êúùèòå, îùå íå ñå çíàåøå ùî çà õîðà ñà. Ëåëÿ Êàòåðèíà ïëàõî èçðàçè íàäåæäàòà ñè: íàëè áÿõà ïðèÿòåëè íà Àäåëèíî Êàíåïà, èëè ïîíå Àäåëèíî Êàíåïà òâúðäåøå, ÷å å òåõåí ïðèÿòåë, íèìà ùÿõà äà ñòîðÿò íåùî íà ÷è÷î Êàðëî? Ñòîðèõà ãî. Ðàçáðàõìå, ÷å ãðóïà ïàðòèçàíè ñå âòóðíàëè â êàíöåëàðèÿòà íà äàíú÷íîòî, àðåñòóâàëè ÷è÷î Êàðëî è ãî îòâåëè â íåèçâåñòíà ïîñîêà. Ëåëÿ Êàòåðèíà ñå ñòðîïîëè íà ëåãëîòî, âèêàéêè, ÷å ùå ãî óáèÿò, è îò óñòàòà é çàèçëèçà áåëåçíèêàâà ïÿíà. Äîñòàòú÷íî áèëî äà ãî ðèòíàò ñ áîòóø è çàðàäè ìåòàëíàòà ïëî÷êà â ãëàâàòà âåäíàãà ùÿë äà óìðå. ×óë âèêîâåòå íà ëåëÿ, ïðèñòèãíà Àäåëèíî Êàíåïà ñ æåíà ñè è äåöàòà ñè. Ëåëÿ ìó èçêðåùÿ, ÷å áèë Þäà, ÷å òîé áèë ïðåäàë ÷è÷î íà ïàðòèçàíèòå, çàùîòî ñúáèðàë äàíúöèòå çà Ñîöèàëíàòà ðåïóáëèêà. Àäåëèíî Êàíåïà é ñå çàêëå âúâ âñè÷êî íàé-ñâÿòî, ÷å íå å âÿðíî, íî ñå âèæäàøå, ÷å ñå ÷óâñòâóâà âèíîâåí, çàùîòî áåøå äðúíêàë ïðåêàëåíî ìíîãî. Ëåëÿ ìè ãî èçãîíè. Àäåëèíî Êàíåïà ñå ðàçïëàêà, îáúðíà ñå êúì ìàéêà ìè, ïðèïîìíè é âñè÷êè ñëó÷àè, êîãàòî áèë îòñòúïâàë åäèí çàåê èëè åäíî ïèëå íà ñìåøíà öåíà, ìàéêà ìè ïîòúíà â ãîðäî ìúë÷àíèå, ëåëÿ Êàòåðèíà ïðîäúëæè äà áúëâà áåëåçíèêàâà ïÿíà. Àç õëèïàõ. Â êðàÿ íà êðàèùàòà, ñëåä äâó÷àñîâî ìú÷åíèå, ÷óõìå âèêîâå è ÷è÷î Êàðëî ñå ïîÿâè íà âåëîñèïåä, êîéòî óïðàâëÿâàøå ñ åäèíñòâåíàòà ñè ðúêà, è ñå äúðæåøå òúé, ñÿêàø ñå âðúùàøå îò ðàçõîäêà. Âåäíàãà çàáåëÿçà ñóìàòîõàòà â ãðàäèíàòà è íàìðúùåí çàïèòà êàêâî ñå å ñëó÷èëî. Íåíàâèæäàøå ðàçïðàâèèòå, êàêòî âñè÷êè õîðà îò íàøèÿ êðàé. Êà÷è ñå ãîðå, ïðèáëèæè ñå äî ëåãëîòî íà ëåëÿ Êàòåðèíà, êîÿòî îùå ïðèðèòâàøå ñ êëüîùàâèòå ñè êðàêà, è ÿ ïîïèòà îò êàêâî å òîëêîâà ðàçâúëíóâàíà, êàêâî òîëêîâà ñå å ñëó÷èëî. À ñå áå ñëó÷èëî òîâà, ÷å ïàðòèçàíèòå, êàòî ðàçáðàëè êàêâî å ãîâîðèë Àäåëèíî Êàíåïà, ðåøèëè, ÷å ÷è÷î Êàðëî å åäèí îò ïðåäñòàâèòåëèòå íà ðåæèìà, è ãî àðåñòóâàëè çà íàçèäàíèå íà îñòàíàëèòå. Çàâåëè ÷è÷î Êàðëî ñ êàìèîí èçâúí ãðàäà è ãî èçïðàâèëè ïðåä Òåðöè, îòðóïàí ñ âîåííè îòëè÷èÿ, ñ êàðòå÷íèöà â äÿñíàòà ðúêà, à ëÿâàòà - îïðÿíà íà ïàòåðèöàòà. À ÷è÷î Êàðëî, íî èçîáùî íå ìèñëÿ, ÷å å áèëî õèòðîñò, ïî-ñêîðî èíñòèíêò, íàâèê, âîèíñêè ðèòóàë - çàñòàíàë ìèðíî, ïðåäñòàâèë ñå, ìàéîð îò àëïèéñêèòå âîéñêè Êàðëî Êîâàñî, ðàíåí è èíâàëèä îò âîéíàòà ïúðâà êàòåãîðèÿ, ñðåáúðåí ìåäàë. Òåðöè ñúùî ñå èçïúíàë â "ìèðíî" è ñå ïðåäñòàâèë - ñòàðøèíà Ðåáàóäåíãî îò Êðàëñêèòå êàðàáèíåðè, êîìåíäàíò íà áàäîëèéñêà áðèãàäà "Áåòèíî Ðèêàñîëè", áðîíçîâ ìåäàë. "Êúäå?" - çàïèòàë ÷è÷î Êàðëî. À Òåðöè, êàòî ïîä÷èíåí, îòâúðíàë: "Ïðè Ïîðäîé, ãîñïîäèí ìàéîð, êîòà 327." "Áîæå ìîé! - âúçêëèêíàë ÷è÷î Êàðëî. - Àç ïúê áÿõ íà êîòà 328, òðåòè ïîëê!" "Áèòêàòà íà ðàâíîäåíñòâèåòî?" "Äà, áèòêàòà íà ðàâíîäåíñòâèåòî." "À îáñòðåëúò íà Ïåòòå Ïðúñòà?" "Ñïîìíÿì ñè ãî êàòî äíåñ." "À íàïàäåíèåòî ñ áàéîíåòèòå ïî ïîñòà ïðåä "Ñàí Êðèñïèíî"?" "Äà, ïî äÿâîëèòå!" Èçîáùî âñå â òîÿ äóõ. Ïîñëå, íàøèÿò áåç ðúêà, äðóãèÿò áåç êðàê, êàòî åäèí ïðàâÿò êðà÷êà íàïðåä è ñå ïðåãðúùàò. Òåðöè ìó êàçàë: "Êàê ìîæå, ãîñïîäèí ìàéîð, êàê å ñòàíàëî òàêà, ÷å âèå ñúáèðàòå äàíúöèòå çà åäíî ôàøèñòêî ïðàâèòåëñòâî, ïîä÷èíåíî íà çàâîåâàòåëÿ?" "Âèæòå êàêâî, êîìåíäàíòå - îòâúðíàë ìó ÷è÷î Êàðëî, àç èìàì ñåìåéñòâî è ïîëó÷àâàì çàïëàòà îò öåíòðàëíîòî ïðàâèòåëñòâî, êîåòî å, êàêâîòî å, è íå ñúì ãî èçáèðàë àç. Âèå êàê áèõòå ïîñòúïèëè íà ìîå ìÿñòî?" "Äðàãè ìàéîðå - êàçàë Òåðöè, íà âàøå ìÿñòî áèõ ïîñòúïèë ïî ñúùèÿ íà÷èí, íî ãî äàâàéòå ïî-êðîòêî, ãëåäàéòå äà íå ñå ïðåñòàðàâàòå." "Ùå ãëåäàì, êîìåíäàíòå, îòâúðíàë ìó ÷è÷î Êàðëî, íÿìàì íèùî ïðîòèâ âàñ, è âèå ñòå ñèíîâå íà Èòàëèÿ è ñìåëè áîéöè."Ìèñëÿ, ÷å ñà ñå ðàçáðàëè, çàùîòî è äâàìàòà ñà èçðè÷àëè Ðîäèíà ñ ãëàâíî Ð. Òåðöè çàïîâÿäàë äà äàäàò íà ÷è÷î Êàðëî åäèí âåëîñèïåä è ÷è÷î Êàðëî ñè òðúãíàë. Àäåëèíî Êàíåïà íè ñå ÷ó, íè ñå âèäÿ â ïðîäúëæåíèå íà íÿêîëêî ìåñåöà. Òîâà å, íå çíàÿ äàëè ñå íàðè÷à äóõîâíà îáùíîñò, íî åäíî å ñèãóðíî: ñúùåñòâóâàò åäíè âðúçêè, êîèòî ñòîÿò íàä âñÿêàêâè ïðèñòðàñòèÿ.


50

Çàùîòî àç ñúì ïúðâàòà è ïîñëåäíàòà. Àç ñúì ïî÷èòàíàòà è íåíàâèæäàíàòà. Àç ñúì áëóäíèöàòà è ñâåòèöàòà.
(Öèòàò îò Íàäæ Õàììàäè, 6, 2)


Âëåçå Ëîðåíöà Ïåëåãðèíè. Áåëáî ïîãëåäíà êúì òàâàíà è ïîðú÷à ïîñëåäíî ìàðòèíè, âúâ âúçäóõà ñå óñåùàøå íàïðåæåíèå è àç ïîíå÷èõ äà ñòàíà. Ëîðåíöà ìå çàäúðæà.
- Íå, âñè÷êè èäâàòå ñ ìåí, òàçè âå÷åð ñå îòêðèâà èçëîæáàòà íà Ðèêàðäî, çàïî÷íàë å äà ðèñóâà â íîâ ñòèë! Âåëèê å, ßêîïî, òè ãî ïîçíàâàø!
Çíàåõ êîé å Ðèêàðäî, âñå ñå âúðòåøå â "Ïèëàä", íî òîãàâà íå ðàçáðàõ çàùî Áåëáî îùå ïî-íåîòêëîííî ñúñðåäîòî÷è ïîãëåä â òàâàíà. Ñëåä êàòî ïðî÷åòîõ ôàéëîâåòå, âå÷å çíàÿ, ÷å Ðèêàðäî å áèë ìúæúò ñ áåëåãà, ñ êîãîòî Áåëáî íå å èìàë ñìåëîñò äà âëåçå â äâóáîé.
Ëîðåíöà íàñòîÿâàøå, ãàëåðèÿòà íå áèëà äàëå÷å îò "Ïèëàä", áèëè îðãàíèçèðàëè èñòèíñêè êóïîí, äîðè îðãèÿ. Äèîòàëåâè ñå ñòðåñíà è âåäíàãà çàÿâè, ÷å òðÿáâàëî äà ñå ïðèáèðà, àç ñå êîëåáàåõ, íî áåøå î÷åâèäíî, ÷å Ëîðåíöà èñêà äà îòèäà, à òîâà ñúùî ïðè÷èíÿâàøå ñòðàäàíèå íà Áåëáî, êîéòî âèæäàøå êàê ìîìåíòúò çà äèàëîã íà ÷åòèðè î÷è âñå ïîâå÷å ñå îòäàëå÷àâà. Íî íå ìîæàõ äà ñå èçìúêíà è òðúãíàõìå.
Íå îáè÷àõ ìíîãî òîçè Ðèêàðäî. Â íà÷àëîòî íà øåñòäåñåòòå ãîäèíè ïðîèçâåæäàøå ñêó÷íè êàðòèíè - ïëàòíà íà ÷åðíè è ñèâè èâèöè, ïðåêàëåíî ãåîìåòðè÷íè, ìàëêî òèï "îïòè÷åñêè", îò êîèòî òå çàáîëÿâàò î÷èòå. Îçàãëàâÿâàøå ãè "Êîìïîçèöèÿ 15", "Ïàðàëàêñ 17", "Åâêëèä X". Åäâà áåøå çàïî÷íàëà øåñòäåñåò è îñìà, è òîé ñå âòóðíà äà èçëàãà â îêóïèðàíèòå ñãðàäè, áåøå ïðîìåíèë ñàìî ìàëêî ïàëèòðàòà è âå÷å ïðåäñòàâÿøå ñèëíè êîíòðàñòè ìåæäó ÷åðíî è áÿëî, òúêàíòà áåøå ïî-åäðà, à çàãëàâèÿòà áÿõà îò ðîäà íà "Òîâà å ñàìî íà÷àëîòî", "Ìîëîòîâ", "Ñòî öâÿòà". Êîãàòî ñå âúðíàõ â Ìèëàíî, âèäÿõ íåãîâà èçëîæáà â åäèí êëóá, â êîéòî ñå ñúáèðàõà ïîêëîííèöè íà äîêòîð Âàãíåð, áåøå ñå îòêàçàë îò ÷åðíîòî, ðàáîòåøå âúðõó áåëè ñòðóêòóðè, ïðè êîèòî êîíòðàñòèòå ñå îáðàçóâàõà ñàìî îò ðåëåôà íà ñëîÿ áîÿ âúðõó ãðàïàâàòà õàðòèÿ, òúé ÷å êàðòèíèòå, êàêòî ñàì îáÿñíÿâàøå, ðàçêðèâàëè ðàçëè÷íè ïðîôèëè ñïîðåä íàêëîíà íà ñâåòëèíàòà. Íàðè÷àõà ñå "Âúçõâàëà íà íåÿñíîòàòà", "Íà/Ïðåêè", "Òî", "Áåðãùðàñå", "Îòðèöàíèå 15".
Îíàçè âå÷åð, âåäíàãà ùîì âëÿçîõ â íîâàòà ãàëåðèÿ, ðàçáðàõ, ÷å ïîåòèêàòà íà Ðèêàðäî å ïðåòúðïÿëà çíà÷èòåëíà åâîëþöèÿ. Åêñïîçèöèÿòà áå îçàãëàâåíà "Megale Apophasis" [223]. Ðèêàðäî áå ïðåìèíàë êúì ôèãóðàòèâíàòà æèâîïèñ, à ïàëèòðàòà ìó èìàøå ïåðëåíè îòòåíúöè. Èãðàåøå ñè ñ öèòàòè è ïîíåæå, óáåäåí ñúì, íå óìååøå äà ðèñóâà, ïðåäïîëàãàì, ÷å å ðàáîòèë, ïðîæåêòèðàéêè âúðõó ïëàòíîòî äèàïîçèòèâè íà ïðî÷óòè êàðòèíè - èçáîðúò ìó îáõâàùàøå êàêòî "ïîæàðíèêàðèòå" îò êðàÿ íà ìèíàëèÿ âåê, òàêà è ñèìâîëèñòèòå îò íà÷àëîòî íà íàøèÿ. Âúðõó ïúðâîíà÷àëíàòà ñêèöà ïîñëå ïðèëàãàøå òî÷êîâèäíà òåõíèêà, ïðåëèâàéêè ïîñòåïåííî öâåòîâåòå è ïðåìèíàâàéêè òî÷êà ïî òî÷êà ïðåç öåëèÿ ñïåêòúð, òúé ÷å çàïî÷âàøå âèíàãè îò åäèí ìíîãî ÿðúê è ïëàìòÿù öåíòúð, çà äà ñòèãíå äî àáñîëþòíîòî ÷åðíî, èëè îáðàòíîòî - â çàâèñèìîñò îò ìèñòè÷íàòà èëè êîñìè÷åñêà êîíöåïöèÿ, êîÿòî æåëàåøå äà èçðàçè. Èìàøå ïëàíèíè, îò êîèòî ñòðóÿõà ñâåòëèííè ëú÷è, ðàçäåëåíè íà îáëàöè îò ñôåðè â ìðà÷íè öâåòîâå, òóê-òàì èçíèêâàõà êîíöåíòðè÷íè íåáåñà ñúñ çàãàòíàòè àíãåëè, ðàçìàõâàùè ïðîçðà÷íè êðèëå, íåùî òâúðäå íàïîäîáÿâàùî "Ðàÿò" íà Äîðå. Çàãëàâèÿòà áÿõà "Áåàòðèêñ", "Ìèñòè÷íà Ðîçà", "Äàíòå", "Ãàâðèèë 33", "Âåðíè íà ëþáîâòà", "Àòàíîð", "Õîìóíêóëóñ 666" - åòî îòêúäå èäâà ñòðàñòòà íà Ëîðåíöà êúì õîìóíêóëóñèòå, êàçàõ ñè. Íàé-ãîëÿìàòà êàðòèíà ñå íàðè÷àøå "Ñîôèÿ" è ïðåäñòàâÿøå íåùî êàòî ëàâà îò ÷åðíè àíãåëè, êîèòî áëèêàõà îòäîëó, ïîðàæäàéêè åäíî áÿëî ñúùåñòâî, ãàëåíî îò ìúðòâåøêîñèâè ðúöå, ïðåêîïèðàíè îò òàçè, êîÿòî ñå èçäèãà êúì íåáåòî â "Ãåðíèêà". Ñìåñèöàòà áåøå òâúðäå ñúìíèòåëíà è îò áëèçî èçïúëíåíèåòî èçãëåæäàøå íåäîäÿëàíî, íî îò äâà-òðè ìåòðà åôåêòúò áåøå äîñòà ëèðè÷åí.
- Àç ñúì êîíñåðâàòèâåí ðåàëèñò - ïðîøåïíà ìè Áåëáî, ðàçáèðàì ñàìî Ìîíäðèàí. Êàêâî ïðåäñòàâëÿâà åäíà íå-ãåîìåòðè÷íà êàðòèíà?
- Ïðåäè òîé áåøå ãåîìåòðè÷åí - îòâúðíàõ.
- Òî íå áåøå ãåîìåòðèÿ. Áåøå ðåäåíå íà ïëî÷êè çà áàíÿ.
Â òîâà âðåìå Ëîðåíöà ñå áå âïóñíàëà äà öåëóâà Ðèêàðäî, äîêàòî òîé è Áåëáî ñè ðàçìåíèõà ñàìî ëåêî êèìâàíå. Èìàøå ãîëÿìà áëúñêàíèöà, ãàëåðèÿòà ïðèëè÷àøå íà íþéîðêñêî òàâàíñêî ïîìåùåíèå, öÿëàòà â áÿëî è ñ îãîëåíè òðúáè çà îòîïëåíèå èëè çà âîäà â ãîðíàòà ÷àñò. Êîé çíàå êîëêî ïàðè áÿõà ïðúñíàëè, çà äà ÿ óñòðîÿò ïî òîçè íà÷èí. Â åäèíèÿ úãúë çâóêîâà óðåäáà îãëóøàâàøå ïðèñúñòâóâàùèòå ñ îðèåíòàëñêà ìóçèêà, îò òàçè ñ öèòðè, äîêîëêîòî ñè ñïîìíÿì, äåòî íå ìîæåø äà äîëîâèø íèêàêâà ìåëîäèÿ. Âñè÷êè ïðåìèíàâàõà ðàçñåÿíî êðàé êàðòèíèòå, çà äà ñå ñòðóïàò ïðåä ìàñèòå â äúíîòî è äà ãðàáíàò ïëàñòìàñîâèòå ÷àøè. Áÿõìå ïðèñòèãíàëè âúâ âèõúðà íà ïðàçíåíñòâîòî, ïîìåùåíèåòî áåøå ñèëíî çàäèìåíî, îò âðåìå íà âðåìå íÿêîå ìîìè÷å çàäâèæâàøå òÿëîòî ñè â òàíö, íî âñè÷êè îùå áÿõà çàåòè ñ ðàçãîâîðè è ñ êîíñóìàöèÿ ïðåä áþôåòà, â èíòåðåñ íà èñòèíàòà ìíîãî áîãàò. Íàñòàíèõ ñå íà åäèí äèâàí ïðåä êîéòî, íà ïîäà, áåøå îñòàâåíà êóïà, îùå ïúëíà ñ ïëîäîâà ñàëàòà. Òúêìî ùÿõ äà ñè ñèïÿ, çàùîòî íå áÿõ õàïíàë íèùî, íî èçâåäíúæ ìè ñå ñòîðè, ÷å îòêðèâàì ñëåäà îò ïîäìåòêà, êîÿòî áå ñìà÷êàëà â ñðåäàòà ïëîäîâèòå êóá÷åòà, ïðåâðúùàéêè ãè â åäíîðîäíà ìàñà. Âñè÷êî áåøå âúçìîæíî, çàùîòî ïî ïîäà âå÷å ëúùÿõà ïåòíà îò áÿëî âèíî, à è íÿêîè îò ãîñòèòå ñå äâèæåõà ñ ìúêà.
Áåëáî áåøå äîêîïàë åäíà ÷àøà è ëåíèâî, íà ïðúâ ïîãëåä áåç îïðåäåëåíà öåë, ñå ïðèäâèæâàøå, ïîòóïâàéêè îò âðåìå íà âðåìå íÿêîé ïîçíàò ïî ðàìîòî. Èñêàøå äà ñå äîáåðå äî Ëîðåíöà.
Íî ìàëöèíà ñòîÿõà íà åäíî ìÿñòî. Òúëïàòà áåøå îáõâàíàòà îò íåùî êàòî êðúãîâî äâèæåíèå, ñúùî êàòî ï÷åëèòå, êîèòî òúðñÿò îùå íåîòêðèòî öâåòå. Àç íå òúðñåõ íèùî, íî âúïðåêè òîâà ñòàíàõ è ñå âêëþ÷èõ â îáèêîëêàòà, ïîä÷èíÿâàéêè ñå íà èìïóëñèòå, êîèòî ìè ïðåäàâàõà îêîëíèòå. Âèæäàõ íåäàëå÷ îò ìåí Ëîðåíöà, êîÿòî áëóæäàåøå è ñ òåàòðàëíà ðàäîñò ðàçïîçíàâàøå òîçè èëè îíçè, âèñîêî âäèãíàëà ãëàâà, ñ ïðåñòîðåíî ïðèñâèòè îò ìíèìî êúñîãëåäñòâî î÷è, èçïúíàòè è ñòåãíàòè ðàìåíå è ãúðäè, è ïëàâíà ïîõîäêà íà æèðàôà.
Â åäèí ìîìåíò åñòåñòâåíèÿò ïîòîê ìå îòõâúðëè êúì úãúëà äî åäíà ìàñà è ìå ïðèòèñíà êúì ãúðáîâåòå íà Ëîðåíöà è Áåëáî, êîèòî íàé-ñåòíå ñå áÿõà ñðåùíàëè, ìîæå áè ñëó÷àéíî, è ñúùî êàòî ìåí áÿõà áëîêèðàíè îò òúëïàòà. Íå çíàÿ äàëè çàáåëÿçâàõà ïðèñúñòâèåòî ìè, íî ñðåä òàçè øóìîòåâèöà íèêîé âå÷å íå ÷óâàøå êàêâî ñè ãîâîðÿò äðóãèòå. ×óâñòâóâàõà ñå èçîëèðàíè è àç áÿõ ïðèíóäåí äà ñëóøàì òåõíèÿ ðàçãîâîð.
- Êàæè ñåãà, ïèòàøå Áåëáî, êúäå ñå çàïîçíà ñ òâîÿ Àëèå?
- Ìîÿ ëè? Òîé å è òâîé, äîêîëêîòî ðàçáðàõ äíåñ. Òè ìîæåø äà ïîçíàâàø Ñèìîí, à àç - íå, òàêà ëè?
- Çàùî ìó âèêàø Ñèìîí? Çàùî òîé òå íàðè÷à Ñîôèÿ?
- Íî òîâà å èãðà! Çàïîçíàõ ñå ñ íåãî ó åäíè ïðèÿòåëè, ñòèãà ëè òè? È ñìÿòàì, ÷å å ÷óäåñåí. Öåëóâà ìè ðúêà êàòî ÷å ëè ñúì ïðèíöåñà. Îñâåí òîâà ìîæå äà ìè áúäå áàùà.
- Âíèìàâàé äà íå ñòàíå áàùà íà äåòåòî òè.
Ñÿêàø ÷óâàõ ñåáå ñè äà ãîâîðÿ íà Àìïàðî â Áàèÿ. Ëîðåíöà áåøå ïðàâà. Àëèå óìååøå äà öåëóâà ðúêà íà ìëàäèòå æåíè, êîèòî íå ïîçíàâàõà òîçè ðèòóàë.
- Çàùî Ñèìîí è Ñîôèÿ? - íàñòîÿâàøå Áåëáî. - Òîé Ñèìîí ëè ñå êàçâà?
- Î, òîâà å âúëøåáíà èñòîðèÿ. Òè íàïðèìåð çíàåø ëè, ÷å íàøèÿò ñâÿò å ïëîä íà åäíà ãðåøêà è ÷å â èçâåñòåí ñìèñúë âèíàòà å è ìîÿ? Ñîôèÿ áèëà æåíñêàòà ÷àñò íà Áîãà, çàùîòî òîãàâà Áîã áèë ïîâå÷å æåíà, îòêîëêîòî ìúæ, à ïîñëå âèå ñòå ìó ñëîæèëè áðàäà è ñòå çàïî÷íàëè äà ãî íàðè÷àòå Òîé. Àç ñúì áèëà íåãîâàòà äîáðà ïîëîâèíà. Ñèìîí êàçâà, ÷å ñúì èñêàëà äà ñúçäàì ñâåòà áåç ïîçâîëåíèå, àç, Ñîôèÿ, êîÿòî ñå å íàðè÷àëà ñúùî, ÷àêàé, êàê áåøå?.. à, äà, Åíîÿ. Ìèñëÿ, ÷å ìîÿòà ìúæêà ÷àñò íå å èñêàëà äà ñúçäàâà - ìîæå áè íå å èìàëà ñìåëîñò èëè å áèëà èìïîòåíòíà, íî àç, âìåñòî äà ñå ñúîáðàçÿ, ñúì ðåøèëà äà íàïðàâÿ ñâåòà ñàìà, íÿìàëà ñúì òúðïåíèå, ñìÿòàì, ÷å å áèëî îò èçáëèê íà ëþáîâ, òàêà å, îáîæàâàì öåëèÿ òîçè îáúðêàí ñâÿò. Çàòîâà ñúì äóøàòà íà òîçè ñâÿò. Òàêà êàçâà Ñèìîí.
- Êîëêî ìèëî. Íà âñè÷êèòå ñè ïðèÿòåëêè ëè ãîâîðè òàêà?
- Íå ïðèêàçâàé ãëóïîñòè. Ñàìî íà ìåí. Çàùîòî ïî-äîáðå îò òåá å ðàçáðàë êàêâî ïðåäñòàâëÿâàì. Íå ñå îïèòâàé äà ìå ïðèñïîñîáèø êúì ñîáñòâåíàòà ñè ïðåäñòàâà. Òîé ðàçáèðà, ÷å òðÿáâà äà áúäà îñòàâåíà äà æèâåÿ ïî ñâîÿ ñè íà÷èí. Òàêà å íàïðàâèëà Ñîôèÿ, çàåëà ñå äà ñúçäàâà ñâåòà. Ñáëúñêàëà ñå ñ ïúðâè÷íàòà ìàòåðèÿ, êîÿòî áèëà îòâðàòèòåëíà, ïðåäïîëàãàì, íå å èçïîëçóâàëà äåçîäîðàíòè, è ìèñëÿ, ÷å íå íàðî÷íî, íî ìàé òÿ å ñúçäàëà Äåìî... Êàê ñå êàçâàøå?..
- Äà íå å Äåìèóðãà?
- Òî÷íî òàêà, íåãî. Íå ñè ñïîìíÿì äàëè òîçè Äåìèóðã ãî å íàïðàâèëà Ñîôèÿ èëè ïúê òîé âå÷å ñúùåñòâóâàë, à òÿ ñàìî ãî ïîäó÷èëà, õàéäå, äåéñòâóâàé, íàïðàâè ñâåòà è ïîñëå ùå ñå çàáàâëÿâàìå. Òîçè Äåìèóðã ñèãóðíî íå å áèë êîé çíàå êîëêî ñðú÷åí è íå çíàåë êàê äà ãî íàïðàâè, äîðè íå å òðÿáâàëî èçîáùî äà ãî ïðàâè, çàùîòî ìàòåðèÿòà å ëîøà è òîé íå å èìàë ïðàâî äà ñå ìåñè. Íî êàêòî è äà å, íàïðàâèë, êàêâîòî íàïðàâèë, è Ñîôèÿ îñòàíàëà âúòðå. Çàòâîðíè÷êà íà ñâåòà.
Ëîðåíöà ãîâîðåøå è ïèåøå ìíîãî. Âñåêè äâå ìèíóòè, äîêàòî ìíîçèíà âå÷å ñå áÿõà ñêóï÷èëè â ñðåäàòà íà çàëàòà è ñúñ çàòâîðåíè î÷è ñëàäîñòðàñòíî ñå îëþëÿâàõà â ðèòúì, Ðèêàðäî ìèíàâàøå êðàé íåÿ è é íàëèâàøå íåùî â ÷àøàòà. Áåëáî ñå ìú÷åøå äà ãî ñïðå, êàçâàéêè, ÷å Ëîðåíöà âå÷å äîñòàòú÷íî å ïèëà, íî Ðèêàðäî ñå ñìååøå, ïîêëàùàéêè ãëàâà, à òÿ ñå áóíòóâàøå, òâúðäåéêè, ÷å èçäúðæà íà àëêîõîëà ïîâå÷å îò ßêîïî, çàùîòî å ïî-ìëàäà.
- Îêåé, îêåé - îòâðúùàøå Áåëáî, íå ñëóøàé äÿäî ñè, ñëóøàé Ñèìîí. È êàêâî äðóãî òè êàçà òîé?
- Òîâà, ÷å ñúì çàòâîðíèöà íà ñâåòà, äîðè íà çëèòå àíãåëè...çàùîòî â òàçè èñòîðèÿ àíãåëèòå ñà ëîøè è ñà ïîìîãíàëè íà Äåìèóðãà äà íàïðàâè öÿëàòà áåëÿ... ëîøèòå àíãåëè, çíà÷è, ìå äúðæàò ïðè òÿõ, íå ìè ïîçâîëÿâàò äà èçáÿãàì è ìè ïðè÷èíÿâàò ñòðàäàíèå. Íî îò âðåìå íà âðåìå íÿêîé ÷îâåê ìå ðàçïîçíàâà. Êàòî Ñèìîí. Òîé ìè îáÿñíè, ÷å âå÷å âåäíúæ ìó ñå ñëó÷èëî, ïðåäè õèëÿäà ãîäèíè, çàùîòî íå òè êàçàõ, íî Ñèìîí å ïðàêòè÷åñêè áåçñìúðòåí, çíàåø ëè êîëêî íåùà å âèäÿë...
- Äà, äà, äîáðå. Íî âå÷å ïðåñòàíè äà ïèåø.
- Ø-ø-ò...Âåäíúæ Ñèìîí îòêðè, ÷å ñúì áèëà áëóäíèöà îò åäèí áîðäåé â Òèð è ÷å ñúì ñå êàçâàëà Åëåíà...
- Òàêèâà íåùà ëè òè ðàçïðàâÿ òîçè ãîñïîäèí? È òè ñè äîâîëíà. Ïîçâîëåòå äà âè öåëóíà ðúêàòà, ñòåðâè÷êà ìèëà íà ìîÿ ëàéíÿí ñâÿò... Êàêúâ êàâàëåð!
- Â ñëó÷àÿ áëóäíèöàòà å áèëà îíàçè Åëåíà. È îñâåí òîâà, êîãàòî â îíèÿ âðåìåíà ñå êàçâàëî áëóäíèöà, îçíà÷àâàëî ñâîáîäíà æåíà, áåç îêîâè, èíòåëåêòóàëêà, æåíà, êîÿòî íå æåëàå äà áúäå äîìàêèíÿ, è òè ãî çíàåø, áëóäíèöàòà áèëà ïðèäâîðíà äàìà, êîÿòî èìàëà ñàëîí, äíåñ áè áèëà òàçè, êîÿòî å ìåíèäæúð, òè ùå íàðå÷åø ëè êóðâà åäèí ìåíèäæúð â ðîêëÿ? Ùå ÿ ñðàâíèø ëè ñ òèÿ, äåòî ïàëÿò îãíüîâåòå ïî ïúòèùàòà, çà äà ïðèâëè÷àò êàìèîíäæèèòå?
Â òîçè ìîìåíò Ðèêàðäî îòíîâî ñå ïðèáëèæè è ÿ õâàíà çà ðúêàòà:
- Åëà äà òàíöóâàìå.
Îòèäîõà â ñðåäàòà íà çàëàòà, ñúíëèâî ñå çàëþëÿõà â ðèòúìà íà ìóçèêàòà, ñÿêàø óäðÿõà áàâíî ñ êðàêà ïî áàðàáàí. Íî îò âðåìå íà âðåìå Ðèêàðäî ÿ ïðèâëè÷àøå êúì ñåáå ñè, ïîñòàâÿøå ðúêà íà òèëà é ñ æåñò íà ïðèòåæàòåë è òÿ ñå îñòàâÿøå â ðúöåòå ìó ñúñ çàòâîðåíè î÷è è áëàæåíî èçðàæåíèå, êàòî îòìÿòàøå ãëàâà íàçàä è êîñèòå é ñå ñïóñêàõà îòâåñíî íàä ãúðáà é. Áåëáî ïàëåøå öèãàðà îò öèãàðà.
Ìàëêî ïî-êúñíî Ëîðåíöà õâàíà Ðèêàðäî çà êðúñòà è ãî ïîâåäå áàâíî â ïîñîêà êúì Áåëáî. Ïðîäúëæàâàéêè äà òàíöóâà, òÿ âçå ÷àøàòà îò ðúêàòà ìó. Äúðæåøå Ðèêàðäî ñ ëÿâàòà, ÷àøàòà ñ äÿñíàòà, ãëåäàøå ñ âëàæíè î÷è Áåëáî è ìîæå áè ïëà÷åøå, íî â ñúùîòî âðåìå ñå ñìååøå... È ìó ãîâîðåøå.
- È íå å áèëî ñàìî âåäíúæ, çíàåø ëè?
- Ñàìî âåäíúæ êàêâî? - çàïèòà Áåëáî.
- Äà å ñðåùàë Ñîôèÿ. Íÿêîëêî âåêà ïî-êúñíî Ñèìîí áèë è Ãèéîì Ïîñòåë [224].
- Äà íå ïðèñëóæâàë â õîòåë?
- Èäèîò. Ïîñòåë áèë ó÷åí îò Ðåíåñàíñà, êîéòî ÷åòÿë åâðåéñêè...
- Èâðèò.
- Äà, äå. Âñå åäíî. ×åòÿë, êàêòî äåöàòà ÷åòàò Ìèêè Ìàóñ, íà ïðèìà âèñòà. Çíà÷è, â åäíà áîëíèöà âúâ Âåíåöèÿ ñðåùíàë ñòàðà íåóêà ñëóãèíÿ, íåãîâàòà Éîàíà, ïîãëåæäà ÿ è êàçâà: òîâà å, ðàçáðàõ, åòî ãî íîâîòî ïðåâúïëúùåíèå íà Ñîôèÿ, íà Åíîÿ, íà Âåëèêàòà Ìàéêà íà Ñâåòà, ñëÿçëà ñðåä íàñ, çà äà èçáàâè öåëèÿ ñâÿò, êîéòî íîñè æåíñêà äóøà. È òàêà Ïîñòåë îòâåë Éîàíà ñúñ ñåáå ñè, âñè÷êè ãî ñìåòíàëè çà ëóä, íî òîé - íå, îáîæàâà ÿ, èñêà äà ÿ îñâîáîäè îò çàòâîðà íà àíãåëèòå, à êîãàòî òÿ óìðÿëà, òîé îñòàíàë åäèí ÷àñ äà ñúçåðöàâà ñëúíöåòî è ïîñëå âúîáùå íèòî ïèë, íèòî ÿë, îáëàäàí îò Éîàíà, êîÿòî å ìúðòâà, íî ïðîäúëæàâà äà æèâåå, çàùîòî å âñå òóê, íà òîçè ñâÿò, è ïîíÿêîãà ðàçöúôâà îòíîâî, òàêà äà ñå êàæå, ïðåâúïëúùàâà ñå... Íå å ëè òúæíà èñòîðèÿ?
- Îáëèâàì ñå â ñúëçè. È òîëêîâà ëè òè õàðåñâà äà áúäåø Ñîôèÿ?
- Íî àç ñúì Ñîôèÿ è çà òåá, ìèëè÷úê. Çíàåø ëè, ÷å ïðåäè äà ìå ïîçíàâàø, íîñåøå îòâðàòèòåëíè âðúçêè è èìàøå ïúðõîò?
Ðèêàðäî îòíîâî ÿ áåøå õâàíàë çà òèëà.
- Ìîãà ëè äà ó÷àñòâóâàì â ðàçãîâîðà? - íàìåñè ñå òîé.
- Òè êðîòóâàé. Íàëè òàíöóâàìå? Òè ñè èíñòðóìåíòúò íà ìîåòî ñëàäîñòðàñòèå.
- Òîãàâà äîáðå.
Áåëáî ïðîäúëæè, ñÿêàø äðóãèÿò íå ñúùåñòâóâàøå:
- Çíà÷è òè ñè íåãîâàòà áëóäíèöà, íåãîâàòà ôåìèíèñòêà ìåíèäæúð, à òîé å òâîÿò Ñèìîí.
- Àç íå ñå êàçâàì Ñèìîí - îáàäè ñå Ðèêàðäî, âå÷å ïëåòåéêè åçèê.
- Íå ãîâîðèì çà òåá, îòâúðíà Áåëáî.
Îò èçâåñòíî âðåìå áÿõ íåóäîáåí çà íåãî. Òîé, êîéòî âèíàãè ðåâíèâî ïàçåøå â òàéíà ñâîèòå ÷óâñòâà, èçëàãàøå íà ïîêàç ðåâíîñòòà ñè ïðåä åäèí ñâèäåòåë, äîðè ñúïåðíèê. Íî ïîñëåäíàòà ìó ðåïëèêà ìè îòêðè, ÷å êàòî ñå ðàçãîëâàøå ïðåä äðóãèÿ, â ìîìåíòà, êîãàòî èñòèíñêèÿò ïðîòèâíèê áåøå òðåòè, òîé óòâúðæäàâàøå ïî åäèíñòâåíèÿ âúçìîæåí çà íåãî íà÷èí ñâîèòå ïðàâà íàä Ëîðåíöà.
Â òîâà âðåìå Ëîðåíöà îòãîâàðÿøå, íî âå÷å áåøå ïîèñêàëà îùå åäíà ÷àøà îò íÿêîãî:
- Òîâà å èãðà. Àç îáè÷àì ñàìî òåá.
- Äîáðå ïîíå, ÷å íå ìå ìðàçèø. Ñëóøàé, èñêàì äà ñå ïðèáèðàì, ãàñòðèòúò ìè ñå îáàæäà. Àç îùå ñúì çàòâîðíèê íà ïúðâè÷íàòà ìàòåðèÿ. Íà ìåí Ñèìîí íå ìè å îáåùàâàë íèùî. Èñêàø ëè äà ñè òðúãâàìå?
- Íåêà îñòàíåì îùå ìàëêî. Òîëêîâà å ïðèÿòíî. Íå ñå ëè çàáàâëÿâàø? Îñâåí òîâà îùå íå ñúì ðàçãëåäàëà êàðòèíèòå. Âèäÿ ëè îíàçè, äåòî Ðèêàðäî ÿ å ðèñóâàë ïî ìåí?
- Êîëêî íåùà ìè ñå èñêà äà íàïðàâÿ ïî òåá, îáàäè ñå Ðèêàðäî.
- Âóëãàðåí ñè. Äðúïíè ñå. Ãîâîðÿ ñ ßêîïî. Âèæ êàêâî, ßêîïî, ñàìî òè ëè ìîæåø äà ñè ïðàâèø èíòåëåêòóàëíè èãðè ñúñ ñâîèòå ïðèÿòåëè? Çàùî àç äà íå ìîãà? Êîé ìå ñìÿòà çà áëóäíèöà îò Òèð? Íå äðóã, à òè.
- Àç, ðàçáèðà ñå. Àç ñúì òîçè, êîéòî ñàìî ÷àêà óäîáåí ñëó÷àé äà òå õâúðëè â ðúöåòå íà ðàçíè ñòàðöè.
- Òîé íèêîãà íå ìå å ïèïíàë ñ ïðúñò äîðè. Íå å ñàòèð. Ìîæå áè òè å íåïðèÿòíî, ÷å íå æåëàå äà ìå çàâåäå â ëåãëîòî ñè, íî ìå ñìÿòà çà èíòåëåêòóàëíà ïàðòíüîðêà.
- Ìóçà.
- Òî÷íî òîâà íå áèâàøå äà ãî êàçâàø. Ðèêàðäî, ïîìîëè íÿêîé äà ìè äîíåñå íåùî çà ïèåíå.
- Íå, ÷àêàé, ñïðÿ ÿ Áåëáî. <197> Ñåãà ùå ìè êàæåø íà ñåðèîçíî ëè ãî âçèìàø, èñêàì äà ðàçáåðà äàëè ñè ëóäà, èëè íå. È ïðåñòàíè äà ïèåø. Êàæè ìè, íà ñåðèîçíî ëè ãî âçèìàø, ïî äÿâîëèòå!
- Ìèëè÷úê ßêîïî, òîâà å ñàìî èãðà ìåæäó ìåí è íåãî. È íàé-ïðåêðàñíîòî â òàçè èñòîðèÿ å, ÷å êîãàòî Ñîôèÿ ðàçáèðà êîÿ å è ñå îñâîáîæäàâà îò òèðàíèÿòà íà àíãåëèòå, ìîæå äà ñè æèâåå îñâîáîäåíà îò ãðåõà....
- Çíà÷è ñè ïðåñòàíàëà äà âúðøèø ãðåõîâå?
- Ìîëÿ òå, ðàçìèñëè, êàçà Ðèêàðäî, êàòî ÿ öåëóíà öåëîìúäðåíî ïî ÷åëîòî.
- Íàïðîòèâ, îòâúðíà òÿ íà Áåëáî, áåç äîðè äà ïîãëåäíå õóäîæíèêà, íèùî òóê âå÷å íå å ãðÿõ, ìîãà äà ïðàâÿ âñè÷êî, êîåòî ïîæåëàÿ, çà äà ñå îñâîáîäÿ îò ïëúòòà, àç ñúì íàä äîáðîòî è çëîòî.
Ïîáóòíà Ðèêàðäî, îòáëúñíà ãî îò ñåáå ñè è çàÿâè âèñîêî:
- Àç ñúì Ñîôèÿ è çà äà ñå îñâîáîäÿ îò àíãåëèòå, òðÿáâà äà èçðúøà...èçâðúøà...èç-âúð-øà âñè÷êè ãðåõîâå, äîðè íàé-ñëàäîñòíèòå!
Ëåêî îëþëÿâàéêè ñå, òÿ ñå îòïðàâè êúì úãúëà, êúäåòî ñåäåøå åäíî ìîìè÷å, îáëå÷åíî â ÷åðíî, ñ áëåäà êîæà è ñèëíî ãðèìèðàíè î÷è. Ïðèäúðïà ÿ êúì ñðåäàòà íà çàëàòà è çàïî÷íà äà òàíöóâà ñ íåÿ. Ïî÷òè ñå ïðèëåïè äî òÿëîòî é, ñ ðúöå, ïðèòèñíàòè êúì õàíøà é.
- Ìîãà äà ñå ëþáÿ è ñ òåá - êàçà. È ÿ öåëóíà â óñòàòà.
Ãîñòèòå ñå áÿõà ñúáðàëè â ïîëóêðúã îêîëî òÿõ, äîñòà âúçáóäåíè, è íÿêîé èçâèêà íåùî. Áåëáî áåøå ñåäíàë ñ íåïðîíèöàåìî èçðàæåíèå íà ëèöåòî è íàáëþäàâàøå ñöåíàòà êàòî èìïðåñàðèî, êîéòî ïðèñúñòâóâà íà ðåïåòèöèÿ. Áåøå èçïîòåí è èìàøå òèê íà ëÿâîòî îêî, êàêúâòî íèêîãà íå áÿõ çàáåëÿçâàë ïðè íåãî. Èçâåäíúæ, êîãàòî Ëîðåíöà âå÷å îò ïåò ìèíóòè òàíöóâàøå, ïîä÷åðòàâàéêè âñå ïîâå÷å äâèæåíèÿòà íà ñúáëàçíèòåëêà, èçáóõíà:
- Ñåãà âå÷å åëà òóê.
Ëîðåíöà çàñòèíà, ðàçêðà÷è ñå è èçâèêà:
- Àç ñúì ñòåðâàòà è ñâåòèöàòà!
- Òè ñè îòâðàòèòåëíà - êàçà Áåëáî, ñòàâàéêè. Ïðèáëèæè ñå äî íåÿ, ñãðàá÷è ÿ çà ðúêàòà è ÿ ïîâëå÷å êúì èçõîäà.
- Ñïðè! - èçâèêà òÿ.
- Êàê ñè ïîçâîëÿâàø... Ñëåä òîâà èçáóõíà â ñúëçè è îáãúðíà øèÿòà ìó ñ ðúöå.
- Ìèëè÷úê, íî àç ñúì òâîÿòà Ñîôèÿ, çàùî ñå ÿäîñâàø?...
Áåëáî ÿ õâàíà íåæíî çà ðàìåíåòå, öåëóíà ÿ ïî áóçàòà, îòìåòíà êîñèòå é è îáðúùàéêè ñå êúì ïóáëèêàòà, êàçà:
- Íå é ñå ñúðäåòå, íå å ñâèêíàëà äà ïèå òîëêîâà...
Äî÷óõ ñìåõîâå ñðåä ïðèñúñòâóâàùèòå. Ìèñëÿ, ÷å è Áåëáî ãè ÷ó. Âèäÿ ìå íà èçõîäà è íàïðàâè íåùî, êîåòî òàêà è íå ðàçáðàõ äàëè áåøå ïðåäíàçíà÷åíî çà ìåí, çà äðóãèòå â çàëàòà èëè çà íåãî ñàìèÿ. Íàïðàâè ãî íåçàáåëåæèìî, ïîëóãëàñíî, êîãàòî âíèìàíèåòî íà îñòàíàëèòå âå÷å áåøå íàñî÷åíî äðóãàäå.
Êàòî ïðîäúëæàâàøå äà äúðæè Ëîðåíöà çà ðàìåíåòå, ñå îáúðíà êúì çàëàòà è êàçà áàâíî êàòî ÷îâåê, êîéòî èçðè÷à íåùî áåçñïîðíî:
- Êóêóðèãó.



51

Êîãàòî íÿêîé êàáàëèñò èñêà äà òè êàæå íåùî, íå ìèñëè, ÷å òè ãîâîðè ãëóïîñòè, ïðîñòè íåùà èëè áåçñìèñëèöè, ãîâîðè òè ìèñòåðèè, ïðåäñêàçàíèÿ...
(Òîìàçî Ãàðöîíè, "Òåàòúð íà ðàçëè÷íèòå è ðàçíîîáðàçíè ñâåòñêè ìîçúöè", Âåíåöèÿ, "Äçàíôðåòè", 1583, ãëàâà ÕÕÕVI)


Èçîáðàçèòåëíèÿò ìàòåðèàë, êîéòî áÿõ ñúáðàë â Ìèëàíî è Ïàðèæ, íå áåøå äîñòàòú÷åí. Ãîñïîäèí Ãàðàìîíä ìè ðàçðåøè äà îòèäà çà íÿêîëêî äíè â Ìþíõåí, â Äîé÷åñ Ìóçåóì.
Ïðåêàðàõ íÿêîëêî âå÷åðè èç áàð÷åòàòà íà Øâàáèíã, èëè â îíåçè îãðîìíè ïîäçåìèÿ, êúäåòî ñâèðÿò âúçðàñòíè ãîñïîäà ñ ìóñòàöè è êúñè êîæåíè ïàíòàëîíêè è âëþáåíè äâîéêè ñè ðàçìåíÿò óñìèâêè ñðåä èçïàðåíèÿ è ìèðèçìà íà ñâèíñêî íàä âèñîêèòå õàëáè áèðà, à ñëåäîáåäèòå èçïîëçóâàõ, çà äà ðàçëèñòâàì êàòàëîãà íà ðåïðîäóêöèèòå. Îò âðåìå íà âðåìå èçîñòàâÿõ àðõèâèòå è ïðåäïðèåìàõ ðàçõîäêè èç ìóçåÿ, êúäåòî áÿõà âúçñòàíîâèëè âñè÷êî, êîåòî ÷îâåøêîòî ñúùåñòâî å ìîãëî äà èçîáðåòè: íàòèñêàø åäíî êîï÷å è ìàêåòè íà ïåòðîëíè ïîëåòà ðàçäâèæâàò ñâîèòå ñîíäè, âëèçàø â èñòèíñêà ïîäâîäíèöà, çàâúðòàø ñèñòåìà îò ïëàíåòè, èãðàåø ñè äà ïðîèçâåæäàø êèñåëèíè è âåðèæíè õèìè÷åñêè ðåàêöèè - íàìèðàõ ñå â åäèí âòîðè Ïàðèæêè ìóçåé, ñàìî ÷å íå òîëêîâà ãîòè÷åñêè, íàñî÷åí êúì áúäåùåòî è îáèòàâàí îò ñìàõíàòè íà òåìà òåõíèêà ãèìíàçèàëíè ó÷åíè÷êè, êîèòî ñå ó÷àò äà îáè÷àò èíæåíåðèòå.
Â Äîé÷åñ Ìóçåóì ÷îâåê ìîæå äà íàó÷è è âñè÷êî çà ìèíèòå: ñëèçàø ïî åäíà ñòúëáà è ñå îçîâàâàø â ìèíà ñ âñè÷êèòå é äæîáîâå, àñàíñüîðè çà õîðà è êîíå, òåñíè ïðîõîäè, â êîèòî ïúëçÿò èçòîùåíè è èçìú÷åíè ìîì÷åíöà (äà ñå íàäÿâàìå, âîñú÷íè). Ïúòóâàø èç ìðà÷íè è áåçêðàéíè êîðèäîðè, ñïèðàø ïðåä áåçäúííè êëàäåíöè, ÷óâñòâóâàø ñòóä, êîéòî òå ïðîíèçâà äî êîñòèòå, è ïî÷òè äîëàâÿø ìèðèçìàòà íà ãðèçó. Èçîáùî âñè÷êî â ìàùàá åäíî êúì åäíî. Áÿõ ñå çàëóòàë èç åäèí ñòðàíè÷åí òóíåë, âå÷å çàãóáèë íàäåæäà, ÷å ùå ñúçðà îòíîâî äíåâíàòà ñâåòëèíà, êîãàòî âèäÿõ íàäâåñåí íàä ðúáà íà ïðîïàñòòà åäèí ïîñåòèòåë, êîéòî ñÿêàø ìè áåøå ïîçíàò. Ñáðú÷êàíî è ïåïåëÿâî, ëèöåòî ìó íå áåøå íîâî çà ìåí, êîñèòå ìó áÿõà áåëè, ïîãëåäúò - íà êóêóìÿâêà, íî ÷óâñòâóâàõ, ÷å äðåõàòà ìó áè òðÿáâàëî äà áúäå äðóãà, êàòî ÷å ëè áÿõ âèæäàë òîâà ëèöå íàä íÿêàêâà óíèôîðìà, ñÿêàø ñðåùàõ ñëåä ìíîãî ãîäèíè ñâåùåíèê â öèâèëíè äðåõè èëè ìîíàõ áåç áðàäà. Òîé ñúùî ìå ïîãëåäíà, ñúùî òàêà ñ êîëåáàíèå. Êàêòî ñòàâà â ïîäîáíè ñëó÷àè, ñëåä êðàòêà ðàçìÿíà íà ñêðèøíè ïîãëåäè òîé ïðúâ ìå ïîçäðàâè íà èòàëèàíñêè. Âåäíàãà ãî îáëÿêîõ â èñòèíñêèòå ìó äðåõè: òðÿáâàøå äà íîñè äúëúã æúëòåíèêàâ õàëàò è äà áúäå ãîñïîäèí Ñàëîí. "À. Ñàëîí, òàêñèäåðìèñò". Ðàáîòèëíèöàòà ìó ñå íàìèðàøå íà íÿêîëêî âðàòè îò ìîÿ îôèñ ïî ñúùèÿ êîðèäîð íà áèâøàòà ôàáðèêà, êúäåòî ñè èãðàåõ íà Ìàðëîó â îáëàñòòà íà êóëòóðàòà. Áÿõ ãî ñðåùàë ïî ñòúëáèùåòî è ñè áÿõìå ðàçìåíÿëè êèìâàíèÿ.
- Ñòðàííî - êàçà, çàäúðæàéêè ðúêàòà ìè, îò òîëêîâà âðåìå ñìå ñúñåäè, à ñå çàïîçíàâàìå â çåìíèòå íåäðà, íà õèëÿäè ìèëè ðàçñòîÿíèå.
Êàçàõìå ñè íÿêîëêî ëþáåçíîñòè. Èìàõ ÷óâñòâîòî, ÷å ïðåêðàñíî çíàå êàêâî ïðàâÿ, è òîâà áåøå ñòðàííî, êàòî ñå èìà ïðåäâèä, ÷å àç ñàìèÿò íå ãî çíàåõ òî÷íî.
- Êàêâî âè âîäè â òîçè ìóçåé íà òåõíèêàòà? Àêî íå ñå ëúæà, âàøåòî èçäàòåëñòâî ñå çàíèìàâà ñ ïî-äóõîâíè íåùà.
- Êîé âè å êàçàë?
Ìàõíà íåîïðåäåëåíî ñ ðúêà.
- Î, õîðàòà ãîâîðÿò. Àç èìàì ìíîãî êëèåíòè...
- Êàêúâ âèä õîðà ïîñåùàâàò åäèí ïðåïàðàòîð íà æèâîòíè, èçâèíåòå, åäèí òàêñèäåðìèñò.
- Âñÿêàêúâ âèä. È âèå ñè ìèñëèòå êàòî âñè÷êè, ÷å òîâà å íåîáèêíîâåíà ïðîôåñèÿ. Íî êëèåíòè íå ëèïñâàò è ñà íàé-ðàçëè÷íè: ìóçåè, ïðèòåæàòåëè íà ÷àñòíè ñáèðêè...
- Ðÿäêî ñúì âèæäàë ïðåïàðèðàíè æèâîòíè ïî êúùèòå, êàçàõ.
- Çàâèñè îò òîâà êàêâè êúùè ïîñåùàâàòå. Èëè êàêâè çèìíèöè.
- ×å êîé äúðæè ïðåïàðèðàíè æèâîòíè â çèìíèêà ñè?
- Íÿêîè ãî ïðàâÿò. Íå âñè÷êè ñâåòèëèùà ñà íà îòêðèòî ïîä ñëúíöåòî èëè ëóíàòà. Íÿìàì äîâåðèå â òîçè âèä êëèåíòè, íî, íàëè ðàçáèðàòå, ðàáîòàòà... Íå ìè õàðåñâàò ïîäçåìèÿòà.
- È çàòîâà ñå ðàçõîæäàòå â òÿõ?
- Ïðîâåðÿâàì ãè. Íÿìàì äîâåðèå â ïîäçåìèÿòà, íî èñêàì äà ãè ðàçáåðà. À âúçìîæíîñòèòå íå ñà òîëêîâà ìíîãî: ùå êàæåòå, ðèìñêèòå êàòàêîìáè. Íÿìà âå÷å ìèñòåðèÿ â òÿõ, ïúëíè ñà ñ òóðèñòè è ãè êîíòðîëèðà Öúðêâàòà. Êàíàëèòå íà Ïàðèæ... Áèëè ëè ñòå â òÿõ? ×îâåê ìîæå äà ãè ïîñåòè â ïîíåäåëíèê, ñðÿäà è ïîñëåäíàòà ñúáîòà íà ìåñåöà, âõîä îòêúì ìîñòà Àëìà. È òå ñà òóðèñòè÷åñêè îáåêò. Ðàçáèðà ñå, è â Ïàðèæ èìà êàòàêîìáè è ïîäçåìèÿ, à äà íå ãîâîðèì çà ìåòðîòî. Áèëè ëè ñòå íà óëèöà Ëàôàéåò 145?
- Íå ñúì, ïðèçíàâàì ñè.
- Ìàëêî å íàñòðàíè, ìåæäó Èçòî÷íàòà è Ñåâåðíàòà ãàðà. Ñãðàäàòà íà ïðúâ ïîãëåä íå ïðàâè âïå÷àòëåíèå. Ñàìî àêî ÷îâåê âíèìàòåëíî ñå âãëåäà, çàáåëÿçâà, ÷å äúðâåíèòå âðàòè ñà âñúùíîñò æåëåçíè, à ñòàèòå çàä ïðîçîðöèòå íå ñà îáèòàâàíè îò âåêîâå. Íèêîãà íå ñâåòÿò. Íî õîðàòà îòìèíàâàò è íèùî íå çàáåëÿçâàò.
- Êàêâî íå çàáåëÿçâàò?
- ×å êúùàòà å èçêóñòâåíà. Åäíà ôàñàäà, ñàìî âúíøíîñò áåç ïîêðèâ, áåç íèùî. Ïðàçíà. Âñúùíîñò å èçõîä íà øàõòà. Ñëóæè çà âåíòèëàöèÿ íà ìåñòíîòî ìåòðî. Êîãàòî ãî ðàçáåðåø, äîáèâàø ÷óâñòâîòî, ÷å ñè ïðåä âõîäà íà äîëíèÿ ñâÿò, ÷å àêî ìîæåø äà ñå ñïóñíåø ìåæäó òåçè ñòåíè, ùå ïðîíèêíåø â ïîäçåìíèÿ Ïàðèæ. Ñëó÷âàëî ìè ñå å äà ñòîÿ ñ ÷àñîâå ïðåä òåçè âðàòè, êîèòî ïðèêðèâàò Âðàòàòà íà âðàòèòå. Íà÷àëíàòà ñïèðêà çà ïúòóâàíåòî êúì öåíòúðà íà Çåìÿòà. Çàùî, ìèñëèòå, ñà íàïðàâèëè âñè÷êî òîâà?
- Êàçàõòå, ÷å å çàðàäè âåíòèëàöèÿòà.
- Ìîæåõà äà áúäàò îáèêíîâåíè òðúáè. Íå, íå, ïðåä òåçè ïîäçåìèÿ ïî÷âàì äà ïîäîçèðàì... Ðàçáèðàòå, íàëè?
Ãîâîðåéêè òàêà çà ìðàêà, ëèöåòî ìó ñÿêàø ñå îñâåòÿâàøå. Çàïèòàõ ãî çàùî íå ñå äîâåðÿâà íà ïîäçåìèÿòà.
- Çàùîòî, àêî ñúùåñòâóâàò Âëàñòåëèíèòå íà ñâåòà, òå íÿìà êúäå äà ñå íàìèðàò îñâåí ïîä çåìÿòà. Òîâà å èñòèíà, êîÿòî âñè÷êè îòãàòâàò, íî ìàëöèíà äðúçâàò äà èçêàæàò. Ìîæå áè åäèíñòâåíèÿò, êîéòî å èìàë ñìåëîñòòà äà ãî êàæå ÷åðíî íà áÿëî, å Ñåíò-Èâ Ä'Àëâåéäðå. ×óâàëè ëè ñòå çà íåãî?
Ìîæå áè áÿõ ñðåùàë èìåòî ìó â òåêñòîâåòå íà íÿêîé îò äèàáîëèñòèòå, íî ñïîìåíúò ìè áåøå ñìúòåí.
- Òîâà å òîçè, êîéòî ãîâîðè çà Àãàðòà, ïîäçåìíîòî æèëèùå íà Öàðÿ íà ñâåòà, òàéíèÿ öåíòúð íà Ñèíàðõèÿòà, êàçà Ñàëîí. - Íå ñå å ïîáîÿë, ÷óâñòâóâàë ñå å çàùèòåí. Íî âñè÷êè, êîèòî ñà ãî ïîñëåäâàëè ïóáëè÷íî, ñà áèëè îòñòðàíåíè, çàùîòî ñà çíàåëè ïðåêàëåíî ìíîãî.
Ïðîäúëæèõìå ïúòÿ ñè â òóíåëà è ãîñïîäèí Ñàëîí íå ïðåñòàâàøå äà ìè ãîâîðè, õâúðëÿéêè ðàçñåÿíè ïîãëåäè êúì âõîäîâåòå íà íîâè ðàçêëîíåíèÿ è óñòèÿòà íà íîâè êëàäåíöè, ñÿêàø òúðñåøå â ïîëóìðàêà ïîòâúðæäåíèå íà ñâîèòå ïîäîçðåíèÿ.
- Çàïèòâàëè ëè ñòå ñå íÿêîãà çàùî âñè÷êè ìîäåðíè ìåòðîïîëèè ñà ñå ðàçáúðçàëè ïðåç ìèíàëèÿ âåê äà ñòðîÿò ïîäçåìíè ãðàäñêè ìðåæè?
- Ìèñëÿ, ÷å çà äà ðàçðåøàò òðàíñïîðòíèòå ñè ïðîáëåìè.
- Êîãàòî íå å èìàëî àâòîìîáèëè, à ñàìî êàðåòè? Î÷àêâàõ ïî-ïðîíèöàòåëíî îáÿñíåíèå îò ÷îâåê ñ âàøèÿ èíòåëåêò.
- À âèå èìàòå ëè äðóãî?
- Ìîæå áè - îòâúðíà ãîñïîäèí Ñàëîí çàìèñëåíî. Íî ñÿêàø ñ òîâà èñêàøå äà ïðåêúñíå ðàçãîâîðà íè. È íàèñòèíà ñëåä ìèã ñå äîñåòè, ÷å èìàë ðàáîòà. Ïîñëå, ñëåä êàòî ñòèñíà ðúêàòà ìè, ñå ïîçàáàâè, êàòî ÷å ëè ìó áå õðóìíàëà ñëó÷àéíà ìèñúë:
- Ïî òîçè ïîâîä, îíÿ ïîëêîâíèê... Êàê ñå êàçâàøå... Îíÿ, êîéòî äîéäå ïðåäè ãîäèíè â "Ãàðàìîíä" äà âè ãîâîðè çà íÿêàêâî ñúêðîâèùå íà Òàìïëèåðèòå? Êàêâî ñòàíà ñ íåãî?
Îñòàíàõ êàòî òðåñíàò îò ãðóáîñòòà, ñ êîÿòî òîé ìè áå îòêðèë, ÷å çíàå íåùà, ñìÿòàíè îò ìåí çà ëè÷íà òàéíà. Èñêàõ äà ãî çàïèòàì îòêúäå ãè å ðàçáðàë, íî ñå óïëàøèõ. Êàçàõ ìó ñàìî óæ áåçðàçëè÷íî:
- Î, òîâà å ñòàðà ðàáîòà. Áÿõ ÿ çàáðàâèë. Íî ïî òîçè ïîâîä, çàùî êàçàõòå "ïî òîçè ïîâîä"?
- Òàêà ëè êàçàõ? À, äà, ðàçáèðà ñå, ñòðóâàøå ìè ñå, ÷å ñòå íàìåðèëè íåùî â åäíî ïîäçåìèå...
- Îòêúäå çíàåòå?
- Íå ïîìíÿ. Íÿêîé ìè êàçà. Ìîæå áè íÿêîé êëèåíò. Íî àç ñòàâàì ëþáîïèòåí, êîãàòî ñå çàãîâîðè çà ïîäçåìèÿ. Ìàíèè íà âúçðàñòòà. Ëåêà íîù.
Îòäàëå÷è ñå è ìå îñòàâè äà ðàçìèøëÿâàì íàä ñìèñúëà íà òàçè ñòðàííà ñðåùà.


52

Â íÿêîè îáëàñòè íà Õèìàëàèòå ìåæäó äâàäåñåò è äâàòà õðàìà, êîèòî ïðåäñòàâëÿâàò äâàäåñåò è äâåòå Òàéíè íà Õåðìåñ è äâàäåñåò è äâàòà çíàêà íà íÿêîè ñâåùåíè àçáóêè, Àãàðòà îáðàçóâà ìèñòè÷íàòà Íóëà, íåîòêðèâàåìîòî... Åäíà îãðîìíà øàõìàòíà äúñêà, êîÿòî ñå ïðîñòèðà â íåäðàòà íà çåìÿòà ïîä ïî÷òè âñè÷êè îáëàñòè íà Çåìíîòî Êúëáî.
(Ñåíò-Èâ Ä'Àëâåéäðå, "Ìèñèÿòà íà Èíäèÿ â Åâðîïà", Ïàðèæ, "Êàëìàí-Ëåâè", 1886, ñ. 54 è 65)


Êîãàòî ñå âúðíàõ, ðàçêàçàõ íà Áåëáî è Äèîòàëåâè çà ñðåùàòà ñè è çàïî÷íàõìå äà ðàçñúæäàâàìå íàä ðàçëè÷íè õèïîòåçè: ÷å Ñàëîí, åêñöåíòðèê è áúáðèâåö, êîéòî èçïèòâà óäîâîëñòâèå îò ìèñòåðèèòå, ñå å çàïîçíàë ñ Àðäåíòè è òîëêîâà. Èëè: ÷å Ñàëîí çíàå íåùî çà èç÷åçâàíåòî íà Àðäåíòè è ðàáîòè çà òåçè, êîèòî ñà ñïîìîãíàëè çà èç÷åçâàíåòî ìó. Òðåòà õèïîòåçà: ÷å Ñàëîí å èíôîðìàòîð íà ïîëèöèÿòà...
Ïîñëå íè çàâúðòÿ ðàáîòàòà ñ äðóãè äèàáîëèñòè è ñïîìåíúò çà Ñàëîí ñå ïðåòîïè ìåæäó òÿõ.
Íÿêîëêî äíè ïî-êúñíî Àëèå ïðèñòèãíà â ðåäàêöèÿòà, çà äà äàäå ìíåíèå çà òåêñòîâåòå, êîèòî Áåëáî ìó áåøå èçïðàòèë. Ïðåöåíÿâàøå ãè ïåäàíòè÷íî, ñòðîãî, íî è ñíèçõîäèòåëíî. Àëèå áå õèòúð, íå ìó áåøå íåîáõîäèìî ìíîãî, çà äà ðàçáåðå äâîéíàòà èãðà "Ãàðàìîíä"-"Ìàíóöèî", è íèå íå êðèåõìå îò íåãî êàêâà å èñòèíàòà. Íà ïðúâ ïîãëåä ñÿêàø ðàçáèðàøå è îïðàâäàâàøå. Óíèùîæàâàøå åäèí òåêñò ñ íÿêîëêî îñòðè çàáåëåæêè è ïîñëå, ñ èçòúí÷åí öèíèçúì, ïðåäëàãàøå ñúîòâåòíèÿò àâòîð äà ïðåìèíå êúì "Ìàíóöèî".
Çàïèòàõ ãî êàêâî ìîæå äà ìè êàæå çà Àãàðòà è çà Ñåíò-Èâ Ä'Àëâåéäðå.
- Ñåíò-Èâ Ä'Àëâåéäðå ëè?.. - îòâúðíà. Ñòðàíåí ÷îâåê áåç ñúìíåíèå, îùå îò ìëàä ñå äâèæåøå ñðåä ïðèâúðæåíèöèòå íà Ôàáð ä'Îëèâå [225]. Áåøå îáèêíîâåí ÷èíîâíèê â ìèíèñòåðñòâîòî íà âúòðåøíèòå ðàáîòè, íî ìíîãî àìáèöèîçåí... Íå íè íàïðàâè äîáðî âïå÷àòëåíèå, êîãàòî ñå îæåíè çà Ìàðè-Âèêòîàð, íî...
Àëèå íå óñïÿ äà ñå ñäúðæè. Áåøå ìèíàë â ïúðâî ëèöå. Òîâà âå÷å áÿõà ñïîìåíè.
- Êîÿ å Ìàðè-Âèêòîàð? - çàïèòà Áåëáî. - Îáîæàâàì êëþêèòå.
- Ìàðè-Âèêòîàð äüî Ðèñíè÷, êðàñàâèöà îò îáêðúæåíèåòî íà èìïåðàòðèöà Éîæåíè [226]. Íî êîãàòî ñå ñðåùíà ñúñ Ñåíò-Èâ, ìèíàâàøå ïåòäåñåòòå. À òîé íÿìàøå îùå è òðèäåñåò. Áðàêúò áåøå â íåèí óùúðá, ðàçáèðà ñå. Íå ñàìî, íî çà äà ìó îñèãóðè òèòëà, êóïè âå÷å íå ñè ñïîìíÿì êàêâè çåìè, ïðèíàäëåæàëè íÿêîãà íà íÿêàêúâ ìàðêèç Ä'Àëâåéäðå. Ïî òîçè íà÷èí íàøèÿò ïðèÿòåë ñå ñäîáè ñ òèòëàòà, à â Ïàðèæ ñå ïååõà êóïëåòè çà "æèãîëîòî". È òúé êàòî ìîæåøå äà æèâåå îò ðåíòàòà, òîé ñå ïîñâåòè íà ñâîÿòà ìå÷òà. Áåøå ñè âòúëïèë, ÷å òðÿáâà äà îòêðèå òàêàâà ïîëèòè÷åñêà ôîðìóëà, êîÿòî äà äîâåäå äî ïî-õàðìîíè÷íî îáùåñòâî. Ñèíàðõèÿòà êàòî ïðîòèâîâåñ íà äèêòàòóðàòà. Åäíî åâðîïåéñêî îáùåñòâî, óïðàâëÿâàíî îò òðè ñúâåòà, â êîèòî äà áúäàò ïðåäñòàâåíè èêîíîìè÷åñêàòà âëàñò, ñúäîïðîèçâîäñòâîòî è äóõîâíàòà âëàñò, òîåñò ðåëèãèèòå è íàóêàòà. Åäíà ïðîñâåòåíà îëèãàðõèÿ, êîÿòî äà èçìåñòè êëàñîâàòà áîðáà. Êàêâî ëè íå ñìå ÷óâàëè!
- À Àãàðòà?
- Ðàçïðàâÿøå, ÷å âåäíúæ áèë ïîñåòåí îò òàéíñòâåí àôãàíèñòàíåö, íÿêàêúâ Õàäæè Øàðèïô, êîéòî âåðîÿòíî íå å áèë àôãàíèñòàíåö, çàùîòî èìåòî å ïî-ñêîðî àëáàíñêî... Òà òîé çíà÷è ìó îòêðèë òàéíàòà çà ñåäàëèùåòî íà Öàðÿ íà Ñâåòà - ìàêàð ÷å Ñåíò-Èâ íèêîãà íå ñïîìåíà òîçè èçðàç, ïî-êúñíî äðóãèòå ãî ïîäåõà - Àãàðòà, Íåîòêðèâàåìîòî.
- Íî êúäå ñå ãîâîðÿò òåçè íåùà?
- Â "Ìèñèÿòà íà Èíäèÿ â Åâðîïà". Åäèí òðóä, êîéòî å îêàçàë ãîëÿìî âëèÿíèå âúðõó ñúâðåìåííàòà ïîëèòè÷åñêà ìèñúë. Â Àãàðòà ñúùåñòâóâàëè ïîäçåìíè ãðàäîâå, à ïîä òÿõ, â ïîñîêà êúì öåíòúðà íà çåìÿòà, èìàëî ïåò õèëÿäè ïóíäèòè, êîèòî ÿ óïðàâëÿâàëè - î÷åâèäíî öèôðàòà ïåò õèëÿäè íàïîìíÿ õåðìåòè÷íèòå êîðåíè íà åçèêà íà âåäèòå, êàêòî òå íè ó÷àò. À âñåêè êîðåí å ìàãè÷åñêà éåðîãðàìà, ñâúðçàíà ñ åäíà íåáåñíà ñèëà è ñ ïðîòèâîñòîåíåòî íà åäíà àäñêà ñèëà. Öåíòðàëíèÿò êóïîë íà Àãàðòà îòâúòðå ñå îñâåòÿâàë îò ñâîåãî ðîäà îãëåäàëà, ïðåç êîèòî ïðîíèêâàëà ñâåòëèíàòà, íî ñàìî ïðåç åíõàðìîíè÷íàòà ãàìà íà öâåòîâåòå, ÷èéòî ñëúí÷åâ ñïåêòúð îò íàøèòå òðóäîâå ïî ôèçèêà ïðåäñòàâëÿâà ñàìî äèàòîíè÷íàòà é ÷àñò. Ìúäðåöèòå íà Àãàðòà èçñëåäâàò âñè÷êè ñâåùåíè åçèöè, çà äà äîñòèãíàò äî óíèâåðñàëíèÿ åçèê, åçèêà âàòàí. Êîãàòî çàñåãíàò òâúðäå äúëáîêè òàéíè, ñå èçäèãàò íàä çåìÿòà, ëåâèòèðàéêè íàãîðå, è àêî äðóãàðèòå èì íå ãè çàäúðæàëè, ìîæåëè äà ñè ðàçáèÿò ÷åðåïèòå â ñâîäà íà êóïîëà. Ïðèãîòîâëÿâàëè ñâåòêàâèöèòå, íàñî÷âàëè öèêëè÷íèòå òîêîâå íà èíòåðïîëàðíèòå è èíòåðòðîïèêàëíèòå ôëóèäè, èíòåðôåðåíöèàëíèòå îòêëîíåíèÿ â ðàçëè÷íèòå îáëàñòè íà äúëæèíèòå è øèðèíèòå íà çåìíîòî êúëáî. Ïîäáèðàëè âèäîâåòå è áèëè ñúçäàëè ìàëêè, íî èçêëþ÷èòåëíî ñúâúðøåíè æèâîòíè ñ ãúðáîâå íà êîñòåíóðêè, ñ æúëò êðúñò â ñðåäàòà íà êîðóáàòà è ñ ïî åäíà óñòà è åäíî îêî íà äâàòà é êðàÿ. Ìíîãîêðàêè æèâîòíè, êîèòî ìîæåëè äà ñå äâèæàò âúâ âñè÷êè ïîñîêè. Â Àãàðòà âåðîÿòíî ñà ñå ñêðèëè Òàìïëèåðèòå, ñëåä êàòî áèëè ðàçïðúñíàòè, è îòòàì èçâúðøâàëè ñâîèòå íàáëþäåíèÿ íàä ñâåòà. Äðóãî?
- Àìà... Ñåðèîçíî ëè å ðàçïðàâÿë òåçè íåùà?
- Ìèñëÿ, ÷å å ïðèåìàë âñè÷êî áóêâàëíî. Îòíà÷àëî ãî ñìÿòàõìå çà íåíîðìàëåí, ïîñëå ñè äàäîõìå ñìåòêà, ÷å íàìåêâà, ìîæå áè ïî ïðîðî÷åñêè íà÷èí, çà íÿêàêâî îêóëòíî óïðàâëåíèå íà èñòîðèÿòà. Íàëè íÿêîè êàçâàò, ÷å èñòîðèÿòà å êúðâàâà è áåçñìèñëåíà çàãàäêà? Íå å âúçìîæíî, âåðîÿòíî èìà íÿêàêâà öåë. Ìîæå áè ñúùåñòâóâà íÿêàêúâ Ðàçóì. Çàòîâà íåïðåäóáåäåíè õîðà ñà âÿðâàëè, âåêîâå íàðåä, âúâ Âëàñòåëèíèòå, â Óïðàâíèöèòå, â Öàðÿ íà Ñâåòà, íå òîëêîâà êàòî ôèçè÷åñêà ëè÷íîñò, à ïî-ñêîðî êàòî ðîëÿ, åäíà êîëåêòèâíà ðîëÿ, âúïëúùåíèåòî, ïîíÿêîãà âðåìåííî, íà åäíî Ïîñòîÿííî Íàìåðåíèå. Íåùî, ñ êîåòî áåçóñëîâíî ñà èìàëè êîíòàêò èç÷åçíàëèòå äíåñ âåëèêè ìîíàøåñêè è ðèöàðñêè îðäåíè.
- À âèå âÿðâàòå ëè?
- Ìíîãî ïî-óðàâíîâåñåíè îò íåãî õîðà òúðñÿò Íåïîçíàòèòå Óïðàâíèöè.
- È íàìèðàò ëè ãè?
Àëèå ñå çàñìÿ òèõî, äîáðîäóøíî.
- Íèìà Íåïîçíàòèòå Óïðàâíèöè ùÿõà äà áúäàò òàêèâà, àêî ñå ïðåäñòàâÿõà íà ïúðâèÿ ñðåùíàò? Ãîñïîäà, òðÿáâà äà ðàáîòèì. Èìàì îùå åäèí ðúêîïèñ è ïî ñòðàííî ñúâïàäåíèå òîé ñå îòíàñÿ òúêìî äî òàéíèòå îáùåñòâà.
- Ñòðóâà ëè? - çàïèòà Áåëáî.
- Íèùî îñîáåíî. Íî çà "Ìàíóöèî" ñòàâà.



53

Òúé êàòî íå ìîæå äà óïðàâëÿâà çåìíèòå ñúäáèíè, çàùîòî ïðàâèòåëñòâàòà ùå ñå ïðîòèâîïîñòàâÿò, òàçè ñêðèòà îðãàíèçàöèÿ ìîæå äà äåéñòâóâà ñàìî ïîñðåäñòâîì òàéíè îáùåñòâà... Òàéíèòå îáùåñòâà, ñúçäàâàíè òàì, êúäåòî ñå å ÷óâñòâóâàëà íåîáõîäèìîñò, ñå ðàçäåëÿò íà ÿñíî îïðåäåëåíè è íà ïðúâ ïîãëåä ïðîòèâîñòîÿùè ãðóïè, èçïîâÿäâàùè íàé-ðàçëè÷íè ìíåíèÿ, çà äà ðúêîâîäÿò ïîîòäåëíî è òâúðäî âñè÷êè ðåëèãèîçíè, ïîëèòè÷åñêè, èêîíîìè÷åñêè è ëèòåðàòóðíè ïàðòèè, è ñå îáåäèíÿâàò, çà äà ïîëó÷àò åäèí îáù àäðåñ, â åäèí íåçíàåí öåíòúð, êúäåòî å ñêðèòà ìîãúùà ñèëà, êîÿòî ñå ñòðåìè ïî òîçè íåâèäèì íà÷èí äà óïðàâëÿâà âñè÷êè òàéíè íà çåìÿòà.
(Æ. Ì. Õüîíå-Âðîíñêè, öèòèðàí îò Ï. Ñåäèð, "Èñòîðèÿ è äîêòðèíà íà Ðîçåíêðîéöåðèòå", Ðóàí, 1932)


Åäèí äåí âèäÿõ ãîñïîäèí Ñàëîí íà âðàòàòà íà íåãîâàòà "ëàáîðàòîðèÿ". Èçâåäíúæ â ïîëóìðàêà ìè ñå ñòîðè, ÷å åé ñåãà ùå èçêðåùè êàòî êóêóìÿâêà. Ïîçäðàâè ìå êàòî ñòàð ïðèÿòåë è ìå çàïèòà êàê âúðâÿò ðàáîòèòå. Îòâúðíàõ ìó ñ ìàõâàíå íà ðúêà, óñìèõíàõ ìó ñå è îòìèíàõ.
Íî îòíîâî ìå îáçå ìèñúëòà çà Àãàðòà. Êàêòî ìè áå ðàçêàçàë Àëèå, èäåèòå íà Ñåíò-Èâ ìîæåõà äà çàïëåíÿò íÿêîé îò äèàáîëèñòèòå, íî íå è äà ãî ðàçòðåâîæàò. À â äóìèòå è èçðàæåíèåòî íà ëèöåòî íà ãîñïîäèí Ñàëîí â Ìþíõåí áÿõ ðàç÷åë òðåâîãà.
È òàêà, èçëèçàéêè, ðåøèõ äà îòñêî÷à äî áèáëèîòåêàòà è äà ïîòúðñÿ "Ìèñèÿòà íà Èíäèÿ â Åâðîïà".
Êàêòî âèíàãè â çàëàòà ñ êàðòîòåêèòå è ïðåä çàåìíîòî ãèøå èìàøå ìíîãî íàðîä. Ñ äîñòà áóòàíå ñå äîáðàõ äî êàðòîòåêàòà, êîÿòî ìè òðÿáâàøå, íàìåðèõ èíäåêñà, ïîïúëíèõ áëàíêàòà è ñå íàñî÷èõ êúì áèáëèîòåêàðÿ. Òîé ìè ñúîáùè, ÷å êíèãàòà å âçåòà è, êàêòî ñòàâà â áèáëèîòåêèòå, èçãëåæäàøå ùàñòëèâ. Íî òî÷íî â òîçè ìîìåíò ÷óõ åäèí ãëàñ çàä ãúðáà ñè:
- Òóê å, òóê å, òîêó-ùî ÿ âúðíàõ.
Îáúðíàõ ñå. Áåøå êîìèñàðÿò Äå Àíäæåëèñ.
Ïîçíàõ ãî, è òîé ìå ïîçíà - áèõ êàçàë, òâúðäå áúðçî. Áÿõ ãî âèæäàë ïðè îáñòîÿòåëñòâà, êîèòî áÿõà èçêëþ÷èòåëíè çà ìåí, äîêàòî òîé èçïúëíÿâàøå ðóòèííà çàäà÷à. Îñâåí òîâà ïî âðåìåòî íà Àðäåíòè áÿõ ïóñíàë ðÿäêà áðàäè÷êà è ïî-äúëãè êîñè. Ñòðàøíà ïàìåò!
Äàëè ìå äúðæåøå ïîä íàáëþäåíèå îòêàêòî ñå áÿõ âúðíàë? Èëè ïúê áåøå èçêëþ÷èòåëåí ôèçèîíîìèñò, ïîëèöàèòå òðÿáâà äà ðàçâèâàò ñâîÿòà íàáëþäàòåëíîñò, óìåíèåòî ñè äà çàïîìíÿò ëèöà, èìåíà...
- Ãîñïîäèí Êàçîáîí! È ÷åòåì åäíè è ñúùè êíèãè!
Ïîäàäîõ ìó ðúêà.
- Âå÷å ñúì äîêòîð, îò èçâåñòíî âðåìå. Ñåãà ìîãà äà ñå ÿâÿ íà êîíêóðñ çà ïîëèöèÿòà, êàêòî ìå ïîñúâåòâàõòå åäíà ñóòðèí. È ùå èìàì ïðåäèìñòâî, êîãàòî âçèìàì êíèãè.
- Äîñòàòú÷íî å äà äîéäåòå ïðúâ, îòãîâîðè. - Íî êíèãàòà å âúðíàòà, ìîæåòå äà ÿ âçåìåòå ñëåä ìàëêî. À ñåãà ìè ïîçâîëåòå äà âè ïî÷åðïÿ åäíî êàôå.
Ïîêàíàòà íå ìè áåøå îñîáåíî ïðèÿòíà, íî íå ìîæåõ äà ñå èçìúêíà. Ñåäíàõìå â åäíî áàð÷å íàáëèçî. Çàïèòà ìå çàùî ñå çàíèìàâàì ñ ìèñèÿòà íà Èíäèÿ è àç íàñìàëêî íå ìó îòâúðíàõ ñúñ ñúùèÿ âúïðîñ, íî ðåøèõ, ÷å ïúðâî òðÿáâà äà ñè ïîäñèãóðÿ ãúðáà. Îáÿñíèõ ìó, ÷å ïðîäúëæàâàì äà ñè ãóáÿ âðåìåòî ñ ìîèòå èçñëåäâàíèÿ âúðõó Òàìïëèåðèòå: Òàìïëèåðèòå, ñïîðåä Åøåíáàõ íàïóñíàëè Åâðîïà è çàìèíàëè çà Èíäèÿ, à íÿêîè êàçâàò, ÷å îòèøëè â öàðñòâîòî Àãàðòà. Ñåãà áåøå íåãîâ ðåä äà ñå ðàçêðèå. Çàòîâà ãî çàïèòàõ:
- Ïî-ñêîðî çàùî âèå ñå èíòåðåñóâàòå îò òåçè íåùà?
- Î, çíàåòå ëè, îòâúðíà, îòêàêòî ìå ïîñúâåòâàõòå äà ïðî÷åòà îíàçè êíèãà çà Òàìïëèåðèòå, òàçè òåìà çàïî÷íà äà ìè ñòàâà ëþáîïèòíà. Âèå ìè îáÿñíèõòå, ÷å îò Òàìïëèåðèòå àâòîìàòè÷íî ñå ñòèãà äî Àãàðòà.
Òî÷êà çà íåãî.
Ñëåä òîâà ïðîäúëæè:
- Øåãóâàì ñå. Ïîòúðñèõ òàçè êíèãà ïî äðóãè ïðè÷èíè. Òðÿáâàøå ìè, çàùîòî...Ïîêîëåáà ñå.
- Èçîáùî, êîãàòî íå ñúì íà ðàáîòà, ÷åñòî õîäÿ â áèáëèîòåêèòå. Çà äà íå ñå ïðåâúðíà â ìàøèíà, çà äà íå ñè îñòàíà ïîëèöàé, âèå ùå êàæåòå êîÿ å ïî-ìåêàòà ôîðìóëèðîâêà. Íî ðàçêàæåòå ìè êàêâî ñòàâà ñ âàñ.
Íàïðàâèõ ñè êðàòêà àâòîáèîãðàôèÿ, êàòî çàâúðøèõ ñ ÷óäåñíîòî ïðèêëþ÷åíèå íà ìåòàëèòå. Òîé ìå çàïèòà:
- Íî òàì, â òîâà èçäàòåëñòâî, à è â äðóãîòî äî íåãî, íå ñå ëè çàíèìàâàòå ñ ìèñòè÷íè íàóêè?
Îòêúäå çíàåøå çà "Ìàíóöèî"? Ñâåäåíèÿ, ñúáðàíè ïðåäè ãîäèíè, äîêàòî å äúðæàë ïîä êîíòðîë Áåëáî? Èëè îùå áåøå ïî ñëåäèòå íà Àðäåíòè?
- Ñ âñè÷êè èíäèâèäè êàòî ïîëêîâíèê Àðäåíòè, êîèòî ïîïàäàò â "Ãàðàìîíä" è êîèòî "Ãàðàìîíä" ñå ìú÷è äà ïðåõâúðëè â "Ìàíóöèî" - êàçàõ, ãîñïîäèí Ãàðàìîíä ðåøè äà ðàçðàáîòè òàçè îáëàñò. Èçãëåæäà, ÷å å ïå÷åëèâøà. Àêî òúðñèòå õîðà êàòî ñòàðèÿ ïîëêîâíèê, òàì ñ ëîïàòà äà ãè ðèíåø.
- Äà, íî Àðäåíòè èç÷åçíà. Íàäÿâàì ñå, ÷å äðóãèòå íÿìà äà ãè ñïîëåòè ñúùàòà ó÷àñò.
- Îùå íå, è ìè ñå èñêà äà êàæà "çà ñúæàëåíèå". Íî ùå çàäîâîëèòå ëè ëþáîïèòñòâîòî ìè, êîìèñàðå? Ïðåäïîëàãàì, ÷å âúâ âàøàòà ïðîôåñèÿ åäâà ëè íå âñåêè äåí ñå ñáëúñêâàòå ñ õîðà, êîèòî èç÷åçâàò, àêî íå è íåùî ïîâå÷å. Íà âñè÷êè ëè ïîñâåùàâàòå... òîëêîâà âðåìå?
Ïîãëåäíà ìå ðàçâåñåëåí.
- À êàêâî âè êàðà äà ìèñëèòå, ÷å ïîñâåùàâàì îùå âðåìå íà ïîëêîâíèê Àðäåíòè?
Äîáðå, èãðàåøå è ïðîäúëæàâàøå ñ íàääàâàíåòî. Òðÿáâàøå äà ñúáåðà ñìåëîñò äà ïîãëåäíà, à òîé òðÿáâàøå äà ñâàëè êàðòèòå ñè. Íå ãóáåøå íèùî.
- Õàéäå, õàéäå, êîìèñàðå âèå çíàåòå âñè÷êî çà "Ãàðàìîíä" è çà "Ìàíóöèî", âçèìàòå êíèãàòà çà Àãàðòà...
- Çàùî, íèìà òîãàâà Àðäåíòè âè å ãîâîðèë çà Àãàðòà?
Íîâà òî÷êà çà íåãî. È íàèñòèíà, Àðäåíòè íè ãîâîðåøå è çà Àãàðòà, äîêîëêîòî ñè ñïîìíÿì. Íî ñå èçìúêíàõ:
- Íå, íî ìíîãî äîáðå çíàåòå, ÷å ðàçêàçà íÿêàêâà èñòîðèÿ çà Òàìïëèåðèòå.
- Òî÷íî òàêà, îòâúðíà. - Íî íå áèâà äà ñè ìèñëèòå, ÷å íèå ðàáîòèì âúðõó åäèí-åäèíñòâåí ñëó÷àé, äîêàòî òîé íå áúäå ðàçêðèò. Òîâà ñòàâà ñàìî ïî òåëåâèçèÿòà. Ïîëèöàÿò å êàòî çúáîëåêàðÿ, èäâà åäèí ïàöèåíò, ïðàâèø ìó ïúðâîòî ïî÷èñòâàíå íà çúáà, ñëàãàø ìó ëåêàðñòâî è ìó íàçíà÷àâàø ÷àñ ñëåä äâå ñåäìèöè, à ìåæäóâðåìåííî ëåêóâàø îùå ñòî ïàöèåíòè. Ñëó÷àé êàòî òîçè ñ ïîëêîâíèêà ìîæå äà îñòàíå â àðõèâà ñ ãîäèíè, ïîñëå, äîêàòî ñå çàíèìàâàø ñ äðóã ñëó÷àé, èçñëóøâàéêè ïîêàçàíèåòî íà äðóã ÷îâåê, õîï, íà áÿë ñâÿò èçëèçà íåùî, ïðàâèø ìèñëîâíî êúñî ñúåäèíåíèå èëè ïúê ïîâå÷å íèêîãà íå ñå ñåùàø. È òîãàâà, äîâèæäàíå.
- À âèå êàêâî ñòå íàìåðèëè, ÷å å ñòàíàëî êúñîòî ñúåäèíåíèå?
- Íå ñòå ìíîãî òàêòè÷åí, íå ìèñëèòå ëè? Íî íÿìà íèêàêâè ìèñòåðèè, âÿðâàéòå ìè. Ïîëêîâíèêúò ñå âúðíà íà äíåâåí ðåä ñëó÷àéíî, ñëåäÿõìå åäèí òèï ïî ñúâñåì äðóãè ïðè÷èíè, è çàáåëÿçàõìå, ÷å ïîñåùàâà êëóáà "Ïèêàòðèêñ", ñèãóðíî ñòå ÷óâàëè...
- Íå, çíàÿ ñàìî ñïèñàíèåòî, íî íå è òîçè êëóá. È êàêâî ñòàâà òàì?
- Î, íèùî îñîáåíî, êðîòêè õîðà, ñàìî ëåêî îòêà÷åíè. Íî ñè ñïîìíèõ, ÷å òàì ñå âèõðåøå Àðäåíòè - óìåíèåòî íà åäèí ïîëèöàé å èìåííî â òîâà - äà ñè ñïîìíè êúäå âå÷å å ÷óâàë åäíî èìå èëè å âèæäàë åäíî ëèöå, äîðè äåñåò ãîäèíè ïî-êúñíî. Òà çàòîâà ñå çàïèòàõ êàêâî ëè ñòàâà â "Ãàðàìîíä". Òîâà å âñè÷êî.
- À êàêâî îáùî èìà êëóá "Ïèêàòðèêñ" ñ ïîëèòè÷åñêàòà ïîëèöèÿ?
- Âåðîÿòíî âàøàòà ÷èñòà ñúâåñò âè ïðàâè òîëêîâà íåïîñðåäñòâåí, íî ñòå ïðåêàëåíî ëþáîïèòåí.
- Íàëè âèå ìå ïîêàíèõòå íà êàôå?
- Òàêà å, îñâåí òîâà è äâàìàòà íå ñìå íà ðàáîòà. Ðàçáèðàòå ëè, îò îïðåäåëåíà ãëåäíà òî÷êà íà òîçè ñâÿò âñè÷êî å ñâúðçàíî ñ âñè÷êî. ("×óäåñíà ôèëîñîôåìà", êàçàõ ñè.) Íî òîâà íå çíà÷è, ÷å âñè÷êè, êîèòî ñà íàìåñåíè â ïîëèòèêàòà, çíàåòå ëè... Íàâðåìåòî çàëàâÿõìå ÷åðâåíèòå áðèãàäè â îêóïèðàíèòå ñãðàäè è ÷åðíèòå áðèãàäè â êëóáîâåòå çà áîéíè èçêóñòâà. Äíåñ ìîæå äà ñå ñëó÷è òî÷íî îáðàòíîòî. Æèâååì â ñòðàíåí ñâÿò. Óâåðÿâàì âè, çàíàÿòúò ìè áåøå ìíîãî ïî-ëåñåí ïðåäè äåñåò ãîäèíè. Äíåñ ìåæäó èäåîëîãèèòå äîðè íÿìà âå÷å ðåëèãèÿ. Ïîíÿêîãà ìè ñå èñêà äà ìèíà â îòäåëà çà áîðáà ñ íàðêîòèöèòå. Òàì ïîíå íÿêîé êàòî äðóñà, äðóñà, è òîëêîâà. Ìîæåø äà ñå îïðåø íà íåùî ñèãóðíî.
Çàìëúêíà çà ìèíóòà, ïðåäïîëàãàì, ðàçêîëåáàí. Ïîñëå èçâàäè îò äæîáà ñè áåëåæíèê, êîéòî ïðèëè÷àøå íà òðåáíèê.
- Âèæòå êàêâî, Êàçîáîí. Âèå ñå ñðåùàòå ïî ðàáîòà ñ íàé-ðàçëè÷íè ÷óäàöè, õîäèòå ïî áèáëèîòåêè äà òúðñèòå ñòðàííè êíèãè. Ïîìîãíåòå ìè. Êàêâî çíàåòå çà ñèíàðõèÿòà?
- Ñåãà âå÷å ìå õâàíàõòå íàòÿñíî. Ïî÷òè íèùî. Ñàìî ñúì ÷óâàë äà ãîâîðÿò ïî ïîâîä íà Ñåíò-Èâ è òîëêîâà.
- À êàêâî ãîâîðÿò äðóãèòå?
- Àêî äðóãèòå ãîâîðÿò íåùî, òî å áåç ìîå çíàíèå. Èñêðåíî êàçàíî, ïðèëè÷à ìè íà ôàøèçúì.
- Äà, íàèñòèíà, ìíîãî îò òåçè òåîðèè ñà âçåòè îò Àêñèîí Ôðàíñåç [227]. È àêî íåùàòà ñïèðàõà äîòóê, ùÿõ äà ñè õâúðëÿì øàïêàòà. Íàìèðàì ãðóïà, êîÿòî ãîâîðè çà ñèíàðõèÿ, è ìè ñòàâà ÿñíî ùî çà ïòèöè ñà. Íî ñå ïîðîâèõ ìàëêî ïî òîçè âúïðîñ è íàó÷èõ, ÷å êúì 1929 ãîäèíà íÿêîè ñè Âèâèàí Ïîñòåë äþ Ìàñ è Æàíà Êàíþäî îñíîâàëè ãðóïà "Ïîëàðèñ", êîÿòî ñå âäúõíîâÿâàëà îò ìèòà çà Öàðÿ íà Ñâåòà, è ïîñëå ïðåäëîæèëè íÿêàêúâ ñèíàðõè÷åñêè ïðîåêò: ñîöèàëíà ñëóæáà ñðåùó êàïèòàëèñòè÷åñêàòà ïå÷àëáà, ïðåìàõâàíå íà êëàñîâàòà áîðáà ÷ðåç êîîïåðàòèâíè äâèæåíèÿ... Ïðèëè÷à íà ñîöèàëèçúì îò òèïà íà ôàáèàíñêèÿ [228], äâèæåíèå íà ëè÷íîñòè è íà êîìóíè. È íàèñòèíà, êàêòî "Ïîëàðèñ", òàêà è èðëàíäñêèòå ôàáèàíèñòè, áèëè îáâèíåíè, ÷å ñà àãåíòè íà íÿêàêúâ ñèíàðõè÷åñêè çàãîâîð, îðãàíèçèðàí îò åâðåèòå. È êîé ãè îáâèíÿâà? Åäíî ñïèñàíèå - "Ìåæäóíàðîäåí ïðåãëåä íà òàéíèòå îáùåñòâà", ïèñàëî çà ñúùåñòâóâàíåòî íà íÿêàêúâ þäåéñêî-ìàñîíñêî-áîëøåâèøêè çàãîâîð. Ìíîãî îò íåãîâèòå ñúòðóäíèöè ñà ñâúðçàíè ñ åäíî äÿñíî èíòåãðèñòêî îáùåñòâî, îùå ïî-òàéíî, "Åëõîâè ëåñ". Ãîâîðè ñå, ÷å âñè÷êè òåçè ïîëèòèêî-ðåâîëþöèîííè îðãàíèçàöèè ñà ñàìî ïðèêðèòèå íà ñàòàíèíñêè çàãîâîð, ðúêîâîäåí îò îêóëòèñòêè êðúæåö. Ùå ìè êàæåòå: äîáðå, ñãðåøèëè ñìå, Ñåíò-Èâ âäúõíîâÿâà ðåôîðìèñòêè ãðóïè, äåñíèöàòà íå ïîäáèðà, îò âñè÷êî ïðàâè ôàøèçúì è ãè ðàçãëåæäà âñè÷êè êàòî äåìî-ïëóòî-ñîöèàë-þäåéñêè ðàçêëîíåíèÿ. Äîðè Ìóñîëèíè å ïðàâèë ñúùîòî. Íî çàùî ãè îáâèíÿâàò, ÷å ñà ðúêîâîäåíè îò îêóëòèñòêè îáùåñòâà? Äîðè îùå â ïúðâèÿ ìîìåíò, êàòî ãè âèäèø â "Ïèêàòðèêñ", ðàçáèðàø, ÷å ñà õîðà, êîèòî òâúðäå ìàëêî ñå çàìèñëÿò çà ðàáîòíè÷åñêîòî äâèæåíèå.
- È íà ìåí òàêà ìè ñå ñòðóâà. È ïîñëå?
- Ðàäâàì ñå, ÷å ñìå íà åäíî ìíåíèå. Íî êîëêîòî ïîâå÷å ÷åòà çà òîâà, òîëêîâà ïîâå÷å ñå îáúðêâàì. Ïðåç ÷åòèðèäåñåòòå ãîäèíè ñå ðàæäàò íàé-ðàçëè÷íè ãðóïè, êîèòî íàðè÷àò ñåáå ñè ñèíàðõèñòè÷åñêè, è ãîâîðÿò çà íîâ åâðîïåéñêè ðåä, ðúêîâîäåí îò ïðàâèòåëñòâî íà ìúäðåöè, ñòîÿùè íàä ïàðòèèòå. À êúäå ñå ñúáèðàò òåçè ãðóïè? Òàì, êúäåòî ñå ñúáèðàò êîëàáîðàöèîíèñòèòå îò Âèøè. Çíà÷è, ùå êàæåòå: îòíîâî ñìå ñáúðêàëè, ñèíàðõèÿòà å äÿñíà. Íî õàéäå, ñòèãà. Ñëåä êàòî èç÷åòîõ òîëêîâà ìíîãî, äàâàì ñè ñìåòêà, ÷å ñàìî ïî åäèí âúïðîñ âñè÷êè ñà åäèíîäóøíè: ñèíàðõèÿòà ñúùåñòâóâà è òàéíî ðúêîâîäè ñâåòà. Íî òóê ïúê ñå ïîÿâÿâà âúïðîñúò...
- Êàêúâ âúïðîñ?
- Òîçè, ÷å íà 23 ÿíóàðè 1937 ãîäèíà Äìèòðèé Íàâàøèí, ìàñîí è ìàðòèíèñò (íå çíàÿ êàêâî òî÷íî çíà÷è ìàðòèíèñò, íî ìè ïðèëè÷à íà åäíà îò òåçè ñåêòè), èêîíîìè÷åñêè ñúâåòíèê íà Íàðîäíèÿ ôðîíò, ñëåä êàòî çàåìàë ïîñòà äèðåêòîð íà åäíà ìîñêîâñêà áàíêà, áèë óáèò îò íÿêàêâà "Òàéíà îðãàíèçàöèÿ çà íàöèîíàëíî ðåâîëþöèîííî äåéñòâèå", ïî-èçâåñòíà êàòî "Êà÷óëêàòà", ôèíàíñèðàíà îò Ìóñîëèíè. Ðàç÷óëî ñå òîãàâà, ÷å "Êà÷óëêàòà" å ðúêîâîäåíà îò åäíà òàéíà ñèíàðõèÿ è ÷å Íàâàøèí áèë óáèò, çàùîòî ÿ ðàçêðèë. Åäèí äîêóìåíò, èçâàäåí îò ëåâèòå ñèëè, äîêàçâàë ñúùåñòâóâàíåòî ïî âðåìå íà íåìñêàòà îêóïàöèÿ íà íÿêàêúâ Ñèíàðõè÷åñêè ïàêò íà Èìïåðèÿòà, êîéòî áèë îòãîâîðåí çà ôðåíñêèÿ ïðîâàë, à òîçè ïàêò ïúê áèë èçðàç íà åäèí ëàòèíñêè ôàøèçúì îò ïîðòóãàëñêè òèï. Ïî-êúñíî ðàçáðàõ, ÷å ïàêòúò áèë ñúçäàäåí îò äâåòå äàìè - Äþ Ìàñ è Êàíþäî, è ñúäúðæàë èäåèòå, êîèòî òå áèëè ïóáëèêóâàëè è ðàçïðîñòðàíèëè íàâñÿêúäå. Íèùî òàéíî. Íî èìåííî êàòî òàéíè, äîðè êàòî ñâðúõòàéíè òåçè èäåè ñà ïðåäñòàâåíè ïðåç 1946 ãîäèíà îò íÿêîé ñè Þñîí, êîéòî ðàçêðèë åäèí ëÿâ ñèíàðõè÷åñêè ðåâîëþöèîíåí ïàêò è ãî îïèñàë â êíèãà - "Ñèíàðõèÿòà, ïðåãëåä íà äâàäåñåò è ïåò ãîäèøíàòà îêóëòíà äåéíîñò", íî ñå ïîäïèñàë... ÷àêàéòå äà ñå ñåòÿ... äà, Æîôðîà äüî Øàðíå.
- Àìà ÷å èñòîðèÿ! - âúçêëèêíàõ. - Äüî Øàðíå å ïðèÿòåëÿò íà Ìîëå, Âåëèêèÿò ìàãèñòúð íà Òàìïëèåðèòå. Çàåäíî èçãîðåëè íà êëàäàòà. Òóê èìàìå åäèí íåîòàìïëèåð, êîéòî íàïàäà äÿñíàòà ñèíàðõèÿ. Íî ñèíàðõèÿòà ñå ðàæäà â Àãàðòà, êîåòî å óáåæèùåòî íà Òàìïëèåðèòå!
- À àç êàêâî âè êàçâàõ? Ðàçáèðàòå ëè, âèå ìè äàâàòå îùå åäíà ñëåäà. Çà íåùàñòèå òÿ ìè ñëóæè ñàìî çà äà îáúðêà îùå ïîâå÷å íåùàòà. Çíà÷è òàêà: îò äÿñíî ðàçêðèâàò åäèí Ñèíàðõè÷åñêè ïàêò íà Èìïåðèÿòà, ñîöèàëèñòêè è òàåí, êîéòî íå å òàåí, íî ñúùèÿò Ñèíàðõè÷åñêè òàåí ïàêò, êàêòî âèäÿõìå, å ðàçêðèò è îòëÿâî. Çà äà ìè å ÷èñòà ñúâåñòòà, òðÿáâà äà äîáàâÿ, ÷å â êíèãèòå ïî òîçè âúïðîñ îòêðèõ íåùî ëþáîïèòíî: ïðåç 1943 ãîäèíà â íÿêîè âîåííè ñðåäè âúâ Âèøè, íàèñòèíà ñðåä ïðèâúðæåíèöèòå íà Ïåòåí, íî íàñòðîåíè àíòèãåðìàíñêè, öèðêóëèðàëè äîêóìåíòè, äîêàçâàùè, ÷å ñèíàðõèÿòà å íàöèñòêè çàãîâîð. Õèòëåð áèë Ðîçåíêðîéöåð, ïîâëèÿí îò ìàñîíèòå, êîèòî, êàêòî ñå âèæäà, òóê ïðåìèíàâàò îò þäåéñêî-áîëøåâèøêèÿ êúì èìïåðñêî-ãåðìàíñêèÿ çàãîâîð.
- Çíà÷è âñè÷êî ñè èäâà íà ìÿñòîòî.
- Äå äà áåøå òàêà. Åòî âè äðóãî ðàçêðèòèå. Ñèíàðõèÿòà å çàãîâîð íà ìåæäóíàðîäíà òåõíîêðàòñêà îðãàíèçàöèÿ. Òâúðäè ãî ïðåç 1960 ãîäèíà íÿêîé ñè Âèëìàðå â "×åòèðèíàäåñåòèÿò çàãîâîð îò 13 ìàé". Òåõíî-ñèíàðõè÷åñêèÿò çàãîâîð èìà çà öåë äà äåñòàáèëèçèðà ïðàâèòåëñòâàòà è çà äà ÿ ïîñòèãíå, ïðåäèçâèêâà âîéíè, ïîäêðåïÿ è ïîäáóæäà äúðæàâíè ïðåâðàòè, äåéñòâóâà çà ðàçöåïëåíèåòî íà ïîëèòè÷åñêèòå ïàðòèè, ïîäêëàæäàéêè áîðáèòå ìåæäó ðàçëè÷íèòå òå÷åíèÿ... Ïîçíàâàòå ëè òåçè ñèíàðõèñòè?
- Áîæå ìîé, òîâà å ÈÄÌ, Èìïåðèàëèñòè÷åñêàòà äúðæàâà íà Ìóëòèíàöèîíàëèòå, êàêòî ãè íàðè÷àõà ×åðâåíèòå áðèãàäè ïðåäè íÿêîëêî ãîäèíè...
- Ïðàâèëíî. À êàêâî áè íàïðàâèë ñåãà êîìèñàðÿò Äå Àíäæåëèñ, àêî íàìåðè íÿêúäå íåùî çà ñèíàðõèÿòà? Ïèòàì äîêòîð Êàçîáîí, ñïåöèàëèñò ïî Òàìïëèåðèòå.
- Ùå îòãîâîðÿ, ÷å ñúùåñòâóâà åäíî òàéíî îáùåñòâî ñ ðàçêëîíåíèÿ ïî öåëèÿ ñâÿò, êîåòî ðàçïðîñòðàíÿâà ñëóõà, ÷å ñúùåñòâóâà ñâåòîâåí çàãîâîð.
- Âèå ñå øåãóâàòå, íî àç...
- Íå ñå øåãóâàì. Åëàòå äà ïðî÷åòåòå ðúêîïèñèòå, êîèòî ïðèñòèãàò â "Ìàíóöèî". Íî àêî èñêàòå äà ïîëó÷èòå ïî-ðåàëèñòè÷íî òúëêóâàíèå, òî å êàòî âèöà çà çàåêâàùèÿ, êîéòî òâúðäÿë, ÷å íå ãî ïðèåëè çà ãîâîðèòåë â ðàäèîòî, çàùîòî íå áèë ïàðòèåí ÷ëåí. ×îâåê âèíàãè ñå ìú÷è äà ïðåõâúðëè íà äðóãèòå âèíàòà çà íåóñïåõà ñè, äèêòàòóðèòå âèíàãè íàìèðàò íÿêîé âúíøåí âðàã, çà äà îáåäèíÿò ñâîèòå ïîñëåäîâàòåëè. Êàêòî êàçâàøå åäèí, çà âñåêè ñëîæåí ïðîáëåì èìà åäíî ïðîñòî ðåøåíèå è òî å ãðåøíî.
- Çíà÷è àêî íàìåðÿ åäíà áîìáà â åäèí âëàê, ïðèäðóæåíà ñ ïèñìî, â êîåòî ñå ãîâîðè çà ñèíàðõèÿ, ñïîðåä âàñ òðÿáâà äà ñè êàæà, ÷å òîâà å ëåñíî ðåøåíèå íà åäèí ñëîæåí ïðîáëåì, òàêà ëè?
- Çàùî? Íàìèðàëè ëè ñòå áîìáè âúâ âëàêîâå, êîèòî... Î, èçâèíÿâàéòå. Íàèñòèíà òîâà íå å ìîÿ ðàáîòà. Íî çàùî òîãàâà ìè ãîâîðèòå òåçè íåùà?
- Çàùîòî ñå íàäÿâàõ, ÷å âèå çíàåòå ïîâå÷å îò ìåí. Çàùîòî ìîæå áè ìå óòåøàâà òîâà, ÷å è âèå íå ìîæåòå äà ðàçïëåòåòå êîíöèòå. Êàçâàòå, ÷å òðÿáâà äà ÷åòåòå ïèñàíèÿòà íà ëóäè, è ãî ñìÿòàòå çà çàãóáåíî âðåìå. Çà ìåí íå, çà ìåí òåêñòîâåòå íà âàøèòå ëóäè - êàçâàì "âàøèòå", íà âàñ, íîðìàëíèòå õîðà, ñà âàæíè òåêñòîâå. Åäèí òàêúâ òåêñò íà ëóä ìîæå äà ìè îáÿñíè êàê ðàçñúæäàâà îíçè, êîéòî ñëàãà áîìáè âúâ âëàêîâåòå. Èëè ñå áîèòå äà ñòàíåòå øïèîíèí íà ïîëèöèÿòà?
- Íå, ÷åñòíà äóìà. Âñúùíîñò ìîÿòà ïðîôåñèÿ å äà òúðñÿ èäåè â êàòàëîçè è êàðòîòåêè. Àêî ïîïàäíà íà òàêàâà ñëåäà, ùå ñå ñåòÿ çà âàñ.
Äîêàòî ñòàâàõìå, òîé èçñòðåëÿ îùå åäèí âúïðîñ:
- À ìåæäó âàøèòå ðúêîïèñè... íèêîãà ëè íå ñòå ñðåùàëè äà ñå ñïîìåíàâà çà Òðåñ?
- Êàêâî å òîâà?
- Íå çíàì. Ìîæå áè íÿêàêâà àñîöèàöèÿ èëè íåùî ïîäîáíî, íå ñúì ñèãóðåí äîðè äàëè íàèñòèíà ñúùåñòâóâà. ×óâàë ñúì ñàìî è ñå ñåòèõ çà òîâà, êàòî ãîâîðèõìå çà ëóäèòå. Òàêà å, çàíàÿòúò ìè å îòâðàòèòåëåí, íî àç èìàì íåùàñòèåòî äà ãî îáè÷àì.

Ïðèáèðàéêè ñå êúì êúùè, ñå ïèòàõ êîé èìàøå ïîëçà îò öåëèÿ òîçè ðàçãîâîð. Òîé ìè áåøå ðàçêàçàë êóï íåùà, à àç - íèùî. Àêî áÿõ ìíèòåëåí, ùÿõ äà ñè ïîìèñëÿ, ÷å ìîæå áè òîé å èçìúêíàë îò ìåí íåùî, áåç äà çàáåëåæà. Íî ÷îâåê íå áèâà äà áúäå ìíèòåëåí, èíà÷å ùå ñå ïîääàäå íà ïñèõîçàòà çà ñèíàðõè÷åñêèÿ çàãîâîð.
Êîãàòî ðàçêàçàõ òàçè èñòîðèÿ íà Ëèÿ, òÿ ìè çàÿâè:
- Ñïîðåä ìåí å áèë èñêðåí. Èñêàëî ìó ñå å äà ñè èçëåå äóøàòà. Ìèñëèø ëè, ÷å íÿêîé â ïîëèöèÿòà ùå ãî ñëóøà, êîãàòî ñå ïèòà äàëè Æàíà Êàíþäî å áèëà îò ëÿâî èëè îò äÿñíî? Èñêàë å ñàìî äà ðàçáåðå äàëè òîé ñàìèÿò íå ðàçáèðà èëè èñòîðèÿòà å íàèñòèíà ïðåêàëåíî ñëîæíà. À òè íå ñè ñúóìÿë äà ìó äàäåø åäèíñòâåíèÿ ïðàâèëåí îòãîâîð.
- Íèìà èìà òàêúâ?
- Ðàçáèðà ñå. ×å íÿìà íèùî çà ðàçáèðàíå. ×å ñèíàðõèÿòà å Áîã.
- Áîã ëè?
- Äà. ×îâå÷åñòâîòî íå ïîíàñÿ ìèñúëòà, ÷å ñâåòúò ñå å ñúçäàë ñëó÷àéíî, ïî ïîãðåøêà, ñàìî çàùîòî ÷åòèðè ñëàáîâîëåâè àòîìà ñà ñå ñáëúñêàëè íà ìîêðîòî øîñå. È çàòîâà òðÿáâà äà ñå îòêðèå êîñìè÷åñêè çàãîâîð, Áîã, àíãåëèòå èëè äÿâîëèòå. Ñèíàðõèÿòà ðàçâèâà ñúùàòà äåéíîñò â ïî-ìàëêè ìàùàáè.
- Çíà÷è å òðÿáâàëî äà ìó îáÿñíÿ, ÷å õîðàòà ïîñòàâÿò áîìáè âúâ âëàêîâåòå, çàùîòî òúðñÿò äà îòêðèÿò Áîã?
- Ìîæå áè.



54

È Êíÿçúò íà Íîùòà å áëàãîðîäíèê.
(Øåêñïèð, "Êðàë Ëèð",III, 4)


Áåøå åñåí. Åäíà ñóòðèí îòèäîõ íà óëèöà Ìàðêåçå Ãóàëäè, çàùîòî òðÿáâàøå äà ïîèñêàì ðàçðåøåíèå îò ãîñïîäèí Ãàðàìîíä äà ïîðú÷àì öâåòíè ôîòîêîïèÿ â ÷óæáèíà. Çàâàðèõ Àëèå â êàíöåëàðèÿòà íà ãîñïîæà Ãðàöèÿ, íàâåäåí íàä êàðòîòåêàòà íà àâòîðèòå â "Ìàíóöèî". Íå ãî çàãîâîðèõ, çàùîòî è áåç òîâà áÿõ çàêúñíÿë çà ñðåùàòà.
Ñëåä êàòî ïðèêëþ÷è ïðàêòè÷åñêèÿò íè ðàçãîâîð, çàïèòàõ Ãàðàìîíä êàêâî ïðàâè Àëèå â ñåêðåòàðèàòà.
- Òîé å ãåíèé, îòâúðíà ìè Ãàðàìîíä.
- ×îâåê ñ íåâåðîÿòíî òúíêî ÷óâñòâî è îãðîìíè ïîçíàíèÿ. Ïðåäè íÿêîëêî äíè ãî ïîêàíèõ íà âå÷åðÿ ñ íåêîëöèíà íàøè àâòîðè è òîé ìå ñìàÿ. Êàê óìåå äà ðàçãîâàðÿ, êàêúâ ñòèë! Áëàãîðîäíèê îò ñòàðàòà êëàñà, àðèñòîêðàò, íÿìà ãè âå÷å òàêèâà. Êàêâà åðóäèöèÿ, êàêâà êóëòóðà, íåùî ïîâå÷å, êàêâà èíôîðìàöèÿ! Ðàçêàçà íÿêîëêî ìíîãî çàáàâíè èñòîðèè çà ëè÷íîñòè îò ïðåäè ñòî ãîäèíè, êúëíà âè ñå, òàêà ñÿêàø ãè å ïîçíàâàë ëè÷íî. È çíàåòå ëè êàêâà èäåÿ ìè äàäå, êîãàòî ñå ïðèáèðàõìå? Òîé îò ïðúâ ïîãëåä ðàçáðà êàêâè ñà ìîèòå ãîñòè è âå÷å ãè ïîçíàâà ïî-äîáðå îò ìåí. Êàçà ìè, ÷å íå å íåîáõîäèìî äà ÷àêàìå àâòîðèòå íà "Ðàçáóëåíàòà Èçèäà" äà èäâàò ñàìè ïðè íàñ. Çàãóáåíî âðåìå, ìíîæåñòâî ðúêîïèñè çà ÷åòåíå è îñâåí òîâà íå ñå çíàå êîè îò àâòîðèòå ùå ñå ñúãëàñÿò äà ó÷àñòâóâàò â ðàçõîäèòå. Èìà äðóã íà÷èí äà ñå äåéñòâóâà: êàðòîòåêàòà íà âñè÷êè àâòîðè íà "Ìàíóöèî" îò ïîñëåäíèòå äâàäåñåò ãîäèíè! Ðàçáèðàòå ëè? Ïèøåì íà òåçè íàøè ñòàðè ñëàâíè àâòîðè èëè ïîíå íà îíåçè, êîèòî ñà èçêóïèëè îñòàòúêà, è èì êàçâàìå ñêúïè ãîñïîäèíå, çàïî÷íàëè ñìå åäíà ïðåñòèæíà ïîðåäèöà çà íàó÷íà è òðàäèöèîííà äóõîâíîñò. Åäèí àâòîð ñ âàøàòà ìèñëîâíà èçòúí÷åíîñò íå áè ëè ñå çàåë äà ïðîíèêíå â òàçè terra incognita? È ò.í. Êàçâàì âè, èñòèíñêè ãåíèé. Ìèñëÿ, ÷å ùå íè ïîêàíè âñè÷êè â íåäåëÿ âå÷åð. Èñêà äà íè çàâåäå â íÿêàêúâ çàìúê, íÿêàêúâ ïàëàò, äîðè íåùî êàòî ïðåêðàñíà âèëà â îêîëíîñòòà. Êàçâà, ÷å òàì ñå ñëó÷âàëè èçêëþ÷èòåëíè íåùà, íÿêàêâè ðèòóàëè, ïðàçíåíñòâà, ïîêëîíåíèÿ, ïðè êîèòî ùÿëî äà ñå ïðîèçâåæäà æèâî çëàòî èëè ñðåáðî, èëè òàì íåùî ïîäîáíî. Àáñîëþòíî íåïîçíàò ñâÿò, ñêúïè Êàçîáîí, ìàêàð ÷å âèå çíàåòå êîëêî âè óâàæàâàì çà òîâà, ÷å òúé ñòðàñòíî ñòå ñå ïîñâåòèëè íà âàøàòà íàóêà, è äîðè ñúì ìíîãî, ìíîãî óäîâëåòâîðåí îò âàøåòî ñúòðóäíè÷åñòâî - äà, çíàÿ, ùå îïðàâèì òîçè ìàëúê ïðîáëåì ñ âàøèÿ õîíîðàð, çà êîéòî ìè ñïîìåíàõòå, íå ãî çàáðàâÿì, ùå ïîãîâîðèì, êàòî ìó äîéäå âðåìåòî. Àëèå ìè êàçà, ÷å ñ íàñ ùå áúäå è îíàçè äàìà, îíàçè ÷àðîâíà äàìà, ìîæå áè íå òî÷íî êðàñàâèöà, íî ñ ïðèñúñòâèå, èìà íåùî â ïîãëåäà é... - ïðèÿòåëêàòà íà Áåëáî, êàê ñå êàçâàøå....
- Ëîðåíöà Ïåëåãðèíè.
- Ìàé ÷å äà. Èìà ëè íåùî ìåæäó íåÿ è íàøèÿ Áåëáî, à?
- Ìèñëÿ, ÷å ñà áëèçêè ïðèÿòåëè.
- Áðàâî. Òî÷íî òàêà îòãîâàðÿ åäèí áëàãîðîäíèê. Íî íå ïîïèòàõ îò ëþáîïèòñòâî, à çàùîòî çà âñè÷êè âàñ àç ñå ÷óâñòâóâàì êàòî áàùà... Å, õàéäå, íà âîéíà êàòî íà âîéíà... Äîâèæäàíå, ìîì÷åòî ìè.

Íàèñòèíà èìàõìå ñðåùà ñ Àëèå â ïîäíîæèåòî íà õúëìîâåòå, ïîòâúðäè ãî Áåëáî. Äâîéíà ñðåùà. Ïúðâàòà ÷àñò íà âå÷åðòà - ïðàçíèê âúâ âèëàòà íà íÿêàêúâ áîãàòàø Ðîçåíêðîéöåð, à ïîñëå Àëèå ùÿë äà íè çàâåäå íà åäèí êèëîìåòúð ïî-äàëå÷, êúäåòî ùÿë äà ñå ñúñòîè, åñòåñòâåíî, â ïîëóíîù, åäèí äðóèäñêè ðèòóàë, ÷èÿòî ñúùíîñò íå óòî÷íèë.
- Íî ñè ìèñëÿ, äîáàâè Áåëáî, ÷å òðÿáâà äà ïîðàáîòèì è âúðõó èñòîðèÿòà íà ìåòàëèòå, íåïðåêúñíàòî ÿ îòëàãàìå. Çàùî íå çàìèíåì â ñúáîòà çà äâà äíè â ìîÿòà ñòàðà êúùà â Õ.? Ìÿñòîòî å ïðåêðàñíî, ùå âèäèòå, ãëåäêàòà íà õúëìîâåòå ñè çàñëóæàâà óñèëèåòî. Äèîòàëåâè å ñúãëàñåí, à ìîæå áè ùå äîéäå è Ëîðåíöà. Ðàçáèðà ñå... äîâåäåòå êîãîòî ñè èñêàòå.
Íå ïîçíàâàøå Ëèÿ, íî çíàåøå, ÷å èìàì ïðèÿòåëêà. Îòâúðíàõ, ÷å ùå äîéäà ñàì. Îò äâà äíè ñå áÿõìå ñïðå÷êàëè ñ Ëèÿ. Çà åäíà ãëóïîñò, íàèñòèíà. È âñè÷êî ùåøå äà ñå îïðàâè ñëåä ñåäìèöà. Íî èçïèòâàõ íåîáõîäèìîñò äà ñå îòäàëå÷à îò Ìèëàíî çà äâà äíè.

Òàêà ïðèñòèãíàõìå â Õ. - òðèîòî îò "Ãàðàìîíä" è Ëîðåíöà Ïåëåãðèíè. Èìàøå åäèí ìîìåíò íà íàïðåæåíèå ïðè òðúãâàíåòî. Ëîðåíöà áåøå äîøëà íà ñðåùàòà, íî òî÷íî êîãàòî ñå êà÷âàøå â êîëàòà, êàçà:
- Àç ìîæå áè äà îñòàíà? Òàêà ùå ðàáîòèòå ïî-ñïîêîéíî. Ùå ñå âèäèì ïîñëå, çàåäíî ñúñ Ñèìîí.
Áåëáî, êîéòî áå ïîñòàâèë äëàíè íà êîðìèëîòî, èçïúíà ðúöåòå ñè è ãëåäàéêè ïðàâî íàïðåä, áàâíî èçðå÷å:
- Êà÷âàé ñå.
Ëîðåíöà ñåäíà äî íåãî íà ïðåäíàòà ñåäàëêà è ïðåç öåëèÿ ïúò äúðæà ðúêàòà ñè íà âðàòà íà Áåëáî, êîéòî ìúë÷àëèâî êàðàøå àâòîìîáèëà.
Õ. ñè áåøå îñòàíàëî ñúùîòî ãðàä÷å, êîåòî áå âèäÿë Áåëáî ïðåç âîéíàòà. Ìàëêî íîâè êúùè, êàçâàò çåìåäåëèåòî çàïàäàëî, çàùîòî ìëàäèòå ñå ïðåñåëèëè â ãðàäà. Ïîêàçà íè íÿêîè îò õúëìîâåòå, ñåãà ïàñèùà, êîèòî íàâðåìåòî áèëè æúëòè îò ïøåíèöà. Ñëåä åäèí çàâîé ãðàä÷åòî ñå ïîÿâÿâàøå âíåçàïíî, â ïîäíîæèåòî íà âúçâèøåíèåòî, íà êîåòî ñå íàìèðàøå êúùàòà íà Áåëáî. Âúçâèøåíèåòî áåøå íèñêî è çàä íåãî ñå èçäèãàøå âåðèãàòà íà ïî-âèñîêèòå õúëìîâå, îáâèòè â ïðîçðà÷íà ñèâêàâà ïåëåíà. Äîêàòî ñå èçêà÷âàõìå, Áåëáî íè ïîêàçà åäíî õúëì÷å íàñðåùà, à íà õúëì÷åòî - ïàðàêëèñ, îáãðàäåí îò äâà áîðà.
- "Ñòîìíàòà", êàçà. Ïîñëå äîáàâè: - Íÿìà çíà÷åíèå, ÷å íå âè ãîâîðè íèùî. Òàì ñå õîäåøå íà àíãåëñêàòà ðàçõîäêà, â ïîíåäåëíèêà ñëåä Âåëèêäåí. Ñåãà ñ êîëà ñå ñòèãà çà ïåò ìèíóòè, íî òîãàâà âúðâÿõìå ïåøà è áåøå èñòèíñêî ïîêëîíåíèå.




55

Íàðè÷àì òåàòúð (ìÿñòîòî), êúäåòî âñè÷êè äåéñòâèÿ íà ñëîâàòà è ìèñëèòå, êàêòî è îñîáåíîñòèòå íà åäíà ðå÷ è íà òåìèòå, ñà èçëîæåíè êàòî ïðåä òåàòðàëíà ïóáëèêà, ïðåä êîÿòî ñå ïðåäñòàâÿò êîìåäèè è òðàãåäèè.
(Ðîáúðò Ôëúä, "Èñòîðèÿ íà åäèíèÿ è íà äðóãèÿ ñâÿò", òîì II, òðàêòàò I, ðàçäåë II, Îïåíõàéì (?), 1620 (?), ñ. 55)


Ïðèñòèãíàõìå ïðåä âèëàòà. Òàêà íàðå÷åíàòà âèëà âñúùíîñò áåøå ãîñïîäàðñêà êúùà ñ îãðîìíè ñêëàäîâå â ïðèçåìíèÿ åòàæ, êúäåòî Àäåëèíî Êàíåïà, ñâàäëèâèÿò èñïîëè÷àð, êîéòî ïðåäàë ÷è÷îòî íà ïàðòèçàíèòå, ïðàâåë âèíî îò ëîçÿòà íà ñåìåéñòâî Êîâàñî. Ëè÷åøå ñè, ÷å îòäàâíà íå å îáèòàâàíà.
Äî íåÿ â ñåëñêà êúùóðêà îùå æèâååøå åäíà ñòàðèöà, êàêòî íè îáÿñíè Áåëáî, ëåëÿ íà Àäåëèíî - äðóãèòå äâå ëåëè íà Êàíåïà èçìðåëè, îñòàíàëà ñàìî ñòîëåòíèöàòà, êîÿòî ïîääúðæàëà çåëåí÷óêîâàòà ãðàäèíà è õðàíåëà ÷åòèðèòå êîêîøêè è ïðàñåòî. Çåìèòå áèëè ðàçïðîäàäåíè, çà äà ñå èçïëàòÿò äàíúöèòå ïî íàñëåäñòâîòî, è íèêîé íå ñè ñïîìíÿë âå÷å çà ðåêîëòàòà. Áåëáî ïî÷óêà íà âðàòàòà íà êúùè÷êàòà, ñòàðèöàòà ñå ïîêàçà íà ïðàãà, ïî÷óäè ñå èçâåñòíî âðåìå, ïðåäè äà ïîçíàå ïîñåòèòåëÿ, è êàòî ðàçáðà êîé å, øóìíî èçðàçè ïî÷èòàíèÿòà ñè. Èñêàøå äà íè ïîêàíè âúòðå, íî Áåëáî îòêàçà êàòåãîðè÷íî, ñëåä êàòî ÿ ïðåãúðíà è óñïîêîè.
Êîãàòî âëÿçîõìå âúâ âèëàòà, Ëîðåíöà çàïî÷íà äà íàäàâà ðàäîñòíè âúçêëèöàíèÿ âñåêè ïúò êîãàòî îòêðèâàøå íÿêîå ñòúëáèùå, êîðèäîð èëè ìðà÷íà ñòàÿ ñúñ ñòàðèííè ìåáåëè. Áåëáî íè ðàçâåäå èç ñòàèòå, êàòî ïîâòàðÿøå, ÷å âñåêè å ïîëó÷èë îíàçè âèëà Áîðãåçå, êîÿòî çàñëóæàâà, íî ñè ëè÷åøå, ÷å å ðàçâúëíóâàí.
- Èäâàì ïîíÿêîãà, êàçà íè òîé, íî äîñòà ðÿäêî... Ïðè òîâà òóê ñå ðàáîòè ÷óäåñíî, ïðåç ëÿòîòî å ïðîõëàäíî, à ïðåç çèìàòà äåáåëèòå ñòåíè ïðåäïàçâàò îò ñòóäà, ïúê è íàâñÿêúäå èìà ïå÷êè. Ðàçáèðà ñå, êîãàòî áÿõ ìàëúê, êàòî åâàêóèðàíè æèâååõìå ñàìî â òåçè äâå ñòðàíè÷íè ñòàè, òàì, â äúíîòî íà ãîëåìèÿ êîðèäîð. Ñåãà çàåõ êðèëîòî íà ÷è÷î ìè. Ðàáîòÿ òóê, â êàáèíåòà íà ÷è÷î Êàðëî.
Â òîçè êàáèíåò èìàøå ãîëÿìî ïèñàëèùå-ñåêðåòåð, ìàëêî ìÿñòî çà ïèñàíå è ïîâå÷å ÷åêìåäæåíöà, íèøè÷êè, òàéíèöè.
- Íÿìà äà ìîãà äà íàñòàíÿ òóê Àáóëàôèÿ, ïðîäúëæè Áåëáî. Íî âèíàãè êîãàòî èäâàì, ìàêàð è ðÿäêî, ìè å ïðèÿòíî äà ïèøà íà ðúêà, êàêòî åäíî âðåìå. Ïîêàçà íè âíóøèòåëåí øêàô: - Åòî, êîãàòî óìðà, ïîìíåòå, òóê å öÿëîòî ìè ìëàäåæêî òâîð÷åñòâî, ñòèõîòâîðåíèÿòà, êîèòî ïèøåõ íà øåñòíàäåñåò ãîäèíè, ïðîåêòèòå çà åäíà ñàãà â øåñò òîìà, êîÿòî çàìèñëÿõ íà îñåìíàäåñåò... è òàêà íàòàòúê.
- Ïîêàæè, ïîêàæè! - èçâèêà Ëîðåíöà, ïëÿñêàéêè ñ ðúöå, è ïîñëå êðàäåøêîì ñå ïðèáëèæè êúì øêàôà.
- Íå ïèïàé, ñïðÿ ÿ Áåëáî. - Íÿìà íèùî èíòåðåñíî. Äîðè àç âå÷å íå ãî îòâàðÿì. Âúâ âñè÷êè ñëó÷àè, êàòî óìðà, âñè÷êî ùå áúäå èçãîðåíî.
- Òóê ïî âñè÷êî ëè÷è, èìà ïðèçðàöè - êàçà Ëîðåíöà.
- Ñåãà äà. Íî ïî âðåìåòî íà ÷è÷î Êàðëî êúùàòà áåøå ðàäîñòíà. Ïàñòîðàëíà. Ñåãà èäâàì òóê òî÷íî çàùîòî å ñïîêîéíî. Ìíîãî å ïðèÿòíî äà ðàáîòèø âå÷åð, êîãàòî â äîëèíàòà ñå ÷óâà êó÷åøêè ëàé.
Ïîêàçà íè ñòàèòå, â êîèòî ùÿõìå äà ñïèì: íà ìåí, íà Äèîòàëåâè è íà Ëîðåíöà. Ëîðåíöà îãëåäà ñòàÿòà, äîêîñíà ãîëÿìàòà áÿëà êóâåðòþðà íà ñòàðîòî ëåãëî, ïîäóøè ÷àðøàôèòå, êàçà, ÷å ñå ÷óâñòâóâàëà êàòî â áàáèíà ïðèêàçêà, çàùîòî ìèðèøåëî íà ëàâàíäóëà, Áåëáî îòáåëÿçà, ÷å íå å âÿðíî, ìèðèøåëî ñàìî íà âëàãà, Ëîðåíöà ìó îòâúðíà, ÷å íå å âàæíî, è ïîñëå ñå ïîäïðÿ ñ ëèöå äî ñòåíàòà, ïðèòèñêàéêè ãúðäèòå è òàçà ñè, ñÿêàø èãðàåøå íà ôëèïåð, è çàïèòà:
- À àç ñàìà ëè ùå ñïÿ?
Áåëáî ïîãëåäíà âñòðàíè, íî âñòðàíè áÿõìå íèå, òîãàâà ïîãëåäíà â äðóãà ïîñîêà, ñëåä òîâà ñå îáúðíà êúì êîðèäîðà è êàçà:
- Ùå ãîâîðèì ïî-êúñíî. Âúâ âñåêè ñëó÷àé ñåãà ñè èìàø ñîáñòâåíî óáåæèùå.
Äèîòàëåâè è àç ñå îòäàëå÷èõìå, íî âñå ïàê ÷óõìå êàê Ëîðåíöà ãî ïèòà äàëè íå ñå ñðàìóâà îò íåÿ. Òîé ÿ óáåæäàâàøå, ÷å àêî íå é áèë ïðåäëîæèë ñòàÿ, òÿ ùÿëà äà ãî ïîïèòà êúäå ñïîðåä íåãî ùå ñïè.
- Àç íàïðàâèõ ïúðâàòà êðà÷êà è òè íÿìàø èçáîð, äîïúëíè òîé.
- Ïîäúë õèòðåö! - âúçêëèêíà òÿ. - Òîãàâà ùå ñè ñïÿ â ñòàÿòà.
- Äîáðå, äîáðå, íåðâèðà ñå Áåëáî, íî ñìå äîøëè äà ðàáîòèì. Äà îòèäåì íà òåðàñàòà.

Íàñòàíèõìå ñå äà ðàáîòèì íà ãîëÿìàòà òåðàñàòà, íàä êîÿòî ñå èçäèãàøå ïåðãîëà, ïðåä ÷àøè îñâåæèòåëíè íàïèòêè è ìíîãî êàôå. Àëêîõîëúò - çàáðàíåí äî âå÷åðòà.
Îò òåðàñàòà ñå âèæäàøå õúëìà ñúñ "Ñòîìíàòà", à â ïîäíîæèåòî ìó, ãîëÿìà íåóãëåäíà ïîñòðîéêà ñ äâîð è ôóòáîëíî èãðèùå. Âñè÷êî òîâà áåøå íàñåëåíî îò äðåáíè ðàçíîöâåòíè ôèãóðêè, âåðîÿòíî äåöà. Òîãàâà Áåëáî çà ïúðâè ïúò ñïîìåíà çà ïàíñèîíàòà.
- Òîâà å ïàíñèîíàòúò. Òàì äîí Òèêî ìå ó÷åøå äà ñâèðÿ. Â îðêåñòúð.
Ñïîìíèõ ñè çà òðîìïåòà, îò êîéòî Áåëáî ñå îòêàçàë åäíî âðåìå, ñëåä ñúíÿ. Çàïèòàõ:
- Íà òðîìïåò ëè?
Çà ìèã òîé ñå ñòðåñíà.
- ×å îòêúäå... À, äà, íàèñòèíà, ðàçêàçâàë ñúì âè ñúíÿ çà òðîìïåòà. Íå, äîí Òèêî ìå ó÷åøå äà ñâèðÿ íà òðîìïåò, íî â îðêåñòúðà ñâèðåõ íà ãåíèñ.
- À êàêâî å ãåíèñ?
- Å, äåòñêè ñïîìåíè. Ñåãà - íà ðàáîòà!

Íî äîêàòî ðàáîòåõìå, çàáåëÿçàõ, ÷å ÷åñòî õâúðëÿ ïîãëåä êúì ïàíñèîíàòà. Èìàõ ÷óâñòâîòî, ÷å çà äà ìîæå äà ãî ãëåäà, ãîâîðåøå çà äðóãî. Ïîíÿêîãà ïðåêúñâàøå ðàçãîâîðà:
- Òóê, äîëó, ñòàíà åäíà îò íàé-îæåñòî÷åíèòå ïðåñòðåëêè îò êðàÿ íà âîéíàòà. Â Õ. áèëà óñòàíîâåíà íåùî êàòî äîãîâîðåíîñò ìåæäó ôàøèñòèòå è ïàðòèçàíèòå. Ïðåç ïðîëåòòà ïàðòèçàíèòå îêóïèðàëè ãðàäà è ôàøèñòèòå íå èì ïðå÷åëè. Ôàøèñòèòå íå áèëè ìåñòíè, äîêàòî ïàðòèçàíèòå áèëè âñå òóêàøíè ìîì÷åòà. Â ñëó÷àé íà ñáëúñúê çíàåëè êàê äà ñå ïðîìúêâàò ìåæäó ñëúí÷îãëåäà, õðàñòàëàêà, ïëåòîâåòå. Ôàøèñòèòå ñå áàðèêàäèðàëè â ãðàäà è èçëèçàëè ñàìî çà ðàçñòðåëèòå. Ïðåç çèìàòà áèëî ïî-òðóäíî çà ïàðòèçàíèòå äà æèâåÿò â ðàâíèíàòà, íå ìîæåø äà ñå ñêðèåø, âèæäàò òå îòäàëå÷å ñðåä ñíåãà è ñ åäíà êàðòå÷íèöà ìîãàò äà òå óöåëÿò íà êèëîìåòúð. Òîãàâà ïàðòèçàíèòå ñå èçêà÷âàëè íàãîðå ïî õúëìîâåòå. È òàì îòíîâî áèëè â ñèëàòà ñè - ïîçíàâàëè ïúòåêèòå, ïðîõîäèòå, óáåæèùàòà. À ôàøèñòèòå äúðæàëè ðàâíèíàòà ïîä êîíòðîë. Íî îíàçè ïðîëåò áÿõìå â íàâå÷åðèåòî íà Îñâîáîæäåíèåòî. Òóê èìàøå îùå ôàøèñòè, íî íå ñìååõà, ìèñëÿ, äà ñå âúðíàò â ãðàäà, çàùîòî ïðåä÷óâñòâóâàõà, ÷å ïîñëåäíèÿò óäàð ùå áúäå íàíåñåí òàì, êàêòî è ñå ñëó÷è ìàëêî ïî-êúñíî, êúì äâàäåñåò è ïåòè àïðèë. Ïîäîçèðàì, ÷å ñà âëåçëè â ñïîðàçóìåíèå, ïàðòèçàíèòå èç÷àêâàëè, íå èñêàëè ñðàæåíèÿ, âå÷å ñå ÷óâñòâóâàëè ñèãóðíè, ÷å ñêîðî ùå ñå ñëó÷è íåùî, íîùåì Ðàäèî Ëîíäîí ïðåäàâàøå âñå ïî-îáíàäåæäàâàùè íîâèíè, ïðîìúêâàõà ñå ñïåöèàëíè êîäèðàíè ñúîáùåíèÿ - óòðå ùå ïðîäúëæè äà âàëè, ÷è÷î Ïèåòðî äîíåñå õëÿá è òàêèâà ïîäîáíè, ìîæå áè òè, Äèîòàëåâè, ñè ãè ÷óâàë... Èçîáùî, íàâÿðíî å ñòàíàëî íÿêàêâî íåäîðàçóìåíèå, ïàðòèçàíèòå ñà ñëåçëè, ïðåäè ôàøèñòèòå äà ñå èçòåãëÿò, íî òàêà èëè èíà÷å, åäèí äåí ñåñòðà ìè, êîÿòî áåøå íà òåðàñàòà, âëåçå âúòðå, çà äà íè êàæå, ÷å èìàëî äâàìà, êîèòî ñè èãðàåëè íà ïðåñëåäâàíêà ñ àâòîìàòè. Íèå ñå ó÷óäèõìå: ìîæå áè áÿõà äåöà, êîèòî, çà äà íå ñêó÷àÿò, ñè èãðàåõà ñ îðúæèå. Âåäíúæ íà øåãà äâå ìîì÷åòà ñòðåëÿëè è êóðøóìúò ñå çàáèë â äúíåðà íà äúðâîòî, íà êîåòî ñå áèëà îáëåãíàëà ñåñòðà ìè. Òÿ äîðè íå çàáåëÿçàëà, êàçàõà é ñúñåäèòå, íî îòòîãàâà ÿ áÿõà íàó÷èëè, êàòî âèäè íÿêîé äà ñè èãðàå ñ àâòîìàò, äà áÿãà. "Ïàê ñè èãðàÿò" - êàçà, êàòî ñå ïðèáðà, çà äà ïîêàæå êîëêî å ïîñëóøíà. Íî â òîçè ìèã ñå ÷ó ïúðâèÿò îòêîñ. Ñëåä òîâà ãî ïîñëåäâàõà âòîðè, òðåòè, îùå ìíîãî, ÷óâàõà ñå è åäèíè÷íè èçñòðåëè íà ïóøêè, ïîñëå ïàê àâòîìàòè÷íèòå òà-òà-òà, íÿêîëêî ïî-ãëóõè èçñòðåëà, à ìîæå äà áÿõà ðú÷íè áîìáè, è íàêðàÿ êàðòå÷íèöàòà. Ðàçáðàõìå, ÷å íå å èãðà. Íî íÿìàõìå âðåìå çà ðàçãîâîðè, çàùîòî âå÷å äîðè íå ñå ÷óâàõìå. Áóì, áóì, áàì, òà-òà-òà-òà. Ñãóøèõìå ñå ïîä ïåðàëíÿòà: àç, ñåñòðà ìè è ìàìà. Ïîñëå äîéäå ÷è÷î Êàðëî, ïðîïúëçÿë ïî êîðèäîðà, çà äà íè êàæå, ÷å îò íàøàòà ñòðàíà å îïàñíî, è äà ñìå îòèøëè ïðè òÿõ. Ïðåìåñòèõìå ñå â äðóãîòî êðèëî, êúäåòî ëåëÿ Êàòåðèíà ïëà÷åøå, çàùîòî áàáà áåøå íàâúí.
- Êîãàòî áàáà âè ñå îçîâàëà â åäíà íèâà ìåæäó äâà îãúíÿ...
- À òîâà îòêúäå ãî çíàåòå?
- Ðàçêàçàõòå ìè ãî ïðåç ñåäåìäåñåò è òðåòà, â äåíÿ ñëåä øåñòâèåòî.
- Åé, êàêâà ïàìåò! ×îâåê òðÿáâà äà âíèìàâà êàêâî ãîâîðè ïðåä âàñ... Äà. Íî è áàùà ìè áåøå íàâúí. Êàêòî ðàçáðàõìå ïî-êúñíî, áèë â öåíòúðà, ñêðèë ñå â åäèí âõîä è íå ìîæåë äà ñå èçìúêíå, çàùîòî îáñòðåëâàëè öÿëàòà óëèöà, à è îò êóëàòà íà êìåòñòâîòî åäèí áîåö îò ×åðíèòå áðèãàäè ñòðåëÿë ïî ïëîùàäà ñ êàðòå÷íèöà. Â ñúùèÿ âõîä ñå áèë ñêðèë è áèâøèÿò ôàøèñòêè êìåò íà ãðàäà. Â åäèí ìîìåíò êàçàë, ÷å ùå èçòè÷à äî êúùè, òðÿáâàëî ñàìî äà çàâèå çàä úãúëà. Èç÷àêàë åäèí ìîìåíò íà çàòèøèå, èçñêî÷èë îò âõîäà, ñòèãíàë äî úãúëà è áèë ïðîñòðåëÿí â ãúðáà îò êàðòå÷íèöàòà íà êóëàòà. Åìîöèîíàëíàòà ðåàêöèÿ íà áàùà ìè, êîÿòî òîé ñè áå èçðàáîòèë îùå ïðåç Ïúðâàòà ñâåòîâíà âîéíà, áåøå: ïî-äîáðå å äà ñè îñòàíåø âúâ âõîäà.
- Çíà÷è èìàø ñëàäêè ñïîìåíè îòòóê, çàáåëÿçà Äèîòàëåâè.
- Ìîæå äà íå ìè âÿðâàø, îòâúðíà Áåëáî, íî ñà ñëàäêè. Òîâà å åäèíñòâåíîòî èñòèíñêî íåùî, êîåòî ñè ñïîìíÿì.
Äðóãèòå íå ðàçáðàõà, à àç ñàìî äîëîâèõ èíòóèòèâíî - ñåãà îáà÷å çíàÿ. Îñîáåíî ïðåç òåçè ìåñåöè, êîãàòî áå ïðèíóäåí äà ñå ãìóðíå â ëúæàòà íà äèàáîëèñòèòå è ñëåä êàòî äúëãè ãîäèíè áå òðóïàë ðàçî÷àðîâàíèå îò ðîìàíòè÷íèòå èçìàìè, äíèòå, ïðåêàðàíè â Õ., èçíèêâàõà â ïàìåòòà ìó êàòî ñâÿò, â êîéòî èçñòðåëúò ñè å èçñòðåë, èëè ñå ñêðèâàø, èëè òå óëó÷âà, äâåòå ñòðàíè îò÷åòëèâî çàñòàâàò åäíà ñðåùó äðóãà, áåëÿçàíè ñúñ ñâîèòå öâåòîâå, ÷åðâåíîòî è ÷åðíîòî, íèêàêâî îáúðêâàíå, èëè ïîíå òàêà ìó ñå å ñòðóâàëî. Òðóïúò ñè å òðóï, òðóï, òðóï. À íå êàòî ïîëêîâíèê Àðäåíòè, èç÷åçíàë, íî... Ïîìèñëèõ ñè, ÷å òðÿáâà äà ìó ðàçêàæà çà ñèíàðõèÿòà, êîÿòî âå÷å å ïóñêàëà ïèïàëàòà ñè ïðåç îíåçè ãîäèíè. Íå å ëè áèëà ñèíàðõè÷åñêà ñðåùàòà ìåæäó ÷è÷î Êàðëî è Òåðöè, è äâàìàòà çàùèòàâàùè åäèí è ñúù ðèöàðñêè èäåàë, ìàêàð è íà ïðîòèâîïîëîæíè ïîçèöèè? Íî çàùî òðÿáâàøå äà ëèøàâàì Áåëáî îò íåãîâèÿ Êîìáðå [229]? Ñïîìåíèòå áÿõà ñëàäêè, çàùîòî ìó ãîâîðåõà çà åäèíñòâåíàòà èñòèíà, êîÿòî áåøå ïîçíàë, åäâà ñëåä òîâà ãî áå ñïîõîäèëî ñúìíåíèåòî. Äîáðå, ÷å êàêòî áÿõ ðàçáðàë îò ñàìèÿ íåãî, äîðè â äíèòå íà èñòèíàòà òîé å îñòàâàë ñàìî íàáëþäàòåë. Íàáëþäàâàøå â ïàìåòòà ñè âðåìåòî, êîãàòî å íàáëþäàâàë ðàæäàíåòî íà ÷óæäàòà ïàìåò, íà Èñòîðèÿòà è íà ìíîæåñòâîòî èñòîðèè, êîèòî íèêîãà òîé ñàì å íÿìàëî äà íàïèøå.
Èëè ïúê òîâà å ïðåäñòàâëÿâàëî ñúáèòèåòî íà æèâîòà ìó - ìèãúò íà ñëàâàòà, íà æèòåéñêèÿ èçáîð? Çàùîòî êàçà:
- È îñâåí òîâà ñúùèÿ òîçè äåí àç èçâúðøèõ íàé-ãîëåìèÿ ïîäâèã â æèâîòà ñè.
- Ìîÿò Äæîí Óåéí, îáàäè ñå Ëîðåíöà. - ß ðàçêàæè.
- Å, íèùî îñîáåíî. Ñëåä êàòî ïðîïúëçÿõ äî ëåëÿ è ÷è÷î, àç ñå çàèíàòèõ äà ñòîÿ ïðàâ â êîðèäîðà. Ïðîçîðåöúò å â äúíîòî, íà ïúðâèÿ åòàæ ñìå, íèêîé íå ìîæå äà ìå óëó÷è, êàçâàõ. È ñå ÷óâñòâóâàõ êàòî êàïèòàíà, êîéòî çàñòàíàë ìèðíî â êàðåòî, äîêàòî íàîêîëî ñâèñòåëè êóðøóìèòå. ×è÷î Êàðëî ñå ÿäîñà, çàâëå÷å ìå íàâúòðå äîñòà ãðóáî, àç ñå ðàçïëàêàõ, çàùîòî ìè áÿõà ïðåêúñíàëè óäîâîëñòâèåòî, è â òîçè ìèã ÷óõìå òðè èçñòðåëà, ñòúêëà ñå ñ÷óïèõà è íåùî êàòî åê, ñÿêàø íÿêîé èãðàåøå íà òåíèñ â êîðèäîðà. Åäèí êóðøóì áå âëÿçúë ïðåç ïðîçîðåöà, îòñêî÷èë áåøå îò âîäîïðîâîäíàòà òðúáà è ñå áåøå çàáèë òî÷íî íà ìÿñòîòî, êúäåòî áÿõ çàñòàíàë. Àêî ñúì ñå íàìèðàë òàì, å ùÿë äà ìå îñàêàòè. Ìîæå áè.
- Î, Áîæå, íå áèõ èñêàëà äà ñè ñàêàò! - êàçà Ëîðåíöà.
- À ìîæå áè äíåñ ùÿõ äà ñúì äîâîëåí - îòâúðíà Áåëáî.
Âñúùíîñò è òîçè ïúò íå áå íàïðàâèë èçáîð. Èçáîðúò áåøå äîøúë îò ÷è÷îòî.

Ñëåä îêîëî ÷àñ îòíîâî ñå îòêëîíè îò ðàáîòàòà.
- Ïîñëå ïî åäíî âðåìå ãîðå äîéäå Àäåëèíî Êàíåïà. Òâúðäåøå, ÷å ñìå ùåëè äà áúäåì íà ïî-ñèãóðíî äîëó â ñêëàäà. Òîé è ÷è÷î ìè íå ñè ãîâîðåõà îò ãîäèíè, íàëè âè ðàçïðàâèõ. Íî êîãàòî ñå ñëó÷è òðàãåäèÿòà, Àäåëèíî ñå âúðíà â÷îâå÷åí è ÷è÷î ìè äîðè ìó ñòèñíà ðúêàòà. Òàêà ïðåêàðàõìå åäèí ÷àñ â òúìíîòî ñðåä èçñòðåëèòå è ìèðèçìàòà íà ïðåñåí ãðîçäîâ ñîê, êîÿòî íè çàìàéâàøå ãëàâèòå. Ïîñëå îòêîñèòå ñòàíàõà ïî-ðåäêè, èçñòðåëèòå - ïðèãëóøåíè. Ðàçáðàõìå, ÷å íÿêîé îòñòúïâà, íî îùå íå çíàåõìå êîé. Äîêàòî íàé-ñåòíå îò åäíî ïðîçîð÷å, êîåòî ãëåäàøå êúì ñòðàíè÷íàòà óëè÷êà, íå ÷óõìå ãëàñ, êîéòî âèêàøå íà äèàëåêò: "Àáå, èìà ëè ãè îùå îíåçè îò ðåïóáëèêàòà?"
- Íå ìîãà äà ðàçáåðà, êàçà Ëîðåíöà.
- Â ïðèáëèçèòåëåí ïðåâîä: äæåíòúëìåíè, áúäåòå òàêà ëþáåçíè äà ìå èíôîðìèðàòå äàëè â áëèçîñò èìà îùå ïðèâúðæåíèöè íà Èòàëèàíñêàòà ñîöèàëíà ðåïóáëèêà. Ïî òîâà âðåìå ðåïóáëèêà áåøå ìðúñíà äóìà. ßâíî íÿêàêúâ ïàðòèçàíèí ïèòàøå ìèíóâà÷ èëè íÿêîãî íà ïðîçîðåöà è ñëåäîâàòåëíî óëè÷êàòà áåøå ñâîáîäíà, ôàøèñòèòå ñè áÿõà îòèøëè. Âå÷å ñå ñìðà÷àâàøå. Ìàëêî ïî-êúñíî ñå ïðèáðàõà áàùà ìè è áàáà ìè è âñåêè ðàçêàçà ñâîèòå ïðèêëþ÷åíèÿ. Ìàìà è ëåëÿ áÿõà ïðèãîòâèëè íåùî çà ÿäåíå, à ÷è÷î è Àäåëèíî Êàíåïà òúðæåñòâåíî ñè ïîæåëàâàõà "íàçäðàâå". Äî êðàÿ íà âå÷åðòà íå ÷óõìå íèùî äðóãî îñâåí äàëå÷íè îòêîñè, íÿêúäå ïî õúëìîâåòå. Ïàðòèçàíèòå ïðåñëåäâàõà áåãúëöèòå. Áÿõìå ïîáåäèëè.
Ëîðåíöà ãî öåëóíà ïî êîñàòà è Áåëáî ñáúð÷è íîñ. Çíàåøå, ÷å å ïîáåäèë ñ ïîìîùòà íà èçìàìà. Â äåéñòâèòåëíîñò áåøå ïðèñúñòâóâàë íà åäèí ôèëì. Íî çà ìèã, èçëàãàéêè ñå íà ðèñêà äà áúäå îñàêàòåí îò îòïëåñíàëèÿ ñå êóðøóì, òîé ñå áåøå âêëþ÷èë âúâ ôèëìà. Òàêà, ìåæäó äðóãîòî, êàòî ïðè ìîíòàæà, êîãàòî èíäèàíåöúò íàõëóâà íà êîí â ðàçãàðà íà àðèñòîêðàòè÷íèÿ áàë è ïèòà êúäå ñà èçáÿãàëè, íÿêîé ìó êàçâà "íàòàì" è òîé ïðåïóñâà â äðóãà èñòîðèÿ.



56

È çàïî÷íà äà ñâèðè ñ åäèí âåëèêîëåïåí òðîìïåò, è òî òàêà ñèëíî, ÷å öÿëàòà ïëàíèíà îòåêíà.
(Éîõàí Âàëåíòèí Àíäðåå, "Õèìè÷åñêàòà âåí÷àâêà íà Êðèñòèàí Ðîçåíêðîéö", Ñòðàñáóðã, "Öåöíåð", 1616, 1, ñ. 4)


Áÿõìå ñòèãíàëè äî ÷óäåñàòà íà õèäðàâëè÷íèòå ïðîâîäíèöè. Íà åäíà ãðàâþðà îò øåñòíàäåñåòè âåê, âçåòà îò "Spiritalia" [230] íà Õåðîí, ñå âèæäàøå íåùî êàòî îëòàð, íàä êîéòî áåøå ïîñòàâåí àâòîìàò, çàäâèæâàí ñ ïàðåí ìåõàíèçúì, êîéòî ñâèðåøå ñ òðîìïåò.
Âúðíàõ Áåëáî êúì ñïîìåíèòå ìó:
- À êàêâà å áèëà èñòîðèÿòà çà òîçè äîí Òè÷î èëè òàì êàêòî ìó áåøå èìåòî, êîéòî âè å ó÷èë äà ñâèðèòå íà òðîìïåò?
- Äîí Òèêî. Òàêà è íå ðàçáðàõ äàëè å áèëî ïðÿêîð èëè èñòèíñêîòî ìó èìå. Îòòîãàâà íå ñúì õîäèë â ïàíñèîíàòà. Ñúâñåì ñëó÷àéíî ïîïàäíàõ òàì: ëèòóðãèÿòà, âåðîó÷åíèåòî, èãðèòå è àêî ñïå÷åëèø, ïîëó÷àâàø êàðòèíêà íà Äîìåíèêî Ñàâèî Áëàæåíè [231], îíîâà ìîì÷å ñ èçìà÷êàíè ïàíòàëîíè îò ãðóáî ïëàòíî, êîåòî ïðåäñòàâÿò ïî ñòàòóèòå âèíàãè çàêà÷åíî çà ðàñîòî íà äîí Áîñêî [232], ñ î÷è, âäèãíàòè êúì íåáåòî, çà äà íå ÷óâà äðóãàð÷åòàòà ñè, êîèòî ãîâîðÿò íåöåíçóðíè ïðèêàçêè. Îòêðèõ, ÷å äîí Òèêî å îðãàíèçèðàë îðêåñòúð ñàìî îò äåöà ìåæäó äåñåò è ÷åòèðèíàäåñåò ãîäèíè. Íàé-ìàëêèòå ñâèðåõà íà êëàðèíåòè, îêòàâè, ñîïðàí-ñàêñîôîíè, à ïî-ãîëåìèòå ñâèðåõà íà áàñîâåòå èëè óäðÿõà áàðàáàíà. Âñè÷êè èìàõà óíèôîðìè, êàôåíèêàâè ðèçè, ñèíè ïàíòàëîíêè è áåðåòêà ñ êîçèðêà. Èñòèíñêà ìå÷òà. È àç ïîæåëàõ äà áúäà êàòî òÿõ. Äîí Òèêî êàçà, ÷å ùå ìó òðÿáâà åäèí ãåíèñ. - Ïîãëåäíà íè ñ ïðåâúçõîäñòâî è îáÿñíè:
- Íà îðêåñòðàíòñêè æàðãîí ãåíèñ îçíà÷àâà íåùî êàòî ìàëúê òðîìáîí, êîéòî âñúùíîñò ñå íàðè÷à êîíòðààëòîâà ôëèãîðíà â ìè áåìîë. Òîâà å íàé-ãëóïàâèÿò èíñòðóìåíò â öåëèÿ îðêåñòúð. Ïðàâè óìïà-óìïà-óìïà-óìïàï íà àóôòàêò, à ñëåä ïàðàïàïà-ïà-ïà-ïà-ïààà ìèíàâà â ðèòúì è ïðàâè ïà-ïà-ïà-ïà-ïà... Íî ÷îâåê ñå íàó÷àâà ëåñíî, òîé å îò ñåìåéñòâîòî íà ìåäíèòå èíñòðóìåíòè êàòî òðîìïåòà è óñòðîéñòâîòî ìó íå ñå ðàçëè÷àâà ìíîãî îò òÿõíîòî. Òðîìïåòúò èçèñêâà ïî-ãîëÿì äúõ è äîáðà ïîñòàíîâêà - íàëè çíàåòå, åäèí âèä êðúãúë ìàçîë, êîéòî ñå îáðàçóâà íà óñòíèòå, êàòî íà Àðìñòðîíã. Àêî èìàø äîáðà ïîñòàíîâêà, ïåñòèø äúõ è çâóêúò èçëèçà ÷èñò, ÿñåí, áåç äà ñå óñåùà âäèøâàíåòî; îò äðóãà ñòðàíà - âíèìàíèå, íå áèâà äà ñå èçäóâàò áóçèòå, òîâà ñòàâà ñàìî âúâ âúîáðàæåíèåòî è â êàðèêàòóðèòå.
- À òðîìïåòúò?
- Íà òðîìïåò ñå ó÷èõ ñàì, ïðåç ëåòíèòå ñëåäîáåäè, êîãàòî â öåíòðàëíèÿ ñàëîí íÿìàøå íèêîé, è ñå ñêðèâàõ íà ñöåíàòà íà ìàëêèÿ òåàòúð... Íî ñå ó÷åõ äà ñâèðÿ íà òðîìïåò ïî åðîòè÷íè ïðè÷èíè. Âèæäàòå ëè îíàçè âèëè÷êà òàì, íà îêîëî êèëîìåòúð îò ïàíñèîíàòà? Òàì æèâååøå ×å÷èëèÿ, äúùåðÿòà íà åäíà áëàãîäåòåëêà ñàëåçèàíêà. Çàòîâà âñåêè ïúò, êîãàòî îðêåñòúðúò ñâèðåøå, ïî ïðàçíèöèòå ñëåä ïðîöåñèÿòà â äâîðà íà ïàíñèîíàòà èëè ïî-÷åñòî â ñàëîíà, ïðåäè ïðåäñòàâëåíèåòî íà äðàìñúñòàâà, ×å÷èëèÿ ñ ìàéêà ñè âèíàãè ñÿäàøå íà ïî÷åòíèòå ìåñòà íà ïúðâèÿ ðåä, áëèçî äî öúðêîâíèÿ íàñòîÿòåë. Â òàêèâà ñëó÷àè îðêåñòúðúò îòêðèâàøå êîíöåðòà ñ åäèí ìàðø, êîéòî ñå êàçâàøå "Äîáðèÿò êíÿç", è ïúðâè çàñâèðâàõà òðîìïåòèòå, òðîìïåòèòå â ñè áåìîë, çëàòíè è ñðåáúðíè, èäåàëíî ëúñíàòè çà ñëó÷àÿ. Òðîìïåòèñòèòå ñòàâàõà ïðàâè è ñâèðåõà ñîëî. Ïîñëå ñÿäàõà è ãðúìâàøå îðêåñòúðúò. Åäèíñòâåíèÿò íà÷èí äà áúäà çàáåëÿçàí îò ×å÷èëèÿ áåøå äà ñâèðÿ íà òðîìïåò.
- À äðóã íà÷èí íÿìàøå ëè? - çàïèòà Ëîðåíöà ðàçíåæåíà.
- Íå, íÿìàøå. Ïúðâî àç áÿõ íà òðèíàäåñåò ãîäèíè, à òÿ - íà òðèíàäåñåò è ïîëîâèíà. Åäíî ìîìè÷å íà òðèíàäåñåò è ïîëîâèíà å âå÷å æåíà, äîêàòî ìîì÷åòî å ïèêëüî. È ïîñëå, îáè÷àøå êîíòðààëòîâèÿ ñàêñîôîíèñò, åäèí Ïàïè, îòâðàòèòåëåí è ïðîñêóáàí, ïîíå òàêà ìè ñå ñòðóâàøå, è ãëåäàøå ñàìî íåãî êàê áëåå õëåí÷àâî, çàùîòî ñàêñîôîíúò, àêî íå å â ðúöåòå íà Îðíåò Êîóëìàí è ñâèðè â îðêåñòúð, îñîáåíî àêî íà íåãî ñâèðè îòâðàòèòåëíèÿò Ïàïè, å (êàêòî ìè ñå ñòðóâàøå òîãàâà) îâ÷è è öèíè÷åí èíñòðóìåíò, ñ ãëàñ, êàê äà ãî êàæà, êàòî íà ìàíåêåíêà, êîÿòî ñå å ïðîïèëà è ñå îïèòâà äà ïðèâëå÷å êëèåíòè...
- Îòêúäå çíàåø êàê èçãëåæäàò ìàíåêåíêèòå, êîãàòî èñêàò äà ïðèâëåêàò êëèåíò?
- Êàêòî è äà å, ×å÷èëèÿ äîðè íå ïîäîçèðàøå, ÷å ñúùåñòâóâàì. Ðàçáèðà ñå, êîãàòî ñå êàòåðåõ âå÷åð ïî õúëìà, çà äà îòèäà çà ìëÿêî â åäíà ôåðìà ãîðå, ñè èçìèñëÿõ ôàíòàñòè÷íè èñòîðèè: êàê òÿ å îòâëå÷åíà îò ×åðíèòå Áðèãàäè è àç ñå ïðèòè÷âàì íà ïîìîù, çà äà ÿ ñïàñÿ, à êóðøóìèòå ñâèñòÿò êðàé óøèòå ìè è ïðàâÿò ÷àê-÷àê-÷àê â ñòúðíèùàòà çàä ìåí, è êàê é ðàçêðèâàì òîâà, êîåòî òÿ íå áè ìîãëà äà çíàå - ÷å ïîä ëúæëèâà âúíøíîñò àç âñúùíîñò ðúêîâîäÿ ñúïðîòèâàòà èç öÿëàòà îáëàñò Ìîíôåðàòî, à òÿ ïúê ìè ïðèçíàâà, ÷å âèíàãè å ðàç÷èòàëà íà ìåí, è â òîçè ìîìåíò ñå çàñðàìâàõ, çàùîòî óñåùàõ êàê ïî æèëèòå ìè ïîòè÷à ìåä - êúëíà âè ñå, íå ñå âúçáóæäàõ, áåøå íåùî ïî-ñèëíî, ïî-óæàñíî è âåëèêî, è êîãàòî ñå ïðèáèðàõ âêúùè, îòèâàõ äà ñå èçïîâÿäàì... Ìèñëÿ, ÷å ãðåõúò, ëþáîâòà è ñëàâàòà ñà â òîâà äà ñå ñïóñíåø ñ íàâúðçàíè ÷àðøàôè îò ïðîçîðåöà íà Âèëà Òðèñòå [233], êîãàòî òÿ ñå å õâàíàëà çà øèÿòà òè, âèñåéêè âúâ âúçäóõà, è òè øåïíå, ÷å âèíàãè ñè å ìå÷òàëà çà òåá. Îñòàíàëîòî å ñàìî ñåêñ, ñúâêóïÿâàíå, ïðîäúëæàâàíå íà áåçñðàìíîòî ñåìå. Íî êàêòî è äà å, àêî áÿõ ïðåìèíàë íà òðîìïåò, ×å÷èëèÿ íÿìàøå äà ìîæå äà ìå èãíîðèðà, àç, ãîðäî èçïðàâåí, ñèÿåí, à íåùàñòíèÿò ñàêñîôîíèñò, ñåäíàë íà ñòîëà. Òðîìïåòúò å áîåê, àíãåëñêè, àïîêàëèïòè÷åí, òðèóìôàëåí, âäèãà íà êðàê, äîêàòî ñàêñîôîíúò ñâèðè íà íàïîìàäåíèòå ñ áðèëÿíòèí åðãåíè îò ïîêðàéíèíèòå, çà äà òàíöóâàò, ïðèòèñíàòè äî ñâîèòå ïîòíè ìîìè÷åòà. Çàòîâà óïîðèòî ñå óïðàæíÿâàõ íà òðîìïåòà, êàòî ëóä, äîêàòî íå ðåøèõ äà ñå ÿâÿ ïðåä äîí Òèêî äà ìå ïðîñëóøà, è áÿõ êàòî Îñêàð Ëåâàíò, êîãàòî ñå ÿâÿâà çà ïúðâè ïúò â Áðîäóåé çàåäíî ñ Äæèéí Êåëè. Äîí Òèêî ìè êàçà: "Ñòàâàø çà òðîìïåòèñò, íî..."
- Íàïðàâî äðàìàòè÷íî, îáàäè ñå Ëîðåíöà. Ðàçêàçâàé, íå íè êàðàé äà çàòàÿâàìå äúõ.
- Íî òðÿáâàøå äà íàìåðÿ íÿêîé, êîéòî äà ìå çàìåñòè íà ãåíèñà. Òè ñå îïðàâÿé, êàçà ìè äîí Òèêî. È àç ñå îïðàâèõ. Òðÿáâà äà çíàåòå, äåöà, ÷å ïî òîâà âðåìå â Õ. æèâååõà äâàìà áåäíÿöè, ìîè ñúó÷åíèöè, ìàêàð ÷å áÿõà ñ äâå ãîäèíè ïî-ãîëåìè, è òîâà ìîæå äà âè ãîâîðè íåäâóñìèñëåíî çà âúçïðèåìàòåëíèòå èì âúçìîæíîñòè. Òà òåçè äâàìà þíàöè ñå íàðè÷àõà Àíèáàëå Êàíòàëàìåñà è Ïèî Áî [234]. Åäíî: èñòîðè÷åñêè âÿðíî.
- Êàêâî, êàêâî? - çàïèòà Ëîðåíöà.
Îáÿñíåíèåòî äàäîõ àç:
- Êîãàòî Åìèëèî Ñàëãàðè ðàçêàçâà èñòèíñêà ñëó÷êà (èëè ïîíå ñëó÷êà, êîÿòî ñìÿòà çà èñòèíñêà), íàïðèìåð, ÷å Ñåäÿùèÿò Áèê èçÿæäà ñúðöåòî íà ãåíåðàë Êúñòúð, â êðàÿ íà ðàçêàçà ñëàãà áåëåæêà ïîä ëèíèÿ: 1. Èñòîðè÷åñêè âÿðíî.
- Òî÷íî òàêà. È èñòîðè÷åñêè âÿðíî å, ÷å Àíèáàëå Êàíòàëàìåñà è Ïèî Áî ñå íàðè÷àõà òàêà, íî òîâà íå áåøå íàé-ëîøîòî. Áÿõà áåçäåëíèöè, êðàäöè íà êîìèêñè îò áóäêèòå çà âåñòíèöè, ñâèâàõà ãèëçè îò íàé-õóáàâèòå êîëåêöèè è îñòàâÿõà õëÿáà è ñàëàìà âúðõó êíèãàòà çà ïðèêëþ÷åíèÿ ïî íåáå è ïî ñóøà, êîÿòî òè òîêó-ùî ñè èì äàë íà çàåì è êîÿòî ñè ïîëó÷èë êàòî ïîäàðúê çà Êîëåäà. Êàíòàëàìåñà ðàçïðàâÿøå, ÷å å êîìóíèñò, Áî - ÷å å ôàøèñò, íî è äâàìàòà áÿõà ãîòîâè äà ñå ïðîäàäàò íà ïðîòèâíèêà çà åäíà ïðàøêà, ðàçêàçâàõà âèöîâå íà ñåêñóàëíà òåìàòèêà ñ íåÿñíè àíàòîìè÷íè ïîäðîáíîñòè è âäèãàõà íà óðà âñåêè, êîéòî áåøå îíàíèðàë ïðåäíàòà âå÷åð. Áÿõà ìîì÷åòà, ãîòîâè íà âñè÷êî, çàùî íå è äà ñâèðÿò? Òàêà ðåøèõ äà ãè ñúáëàçíÿ. Âúçõâàëÿâàõ ïðåä òÿõ óíèôîðìàòà íà îðêåñòðàíòèòå, âîäåõ ãè íà êîíöåðòèòå, çàãàòâàõ èì çà ëþáîâíè àâàíòþðè ñ Äúùåðèòå íà Ìàðèÿ... Ïàäíàõà â êëîïêàòà. Çàïî÷íàõ äà õîäÿ âñåêè äåí â ñàëîíà, íîñåéêè äúëãà ïðú÷êà, êàêâèòî áÿõ âèæäàë ïî èëþñòðàöèèòå â êíèãèòå çà ìèñèîíåðèòå, è ãè ÷óêàõ ñ íåÿ ïî ïðúñòèòå, êîãàòî áúðêàõà íîòèòå - ãåíèñúò èìà ñàìî òðè êëàâèøà, òðÿáâà äà ñè äâèæèø ïîêàçàëåöà, ñðåäíèÿ è áåçèìåííèÿ, âñè÷êî îñòàíàëî å âúïðîñ íà òåõíèêà, êàêòî âå÷å êàçàõ. Íÿìà ïîâå÷å äà âè îòåã÷àâàì, ìàëêè ìîè ñëóøàòåëè - òàêà äîéäå äåíÿò, êîãàòî ìîæåõ âå÷å äà ïðåäñòàâÿ íà äîí Òèêî äâàìà ãåíèñèñòè, íå áèõ êàçàë ñúâúðøåíè, íî ïîíå çà ïúðâàòà ðåïåòèöèÿ, ïîäãîòâÿíà â ïðîäúëæåíèå íà ìíîæåñòâî áåçñúííè ñëåäîáåäè, ïðèåìëèâè. Äîí Òèêî ãè ïðîñëóøà, îáëå÷å ãè â óíèôîðìà è ìå ïðåõâúðëè íà òðîìïåòà. È ñåäìèöà ïî-êúñíî, íà ïðàçíèêà íà Ìàðèÿ Ïîäêðåïèòåëêà, íà îòêðèâàíåòî íà òåàòðàëíèÿ ñåçîí ñ "Ìàëêèÿ ïàðèæàíèí", ïðåä ñïóñíàòàòà çàâåñà è ïîä ïîãëåäèòå íà âëàñòèòå, àç çàñòàíàõ ïðàâ è èçñâèðèõ íà÷àëîòî íà "Äîáðèÿò Êíÿç".
- Î, êàêâà ïðåëåñò, âúçêëèêíà Ëîðåíöà, èçïèñâàéêè äåìîíñòðàòèâíî íà ëèöåòî ñè íåæíà ðåâíîñò. - À ×å÷èëèÿ?
- Íÿìàøå ÿ. Ìîæå áè áåøå áîëíà, çíàì ëè? Íî ÿ íÿìàøå. Áåëáî îáèêîëè ñ ïîãëåä ïðèñúñòâóâàùèòå, çàùîòî â òîçè ìîìåíò ñå ÷óâñòâóâàøå êàòî àêòüîð èëè ïîíå êàòî òðóáàäóð. Èçìåðè ïàóçàòà è åäâà ñëåä òîâà ïðîäúëæè:
- Äâà äíè ïî-êúñíî äîí Òèêî èçïðàòè äà ìå ïîâèêàò è ìè îáÿñíè, ÷å Àíèáàëå Êàíòàëàìåñà è Ïèî Áî ñà ïðîâàëèëè âå÷åðòà. Íå ñâèðåëè â òàêò, ðàçñåéâàëè ñå â ïàóçèòå, çàêà÷àëè ñå, íå ñå âêëþ÷âàëè, êîãàòî òðÿáâà. "Ãåíèñúò, êàçà ìè äîí Òèêî, å ãðúáíàêúò íà îðêåñòúðà, íåãîâàòà ðèòìè÷íà ñúùíîñò, äóøàòà ìó. Îðêåñòúðúò å êàòî ñòàäî, èíñòðóìåíòèòå ñà îâöåòå, ó÷èòåëÿò å îâ÷àðÿò, íî ãåíèñúò å âÿðíîòî è áäèòåëíî êó÷å, êîåòî âîäè ñòàäîòî. Ó÷èòåëÿò ñëåäè ïðåäè âñè÷êî ãåíèñà; àêî ãåíèñúò ãî ñëåäâà, è îâöåòå ùå ãî ñëåäâàò. Ìèëè÷úê ßêîïî, ïðèíóäåí ñúì äà ïîèñêàì îò òåá ãîëÿìà æåðòâà, íî òðÿáâà äà ñå âúðíåø íà ãåíèñà çàåäíî ñ òèÿ äâàìàòà. Òè èìàø ÷óâñòâî çà ðèòúì, òðÿáâàø ìè, çà äà âîäèø ñòàäîòî. Îáåùàâàì òè, ÷å âåäíàãà ùîì ñòàíàò ñàìîñòîÿòåëíè, ùå òå ñëîæà íà òðîìïåòà." Äúëæàõ âñè÷êî íà äîí Òèêî. Ñúãëàñèõ ñå. È íà ñëåäâàùèÿ ïðàçíèê òðîìïåòèñòèòå ïàê ñå èçïðàâèõà è èçñâèðèõà íà÷àëîòî íà "Äîáðèÿò Êíÿç" ïðåä ×å÷èëèÿ, êîÿòî îòíîâî ñåäåøå íà ïúðâèÿ ðåä. À àç áÿõ ñêðèò â òúìíèíàòà, ãåíèñèñò ñðåä ãåíèñèñòèòå. Ùî ñå îòíàñÿ äî äâàìàòà ðàçáîéíèöè, òå òàêà è íå ñòàíàõà ñàìîñòîÿòåëíè. Ïîâå÷å íå ñå âúðíàõ íà òðîìïåòà. Âîéíàòà ñâúðøè, çàìèíàõìå çà ãðàäà, èçîñòàâèõ ìåäíèòå èíñòðóìåíòè è ïîâå÷å íèòî ÷óõ, íèòî âèäÿõ ×å÷èëèÿ.
- Áåäíè÷êèÿò ìè, ïðåãúðíà ãî Ëîðåíöà. - Íî òè îñòàâàì àç.
- Ìèñëåõ, ÷å ïðåäïî÷èòàø ñàêñîôîíèñòèòå, îòâúðíà Áåëáî. Ñëåä òîâà èçâè ãëàâàòà ñè êúì ðúêàòà é, ïîñòàâåíà íà ðàìîòî ìó, è ÿ öåëóíà. Ïîñëå îòíîâî ñòàíà ñåðèîçåí. - Ñåãà íà ðàáîòà. Òðÿáâà äà ñúçäàäåì åäíà èñòîðèÿ íà áúäåùåòî, à íå õðîíèêà íà èçãóáåíîòî âðåìå.

Âå÷åðòà ñå âäèãíà ãîëÿì ïðàçíèê ïî ñëó÷àé îòìåíÿíåòî íà àíòèàëêîõîëíàòà âúçáðàíà. ßêîïî ñÿêàø áå çàáðàâèë åëåãè÷íèòå ñè íàñòðîåíèÿ è ïîäõâàíà íàäïðåâàðà ñ Äèîòàëåâè. Èçìèñëÿõà àáñóðäíè ìàøèíè, çà äà îòêðèâàò íà âñÿêà êðà÷êà, ÷å òàêèâà âå÷å ñà áèëè èçîáðåòåíè. Â ïîëóíîù, ñëåä íàïðåãíàòèÿ äåí, âñè÷êè ðåøèõìå, ÷å å âðåìå äà åêñïåðèìåíòèðàìå êàêâî îçíà÷àâà äà ñå ñïè íà õúëìîâåòå.
Ëåãíàõ ñè â ñòàðèííàòà ñòàÿ, ñ ÷àðøàôè, êîèòî áÿõà äîðè ïî-âëàæíè, îòêîëêîòî ñëåäîáåäà. ßêîïî áåøå íàñòîÿë îòðàíî äà ñëîæèì "îòåöà", îíîâà ñúîðúæåíèå îò èçâèòà òåë, êîåòî ïîâäèãà çàâèâêèòå è âúðõó êîåòî ñå ñëàãà êîòëîí ñ æàðàâà - âåðîÿòíî èñêàøå äà âêóñèì âñè÷êè ïðåëåñòè íà æèâîòà âúâ âèëàòà. Íî êîãàòî âëàãàòà å ïðîíèêíàëà äúëáîêî, "îòåöúò" ñàìî ÿ èçâëè÷à íà ïîâúðõíîñòòà, ÷óâñòâóâà ñå ïðèÿòíà òîïëèíà, íî ïëàòíîòî å íàïðàâî ìîêðî. Êàêâî äà ñå ïðàâè! Çàïàëèõ åäíà ëàìïà ñ àáàæóð, îò òåçè, äåòî ñà ñ ðåñíè è â êîèòî åäíîäíåâêèòå ìàõàò ñ êðèëöà, ïðåäè äà óìðàò, êàêòî êàçâà ïîåòúò. È ñå ïîìú÷èõ äà ñå ïðèñïÿ ñ ÷åòåíå íà âåñòíèê.
Íî â ïðîäúëæåíèå íà åäèí èëè äâà ÷àñà ÷óâàõ ñòúïêè â êîðèäîðà, îòâàðÿíå è çàòâàðÿíå íà âðàòè, à ïîñëåäíèÿò çâóê, êîéòî ñòèãíà äî ìåí, áåøå ðÿçêî çàòðúøâàíå íà âðàòà. Ëîðåíöà Ïåëåãðèíè ïîñòàâÿøå íà èçïèòàíèå íåðâèòå íà Áåëáî.
Âå÷å ñå óíàñÿõ, êîãàòî ÷óõ, ÷å íÿêîé äðàñêà ïî ìîÿòà âðàòà. Íå ñå ðàçáèðàøå äàëè å æèâîòíî (íî íå áÿõ âèäÿë íèòî êîòêè, íèòî êó÷åòà) è äîáèõ ÷óâñòâîòî, ÷å å ïî-ñêîðî íåùî êàòî ïîêàíà, íàñòîÿâàíå, ïðèìàìêà. Ìîæå áè Ëîðåíöà ãî ïðàâåøå, çàùîòî çíàåøå, ÷å Áåëáî ÿ íàáëþäàâà. À ìîæå áè íå. Äî òîçè ìîìåíò áÿõ ñìÿòàë Ëîðåíöà çà ñîáñòâåíîñò íà Áåëáî, ïîíå ïî îòíîøåíèå íà ìåí, à è îòêàêòî æèâååõ ñ Ëèÿ, áÿõ ñòàíàë íå÷óâñòâèòåëåí êúì äðóãè ïðåëåñòè. Õèòðèòå ïîãëåäè, ÷åñòî ñúó÷àñòíè÷åñêè, êîèòî Ëîðåíöà ïîíÿêîãà ìè îòïðàâÿøå â ðåäàêöèÿòà èëè â áàðà, êîãàòî ñå ïîäèãðàâàøå íà Áåëáî è òúðñåøå ñúþçíèê èëè ñâèäåòåë, áÿõà ÷àñò, èëè ïîíå òàêà ñè ìèñëåõ, îò åäíà îáùà èãðà, è îñâåí òîâà Ëîðåíöà Ïåëåãðèíè èìàøå ñïîñîáíîñòòà äà ãëåäà âñåêèãî òàêà, ñÿêàø èñêàøå äà ïðîâåðè íåãîâèòå ëþáîâíè ñïîñîáíîñòè, íî ïî ñòðàíåí íà÷èí, êàòî ÷å ëè ìó êàçâàøå: "Îáè÷àì òå, íî çà äà òè äîêàæà, ÷å ñå ñòðàõóâàø..." Îíàçè íîù, êîãàòî ÷óõ òîâà äðàñêàíå ñ íîêòè ïî ëàêèðàíàòà âðàòà, èçïèòàõ íîâî óñåùàíå: îñúçíàõ, ÷å æåëàÿ Ëîðåíöà.
Ïúõíàõ ãëàâà ïîä âúçãëàâíèöàòà è ñå çàìèñëèõ çà Ëèÿ. Èñêàì äà é íàïðàâÿ äåòå, êàçàõ ñè. È âåäíàãà ùîì çàïî÷íå äà ðàçáèðà, ùå ãî íàó÷à äà ñâèðè íà òðîìïåò.



57

Íà âñÿêî òðåòî äúðâî, îò äâåòå ñòðàíè, áåøå îêà÷åíà ïî åäíà ëàìïà; åäíà âåëèêîëåïíà äåâà, è òÿ îáëå÷åíà â ñèíüî, ãè çàïàëè ñ âúëøåáíà ôàêëà è àç ñå çàáàâèõ ïîâå÷å îò íåîáõîäèìîòî, çà äà ñúçåðöàâàì çðåëèùåòî, êîåòî áåøå ñ íåîïèñóåìà êðàñîòà.
(Éîõàí Âàëåíòèí Àíäðåå, "Õèìè÷åñêàòà âåí÷àâêà íà Êðèñòèàí Ðîçåíêðîéö", Ñòðàñáóðã, "Öåöíåð", 1616, 2, ñ. 21)


Êúì îáÿä Ëîðåíöà äîéäå íà òåðàñàòà óñìèõíàòà è íè ñúîáùè, ÷å å íàìåðèëà ïðåêðàñåí âëàê, êîéòî ìèíàâàë êðàé Õ. â äâàíàäåñåò è ïîëîâèíà è ñàìî ñ åäíî ïðåõâúðëÿíå ìîæåë äà ÿ îòêàðà äî Ìèëàíî çà íÿêîëêî ÷àñà. Ïîïèòà íè äàëè ùå ÿ èçïðàòèì äî ãàðàòà.
Áåëáî ïðîäúëæè äà ðàçëèñòâà áåëåæêèòå ñè è êàçà:
- Ñòðóâà ìè ñå, ÷å Àëèå èñêàøå äà äîéäåø è òè, äîðè ìè ñå ñòðóâà, ÷å å îðãàíèçèðàë öÿëàòà åêñïåäèöèÿ ñàìî çàðàäè òåá.
- Òîëêîç ïî-çëå çà íåãî, îòâúðíà Ëîðåíöà.
- Êîé ùå ìå çàêàðà?
Áåëáî ñòàíà è ñå îáúðíà êúì íàñ:
- Ìíîãî áúðçî ùå ñå âúðíà. Ïîñëå ùå ïðîäúëæèì îùå äâà-òðè ÷àñà. Ëîðåíöà, òè èìàøå ëè ÷àíòà?
Íå çíàÿ äàëè ñà ñè êàçàëè äðóãî ïî ïúòÿ äî ãàðàòà. Áåëáî ñå âúðíà ñëåä äâàäåñåòèíà ìèíóòè è ñåäíà äà ðàáîòè, áåç äà ñïîìåíå çà ñòàíàëîòî.
Â äâà ÷àñà íàìåðèõìå åäíî ïðèÿòíî ðåñòîðàíò÷å íà ïàçàðíèÿ ïëîùàä è èçáîðúò íà ÿñòèÿòà è âèíîòî ïðèïîìíè íà Áåëáî äðóãè ñúáèòèÿ îò äåòñòâîòî ìó. Íî ãîâîðåøå, êàòî ÷å öèòèðàøå ÷óæäà áèîãðàôèÿ. Áåøå èçãóáèë ðàçêàçâà÷åñêîòî ñè âäúõíîâåíèå îò ïðåäíèÿ äåí. Ïî-êúñíî ñëåäîáåäà òðúãíàõìå çà ñðåùàòà ñ Àëèå è Ãàðàìîíä. Áåëáî êàðàøå â þãîçàïàäíà ïîñîêà è ñ âñåêè êèëîìåòúð ãëåäêàòà âñå ïîâå÷å ñå ïðîìåíÿøå. Õúëìîâåòå êðàé Õ. äîðè ïðåç êúñíàòà åñåí ñå ñòåëåõà íèñêè, ïîëåãàòè è êîëêîòî ïîâå÷å íàïðåäâàõìå, õîðèçîíòúò ñå ðàçøèðÿâàøå, âúïðåêè ÷å ñëåä âñåêè çàâîé ñå âèæäàõà âñå ïî-îñòðè âúðõîâå, ïî êîèòî ñå áÿõà âêîï÷èëè ñåëöà. Ïîìåæäó âúðõîâåòå ñå ðàçêðèâàõà áåçêðàéíè äàëíèíè, êàêòî îòáåëÿçà Äèîòàëåâè, îáðúùàéêè â ñëîâà íàøèòå îòêðèòèÿ. Òàêà, äîêàòî ñå èçêà÷âàõìå íà òðåòà ïî çàâîèòå, âñåêè ïúò, êîãàòî èçëèçàõìå îò òÿõ, ñúçèðàõìå îãðîìíè ïðîñòðàíñòâà ñ íàêúäðåí è íåïðåêúñíàò ðåëåô, êîéòî â äàëå÷íèÿ êðàé íà äîëèíàòà ïîòúâàøå â ïî÷òè çèìíà ïåëåíà. Ñÿêàø â äîëèíàòà èìàøå äþíè, à áåøå íà òâúðäå ãîëÿìà íàäìîðñêà âèñî÷èíà. Êàòî ÷å ëè ðúêàòà íà íåïîõâàòåí äåìèóðã áå íàòèñíàëà âúðõîâåòå, êîèòî ìó ñå áÿõà ñòîðèëè èçëèøíè, ïðåâðúùàéêè ãè â ãúñò ìàðìàëàä íàäàëå÷, ÷àê äî ìîðåòî, êîé çíàå, èëè äî ïîäíîæèåòî íà íàé-ñòðúìíèòå è âèñîêè ïëàíèíñêè âåðèãè.
Ïðèñòèãíàõìå â ñåëîòî, êúäåòî, â áàðà íà öåíòðàëíèÿ ïëîùàä, èìàõìå ñðåùà ñ Àëèå è Ãàðàìîíä. Êîãàòî ñúîáùèõìå, ÷å Ëîðåíöà íå å ñ íàñ, Àëèå íå îñòàíà äîâîëåí, íî ñ íèùî íå ãî ïîêàçà.
- Íàøàòà ìèëà ïðèÿòåëêà íå æåëàå äà ó÷àñòâóâà çàåäíî ñ äðóãè õîðà â òàéíñòâàòà, êîèòî ñà ÿ ñúçäàëè. Ñòðàííà ñâåíëèâîñò, íî àç ÿ ðàçáèðàì, êàçà òîé. È òîëêîâà.
Òðúãíàõìå. Íà÷åëî áåøå ìåðöåäåñúò íà Ãàðàìîíä, à íà îïàøêàòà, ðåíîòî íà Áåëáî. Ìèíàâàõìå ïî õúëìîâå è ïàäèíè, äîêàòî íàé-ñåòíå, êîãàòî âå÷å ñëúíöåòî ñå ñêðèâàøå, ïðèñòèãíàõìå ïðåä ñòðàííà ñãðàäà, èçäèãíàòà íà åäíà ñòðúìíèíà, íåùî êàòî çàìúê îò îñåìíàäåñåòè âåê, áîÿäèñàí â æúëòî, îò êîéòî ñå ðàçêëîíÿâàõà, ïîíå òàêà ìè ñå ñòîðè îòäàëå÷, íÿêîëêî òåðàñè, îêè÷åíè ñ öâåòÿ è äúðâåòà, ïèùíè âúïðåêè ñåçîíà.
Êîãàòî ñòèãíàõìå â ïîäíîæèåòî íà ñòðúìíèíàòà è ñå îçîâàõìå íà åäíà ïëîùàäêà, êúäåòî áÿõà ïàðêèðàíè ìíîãî àâòîìîáèëè, Àëèå íè äàäå çíàê äà ñïðåì è êàçà:
- Òóê ùå ïàðêèðàìå è ïðîäúëæàâàìå ïåøà.
Âå÷å áåøå ïî÷òè òúìíî. Ïúòåêàòà, ïî êîÿòî òðÿáâàøå äà ñå èçêà÷èì, áåøå îñâåòåíà îò ìíîæåñòâî ôàêëè, çàêðåïåíè îò äâåòå ñòðàíè ïî öÿëàòà é äúëæèíà.

Ñòðàííî, íî çà âñè÷êî, êîåòî ñå ñëó÷è ñëåä òîâà, îò òîçè ìîìåíò äî êúñíî ïðåç íîùòà, ïàçÿ åäíîâðåìåííî ÿñåí è îáúðêàí ñïîìåí. Ìèñëåõ ñè çà òîâà îíàçè íîù â Ïåðèñêîïà è èçïèòâàõ óñåùàíå çà ãîëÿìà áëèçîñò ìåæäó äâåòå èçæèâÿâàíèÿ. Åòî, êàçâàõ ñè, ñåãà ñè òóê, â íåîáè÷àéíà ñèòóàöèÿ, îáêðúæåí îò åäâà äîëîâèìî ñêúðöàíå íà ñòàðî äúðâî, ÷óâñòâóâàø ñå êàòî â ãðîáíèöà èëè â îãðîìåí ñúä, êúäåòî ñå èçâúðøâà íÿêàêâî ïðåîáðàçÿâàíå. Àêî ñè ïîäàäåø ãëàâàòà âúí îò êàáèíàòà, ùå âèäèø êàê â ïîëóìðàêà ïðåäìåòèòå, êîèòî äíåñ òè ñå ñòðóâàõà íåïîäâèæíè, ñå ðàçìúðäâàò êàòî åëåâçèíñêè ñåíêè ñðåä èçïàðåíèÿòà íà ÷àðîäåéñòâà. Òî÷íî òàêàâà áåøå è âå÷åðòà â çàìúêà: ñâåòëèíèòå, èçíåíàäâàùèòå âèäåíèÿ, äóìèòå, êîèòî ñå ÷óâàõà, è ïî-êúñíî, åñòåñòâåíî, òàìÿíúò, âñè÷êî ñå ñúþçÿâàøå, çà äà ìè âíóøè, ÷å ñúíóâàì ñúí, íî â íåíîðìàëíà ôîðìà, òàêà êàêòî ñìå áëèçî äî ñúáóæäàíåòî, êîãàòî ñúíóâàìå, ÷å ñúíóâàìå [235].
Íå áè òðÿáâàëî äà ñè ñïîìíÿì íèùî. Ñïîìíÿì ñè îáà÷å âñè÷êî, ñÿêàø íå àç ãî áÿõ ïðåæèâÿë, à íÿêîé ìè ãî áå ðàçêàçàë.
Íå çíàÿ äîêîëêî òîçè ñïîìåí, òúé îáúðêàíî ÿñåí, å òîâà, êîåòî ñå ñëó÷è, èëè îíîâà, êîåòî áèõ æåëàë äà ìè ñå å ñëó÷èëî, íî èìåííî òàçè âå÷åð Ïëàíúò ñå çàðîäè â íàøèòå óìîâå êàòî ñòðåìåæ äà ïðèäàäåì íÿêàêâà ôîðìà íà òîâà áåçôîðìåíî ïðåæèâÿâàíå, ïðåâðúùàéêè â èçìèñëåíà ðåàëíîñò òàçè ôàíòàçèÿ, êîÿòî ïî íå÷èÿ âîëÿ å òðÿáâàëî äà ñòàíå äåéñòâèòåëíîñò.
- Òîâà èçêà÷âàíå å ÷àñò îò ðèòóàëà, îáÿñíÿâàøå íè Àëèå, äîêàòî âúðâÿõìå íàãîðå.
- Òîâà ñà âèñÿùèòå ãðàäèíè, ñúùèòå, èëè ïî÷òè, êîèòî Ñîëîìîí äüî Êî [236] ñúçäàäå çà Õàéäåëáåðãñêèòå ïàðêîâå. Èñêàì äà êàæà çà ïàëàòèíñêèÿ âëàäåòåë Ôðèäðèõ V ïî âðåìå íà âåëèêèÿ ðîçåíêðîéöåðñêè âåê. Íÿìà ìíîãî ñâåòëèíà, íî òàêà òðÿáâà äà áúäå, çàùîòî å ïî-äîáðå äà äîëàâÿø, îòêîëêîòî äà âèæäàø: íàøèÿò äîìàêèí íå å âúçïðîèçâåë òî÷íî ïðîåêòà íà Ñîëîìîí äüî Êî, à ãî å ñúñðåäîòî÷èë â ïî-îãðàíè÷åíî ïðîñòðàíñòâî. Õàéäåëáåðãñêèÿò ïàðê å íàïîäîáÿâàë ìàêðîêîñìîñà, äîêàòî òóê òîçè, êîéòî ãî å âúçñòàíîâèë, å íàïîäîáèë ñàìî ìèêðîêîñìîñà. Ïîãëåäíåòå òàçè ïåùåðà, â ñòèëà íà èçêóñòâåíèòå ñêàëè. Áåç ñúìíåíèå ñàìî äåêîðàòèâíà. Íî Äüî Êî ìèñëåøå çà îíçè ñèìâîë îò "Áÿãàùàòà Àòàëàíòà" íà Ìèõàåë Ìàéåð, êúäåòî êîðàëúò å ôèëîñîôñêèÿò êàìúê. Äüî Êî çíàåøå, ÷å ÷ðåç ôîðìàòà íà ãðàäèíèòå ìîæå äà ñå îêàæå âëèÿíèå âúðõó çâåçäèòå, çàùîòî èìà çíàöè, êîèòî ïî ñâîÿòà êîíôèãóðàöèÿ ïîâòàðÿò õàðìîíèÿòà íà âñåëåíàòà...
- Íå÷óâàíî! - âúçêëèêíà Ãàðàìîíä.
- Íî êàê ìîæå åäíà ãðàäèíà äà îêàæå âëèÿíèå íà çâåçäèòå?
- Èìà çíàöè, êîèòî êëîíÿò åäíè êúì äðóãè, êîèòî ãëåäàò åäíè êúì äðóãè è ñå ïðåãðúùàò, è òàêà âëàñòâóâàò íàä ëþáîâòà. Òå íÿìàò, à è íå áèâà äà èìàò òî÷íà è îïðåäåëåíà ôîðìà. Âñåêè, êîéòî èçðàçÿâà ñâîÿ ãíÿâ èëè ïîëåòà íà äóõà ñè, âñúùíîñò åêñïåðèìåíòèðà ñ îïðåäåëåíè ñèëè, êàêòî ñå å ñëó÷âàëî ñ éåðîãëèôèòå íà åãèïòÿíèòå. Íå ìîæå äà ñúùåñòâóâà âðúçêà ìåæäó íàñ è áîæåñòâåíèòå ñúùåñòâà, àêî íå ñà ñèìâîëèòå, îáðàçèòå, ôèãóðèòå è äðóãè ðèòóàëíè çíàöè. Ïî ñúùàòà ïðè÷èíà áîæåñòâàòà íè ãîâîðÿò ïîñðåäñòâîì ñúíèùà è åíèãìè. Òàêèâà ñà è òåçè ãðàäèíè. Âñåêè àñïåêò íà òàçè òåðàñà âúçïðîèçâåæäà åäíî òàéíñòâî íà àëõèìè÷íàòà íàóêà, íî çà ñúæàëåíèå íèå íå ñìå â ñúñòîÿíèå äà ãî ðàç÷åòåì, íèòî ïúê íàøèÿò äîìàêèí. Ñòðàííî å òîâà íåãîâî ïîñâåùàâàíå, ùå ñå ñúãëàñèòå ñ ìåí - åäèí ÷îâåê, êîéòî ïðúñêà âñè÷êî, êîåòî å íàòðóïàë â ïðîäúëæåíèå íà ãîäèíè, çà äà ïîðú÷à èçðèñóâàíåòî íà èäåîãðàìè, ÷èéòî ñìèñúë èçîáùî íå ðàçáèðà.
Ïðîäúëæàâàõìå äà ñå èçêà÷âàìå è îò òåðàñà íà òåðàñà ãðàäèíèòå ïðîìåíÿõà êîíôèãóðàöèÿòà ñè. Íÿêîè èìàõà ôîðìà íà ëàáèðèíò, äðóãè - íà ñèìâîëè, íî ðèñóíúêúò íà ïî-äîëíèòå òåðàñè ìîæåøå äà ñå âèäè ñàìî îòãîðå, òàêà ÷å îò âèñîêî ñúçðÿõ î÷åðòàíèÿòà íà åäíà êîðîíà è äðóãè ñèìåòðè÷íè ôèãóðè, êîèòî íå ìîæåõ äà îòêðèÿ, äîêàòî ìèíàâàõ êðàé òÿõ, è êîèòî âúâ âñè÷êè ñëó÷àè íå ìîæåõ äà äåøèôðèðàì. Âñÿêà òåðàñà, ïîãëåäíàòà îò ÷îâåê, êîéòî ñå äâèæåøå êðàé æèâèÿ ïëåò, ïîðàäè åôåêòà íà ïåðñïåêòèâàòà ïðåäñòàâëÿâàøå îïðåäåëåíà ôèãóðà, íî ñàìî ïîãëåäíàòà îò ãîðíàòà òåðàñà, òÿ ïîðàæäàøå íîâè àñîöèàöèè, ÷åñòî äîðè ïðîòèâîïîëîæíè, è âñÿêî ñòúïàëî îò òàçè ïúòåêà ãîâîðåøå ïî òîçè íà÷èí íà äâà ðàçëè÷íè åçèêà â åäèí è ñúùè ìèã.
Äîêàòî ñå èçêà÷âàõìå, ìèíàâàõìå êðàé ìàëêè ïîñòðîéêè. Ôîíòàí ñ ôîðìà íà ôàëóñ, íàä êîéòî ñå èçäèãàøå íåùî êàòî àðêà èëè ïîðòàë, ñ åäèí Íåïòóí, óáèâàù äåëôèí; ïîðòàë ñ êîëîíè, íàïîìíÿùè àñèðèéñêèòå, è åäíà àðêà ñ íåîïðåäåëåíà ôîðìà, ñÿêàø íÿêîé áåøå íàñëîæèë òðèúãúëíèöè âúðõó ìíîãîúãúëíèöè è ìíîãîúãúëíèöè âúðõó òðèúãúëíèöè è íà âñåêè âðúõ áåøå ïîñòàâèë ïî åäíà ñòàòóÿ íà æèâîòíî: ëîñ, ìàéìóíà, ëúâ...
- È âñè÷êî òîâà îçíà÷àâà íåùî äðóãî, òàêà ëè? - çàïèòà Ãàðàìîíä.
- Íåñúìíåíî! Äîñòàòú÷íî å äà ðàçëèñòèòå "Ñèìâîëè÷íèÿò ñâÿò" íà Ïè÷èíåëè, êîéòî Àë÷àòî èçïðåâàðâà ñúñ ñòðàíåí ïðîðî÷åñêè áÿñ. Öÿëàòà ãðàäèíà ìîæå äà ñå ïðî÷åòå êàòî êíèãà èëè êàòî ìàãè÷åñêî çàêëèíàíèå, êîåòî å åäíî è ñúùî. Áèõòå ìîãëè äà ïðîøåïíåòå äóìèòå, êîèòî ãðàäèíàòà ïðîèçíàñÿ, àêî ãè çíàåõòå, è ùÿõòå äà ñòàíåòå ãîñïîäàð íà áåçáðîéíèòå ñèëè, êîèòî äåéñòâóâàò â ïîäëóííèÿ ñâÿò. Ãðàäèíàòà ïðåäñòàâëÿâà ìàøèíà çà îâëàäÿâàíå íà âñåëåíàòà.

Ïîêàçà íè åäíà ïåùåðà. Îãðîìíî ñòðóïâàíå íà âîäîðàñëè è ñêåëåòè íà ìîðñêè æèâîòíè, íå çíàÿ äàëè åñòåñòâåíè èëè îò ãèïñ è êàìúê... Ìÿðíà ñå åäíà íàÿäà, ïðåãúðíàëà áèê, ñ ëþñïåñòà îïàøêà íà ãîëÿìà áèáëåéñêà ðèáà, ïîëóïîòîïåíà â ïîòîêà, êîéòî èçâèðàøå îò ðàêîâèíà, êîÿòî ïúê åäèí òðèòîí äúðæåøå êàòî àìôîðà.
- Áèõ èñêàë äà ïî÷óâñòâóâàòå äúëáîêèÿ ñìèñúë íà âñè÷êî òîâà, êîåòî èíà÷å áè áèëî áàíàëíà õèäðàâëè÷íà èãðà. Äüî Êî å çíàåë äîáðå, ÷å àêî ñå âçåìå åäèí ñúä, ïúëåí ñ âîäà, è ñå çàïóøè îòãîðå, äîðè è äà ñå ïðîäóï÷è îòäîëó, âîäàòà íÿìà äà èçòå÷å. Íî àêî ñå íàïðàâè îòâîð îòãîðå, òÿ ùå áëèêíå îòäîëó.
- Ìíîãî ÿñíî - êàçàõ.
- Âúâ âòîðèÿ ñëó÷àé îòãîðå âëèçà âúçäóõ è íàòèñêà âîäàòà íàäîëó.
- Òèïè÷íî ìàòåðèàëèñòè÷íî îáÿñíåíèå, ïðè êîåòî ïðè÷èíàòà è ñëåäñòâèåòî ñè ðàçìåíÿò ìåñòàòà. Òðÿáâà äà ñå ïèòàòå íå çàùî âîäàòà èçòè÷à âúâ âòîðèÿ ñëó÷àé, à çàùî îòêàçâà äà èçòå÷å â ïúðâèÿ.
- À çàùî îòêàçâà? - ïîëþáîïèòñòâóâà Ãàðàìîíä.
- Çàùîòî, àêî èçòå÷å, â ñúäà áè îñòàíàëî ïðàçíî ïðîñòðàíñòâî, à ïðèðîäàòà èçïèòâà óæàñ îò íåãî. Nequaquam vacui [237] å ïðèíöèï íà Ðîçåíêðîéöåðèòå, êîéòî ñúâðåìåííàòà íàóêà å çàáðàâèëà.
- Ìíîãî èíòåðåñíî, êàçà Ãàðàìîíä.
- Êàçîáîí, âúâ âàøàòà ÷óäåñíà èñòîðèÿ íà ìåòàëèòå òåçè íåùà íå òðÿáâà äà ñå ïðîïóñíàò, â íèêàêúâ ñëó÷àé. È íå ìè âúçðàçÿâàéòå, ÷å âîäàòà íå áèëà ìåòàë. Òóê å íóæíî ìàëêî âúîáðàæåíèå.
- Èçâèíÿâàéòå, îáúðíà ñå Áåëáî êúì Àëèå, íî âàøèÿò àðãóìåíò å îò âèäà post hoc ergo ante hoc - ïî-êúñíîòî ïîðàæäà ïî-ðàííîòî.
- Íå òðÿáâà äà ðàçñúæäàâàìå ïî åäíîëèíåéíè ñõåìè. Âîäàòà íà òåçè ôîíòàíè íå òå÷å òàêà. Ïðèðîäàòà ïîñòúïâà èíà÷å. Òÿ íå ïîçíàâà âðåìåòî. Âðåìåòî å èçìèñëèöà íà Çàïàäà.

Äîêàòî ñå èçêà÷âàõìå, ñðåùàõìå äðóãè ãîñòè. Ñúãëåäàë íÿêîè îò òÿõ, Áåëáî ïîáóòâàøå ñ ëàêúò Äèîòàëåâè, êîéòî êîìåíòèðàøå ïîëóãëàñíî:
- Å, äà, õåðìåòè÷åñêà ôèçèîíîìèÿ.
Èìåííî ñðåä ïîêëîííèöèòå ñ òàêèâà ëèöà îòêðèõ, ìàëêî âñòðàíè îò äðóãèòå, ãîñïîäèí Ñàëîí ñ íåãîâàòà óñìèâêà íà ñòðîãà ñíèçõîäèòåëíîñò. Óñìèõíàõ ìó ñå è òîé ìè êèìíà.
- Ïîçíàâàòå ëè Ñàëîí? - çàïèòà ìå Àëèå.
- Íèìà è âèå ãî ïîçíàâàòå? - ó÷óäèõ ñå. Çà ìåí òîâà å åñòåñòâåíî, æèâååì â åäíà è ñúùà ñãðàäà. Êàêâî ìèñëèòå çà íåãî?
- Ñëàáî ãî çíàÿ. Íÿêîè ïðèÿòåëè, íà êîèòî âÿðâàì, ìè êàçâàò, ÷å áèë èíôîðìàòîð íà ïîëèöèÿòà.
Åòî çàùî Ñàëîí çíàåøå çà "Ãàðàìîíä" è çà Àðäåíòè. Êàêâà áåøå âðúçêàòà ìåæäó Ñàëîí è Äå Àíäæåëèñ? Âñå ïàê çàïèòàõ Àëèå:
- À êàêâî òúðñè åäèí èíôîðìàòîð íà ïîëèöèÿòà íà ïðàçíèê êàòî òîçè?
- Èíôîðìàòîðèòå íà ïîëèöèÿòà, îòâúðíà Àëèå, ñà íàâñÿêúäå. Âñåêè îïèò å ïîëåçåí, çà äà ñå èçìèñëè èíôîðìàöèÿ. Â ïîëèöèÿòà ÷îâåê äîáèâà òîëêîâà ïî-ãîëÿìà âëàñò, êîëêîòî ïîâå÷å íåùà çíàå èëè òâúðäè, ÷å çíàå. È íÿìà çíà÷åíèå äàëè íåùàòà ñà èñòèíñêè. Âàæíî å, ïîìíåòå òîâà, äà âëàäååø åäíà òàéíà.
- Íî çàùî Ñàëîí å ïîêàíåí òóê?
- Íàâÿðíî, äðàãè ïðèÿòåëþ, îòâúðíà Àëèå, çàùîòî íàøèÿò äîìàêèí ñëåäâà òîâà çëàòíî ïðàâèëî íà íàó÷íàòà ìèñúë, ñïîðåä êîåòî âñÿêà ãðåøêà ìîæå äà áúäå ñêðèòà íîñèòåëêà íà åäíà èñòèíà. Èñòèíñêàòà òàéíà íàóêà íå ñå áîè îò ïðîòèâîðå÷èÿòà.
- Êàçâàòå ìè, ÷å òåçè õîðà ñà åäèíîìèøëåíèöè. Quod ubique, quod ab omnibus et quod semper. [238] Ïîñâåùàâàíåòî å îòêðèâàíå íà åäíà âå÷íà ôèëîñîôèÿ.

Ôèëîñîôñòâóâàéêè òàêà, íèå ñòèãíàõìå äî ïîñëåäíàòà òåðàñà è ïîåõìå ïî åäíà êîñà ïúòåêà ïðåç îáøèðíà ãðàäèíà, êîÿòî íè îòâåäå äî âõîäà íà âèëàòà èëè, àêî èñêàòå, äâîðåöà. Íà ñâåòëèíàòà íà åäíà ôàêëà, ïî-ãîëÿìà îò äðóãèòå è çàêðåïåíà íà êîëîíà, âèäÿõìå ìîìè÷å, îáëå÷åíî â äðåõà, îñåÿíà ñúñ çëàòíè çâåçäè, êîåòî äúðæåøå â ðúêà òðîìïåò, îò îíåçè, ñ êîèòî â îïåðàòà ñâèðÿò âåñòèòåëèòå. Ñúùî êàòî â ñâåùåíèòå ïðåäñòàâëåíèÿ, â êîèòî àíãåëèòå ñå ïîÿâÿâàò îáâèòè â ïåðà îò êàðòîí, ìîìè÷åòî èìàøå íà ãúðáà ñè äâå îãðîìíè çàêðúãëåíè áåëè êðèëà ñ äâå ÷åðíè òî÷êè ïî ñðåäàòà, êîèòî ïðè äîáðà âîëÿ ìîæåõà äà ñå âúçïðèåìàò êàòî î÷è.
Ñðåùíàõìå ïðîôåñîð Êàìåñòðåñ, åäèí îò ïúðâèòå äèàáîëèñòè, êîèòî ïîñåòèõà "Ãàðàìîíä", ïðîòèâíèêà íà Ordo Templi Orientis. Òðóäíî ãî ðàçïîçíàõìå, çàùîòî ñå áåøå ìàñêèðàë ïî íà÷èí, êîéòî íè ñå ñòîðè òâúðäå ñòðàíåí, íî Àëèå çàÿâè, ÷å å ïîäõîäÿù çà ñëó÷àÿ: áåøå îáëå÷åí â áÿëà ëåíåíà äðåõà, îáøèòà ñ ÷åðâåíè êàíòîâå, ñ êðúñò íà ãúðäèòå è íà ãúðáà, à íà ãëàâàòà ñè íîñåøå ñòðàííà øàïêà îò òèïà ñåäåìíàäåñåòè âåê, çàêè÷åíà ñ ÷åòèðè ÷åðâåíè ðîçè. Êîëåíè÷è ïðåä ìîìè÷åòî ñ òðîìïåòà è èçðå÷å íÿêîëêî äóìè.
- Èñòèíà å, ïðîìúðìîðè Ãàðàìîíä. Äà, èìà íà çåìÿòà è íåáåòî íåùà...
Ïðåìèíàõìå ïîä áîãàòî óêðàñåíèÿ ïîðòàë, êîéòî ìè íàïîìíè ãðîáèùåòî Ñòàëèåíî [239]. Ãîðå, íàä ñëîæíà íåîêëàñèöèñòè÷íà àëåãîðèÿ, ïðî÷åòîõ èçäúëáàíèòå â êàìúêà äóìè CONDOLEOET 6 ET CONGRATULOR [240].
Âúòðå ãîñòèòå, âå÷å ìíîãîáðîéíè è âúçáóäåíè, ñå òðóïàõà ïðåä áþôåòà â îáøèðíîòî ïðåääâåðèå, îò êîåòî êúì ãîðíèòå åòàæè òðúãâàõà äâå ñòðàíè÷íè ñòúëáèùà. Çàáåëÿçàõ îùå íÿêîëêî ïîçíàòè ëèöà, ìåæäó êîèòî Áðàìàíòè è - êàêâà èçíåíàäà! - êîìàíäîð Äå Ãóáåðíàòèñ, "ñåôå", âå÷å èçïîëçóâàíî îò Ãàðàìîíä, íî ìîæå áè îùå íåèçïðàâåíî ïðåä óæàñÿâàùàòà íåîáõîäèìîñò äà èçêóïè âñè÷êè åêçåìïëÿðè îò ñâîÿ ïðåäíàçíà÷åí çà ïðåòîïÿâàíå øåäüîâúð, çàùîòî ïðèâåòñòâóâà ìîÿ øåô ñ ïî÷òèòåëíîñò è áëàãîäàðíîñò. Çà äà èçðàçè ïî÷èòàíèÿòà ñè íà Àëèå, êúì íàñ ñå ïðèáëèæè äðåáåí ÷îâåê ñ åêçàëòèðàí ïîãëåä. Ïî íåïîâòîðèìèÿ ôðåíñêè àêöåíò âåäíàãà ðàçïîçíàõìå Ïèåð, îíçè, êîãîòî áÿõìå ÷óëè èççàä êîæåíàòà çàâåñà äà îáâèíÿâà Áðàìàíòè â ìàãüîñíè÷åñòâî.
Ïðèáëèæèõ ñå êúì áþôåòà. Èìàøå êàíè ñ öâåòíè íàïèòêè, íî íå ìîæàõ äà ðàçáåðà êàêâè ñà. Íàëÿõ ñè åäíà ÷àøà îò æúëòîòî, êîåòî ïðèëè÷àøå íà âèíî, íå áåøå ëîøî, èìàøå àðîìàò íà ñòàð ëèêüîð, íî ñ äîñòà àëêîõîë. Ìîæå áè ñúäúðæàøå íåùî: óñåòèõ, ÷å ãëàâàòà ìè ñå çàìàéâà. Îêîëî ìåí ñå òðóïàõà êàêòî õåðìåòè÷åñêè ôèçèîíîìèè, òàêà è ñòðîãè ëèöà íà ïåíñèîíèðàíè ïîëèöåéñêè íà÷àëíèöè, äîëàâÿõ îòêúñëåöè îò ðàçãîâîðè...

- Íà ïúðâèÿ ñòàäèé òðÿáâà äà óñïååø äà âëåçåø âúâ âðúçêà ñ äðóãè óìîâå, ïîñëå äà ïðåäàäåø íà äðóãè ñúùåñòâà ìèñëè è îáðàçè, äà çàðåäèø ñ åìîöèîíàëíî íàïðåæåíèå ìåñòàòà, äà ïîñòèãíåø âëàñò íàä æèâîòèíñêèÿ ñâÿò. Íà òðåòèÿ ñòàäèé ñå îïèòàé äà èçïðàòèø ñâîÿ äâîéíèê â íÿêîÿ òî÷êà îò ïðîñòðàíñòâîòî - áèëîêàöèÿ, êàêòî éîãèòå, òðÿáâà äà ñå ïîÿâèø åäíîâðåìåííî â íÿêîëêî ðàçëè÷íè ôîðìè. Ñëåä òîâà îñòàâà äà ïðåìèíåø êúì ñâðúõ÷óâñòâèòåëíîòî ïîçíàíèå íà ðàñòèòåëíèòå ñúùíîñòè. Íàêðàÿ èçïðîáâàé ðàçïàäàíåòî, ñòàâà äóìà äà ïðîíèêíåø â òåëóðè÷íèÿ ñòðîåæ íà ñâîåòî òÿëî, äà ñå ðàçòâîðèø íà åäíî ìÿñòî è äà ñå ïîÿâèø îòíîâî íà äðóãî, ïîä÷åðòàâàì - èçöÿëî, à íå ñàìî â ñâîÿ äâîéíèê. Ïîñëåäåí åòàï - ïðîäúëæàâàíå íà ôèçè÷åñêèÿ æèâîò....
- Íå å ëè áåçñìúðòèåòî?...
- Íå âåäíàãà.
- À òè?
- Íåîáõîäèìà å êîíöåíòðàöèÿ. Íå êðèÿ, ÷å å èçêëþ÷èòåëíî òðóäíî. Çíàåø ëè, âå÷å íå ñúì íà äâàäåñåò ãîäèíè...

Ïîòúðñèõ ìîÿòà ãðóïà. Â ìîìåíòà âëèçàõà â åäèí ñàëîí ñ áåëè ñòåíè è çàîáëåíè úãëè. Â äúíîòî, ñúùî êàòî â ìóçåÿ "Ãðåâåí", íî îíàçè âå÷åð ñðàâíåíèåòî, êîåòî íàïðàâèõ, áåøå ïî-ñêîðî ñ îëòàðà, êîéòî áÿõ âèäÿë â Ðèî ïî âðåìå íà óìáàíäàòà, ñå èçäèãàõà äâå ñòàòóè ïî÷òè â åñòåñòâåí ðúñò, îò âîñúê, îáëå÷åíè â ëúùÿùà òúêàí, êîÿòî ìè ñå âèäÿ îò íàé-ëîø âêóñ. Åäíàòà ñòàòóÿ áåøå íà äàìà, ñåäíàëà íà òðîí, ñ áåëîñíåæíà (å, íå ñúâñåì) ðîáà, îñåÿíà ñ ïàéåòè. Íàä ãëàâàòà é, îêà÷åíè íà êîíöè, âèñÿõà ñúçäàíèÿ ñ íåîïðåäåëåíà ôîðìà, êàêòî ìè ñå ñòîðè, îò ïëàò. Îò óñèëâàòåëÿ â úãúëà ñå ÷óâàõà çâóöè íà òðîìïåòè, äîñòà ïðèÿòíè, ÿâíî áåøå íåùî îò Ãàáðèåëè [241] è çâóêîâèÿò åôåêò áåøå îò ìíîãî ïî-âèñîêî êà÷åñòâî îò âèçóàëíèÿ. Âäÿñíî, äî çëàòíà âåçíà, ñå âèæäàøå äðóãà æåíñêà ôèãóðà, îáëå÷åíà â äðåõà îò àëåíî êàäèôå, ñ áÿë êîëàí, à íà ãëàâàòà é áå çàêðåïåí ëàâðîâ âåíåö. Àëèå çàïî÷íà äà íè îáÿñíÿâà ðàçëè÷íèòå ñèìâîëè, íî ùå èçëúæà, àêî êàæà, ÷å ñëåäÿõ îáÿñíåíèÿòà ìó ñ âíèìàíèå. Èíòåðåñóâàøå ìå ïî-ñêîðî èçðàçúò íà ìíîçèíà îò ãîñòèòå, êîèòî ïðåìèíàâàõà îò èçîáðàæåíèå êúì èçîáðàæåíèå ñ áëàãîãîâåíèå è åêçàëòàöèÿ.
- Íå ñå ðàçëè÷àâàò ìíîãî îò òåçè, êîèòî îòèâàò â ñâåòèëèùåòî, çà äà âèäÿò ÷åðíàòà äåâà, îáëå÷åíà â áðîäèðàíà äðåõà è îáêè÷åíà ñúñ ñðåáúðíè ñúðöà, ïðîøåïíàõ íà Áåëáî.
- Äà, îòâúðíà òîé, íî âúïðîñúò íå å äà ñå ðàçáåðå äàëè òåçè ñà ïî-äîáðè èëè ïî-ëîøè îò äðóãèòå, êîèòî îòèâàò â ñâåòèëèùåòî. Òî÷íî ñå ïèòàõ êîè ñìå íèå. Íèå, êîèòî ñìÿòàìå Õàìëåò çà ïî-èñòèíñêè îò íàøèÿ ïîðòèåð. Èìàì ëè ïðàâî äà ãè ñúäÿ, àç, êîéòî îáèêàëÿì äà òúðñÿ Ìàäàì Áîâàðè, çà äà é ðàçèãðàÿ ñöåíà íà ðåâíîñò?
Äèîòàëåâè ïîêëàùàøå ãëàâà è òèõî ìè ãîâîðåøå, ÷å íå òðÿáâà äà âúçïðîèçâåæäàì îáðàçèòå íà áîæåñòâåíèòå íåùà è ÷å âñè÷êè òå ñà ïðåâúïëúùåíèÿ íà çëàòíèÿ òåëåö. Íî ñå çàáàâëÿâàøå.



58

Çàòîâà àëõèìèÿòà å äåâñòâåíà áëóäíèöà, êîÿòî èìà ìíîæåñòâî ëþáîâíèöè, íî âñè÷êè ðàçî÷àðîâà è íèêîìó íå îòäàâà ñâîèòå ïðåëåñòè. Ïðåâðúùà ìàëîóìíèòå â ëóäè, áîãàòèòå â íèùè, ôèëîñîôèòå â ãëóïöè, à èçìàìåíèòå â íàé-ñëàäêîäóìíè èçìàìíèöè...
(Òðèòåìèé, "Annalium Hirsaugensium" [242], òîì II, Ñàí Ãàëî, 1690,141)


Íàé-íåî÷àêâàíî â ñàëîíà ïðèòúìíÿ è ñòåíèòå ñå îñâåòèõà. Çàáåëÿçàõ, ÷å ïî÷òè èçöÿëî áÿõà ïîêðèòè îò ïîëóêðúãúë åêðàí, âúðõó êîéòî ùÿõà äà ñå ïðîæåêòèðàò îáðàçè. Êîãàòî òå ñå ïîÿâèõà, ñè äàäîõ ñìåòêà, ÷å òàâàíúò è ïîäúò ñà îáëèöîâàíè îò÷àñòè ñ îòðàçÿâàùà ìàòåðèÿ, à è íÿêîè îò ïðåäìåòèòå, êîèòî ïî-ðàíî ìè áÿõà íàïðàâèëè âïå÷àòëåíèå ñ ãðóáàòà ñè ïîâúðõíîñò, ñúùî ôëóîðåñöèðàõà: ïàéåòèòå, âåçíàòà, åäèí ùèò, íÿêîëêî ìåäíè ñúäà. Ñÿêàø áÿõìå ïîòúíàëè â àêâàðèóì, â êîéòî èçîáðàæåíèÿòà ñå óìíîæàâàõà, ðàç÷ëåíÿâàõà, ñìåñâàõà ñå ñúñ ñåíêèòå íà ïðèñúñòâóâàùèòå, ïîäúò îòðàçÿâàøå òàâàíà, òàâàíúò - ïîäà, à âñè÷êî çàåäíî - ôèãóðèòå, êîèòî ñå ïîÿâÿâàõà ïî ñòåíèòå. Ñ óñèëâàíåòî íà ìóçèêàòà èç çàëàòà ñå ïîíåñîõà îñîáåíè ìèðèçìè - ïúðâî èíäèéñêè àðîìàòè, ïîñëå äðóãè, ïî-íåîïðåäåëèìè, ïîíÿêîãà äîðè íåïðèÿòíè.
Ïîëóìðàêúò ïîñòåïåííî ñå ïðåâúðíà â ïúëíà òúìíèíà, ïîñëå ñå ÷ó ëåïêàâî áúëáóêàíå, íåùî êàòî êëîêî÷åíå íà ëàâà, è ñå îêàçàõìå â êðàòåð íà âóëêàí, â êîéòî ãúñòà è òúìíà ìàòåðèÿ ïîòðúïâàøå ïðè íåðàâíîìåðíèòå ëóìâàíèÿ íà æúëòè è ñèíêàâè îãíüîâå.
Ìàçíà è ëåïêàâà òå÷íîñò ñå èçïàðÿâàøå íàãîðå è ïîñëå ñå ñïóñêàøå êúì äúíîòî âúâ âèä íà ðîñà èëè äúæä, à íàîêîëî ñå íîñåõà ñìðàä íà ãíèëî÷ è òåæúê äúõ íà ìóõúë. Âäèøâàõ ìèðèçìàòà íà ãðîáíèöà, íà ïîäçåìèå, íà ìðàê, ïî ìåí ëåïíåøå îòðîâíà âëàãà, êîÿòî ñå ñòè÷àøå íà èâèöè ìåæäó òîð, ïðúñò, âúãëèùíà ïåïåë, êàë, ìåíñòðóàëíà òå÷íîñò, ñàæäè, îëîâåí ïðàõ, èçïðàæíåíèÿ, äúðâåñíà êîðà, ïÿíà, çåìíî ìàñëî, âñè÷êî òîâà ÷åðíî, ïî-÷åðíî îò ÷åðíîòî, êîåòî âå÷å èçñâåòëÿâàøå è ïðàâåøå âèäèì åäèí îáðú÷, ñúñòàâåí îò äâå âëå÷óãè, ñèíêàâî è ÷åðâåíèêàâî, âñÿêî çàõàïàëî îïàøêàòà íà äðóãîòî.

Ñÿêàø áÿõ ïèë ïðåêàëåíî ìíîãî, íå âèæäàõ ñïúòíèöèòå ñè, ïðúñíàòè â ïîëóìðàêà, íå ðàçïîçíàâàõ ôèãóðèòå, êîèòî ñå ïëúçãàõà êðàé ìåí, è ãè âúçïðèåìàõ êàòî íåÿñíè è ðàçìèòè ñèëóåòè... Â òîçè ìîìåíò íÿêîé õâàíà ðúêàòà ìè. Çíàåõ, ÷å å èçìàìà, è âñå ïàê íå ïîñìÿõ äà ñå îáúðíà, çà äà íå ÿ îòêðèÿ. Íî óñåòèõ ïàðôþìà íà Ëîðåíöà è åäâà òîãàâà îñúçíàõ êîëêî ÿ æåëàÿ. Íå ìîæåøå äà áúäå äðóã. Áåøå äîøëà, çà äà ïðîäúëæè ìîíîëîãà ñè îò øóìîëåíå è äðàñêàíå ñ íîêòè ïî âðàòàòà, êîéòî áå îñòàâèëà íåçàâúðøåí ïðåäèøíàòà âå÷åð. Ñëàáèíèòå ìè ïîòðúïíàõà, íî íå ñèëíî, îò òîïëèÿ è âëàæåí ïîëúõ íà æèâà÷íè è ñåðíè èçïàðåíèÿ.
×àêàõ Ðåáèñà, äâóïîëîâîòî äåòå, ôèëîñîôñêàòà ñîë, Âåíåöà íà Òðóäà â îêîí÷àòåëíèÿ ìó ïðåïèñ íà ÷èñòî.
Ñòðóâàøå ìè ñå, ÷å çíàì âñè÷êî. Ìîæå áè â óìà ìè èçïëóâà ïðî÷åòåíîòî îò ïîñëåäíèòå ìåñåöè, à ìîæå áè Ëîðåíöà ìè ïðåäàâàøå ñâîÿòà ìúäðîñò ïîñðåäñòâîì äîêîñâàíåòî íà ðúêàòà ñè è àç ÷óâñòâóâàõ ëåêî çàïîòåíàòà é äëàí.
È ñå óëàâÿõ, ÷å øåïíà äðåâíè èìåíà, èìåíà, êîèòî áåçñïîðíî, çíàåõ ãî, ôèëîñîôèòå áÿõà äàëè íà Áåëîòàòà, íî ñ êîèòî àç çîâÿõ ñ òðåïåò Ëîðåíöà: Áÿëà ìåä, Áåëîñíåæåí àãíåö, Àéáàòåñò, Àëáîðàõ, Ñâåòåíà âîäà, Ïðå÷èñòåí æèâàê, Îðïèìåíò, Àçîõ, Áîðàõ, Êàìáàð, Êàñïà, Öåðóçà, Âîñúê, Õàÿ, Êîìåðèñîí, Åëåêòðóì, Åôðàò, Åâà, Ôàäà, Ôàâîíèé, Îñíîâà íà èçêóñòâîòî, Æèâèíèñêè äðàãîöåíåí êàìúê, Äèàìàíò, Çèáàõ, Çèâà, Áóëî, Íàðöèñ, Ëèëèÿ, Õåðìàôðîäèò, Õå, Õèïîñòàçà, Õèëå, Äåâè÷å ìëÿêî, Åäèíè÷åí êàìúê, Ïúëíîëóíèå, Ìàéêà, Æèâî ìàñëî, Ôàñóë, Áåëòúê, Ôëåãìà, Òî÷êà, Êîðåí, Ñîë íà çåìÿòà, Òåâîñ, Òèíêàð, Ïàðà, Âå÷åðíèöà, Âÿòúð, Âåùèöà, Ôàðàîíîâî ñòúêëî, Äåòñêà ïèêî÷, ßñòðåá, Ïëàöåíòà, Ìåíñòðóàëíà òå÷íîñò, Ðîá áåãëåö, Ëÿâà ðúêà, Ñïåðìà íà ìåòàëèòå, Äóõ, Áëàòî, Ñîê, Ñÿðíà ìàñ...

Ñðåä êàòðàíåíî÷åðíèÿ ìðàê, âå÷å èçñèâÿë, ñå î÷åðòàâàøå õîðèçîíò îò ñêàëè è èçñúõíàëè äúðâåòà, çàä êîéòî çàëÿçâàøå ÷åðíî ñëúíöå. Ïîñëå áëÿñíà îñëåïèòåëíà ñâåòëèíà è ñå ïîÿâèõà èñêðÿùè îáðàçè, êîèòî ñå îòðàçÿâàõà ïî õèëÿäè ïîâúðõíîñòè êàòî â êàëåéäîñêîï. Àðîìàòíèòå âúëíè áÿõà ñòàíàëè öúðêîâíè, ëèòóðãè÷íè, îò òÿõ ìå çàáîëÿ ãëàâà, ïî÷óâñòâóâàõ òåæåñò â îáëàñòòà íà ÷åëîòî è ñúãëåäàõ âåëèêîëåïíà çàëà, óêðàñåíà ñúñ çëàòèñòè ãîáëåíè, ñÿêàø íÿêàêâî ñâàòáåíî ïèðøåñòâî ñ öàðñòâåí æåíèõ è íåâåñòà â áÿëî. Îñâåí òÿõ íà òúðæåñòâîòî ïðèñúñòâóâàõà áåëîáðàä öàð è öàðèöà íà òðîíîâå, à äî òÿõ - âîèí è åäèí äðóã òúìíîêîæ âëàäåòåë. Ïðåä öàðÿ, âúðõó ìàëúê æåðòâåíèê, áÿõà ïîñòàâåíè êíèãà, ïîäâúðçàíà ñ ÷åðíî êàäèôå, è ñâåùíèê îò ñëîíîâà êîñò ñúñ ñâåù. Äî ñâåùíèêà âèæäàõ âúðòÿù ñå ãëîáóñ è ÷àñîâíèê, íà ÷èéòî âðúõ áå çàêðåïåíî êðèñòàëíî ôîíòàí÷å, îò êîåòî áëèêàøå êúðâàâî÷åðâåíà òå÷íîñò. Íàä ôîíòàí÷åòî ñå áåëååøå ÷åðåï, à îò ëÿâàòà ìó î÷íà êóõèíà èçïúëçÿ çìèÿ...
Ëîðåíöà ìè äúõàøå äóìè â óõîòî. Íî íå ÷óâàõ ãëàñà é.
Çìèÿòà ñå îëþëÿâàøå â ðèòúìà íà òúæíà è áàâíà ìóçèêà. Ñòàðèòå öàðå ñåãà áÿõà îáëå÷åíè â ÷åðíî è ïðåä òÿõ áÿõà ïîñòàâåíè øåñò ïîêðèòè êîâ÷åãà. ×óõà ñå çâóöè íà òðîìáîí è ñå ïîÿâè ìúæ ñ ÷åðíà êà÷óëêà. Îòíà÷àëî åêçåêóöèÿòà ñå ðàçâè â ðèòóàëåí ñòèë, ñÿêàø â çàáàâåí êàäàíñ, è öàðÿò ÿ ïðèåìàøå, ñâåë ïîêîðíî ãëàâà ñ ïå÷àëíî îáëåê÷åíèå. Ñëåä òîâà òîçè ñ êà÷óëêàòà çàìàõíà ñ áðàäâàòà ñè, ñÿêàø áëåñòÿùî ìàõàëî îïèñà äúãà, è îñòðèåòî íà áðàäâàòà ñå óìíîæè îò õèëÿäèòå îòðàçÿâàùè ïîâúðõíîñòè è âúâ âñÿêà ôàñåòêà íà êàëåéäîñêîïà ñå òúðêóëíàõà õèëÿäè îòñå÷åíè ãëàâè è îòòóê íàòàòúê îáðàçèòå ñå çàðåäèõà òúé áúðçî, ÷å íå óñïÿâàõ äà ñëåäÿ ðàçâèòèåòî íà íåùàòà. Ìèñëÿ, ÷å ïîñòåïåííî âñè÷êè äåéñòâóâàùè ëèöà, âêëþ÷èòåëíî òúìíîêîæèÿò âëàäåòåë, áÿõà îáåçãëàâåíè è ïîëîæåíè â êîâ÷åçèòå, ïîñëå çàëàòà ñå ïðåâúðíà â ìîðñêè èëè åçåðåí áðÿã, êúì êîéòî ñå ïðèáëèæèõà øåñò îñâåòåíè ëàäèè, êîâ÷åçèòå áÿõà ïðåíåñåíè â òÿõ è ëàäèèòå ñå îòäàëå÷èõà ïî ãëàäêàòà âîäà, èç÷åçâàéêè â íîùòà. Äîêàòî ñå èçâúðøâàøå âñè÷êî òîâà, ñìîëíèòå àðîìàòè áÿõà ñòàíàëè îñåçàåìè, ïðåìèíàâàéêè â ãúñòè èçïàðåíèÿ. Ïî åäíî âðåìå ñå óïëàøèõ, ÷å ñúì ñðåä îñúäåíèòå, è ÷óâàõ íàîêîëî ìè äà ìúðìîðÿò: "Âåí÷àâêàòà, âåí÷àâêàòà..."
Áÿõ çàãóáèë êîíòàêòà ñè ñ Ëîðåíöà è ñå îáúðíàõ, çà äà ÿ ïîòúðñÿ ñðåä ñåíêèòå.

Çàëàòà âå÷å ñå áåøå ïðåîáðàçèëà â êðèïòà èëè â ðàçêîøíà ãðîáíèöà, ÷èéòî ñâîä áå îñâåòåí îò íåâåðîÿòíî ãîëÿì ðóáèí. Îò âñè÷êè úãëè íà êðèïòàòà êúì öåíòúðà é ñå ïðèáëèæàâàõà æåíè, îáëå÷åíè â îäåæäè íà äåâñòâåíèöè, è íàîáèêîëèõà åäèí äâóåòàæåí ìàíãàë âúâ ôîðìà íà çàìúê ñ êàìåííà îñíîâà, ïîðòàë è äâå ñòðàíè÷íè êóëè, îò êîèòî èçëèçàõà äâå ðåòîðòè, ñúåäèíÿâàùè ñå â ÿéöåâèäåí ñúñúä, à åäíà òðåòà êóëà, â ñðåäàòà, çàâúðøâàøå ñ ìàëúê âîäîñêîê. Íà ïúðâèÿ åòàæ íà çàìú÷åòî ñå âèæäàõà òðóïîâåòå íà îáåçãëàâåíèòå. Åäíà îò æåíèòå äîíåñå êîâ÷åæå, îò êîåòî èçìúêíà âàë÷åñò ïðåäìåò, ñëîæè ãî â ïåùòà íà öåíòðàëíàòà êóëà è îò âîäîñêîêà íà âúðõà é áëèêíà òå÷íîñò. Óñïÿõ äà ðàçïîçíàÿ ïðåäìåòà: áåøå ãëàâàòà íà ìàâúðà, êîÿòî ñåãà ãîðåøå êàòî öåïåíèöà è êàðàøå òå÷íîñòòà îò âîäîñêîêà äà âðè. Èçïàðåíèÿ, îáëàöè, áúëáóêàíå...
Ïî÷óâñòâóâàõ ðúêàòà íà Ëîðåíöà âúðõó òèëà ñè. Ãàëåøå ìå êðàäåøêîì, êàêòî ÿ áÿõ âèäÿë äà ãàëè ßêîïî â êîëàòà. Æåíàòà äîíåñå çëàòíî êúëáî, îòâîðè åäíî êðàí÷å â ïåùòà íà îñíîâàòà è íàïúëíè êúëáîòî ñ ãúñòà ÷åðâåíà òå÷íîñò. Ñëåä òîâà êúëáîòî ñå ðàçïóêà è â íåãî, íà ìÿñòîòî íà ÷åðâåíàòà òå÷íîñò, ñå ïîÿâè îãðîìíî êðàñèâî ÿéöå, áÿëî êàòî ñíÿã. Æåíèòå ãî âçåõà è ãî ïîñòàâèõà íà ïîäà âúðõó êóï÷èíà æúëò ïÿñúê. ßéöåòî ñå ðàçòâîðè è îò íåãî èçñêî÷è ïèëå, îùå áåçôîðìåíî è îêúðâàâåíî. Íî ïîïèëî êðúâòà íà îáåçãëàâåíèòå, òî çàïî÷íà áúðçî äà ðàñòå ïðåä î÷èòå íè, êàòî ñòàâàøå âñå ïî-êðàñèâî è áëåñòÿùî.

Ñåãà æåíèòå îòðÿçàõà ãëàâàòà íà ïèëåòî è ñå çàåõà äà ãî ïðåâúðíàò â ïåïåë âúðõó ìàëúê æåðòâåíèê. Íÿêîè ìåñåõà ïåïåëòà, ïúëíåõà ñ òåñòîòî äâå ôîðìè è ãè ñëàãàõà äà ñå ïåêàò â åäíà îò ïåùèòå, êàòî äóõàõà ñ òðúáè, çà äà ðàçïàëÿò îãúíÿ. Íàêðàÿ îòâîðèõà ôîðìèòå è îò òÿõ èçëÿçîõà äâå áëåäè è èçÿùíè, ïî÷òè ïðîçèðíè ôèãóðêè - ìîì÷åíöå è ìîìè÷åíöå, âèñîêè íàé-ìíîãî ïåò ïåäè, ìåêè è ïóõêàâè êàòî æèâè ñúùåñòâà, íî îùå ñúñ ñòúêëåíè î÷è. Ïîñòàâèõà ãè âúðõó âúçãëàâíèöè è åäèí ñòàðåö èì êàïíà â óñòàòà íÿêîëêî êàïêè êðúâ...
Ïîÿâèõà ñå äðóãè æåíè ñ ïîçëàòåíè òðîìïåòè, óêðàñåíè ñúñ çåëåíè ñïëåòåíè êëîíêè. Òå ïîäíåñîõà åäèí îò òÿõ íà ñòàðåöà, êîéòî ãî ïðèáëèæè äî óñòíèòå íà äâåòå ñúùåñòâà, âñå îùå çàñòèíàëè â ðàñòèòåëíàòà îòïóñíàòîñò è ñëàäêèÿ æèâîòèíñêè ñúí, è çàïî÷íà äà âäúõâà äóøè â òåëàòà èì... Çàëàòà ñå èçïúëíè ñúñ ñâåòëèíà, ñâåòëèíàòà ïðåìèíà ïúðâî â ïîëóìðàê, ñëåä òîâà â ïúëíà òúìíèíà, ïðîðÿçâàíà îò îðàíæåâè ñâåòêàâèöè, ïîñëå âñè÷êî ñå îáëÿ îò óòðèííà çàðÿ, ðàçíåñîõà ñå âèñîêè è òúðæåñòâåíè òðúáíè çâóöè è çàëàòà çàñèÿ îò íåîïèñóåìî ÿðêè ðóáèíåíè ëú÷è. Â òîçè ìèã çàãóáèõ îòíîâî Ëîðåíöà è îñúçíàõ, ÷å íèêîãà ïîâå÷å íÿìà äà ÿ ñðåùíà.
Âñè÷êî áå çàëÿòî îò îãíåíî÷åðâåíè âúëíè, êîèòî áàâíî çàòèõíàõà âúâ âèîëåòîâî, è åêðàíúò óãàñíà. Ãëàâîáîëèåòî ìè áåøå ñòàíàëî íåòúðïèìî.

- Mysterium magnum [243] - êàçà äî ìåí Àëèå è ãëàñúò ìó áåøå ñèëåí è ñïîêîåí.
- Âúçðàæäàíåòî íà íîâèÿ ÷îâåê ÷ðåç ñìúðòòà è ñòðàäàíèåòî. Äîáðî èçïúëíåíèå, òðÿáâà äà ñè ïðèçíàÿ, ìàêàð ÷å âêóñúò êúì àëåãîðèÿòà ñå å îòðàçèë âúðõó òî÷íîñòòà íà åòàïèòå. Òîâà, êîåòî âèäÿõòå, áåøå, ðàçáèðà ñå, ïðåäñòàâëåíèå, íî ãîâîðåøå çà îïðåäåëåíî Íåùî. À íàøèÿò äîìàêèí òâúðäè, ÷å å ñúçäàë òîâà Íåùî. Åëàòå äà âèäèì èçâúðøåíîòî ÷óäî.



59

È àêî ñå ñúçäàâàò òàêèâà ÷óäîâèùà, òðÿáâà äà ñå ñìÿòà, ÷å ñà äåëî íà ïðèðîäàòà, äîðè äà èçãëåæäàò ðàçëè÷íè îò ÷îâåêà.
(Ïàðàöåëç, "Çà Õîìóíêóëóñà", "Ñú÷èíåíèÿ", òîì II, Æåíåâà, "Äå Òóðí", 1658, ñ. 475)


Çàâåäå íè âúí, â ãðàäèíàòà, è èçâåäíúæ ñå ïî÷óâñòâóâàõ ïî-äîáðå. Íå ñå îñìåëÿâàõ äà ïîïèòàì äðóãèòå äàëè Ëîðåíöà íàèñòèíà å áèëà òàì. Áÿõ ñúíóâàë. Íî ñëåä íÿêîëêî êðà÷êè âëÿçîõìå â åäèí ïàðíèê è îòíîâî çàäóøëèâàòà òîïëèíà ìå çàìàÿ. Ñðåä ðàñòåíèÿòà, ïîâå÷åòî òðîïè÷åñêè, ñå íàìèðàõà ñòúêëåíè êîëáè âúâ ôîðìà íà êðóøà (èëè íà ñúëçà), çàòâîðåíè õåðìåòè÷åñêè ñ ïå÷àò è ïúëíè ñ íåáåñíîñèíÿ òå÷íîñò. Âúâ âñåêè ñúä ïëàâàøå ñúùåñòâî, ãîëÿìî îêîëî äâàäåñåò ñàíòèìåòðà: ïîçíàõìå áåëîáðàäèÿ öàð, öàðèöàòà, ìàâúðà, âîèíà è äâåòå äåöà ñ ëàâðîâè âåíöè, ñèíêàâîòî è ÷åðâåíèêàâîòî... Èçâúðøâàõà ïëàâíè äâèæåíèÿ, ñÿêàø áÿõà â åñòåñòâåíàòà ñè ñðåäà.
Òðóäíî áåøå äà ñå óñòàíîâè äàëè ñòàâàøå äóìà çà ìîäåëè îò ïëàñòìàñà èëè âîñúê, èëè ïúê áÿõà æèâè ñúùåñòâà îùå è ïîðàäè òîâà, ÷å ëåêî çàìúòåíàòà òå÷íîñò íå ïîçâîëÿâàøå äà ñå ðàçáåðå äàëè äâèæåíèÿòà èì, êîèòî ãè ïðàâåõà êàòî æèâè, áÿõà îïòè÷åñêè åôåêò èëè ðåàëíîñò.
- Èçãëåæäà, ÷å ðàñòàò ñ âñåêè äåí - êàçà Àëèå.
- Âñÿêà ñóòðèí ñúäîâåòå ñå çàðàâÿò â êóï÷èíà ïðåñåí, äîðè òîïúë êîíñêè òîð, êîéòî èìà íóæíàòà çà ðàñòåæà èì òåìïåðàòóðà. Ïî òîçè ïîâîä Ïàðàöåëç äàâà ïðåäïèñàíèÿ, â êîèòî ñå êàçâà, ÷å õîìóíêóëóñèòå òðÿáâà äà áúäàò îòãëåæäàíè ïðè òåìïåðàòóðàòà íà êîíñêè òúðáóõ. Ñïîðåä íàøèÿ äîìàêèí òåçè ñúùåñòâà ìó ãîâîðåëè, ðàçêðèâàëè ìó òàéíè, èçðè÷àëè ïðåäñêàçàíèÿ, âåäíúæ ìó ñúîáùèëè òî÷íèòå ìåðêè íà Ñîëîìîíîâèÿ õðàì, äðóã ïúò ïúê ãî íàó÷èëè êàê äà ïðîãîíâà äåìîíè... ×åñòíî êàçàíî, àç íèêîãà íå ñúì ãè ÷óâàë äà ãîâîðÿò.
Ëèöàòà èì áÿõà ìíîãî èçðàçèòåëíè. Öàðÿò ãëåäàøå íåæíî öàðèöàòà.
- Íàøèÿò äîìàêèí ìè êàçà, ÷å åäíà ñóòðèí çàâàðèë ñèíêàâîòî ìîì÷å, èçáÿãàëî êîé çíàå êàê îò ñâîÿ çàòâîð, äà ñå îïèòâà äà îòïóøè ñúäà íà ñâîÿòà ïðèÿòåëêà... Íî ïîíåæå áèëî èçâúí åñòåñòâåíàòà ñè ñðåäà, òðóäíî äèøàëî è åäâà óñïåëè äà ãî ñïàñÿò, êàòî ãî âúðíàëè â òå÷íîñòòà.
- Óæàñíî! - îáàäè ñå Äèîòàëåâè. - Íå áèõ èñêàë äà ñúì íà íåãîâî ìÿñòî. Êúäåòî è äà îòèäåø, òðÿáâà âèíàãè äà âëà÷èø ñúñ ñåáå ñè ñúäà è äà òúðñèø íåïðåêúñíàòî òîð. À ïðåç ëÿòîòî êàêâî ãè ïðàâÿò? Íà ïîðòèåðà ëè ãè îñòàâÿò?
- À ìîæå áè ñà ñàìî ëóäèîíè [244], äåêàðòîâè äÿâîë÷åòà [245] - çàêëþ÷è Àëèå.
- Èëè ïúê àâòîìàòè.
- Äÿâîëè, äÿâîëè - ïîâòàðÿøå Ãàðàìîíä.
- Âèå, äîêòîð Àëèå, ìè ðàçêðèâàòå íîâà âñåëåíà. Áè òðÿáâàëî âñè÷êè äà ñòàíåì ïî-ñìèðåíè, äðàãè ìîè ïðèÿòåëè. Äà, èìà íà çåìÿòà è íåáåòî íåùà... Íî êàêòî è äà å, íà âîéíà êàòî íà âîéíà...
Ãàðàìîíä áåøå íàïðàâî ñìàÿí. Ëèöåòî íà Äèîòàëåâè èçðàçÿâàøå öèíè÷íà çàèíòðèãóâàíîñò, à Áåëáî ñÿêàø íå èçïèòâàøå íèùî.
Èñêàõ äà ðàçñåÿ âñÿêî ñúìíåíèå è êàçàõ:
- Êîëêî æàëêî, ÷å Ëîðåíöà íå äîéäå, ùåøå ìíîãî äà ñå çàáàâëÿâà.
- Äà, æàëêî, îòâúðíà Áåëáî áåçó÷àñòíî.
Ëîðåíöà íå áåøå äîøëà. À àç ñå ÷óâñòâóâàõ êàòî Àìïàðî â Ðèî. Áåøå ìè çëå. Ñòðóâàøå ìè ñå, ÷å ñúì îãðàáåí. Íå ìè áÿõà äàëè ñïàñèòåëíèÿ "àãîãîí".
Èçîñòàâèõ ãðóïàòà, âúðíàõ ñå êúì ñãðàäàòà, ïðîïðàâÿéêè ñè ïúò ïðåç òúëïàòà, îòèäîõ íà áþôåòà è ñè íàëÿõ íÿêàêâà òå÷íîñò, âúïðåêè ÷å ñå ñòðàõóâàõ äà íå ñúäúðæà íåùî îìàéâàùî. Ïîòúðñèõ òîàëåòíàòà, çà äà ñè íàïëèñêàì ëèöåòî è âðàòà. Íàìåðèõ ÿ è ñå îñâåæèõ. Íî êîãàòî èçëèçàõ, âíèìàíèåòî ìè áå ïðèâëå÷åíî îò òÿñíî ñïèðàëîâèäíî ñòúëáèùå, íå ñå ñäúðæàõ è ñå âïóñíàõ â íîâî ïðèêëþ÷åíèå. Ìîæå áè, ìàêàð äà ñìÿòàõ, ÷å îòíîâî ñúì èçìàìåí, âñå îùå òúðñåõ Ëîðåíöà.


60

Íåùàñòíè ãëóïàêî! Òîëêîâà ëè ñè íàèâåí äà âÿðâàø, ÷å òàêà ñïîêîéíî òè ðàçêðèâàìå íàé-çíà÷èòåëíàòà, íàé-âåëèêàòà òàéíà? Óâåðÿâàì òå, ÷å àêî ÷îâåê èñêà äà îáÿñíè ñïîðåä îáèêíîâåíèÿ è áóêâàëåí ñìèñúë íà äóìèòå òîâà, êîåòî ñà ïèñàëè Ôèëîñîôèòå-Õåðìåòèöè, ùå ñå îçîâå âïðèì÷åí â ìåàíäðèòå íà åäèí ëàáèðèíò, îò êîéòî íÿìà äà ìîæå äà èçáÿãà è çà êîéòî íÿìà äà èìà íèøêàòà íà Àðèàäíà, çà äà ãî èçâàäè îòòàì...
(Àðòåôèé)


Îçîâàõ ñå â åäíà ñòàÿ ïîä ðàâíèùåòî íà çåìÿòà, ñëàáî îñâåòåíà, ñúñ ñòåíè îò ñúùèÿ êàìúê êàòî ïåùåðèòå è ôîíòàíèòå â ïàðêà. Â åäèíèÿ úãúë çàáåëÿçàõ îòâîð, ïîäîáåí íà òðîìïåò, çàçèäàí â ñòåíàòà, è îùå ïðåäè äà ñå ïðèáëèæà, ÷óõ øóìîâå. Ïðèáëèæèõ ñå è øóìîâåòå ñòàíàõà ïî-îò÷åòëèâè, äîðè äîëîâèõ îòäåëíè ôðàçè, ÿñíè è çâó÷íè, ñÿêàø áÿõà ïðîèçíåñåíè äî ìåí. Äèîíèñîâî óõî [246]!
Î÷åâèäíî óõîòî áåøå ñâúðçàíî ñ åäèí îò ãîðíèòå ñàëîíè è óëàâÿøå ðàçãîâîðèòå íà îíåçè, êîèòî ìèíàâàõà áëèçî äî äðóãèÿ ìó êðàé.

- Ãîñïîæî, ùå âè êàæà íåùî, êîåòî íèêîìó íå ñúì ïðèçíàâàë äîñåãà. Óìîðèõ ñå... Ðàáîòèõ ñ öèíîáúð, ñ æèâàê, ñóáëèìèðàõ àëêîõîëè, ôåðìåíòè, æåëåçíè ñîëè è òåõíèòå óòàéêè, íî íå ìîæàõ äà îòêðèÿ Êàìúêà. Ñëåä òîâà ïðèãîòîâëÿâàõ âñÿêàêâè âîäè - ñèëíè, êèñåëè, ðàçÿæäàùè, íî ñúñ ñúùèÿ óñïåõ. Èçïîëçóâàõ ÿé÷íè ÷åðóïêè, ãîòâàðñêà ñîë, ñîë íà êðèñòàëè, ñåëèòðà, áèêàðáîíàòíà ñîäà, òàðòàðàòè è êàêâî ëè íå, íî ñúâåòâàì âè, íå èì ñå äîâåðÿâàéòå. Òðÿáâà äà ñå èçáÿãâàò íå÷èñòèòå ñïëàâè íà ìåòàëèòå è ðóáèäèÿ, èíà÷å ùå îñòàíåòå èçëúãàíà, êàêòî áÿõ èçëúãàí àç. Êàêâî ëè íå îïèòâàõ: êðúâ, êîñìè, ñàòóðíîâà äóøèöà, æåëåçíè ñóëôèäè, ãîðåíà ìåä, ìàðñîâ ñàïôèð, æåëåçíè ñòðóæêè è óòàéêè, îëîâíè îêèñè, àíòèìîí - íèùî. Ìú÷èõ ñå äà èçâëåêà ìàñëî è âîäà îò ñðåáðîòî, âúçäåéñòâóâàõ âúðõó ñðåáðîòî ñúñ ñîëè è áåç ñîëè, à ñúùî è ñ ðàêèÿ, è ïîëó÷èõ ðàçÿæäàùè ìàñëà è íèùî ïîâå÷å. Èçïîëçóâàõ ìëÿêî, âèíî, èçâàðà, ñïåðìàòà íà çâåçäèòå, êîÿòî âàëè îò íåáåòî, êàíòàðèîí, ïëàöåíòà íà çàðîäèø, ñìåñâàõ æèâàêà ñ ìåòàëèòå, ïðåâðúùàéêè ãè â êðèñòàëè, òúðñèõ â ïåïåëòà èì... È íàêðàÿ...
- È íàêðàÿ?
- Íÿìà íèùî íà ñâåòà, êîåòî äà èçèñêâà ïî-ãîëÿìà ïðåäïàçëèâîñò îò èñòèíàòà. Äà ÿ êàæåø, å âñå åäíî äà ñè íàïðàâèø êðúâîïóñêàíå íà ñúðöåòî...
- Ñòèãà, ñòèãà, âèå ìå ñìàéâàòå...
- Ñàìî íà âàñ ìîãà äà ïîâåðÿ òàéíàòà ñè. Àç íÿìàì ñâîå âðåìå, íèòî ñâîå ìÿñòî. Èçâúí âðåìåòî è ïðîñòðàíñòâîòî æèâåÿ ñâîÿ âå÷åí ïúò. Èìà ñúùåñòâà, êîèòî íÿìàò ñâîè àíãåëè-ïàçèòåëè. Àç ñúì åäíî îò òÿõ...
- Íî çàùî ìå äîâåäîõòå òóê?
Äðóã ãëàñ:
- Ñêúïè Áàëñàì, íèìà ñåãà ùå ñè èãðàåì íà ìèòîâå çà áåçñìúðòèåòî?
- Ãëóïàê! Áåçñìúðòèåòî íà å ìèò. Òî å ôàêò.

Òúêìî ùÿõ äà ñè òðúãíà, óìîðåí îò òîçè áðúòâåæ, êîãàòî ÷óõ ãëàñà íà Ñàëîí. Ãîâîðåøå øåïíåøêîì, íàïðåãíàòî, ñÿêàø çàäúðæàøå íÿêîãî çà ðúêàâà. Ðàçïîçíàõ è ãëàñà íà Ïèåð.
- Õàéäå äå! - êàçâàøå Ñàëîí. - Íå ìîæåòå äà ìå èçëúæåòå, ÷å è âèå ñòå òóê çàðàäè àëõèìè÷íàòà êîìåäèÿ. Íå ìîæåòå äà ìå óáåäèòå, ÷å ñòå äîøúë äà ñå ðàçõîäèòå åé òàêà íà ÷èñò âúçäóõ. Çíàåòå ëè, ÷å ñëåä Õàéäåëáåðã Äüî Êî å ïðèåë ïîêàíàòà íà ôðåíñêèÿ êðàë äà ñå çàåìå ñ ïî÷èñòâàíåòî íà Ïàðèæ?
- Ôàñàäèòå ëè?
- Íå, òîâà íå òè å Ìàëðî. Ïîäîçèðàì, ÷å å ñòàâàëî äóìà çà êàíàëèòå. Ëþáîïèòíî, íàëè? Òîçè ãîñïîäèí èçîáðåòÿâà ñèìâîëè÷íè ïîðòîêàëîâè è ÿáúëêîâè ãðàäèíè çà èìïåðàòîðèòå, íî òîâà, êîåòî ãî å èíòåðåñóâàëî, áèëî ïîäçåìèÿòà íà Ïàðèæ. Ïî îíîâà âðåìå â Ïàðèæ íå å ñúùåñòâóâàëà èñòèíñêà êàíàëèçàöèîííà ìðåæà. Èìàëî å íÿêàêâà ñìåñèöà îò ïëèòêè êàíàëè è çàêîïàíè ïðîõîäè, çà êîèòî ñå çíàåëî òâúðäå ìàëêî. Ðèìëÿíèòå îùå îò âðåìåòî íà ðåïóáëèêàòà ñà çíàåëè âñè÷êî çà ñâîÿòà Cloaca Maxima [247], à õèëÿäà è ïåòñòîòèí ãîäèíè ïî-êúñíî â Ïàðèæ íå ñå çíàå íèùî çà òîâà êàêâî èìà ïîä çåìÿòà. È Äå Êî ïðèåìà ïîêàíàòà íà êðàëÿ, çàùîòî èñêà äà íàó÷è ïîâå÷å. À êàêâî èñêà äà íàó÷è? Ñëåä Äå Êî, Êîëáåð, çà äà ïðî÷èñòè ïîäçåìíèòå òóíåëè, íî òîâà å áèëî ñàìî ïðåäëîã è çàáåëåæåòå, ÷å ñå ñëó÷âà ïî âðåìåòî íà Æåëÿçíàòà ìàñêà [248], ñïóñêà òàì êàòîðæíèöè, íî òå çàïî÷âàò äà ïëóâàò â èçïðàæíåíèÿòà è ñëåäâàò òå÷åíèåòî ÷àê äî Ñåíà è òàì ñå êà÷âàò íà åäíà ëîäêà, áåç íÿêîé äà ïîñìåå äà ñïðå òåçè îòâðàòèòåëíè ñúùåñòâà, îáâèòè â ãàäíà ìèðèçìà è îáëàöè ìóõè... Òîãàâà Êîëáåð ïîñòàâÿ æàíäàðìè íà âñè÷êè èçõîäè êúì ðåêàòà è êàòîðæíèöèòå èçìèðàò â ïîäçåìíèòå ãàëåðèè. Çà òðè âåêà â Ïàðèæ ñà óñïåëè äà ðàçó÷àò ñàìî òðè êèëîìåòðà îò êàíàëèòå. Íî ïðåç îñåìíàäåñåòè âåê ðàçêðèâàò äâàäåñåò è øåñò êèëîìåòðà è òîâà å òî÷íî â íàâå÷åðèåòî íà ðåâîëþöèÿòà. Êàêâî ùå êàæåòå?
- Î, çíàåòå ëè, òîâà å...
- Êàêâî ñòàâà? Ñòàâà òîâà, ÷å íà âëàñò èäâàò íîâè õîðà, êîèòî çíàÿò íåùà, íåïîçíàòè çà ïðåäèøíèòå. Íàïîëåîí èçïðàùà îòðÿä ìúæå äà ñå ïðîìúêíàò ïðåç ìðàêà, ïðåç ÷îâåøêèòå åêñêðåìåíòè íà ãðàäà. Êîéòî å èìàë ñìåëîñòòà äà ðàáîòè òàì ïî òîâà âðåìå, å íàìåðèë ìíîãî íåùà. Ïðúñòåíè, çëàòî, îãúðëèöè, íàêèòè, êàêâî ëè íå å ïàäàëî êîé çíàå îò êúäå. Áèëè ñà õîðà ñúñ çäðàâè ñòîìàñè, êîèòî ïîãëúùàëè ïëÿ÷êàòà ñè è ïîñëå èçëèçàëè, âçèìàëè ðàçõëàáèòåëíî è çàáîãàòÿâàëè. Îñâåí òîâà ñå çíàå, ÷å â ìíîãî îò êúùèòå èìàëî ïîäçåìèÿ, äèðåêòíî ñâúðçàíè ñ êàíàëèòå.
- Íàèñòèíà ëè?
- Ïðè òîâà ïî âðåìå, êîãàòî ñà èçõâúðëÿëè ãúðíåòàòà ñè ïðåç ïðîçîðöèòå! È çàùî îùå îòòîãàâà ñúùåñòâóâàò íåùî êàòî òðîòîàðè âñòðàíè îò êàíàëèòå, êàêòî è çàçèäàíè â ñòåíàòà æåëåçíè õàëêè? Åñòåñòâåíî, çà äà ìîæå ÷îâåê äà ñå õâàùà çà òÿõ. Òåçè ïðîõîäè ñúîòâåòñòâóâàò íà òàêà íàðå÷åíèòå "ôðàíêñêè áúðëîãè", êúäåòî íàâðåìåòî ñå ñúáèðàëè êðàäöèòå è óáèéöèòå, è àêî ïîëèöèÿòà ïðèñòèãàëà, ìîæåëè äà èçáÿãàò è äà ñå ïîÿâÿò íà äðóãî ìÿñòî.
- Õàéäå, õàéäå, "Ïàðèæêèòå ïîòàéíîñòè"...
- Òàêà ëè ìèñëèòå? Êîãî çàùèòàâàòå âèå? Ïðè Íàïîëåîí Òðåòè áàðîí Îñìàí ïðèíóäèë ÷ðåç çàêîí âñè÷êè ñîáñòâåíèöè íà êúùè â Ïàðèæ äà èçêîïàÿò îòäåëíè ÿìè è äà ãè ñâúðæàò ÷ðåç ïîäçåìíè òóíåëè ñ îáùàòà ìðåæà îò êàíàëè... Ãàëåðèÿ, âèñîêà äâà ìåòðà è òðèäåñåò ñàíòèìåòðà è øèðîêà ìåòúð è òðèäåñåò. Äàâàòå ëè ñè ñìåòêà? Âñÿêà êúùà â Ïàðèæ å ñâúðçàíà ÷ðåç ïîäçåìåí êîðèäîð ñ êàíàëèòå. È çíàåòå ëè êîëêî ñà äúëãè äíåñ êàíàëèòå íà Ïàðèæ? Äâå õèëÿäè êèëîìåòðà, è òî íà íàé-ðàçëè÷íè íèâà. Âñè÷êî òîâà å çàïî÷íàëî ñ îíçè, êîéòî â Õàéäåëáåðã å ïðîåêòèðàë òåçè ãðàäèíè...
- È êàêâî îò òîâà?
- Âèæäàì, ÷å íå âè ñå ãîâîðè. À çíàåòå íåùî, êîåòî íå èñêàòå äà ìè êàæåòå.
- Ìîëÿ âè, îñòàâåòå ìå íà ìèðà, çàêúñíÿâàì, ÷àêàò ìå çà åäíà ñáèðêà.
Øóì îò ñòúïêè.

Íå ðàçáèðàõ êàêâî öåëåøå Ñàëîí. Îãëåäàõ ñå è êàêòî áÿõ ïðèòèñíàò ìåæäó êàìúêà è îòâîðà íà óõîòî, èçïèòàõ ÷óâñòâîòî, ÷å ñúì â ïîäçåìèå, ïîä íÿêàêúâ ñâîä, è ìè ñå ñòîðè, ÷å âõîäúò êúì òîçè ñëóõîâ êàíàë å ñàìî íà÷àëîòî íà åäíî ñëèçàíå êúì ìðà÷íèòå ïðîõîäè, êîèòî ñå ñïóñêàò êúì öåíòúðà íà çåìÿòà, ãúìæàùè îò íèáåëóíãè. Ïîòðúïíàõ. Âå÷å ñå îòäàëå÷àâàõ îò óõîòî, êîãàòî ÷óõ îùå åäèí ãëàñ:
- Èäâàé. Ùå çàïî÷âàìå. Â òàéíàòà çàëà. Ïîâèêàé è äðóãèòå.



61

Òîâà Çëàòíî Áóëî å ïàçåíî îò åäèí òðèãëàâ Äðàêîí, ÷èèòî ãëàâè ïðîèçëèçàò - ïúðâàòà îò âîäàòà, âòîðàòà îò çåìÿòà è òðåòàòà îò âúçäóõà. Íåîáõîäèìî å òåçè òðè ãëàâè äà ñå ñëåÿò â åäèí ìîãúùåñòâåí Äðàêîí, êîéòî ùå ïîãúëíå âñè÷êè îñòàíàëè Äðàêîíè.
(Æàí ä'Åñïàíèå, "Òàåí òðóä ïî õåðìåòè÷íà ôèëîñîôèÿ", 1623, 138)


Îòíîâî ñå âúðíàõ ïðè ãðóïàòà. Êàçàõ íà Àëèå, ÷å ñúì ÷óë äà ñå øåïíå çà íÿêàêâà ñáèðêà.
- À! - âúçêëèêíà Àëèå. - Ëþáîïèòåí ñòå, íàëè? Íî âè ðàçáèðàì. Àêî ÷îâåê ñå äîêîñíå äî õåðìåòè÷åñêèòå òàéíè, âå÷å èñêà äà óçíàå âñè÷êî. Äîáðå, ùå âè êàæà: òàçè âå÷åð, äîêîëêîòî çíàÿ, òðÿáâà äà ñòàíå ïîñâåùàâàíåòî íà åäèí íîâ ÷ëåí íà Äðåâíèÿ è Âñåïðèåò Îðäåí íà Ðîçåíêðîéöåðèòå.
- À ùå ìîæåì ëè äà ïðèñúñòâóâàìå? - çàïèòà Ãàðàìîíä.
- Íå. Íå òðÿáâà. Íå áè òðÿáâàëî. Íå áè ìîãëî. Íî íèå ùå íàïðàâèì êàòî îíåçè ãåðîè îò ãðúöêàòà ìèòîëîãèÿ, êîèòî âèäåëè òîâà, êîåòî íå áèâàëî äà âèæäàò, è ùå ïîñðåùíåì ãíåâà íà áîãîâåòå. Ðàçðåøàâàì âè äà õâúðëèòå åäèí ïîãëåä.
Ïîâåäå íè ïî ìàëêî ñòúëáèùå íàãîðå êúì òúìåí êîðèäîð, äðúïíà åäíà çàâåñà è ïðåç çàòâîðåíàòà ñòúêëåíà âðàòà óñïÿõìå äà íàäíèêíåì â çàëàòà, îñâåòåíà îò íÿêîëêî çàïàëåíè ìàíãàëà. Ñòåíèòå áÿõà òàïèöèðàíè ñ äàìàñêà íà ëèëèåâè öâåòîâå, à â äúíîòî ñå èçäèãàøå òðîí, ïîêðèò ñúñ çëàòèñò áàëäàõèí. Îò äâåòå ñòðàíè íà òðîíà, èçðÿçàíè îò êàðòîí èëè îò ïëàñòìàñà è ïîñòàâåíè íà òðèíîæíèöè, ñå âèæäàõà ñëúíöå è ëóíà, äîñòà ãðóáè êàòî èçðàáîòêà, íî ïîêðèòè ñúñ ñòàíèîë èëè ìåòàëíî ôîëèî, åñòåñòâåíî, â çëàòíî è ñðåáúðíî, íî ñ îïðåäåëåí åôåêò, çàùîòî âñÿêî ñâåòèëî áåøå îãðÿíî îò ïëàìúöèòå íà ïîñòàâåí ïðåä íåãî ìàíãàë. Íàä áàëäàõèíà îò òàâàíà âèñåøå îãðîìíà çâåçäà, îñåÿíà ñúñ ñêúïîöåííè êàìúíè, íàâÿðíî èçêóñòâåíè. Ñàìèÿò òàâàí áåøå òàïèöèðàí â ñâåòëîñèíÿ äàìàñêà, ïî êîÿòî ïðîáëÿñâàõà åäðè ñðåáúðíè çâåçäè.
Ïðåä òðîíà, íà äúëãà ìàñà, óêðàñåíà ñ ïàëìè, áåøå ïîñòàâåí ìå÷, à íåïîñðåäñòâåíî ïðåä ìàñàòà ëåæåøå ïðåïàðèðàí ëúâ ñúñ çèíàëà ïàñò. ßâíî â ãëàâàòà ìó áåøå ìîíòèðàíà ÷åðâåíà ëàìïè÷êà, çàùîòî î÷èòå ìó áëåñòÿõà, à îò ãúðëîòî ìó ñÿêàø èçëèçàõà ïëàìúöè. Ïîìèñëèõ ñè, ÷å òóê å ïèïàëà ðúêàòà íà ãîñïîäèí Ñàëîí, è íàé-ñåòíå ðàçáðàõ çà êàêâè ñòðàííè êëèåíòè íàìåêâàøå òîé îíçè äåí â Ìþíõåíñêàòà ìèíà.
Äî ìàñàòà áåøå ñåäíàë Áðàìàíòè, îáëå÷åí â ÿðêî÷åðâåíà ðîáà ñúñ çåëåíè èçáðîäèðàíè êàíòîâå è îòãîðå ñ ìàíòèÿ, îáøèòà ñúñ çëàòî, à íà ãúðäèòå ìó áëåñòåøå êðúñò. Øàïêàòà ìó íàïîäîáÿâàøå ìèòðà è áåøå óâåí÷àíà ñ áåëè è ÷åðâåíè ïåðà. Ïðåä íåãî ñ òúðæåñòâåí âèä ñåäÿõà äâàäåñåòèíà äóøè, îáëå÷åíè ñúùî â ÿðêî÷åðâåíè ðîáè, íî áåç óêðàñà. Âñè÷êè èìàõà íà ãúðäèòå ñè íåùî ïîçëàòåíî, êîåòî ìè ñå ñòîðè ïîçíàòî. Ñïîìíèõ ñè çà åäèí ðåíåñàíñîâ ïîðòðåò, çà åäèí ìåñåñò õàáñáóðãñêè íîñ, çà ñòðàííèÿ àãíåö ñ ïðîâèñíàëè êðàêà, çàâúðçàí ïðåç êîðåìà. Çíà÷è ïðèñúñòâóâàùèòå ñå áÿõà óêðàñèëè ñ ðèòóàëíà èìèòàöèÿ íà Çëàòíîòî ðóíî.
Â ìîìåíòà Áðàìàíòè ãîâîðåøå, âäèãíàë íàãîðå ðúöå, ñÿêàø ïðîèçíàñÿøå ìîëèòâà, è îò âðåìå íà âðåìå ïðèñúñòâóâàùèòå îòãîâàðÿõà õîðîâî. Ïîñëå Áðàìàíòè çàìàõíà ñ ìå÷à, âñè÷êè èçâàäèõà èçïîä ðîáèòå ñè êîé ìàëêà êàìà, êîé íîæ çà õàðòèÿ è ãè âäèãíàõà íàãîðå. Òî÷íî òîãàâà Àëèå ñïóñíà çàâåñàòà. Òâúðäå ìíîãî áÿõìå âèäåëè.
Îòäàëå÷èõìå ñå (ñòúïâàéêè êàòî Ðîçîâàòà ïàíòåðà, êàêòî óòî÷íè Äèîòàëåâè, êîéòî áåøå ïðåêàëåíî ñâåäóù ïî âúïðîñèòå çà èçâðàùåíèÿòà íà ñúâðåìåííèÿ ñâÿò) è çàäúõàíè ñå îçîâàõìå â ãðàäèíàòà.
Ãàðàìîíä áåøå øàøíàò.
- Àìà òîâà... ìàñîíè ëè ñà?
- Î, îòâúðíà Àëèå, êàêâî çíà÷è ìàñîíè? Òå ñà ïðèâúðæåíèöè íà åäèí ðèöàðñêè îðäåí, êîéòî å ñâúðçàí ñ Ðîçåíêðîéöåðèòå è îò÷àñòè ñ Òàìïëèåðèòå.
- Íî íÿìàò ëè îáùî ñ ìàñîíñòâîòî? - íàñòîÿ Ãàðàìîíä.
- Àêî èìàò íåùî îáùî ñ ìàñîíñòâîòî, äîêîëêîòî âèäÿõòå, òî å òîâà, ÷å è ðèòóàëúò íà Áðàìàíòè å åäèí âèä õîáè çà ïðîâèíöèàëíè ïðîôåñèîíàëèñòè è ïîëèòèöè. Íî òàêà å áèëî îùå îò ñàìîòî íà÷àëî: ìàñîíñòâîòî å ñàìî áëåäà âúçñòàíîâêà íà ëåãåíäàòà çà Òàìïëèåðèòå. À òîâà ïúê å êàðèêàòóðà íà êàðèêàòóðàòà. Ñàìî ÷å òåçè ãîñïîäà ãî âçèìàò óæàñíî íàñåðèîçíî. Óâè! Ñâåòúò ãúìæè îò Ðîçåíêðîéöåðè è Òàìïëèåðè êàòî òåçè, êîèòî âèäÿõòå äíåñ. Íå îò òÿõ òðÿáâà äà î÷àêâàìå Îòêðèòèåòî, ìàêàð ÷å è ìåæäó òÿõ ìîæå äà ñå íàìåðè íÿêîé äîñòîåí çà óâàæåíèå ïîêëîííèê.
- Íî â êðàÿ íà êðàèùàòà, çàïèòà Áåëáî, íî áåç èðîíèÿ, áåç ïðåäèçâèêàòåëñòâî, ñÿêàø âúïðîñúò ãî çàñÿãàøå ëè÷íî, â êðàÿ íà êðàèùàòà è âèå ñå ñðåùàòå ñ òÿõ, íàëè? Íà êîãî âÿðâàòå?.. Íà êîãî, èçâèíåòå, âÿðâàõòå èçìåæäó òÿõ?
- Íà íèêîãî, åñòåñòâåíî. Èìàì ëè âèä íà äîâåð÷èâ ÷îâåê? Íàáëþäàâàì ãè õëàäíî, ñ ðàçáèðàíåòî è èíòåðåñà, ñ êîèòî åäèí òåîëîã ìîæå äà íàáëþäàâà íåàïîëèòàíñêèòå òúëïè, êîèòî ðåâàò, î÷àêâàéêè ÷óäîòî íà ñâåòè Äæåíàðî [249]. Òåçè òúëïè ñâèäåòåëñòâóâàò çà åäíà âÿðà, çà åäíà âúòðåøíà íåîáõîäèìîñò è òåîëîãúò îáõîæäà ïîòíèòå è ðàçïåíåíè õîðà, çàùîòî áè ìîãúë äà îòêðèå ñðåä òÿõ ñâåòåöà, êîéòî ñàì íå çíàå, ÷å å òàêúâ, íîñèòåëÿ íà åäíà ïî-âèñøà èñòèíà, òîçè, êîéòî å ñïîñîáåí äà õâúðëè íîâà ñâåòëèíà âúðõó òàéíñòâîòî íà Ñâåòàòà Òðîèöà. Íî Ñâåòàòà Òðîèöà íå å ñâåòè Äæåíàðî.
Áåøå íåäîñòúïåí. Íå çíàåõ êàê äà îïðåäåëÿ íåãîâèÿ õåðìåòè÷åí ñêåïòèöèçúì, ëèòóðãè÷íèÿ ìó öèíèçúì, îíàçè âèñøà íåäîâåð÷èâîñò, êîÿòî ìó ïîìàãàøå äà ïðèçíàâà äîñòîéíñòâîòî íà âñÿêî ïðåçèðàíî îò íåãî ñóåâåðèå.
- Ìíîãî å ïðîñòî, îòãîâîðè òîé íà Áåëáî. - Àêî Òàìïëèåðèòå, íî èñòèíñêèòå, ñà îñòàâèëè íÿêàêâà òàéíà è ñà îðãàíèçèðàëè ïðåäàâàíåòî é ïðåç âåêîâåòå, íåîáõîäèìî å äà ñå òúðñÿò òåõíèòå ñëåäè, è òî â îíåçè ñðåäè, â êîèòî òå íàé-ìàëêî áèõà ìîãëè äà áúäàò ðàçïîçíàòè, êúäåòî äîðè ìîæå áè ñàìèòå òå èçìèñëÿò ðèòóàëè è ìèòîâå, çà äà ñå äâèæàò íåçàáåëÿçàíè êàòî ðèáè âúâ âîäà. Êàêâî ïðàâè ïîëèöèÿòà, êîãàòî èñêà äà îòêðèå íàé-ñòðàøíèÿ áåãëåö, ãåíèÿ íà çëîòî? Ïðåòúðñâà ìåñòàòà, êúäåòî ñå ñúáèðà èçìåòúò, äîëíîïðîáíèòå áàðîâå, êúäåòî îáèêíîâåíî ñå âúðòÿò íåãîäíèöèòå îò ñðåäåí êàëèáúð, êîèòî íèêîãà íå áèõà ìîãëè äà çàìèñëÿò ãðàíäèîçíèòå ïðåñòúïëåíèÿ, èçîáðåòåíè îò áåãëåöà. Êàêâî ïðàâè ñòðàòåãúò íà òåðîðà, çà äà ïðèâëå÷å áúäåùèòå ñè ïîñëåäîâàòåëè, çà äà ñå ñðåùíå ñúñ ñúìèøëåíèöèòå ñè è äà ãè ïîçíàå? Ïîñåùàâà ñáîðèùàòà íà ïñåâäîáóíòàðèòå, êúäåòî ìíîçèíà, êîèòî íèêîãà íÿìà äà ñòàíàò èñòèíñêè áóíòàðè, ïîðàäè ëèïñà íà çàêàëêà ñå ïðåñòðóâàò, ÷å íàëó÷êâàò ïîâåäåíèåòî íà ñâîèòå èäîëè. Èçãóáåíàòà ñâåòëèíà ñå òúðñè èëè ñðåä ïîæàðèòå, èëè èç îíåçè ãúñòàëàöè, êúäåòî ñëåä ïðåìèíàâàíåòî íà îãíåíèòå åçèöè ïëàìúöèòå äîãàðÿò ñðåä îâúãëåíèÿ øóìàê. È êúäå áè ìîãúë äà ñå ñêðèå ïî-äîáðå åäèí Òàìïëèåð, àêî íå ñðåä òúëïàòà íà ñâîèòå êàðèêàòóðíè ïîäîáèÿ?



62

Ïîä äðóèäñêî îáùåñòâî ïî îïðåäåëåíèå ðàçáèðàìå îíåçè îáùåñòâà, êîèòî ñå îïðåäåëÿò êàòî äðóèäñêè ïî ñâîåòî èìå è öåëè è êîèòî èçâúðøâàò ïîñâåùàâàíå, ñâúðçàíî ñ äðóèäèçìà.
(Ì.Ðàó, "Äðóèäèòå. Ñúâðåìåííè çàòâîðåíè êåëòñêè îáùåñòâà", Ïàðèæ, "Ðîøå", 1983, ñ. 18)


Íàáëèæàâàøå ïîëóíîù è ñïîðåä ïðîãðàìàòà íà Àëèå òðÿáâàøå äà î÷àêâàìå âòîðàòà èçíåíàäà íà âå÷åðòà. Íàïóñíàõìå ïàëàòèíñêèòå ãðàäèíè è îòíîâî ïîåõìå íà ïúò ïîêðàé õúëìîâåòå.
Ñëåä îêîëî òðè ÷åòâúðòè ÷àñ Àëèå íè íàêàðà äà ïàðêèðàìå àâòîìîáèëèòå êðàé åäíà ãîðè÷êà. Òðÿáâàëî äà ïðåêîñèì ãîðàòà, îáÿñíè òîé, çà äà ñòèãíåì äî åäíà ïîëÿíà, à äîòàì íÿìàëî íèòî ïúò, íèòî äîðè ïúòåêà.
Òðúãíàõìå ïî ëåêèÿ íàêëîí íàãîðå, òúï÷åéêè íèñêàòà ðàñòèòåëíîñò: íå áåøå ìîêðî, íî îáóâêèòå íè ñå õëúçãàõà ïî íàïëàñòåíèòå ëèñòà è ëåïêàâèòå êîðåíè. Îò âðåìå íà âðåìå Àëèå çàïàëâàøå ôåíåð÷å, çà äà íàìåðè ïî-ïðîõîäèìè ìåñòà, íî áúðçî ãî ãàñåøå, çàùîòî, êàêòî îáÿñíè, íå áèëî íóæíî äà ñúîáùàâàìå çà ïðèñúñòâèåòî ñè íà ó÷àñòíèöèòå â ðèòóàëà. Äèîòàëåâè ñå îïèòà â åäèí ìîìåíò äà íàïðàâè îáè÷àéíèÿ ñè êîìåíòàð, íå ñè ñïîìíÿì òî÷íî êàêâî áåøå, ìàé çà ×åðâåíàòà øàï÷èöà, íî Àëèå ñ èçâåñòíî íàïðåæåíèå â ãëàñà ãî ïîìîëè äà ñå âúçäúðæà.
Êîãàòî âå÷å ñå èçìúêâàõìå îò ãîðàòà, ÷óõìå äàëå÷íè ãëàñîâå. Íàé-ñåòíå ïðèñòèãíàõìå íà ïîëÿíêàòà, îñâåòåíà îò ñëàáà ñâåòëèíà, îò ôàêëè èëè ïî-ñêîðî ñâåùè, ÷èèòî ïëàìúöè ñå ëþëååõà áëèçî äî çåìÿòà, åäâà çàáåëåæèìè è ñðåáðèñòè, êàòî ÷å ëè íÿêàêâî ãàçîîáðàçíî âåùåñòâî ãîðåøå ñ õèìè÷åñêà ñòóäåíèíà â ñàïóíåíè ìåõóðè, êîèòî ïúëçÿõà ïî çåìÿòà. Àëèå íè íàðåäè äà îñòàíåì òàì, êúäåòî áÿõìå ñïðåëè, îùå ïîä ïðèêðèòèåòî íà õðàñòèòå, è äà èç÷àêàìå, áåç äà ñå ïîêàçâàìå.
- Ñëåä ìàëêî ùå ïðèñòèãíàò æðèöèòå. È ïî-òî÷íî äðóèäêèòå. Ùå èçâúðøâàò ðèòóàëíîòî ïðèçîâàâàíå íà êîñìè÷åñêàòà äåâà Ìèêèë - âñúùíîñò ñâåòè Ìèõàèë ïðåäñòàâëÿâà íåéíîòî íàðîäíî õðèñòèÿíñêî ïðåâúïëúùåíèå [250], íå ñëó÷àéíî ñâåòè Ìèõàèë å àíãåë, ñëåäîâàòåëíî å áåçïîëîâ è å ìîãúë äà çàåìå ìÿñòîòî íà åäíî æåíñêî áîæåñòâî...
- Îòêúäå ñà? - øåïíåøêîì çàïèòà Äèîòàëåâè.
- Îò ðàçëè÷íè ìåñòà, îò Íîðìàíäèÿ, Íîðâåãèÿ, Èðëàíäèÿ... Ñúáèòèåòî å ñðàâíèòåëíî ðÿäêî è òàçè ïîëÿíà å ïîäõîäÿùà çà ðèòóàëà.
- Çàùî? - çàïèòà Ãàðàìîíä.
- Çàùîòî íÿêîè ìåñòà ñà ïî-ìàãè÷åñêè îò äðóãè.
- Íî êàêâè ñà òå... â æèâîòà? - ïðîäúëæè äà ðàçïèòâà Ãàðàìîíä.
- Õîðà. Ìàøèíîïèñêè, ÷èíîâíè÷êè ïî çàñòðàõîâêèòå, ïîåòåñè. Õîðà, êîèòî óòðå ìîæåòå äà ñðåùíåòå, áåç äà ïîçíàåòå.
Çàáåëÿçàõìå, ÷å êúì ñðåäàòà íà ïîëÿíàòà ñå ïðèáëèæàâà ìàëêà ãðóïà. Ðàçáðàõ, ÷å ñòóäåíèòå ñâåòëèíêè, êîèòî áÿõ âèäÿë, ñà ìàëêè ëàìïè, êîèòî æðèöèòå äúðæàõà â ðúöå, à ìè ñå áÿõà ñòîðèëè íà ðàâíèùåòî íà çåìÿòà, çàùîòî ïîëÿíàòà áå ðàçïîëîæåíà íà âúðõà íà õúëìà è îòäàëå÷ áÿõ çàáåëÿçàë æðèöèòå, êîèòî, èçêà÷âàéêè ñå íàãîðå, ñå ïîÿâÿâàõà íà âúðõà, â ñàìèÿ êðàé íà ïëàòîòî. Áÿõà îáëå÷åíè â áåëè òóíèêè, êîèòî ñå ðàçâÿâàõà îò ëåêèÿ âåòðåö. Íàðåäèõà ñå â êðúã, à â öåíòúðà çàñòàíàõà òðè äðóèäêè.
- Òîâà ñà òðèòå "õàëóèíè" îò Ëèçèî, îò Êëîíìàêíîà è îò òîðèíñêèÿ Ïèíî - îáÿñíè íè Àëèå.
Áåëáî çàïèòà çàùî òî÷íî òå è Àëèå ñâè ðàìåíå.
- Ñåãà òèõî. Äà èç÷àêàìå. Íå ìîãà ñ òðè äóìè äà âè ðàçêàæà öåëèÿ ðèòóàë è éåðàðõèÿòà íà íîðäè÷åñêàòà ìàãèÿ. Çàäîâîëåòå ñå ñ òîâà, êîåòî âè êàçâàì. Àêî íå âè êàçâàì ïîâå÷å, òî å çàùîòî íå çíàÿ... Èëè íÿìàì ïðàâî äà êàçâàì. Íÿêîè ïðàâèëà íà ïðåäïàçëèâîñòòà òðÿáâà äà ñå óâàæàâàò...
Â ñðåäàòà íà ïîëÿíàòà áÿõ çàáåëÿçàë êóï÷èíà êàìúíè, êîÿòî, ìàêàð è òâúðäå äàëå÷íî, íàïîìíÿøå äîëìåí. Âåðîÿòíî ïîëÿíàòà áåøå èçáðàíà èìåííî çàðàäè íàëè÷èåòî íà òàçè êàìåííà ìàñà. Åäíà îò æðèöèòå ñå èçêà÷è ãîðå è çàñâèðè ñ òðîìïåò. Ïðèëè÷àøå, äîðè ïîâå÷å îò òðîìïåòà, êîéòî áÿõìå âèäåëè íÿêîëêî ÷àñà ïî-ðàíî, íà áóöèíàòà [251] îò òðèóìôàëíèÿ ìàðø íà "Àèäà". Íî îò íåãî ñå ÷ó êàäèôåíà ìåëîäèÿ, ñÿêàø äàëå÷íî íîêòþðíî. Áåëáî ìå äîêîñíà ïî ðúêàòà.
- Òîâà å ðàìñèíãà, ðàìñèíãà íà òóãèòå äî ñâåùåíîòî áàíàíîâî äúðâî... [252]
Áÿõ óæàñíî íåòàêòè÷åí. Íå ñè äàäîõ ñìåòêà, ÷å ñå øåãóâà èìåííî çà äà íàïðàâè äðóãà àíàëîãèÿ, è çàáèõ íîæà â ðàíàòà:
- Ðàçáèðà ñå, ñ ãåíèñ íå áè áèëî òîëêîâà ñúäúðæàòåëíî.
Áåëáî êèìíà.
- Äîøúë ñúì òóê òî÷íî çàùîòî òå íå èñêàò ãåíèñà, îòâúðíà.
Ñåãà ñå ïèòàì äàëè èìåííî îíàçè íîù òîé íå ïðîçðÿ âðúçêàòà ìåæäó ñâîèòå ìå÷òè è òîâà, êîåòî ìó ñå ñëó÷âàøå ïðåç ïîñëåäíèòå ìåñåöè.
Àëèå íå áåøå ïðîñëåäèë íàøèÿ ðàçãîâîð, íî íè âèäÿ, ÷å ñè øóøóêàìå.
- Íå ñòàâà äóìà çà ïðåäóïðåæäåíèå, íèòî çà çîâ - êàçà. Òîâà å åäèí âèä óëòðàçâóê, ÷ðåç êîéòî äà ñå óñòàíîâè êîíòàêòúò ñ ïîäçåìíèòå âúëíè. Âèæòå, ñåãà æðèöèòå ñå õâàíàõà çà ðúöå. Ñúçäàâàò íåùî êàòî æèâ àêóìóëàòîð, çà äà ïðèåìàò è êîíöåíòðèðàò òåëóðè÷íèòå âèáðàöèè. Ñåãà òðÿáâà äà ñå ïîÿâè îðåîëúò.
- Êàêúâ îðåîë? - çàïèòàõ øåïíåøêîì.
- Òðàäèöèÿòà ãî íàðè÷à "çåëåíèÿò îðåîë". Èç÷àêàéòå...
Íå çàáåëÿçàõ íèêàêúâ çåëåí îðåîë. Íî ïî÷òè íåíàäåéíî îò çåìÿòà ñå èçäèãíà ëåêà ìúãëà - íåùî êàòî ïàðà, áèõ êàçàë, àêî áåøå ðàâíîìåðíà è ïî-ãúñòà. Áåøå íÿêàêâî îáðàçóâàíèå îò îáëà÷åòà, êîåòî ñå ñúáèðàøå â åäíà òî÷êà è ñëåä òîâà, ðàçäâèæåíî îò âÿòúðà, ñå èçäèãàøå íà êúëáà êàòî çàõàðåí ïàìóê, ïëàâàøå èç âúçäóõà è îòíîâî ñå ñáèðàøå â äðóãà ÷àñò íà ïîëÿíàòà. Ñòðàíåí áåøå åôåêòúò, îòçàä òó ñå ïîÿâÿâàõà äúðâåòà, òó âñè÷êî ñå ñìåñâàøå â áåëåçíèêàâî èçïàðåíèå, âàëìîòî ñå ïîíàñÿøå êúì ñðåäàòà íà ïîëÿíàòà, êàòî çàêðèâàøå îò ïîãëåäà íè òîâà, êîåòî ñå ñëó÷âàøå, è îñòàâÿøå ñàìî îêîëíîñòòà è íåáåòî, íà êîåòî ïðîäúëæàâàøå äà áëåñòè ëóíàòà. Äâèæåíèÿòà íà îãíüîâåòå áÿõà íåî÷àêâàíè, èçíåíàäâàùè, ñÿêàø ñå ïîä÷èíÿâàõà íà íÿêàêâî ñâîåíðàâíî äèõàíèå.
Ïîìèñëèõ ñè äàëè íå å õèìè÷åñêà èçìàìà, ïîñëå ðàçñúäèõ: íàìèðàõìå ñå íà îêîëî øåñòñòîòèí ìåòðà âèñî÷èíà è áåøå âúçìîæíî äà ñà èñòèíñêè îáëàöè. Ïðåäâèäåíè îò ðèòóàëà èëè ïúê ïðåäèçâèêàíè? Ìîæå áè íå, íî ó÷àñòíèöèòå áÿõà èç÷èñëèëè, ÷å íà òàçè âèñî÷èíà, ïðè áëàãîïðèÿòíè îáñòîÿòåëñòâà áèõà ìîãëè äà ñå îáðàçóâàò òàêèâà áëóæäàåùè èçïàðåíèÿ, äîêîñâàùè çåìÿòà.
Áåøå òðóäíî äà ñå èçòðúãíåø îò îìàÿòà íà ñöåíàòà, îùå ïîâå÷å, ÷å äðåõèòå íà æðèöèòå ñå ñëèâàõà ñ áåëîòàòà íà èçïàðåíèÿòà è òåõíèòå ëèöà èçïëóâàõà îò ìëå÷íàòà òúìíèíà è ñå âðúùàõà â íåÿ, ñÿêàø áÿõà íåéíè ðîæáè.
Íàñòúïè ìèã, â êîéòî îáëàêúò èçïúëíè öåëèÿ öåíòúð íà ïîëÿíàòà, à íÿêîè îòêúñëåöè, êîèòî ñå èçêà÷âàõà, ðàçòî÷âàéêè ñå íàãîðå, äîðè çàêðèõà ëóíàòà, íî âñå ïàê íå äîòàì, ÷å äà çàòúìíÿò ïîëÿíàòà, âñå òàêà ñâåòåùà ïî êðàèùàòà ñè. Òîãàâà âèäÿõìå êàê åäíà æðèöà èçïëóâà îò ìúãëàòà è ñå çàòè÷à êúì ãîðàòà, âèåéêè, ñ ðúöå, ïðîòåãíàòè íàïðåä, è àç ñè ïîìèñëèõ, ÷å íè å ðàçêðèëà è èçðè÷à ñðåùó íè ïðîêëÿòèÿ. Íî êîãàòî ñòèãíà íà íÿêîëêî ìåòðà îò íàñ, ïðîìåíè ïîñîêàòà è ñå çàòè÷à â êðúã îêîëî ïðîñòðàíñòâîòî, îáâèòî â ìúãëà, èç÷åçíà íàëÿâî, ïîñëå, ñëåä íÿêîëêî ìèíóòè ñå ïîÿâè îòäÿñíî, îòíîâî ïðèáëèæàâàéêè ñå, è àç óñïÿõ äà çúðíà ëèöåòî é. Áåøå åäíà ñèáèëà ñ ãîëÿì äàíòåâñêè íîñ, ìàëêà êàòî öåïíàòèíà óñòà, êîÿòî ñå ðàçòâàðÿøå êàòî ïîäâîäíî öâåòå, áåç äðóãè çúáè îñâåí äâàòà ïðåäíè ðåçöè è åäèí àñèìåòðè÷åí êó÷åøêè. Î÷èòå é ñå âúðòÿõà, îðëîâè, õèùíè. ×óõ èëè ìè ñå ñòîðè, ÷å ÷óâàì, èëè ïúê ñåãà ñè ìèñëÿ, ÷å ñúì ÷óë, è íàñëàãâàì òîçè ñïîìåí êúì äðóãè ñïîìåíè, íàðåä ñ ïîðåäèöà îò äóìè, êîèòî òîãàâà ñìåòíàõ çà ãàëñêè, íÿêîëêî çâóêà, íàïîäîáÿâàùè íåùî êàòî ëàòèíñêè, îò ðîäà íà "Î, ïåãíèÿ, îåî! Èíòóñ åò ååå óëóìà!!!", è èçâåäíúæ ìúãëàòà ïî÷òè èç÷åçíà, ïîëÿíàòà çàñèÿ è àç âèäÿõ, ÷å å èçïúëíåíà îò ñòàäî ñâèíå, ÷èèòî äåáåëè âðàòîâå áÿõà îêè÷åíè ñ íàíèçè êèñåëè ÿáúëêè. Äðóèäêàòà, êîÿòî áå ñâèðèëà ñ òðîìïåòà, áåøå îñòàíàëà íà âúðõà íà êóï÷èíàòà êàìúíè è ñåãà ðàçìàõâàøå íîæ.
- Äà âúðâèì, íàðåäè íè Àëèå. Ñâúðøè.
Çàáåëÿçàõ â òîçè ìîìåíò, ÷å ìúãëàòà ñå å ïðåìåñòèëà íàä íàñ è îêîëî íàñ, è ïî÷òè íå ðàçëè÷àâàõ äðóãàðèòå ñè.
- Êàê ùå å ñâúðøèëî? - îáàäè ñå Ãàðàìîíä. Ñòðóâà ìè ñå, ÷å ñåãà èäâà íàé-èíòåðåñíîòî!
- Ñâúðøè òîâà, êîåòî èìàòå ïðàâî äà âèäèòå. Ïîâå÷å íå ìîæå. Íåêà óâàæàâàìå ðèòóàëà. Äà âúðâèì.
Ïîâåäå íè îáðàòíî ïðåç ãîðàòà, áúðçî ïîãúëíàò îò âëàãàòà, êîÿòî íè îáâèâàøå. Äâèæåõìå ñå, òðåïåðåéêè, õëúçãàõìå ñå ïî èçãíèëèòå ëèñòà, ñìóòåíè è â áåçðåäèå êàòî îòñòúïâàùà àðìèÿ. Íàé-ñåòíå ñå îçîâàõìå íà ïúòÿ. Ìîæåõìå äà ïðèñòèãíåì â Ìèëàíî íàé-ðàíî ñëåä äâà ÷àñà. Ïðåäè äà ñå êà÷è â êîëàòà ïðè Ãàðàìîíä, Àëèå ñå ñáîãóâà ñ íàñ:
- Ñúæàëÿâàì, ÷å òðÿáâàøå äà âè ïðåêúñíà çðåëèùåòî. Èñêàõ äà âè ïîêàæà íåùî: õîðà, êîèòî æèâåÿò ñðåä íàñ è çà êîèòî âñúùíîñò âå÷å âñè÷êè âèå ðàáîòèòå. Íî ïîâå÷å íå áèâàøå äà âèæäàòå. Êîãàòî ñå èíôîðìèðàõ çà òîâà ñúáèòèå, òðÿáâàøå äà îáåùàÿ, ÷å íÿìà äà ñìóùàâàìå öåðåìîíèÿòà. Íàøåòî ïðèñúñòâèå áè îêàçàëî îòðèöàòåëíî âëèÿíèå íà ïî-íàòàòúøíèÿ ðèòóàë.
- À ñâèíåòå? - çàïèòà Áåëáî. Êàêâî ñòàâà ñ òÿõ ñåãà?
- Êàçàõ âè êàêâîòî èìàõ ïðàâî äà âè êàæà.




63

- Êàêâî òè íàïîìíÿ òàçè ðèáà?
- Äðóãè ðèáè.
- Êàêâî òè íàïîìíÿò äðóãèòå ðèáè?
- Äðóãè ðèáè.
(Äæîóçåô Õåëúð, "Ïàðàãðàô 22", Íþ Éîðê, "Ñàéìúí åíä Øóñòúð", 1961, ñ. 27)


Çàâúðíàõ ñå â Ïèåìîíò ñ ìíîãî óãðèçåíèÿ. Íî êàòî âèäÿõ Ëèÿ, çàáðàâèõ âñè÷êè æåëàíèÿ, êîèòî ìå áÿõà äîêîñíàëè.
Âñå ïàê, òîâà ïúòóâàíå áåøå îñòàâèëî â ìåí äðóãè ñëåäè è ñåãà ìå òðåâîæè îáñòîÿòåëñòâîòî, ÷å òîãàâà íå ñúì áèë ðàçòðåâîæåí. Ïîäðåæäàõ îêîí÷àòåëíî, ãëàâà ïî ãëàâà, èëþñòðàöèèòå êúì èñòîðèÿòà íà ìåòàëèòå è âå÷å íå ìîæåõ äà ñå îñâîáîäÿ îò äóõà íà âñåîáùàòà ïðèëèêà, êàêòî áåøå ìè ñå ñëó÷èëî â Ðèî. Êàêâà áåøå ðàçëèêàòà ìåæäó òàçè öèëèíäðè÷íà ïåù íà Ðåîìþð (1750), ñúâðåìåííà ëþïèëíÿ, è òîçè àòàíîð îò ÕVII âåê, ìàé÷èíà óòðîáà, òúìíî ëîíî çà ìúòåíå íà êîé çíàå êàêâè ìèñòè÷íè ìåòàëè. Ñÿêàø áÿõà íàñòàíèëè öåëèÿ Äîé÷åñ Ìóçåóì â ïèåìîíòñêèÿ çàìúê, êîéòî áÿõ ïîñåòèë ïðåäíàòà ñåäìèöà.
Âñå ïî-òðóäíî ìè áåøå äà îòäåëÿì ñâåòà íà ìàãèÿòà îò òîâà, êîåòî íàðè÷àìå äíåñ âñåëåíà íà òî÷íîñòòà. Îòêðèâàõ îòíîâî èìåíàòà íà ó÷åíèòå, çà êîèòî áÿõ ÷åë â ó÷èëèùå êàòî çà íîñèòåëè íà ìàòåìàòè÷åñêàòà è ôèçè÷åñêàòà ñâåòëèíà, ñðåä ìðà÷èíèòå íà ñóåâåðèåòî ñ åäèíèÿ êðàê â Êàáàëàòà, à ñ äðóãèÿ - â ëàáîðàòîðèÿòà. Íèìà ïðî÷èòàõ îòíîâî öÿëàòà èñòîðèÿ ñ î÷èòå íà íàøèòå äèàáîëèñòè? Íî ïîñëå ñðåùàõ áåçñïîðíè òåêñòîâå, êîèòî ìè ðàçêàçâàõà çà òîâà êàê ôèçèöèòå íà ïîçèòèâèçìà âåäíàãà ñëåä çàíèìàíèÿ â óíèâåðñèòåòèòå ñè áúðçàëè äà íå çàêúñíåÿò çà ñåàíñè íà ìåäèóìè èëè àñòðîëîãè÷åñêè ñáèðêè è êàê Íþòîí ñòèãíàë äî çàêîíèòå çà âñåîáùîòî ïðèâëè÷àíå, çàùîòî âÿðâàë â ñúùåñòâóâàíåòî íà îêóëòíè ñèëè (ñïîìíèõ ñè çà èçñëåäâàíèÿòà ìó â îáëàñòòà íà ðîçåíêðîéöåðñêàòà êîñìîëîãèÿ).
Áÿõ ïðèåë çà ñâîé íàó÷åí ïðèíöèï íåäîâåð÷èâîñòòà, à ñåãà òðÿáâàøå äà ïðèëîæà òîçè ïðèíöèï è êúì îíåçè, êîèòî ìå áÿõà íàó÷èëè äà áúäà íåäîâåð÷èâ.
Êàçàõ ñè: àç ñúì êàòî Àìïàðî, íå âÿðâàì, àìà ñå õâàùàì. È ñå ÷óäåõ êàê âñå ïàê ðàçñúæäàâàì âúðõó ôàêòà, ÷å âèñî÷èíàòà íà Âåëèêàòà Ïèðàìèäà å íàèñòèíà ðàâíà íà åäíà ìèëèàðäíà îò ðàçñòîÿíèåòî ìåæäó Çåìÿòà è Ñëúíöåòî èëè ÷å íàèñòèíà ñå î÷åðòàâàõà àíàëîãèè ìåæäó èíäîàìåðèêàíñêàòà è êåëòñêàòà ìèòîëîãèÿ. È çàïî÷âàõ äà èñêàì îò âñè÷êî, êîåòî ìå îáêðúæàâàøå - êúùèòå, ôèðìèòå íà ìàãàçèíèòå, îáëàöèòå â íåáåòî è ãðàâþðèòå â áèáëèîòåêàòà äà ìè ðàçêàçâàò íå ñâîÿòà èñòîðèÿ, à åäíà äðóãà èñòîðèÿ, êîÿòî áåçñïîðíî êðèåõà, íî êîÿòî íàêðàÿ ùÿõà äà ìè ðàçáóëÿò â ðåçóëòàò è ïî ñèëàòà íà ñâúðçâàùèòå ãè òàéíñòâåíè ïðèëèêè.

Îò âñè÷êî òîâà ìå ñïàñè, ïîíå âðåìåííî, Ëèÿ.
Áÿõ é ðàçêàçàë âñè÷êî (èëè ïî÷òè âñè÷êî) çà ïúòóâàíåòî äî Ïèåìîíò. È âñÿêà âå÷åð ñå âðúùàõ âêúùè ñ ëþáîïèòíè íîâîñòè, êîèòî òðÿáâàøå äà ñå âêëþ÷àò â íàøàòà êàðòîòåêà íà ñëîâåñíèòå êðúñòîñêè. Êîìåíòàðúò é áèâàøå: "ßæ, ÷å ñè ñòàíàë êàòî êëå÷êà." Åäíà âå÷åð ñåäíà äî áþðîòî ìè, ðàçäåëè êè÷óðà íà ÷åëîòî ñè, çà äà ìå ïîãëåäíå â î÷èòå, è ñïëåòå ðúöå íà ñêóòà ñè êàòî ñåëÿíêà. Íèêîãà íå áåøå ñÿäàëà òàêà, ðàçêðà÷åíà, ñ ïîëà, îïúíàòà ìåæäó äâåòå êîëåíà. Êàçàõ ñè, ÷å ïîçàòà é å íåêðàñèâà. Íî ïîñëå ÿ ïîãëåäíàõ â ëèöåòî è òî ìè ñå ñòîðè ïðîñâåòëåíî, îáëÿíî îò íåæíî ñèÿíèå. Âñëóøàõ ñå â äóìèòå é, áåç îùå äà çíàÿ çàùî, ñ óâàæåíèå.
- Ïóì, êàçà ìè, íå ìè õàðåñâà íà÷èíúò, ïî êîéòî ñå âæèâÿâàø â èñòîðèÿòà ñ "Ìàíóöèî". Ïðåäè ñúáèðàøå ôàêòèòå, êàêòî ñå ñúáèðàò ìèäè÷êè. Ñåãà ñÿêàø ñè îòáåëÿçâàø íîìåðà çà ëîòàðèÿòà.
- Ïðîñòî ñå çàáàâëÿâàì ïîâå÷å.
- Íå ñå çàáàâëÿâàø, àìè ñå ïðèñòðàñòÿâàø. È òîâà å ñúâñåì ðàçëè÷íî. Âíèìàâàé, ÷å îíåçè ùå òå ïîäëóäÿò.
- Õàéäå äà íå ïðåóâåëè÷àâàìå. Íàé-ìíîãî òå äà ñè îñòàíàò ëóäè. Ñàíèòàðèòå â ëóäíèöèòå íå ïîëóäÿâàò.
- Òîâà òåïúðâà òðÿáâà äà ñå äîêàæå.
- Çíàåø, ÷å íèêîãà íå ñúì èìàë äîâåðèå â àíàëîãèèòå. Ñåãà ñúì ïîïàäíàë â åäèí ïàíàèð íà àíàëîãèèòå, ñðåä øóìîòåâèöàòà íà åäèí Êîíè Àéëàíä [253] èëè íà åäèí ìîñêîâñêè Ïúðâè ìàé, íà åäíà êàòîëè÷åñêà Ñâåùåíà ãîäèíà - âñè÷êî òîâà îò àíàëîãèè. Çàáåëÿçâàì, ÷å íÿêîè îò òÿõ ñà ïî-äîáðè îò äðóãèòå, è ñå ïèòàì äà íå áè çà òîâà äà èìà ñêðèòà ïðè÷èíà.
- Ïóì, êàçà ìè Ëèÿ, ïðåãëåäàõ ôèøîâåòå òè, çàùîòî òðÿáâà îòíîâî äà ãè ïîäðåäÿ. Âñè÷êî, êîåòî òâîèòå äèàáîëèñòè îòêðèâàò, å âå÷å òóê. Ïîãëåäíè ìå, êàçà òÿ è ñå ïîòóïà ïî êîðåìà, áåäðàòà, õàíøà è ÷åëîòî. Êàêòî áåøå ñåäíàëà, ðàçêðà÷åíà, ñ îïúíàòà ïîëà, ñðåùó ìåí, ïðèëè÷àøå íà äîéêà, çäðàâà è öâåòóùà, òÿ, êîÿòî áåøå òàêà êðåõêà è ãúâêàâà, çàùîòî íÿêàêâà ñïîêîéíà ìúäðîñò ÿ îñâåòÿâàøå ñ ìàé÷èíñêà âëàñòíîñò.
- Íÿìà ïúðâîîáðàçè, Ïóì, èìà òÿëî. Âúòðå â êîðåìà å õóáàâî, çàùîòî òàì ðàñòå äåòåòî, òàì ñå ìóøâà ïòè÷åòî òè âåñåëî-âåñåëî è ñå âëèâà âêóñíàòà õðàíà. È çàòîâà ñà õóáàâè è âàæíè ïåùåðàòà, öåïíàòèíàòà, íèøàòà, ïîäçåìèåòî è äîðè ëàáèðèíòúò, êîéòî å íàïðàâåí êàòî íàøèòå ÷óäåñíè âúòðåøíîñòè, è êîãàòî íÿêîé òðÿáâà äà èçìèñëè íåùî âàæíî, ãî èçìúêâà îòòàì, çàùîòî è òè ñè ñå ïðúêíàë îòòàì, êîãàòî ñè ñå ðàæäàë, è ïëîäîðîäèåòî å âèíàãè â åäíà äóïêà, â êîÿòî ïúðâî íåùî çàãíèâà è ïîñëå - õîï! - èçêà÷à òè åäíî êèòàé÷å, åäíà ïàëìà èëè åäèí áàîáàá. Íî âèñîêîòî å ïî-äîáðî îò íèñêîòî. Çàùîòî, àêî âèñèø ñ ãëàâàòà íàäîëó, êðúâòà òè ñå ñòè÷à â ìîçúêà, çàùîòî êðàêàòà ìèðèøàò, à êîñàòà íå òîëêîâà, çàùîòî å ïî-äîáðå äà ñå èçêàòåðèø íà äúðâî, çà äà áåðåø ïëîäîâå, îòêîëêîòî äà ñâúðøèø ïîä çåìÿòà, çà äà õðàíèø ÷åðâåèòå, çàùîòî ðÿäêî ñå íàðàíÿâàø, êàòî ñå áëúñíåø â íåùî âèñîêî (îñâåí àêî ñè íà òàâàíà), à îáèêíîâåíî òîâà ñòàâà êàòî ïàäíåø íàäîëó è çàòîâà ãîðíîòî å ñâúðçàíî ñ àíãåëèòå, à äîëíîòî - ñ äÿâîëèòå. Íî òúé êàòî å âÿðíî è òîâà, êîåòî êàçàõ ïðåäè ìàëêî çà ìîåòî êîðåì÷å, âåðíè ñà è äâåòå íåùà: â îïðåäåëåí ñìèñúë å õóáàâî òîâà, êîåòî å äîëó è âúòðå, à â äðóã ñìèñúë - êîåòî å ãîðå è âúí. È âñè÷êî òîâà íÿìà íèùî îáùî íèòî ñ äóõà íà Õåðìåñ, íèòî ñ âñåîáùîòî ïðîòèâîðå÷èå. Îãúíÿò òîïëè, à ñòóäúò òè äîêàðâà áðîíõîïíåâìîíèÿ, îñîáåíî àêî ñè íÿêîé ìúäðåö îò ïðåäè ÷åòèðè õèëÿäè ãîäèíè, è îò òîâà ñëåäâà, ÷å îãúíÿò èìà òàéíñòâåíà ñèëà, îùå ïîâå÷å, ÷å íà íåãî ñè ïå÷åø êîêîøêàòà. Íî ñòóäúò çàïàçâà ñúùàòà êîêîøêà, à îò îãúíÿ, àêî ãî ïèïíåø, òè èçñêà÷à åé òàêàâà ïðèøêà, òàêà ÷å àêî ìèñëèø çà íåùî, êîåòî ñå ïàçè ñ õèëÿäîëåòèÿ, êàòî çíàíèåòî, òðÿáâà äà ñè ãî ïðåäñòàâÿø íà åäèí âðúõ, âèñîêî (âèäÿõìå, ÷å òîâà å õóáàâî), íî â ïåùåðà (êîåòî ñúùî å õóáàâî), è òî ñðåä âå÷íèÿ ñòóä íà Õèìàëàéñêèòå ïðåñïè (êîåòî âå÷å å ÷óäåñíî). È àêî èñêàø äà çíàåø çàùî ìúäðîñòòà èäâà îò Èçòîêà, à íå îò øâåéöàðñêèòå Àëïè, òî å çàùîòî òâîÿò ïðà-ïðàäÿäî ñóòðèí, êîãàòî ñå å ñúáóæäàë â òúìíîòî, å ïîãëåæäàë ïúðâî íà èçòîê ñ íàäåæäàòà, ÷å ùå âèäè ñëúíöåòî, à íå íÿêîé äúæäîâåí îáëàê, ìàìêà ìó íà ïðàâèòåëñòâîòî.
- Äà, ìàé÷èöå.
- Íå äà, àìè äà, ïèëåíöåòî ìè. Ñëúíöåòî å äîáðî, çàùîòî òîïëè òÿëîòî è çàùîòî å äîñòàòú÷íî áëàãîðàçóìíî äà èçãðÿâà âñåêè äåí, çàòîâà äîáðî å âñè÷êî, êîåòî ñå ïîÿâÿâà îòíîâî, à íå òîâà, êîåòî ìèíàâà è çàìèíàâà. Íàé-óäîáíèÿò íà÷èí äà ñå ïîÿâèø îòíîâî òàì, êúäåòî âå÷å ñè áèë, áåç äà ìèíàâàø ïî ñúùèÿ ïúò, å äà ñå äâèæèø â êðúã. È òúé êàòî åäèíñòâåíîòî æèâîòíî, êîåòî ñå íàâèâà â êðúã, å çìèÿòà, ÿñíî å çàùî ñà ñå ðîäèëè òîëêîâà êóëòîâå è ìèòîâå çà çìèÿòà, çàùîòî å òðóäíî äà ïðåäñòàâèø çàâðúùàíåòî íà ñëúíöåòî, êàòî óâèâàø â êðúã åäèí õèïîïîòàì íàïðèìåð. Îñâåí òîâà, àêî òðÿáâà äà èçâúðøèø öåðåìîíèÿ, çà äà ïðèçîâåø ñëúíöåòî, òðÿáâà äà îáèêàëÿø â êðúã, çàùîòî, àêî ñå äâèæèø ïî ïðàâà ëèíèÿ, ùå ñå îòäàëå÷èø îò êúùè è öåðåìîíèÿòà òðÿáâà äà áúäå ìíîãî êðàòêà. Îò äðóãà ñòðàíà, êðúãúò å íàé-óäîáíàòà ôîðìà çà åäèí ðèòóàë, òîâà ãî çíàÿò âñè÷êè, êîèòî ãúëòàò îãúí ïî ïëîùàäèòå, çàùîòî, êàòî çàñòàíàò â êðúã, âñè÷êè âèæäàò åäíàêâî äîáðå òîçè, êîéòî å â ñðåäàòà, äîêàòî, àêî öÿëîòî ïëåìå ñå íàðåäè â ïðàâà ëèíèÿ ïî âîéíèøêè, òåçè, äåòî ñà ïî-äàëå÷å, íÿìà äà âèæäàò íèùî. Ïî òàçè ïðè÷èíà êðúãúò, êðúãîîáðàçíîòî äâèæåíèå è öèêëè÷íîòî çàâðúùàíå ñà â îñíîâàòà íà âñåêè êóëò è ðèòóàë.
- Äà, ìàé÷èöå.
- Íå äà, àìè äà. À ñåãà äà ìèíåì êúì ìàãè÷åñêèòå ÷èñëà, êîèòî ñå õàðåñâàò òîëêîâà íà òâîèòå àâòîðè. Åäíî, òîâà ñè òè, êîéòî íå ñè äâå, åäíî å òîâà òâîå íåùî, åäíî å òîâà ìîå íåùî òóê è åäíî ñà íîñúò è ñúðöåòî, ñàì âèæäàø êîëêî âàæíè íåùà ñà ïî åäíî. À äâå ñà î÷èòå, óøèòå, íîçäðèòå, ìîèòå ãúðäè è òâîèòå òîïêè, êðàêàòà è ðúöåòå. Òðè å ïî-ìàãè÷åñêî ÷èñëî îò äðóãèòå, çàùîòî òÿëîòî íè íå ãî ïîçíàâà. Íÿìàìå íèùî, êîåòî äà å òðîéíî. È çàòîâà òðè å èçâúíðåäíî òàéíñòâåíî ÷èñëî, êîåòî ïðèïèñâàìå íà Áîãà, êúäåòî è äà æèâååì. Íî êàòî ñè ïîìèñëèø, àç èìàì ñàìî åäíî íåùî è òè èìàø ñàìî åäíî íåùî, ìúë÷è, è íåäåé äà îñòðîóìíè÷èø, è àêî ñúåäèíèì òåçè äâå íåùà, ùå ñå ïîÿâè åäíî íîâî íåùî è ùå ñòàíåì òðè. Òîãàâà íóæåí ëè å ïðîôåñîð îò óíèâåðñèòåòà, çà äà îòêðèå, ÷å âñè÷êè íàðîäè èìàò òðîè÷íè ñòðóêòóðè, òðîèöè è ò.í.? Ðåëèãèèòå íå ñà ñå ñúçäàâàëè ñ êîìïþòúð. Ïðàâèëè ñà ãè ïðîñòè õîðèöà, êîèòî ñà ñå ÷óêàëè êàêòî ïîäîáàâà, è âñè÷êè òðîè÷íè ñòðóêòóðè íå ñà íèêàêâà òàéíà, à ðàçêàçà çà òîâà, êîåòî ïðàâèø òè è êîåòî òå ñà ïðàâåëè. Íî äâå ðúöå è äâà êðàêà ïðàâÿò ÷åòèðè è åòî òè îùå åäíî ÷óäåñíî ÷èñëî, îñîáåíî êàòî ñè ïîìèñëèø, ÷å æèâîòíèòå èìàò ÷åòèðè êðàêà è íà ÷åòèðè êðàêà ëàçÿò ìàëêèòå äåöà, êàêòî å áèëî èçâåñòíî íà Ñôèíêñà [254]. Çà ïåò íÿìà çàùî äà ãîâîðèì. Òîëêîâà ñà ïðúñòèòå íà ðúêàòà. À ñ äâåòå ðúöå ùå ïîëó÷èø äðóãî åäíî ñâåùåíî ÷èñëî, êîåòî å äåñåò, è ùåø íå ùåø äîðè Áîæèèòå çàïîâåäè òðÿáâà äà áúäàò äåñåò, çàùîòî, àêî áÿõà äâàíàäåñåò íàïðèìåð, êîãàòî îò÷åòî êàçâà: åäíî, äâå, òðè è ðàçïåðâà ïðúñòèòå ñè, êàòî ñòèãíå äî ïîñëåäíèòå äâå, òðÿáâà äà ïîèñêà íà çàåì ïðúñòè îò êëèñàðÿ. Ñåãà âçåìè òÿëîòî è ïðåáðîé âñè÷êè íåùà, êîèòî ñòúð÷àò îò òðóïà: êðàêà, ðúöå, ãëàâà, ïåíèñ, ñòàâàò âñè÷êî øåñò. Íî ïðè æåíàòà ñà ñåäåì, çàòîâà ìè ñå ñòðóâà, ÷å òâîèòå àâòîðè øåñòèöàòà ÿ çà÷èòàò ñàìî êàòî äâîéíî íà òðè, çàùîòî âàæè ñàìî ïðè ìúæåòå, êîèòî ïúê íÿìàò íèêàêâî ñåäåì, è êîãàòî êîìàíäóâàò òå, ïðåäïî÷èòàò äà âèæäàò â íåãî ñâåùåíî ÷èñëî, êàòî çàáðàâÿò, ÷å è ìîèòå ãúðäè ñòúð÷àò, àìà êàêâî äà ãè ïðàâèø. Îñåì, ãîñïîäè, íÿìà îñìèöà ïî íàñ... Íî, ÷àêàé, àêî ðúêàòà è êðàêúò íå ñå áðîÿò ïî çà åäíî, à ïî çà äâå, çàðàäè ëàêòèòå è êîëåíàòà, ùå ïîëó÷èì îñåì ãîëåìè äúëãè êîêàëà, êîèòî ñå êëàòóøêàò íàñàì-íàòàì âñòðàíè îò òÿëîòî, à êàòî ãè ñúáåðåø ñ òðóïà, ñòàâàò äåâåò, à ñëåä òîâà è ñ ãëàâàòà - äåñåò. È òàêà, êàòî ñå âúðòèø îêîëî òÿëîòî, ùå ïîëó÷èø âñè÷êè ÷èñëà, êîèòî èñêàø. Ïîìèñëè ñè ñàìî çà äóïêèòå.
- Çà äóïêèòå?
- Äà, êîëêî äóïêè èìà òÿëîòî òè?
- Àìè... Çàïî÷íàõ äà áðîÿ: Î÷è, íîçäðè, óøè, óñòà, äóïå. Îñåì ñà.
- Âèäÿ ëè? Îùå åäèí äîâîä çà òîâà, ÷å îñìèöàòà å ïðåêðàñíî ÷èñëî. Íî àç èìàì äåâåò. È ñ äåâåòàòà òå ðàæäàì è çàòîâà äåâåò å ïî-áîæåñòâåíî îò îñåì. Íî èñêàø ëè îáÿñíåíèåòî íà òåëåñíèòå ïîëîæåíèÿ? Èñêàø ëè ñèìâîëèêàòà íà ïîáèòèòå êàìúíè, êîÿòî òâîèòå àâòîðè íåïðåêúñíàòî ÷îïëÿò? Äåíåì ñòîèì èçïðàâåíè, à íîùåì ëåæèì, è òâîåòî íåùî, íå, íå ìè êàçâàé êàêâî ïðàâè íîùåì, âàæíî å, ÷å ðàáîòè èçïðàâåíî è ñè ïî÷èâà ëåãíàëî. Ñëåäîâàòåëíî îòâåñíîòî ïîëîæåíèå å æèâîò è å ñâúðçàíî ñúñ ñëúíöåòî è çàòîâà îáåëèñêèòå ñå èçäèãàò íàãîðå, êàêòî äúðâåòà, äîêàòî âîäîðàâíîòî ïîëîæåíèå è íîùòà ñà ñúí, è çíà÷è ñìúðò, è âñè÷êè áîãîòâîðÿò ðàçíè ìåíõèðè [255], ïèðàìèäè, ñòúëáîâå è íèêîé íå áîãîòâîðè áàëêîíè è òðîòîàðè. Äà ñè ÷óâàë íÿêúäå çà äðåâåí êóëò êúì Ñâåùåíîòî ïåðèëî? Âèæäàø ëè? Òî å, çàùîòî è òÿëîòî òè íå ãî ïîçâîëÿâà: àêî ñå ïîêëàíÿø íà îòâåñåí êàìúê, è äà ñòå ìíîãî, ïàê ùå ãî âèæäàòå âñè÷êè, à àêî áîãúò òè å ëåãíàë, ùå ãî âèæäàò ñàìî òåçè îò ïúðâèÿ ðåä, à äðóãèòå ùå ãè áóòàò îòçàä è ùå âèêàò: "Èñêàì è àç, èñêàì è àç!" È áëúñêàíèöàòà íÿìà äà å ïîäõîäÿùà çà ìàãè÷åñêè öåðåìîíèè.
- Äà, íî ðåêèòå...
- Ðåêèòå íå ñà ñâúðçàíè ñ õîðèçîíòàëíîòî ïîëîæåíèå, à ñ òîâà, ÷å òå ñà ïúëíè ñ âîäà, à äà íå òè ðàçïðàâÿì êàêâà å âðúçêàòà ìåæäó âîäàòà è òÿëîòî... Èçîáùî, òàêà ñìå óñòðîåíè, ñ òîâà òÿëî âñè÷êè è çàòîâà ñè èçðàáîòâàìå ñúùèòå ñèìâîëè, ìàêàð äà ñìå îòäàëå÷åíè íà ìèëèîíè êèëîìåòðè. È âñè÷êè çíàöè ñè ïðèëè÷àò è òîãàâà âèæäàø, ÷å õîðàòà ñ ìàëêî ïèïå â ãëàâàòà, êàòî âèäÿò ïåùòà íà àëõèìèêà, òàêàâà çàòâîðåíà è ãîðåùà âúòðå, ñå äîñåùàò çà êîðåìà íà ìàéêàòà ñ äåòåòî â íåãî. È ñàìî òâîèòå äèàáîëèñòè, êàòî âèäÿò Äåâàòà, êîÿòî ÷àêà ìëàäåíåöà, ñè ìèñëÿò, ÷å òîâà å íàìåê çà àëõèìè÷åñêàòà ïåù. Òàêà õèëÿäè ãîäèíè ñà òúðñèëè íÿêàêâî ïîñëàíèå, à òî å áèëî ïîä íîñà èì, òðÿáâàëî å ñàìî äà ñå ïîãëåäíàò â îãëåäàëîòî.
- Òè ñè ìîÿòà Èñòèíà, òè ñè ìîåòî Àç, êîåòî å è ìîåòî Ìåí, âèäÿíî îò Òåá. Èñêàì äà îòêðèÿ âñè÷êè ïúðâîîáðàçè íà òÿëîòî íè.
Ñúùàòà âå÷åð îñâåòèõìå èçðàçà "èñêàø ëè äà ñúçäàâàìå ïúðâîîáðàçè", çà äà îçíà÷àâàìå ñ íåãî æåëàíèÿòà ñè çà íåæíîñò.
Êîãàòî âå÷å ñå îòäàâàõ íà ñúíÿ, Ëèÿ äîêîñíà ðàìîòî ìè.
- Çàáðàâèõ äà òè êàæà, áðåìåííà ñúì.

Òðÿáâàøå äà ïîñëóøàì Ëèÿ. Ãîâîðåøå ñ ìúäðîñòòà íà ÷îâåê, êîéòî çíàå êúäå ñå ðàæäà æèâîòúò. Íàïðåäâàéêè â ïîäçåìèÿòà íà Àãàðòà, â Ïèðàìèäàòà íà Ðàçáóëåíàòà Èçèäà, áÿõìå íàâëåçëè â Ãåáóðàòà, ñåôèðàòà íà óæàñà, ìèãà, â êîéòî ãíåâúò èçáóõâà íàä ñâåòà. Äàëè íå ñå áÿõ îñòàâèë äà áúäà ñúáëàçíåí, ìàêàð è çà ñåêóíäà, îò ìèñúëòà çà Ñîôèÿ? Ìîéñåé îò Êîðäîáà [256] ó÷è, ÷å æåíñêîòî å âëÿâî è âñè÷êè íåãîâè íàïðàâëåíèÿ ñà íà Ãåáóðàòà. Îñâåí àêî ìúæúò íå çàäåéñòâóâà òåçè ñêëîííîñòè, çà äà óêðàñè ñâîÿòà Íåâÿñòà, è ñìåê÷àâàéêè ãè, íå ãè íàñî÷è êúì äîáðîòî. Ñ äðóãè äóìè, âñÿêî æåëàíèå òðÿáâà äà îñòàâà â ñâîèòå ãðàíèöè, èíà÷å Ãåáóðàòà ñå ïðåâðúùà â Ñòðîãîñò, Òúìíà Ïðèâèäíîñò, Ñâÿò íà Äåìîíèòå.
Îáóçäàâàíå íà æåëàíèåòî. Òîâà áÿõ ïðàâèë ïî âðåìå íà óìáàíäàòà - áÿõ ñâèðèë íà àãîãîí, áÿõ ó÷àñòâóâàë â çðåëèùåòî îò ñòðàíàòà íà îðêåñòúðà è òàêà áÿõ èçáåãíàë òðàíñà. Ïî òîçè íà÷èí áÿõ äåéñòâóâàë è ñ Ëèÿ - áÿõ óêðîòèë æåëàíèåòî ñè â èìåòî íà Íåâÿñòàòà. È áÿõ âúçíàãðàäåí âäúí ÷ðåñëàòà ñè. Ñåìåòî ìè áå ïîëó÷èëî áëàãîñëîâ.
Íî íå áÿõ íàìåðèë ñèëè äà óïîðñòâóâàì. Áÿõ íà ïúò äà áúäà ñúáëàçíåí îò ïðåêðàñíàòà Òèôåðåò.


VI

ÒÈÔÅÐÅÒ


64

Àêî ñúíóâàø, ÷å æèâååø â íîâ è íåïîçíàò ãðàä, îçíà÷àâà, ÷å â ñêîðî âðåìå ùå óìðåø. È íàèñòèíà, ìúðòâèòå æèâåÿò äðóãàäå, íå ñå çíàå êúäå.
(Äæåðîëàìî Êàðäàíî, "Êíèãà çà òúëêóâàíèÿòà íà ñúíèùàòà", Áàçåë, 1562, 1, 58)


Àêî Ãåâóðà å ñåôèðàòà íà çëîòî è ñòðàõà, òî Òèôåðåò å ñåôèðàòà íà êðàñîòàòà è õàðìîíèÿòà. Òúé êàçâàøå Äèîòàëåâè: Òèôåðåò å ñâåòëîòî ñúãðàæäàíå, äúðâîòî íà æèâîòà, óäîâîëñòâèåòî, ïóðïóðíèÿò ëèê. Òîé å ñúþçúò ìåæäó Ïðàâèëîòî è Ñâîáîäàòà.
Òàçè ãîäèíà áå çà íàñ ãîäèíàòà íà óäîâîëñòâèåòî, íà òúðæåñòâàòà íàä Âåëèêèÿ âñåëåíñêè òåêñò, â êîéòî ñå âúçõâàëÿâà âåí÷àâêàòà ìåæäó Òðàäèöèÿòà è Åëåêòðîííàòà Ìàøèíà. Ñúçäàâàõìå è èçâëè÷àõìå íàñëàäà îò ñúçäàâàíåòî. Òàçè ãîäèíà èçìèñëèõìå Ïëàíà.
Ïîíå çà ìåí, ìîãà äà êàæà ñúñ ñèãóðíîñò, òîâà áåøå ùàñòëèâà ãîäèíà. Áðåìåííîñòòà íà Ëèÿ ñå ðàçâèâàøå ñïîêîéíî, ïå÷åëåõ îò "Ãàðàìîíä" è îò ìîÿòà àãåíöèÿ äîñòàòú÷íî, ÷å äà íå ñå ïðèòåñíÿâàì, çàïàçèõ îôèñà ñè â ñòàðàòà ôàáðè÷íà ñãðàäà â êðàéíèÿ êâàðòàë, íî ïðåóñòðîèõìå àïàðòàìåíòà íà Ëèÿ.
×óäåñíîòî ïðèêëþ÷åíèå íà ìåòàëèòå âå÷å áåøå â ðúöåòå íà ïå÷àòàðèòå è êîðåêòîðèòå. Òî÷íî òîãàâà ãîñïîäèí Ãàðàìîíä áå ñïîõîäåí îò ãåíèàëíà èäåÿ:
- Åäíà èëþñòðèðàíà èñòîðèÿ íà ìàãè÷åñêèòå è õåðìåòè÷åñêèòå íàóêè. Ñ ìàòåðèàëà, êîéòî âè íîñÿò äèàáîëèñòèòå, ñúñ çíàíèÿòà, êîèòî íàòðóïàõòå ìåæäóâðåìåííî, ñúñ ñúâåòèòå íà òîçè íåâåðîÿòåí ÷îâåê Àëèå çà åäíà ãîäèíêà ùå óñïååòå äà ïîäãîòâèòå òàêúâ áîãàòî èëþñòðèðàí òîì, ãîëÿì ôîðìàò, ÷åòèðèñòîòèí ñòðàíèöè, ñ òàêèâà öâåòíè ïðèëîæåíèÿ, ÷å äà èì ñå çàìàÿò ãëàâèòå. Ùå ïîäáåðåòå è îò èëþñòðàöèèòå, êîèòî îñòàíàõà îò èñòîðèÿòà íà ìåòàëèòå.
- Íå å âúçìîæíî, âúçðàçèõ. Ìàòåðèàëúò å ñúâñåì ðàçëè÷åí. Êàê ùå èçïîëçóâàì ñíèìêàòà íà åäèí öèêëîòðîí?
- Êàê ùå ãî èçïîëçóâàòå ëè? Âúîáðàæåíèå, Êàçîáîí, âúîáðàæåíèå! Êàêâî ñòàâà â òåçè àòîìíè ìàøèíè, â òåçè ìåãàòðîííè ïîçèòðîíè, èëè òàì êàêòî ñå íàðè÷àò? Ìàòåðèÿòà ñå ðàçêàøêâà, ñëàãàø ìàëêî ñèðåíå è çàïî÷âàò äà èçêà÷àò êâàðêè, ÷åðíè äóïêè, öåíòðîôóãèðàí óðàí è òÿì ïîäîáíè! Ïðàêòè÷åñêî ïðèëîæåíèå íà ìàãèÿòà, Õåðìåñ è Àëõåðìåñ - âúîáùå âèå òðÿáâà äà íàìåðèòå îòãîâîðà. Âëÿâî - ãðàâþðà íà Ïàðàöåëç, íà Àáðàêàäàáðà ñ òåõíèòå àëàìáèöè-êàëàìáèöè íà çëàòåí ôîí, âäÿñíî - êâàçàðè, áúðêà÷êè çà òåæêà âîäà, ãðàâèòàöèîííîãàëàêòè÷åñêà àíòèìàòåðèÿ, âúîáùå àç ëè äà âè ãî èçìèñëÿì? Äà íå ñìÿòàòå, ÷å îêóëòíèòå òàéíè íà ìàòåðèÿòà ñà ðàçêðèòè îò ìàãüîñíèêà, äåòî íèùî íå å ðàçáèðàë è ñàìî ñå å îïèòâàë äà íàëó÷êâà? Ðàçêðèâàëè ñà ãè ó÷åíèòå, êîèòî íàñèëà ñà ãè èçòðúãâàëè ñúñ çíàíèÿòà ñè. Ìàãè÷íîòî å îêîëî íàñ, äåéñòâóâàéòå, íàêàðàéòå ÷èòàòåëÿ äà çàïîäîçðå îíèÿ, äåòî ñà íà âðúõ Ïàëîìàð [257], ÷å ñå çàíèìàâàò ñ îêóëòíà äåéíîñò...
Çà äà ìå ñòèìóëèðà, ìè óâåëè÷è õîíîðàðà, è òî äîñòà ÷óâñòâèòåëíî. È àç ñå ñïóñíàõ äà òúðñÿ ìèíèàòþðè îò "Liber solis" [258] íà Òðèñìîçèí [259], îò "Liber mutus" [260] íà Ëúæå-Ëóëèé. Òúï÷åõ ñå ñ ïåíòàêóëè, ñåôèðîòñêè ñòâîëîâå, äåêàíè, òàëèñìàíè. Îòêëþ÷âàõ âðàòèòå íà íàé-çàäúíåíè çàëè â áèáëèîòåêèòå, èçíàìåðèõ äåñåòêè òîìîâå îò îíåçè àíòèêâàðè, êîèòî íàâðåìåòî ïðîäàâàõà êóëòóðíàòà ðåâîëþöèÿ.
Äâèæåõ ñå ñðåä äèàáîëèñòèòå ñ òàêàâà ëåêîòà, ñ êàêâàòî ïñèõèàòúðúò ïîñåùàâà ëþáèìèòå ñè ïàöèåíòè, óáåäåí, ÷å âåòðåöúò â ìíîãîâåêîâíèÿ ïàðê íà ÷àñòíàòà ìó êëèíèêà å áëàãîòâîðåí è çà íåãî. Ìàëêî ïî-êúñíî ñÿäà äà ïèøå êíèãè çà äåëèðèóìà, ïîñëå êíèãè â ñúñòîÿíèå íà äåëèðèóì. Íå ñè äàâà ñìåòêà, ÷å íåãîâèòå áîëíè ñà ãî çàðàçèëè: âå÷å æèâåå ñúñ ñúçíàíèåòî, ÷å å òâîðåö. Òàêà ñå ðîäè èäåÿòà çà Ïëàíà.
Äèîòàëåâè ñå âêëþ÷è â èãðàòà, çàùîòî çà íåãî áåøå êàòî ìîëèòâà. Êîëêîòî äî ßêîïî Áåëáî, àç áÿõ óáåäåí, ÷å ñå çàáàâëÿâà íå ïî-ìàëêî îò ìåí. Åäâà ñåãà ðàçáèðàì, ÷å íå å èçïèòâàë èñòèíñêî óäîâîëñòâèå. Ó÷àñòâóâàë å, êàêòî íÿêîè õîðà ñè ãðèçÿò íîêòèòå.
Èëè ïî-ñêîðî å èãðàë, çà äà îòêðèå ïîíå åäèí îò ôàëøèâèòå àäðåñè èëè îíàçè ñöåíà áåç ðàìïà, çà êîÿòî ãîâîðè âúâ ôàéëà, îçàãëàâåí "Ñúí". Òåîëîãèÿ çàìåñòèòåëêà íà åäèí Àíãåë, êîéòî íèêîãà íÿìàøå äà ñå ÿâè.
_________________________________________________________
èìå íà ôàéëà: Ñúí
---------------------------------------------------------
Íå ñè ñïîìíÿì äà ñúì ñúíóâàë åäíî â äðóãî èëè äà ñå ñëó÷âàò â åäíà è ñúùà íîù, èëè ïîíå äà ñå ðåäóâàò.
Òúðñÿ åäíà æåíà, åäíà æåíà, êîÿòî ïîçíàâàì, ñ êîÿòî ñúì áèë â áëèçêè îòíîøåíèÿ, äîòîëêîâà, ÷å íå ìîãà äà ñå ïðèìèðÿ ñúñ çàãóáàòà. Àç ñúì âèíîâåí, àç ïîæåëàõ äà èç÷åçíà. Ñòðóâà ìè ñå íåäîïóñòèìî, ÷å ñúì ïðîïóñíàë òîëêîâà âðåìå. ßâíî òúðñÿ íåÿ, äîðè òÿõ, æåíàòà íå å åäíà, ìíîãî ñà, âñè÷êè èçãóáåíè ïî åäèí è ñúùè íà÷èí, ïîðàäè ìîÿòà íåìàðëèâîñò. Îáõâàíàò ñúì îò íåñèãóðíîñò - è åäíà áè ìè áèëà äîñòàòú÷íà, çàùîòî çíàÿ, ÷e ñúì çàãóáèë ìíîãî, êàòî ñúì ãè çàãóáèë. Âñå íå óñïÿâàì äà íàìåðÿ, âå÷å ãî íÿìàì, íå ñå ðåøàâàì äà îòâîðÿ áåëåæíèêà ñè, êúäåòî áè òðÿáâàëî äà ñúì çàïèñàë òåëåôîííèÿ é íîìåð, à àêî íàé-ñåòíå ãî îòâîðÿ, íå ìîãà äà ãî ïðî÷åòà, êàòî ÷å ëè ñúì êúñîãëåä.
Çíàÿ êúäå å, èëè ïî-ïðàâî íå çíàÿ òî÷íî ìÿñòîòî, íî çíàÿ êàêâî å, ÿñåí ìè å ñïîìåíúò çà åäíî ñòúëáèùå, çà êîðèäîð, çà ïëîùàäêà. Íå ïðåêîñÿâàì ãðàäà, çà äà íàìåðÿ òîâà ìÿñòî, ïîâå÷å ñúì îáõâàíàò îò òðåâîãà, ñèëíà, îñòðà, ïðîäúëæàâàì äà ðàçñúæäàâàì âúðõó ïðè÷èíàòà, ïîðàäè êîÿòî ñúì ñè ïîçâîëèë,ïîæåëàë ñúì òàçè âðúçêà äà ñå ïðåêúñíå, êàòî íå ñúì îòèøúë íà ïîñëåäíàòà ñðåùà. Ñèãóðåí ñúì, ÷å òÿ î÷àêâà äà é ñå îáàäÿ. Ñàìî àêî çíàåõ êàê ñå êàçâà, ïðåêðàñíî çíàì êîÿ å, íî íå ìîãà äà ñè ñïîìíÿ ëèöåòî é.
Ïîíÿêîãà, êîãàòî ïîñòåïåííî èçëèçàì îò ñúíÿ, àç ñå áóíòóâàì ñðåùó íåãî. Ñåòè ñå, ïîçíàâàø è ñè ñïîìíÿø âñè÷êî è ñ âñè÷êî ñè ïðèêëþ÷èë èëè âúîáùå íå ñè ãî çàïî÷âàë. Íÿìà íèùî, êîåòî äà íå çíàåø êúäå å. Íèùî.
Îñòàâà ñúìíåíèåòî, ÷å íåùî ñè çàáðàâèë, ÷å ñè ãî ìóøíàë ìåæäó ãúíêèòå íà äîáðèòå ïîæåëàíèÿ, êàêòî ñå çàáðàâÿ áàíêíîòà èëè áåëåæêà ñ âàæíî ñúäúðæàíèå â íÿêàêúâ äæîá íà ïàíòàëîíà èëè â ñòàðî ñàêî, è â îïðåäåëåí ìîìåíò ñè äàâàø ñìåòêà, ÷å òîâà å áèëî íàé-âàæíîòî íåùî, ðåøàâàùîòî, åäèíñòâåíîòî.
Çà ãðàäà ïðåäñòàâàòà ìè å ïî-ÿñíà. Òîâà å Ïàðèæ, àç ñå íàìèðàì íà ëåâèÿ áðÿã, çíàÿ, ÷å êàòî ïðåìèíà ðåêàòà, ùå ñå îçîâà íà ïëîùàä, êîéòî å ìîæå áè ïëîùàä Âîæ... Íå, ïî-øèðîê å, çàùîòî â äúíîòî ìó ñå èçäèãà íåùî, êîåòî ïðèëè÷à íà Ìàäëåíàòà. Ìèíàâàì ïðåç öåëèÿ ïëîùàä, çàâèâàì ïîêðàé êàòåäðàëàòà è íàìèðàì åäíà óëèöà (íà úãúëà èìà àíòèêâàðåí ìàãàçèí), êîÿòî ïðàâè ÷óïêà âäÿñíî è ñå ðàçêëîíÿâà íà ìíîæåñòâî óëè÷êè, è âå÷å î÷åâèäíî ñå íàìèðàì â ãîòè÷åñêèÿ êâàðòàë íà Áàðñåëîíà. Îòòàì ìîæå äà ñå èçëåçå íà åäèí ìíîãî øèðîê è ñèëíî îñâåòåí áóëåâàðä è èìåííî ïî òîçè ïúò, ñïîìíÿì ñè ãî ñ åéäåòè÷íà ÿñíîòà, âäÿñíî, â êðàÿ íà åäíà çàäúíåíà óëè÷êà ñå íàìèðà Òåàòúðúò.
Íå ìè å ÿñíî êàêâî òî÷íî ñòàâà íà òîâà âúëøåáíî ìÿñòî, íî å ñèãóðíî, ÷å å íåùî òâúðäå ñúìíèòåëíî, îò ðîäà íà ñòðèïòèéç (çàòîâà íå ñìåÿ äà èñêàì óòî÷íåíèÿ), âàæíîòî å, ÷å íå æåëàÿ äà ñå âúðíà òàì, ÷å ñúì èçïèòàë âúçáóäà. Íî íàïðàçíî, êúì ×àòúì Ðîóä [261] óëèöèòå ñå îáúðêâàò.
Ñúáóæäàì ñå ñ íåïðèÿòíîòî ÷óâñòâî çà íåîñúùåñòâåíàòà ñðåùà. Íå óñïÿâàì äà ñå ïðèìèðÿ ñ òîâà, ÷å íå çíàÿ êàêâî ñúì èçãóáèë.
Ïîíÿêîãà ñå îçîâàâàì â ãîëÿìà ñåëñêà êúùà. Ìíîãî å îáøèðíà, íî çíàÿ, ÷å ñúùåñòâóâà è äðóãî êðèëî, à íå ìîãà äà ñòèãíà äî íåãî, ñÿêàø âðúçêèòå ñà çàçèäàíè. À â äðóãîòî êðèëî èìà ìíîæåñòâî ñòàè, íÿêîãà ñúì ãè âèæäàë, íå å âúçìîæíî äà ñúì ãè ñúíóâàë â äðóã ñúí, ñúñ ñòàðèííè ìåáåëè è èçáëåäíåëè ãðàâþðè, ïîëèöè ñ íàðåäåíè ïî òÿõ ãðóáî èçðÿçàíè êàðòîíåíè ôèãóðêè îò ìèíàëèÿ âåê, äèâàíè ñ ãîëåìè áðîäèðàíè êàëúôè è øêàôîâå ñ ìíîãî, ìíîãî êíèãè, âñè÷êè ïîäâúðçàíè ãîäèøíèíè íà "Èëþñòðîâàí âåñòíèê íà ïúòåøåñòâåíèêà" è íà "Ïðèêëþ÷åíèÿ ïî çåìÿ è ïî ìîðå"; íå å âÿðíî, ÷å íèêîé íå ãè ÷åòå, íî ìàìà ãè ïîäàðè íà âåõòîøàðÿ. Ïèòàì ñå êîé å îáúðêàë êîðèäîðèòå è ñòúëáèùàòà, çàùîòî òàì, ñðåä òåçè ìèðèçìè íà ìèë âåõòîøàðñêè ìàãàçèí, áèõ èñêàë äà èçêàðàì ñòàðèíèòå ñè.

Çàùî íå ìîãà êàòî âñè÷êè äðóãè äà ñúíóâàì çðåëîñòíèÿ ñè èçïèò?
_______________________________________________________


65

Áåøå ïîñòðîéêà ñ øèðèíà øåñò ìåòðà, èçäèãíàòà â ñðåäàòà íà çàëàòà: ïîâúðõíîñòòà é ñå ñúñòîåøå îò ìíîæåñòâî äúðâåíè êóá÷åòà, ãîëåìè êîëêîòî çàðîâå, íÿêîè ïî-åäðè, äðóãè ïî-äðåáíè, ñâúðçàíè ïîìåæäó ñè ñ òúíêà òåë. Íà âñÿêà ñòðàíà íà êóá÷åòàòà áÿõà çàëåïåíè õàðòèåíè êâàäðàò÷åòà, à âúðõó òÿõ áÿõà íàïèñàíè âñè÷êè äóìè îò òåõíèÿ åçèê, âñè÷êè ñïðåæåíèÿ è íàêëîíåíèÿ, íî áåç êàêúâòî è äà áèëî ðåä... Ïðè íåãîâàòà êîìàíäà âñåêè îò ó÷åíèöèòå õâàíà ïî åäèí îò ÷åòèðèäåñåòòå æåëåçíè ëîñòà, êîèòî áÿõà ìîíòèðàíè îêîëî ðàìêàòà, è ðÿçêî ãî çàâúðòÿ, ïðîìåíÿéêè ðàçïîëîæåíèåòî íà äóìèòå. Ñëåä òîâà ó÷èòåëÿò íàðåäè íà òðèäåñåò è øåñòèìà ó÷åíèêà øåïíåøêîì äà ïðî÷åòàò ðàçëè÷íèòå ðåäîâå òàêà, êàêòî ñå áÿõà ïîÿâèëè íà ðàìêàòà, è íàâñÿêúäå, êúäåòî îòêðèåõà òðè-÷åòèðè ñúñåäíè äóìè, ïðåäñòàâëÿâàùè ÷àñò îò èçðå÷åíèå, äà ãè ïðîäèêòóâàò íà ÷åòèðèìà äðóãè ó÷åíèöè...
(Äæîíàòàí Ñóèôò, "Ïðèêëþ÷åíèÿòà íà Ãúëèâåð", III, 5)


Óáåäåí ñúì, ÷å äîêàòî å ðàçñúæäàâàë âúðõó ñúíÿ ñè, Áåëáî îùå âåäíúæ ñå å âúðíàë êúì ìèñúëòà çà ïðîïóñíàòèÿ ñëó÷àé è çà òúðæåñòâåíèÿ ñè îòêàç, ñìÿòàéêè, ÷å íå å óñïÿë äà óëîâè, àêî âúîáùå òàêúâ ñëó÷àé ìó ñå å ïðåäñòàâèë - Ìîìåíòà. Ïëàíúò âëåçå â ñèëà òúêìî çàùîòî òîé ñå áå ïðèìèðèë ñ òîâà äà ñè ñúçäàâà ñàì ëúæëèâè ìîìåíòè.
Áÿõ ìó ïîèñêàë âå÷å íå ñè ñïîìíÿì êàêúâ òåêñò è òîé çàïî÷íà äà ðîâè ïî ìàñàòà ñè ìåæäó êóï÷èíèòå ðúêîïèñè, çàïëàøèòåëíî íàòðóïàíè åäèí âúðõó äðóã áåç âñÿêàêúâ ðåä, áåç îãëåä äîðè íà îáåìè è ôîðìàòè. Îòêðè òåêñòà, êîéòî òúðñåõìå, è ñå îïèòà äà ãî èçìúêíå èçîòäîëó, íî âñè÷êî ñå ñòîâàðè íà ïîäà. Ïàïêèòå ñå ðàçòâîðèõà è ëèñòîâåòå ñå ðàçõâúð÷àõà.
- Ìîæåõòå äà ïðåìåñòèòå ãîðíàòà ïîëîâèíà - êàçàõ. Íàïðàçíî, òîé âèíàãè ïðàâåøå òàêà. È íåèçìåííî îòãîâàðÿøå:
- Äîâå÷åðà Ãóäðóí ùå ãè ñúáåðå. È òÿ òðÿáâà äà èìà öåë â æèâîòà, èíà÷å ùå çàãóáè ñàìîëè÷íîñòòà ñè.
Íî òîçè ïúò àç áÿõ çàèíòåðåñîâàí îò ñúõðàíåíèåòî íà ðúêîïèñèòå: íàëè âå÷å ðàáîòåõ çà èçäàòåëñòâîòî.
- Ãóäðóí íå å ñïîñîáíà äà ãè ïîäðåäè, ùå ñëîæè ëèñòîâåòå â ïîãðåøíè ïàïêè.
- Àêî âè ÷óå Äèîòàëåâè, ùå èçöâèëè îò ðàäîñò. Ïî òîçè íà÷èí ùå ñå ïîëó÷àò ïðîèçâîëíè êíèãè, ðàçìåñåíè, ñëó÷àéíè. Òîâà å òî÷íî ëîãèêàòà íà äèàáîëèñòèòå.
- Íî ùå ñå îçîâåì â ñèòóàöèÿòà íà êàáàëèñòè. Ùå ìèíàò õèëÿäîëåòèÿ, ïðåäè äà ñå îòêðèå ïðàâèëíàòà êîìáèíàöèÿ. Âèå ïðîñòî çàìåñòâàòå ñ Ãóäðóí ìàéìóíàòà, êîÿòî âå÷íî òðàêà íà ïèøåùàòà ìàøèíà. Ðàçëèêàòà å ñàìî â ïðîäúëæèòåëíîñòòà. Â åâîëþöèîííî îòíîøåíèå íÿìà äà ñïå÷åëèì íèùî. Íÿìà ëè ïðîãðàìà, ñ êîÿòî Àáóëàôèÿ äà èçâúðøè òàçè ðàáîòà?
Ìåæäóâðåìåííî áåøå âëÿçúë Äèîòàëåâè.
- Ðàçáèðà ñå, ÷å èìà - îòâúðíà Áåëáî. È òåîðåòè÷åñêè ìîãàò äà ñå âêàðàò äâå õèëÿäè äàííè. Ñàìî äà èñêàø äà ãè íàïèøåø. Äà ïðåäïîëîæèì, ÷å ñà ðåäîâå îò âúçìîæíè ñòèõîòâîðåíèÿ. Ïðîãðàìàòà òå ïèòà îò êîëêî ñòèõà òðÿáâà äà ñå ñúñòîè ñòèõîòâîðåíèåòî, òè ðåøàâàø îò äåñåò, äâàäåñåò, ñòî. Ïîñëå ïðîãðàìàòà èçâàæäà îò âúòðåøíèÿ ÷àñîâíèê íà êîìïþòúðà áðîÿ íà ñåêóíäèòå è ãî ðàçïðåäåëÿ ïî ïðèíöèïà íà ïðîèçâîëíîòî, îò ïðîñòè äóìè ñúñòàâÿ ôîðìóëà íà íåïðåêúñíàòî ïîäíîâÿâàùà ñå êîìáèíàöèÿ. Ñ äåñåò ñòèõà ìîæåø äà ïîëó÷èø äåñåòêè õèëÿäè ñëó÷àéíè ñòèõîòâîðåíèÿ. Â÷åðà âêàðàõ ñòèõîâå îò ðîäà íà "ñâåæî ëèïèòå øóìÿò", "äàâàì òè ñâîÿ æèâîò", "òåæêè ñà ìîèòå êëåïêè","áðîÿ ÷àñîâåòå" è òàêà íàòàòúê. Åòî âè åäèí îò âàðèàíòèòå:

Áðîÿ ÷àñîâåòå
Öèìáàëúò çâúíòè
Ñìúðò ïîáåæäàâàø
Àêî öèíîáúðúò èñêà

Áåçäîìíà îòèäå ñè òè
Äàëå÷èíàòà å áëèçêà
Àêî öèíîáúðúò èñêà
Ñìúðò ïîáåæäàâàø

Ñâåæî ëèïèòå øóìÿò
Áðîÿ ÷àñîâåòå
Äàâàì òè ñâîÿ æèâîò
Òåæêè ñà ìîèòå êëåïêè

- Èìà ïîâòîðåíèÿ. Íÿìàøå êàê äà ãè èçáÿãíà, èçãëåæäà, ÷å ìíîãî óñëîæíÿâàò ïðîãðàìàòà. À àêî âêàðàì öÿëàòà Òîðà è äàì êîìàíäà íà êîìïþòúðà äà íàïðàâè ïðîèçâîëíî ïîäðåæäàíå íà äóìèòå, òîé ùå îñúùåñòâè âñúùíîñò Òåìóðàòà è ùå äîñòèãíå äî èñòèííèòå ñòèõîâå íà Êíèãàòà, íàëè?
- Ðàçáèðà ñå, òîâà å âúïðîñ íà âðåìå. Ùå ñå ñïðàâèø ñàìî çà íÿêîëêî âåêà.
Îáàäèõ ñå:
- Àìè àêî âçåìåì äåñåòèíà èçðå÷åíèÿ îò êíèãèòå íà äèàáîëèñòèòå, íàïðèìåð, ÷å Òàìïëèåðèòå ñà èçáÿãàëè â Øîòëàíäèÿ èëè ÷å Êîðïóñúò íà Õåðìåòèöèòå å ïðèñòèãíàë âúâ Ôëîðåíöèÿ ïðåç 1460 ãîäèíà, ïëþñ íÿêîëêî èçðàçà çà âðúçêà êàòî "î÷åâèäíî å, ÷å", "òîâà äîêàçâà, ÷å", áèõìå ìîãëè äà ïîëó÷èì èñòèíñêè îòêðîâåíèÿ. Ïîñëå çàïúëâàìå ïðàçíîòèòå, à ïîâòîðåíèÿòà ïðèåìàìå êàòî çàêëèíàíèÿ, âíóøåíèÿ èëè ïðîðî÷åñòâà. Â íàé-ëîøèÿ ñëó÷àé ùå ñìå èçìèñëèëè åäíà íåïîçíàòà ãëàâà îò èñòîðèÿòà íà ìàãèÿòà.
- Ãåíèàëíî, çàïàëè ñå Áåëáî. Çàïî÷âàìå îùå ñåãà.
- Íå, âå÷å å ñåäåì. Óòðå.
- Àç ùå ãî íàïðàâÿ äîâå÷åðà. Ñàìî ìàëêî ìè ïîìîãíåòå, ñúáåðåòå îò ïîäà äâàäåñåòèíà ñòðàíèöè, êàêòî âè ïàäíå, ïðî÷åòåòå ïúðâèòå èçðå÷åíèÿ, íà êîèòî ñå å ñïðÿë ïîãëåäúò âè, è ãè âêàðâàìå â êîìïþòúðà.
Êëåêíàõ è ïðî÷åòîõ:
- "Éîñèô Àðèìàòåéñêè îòíàñÿ ñâåùåíèÿ Ãðààë âúâ Ôðàíöèÿ."
- Åêñòðà. Çàïèñàíî å.
- "Ñïîðåä òàìïëèåðñêàòà òðàäèöèÿ Ãîäôðîà äüî Áóéîí îñíîâàâà â Éåðóñàëèì Âåëèêîòî Áðàòñòâî íà Öèîí." "Äåáþñè áèë Ðîçåíêðîéöåð."
- Ïðîùàâàéòå, íàìåñè ñå Äèîòàëåâè, íî ùå òðÿáâà äà âêëþ÷èòå è íÿêîè íåóòðàëíè äàííè, íàïðèìåð, ÷å êîàëàòà æèâåå â Àâñòðàëèÿ èëè ÷å Ïàïåí å èçîáðåòèë òåíäæåðàòà ïîä íàëÿãàíå.
- Ìèíè å ãîäåíèöàòà íà Ìèêè Ìàóñ, ïîäñêàçàõ.
- Íå áèâà äà ïðåêàëÿâàìå.
- Íàïðîòèâ, òðÿáâà äà ïðåêàëÿâàìå. Àêî ñè ïîçâîëèì äà äîïóñíåì, ÷å âúâ âñåëåíàòà èìà ìàêàð è ñàìî åäíî ïîíÿòèå, êîåòî íå ðàçêðèâà è íåùî äðóãî, âå÷å èçëèçàìå îò õåðìåòè÷åñêîòî ìèñëåíå.
- Òàêà å. Äîáðå, ïðèåìàì Ìèêè Ìàóñ. È ñ âàøå ðàçðåøåíèå äîáàâÿì è íåùî, êîåòî ìè ñå ñòðóâà îñíîâíî: "Òàìïëèåðèòå ñà íàìåñåíè âúâ âñè÷êî."
- Òî ñå ðàçáèðà îò ñàìî ñåáå ñè, ñúãëàñè ñå Äèîòàëåâè.

Îùå äåñåòèíà ìèíóòè ïðîäúëæèõìå â ñúùèÿ äóõ. Ïîñëå íàèñòèíà ñòàíà êúñíî. Íî Áåëáî íè óâåðè, ÷å íå òðÿáâà äà ñå áåçïîêîèì. Ùÿë äà ïðîäúëæè ñàì. Ãóäðóí ñå ïîÿâè è íè ñúîáùè, ÷å âå÷å ùå çàêëþ÷âà, Áåëáî é êàçà, ÷å ùå îñòàíå äà ïîðàáîòè îùå, è ÿ ïîìîëè äà ñúáåðå ëèñòîâåòå îò ïîäà. Ãóäðóí èçäàäå íÿêîëêî çâóêà, íàïîäîáÿâàùè ñìåñèöà ìåæäó ëàòèíñêè áåç ôëåêñèÿ [262] è ÷åðåìåñêè [263], êîèòî èçðàçÿâàõà è íà äâàòà åçèêà íåîäîáðåíèå è íåñúãëàñèå - çíàê çà âñåîáùîòî ðîäñòâî ìåæäó âñè÷êè åçèöè, ïîòîìöè íà ñòàðèÿ àäàìîâ êîðåí. Íî ñå ïîä÷èíè, èçâúðøâàéêè ïðîèçâîëíèÿ ïîäáîð ïî-äîáðå è îò êîìïþòúðà.

Íà äðóãàòà ñóòðèí Áåëáî ñèÿåøå.
- Ñòàâà, ñúîáùè íè òîé. Ñòàâà èäåàëíî è äàâà íåâåðîÿòíè ðåçóëòàòè.
Ïîêàçà íè ëèñòà îò ïðèíòåðà.

Òàìïëèåðèòå ñà íàìåñåíè âúâ âñè÷êî
Òîâà, êîåòî ñëåäâà íå å âÿðíî
Èèñóñ å áèë ðàçïíàò ïî âðåìåòî íà Ïèëàò Ïîíòèéñêè
Ìúäðèÿò Îñìóç îñíîâà îðäåíà íà Ðîçåíêðîéöåðèòå
Â Ïðîâåíñ èìà êàáàëèñòè
Êîé ñå å æåíèë íà ïðàçíèêà íà Êàíà Ãàëèëåéñêà
Ìèíè å ãîäåíèöàòà íà Ìèêè Ìàóñ
Îò òîâà ñëåäâà, ÷å
Àêî
Äðóèäèòå ñà ïî÷èòàëè ÷åðíèòå äåâè
Òîãàâà Ñèìîí Ìàãúò îòêðèâà Ñîôèÿ â åäíà ïðîäàæíà æåíà îò Òèð
Êîé ñå å æåíèë â Êàíà Ãàëèëåéñêà
Ìåðîâèíãèòå òâúðäÿò, ÷å ñà êðàëå ïî áîæèÿ âîëÿ
Òàìïëèåðèòå ñà çàìåñåíè âúâ âñè÷êî

- Ñòðóâà ìè ñå ìàëêî îáúðêàíî, êàçà Äèîòàëåâè.
- Íå óìååø äà îòêðèâàø âðúçêèòå. È íå ïðèäàâàø íóæíîòî çíà÷åíèå íà âúïðîñà, êîéòî ñå ïîÿâÿâà íà äâà ïúòè: êîé ñå å æåíèë â Êàíà Ãàëèëåéñêà. Ïîâòîðåíèÿòà ñà ìàãè÷åñêè êëþ÷îâå. Åñòåñòâåíî, àç ãî îòáåëÿçàõ, à ìàãè÷åñêèÿ êëþ÷ èìà ïðàâî äà ïðèòåæàâà ñàìî ïîñâåòåíèÿò. Åòî ñåãà ìîåòî òúëêóâàíèå: Èèñóñ íå å áèë ðàçïíàò è çàòîâà Òàìïëèåðèòå îòðè÷àëè ðàçïÿòèåòî. Ëåãåíäàòà çà Éîñèô Àðèìàòåéñêè ïðèêðèâà åäíà ïî-äúëáîêà èñòèíà: Èèñóñ, à íå ñâåùåíèÿò Ãðààë, îòèâà âúâ Ôðàíöèÿ ïðè êàáàëèñòèòå îò Ïðîâåíñ. Èèñóñ å ìåòàôîðà íà Öàðÿ íà Ñâåòà, èñòèíñêèÿ îñíîâàòåë íà Ðîçåíêðîéöåðèòå. È ñ êîãî ïðèñòèãà Èèñóñ? Ñúñ ñúïðóãàòà ñè. Çàùî â Åâàíãåëèÿòà íèêúäå íå ñå ñïîìåíàâà çà òîâà êîé ñå å æåíèë â Êàíà Ãàëèëåéñêà? Àìè çàùîòî òîâà å áèëà âåí÷àâêàòà íà Èèñóñ, âåí÷àâêà, çà êîÿòî íå å òðÿáâàëî äà ñå ãîâîðè, çàùîòî ìëàäîæåíêàòà áèëà ãðåøíèöà, Ìàðèÿ Ìàãäàëèíà. Åòî çàùî âñè÷êè ãîëåìè ó÷åíè, îò Ñèìîí Ìàãà [264] äî Ãèéîì Ïîñòåë, ñà òúðñèëè ïðèíöèïà íà âå÷íàòà æåíñêà ñúùíîñò â ïóáëè÷íèÿ äîì. Ñëåäîâàòåëíî Èèñóñ å ðîäîíà÷àëíèêúò íà ôàìèëèÿòà ôðåíñêè êðàëå.


66

Àêî íàøàòà õèïîòåçà å âÿðíà, ñâåùåíèÿò Ãðààë... å ñèìâîëèçèðàë Ïëåìåòî è ïîòîìöèòå íà Èèñóñ. Êðàëñêàòà êðúâ, ÷èèòî ïàçèòåëè áèëè Òàìïëèåðèòå... Ñúùåâðåìåííî ñâåùåíèÿò Ãðààë â áóêâàëíèÿ ñìèñúë å òðÿáâàëî äà áúäå ñúñúäúò, êîéòî å ïðèåë è ñúäúðæàë Õðèñòîâàòà êðúâ. Ñ äðóãè äóìè, òðÿáâàëî äà ïðåäñòàâëÿâà ëîíîòî íà Ìàãäàëèíà.
(Ì. Áåäæúíò, Ð.Ëèé è Õ. Ëèíêúëí, "Ñâåòàòà Êðúâ è Ñâåùåíèÿò Ãðààë", 1982, Ëîíäîí, "Êåéï", ñ.14)


- Ñàìî ÷å íèêîé íå áè òå âçåë íàñåðèîçíî, êàçà Äèîòàëåâè.
- Íàïðîòèâ, êàòî íèùî áè ïðîäàë íÿêîëêîñòîòèí õèëÿäè åêçåìïëÿðà, îáàäèõ ñå àç ìðà÷íî. Èñòîðèÿòà ñúùåñòâóâà è å áèëà íàïèñàíà ñ ìíîãî ìàëêè âàðèàíòè. Ñòàâà äóìà çà åäíà êíèãà îêîëî òàéíèòå íà ñâåùåíèÿ Ãðààë è íà Ðåí-ëüî-Øàòî. Âìåñòî äà ÷åòåòå ñàìî ðúêîïèñè, áè òðÿáâàëî äà ÷åòåòå è òîâà, êîåòî ïóáëèêóâàò äðóãèòå èçäàòåëñòâà.
- Àíãåëè íåáåñíè, âúçêëèêíà Äèîòàëåâè, íàëè âè êàçâàõ! Òàçè ìàøèíà êàçâà ñàìî òîâà, êîåòî âñè÷êè çíàÿò. È ñè òðúãíà áåçóòåøåí.
- È âñå ïàê èìà ïîëçà îò íåÿ, èçìúðìîðè çàñåãíàò Áåëáî. Êàêâî îò òîâà, ÷å ìè å õðóìíàëà èäåÿ, êîÿòî å äîøëà è íà äðóãè? Áèõ ãî íàðåêúë "ëèòåðàòóðåí ïîëèãåíåçèñ". Ãîñïîäèí Ãàðàìîíä áè êàçàë, ÷å ùîì èìà èìå, çíà÷è ñúì ïðàâ. Òåçè ãîñïîäà ñèãóðíî ñà ìúäðóâàëè íàä íåÿ ñ ãîäèíè, äîêàòî àç ðåøèõ çàäà÷àòà çà åäíà âå÷åð.
- Àç ñúì íà âàøà ñòðàíà, èãðàòà ñè çàñëóæàâà. Íî ñìÿòàì, ÷å ïðàâèëîòî èçèñêâà äà ñå âìúêíàò ìíîãî äàííè, êîèòî íå ïðîèçëèçàò îò äèàáîëèñòèòå. Ïðîáëåìúò íå å äà ñå íàìåðÿò îêóëòíèòå âðúçêè ìåæäó Äåáþñè è Òàìïëèåðèòå. Òîâà âñè÷êè ãî ïðàâÿò. Ïðîáëåìúò å äà ñå íàìåðÿò îêóëòíèòå âðúçêè íàïðèìåð ìåæäó Êàáàëàòà è àâòîìîáèëíèòå ñâåùè.
Äàäîõ ïðèìåðà íàñëóêè, íî Áåëáî ñå âúçïîëçóâà îò íåãî. Íÿêîëêî äíè ïî-êúñíî îòíîâî íè çàãîâîðè íà òàçè òåìà.

- Âèå áÿõòå ïðàâ. Âñåêè ôàêò äîáèâà çíà÷åíèå, àêî å ñâúðçàí ñ äðóã. Âðúçêàòà ïðîìåíÿ ïåðñïåêòèâàòà. Íàâåæäà òå íà ìèñúëòà, ÷å âñè÷êî âèäèìî íà ñâåòà, âñÿêà ôðàçà, âñÿêà íàïèñàíà èëè ïðîèçíåñåíà äóìà íå å òîâà, êîåòî èçãëåæäà íà ïðúâ ïîãëåä, à ãîâîðè çà íÿêàêâà òàéíà. Êðèòåðèÿò å ïðîñò: äà ïîäîçèðàø, âèíàãè äà ïîäîçèðàø. Ìîæåø äà îòêðèåø òàåí ñìèñúë äîðè â ïúòíèÿ çíàê çà åäíîïîñî÷íî äâèæåíèå.
- Ðàçáèðà ñå. Òúëêóâàíèÿ â ñòèëà íà êàòàðèòå. Ñòðàõ îò âúçïðîèçâåæäàíåòî. Ïîñîêàòà å çàáðàíåíà, çàùîòî å âñå åäíî äà èçìàìèø Äåìèóðãà. Íå â òàçè ïîñîêà ùå ñå íàìåðè Õðàìúò.
- Ñíîùè ìè ïîïàäíà ó÷åáíèêúò çà ëþáèòåëè øîôüîðè. Äàëè çàùîòî áåøå òúìíî â ñòàÿòà, èëè çàðàäè òîâà, êîåòî âèå ìè êàçàõòå, íî ìå îáõâàíà ïîäîçðåíèåòî, ÷å òåçè ñòðàíèöè âñúùíîñò êàçâàò Íåùî Äðóãî. Àìè àêî àâòîìîáèëúò ñúùåñòâóâà ñàìî êàòî ìåòàôîðà íà Ñúòâîðåíèåòî? Íî ÷îâåê íå òðÿáâà äà ñå îãðàíè÷àâà ñ âúíøíàòà îáâèâêà èëè ñúñ çàáëóäàòà íà òàáëîòî, òðÿáâà äà âèæäà òîâà, êîåòî âèæäà ñàìî Ñúçäàòåëÿò, òîâà, êîåòî å îòäîëó. Òîâà, êîåòî å îòäîëó, å êàòî îíîâà, êîåòî å îòãîðå. Êàðäàííèÿò âàë å ñòâîëúò íà ñåôèðèòå.
- Íå ìîæå äà áúäå!
- Ìîæå è å! Íå ãî êàçâàì àç, òî ñàìî ñå äîêàçâà. Äà ïðåáðîèì åëåìåíòèòå: äâèãàòåë, äâå ïðåäíè êîëåëà, ñúåäèíèòåë, ñêîðîñòíà êóòèÿ, äâå ñú÷ëåíåíèÿ íà êàðäàíà, äèôåðåíöèàë è äâå çàäíè êîëåëà. Âñè÷êî äåñåò. Êàòî ñåôèðèòå.
- Íî ðàçïîëîæåíèåòî íå å ñúùîòî.
- Çàùî äà íå å? Äèîòàëåâè íè îáÿñíè, ÷å â íÿêîè âàðèàíòè Òèôåðåò å áèëà íå øåñòàòà, à îñìàòà ñåôèðà, è å ñòîÿëà ïîä Íåöàõ è Õîä. Ìîÿò âàðèàíò å âàðèàíòúò íà Áåëáîò, äðóãà ñõåìà.
- ßñíî, ôèàò.
- Íî äà ïðîäúëæèì äèàëåêòèêàòà íà Ñòâîëà. Íàé-ãîðå å äâèãàòåëÿò èëè ìîòîðúò. Omnia Movens, Òîçè, Êîéòî Äâèæè Âñè÷êî è çà êîéòî ùå êàæåì, ÷å å Òâîð÷åñêèÿò Èçòî÷íèê. Äâèãàòåëÿò ïðåäàâà ñâîÿòà òâîð÷åñêà åíåðãèÿ íà äâåòå âúðõîâíè êîëåëà. Êîëåëîòî íà Ðàçóìà è Êîëåëîòî íà Ìúäðîñòòà.
- Òîâà, àêî êîëàòà å ñ ïðåäíî ïðåäàâàíå...
- Õóáàâîòî íà ñòâîëà íà Áåëáîò å, ÷å òúðïè ðåäóâàùè ñå ìåòàôèçèêè. Òîé å îáðàç íà åäíà äóõîâíà âñåëåíà ñ ïðåäíî ïðåäàâàíå, ïðè êîéòî Äâèãàòåëÿò, ïîñòàâåí îòïðåä, ïðåäàâà íåïîñðåäñòâåíî ñâîÿòà âîëÿ íà âúðõîâíèòå êîëåëà. Äîêàòî â ìàòåðèàëèñòè÷íàòà ñè âåðñèÿ å îáðàç íà åäíà äåãðàäèðàëà âñåëåíà, â êîÿòî Äâèæåíèåòî áèâà ïðåäàâàíî îò åäèí ìîòîð, ïîñòàâåí íàé-îòäèð, íà äâåòå íèñøè êîëåëà: èçäúí êîñìè÷åñêîòî èçëú÷âàíå ñå îñâîáîæäàâàò íèçêèòå ñèëè íà ìàòåðèÿòà.
- À ïðè çàäíîòî ïðåäàâàíå?
- Òóêà ñìå íàïðàâî â öàðñòâîòî íà Ñàòàíàòà. Ñúâïàäåíèå íà Âèñøåòî è Íèñøåòî. Áîã ñå îòúæäåñòâÿâà ñ ãðóáàòà çàäíà ìàòåðèÿ. Áîã êàòî íåïðåñòàííî îñóåòÿâàí ñòðåìåæ êúì áîæåñòâåíîòî. Ñèãóðíî çàâèñè îò Ïðúñâàíåòî íà Ñúäîâåòå.
- Äà íå ñòàâà äóìà çà ãúðíåòî?
- Òîâà å â ñëó÷àèòå íà íåñúâúðøåíèòå âñåëåíè, ïðè êîèòî îòðîâíèÿò äúõ íà àðõîíòèòå çàëèâà êîñìè÷íèÿ åòåð. Íî äà íå ñå îòêëîíÿâàìå. Ñëåä Äâèãàòåëÿ è äâåòå Êîëåëà èäå Ñúåäèíèòåëÿò. Ñåôèðàòà íà Ìèëîñòòà, êîÿòî ïðîâåæäà èëè ïðåêúñâà òîêà íà Ëþáîâòà, ñâúðçâàù îñòàíàëàòà ÷àñò íà ñòâîëà ñ Âúðõîâíàòà Åíåðãèÿ. Åäèí äèñê, òîåñò åäíà ìàíäàëà, êîÿòî ñå îòúðêâà î äðóãà ìàíäàëà, ñëåäâà Êîâ÷åæåòî íà Ïðîìåíèòå èëè ñêîðîñòíàòà êóòèÿ, êàêòî ãî íàðè÷àò ïîçèòèâèñòèòå, â êîåòî ñå êðèå Ïðèíöèïúò íà Çëîòî, çàùîòî ïîçâîëÿâà íà ÷îâåøêàòà âîëÿ äà çàáàâÿ èëè óñêîðÿâà íåïðåñòàííèÿ ïðîöåñ íà èçëú÷âàíåòî. Çàòîâà àâòîìàòè÷íèòå ñêîðîñòè ñà ïî-ñêúïè. Çàùîòî ïðè òÿõ ñàìèÿò Ñòâîë âçèìà ðåøåíèÿòà ïî âîëÿòà íà Âúðõîâíîòî Ðàâíîâåñèå. Ñëåä òîâà èäå åäíà Ñãëîáêà, êîÿòî, ñòðàííî ñúâïàäåíèå! - íîñè èìåòî íà åäèí ìàãüîñíèê îò Âúçðàæäàíåòî, Êàðäàí, à îùå ïî-äîëó ñà Äâîéêàòà Ñàòåëèòè ñ êîíè÷íà ôîðìà - äà îòáåëåæèì ïðîòèâîðå÷èåòî ñ ÷åòèðèòå Öèëèíäðè íà Äâèãàòåëÿ, êîèòî ñå äâèæàò ïî åäíà Êîðîíà (Ìàëêàòà Êåòåð), ïðåäàâàùà äâèæåíèåòî íà Çåìíèòå Êîëåëà. È òóê ñòàâà î÷åâèäíà ôóíêöèÿòà íà ñåôèðàòà íà Ðàçïðåäåëåíèåòî èëè íà Äèôåðåíöèàëà, êîéòî ñ âåëè÷åñòâåíî ÷óâñòâî çà Êðàñîòà ðàçïðåäåëÿ êîñìè÷íèòå ñèëè ìåæäó äâåòå Êîëåëà, íà Ñëàâàòà è íà Ïîáåäàòà, òàêà, ÷å òå ïðè åäíà ñúâúðøåíà âñåëåíà (òîåñò ñ ïðåäíî ïðåäàâàíå) ñëåäâàò äâèæåíèåòî, äèêòóâàíî èì îò Âúðõîâíèòå Êîëåëà.
- Äîòóê âúðâè. À Ñúðöåòî íà âñè÷êî, Ñåäàëèùåòî íà Åäèíè÷íîòî, ñàìèÿò Äâèãàòåë?
- Äîñòàòú÷íî å äà ñå ÷åòàò íåùàòà ñ îêî íà ïîñâåòåí. Âúðõîâíèÿò Äâèãàòåë æèâåå îò íåïðåêúñíàòîòî äâèæåíèå íà âäèøâàíåòî è èçäèøâàíåòî. Åäíî ñëîæíî áîæåñòâåíî äèõàíèå, ïðè êîåòî ïîíà÷àëî åëåìåíòèòå, íàðå÷åíè Öèëèíäðè (î÷åâèäåí å ãåîìåòðè÷íèÿò ïúðâîîáðàç), ñà áèëè äâà, ïîñëå ñà ïîðîäèëè åäèí òðåòè è íàêðàÿ ñå ñúçåðöàâàò âçàèìíî è ñå äâèæàò, îáè÷àéêè ñå åäèí äðóã è ñëàâåéêè ÷åòâúðòèÿ. Ïðè òîâà äèõàíèå â Ïúðâèÿ Öèëèíäúð (íèêîé îò òÿõ íå ïúðâåíñòâóâà éåðàðõè÷íî, íî è ÷åòèðèòå ñå ðåäóâàò â çàâèñèìîñò îò ìîìåíòíîòî ìåñòîïîëîæåíèå) Áóòàëîòî ñëèçà îò Ãîðíàòà Ìúðòâà Òî÷êà äî Äîëíàòà Ìúðòâà Òî÷êà, ïðè êîåòî Öèëèíäúðúò ñå èçïúëâà ñ åíåðãèÿ â ÷èñòî ñúñòîÿíèå. Îïðîñòÿâàì íåùàòà, çàùîòî òóê áè òðÿáâàëî äà âêëþ÷èì éåðàðõèèòå íà àíãåëèòå èëè Ïîñðåäíèöèòå íà Ãîðèâíîòî Ðàçïðåäåëåíèå, êîèòî, êàêòî êàçâà ìîÿò ó÷åáíèê, "ïîçâîëÿâàò îòâàðÿíåòî è çàòâàðÿíåòî íà êëàïàíèòå, ðåãóëèðàùè ïîñòúïâàíåòî íà ãîðèâíàòà ñìåñ â öèëèíäðèòå". Ñúðöåâèíàòà íà Äâèãàòåëÿ å ñâúðçàíà ñ îñòàíàëàòà âñåëåíà åäèíñòâåíî ÷ðåç òåçè Ïîñðåäíèöè. È òîâà ìîæå áè ðàçêðèâà, ìàêàð ÷å íå áèõ èñêàë äà èçïàäíà â åðåñ, ïúðâîðîäíàòà îãðàíè÷åíîñò íà Åäèíè÷íîòî, êîåòî, çà äà òâîðè, çàâèñè â èçâåñòíà ñòåïåí îò Âåëèêèòå Ãúðáàâè Åêñöåíòðèöè. Ùå òðÿáâà äà ïðî÷åòåì ïî-âíèìàòåëíî Òåêñòà. Âúâ âñåêè ñëó÷àé, êîãàòî Öèëèíäúðúò ñå èçïúëâà ñ Åíåðãèÿ, Áóòàëîòî ñå èçäèãà äî Ãîðíàòà Ìúðòâà Òî÷êà è îñúùåñòâÿâà Ìàêñèìàëíàòà Êîìïðåñèÿ. Òîâà å öèìöóìúò. Â òîçè ìîìåíò ñå ïîëó÷àâà Ñëàâàòà íà Ðàçøèðåíèåòî, ñèðå÷ íà Åêñïëîçèÿòà. Ïðåñêà÷à Èñêðàòà, ñìåñòà ëóìâà è òîâà å, ïî äóìèòå íà ó÷åáíèêà, åäèíñòâåíàòà àêòèâíà ôàçà íà öèêúëà. È òåæêî íà âúïðîñíèÿ öèêúë, àêî â ñìåñòà ñà ñå ïðîìúêíàëè ðàêîâèíèòå, ïîäëèòå êåëèïîò, òîåñò êàïêèòå íå÷èñòà ìàòåðèÿ êàòî âîäà èëè êîêà-êîëà. Â òîçè ñëó÷àé ðàçøèðåíèåòî íå ñå îñúùåñòâÿâà èëè ñå îñúùåñòâÿâà íà òëàñúöè.
- Íî "Øåë" íå îçíà÷àâàøå ëè ðàêîâèíà? Çíà÷è òðÿáâà äà ãè èçáÿãâàìå.
- Ùå ïðîâåðèì. Ìîæå äà å íÿêàêâà ìàøèíàöèÿ íà êîíêóðåíòíèòå Ñåñòðè, íèñøèòå íà÷àëà, êîèòî èñêàò äà êîíòðîëèðàò ñâåòîâíèÿ ïàçàð íà åíåðãèÿòà... Òàêà èëè èíà÷å, ñëåä Ðàçøèðåíèåòî ñëåäâà òîâà, êîåòî â íàé-äðåâíèòå òåêñòîâå å íàðå÷åíî Èçõîä. Áóòàëîòî ñå èçäèãà äî Ãîðíàòà Ìúðòâà Òî÷êà è èçãîíâà âå÷å èçãîðÿëàòà è íåæèâà ìàòåðèÿ. Ñàìî àêî òàçè î÷èñòèòåëíà îïåðàöèÿ óñïåå, ìîæå äà çàïî÷íå Íîâèÿò Öèêúë. Àêî âíèêíåì â ïðîöåñà, ïðåä íàñ å íåîïëàòîíè÷åñêèÿò ìåõàíèçúì íà åêçîäóñà è ïàðîäóñà, ïðåêðàñíàòà äèàëåêòèêà íà Ïúòÿ Íàãîðå è Ïúòÿ Íàäîëó.
- Êîëêî ÷îâåøêè ñòðàäàíèÿ êðèÿò äúëáèíèòå íà íåïðîãëåäíàòà íîù! À ñèíîâåòå íà ìàòåðèÿòà äîðè íå ñå äîñåùàò! Çà óòðå ùå ïðèãîòâÿ åäíî ìèñòè÷åñêî òúëêóâàíèå íà òåëåôîííèÿ óêàçàòåë.
- Àìáèöèîçíèÿò íè Êàçîáîí! Âñå òîé äà å îòãîðå. Íî âíèìàâàéòå, ÷å ùå ñå ñáëúñêàòå ñ íåðàçðåøèìèÿ ïðîáëåì íà Åäèíè÷íîòî è Ìíîæåñòâåíîòî. Ïî-äîáðå íå áúðçàéòå. Èçòúëêóâàéòå ïúðâî ïåðàëíàòà ìàøèíà.
- Òÿ å ÿñíà. Àëõèìè÷íî ïðåâðúùàíå íà ÷åðíàòà ìàãèÿ â áåëîñíåæíà èñòèíà.


67

Çà Ðîçàòà, íèùî íå ùå êàæåì ñåãà...
(Ñàìïàéî Áðóíî, "Ðèöàðèòå íà Ëþáîâòà", Ëèñàáîí, "Ãèìàðàåñ", 1960, ñ. 155)


Êîãàòî ÷îâåê âåäíúæ å çàâëàäÿí îò ïîäîçðåíèåòî, òîé íå ïðîïóñêà âå÷å íèòî åäíà ñëåäà. Ñëåä ôàíòàñìàãîðèèòå îêîëî ñòâîëà íà ìîòîðà áÿõ ñêëîíåí äà îòêðèâàì òàéíè çíàöè âúâ âñåêè ïðåäìåò, êîéòî ìè ïîïàäàøå ïðåä î÷èòå.
Íå áÿõ ïðåêúñíàë âðúçêèòå ñè ñ ìîèòå áðàçèëñêè ïðèÿòåëè, à â Êîèìáðà ñêîðî ùåøå äà ñå ñúñòîè ñåìèíàð âúðõó ëóçèòàíñêàòà êóëòóðà. Ïîâå÷å îò æåëàíèå äà ìå âèäÿò îòíîâî, îòêîëêîòî îò óâàæåíèå êúì ìîèòå çíàíèÿ, òå óñïÿõà äà ìè óðåäÿò ïîêàíà. Ëèÿ íå äîéäå, áåøå â ñåäìèÿ ìåñåö, áðåìåííîñòòà áå äåôîðìèðàëà òâúðäå ìàëêî êðåõêàòà é ôèãóðà, ïðåâðúùàéêè ÿ â èçÿùíà ôëàìàíäñêà ìàäîíà, íî òÿ ïðåäïî÷åòå äà íå ðèñêóâà.
Ïðåêàðàõ òðè áóðíè âå÷åðè ñúñ ñòàðèòå ïðèÿòåëè è êîãàòî ñå âðúùàõìå ñ àâòîáóñà êúì Ëèñàáîí, âúçíèêíà ñïîð äàëè äà ñå ñïðåì âúâ Ôàòèìà [265] èëè â Òîìàð. Òîìàð áåøå åäèí çàìúê, êúäåòî ïîðòóãàëñêèòå Òàìïëèåðè ñå áÿõà ïðèòàèëè, ñëåä êàòî äîáðîíàìåðåíîñòòà íà êðàëÿ è íà ïàïàòà ãè áå ñïàñèëà îò ïðîöåñà è îò óíèùîæåíèåòî, ïðåîáðàçÿâàéêè ãè â Îðäåí íà Ðèöàðèòå íà Õðèñòîñ. Íå ìîæåõ äà ñè ïîçâîëÿ äà ïðîïóñíà çàìúê íà Òàìïëèåðè è çà ùàñòèå ïî-ãîëÿìàòà ÷àñò îò ãðóïàòà íå áå òîëêîâà åíòóñèàçèðàíà äà ïîñåùàâà Ôàòèìà.
Àêî ñè ïðåäñòàâÿõ çàìúê íà Òàìïëèåðè, òî òîé áåøå êàòî Òîìàð. ×îâåê ñå èçêà÷âà ïî åäèí óêðåïåí ïúò, îïàñâàù êðåïîñòíèòå ñòåíè îòâúí è ìèíàâàù êðàé áîéíèöè âúâ ôîðìà íà êðúñò. Îùå îò ïúðâèÿ ìèã âäúõâàø âúçäóõà íà êðúñòîíîñíèòå ïîõîäè. Ðèöàðèòå íà Õðèñòîñ ïðîöúôòÿâàëè â ïðîäúëæåíèå íà âåêîâå íà òîâà ìÿñòî: ëåãåíäèòå ãîâîðÿò, ÷å ñðåä òÿõ áèëè Õåíðèõ Ìîðåïëàâàòåëÿ è Õðèñòîôîð Êîëóìá, è íàèñòèíà ïðåîáðàçåíèòå Òàìïëèåðè ñå çàåëè ñúñ çàâëàäÿâàíåòî íà ìîðÿ è îêåàíè, ðàçíàñÿéêè ñëàâàòà íà Ïîðòóãàëèÿ. Áëàãîäàðåíèå íà äúëãîòî è ùàñòëèâî ñúùåñòâóâàíèå, íà êîåòî ñå ðàäâàëè òàì, çàìúêúò áèë ïðåóñòðîéâàí è ðàçøèðÿâàí ìíîãîêðàòíî ïðåç âåêîâåòå, òúé ÷å êúì ñðåäíîâåêîâíàòà ìó ÷àñò ñà äîáàâåíè ðåíåñàíñîâè è áàðîêîâè êðèëà. Ñ âúëíåíèå âëÿçîõ â öúðêâàòà íà Òàìïëèåðèòå ñ íåéíàòà îñìîúãúëíà ðîòîíäà, âúçïðîèçâåæäàùà ôîðìàòà íà Áîæè ãðîá. Çàèíòðèãóâà ìå îáñòîÿòåëñòâîòî, ÷å â ðàçëè÷íèòå ÷àñòè íà öúðêâàòà òàìïëèåðñêèòå êðúñòîâå áÿõà ðàçëè÷íè ïî ñòèë: òîâà áåøå âúïðîñ, êîéòî îòäàâíà ñè áÿõ ïîñòàâÿë, ãëåäàéêè òâúðäå ðàçíîðîäíèòå èëþñòðàöèè íà òàçè òåìà. Äîêàòî êðúñòúò íà Ìàëòèéñêèòå ðèöàðè áåøå îñòàíàë ïðèáëèçèòåëíî ñúùèÿ, òàìïëèåðñêèÿò ñÿêàø áåøå ïðåòúðïÿë âëèÿíèåòî íà âåêîâåòå è íà ìåñòíàòà òðàäèöèÿ. Åòî çàùî ëîâöèòå íà Òàìïëèåðè, ùîì íàìåðÿò íÿêúäå íÿêàêúâ êðúñò, âåäíàãà ðàçòðúáÿâàò, ÷å ñà îòêðèëè ñëåäà.
Ñëåä òîâà ãèäúò íè çàâåäå äà âèäèì ïðî÷óòèÿ "ìàíóåëîâ ïðîçîðåö" [266], åäèí ïðîöåï, èíêðóñòèðàí ñ ìîðñêè è äúííè íàõîäêè, âîäîðàñëè, ðàêîâèíè, êîòâè, âåðèãè è âúæåòà, èçðàáîòåí â ïðîñëàâà íà ïîõîæäåíèÿòà íà Ðèöàðèòå èç îêåàíèòå. Íî îò äâåòå ñòðàíè íà ïðîçîðåöà, ïðèòèñêàéêè ãî êàòî â êëåùè, ñå èçäèãàõà äâå êóëè è ïî òÿõ áÿõà ñêóëïòèðàíè ãåðáîâåòå íà Æàðòèåðàòà. Êàêâî òúðñåøå ñèìâîëúò íà åäèí àíãëèéñêè îðäåí â òîçè ïîðòóãàëñêè óêðåïåí ìàíàñòèð? Ãèäúò íå óñïÿ äà íè îáÿñíè, íî ìàëêî ïî-êúñíî, íà äðóãî ìÿñòî, ìèñëÿ, ÷å áåøå â ñåâåðîçàïàäíîòî êðèëî, íè ïîêàçà çíàöèòå íà Çëàòíîòî ðóíî. Íå ìîæåõ äà íå ñè ïîìèñëÿ çà òúíêàòà íèøêà, êîÿòî ñâúðçâàøå Îðäåíà íà Æàðòèåðàòà ñúñ Çëàòíîòî ðóíî, Çëàòíîòî ðóíî ñ Àðãîíàâòèòå, Àðãîíàâòèòå ñúñ ñâåùåíèÿ Ãðààë è ñâåùåíèÿ Ãðààë ñ Òàìïëèåðèòå. Ñïîìíèõ ñè çà ïðèêàçêèòå íà Àðäåíòè è çà íÿêîè ñòðàíèöè, êîèòî áÿõ îòêðèë â ðúêîïèñèòå íà äèàáîëèñòèòå... Íî íàïðàâî ïîäñêî÷èõ, êîãàòî ãèäúò íè çàâåäå â åäíà âòîðîñòåïåííà çàëà, ñ òàâàí, ïîääúðæàí îò íÿêîëêî ñâîäà. Â êëþ÷îâèÿ êàìúê íà íÿêîè îò òÿõ çàáåëÿçàõ áðàäàòî, ìàëêî êîçå ëèöå. Áàôîìåò...
Ñëÿçîõìå â êðèïòàòà. Ñëåä ñåäåì ñòúïàëà åäèí ãîë êàìúê âîäåøå êúì àïñèäàòà, êúäåòî î÷àêâàõìå äà âèäèì îëòàð èëè òðîí íà Âåëèê ìàéñòîð. Ìèíàõìå ïîä îùå ñåäåì ñâîäà, âñåêè âúâ ôîðìà íà ðîçà, åäíà îò äðóãà ïî-ãîëåìè, à ïîñëåäíàòà, íàé-ðàçöúôíàëà, îáãðàæäàøå åäèí êîìèí. Êðúñò è ðîçà... Âñå ïàê íàìèðàõìå ñå â òàìïëèåðñêè ìàíàñòèð, è òî â çàëà, ÿâíî ïîñòðîåíà ïðåäè ðîçåíêðîéöåðñêèòå ìàíèôåñòè... Çàäàäîõ íÿêîëêî âúïðîñà íà ãèäà, êîéòî ñå óñìèõíà:
- Ñàìî äà çíàåõòå êîëêî èçñëåäîâàòåëè íà îêóëòíèòå íàóêè èäâàò òóê íà ïîêëîíåíèå... Ãîâîðè ñå, ÷å òîâà å çàëàòà íà Ïîñâåùàâàíåòî...
Íàäíèêâàéêè â åäíî ñòðàíè÷íî ïîìåùåíèå, êîåòî îùå íå áåøå ðåñòàâðèðàíî è ñúäúðæàøå ñàìî íÿêîëêî ïðàøíè ìåáåëè, âèäÿõ ñòðóïàíè íà ïîäà ìíîæåñòâî êàøîíè. Ïîðîâèõ â åäèí îò òÿõ è èçâàäèõ ÷àñòè îò êíèãè íà èâðèò, âåðîÿòíî îò ÕII âåê. Êàêâî ñà ïðàâåëè åâðåèòå â Òîìàð? Ãèäúò ìè îáÿñíè, ÷å Ðèöàðèòå ïîääúðæàëè âðúçêè ñ ìåñòíîòî åâðåéñêî îáùåñòâî. Íàêàðà ìå äà íàäíèêíà ïðåç ïðîçîðåöà è ìè ïîêàçà åäèí ïàðê, îôîðìåí ïî ôðåíñêè ìàíèåð, êàòî ìàëúê åëåãàíòåí ëàáèðèíò. Áèë äåëî, êàçà, íà åäèí àðõèòåêò-åâðåèí îò ÕVIII âåê, Ñàìóåë Øâàðö.
Âòîðàòà ñðåùà â Éåðóñàëèì... À ïúðâàòà â Çàìúêà. Íå ñå ëè êàçâàøå òî÷íî òîâà â ïîñëàíèåòî îò Ïðîâåíñ? Áîæå ìîé, ìîæå áè Çàìúêúò îò óêàçàíèÿòà, íàìåðåíè îò Èíãîëô, íå å áèë íåóñòàíîâåíèÿò Ìîíñàëâàòî îò ðèöàðñêèòå ðîìàíè, ñåâåðíèÿò Àâàëîí? Àêî å òðÿáâàëî äà îïðåäåëÿò ïúðâîòî ìÿñòî çà ñðåùà, êàêâî ñà ìîãëè äà èçáåðàò Òàìïëèåðèòå îò Ïðîâåíñ, ïî-ñêëîííè äà óïðàâëÿâàò êîðàáè, îòêîëêîòî äà ÷åòàò ðîìàíè çà ðèöàðèòå íà Êðúãëàòà ìàñà? Èçáðàëè ñà Òîìàð, çàìúêà íà Ðèöàðèòå íà Õðèñòîñ, ìÿñòîòî, êúäåòî îöåëåëèòå îò îðäåíà ñà ñå ðàäâàëè íà íàé-ãîëåìè ñâîáîäè, íà ïúëíè ãàðàíöèè è êúäåòî ñà ìîãëè äà ïîääúðæàò êîíòàêòà ñ àãåíòèòå îò âòîðàòà ãðóïà!
Íàïóñíàõ Òîìàð è Ïîðòóãàëèÿ ñ ïîäïàëåíà ãëàâà. Íàé-ñåòíå áÿõ ïðèåë íàñåðèîçíî ïîñëàíèåòî, êîåòî Àðäåíòè íè áåøå ïîêàçàë. Òàìïëèåðèòå, ñúçäàëè òàåí îðäåí, ñà èçðàáîòèëè ïëàí, êîéòî å òðÿáâàëî äà ñå ïîäãîòâÿ â ïðîäúëæåíèå íà øåñòñòîòèí ãîäèíè è äà ïðèêëþ÷è ïðåç íàøèÿ âåê. Òàìïëèåðèòå ñà áèëè ñåðèîçíè õîðà. Ñëåäîâàòåëíî, ùîì ñà ãîâîðåëè çà çàìúê, ãîâîðåëè ñà çà äåéñòâèòåëíî ñúùåñòâóâàùî ìÿñòî. Ïëàíúò å òðúãâàë îò Òîìàð. Íî òîãàâà êàêúâ å òðÿáâàëî äà áúäå èäåàëíèÿò ìàðøðóò? Êúäå ñà áèëè îñòàíàëèòå ïåò ñðåùè? Íà ìåñòà, êúäåòî Òàìïëèåðèòå ìîæåëè äà ðàç÷èòàò íà ïðèÿòåëñêà ïîäêðåïà, íà çàùèòà, íà ñúó÷àñòíè÷åñòâî. Ïîëêîâíèêúò ãîâîðåøå çà Ñòîóíõåíäæ, Àâàëîí, Àãàðòà... Ãëóïîñòè. Ïîñëàíèåòî òåïúðâà òðÿáâàøå äà ñå ðàçãàäàå.
Åñòåñòâåíî, êàçàõ ñè, êîãàòî ñå ïðèáðàõ âêúùè, ñòàâà äóìà íå äà îòêðèÿ òàéíàòà íà Òàìïëèåðèòå, à äà ÿ âúçïðîèçâåäà.

Áåëáî íå èçãëåæäàøå î÷àðîâàí îò èäåÿòà äà ñå âðúùàìå êúì äîêóìåíòà, êîéòî íè áå îñòàâèë ïîëêîâíèêúò, è ñ íåîõîòà ãî ïîòúðñè â åäíî îò ïî-äîëíèòå ÷åêìåäæåòà. Îòáåëÿçàõ îáà÷å, ÷å ãî å çàïàçèë. Äâàìàòà çàåäíî ïðî÷åòîõìå îòíîâî ïîñëàíèåòî îò Ïðîâåíñ. Ñëåä òîëêîâà ãîäèíè.

Çàïî÷âàøå ñ øèôðîâàíàòà ôðàçà, ðàçãàäàíà ïî Òðèòåìèé: "Òðèäåñåò è øåñòòå íåâèäèìè ðàçäåëè íà øåñò
ãðóïè". È ñëåä òîâà:


{Òóê èìà èëþñòðàöèÿ}

- Òðèäåñåò è øåñò ãîäèíè ñëåä êàðóöàòà ñúñ ñåíî, ïðåç íîùòà íà Ñâåòè Éîàí â 1344 ãîäèíà, øåñò çàïå÷àòàíè ïîñëàíèÿ îò ðèöàðèòå ñ áåëè ïëàùîâå, ðåëàïñè îò Ïðîâåíñ, çà îòìúùåíèå. Øåñò ïúòè íà øåñò ìåñòà, âñåêè ïúò ïî 20 ãîäèíè, îáùî ñòî è äâàäåñåò, òîâà å Ïëàíúò. Ïúðâèòå â çàìúêà, ïîñëå îòíîâî ïðè òåçè, êîèòî ñà èçÿëè õëÿáà, îòíîâî â óêðèòèåòî ïðè íàøàòà Ìàéêà îòâúä ðåêàòà, îòíîâî â çàìúêà íà ïîïåëèêàíòèòå è îòíîâî íà Êàìúêà. Âèæäàòå ëè, ïðåç 1344 ãîäèíà ïîñëàíèåòî êàçâà, ÷å ïúðâèòå òðÿáâà äà îòèäàò â Çàìúêà. È íàèñòèíà, Ðèöàðèòå ñå íàñòàíÿâàò â Òîìàð ïðåç 1357. Ñåãà äà ñè çàäàäåì âúïðîñà êúäå òðÿáâà äà îòèäàò ïðàòåíèöèòå îò âòîðîòî ÿäðî. Õàéäå, äà ñè ïðåäñòàâèì, ÷å ñìå Òàìïëèåðè, êîèòî áÿãàò, êúäå ùå îòèäåì äà óñòàíîâèì âòîðîòî ÿäðî?
- Å... Àêî å âÿðíî, ÷å îíåçè ñ êàðóöàòà ñà èçáÿãàëè â Øîòëàíäèÿ... Çàùî îáà÷å òúêìî â Øîòëàíäèÿ òðÿáâà äà ñà ÿëè õëÿáà?
Áÿõ ñòàíàë øàìïèîí ïî àñîöèàòèâíèòå âåðèãè. Äîñòàòú÷íà ìè áåøå íÿêàêâà íà÷àëíà òî÷êà. Øîòëàíäèÿ, Õàéëàíäç [267], äðóèäñêè ðèòóàëè, íîùòà íà ïðàçíèêà íà Ñâåòè Éîàí, íàé-äúëãèÿò äåí, îãíüîâå íà Ñâåòè Éîàí, "Çëàòíàòà êëîíêà"... Åòî ÿ ñëåäàòà, ìàêàð òâúðäå êðåõêà. Áÿõ ÷åë çà îãíüîâåòå íà Ñâåòè Éîàí â "Çëàòíàòà êëîíêà" íà Ôðåéçúð.
Îáàäèõ ñå íà Ëèÿ:
- Íàïðàâè ìè åäíà óñëóãà, ìîëÿ òè ñå. Âçåìè "Çëàòíàòà êëîíêà" è âèæ êàêâî ïèøå çà îãíüîâåòå íà Ñâåòè Éîàí.
Â òèÿ íåùà Ëèÿ áåøå íåíàäìèíàòà. Âåäíàãà íàìåðè ãëàâàòà.
- Êàêâî òî÷íî èñêàø? Òîâà å ìíîãî äðåâåí ðèòóàë, ïðàêòèêóâàí â ïî÷òè âñè÷êè ñòðàíè íà Åâðîïà. Âúçõâàëÿâà ñå ìîìåíòúò, â êîéòî ñëúíöåòî å íàé-âèñîêî ïî ïúòÿ ñè, ñâåòè Éîàí å áèë äîáàâåí çàðàäè õðèñòèÿíñòâîòî.
- ßäàò ëè õëÿá â Øîòëàíäèÿ?
- ×àêàé äà ïîãëåäíà... Ìàé ÷å íå.. Äà, åòî, õëÿá ñå ÿäå íå íà Ñâåòè Éîàí, à ïðåç íîùòà ñðåùó ïúðâè ìàé, íîùòà íà îãíüîâåòå íà Áåëòåé, ïðàçíèê îò äðóèäñêè ïðîèçõîä, ïðåäèìíî â øîòëàíäñêàòà îáëàñò Õàéëàíäç...
- ×óäåñíî! À çàùî ÿäàò õëÿá?
- Çàìåñâàò ïèòêà îò æèòî è îâåñ è ÿ îïè÷àò íà æàðòà... Ñëåä òîâà èäâà ðèòóàëúò, êîéòî íàïîìíÿ äðåâíèòå æåðòâîïðèíîøåíèÿ íà õîðà... Òîâà ñà ïîãà÷è, êîèòî ñå íàðè÷àò bannock...
- Êàê? Êàæè ìè ãî ïî áóêâè!
Ïðî÷åòå ìè ãî, àç é áëàãîäàðèõ, êàçàõ é, ÷å å ìîÿòà Áåàòðè÷å, ìîÿòà äîáðà ôåÿ è äðóãè íåæíè íåùà. Ïîìú÷èõ ñå äà ñè ñïîìíÿ äèïëîìíàòà ñè ðàáîòà. Òàéíîòî ÿäðî ñïîðåä ëåãåíäàòà òðúãâà îò Øîòëàíäèÿ ïî âðåìåòî íà êðàë Ðîáúðò Áðþñ [268] è Òàìïëèåðèòå ïîìàãàò íà êðàëÿ äà ïîáåäè â áèòêàòà çà Áàíîêáúðí. Çà äà èì ñå îòáëàãîäàðè, êðàëÿò èì ñúçäàâà íîâ îðäåí - Ðèöàðè íà Ñâåòè Åíäðþ Øîòëàíäñêè.
Èçâàäèõ îò åäèí øêàô ãîëåìèÿ àíãëèéñêè ðå÷íèê è ïîòúðñèõ: bannock íà ñðåäíîâåêîâåí àíãëèéñêè (bannuc íà äðåâíîñàêñîíñêè, bannach íà ãàëñêè) - òåñòåíî ïðîèçâåäåíèå, ïîäîáíî íà ïèòêà, îò å÷åìèê, îâåñ èëè äðóãî áðàøíî, êîåòî ñå ïå÷å íà êàìúê èëè íà ñêàðà. Burn å ïîðîé. Îñòàâàøå ñàìî äà ñå ïðåâåäå, êàêòî áèõà ãî ïðåâåëè ôðåíñêèòå Òàìïëèåðè, èçïðàùàéêè ïîñëàíèÿ îò Øîòëàíäèÿ íà ñâîèòå ñúîòå÷åñòâåíèöè îò Ïðîâåíñ, è ñå ïîëó÷àâàøå íåùî êàòî ïîðîÿ íà ïèòêàòà, íà ïîãà÷àòà èëè íà õëÿáà. Òîçè, êîéòî å èçÿë õëÿáà, áåøå ïîáåäèòåëÿò íà õëåáíèÿ ïîðîé è ñëåäîâàòåëíî ïðåäñòàâëÿâàøå øîòëàíäñêîòî ÿäðî, êîåòî ïî îíîâà âðåìå âåðîÿòíî âå÷å ñå å áèëî ðàçïðîñòðÿëî ïî âñè÷êè áðèòàíñêè îñòðîâè. Ëîãè÷íî: îò Ïîðòóãàëèÿ â Àíãëèÿ, òîâà å íàé-êðàòêèÿò ïúò, à íå ïúòåøåñòâèå îò Ïîëþñà äî Ïàëåñòèíà.



68

Äðåõèòå òè äà áúäàò ñíåæíîáåëè... Àêî å íîùåì, çàïàëè ìíîãî ñâåòëèíè, äîêàòî âñè÷êî çàñèÿå... Òîãàâà çàïî÷íè äà êîìáèíèðàø íÿêîëêî áóêâè, èëè ìíîãî, ðàçìåñòâàé ãè, ïîäðåæäàé ãè, äîêàòî ñúðöåòî òè ñå ñòîïëè. Âíèìàâàé â äâèæåíèåòî íà áóêâèòå è â òîâà, êîåòî ìîæåø äà ïðåäèçâèêàø, ðàçìåñòâàéêè ãè. À êîãàòî óñåòèø, ÷å ñúðöåòî òè ñå ñòîïëÿ, êîãàòî âèäèø, ÷å ÷ðåç êîìáèíàöèÿòà íà áóêâèòå ïîñòèãàø íåùà, êîèòî íèêîãà íå ñè ìîãúë äà ïîçíàåø ñàì èëè ñ ïîìîùòà íà òðàäèöèÿòà, êîãàòî ñè ãîòîâ äà ïðèåìåø âúçäåéñòâèåòî íà áîæåñòâåíàòà ñèëà, êîÿòî ùå ïðîíèêíå â òåá, âïðåãíè òîãàâà öÿëàòà äúëáî÷èíà íà ñâîÿòà ìèñúë è ñè ïðåäñòàâè êàê â ñúðöåòî òè å Èìåòî è íåãîâèòå Âúðõîâíè Àíãåëè, òúé, ñÿêàø òå ñà ÷îâåøêè ñúùåñòâà, êîèòî ñòîÿò äî òåá.
(Àáóëàôèÿ, "Õàéå Õà-Îëàì õà-Áà" [269])


- Ëîãè÷íî å, ñúãëàñè ñå Áåëáî. Íî â òàêúâ ñëó÷àé êúäå ùå áúäå Óáåæèùåòî?
- Øåñòòå ãðóïè ñå íàñòàíÿâàò íà øåñò ìåñòà, íî ñàìî åäíî îò òÿõ å íàðå÷åíî Óáåæèùåòî. Ñòðàííî. Òîâà îçíà÷àâà, ÷å íà äðóãèòå ìåñòà, êàêòî â Ïîðòóãàëèÿ è â Àíãëèÿ, Òàìïëèåðèòå ìîãàò äà ñè æèâåÿò íåîáåçïîêîÿâàíè, ìàêàð è ïîä äðóãî èìå, äîêàòî íà òîâà ìÿñòî ñå êðèÿò. Áèõ êàçàë, ÷å Óáåæèùåòî å ìÿñòîòî, êúäåòî ñà ñå ñêðèëè Òàìïëèåðèòå îò Ïàðèæ, ñëåä êàòî ñà èçîñòàâèëè Õðàìà. Íî òúé êàòî ìè ñå ñòðóâà îïðàâäàíî äîðè îò ôèíàíñîâà ãëåäíà òî÷êà ïúòÿò èì äà å áèë îò Àíãëèÿ êúì Ôðàíöèÿ, çàùî äà íå ïðèåìåì, ÷å Òàìïëèåðèòå ñà ñè óñòàíîâèëè åäíî óáåæèùå â ñàìèÿ Ïàðèæ, íà íÿêîå òàéíî è áåçîïàñíî ìÿñòî? Áèëè ñà äîáðè ïîëèòèöè è ñà ñè äàâàëè ñìåòêà, ÷å çà äâåñòà ãîäèíè íåùàòà ùå ñå ïðîìåíÿò è ÷å òå ùå ìîãàò äà äåéñòâóâàò îòêðèòî èëè ïî÷òè.
- Ìîæå è äà å Ïàðèæ. À êàêâî ùå ïðàâèì ñ ÷åòâúðòîòî ìÿñòî?
- Ïîëêîâíèêúò ñìÿòàøå, ÷å å Øàðòð, íî ñëåä êàòî èçáðàõìå Ïàðèæ çà òðåòî ìÿñòî, íå ìîæåì äà ñëîæèì Øàðòð çà ÷åòâúðòî, çàùîòî Ïëàíúò òðÿáâà äà ñå îòíàñÿ äî âñè÷êè öåíòðîâå â Åâðîïà. È îñâåí òîâà ùå ðå÷å äà èçîñòàâèì ìèñòè÷íàòà ëèíèÿ, çà äà òðúãíåì ïî ïîëèòè÷åñêàòà. Ïðåìåñòâàíåòî, èçãëåæäà, ñòàâà ïî ñèíóñîèäà, çàòîâà òðÿáâà äà ñå èçêà÷èì êúì Ñåâåðíà Ãåðìàíèÿ. Ñåãà, îòâúä ðåêàòà èëè âîäàòà, òîåñò îòâúä Ðåéí, íà íåìñêà çåìÿ èìà åäèí ãðàä, à íå öúðêâà, íà Ñâåòàòà Äåâà. Áëèçî äî Äàíöèã å èìàëî ãðàä íà Äåâàòà, òîåñò Ìàðèåíáóðã.
- À çàùî ñðåùàòà å â Ìàðèåíáóðã?
- Çàùîòî òîâà å ñòîëèöàòà íà Ðèöàðèòå-Òåâòîíöè! Îòíîøåíèÿòà ìåæäó Òàìïëèåðèòå è Òåâòîíöèòå íå ñà ïîêâàðåíè êàêòî òåçè ìåæäó Òàìïëèåðèòå è Ãîñòîïðèåìíèöèòå, êîèòî ñàìî ñà ÷àêàëè óíèùîæàâàíåòî íà Õðàìà, çà äà ñè ïðèñâîÿò áîãàòñòâàòà ìó. Òåâòîíöèòå ñà áèëè ñúçäàäåíè â Ïàëåñòèíà îò ãåðìàíñêèòå èìïåðàòîðè êàòî ñúïåðíèöè íà Òàìïëèåðèòå, íî áúðçî ñà áèëè èçâèêàíè íà ñåâåð, çà äà ñïðàò íàõëóâàíåòî íà ïðóñêèòå âàðâàðè. È ñå ñïðàâèëè òîëêîâà äîáðå, ÷å çà íÿêîëêî âåêà ñå ïðåâúðíàëè â äúðæàâà, êîÿòî ñå ðàçïðîñòèðàëà ïî âñè÷êè áàëòèéñêè òåðèòîðèè. Îáõâàùàëà Ïîëøà, Ëèòâà, Ëàòâèÿ. Îñíîâàëè Êüîíèãñáåðã è ñàìî âåäíúæ áèëè ïîáåäåíè - îò Àëåêñàíäúð Íåâñêè â Åñòîíèÿ, à êîãàòî Òàìïëèåðèòå áèëè àðåñòóâàíè â Ïàðèæ, òå îïðåäåëèëè Ìàðèåíáóðã çà ñòîëèöà íà ñâîåòî êðàëñòâî. Àêî ñúùåñòâóâà íàèñòèíà ïëàí íà äóõîâíîòî áðàòñòâî çà çàâëàäÿâàíå íà ñâåòà, Òàìïëèåðè è Òåâòîíöè ñà ñè ðàçäåëèëè çîíèòå íà âëèÿíèå.
- Çíàåòå ëè êàêâî ùå âè êàæà? - çàÿâè òúðæåñòâåíî Áåëáî. Àç ñúì çà. Ñåãà ïåòàòà ãðóïà. Êúäå ñà òåçè ïîïåëèêàíè?
- Íå çíàì, îòâúðíàõ.
- Ðàçî÷àðîâàòå ìå, Êàçîáîí. Äà ïîïèòàìå ëè Àáóëàôèÿ?
- À, íå! - âúçêëèêíàõ âúçìóòåí. Àáóëàôèÿ òðÿáâà äà íè ïîäñêàçâà íîâè ëîãè÷åñêè âðúçêè. Ïîïåëèêàíèòå ñà ôàêò, à íå âðúçêà, à ôàêòèòå ñà ðàáîòà íà Ñàì Ñïåéä. Äàéòå ìè íÿêîëêî äíè.
- Äàâàì âè äâå ñåäìèöè, ñúãëàñè ñå Áåëáî. Àêî â ðàìêèòå íà äâå ñåäìèöè íå ìè äîñòàâèòå ïîïåëèêàíèòå, ùå ìè êóïèòå åäíà áóòèëêà äâàíàäåñåòãîäèøåí "Áàëàíòàéí".

Áåøå ïðåêàëåíî ìíîãî çà êåñèÿòà ìè. Â êðàÿ íà ïúðâàòà ñåäìèöà äîñòàâèõ ïîïåëèêàíèòå íà ìîèòå êðúâîæàäíè ïðèÿòåëè.
- Âñè÷êî å ÿñíî. Ñëåäåòå ìå, çàùîòî òðÿáâà äà ñå ïðåíåñåì ÷àê â ÷åòâúðòè âåê, íà âèçàíòèéñêà òåðèòîðèÿ, ïî âðåìåòî, êîãàòî â Ñðåäèçåìíîìîðèåòî âå÷å ñå ðàçïðîñòðàíÿâàëè ðàçëè÷íè äâèæåíèÿ ñ ìàíèõåéñêà íàñî÷åíîñò. Äà çàïî÷íåì ñúñ ñåêòàòà íà àðõîíòèéöèòå, îñíîâàíà â Àðìåíèÿ îò Ïåòúð Êàôàðáàðóõà, êîéòî, òðÿáâà äà ìó ïðèçíàåì, èìà âåëèêîëåïíî èìå. Àíòèþäàèñòè, äÿâîëúò ñå èäåíòèôèöèðà ñúñ Ñàâàîò, þäåéñêèÿ áîã, êîéòî æèâåå íà ñåäìîòî íåáå. Çà äà ñå èçäèãíåø äî Âåëèêàòà Ìàéêà íà Ñâåòëèíàòà íà îñìîòî íåáå, òðÿáâà äà ñå îòðå÷åø è îò Ñàâàîò, è îò êðúùåíåòî. ßñíî ëè å?
- Ùå ñå îòðå÷åì, êàçà Áåëáî.
- Íî àðõîíòèéöèòå ñà íåâèííè äóøèöè â ñðàâíåíèå ñ äðóãèòå. Ïðåç ïåòè âåê ñå ïîÿâÿâàò ìåñàëèàíèòå, êîèòî ìåæäó äðóãîòî îöåëÿâàò â Òðàêèÿ ÷àê äî åäèíàäåñåòèÿ âåê. Ìåñàëèàíèòå íå ñà äóàëèñòè, à ìîíîòåèñòè. Íî ñè ìåøàò øàïêèòå ñ àäñêèòå ñèëè, îùå ïîâå÷å, ÷å â íÿêîè òåêñòîâå ñà íàðå÷åíè áîðáîðèòè, îò borboros, òèíÿ, çàðàäè íåîïèñóåìèòå íåùà, êîèòî âúðøåëè.
- À êàêâî âúðøåëè?
- Îáè÷àéíèòå ðèòóàëè. Ìúæå è æåíè èçäèãàëè ñ ïúëíè øåïè êúì íåáåòî ñîáñòâåíèÿ ñè ïîçîð, òîåñò ñïåðìà èëè ìåíñòðóàëíà òå÷íîñò, è ïîñëå ãî èçÿæäàëè, òâúðäåéêè, ÷å å Õðèñòîâîòî òÿëî. À àêî ñëó÷àéíî çàáðåìåíÿâàëè æåíà ñè, â îïðåäåëåíèÿ ìîìåíò áðúêâàëè ñ ðúöå â êîðåìà é, èçòðúãâàëè çàðîäèøà, ñ÷óêâàëè ãî â õàâàí çàåäíî ñ ìåä è ïèïåð è ãî èçëàïâàëè êàòî åäíîòî íèùî.
- Êàêâà ãàäîñò, îáàäè ñå Äèîòàëåâè, ìåä è ïèïåð!
- È òàêà, òîâà ñà ìåñàëèàíèòå, êîèòî íÿêîè íàðè÷àò ñòðàòèîòèöè èëè ôèáèîíèòè, äðóãè ïúê áàðáåëèòè, ñúñòàâåíè îò íààñåàíè è ôåìèîíèòè. Íî çà äðóãè öúðêîâíè îòöè áàðáåëèòèòå áèëè çàêúñíåëè ãíîñòèöè è ñëåäîâàòåëíî äóàëèñòè, êëàíÿëè ñå íà Âåëèêàòà Ìàéêà Áàðáåëà, à òåõíèòå ïîñâåòåíè íàðè÷àëè áîðáîðèàíèòå èëèöèñòè, òîåñò ñèíîâå íà ìàòåðèÿòà, ðàçëè÷àâàùè ñå îò ïñèõèñòèòå, êîèòî áèëè ìàëêî ïî-âèñîêîïîñòàâåíè, è îò ïíåâìàòèöèòå, êîèòî ïúê áèëè íàïðàâî àðèñòîêðàòèòå, "Ðîòàðè êëúá" íà öÿëàòà òàçè ïàñìèíà. Íî ìîæå áè ñòðàòèîòèöèòå ñà áèëè ñàìî èëèöèñòè íà ìèòðàèñòèòå.
- Íå å ëè ìàëêî îáúðêàíî? - çàïèòà Áåëáî.
- Ìîæå áè. Íèêîé îò òèÿ õîðà íå å îñòàâèë äîêóìåíòè. Åäèíñòâåíèòå íåùà, êîèòî çíàåì çà òÿõ, ïðîèçëèçàò îò êëþêèòå íà òåõíèòå âðàãîâå. Íî òîâà íå å âàæíî. Îáùî âçåòî, òàêà ñòàâà ÿñíî êàêâà áúðêàíèöà ïî îíîâà âðåìå ñà ïðåäñòàâëÿâàëè âÿðâàíèÿòà íà Ñðåäíèÿ èçòîê. È ñúùî òàêà ñòàâà ÿñíî îòêúäå èäâàò ïàâëèêÿíèòå. Òå ïúê ñà ïîñëåäîâàòåëè íà íÿêîé ñè Ïàâåë îò Ñàìîñàòà [270], êúì êîãîòî ñå ïðèñúåäèíÿâàò èêîíîáîðöèòå, ïðîãîíåíè îò Àëáàíèÿ. Îò îñìè âåê íàòàòúê òåçè ïàâëèêÿíè áúðçî ñå ðàçðàñòâàò, îò ñåêòà ñòàâàò îáùåñòâî, îò îáùåñòâî - âîéíñòâî, îò âîéíñòâî - ïîëèòè÷åñêà âëàñò è èìïåðàòîðèòå íà Âèçàíòèÿ çàïî÷âàò äà ñå òðåâîæàò è äà èçïðàùàò ñðåùó òÿõ èìïåðñêèòå âîéñêè. Ðàçïðîñòèðàò ñå ÷àê äî ãðàíèöèòå íà àðàáñêèÿ ñâÿò, ïëúçâàò êúì Åôðàò, íàõëóâàò âúâ âèçàíòèéñêà òåðèòîðèÿ ÷àê äî ×åðíî ìîðå. Íàñòàíÿâàò êîëîíèèòå ñè åäâà ëè íå íàâñÿêúäå è ãè íàìèðàìå âå÷å ïðåç ÕVII âåê, êîãàòî ñà ïîêðúñòåíè îò éåçóèòèòå, à è äíåñ ñúùåñòâóâàò ïîä íÿêàêâà ôîðìà íà Áàëêàíèòå è ïî-íàäîëó. Íî â êàêâî âÿðâàò ïàâëèêÿíèòå? Â Áîã, åäèíåí è òðîè÷åí, ñàìî ÷å äåìèóðãúò ñå å çàèíàòèë äà ñúçäàäå ñâåòà è âñè÷êè íèå âèæäàìå ðåçóëòàòà. Îòõâúðëÿò Ñòàðèÿ Çàâåò, îòðè÷àò òàéíñòâàòà, ïðåçèðàò êðúñòà è íå ïî÷èòàò Ñâåòàòà Äåâà, çàùîòî Õðèñòîñ ñå áèë âúïëúòèë íàïðàâî â íåáåòî è ìèíàë ïðåç Ìàðèÿ êàòî ïðåç òðúáà. Áîãîìèëèòå, êîèòî îò÷àñòè ñå âäúõíîâÿâàëè îò òÿõ, ùå êàæàò, ÷å Õðèñòîñ å ìèíàë ïðåç Ìàðèÿ, âëèçàéêè â åäíîòî é óõî è èçëèçàéêè îò äðóãîòî, áåç òÿ äîðè äà çàáåëåæè òîâà. Îáâèíÿâàò ãè äîðè, ÷å ñå ïîêëàíÿëè íà ñëúíöåòî è íà äÿâîëà è ÷å ñìåñâàëè åâõàðèñòè÷íèÿ õëÿá è âèíîòî ñ ìëàäåí÷åñêà êðúâ.
- Êàêòî è äðóãèòå.
- Áèëè ñà âðåìåíà, êîãàòî çà åäèí åðåòèê áèëî âåëèêî ìú÷åíèå äà îòèäå íà öúðêâà. Âñå åäíî äà ñòàíåø ìþñþëìàíèí. Íî òàêèâà ñà áèëè. È âè ãî êàçâàì, çàùîòî åðåòèöèòå äóàëèñòè ñå ðàçïðîñòðàíèëè è â Èòàëèÿ, è â Ïðîâàíñ, è çà äà ñå çíàå, ÷å ñà áèëè êàòî ïàâëèêÿíèòå, íàðè÷àëè ãè ïîïåëèêàíòè, ïîïåëèêàíè, ïóáëèêàíè, ïîïóëèêàíè, êîèòî gallice etiam dicuntur ab aliquis popelicants [271]!
- Äîéäîõìå ñè íà äóìàòà.
- Äà. Ïðåç äåâåòè âåê ïàâëèêÿíèòå ïðîäúëæàâàò äà âëóäÿâàò âèçàíòèéñêèòå èìïåðàòîðè, äîêàòî íàé-ñåòíå èìïåðàòîð Âàñèëèé ñå çàêëåâà, ÷å ùå çàëîâè òåõíèÿ íà÷àëíèê, Õðèçîõèð, êîéòî áèë íàõëóë â öúðêâàòà "Ñâåòè Éîàí Áîãîñëîâ" â Eôåñ [272] è íàïîèë êîíåòå ñè îò ñâåòèòå ñúäîâå...
- Áåçáîæíèêúò ìó ñ áåçáîæíèê, èçêîìåíòèðà Áåëáî.
- ×óäåñíè ìîì÷åòà! - äîïúëíè Äèîòàëåâè.
- Íå ñà ãî ïðàâåëè îò ëîøîòèÿ, êàçà Áåëáî. Áèëî å âúïðîñ íà âÿðà. Êàðàéòå íàòàòúê, Êàçîáîí, ÷å íàøèÿò Äèîòàëåâè íå ðàçáèðà òåîëîãè÷íèòå òúíêîñòè, òîé å åäèí ìðúñåí áîãîóáèåö [273].
- È íàêðàÿ: êðúñòîíîñöèòå ñå ñðåùàò ñ ïàâëèêÿíèòå. Ñðåùàò ñå áëèçî äî Àíòèîõèÿ ïî âðåìå íà ïúðâèÿ ïîõîä, êîãàòî ñå ñðàæàâàò ñ àðàáèòå, è òîâà ñòàâà ïî âðåìå íà îáñàäàòà íà Êîíñòàíòèíîïîë, êúäåòî ïàâëèêÿíñêàòà îáùíîñò íà Ôèëèïîïîëèñ ñå ìú÷è äà ñïå÷åëè ãðàäà çà áúëãàðñêèÿ öàð Éîàíèöà [274], çà äà íàïðàâè íàïóê íà ôðàíöóçèòå, è òîâà ãî êàçâà Âèëàðäóåí [275]. Åòî ãî âúçåëà, â êîéòî ó÷àñòâóâàò Òàìïëèåðèòå, è íàøàòà çàãàäêà å ðåøåíà. Ëåãåíäàòà ïðåäñòàâÿ íåùàòà òàêà, ñÿêàø Òàìïëèåðèòå ñå âäúõíîâÿâàëè îò êàòàðèòå, íî âñúùíîñò Òàìïëèåðèòå âäúõíîâÿâàëè êàòàðèòå. Ñðåùíàëè ñå ñ ïàâëèêÿíèòå ïî âðåìå íà êðúñòîíîñíèòå ïîõîäè è óñòàíîâèëè ñ òÿõ òàéíñòâåíè îòíîøåíèÿ, êàêâèòî áèëè óñòàíîâèëè ñ ìèñòèöèòå è ñ ìþñþëìàíñêèòå åðåòèöè. Îò äðóãà ñòðàíà, òðÿáâà äà ïðîñëåäèì ïúòÿ íà Óêàçàíèÿòà. Íå ìîæå äà íå ìèíàâà ïðåç Áàëêàíèòå.
- Çàùî?
- Çàùîòî ìè ñå ñòðóâà áåçñïîðíî, ÷å øåñòàòà ñðåùà å áèëà îïðåäåëåíà çà Éåðóñàëèì. Ïîñëàíèåòî êàçâà, ÷å òðÿáâà äà ñå îòèäå ïðè êàìúêà. À êúäå èìà êàìúê, êîéòî äíåñ ìþñþëìàíèòå ïî÷èòàò è êîéòî, àêî òðÿáâà äà ãî âèäèì, ñìå äëúæíè äà ñè ñâàëèì îáóâêèòå? Èìåííî â öåíòúðà íà Îìàðîâàòà äæàìèÿ â Éåðóñàëèì, êúäåòî íàâðåìåòî ñå å íàìèðàë Õðàìúò íà Òàìïëèåðèòå. Íå çíàÿ êîé å òðÿáâàëî äà ÷àêà â Éåðóñàëèì, ìîæå áè åäíî ÿäðî îöåëåëè è ïðåîáëå÷åíè Òàìïëèåðè èëè ïúê êàáàëèñòè, ñâúðçàíè ñ ïîðòóãàëöèòå, íî å ñèãóðíî, ÷å çà äà ñå ñòèãíå äî Éåðóñàëèì, êîãàòî ñå òðúãâà îò Ãåðìàíèÿ, íàé-ëîãè÷íèÿò ïúò å òîçè ïðåç Áàëêàíèòå, è òàì å ÷àêàëî ïåòîòî ÿäðî, ÿäðîòî íà ïàâëèêÿíèòå. Âèæäàòå êàê ïëàíúò âå÷å ñòàâà ñòåãíàò è ÿñåí.
- Ïðèçíàâàì, ÷å íå èçãëåæäà óáåäèòåëíî, êàçà Áåëáî. Íî êúäå òî÷íî íà Áàëêàíèòå ñà ãè ÷àêàëè òåçè ïîïåëèêàíè?
- Ñïîðåä ìåí åñòåñòâåíèòå íàñëåäíèöè íà ïàâëèêÿíèòå ñà áúëãàðñêèòå áîãîìèëè, íî Òàìïëèåðèòå îò Ïðîâåíñ íå ñà ìîãëè äà çíàÿò, ÷å íÿêîëêî ãîäèíè ïî-êúñíî Áúëãàðèÿ ùå å çàâëàäÿíà îò òóðöèòå è ùå îñòàíå ïîä òÿõíî âëàäè÷åñòâî â ïðîäúëæåíèå íà ïåò âåêà.
- Çíà÷è ìîæå äà ñå ñìÿòà, ÷å Ïëàíúò ñå ïðåêðàòÿâà ïðè ïðåìèíàâàíåòî îò ãåðìàíöèòå êúì áúëãàðèòå. Êîãà å ñòàíàëî?
- Ïðåç 1824 ãîäèíà, îáàäè ñå Äèîòàëåâè.
- Èçâèíÿâàé, íî çàùî?
Äèîòàëåâè áúðçî íà÷åðòà åäíà äèàãðàìà.

ÏÎÐÒÓÃÀËÈß ÀÍÃËÈß ÔÐÀÍÖÈß ÃÅÐÌÀÍÈß ÁÚËÃÀÐÈß ÉÅÐÓÑÀËÈÌ
1344 1464 1584 1704 1824 1944

- Ïðåç 1344 ãîäèíà ïúðâèòå Âåëèêè Ìàéñòîðè îò âñÿêà ãðóïà ñå óñòàíîâÿâàò â øåñòòå óêàçàíè ìåñòà. Â ïðîäúëæåíèå íà ñòî è äâàäåñåò ãîäèíè âúâ âñÿêà ãðóïà ñå èçðåæäàò øåñòèìà Âåëèêè Ìàéñòîðè è ïðåç 1464 øåñòèÿò Ìàéñòîð îò Òîìàð ñå ñðåùà ñ øåñòèÿ Ìàéñòîð îò àíãëèéñêàòà ãðóïà. Ïðåç 1584 äâàíàäåñåòèÿò àíãëèéñêè Ìàéñòîð ñå ñðåùà ñ äâàíàäåñåòèÿ ôðåíñêè Ìàéñòîð. Âåðèãàòà ïðîäúëæàâà ñúñ ñúùèÿ ðèòúì è àêî ñðåùàòà ñ ïàâëèêÿíèòå ïðîïàäà, òî òÿ ïðîïàäà ïðåç 1824 ãîäèíà.
- Äà ïðåäïîëîæèì, ÷å ïðîïàäà, êàçàõ. Íî íå ðàçáèðàì çàùî òåçè ìúäðè õîðà, ñëåä êàòî ñà ðàçïîëàãàëè ñ ÷åòèðè øåñòè îò êðàéíîòî ïîñëàíèå, íå ñà óñïåëè äà ãî âúçñòàíîâÿò. Èëè çàùî, ñëåä êàòî ñå å ïðîâàëèëà ñðåùàòà ñ áúëãàðèòå, íå ñà âëåçëè â êîíòàêò ñúñ ñëåäâàùîòî ÿäðî.
- Êàçîáîí, ñïðÿ ìå Áåëáî, íèìà ñìÿòàòå, ÷å çàêîíîäàòåëèòå îò Ïðîâåíñ ñà áèëè ãëóïàöè? Àêî ñà èñêàëè òàéíàòà äà ñè îñòàíå ñêðèòà çà øåñòñòîòèí ãîäèíè, íèìà å íÿìàëî äà âçåìàò âñè÷êè ïðåäïàçíè ìåðêè? Âñåêè Ìàéñòîð îò åäíî ÿäðî å çíàåë êúäå äà íàìåðè Ìàéñòîðà îò ñëåäâàùîòî ÿäðî, íî íå è êúäå äà íàìåðè äðóãèòå, è íèêîé îò äðóãèòå íå å çíàåë êúäå äà íàìåðè Ìàéñòîðèòå îò ïðåäõîæäàùèòå ÿäðà. Äîñòàòú÷íî å áèëî ãåðìàíöèòå äà ñà èçïóñíàëè áúëãàðèòå è âå÷å íå ñà çíàåëè êúäå äà íàìåðÿò éåðóñàëèìöèòå, äîêàòî éåðóñàëèìöèòå íå ñà çíàåëè êúäå ñå íàìèðàò íèòî åäíè îò îñòàíàëèòå. À êîãàòî ñå âúçñòàíîâÿâà åäíî ïîñëàíèå ïî íåïúëíè ôðàãìåíòè, âñè÷êî çàâèñè îò òîâà êàê òåçè ôðàãìåíòè ñà áèëè ðàçïðåäåëåíè. ßâíî íå ïî ëîãè÷åí íà÷èí. Äîñòàòú÷íî å äà ëèïñâà ñàìî åäíà ÷àñò è ïîñëàíèåòî å íåðàçáèðàåìî, à ïúê òîçè, êîéòî ïðèòåæàâà ëèïñâàùàòà ÷àñò, íå çíàå èçîáùî êàêâî äà ïðàâè ñ íåÿ.
- Ïðåäñòàâåòå ñè, êàçà Äèîòàëåâè, àêî ñðåùàòà íå ñå å ñúñòîÿëà, çíà÷è Åâðîïà äíåñ å ñöåíà çà åäèí òàéíñòâåí áàëåò ìåæäó ãðóïè, êîèòî ñå òúðñÿò è íå ñå íàìèðàò, è âñÿêà çíàå, ÷å å íåîáõîäèìî íåùî ñúâñåì ìàëêî, çà äà ñòàíå ãîñïîäàð íà ñâåòà. Êàê ñå êàçâàøå âàøèÿò ïðåïàðàòîð, Êàçîáîí? Ìîæå áè çàãîâîðúò ñúùåñòâóâà íàèñòèíà è èñòîðèÿòà å ðåçóëòàò ñàìî íà òàçè áèòêà çà âúçñòàíîâÿâàíå íà èçãóáåíîòî ïîñëàíèå. Íèå íå ãè âèæäàìå, íî òå, íåâèäèìè, äåéñòâóâàò îêîëî íàñ.
È íà ìåí, è íà Áåëáî, åñòåñòâåíî, íè äîéäå åäíà è ñúùà ìèñúë è íèå çàãîâîðèõìå åäíîâðåìåííî, íî ìàëêî íå íè äîñòèãàøå, çà äà íàìåðèì ïðàâèëíàòà âðúçêà. Âñå ïàê áÿõìå ðàçáðàëè, ÷å ïîíå äâå îò óêàçàíèÿòà â ïîñëàíèåòî, ñïîìåíàâàíåòî íà òðèäåñåò è øåñòèìàòà íåâèäèìè, ðàçäåëåíè íà øåñò ãðóïè, è ïåðèîäúò îò ñòî è äâàäåñåò ãîäèíè, ñå ÿâÿâàõà è ïðè Ðîçåíêðîéöåðèòå.
- Â êðàÿ íà êðàèùàòà ñà áèëè ãåðìàíöè, çàêëþ÷èõ. Ùå ïðî÷åòà ðîçåíêðîéöåðñêèòå ìàíèôåñòè.
- Íî íàëè ãè îáÿâèõòå çà ôàëøèâè? - çàïèòà Áåëáî.
- Êàêâî îò òîâà? Íèå ñúùî ïðàâèì ôàëøèôèêàò.
- Âÿðíî, êàçà. Áÿõ çàáðàâèë.


69

Òåçè æåíè ñå ïðåâúðíàõà â ñàìèÿ Äÿâîë: îãëóïåëè, ïîäïëàøåíè, ñìåëè ñàìî â èçêëþ÷èòåëíè ìèãîâå, íåïðåêúñíàòî êúðâÿùè è ñúëçÿùè, ëþáâåîáèëíè, ñ ðúöå, êîèòî íå çà÷èòàò çàêîíèòå... Ïôó! Ïôó! Òå íå ñòðóâàò íèùî, íàïðàâåíè ñà îò åäíà èçêðèâåíà êîñò, îò åäíî ðåáðî, îò åäíà íåÿñíà âúòðåøíîñò... Òå öåëóâàò çìèÿòà...
(Æþë Áîà, "Ñàòàíèçúì è ìàãèÿ", Ïàðèæ, "Øàéå", 1895, ñ. 12)


Íàèñòèíà áåøå çàáðàâèë, ñåãà ãî çíàÿ. È áåç ñúìíåíèå îò òîâà âðåìå å òîçè ôàéë, êðàòúê è ñìàéâàù.
_________________________________________________________
èìå íà ôàéëà: Åíîÿ
_________________________________________________________
Äîéäå âêúùè íàé-íåî÷àêâàíî. Íîñåøå òàçè òðåâà. Íå ÿ èñêàõ, çàùîòî ñúì ïðîòèâ òîâà êàêâîòî è äà áèëî ðàñòèòåëíî âåùåñòâî äà ñå íàìåñâà âúâ ôóíêöèîíèðàíåòî íà ìîÿ ìîçúê (íî ëúæà, çàùîòî ïóøà òþòþí è ïèÿ çúðíåíè äèñòèëàòè). È âñå ïàê ìàëêîòî ïúòè, êîãàòî â íà÷àëîòî íà øåñòäåñåòòå íÿêîé ìå ïðèíóæäàâàøå äà ó÷àñòâóâàì â ïóøåíåòî íà ìàðèõóàíà ñ òîçè îòâðàòèòåëåí êàðòîí, íàïîåí ñúñ ñëþíêà, è ïîñëåäíîòî äðúïâàíå íà öèãàðàòà, ïðîáèòà ñ êàðôèöà, ïðîñòî ìè èäåøå äà ñå ñïóêàì îò ñìÿõ.
Íî â÷åðà òè ìè ÿ ïðåäëîæè è ñè ïîìèñëèõ, ÷å ìè ñå ïðåäëàãàø ïî ñâîé íà÷èí, è ïóøèõ, êàòî ñå óïîâàâàõ íà òåá. Òàíöóâàõìå ïðèòèñíàòè, êàêòî âå÷å îòäàâíà íå ñå òàíöóâà, è òî - êàêúâ ñðàì! - äîêàòî ñâèðåøå ×åòâúðòàòà íà Ìàëåð. Óñåùàõ ñå òàêà, ñÿêàø ïðèòèñêàì êúì ñåáå ñè äðåâíî ñúùåñòâî ñ íåæíî è ñáðú÷êàíî ëèöå íà ñòàðà êîçà, çìèÿ, êîÿòî ñå èçâèâàøå, èçëèçàéêè îò âúòðåøíîñòèòå ìè, è òå îáîæàâàõ êàòî äðåâíà è âñåîáùà ïðàðîäèòåëêà. Íàâÿðíî ñúì ïðîäúëæàâàë äà òàíöóâàì, ïðèòèñíàò êúì òÿëîòî òè, íî óñåùàõ ñúùî, ÷å òè ñå âúççåìàø, ïðåâðúùàéêè ñå â çëàòî, ÷å îòâàðÿø çàêëþ÷åíè âðàòè, ÷å ïðåìåñòâàø ïðåäìåòè îòäàëå÷. Ïðîíèêâàõ â òâîåòî òúìíî ëîíî, Megale Apophasis. Çàòâîðíè÷êà íà àíãåëèòå.
Ìîæå áè ñúì òúðñèë òåá? Ìîæå áè ñúì òóê, çà äà òå ÷àêàì âèíàãè? Äàëè âñåêè ïúò, êîãàòî ñúì òå ãóáåë, íå å áèëî, çàùîòî íå ñúì òå ðàçïîçíàâàë? Èëè âñåêè ïúò ñúì òå ãóáåë, çàùîòî ñúì òå ðàçïîçíàâàë, íî íå ñúì ñå îñìåëÿâàë? À ìîæå áè âñåêè ïúò ñúì òå ãóáåë, çàùîòî, ðàçïîçíàâàéêè òå, ñúì çíàåë, ÷å òðÿáâà äà òå çàãóáÿ? Íî êúäå, ïî äÿâîëèòå, îòèäå ñíîùè? Òàçè ñóòðèí ñå ñúáóäèõ ñúñ ñòðàøíî ãëàâîáîëèå.
_________________________________________________________


70

Òðÿáâà îáà÷å äîáðå äà ïîìíèì òàéíèòå óêàçàíèÿ çà åäèí ïåðèîä îò 120 ãîäèíè, êîèòî áðàò À., íàñëåäíèêúò íà Ä. è ïîñëåäåí îò âòîðîòî íàïðàâëåíèå, æèâÿë ñðåä ìíîçèíà îò íàñ, íè îòïðàâÿ íà íàñ, îò òðåòàòà ëèíèÿ...
("Fama Fraternitatis", Êàñåë, "Âåñåë", 1614)


Âåäíàãà çàïî÷íàõ äà ÷åòà äâàòà ìàíèôåñòà íà Ðîçåíêðîéöåðèòå, "Fama" è "Confessio". Õâúðëèõ ïîãëåä è íà "Õèìè÷åñêàòà âåí÷àâêà íà Êðèñòèàí Ðîçåíêðîéö" îò Éîõàí Âàëåíòèí Àíäðåå, çàùîòî Àíäðåå áåøå ïðåäïîëàãàåìèÿò àâòîð íà ìàíèôåñòèòå.
Äâàòà ìàíèôåñòà ñå áÿõà ïîÿâèëè â Ãåðìàíèÿ ìåæäó 1614-òà è 1616-òà. Îêîëî òðèäåñåò ãîäèíè ñëåä ñðåùàòà ìåæäó ôðàíöóçè è àíãëè÷àíè ïðåç 1584 ãîäèíà, íî ïî÷òè âåê ïðåäè ôðàíöóçèòå äà ñå ñâúðæàò ñ ãåðìàíöèòå.
Ïðî÷åòîõ ìàíèôåñòèòå ñ ìèñúëòà, ÷å òðÿáâà íå äà âÿðâàì â òîâà, êîåòî êàçâàõà, à äà ðàçáåðà êàêâî å íàìåðåíèåòî èì, êàêâî ñå êðèåøå çàä òÿõ. Çíàåõ, ÷å çà äà ãè íàêàðàì äà ìè êàæàò òîâà "äðóãî", òðÿáâà äà ïðåñêà÷àì ÷àñòè è äà ðàçãëåæäàì íÿêîè èçðå÷åíèÿ êàòî ïî-âàæíè îò äðóãè. Íî áåøå òúêìî òîâà, íà êîåòî äèàáîëèñòèòå è òåõíèòå âîäà÷è íè ó÷åõà. Àêî ÷îâåê èñêà äà ïðîíèêíå â òàéíñòâåíîòî âðåìå íà Îòêðîâåíèåòî, íå òðÿáâà äà ñëåäâà íèòî áóêâàëíèòå è íåÿñíè âåðèãè íà ëîãèêàòà, íèòî òÿõíàòà ìîíîòîííà ïîñëåäîâàòåëíîñò. Îò äðóãà ñòðàíà, àêî ÷îâåê ãè âçèìà áóêâàëíî, äâàòà ìàíèôåñòà áÿõà ñòðóïâàíå íà àáñóðäè, çàãàäêè, ïðîòèâîðå÷èÿ.
Ñëåäîâàòåëíî ÿâíî íå êàçâàõà òîâà, êîåòî êàçâàõà íà ïðúâ ïîãëåä, è îòòóê íå ïðåäñòàâëÿâàõà íèòî ïîêàíà êúì öÿëîñòíà äóõîâíà ðåôîðìà, íèòî èñòîðèÿòà íà íåùàñòíèÿ Êðèñòèàí Ðîçåíêðîéö. Áÿõà øèôðîâàíî ïîñëàíèå, êîåòî òðÿáâàøå äà ñå ðàç÷åòå ÷ðåç íàëàãàíå íà ìîäåë, à ìîäåëúò ñêðèâà îïðåäåëåíè ïðîñòðàíñòâà è îñòàâÿ äðóãè íåçàêðèòè. Êàêòî â øèôðîâàíîòî ïîñëàíèå îò Ïðîâåíñ, êúäåòî áÿõà âàæíè ñàìî íà÷àëíèòå áóêâè. Àç íå ðàçïîëàãàõ ñ ìîäåë, íî ìîæåõ äà ïðåäïîëîæà êàêúâ å, à çà äà ïðåäïîëîæà êàêúâ å, áåøå íåîáõîäèìî äà ÷åòà ñ íåäîâåðèå.
Íÿìàøå íèêàêâî ñúìíåíèå, ÷å ìàíèôåñòèòå ãîâîðåõà çà Ïëàíà îò Ïðîâåíñ. Â ãðîáíèöàòà íà Ê. Ð. (àëåãîðèÿ çà Õàìáàðà çà Äåñÿòúêà, íîùòà íà 23 þíè 1344 ãîäèíà) å áèëî ñêðèòî ñúêðîâèùå, çà äà ìîãàò ñëåäîâíèöèòå äà ãî îòêðèÿò, åäíî ñúêðîâèùå "ñêðèòî... çà ñòî è äâàäåñåò ãîäèíè". Òîâà, ÷å ñúêðîâèùåòî íå å áèëî îò ïàðè÷åí âèä, ñúùî áåøå ÿñíî. Íå ñàìî ÷å õèòðî ñå îòðè÷àøå ñêúïåðíè÷åñòâîòî íà àëõèìèöèòå, íî è îòêðèòî ñå êàçâàøå, ÷å òîâà, êîåòî ñå îáåùàâà, å âåëèêà èñòîðè÷åñêà ïðîìÿíà. È àêî íÿêîé íå ðàçáèðàøå, ñëåäâàùèÿò ìàíèôåñò ïîâòàðÿøå, ÷å íå òðÿáâà äà ñå ïðåíåáðåãâà åäíî ïðåäëîæåíèå, îòíàñÿùî ñå äî "miranda sextae aetatis" (÷óäåñàòà íà øåñòàòà è ïîñëåäíà ñðåùà!), è ñå ïîä÷åðòàâàøå: "Äàíî ñàìî Áîã ïîæåëàå äà äîâåäå äî íàñ ñâåòëèíàòà íà ñâîÿ øåñòè candelabrum [276]... àêî âñè÷êî ìîæåøå äà ñå ïðî÷åòå â åäíà-åäèíñòâåíà êíèãà è îò íåÿ äà ñå ðàçáåðå è çàïîìíè òîâà, êîåòî å ñòàíàëî... Êîëêî ùå å äîáðå, àêî ÷ðåç ïåñåíòà (ïîñëàíèåòî, ïðî÷åòåíî íà ãëàñ) êàìúíèòå (lapis exillis! [277]) ìîæåõà äà ñå ïðåâúðíàò â ïåðëè è ðóáèíè...." È îñâåí òîâà ñå ãîâîðåøå çà òàéíè àðêàíè è çà åäíà âëàñò, êîÿòî òðÿáâàëî äà áúäå óñòàíîâåíà â Åâðîïà, çà åäíî "âåëèêî äåëî", êîåòî òðÿáâàëî äà áúäå èçâúðøåíî... Ðàçïðàâÿøå ñå, ÷å Ê. Ð. îòèøúë â Èñïàíèÿ (èëè Ïîðòóãàëèÿ?) è ïîêàçàë íà ó÷åíèòå ìúæå òàì "êúäå äà ïîñòèãíàò èñòèíñêèòå indicia [278] íà áúäíèòå âåêîâå", íî íàïðàçíî. Çàùî íàïðàçíî? Çàùîòî ãåðìàíñêàòà òàìïëèåðñêà ãðóïà â íà÷àëîòî íà ÕVII âåê îáíàðîäâàëà åäíà ðåâíèâî ïàçåíà òàéíà, ñÿêàø å áèëî íóæíî äà ñå èçëåçå íà îòêðèòî, çà äà ñå ïðîòèâîäåéñòâóâà íà íÿêàêâà ïðå÷êà, èçäèãíàòà ïðåä ïðîöåñà íà ïðåïðåäàâàíåòî?
Íèêîé íå ìîæåøå äà îòðå÷å, ÷å ìàíèôåñòèòå ñà ñå ìú÷åëè äà âúçñòàíîâÿò ôàçèòå íà Ïëàíà òàêà, êàêòî ãè áåøå îïðåäåëèë Äèîòàëåâè. Ïúðâèÿò áðàò, çà êîãîòî ñå êàçâà, ÷å óìðÿë èëè ÷å ñòèãíàë "äî ãðàíèöàòà", áåøå áðàò È. Î., çàãèíàë â Àíãëèÿ. Ñëåäîâàòåëíî íÿêîé å ïðèñòèãíàë êàòî ïîáåäèòåë íà ïúðâàòà ñðåùà. Ñïîìåíàâàøå ñå ñúùî âòîðàòà òðåòàòà ïîðåäíà ëèíèÿ. Äîòóê âñè÷êî å òðÿáâàëî äà áúäå íàðåä: âòîðàòà ëèíèÿ, àíãëèéñêàòà, ñå ñðåùà ñ òðåòàòà, ôðåíñêàòà, ïðåç 1584 ãîäèíà è òåçè õîðà, êîèòî ïèøàò â íà÷àëîòî íà ÕVII âåê, ìîãàò äà ãîâîðÿò çà òîâà êàêâî ñå å ñëó÷èëî ñ ïúðâèòå òðè ãðóïè. Â "Õèìè÷åñêàòà âåí÷àâêà", íàïèñàíà îò Àíäðåå â ìëàäåæêèòå ìó ãîäèíè è ñëåäîâàòåëíî ïðåäè ìàíèôåñòèòå (ìàêàð òå äà ñå ïîÿâÿâàò ïðåç 1616-à), ñå ñïîìåíàâàò òðè âíóøèòåëíè õðàìà, òðèòå ìåñòà, êîèòî âåðîÿòíî âå÷å ñà áèëè ïîçíàòè.
Äàâàõ ñè ñìåòêà îáà÷å, ÷å ìàêàð äâàòà ìàíèôåñòà äà ðàçêàçâàõà ñ åäíè è ñúùè äóìè, òå âíóøàâàõà ìèñëè çà íåùî òðåâîæíî, êîåòî ïðåäñòîåøå äà ñå ñëó÷è.
Íàïðèìåð çàùî òàêà ñå íàñòîÿâàøå âúðõó îáñòîÿòåëñòâîòî, ÷å âðåìåòî å íàñòúïèëî, ÷å ìîìåíòúò å äîøúë, ìàêàð âðàãúò äà å ïðèëîæèë âñè÷êè ñâîè õèòðîñòè ñàìî è ñàìî äà ïîïðå÷è íà îñúùåñòâÿâàíåòî íà çàìèñúëà? È êàêúâ çàìèñúë? Êàçâàøå ñå, ÷å êðàéíàòà öåë íà Ê. Ð. å Éåðóñàëèì, íî ÷å òîé íå óñïÿë äà ñòèãíå äîòàì. Çàùî? Âúçõâàëÿâàõà ñå àðàáèòå, çàùîòî ñè ðàçìåíÿëè ïîñëàíèÿ, äîêàòî â Ãåðìàíèÿ ó÷åíèòå íå óìååëè äà ñè ïîìàãàò åäèí íà äðóã. È ñå ñïîìåíàâàøå çà åäíà "ïî-ãîëÿìà ãðóïà, êîÿòî èñêàëà ïàñòâîòî èçöÿëî çà ñåáå ñè". Òóê ñå ãîâîðåøå íå ñàìî çà îïðåäåëåí ÷îâåê, êîéòî ñå ìú÷åë äà ïîïðå÷è íà Ïëàíà, çà äà ïîñòèãíå ñâîÿ öåë, íî è çà äåéñòâèòåëíî îñóåòÿâàíå íà Ïëàíà.
Âúâ "Fama" ñå ãîâîðåøå, ÷å îòíà÷àëî íÿêîé áèë ñúçäàë ìàãè÷åñêî ïèñìî (ÿñíî êîå - ïîñëàíèåòî îò Ïðîâåíñ!), íî ÷å ÷àñîâíèêúò íà Áîã îòìåðâàë âñÿêà ìèíóòà, "äîêàòî íàøèÿò íå óñïÿâà äà ïîêàçâà äîðè ÷àñîâåòå". Êîé å ïðîïóñíàë óäàðèòå íà áîæåñòâåíèÿ ÷àñîâíèê, êîé íå å óñïÿë äà ïðèñòèãíå íàâðåìå íà îïðåäåëåíîòî ìÿñòî? Ñïîìåíàâàøå ñå åäíî ïúðâîíà÷àëíî ÿäðî íà áðàòÿ, êîèòî ìîæåëè äà ðàçãëàñÿò íÿêàêâà òàéíà ôèëîñîôèÿ, íî ðåøèëè äà ñå ðàçïðúñíàò ïî ñâåòà.
Ìàíèôåñòèòå ðàçêðèâàõà íÿêàêâà òðóäíîñò, íÿêàêâà íåñèãóðíîñò, èçâåñòíî îáúðêâàíå. Áðàòÿòà îò ïúðâàòà ëèíèÿ íàïðàâèëè òàêà, ÷å âñåêè îò òÿõ äà áúäå çàìåñòåí "îò åäèí äîñòîåí íàñëåäíèê", íî ðåøèëè "äà äúðæàò â òàéíà... ìÿñòîòî, êúäåòî ùå áúäàò ïîãðåáàíè, òúé ÷å è äî äíåñ íå ñå çíàå êúäå ñà ãðîáîâåòå èì".
Çà êàêâî ñòàâàøå äóìà? Êîå íå ñå çíàåëî? Ìÿñòîòî íà ÷èå òî÷íî "ïîãðåáåíèå" íå å áèëî èçâåñòíî? Áåøå î÷åâèäíî, ÷å ìàíèôåñòèòå ñà áèëè íàïèñàíè, çàùîòî íÿêàêâà áðúíêà îò èíôîðìàöèÿòà ñå áå èçãóáèëà è ñå ïðèçîâàâàõà âñè÷êè, êîèòî ñëó÷àéíî çíàÿò íåùî, äà ñå îáàäÿò.
Ôèíàëúò íà "Fama" áåøå çà ìåí íåäâóñìèñëåí: "Îáðúùàìå ñå îòíîâî êúì âñè÷êè ó÷åíè â Åâðîïà...äà ïîãëåäíàò ñ äîáðîíàìåðåíîñò íà íàøåòî ïðåäëîæåíèå... äà ñïîäåëÿò ñ íàñ ñâîèòå ðàçñúæäåíèÿ... è âñåêè, êîéòî íè êàæå èìåòî ñè, ùå ìîæå äà ðàçãîâàðÿ ñ íàñ ëè÷íî èëè ïúê, àêî ñúùåñòâóâà íÿêàêâà ñïúíêà, ïèñìåíî."
Ñúâñåì ñúùîòî, êîåòî èìàøå íàìåðåíèå äà íàïðàâè ïîëêîâíèêúò, êàòî ïóáëèêóâà ñâîÿòà èñòîðèÿ. Äà ïðèíóäè íÿêîé äà èçëåçå îò ìúë÷àíèåòî.
Íÿêúäå ñå å ïîëó÷èëî ïðåêúñâàíå, ïàóçà, ëèïñà. Â ãðîáíèöàòà íà Ê. Ð. áåøå íàïèñàíî íå ñàìî "post 120 annos patebo", çà äà ïðèïîìíÿ ïåðèîäè÷íîñòòà íà ñðåùèòå, íî è "Nequaquam vacuum". Íå ïðîñòî "ïðàçíîòî íå ñúùåñòâóâà", à "ïðàçíîòî íå áè òðÿáâàëî äà ñúùåñòâóâà. À âå÷å å çåéíàëà ïðàçíîòà, êîÿòî òðÿáâàëî äà áúäå çàïúëíåíà!

Íî îùå âåäíúæ ñå ïèòàõ: çàùî òîçè òåêñò å áèë ñúçäàäåí â Ãåðìàíèÿ, êúäåòî ÷åòâúðòàòà ëèíèÿ ïðîñòî å òðÿáâàëî äà èç÷àêâà ñúñ ñâÿòî òúðïåíèå äà äîéäå íåéíèÿò ðåä? Ãåðìàíöèòå íå å òðÿáâàëî äà ñå îïëàêâàò, ïðåç 1614 ãîäèíà, îò ïðîïóñíàòà ñðåùà â Ìàðèåíáóðã, çàùîòî ñðåùàòà â Ìàðèåíáóðã å áèëà ïðåäâèäåíà çà 1704-òà!
Èìàøå åäíî-åäèíñòâåíî îáÿñíåíèå: ãåðìàíöèòå ñà ïðîòåñòèðàëè ñðåùó òîâà, ÷å íå ñå å îñúùåñòâèëà ïðåäèäóùàòà ñðåùà!
Åòî ãî êëþ÷à! Ãåðìàíöèòå îò ÷åòâúðòàòà ëèíèÿ ñà ñå îïëàêâàëè îò òîâà, ÷å àíãëè÷àíèòå îò âòîðàòà ëèíèÿ ñà îñóåòèëè ñðåùàòà ñ ôðàíöóçèòå îò òðåòàòà ëèíèÿ! Ðàçáèðà ñå. Â òåêñòà è äåòå ìîæåøå äà îòêðèå òàêèâà àëåãîðèè: îòâàðÿ ñå ãðîáíèöàòà íà Ê. Ð. è â íåÿ ñå íàìèðàò ïîäïèñèòå íà áðàòÿòà îò ïúðâèÿ è îò âòîðèÿ êðúã, íî íå è îò òðåòèÿ! Ïîðòóãàëöèòå è àíãëè÷àíèòå ñà òàì, íî êúäå ñà ôðàíöóçèòå?
Îáùî âçåòî, äâàòà ìàíèôåñòà íà Ðîçåíêðîéöåðèòå, àêî ÷îâåê óìååøå äà ãè ÷åòå, íàìåêâàõà çà òîâà, ÷å àíãëè÷àíèòå ñà èçïóñíàëè ôðàíöóçèòå. À ñïîðåä òîâà, êîåòî óñòàíîâèõìå, àíãëè÷àíèòå ñà áèëè åäèíñòâåíèòå, êîèòî çíàåëè êúäå ìîãàò äà íàìåðÿò ôðàíöóçèòå, ôðàíöóçèòå ñà áèëè åäèíñòâåíèòå, êîèòî çíàåëè êúäå ìîãàò äà íàìåðÿò ãåðìàíöèòå. Íî äîðè àêî ïðåç 1704 ãîäèíà ôðàíöóçèòå ñà óñïåëè äà âúçñòàíîâÿò âðúçêàòà ñ ãåðìàíöèòå, åäíà òðåòà îò òîâà, êîåòî å òðÿáâàëî äà ïðåäàäàò, òàêà èëè èíà÷å, å ëèïñâàëà.
Ðîçåíêðîéöåðèòå èçëèçàò íàÿâå, ðèñêóâàéêè âñè÷êî, çàùîòî òîâà å áèë åäèíñòâåíèÿò íà÷èí äà ñå ñïàñè Ïëàíúò.


71

Íå çíàåì äîðè ñúñ ñèãóðíîñò äàëè Áðàòÿòà îò âòîðàòà ëèíèÿ ñà ïðèòåæàâàëè ñúùèòå ïîçíàíèÿ êàòî òåçè îò ïúðâàòà, íèòî ïúê äàëè ñà áèëè ïîñâåòåíè âúâ âñè÷êè òàéíè.
("Fama Fraternitatis", Êàñåë, "Âåñåë", 1614)


Çàÿâèõ ãî êàòåãîðè÷íî íà Áåëáî è Äèîòàëåâè: ñúãëàñèõà ñå, ÷å òàéíèÿò ñìèñúë íà ìàíèôåñòèòå å ñúâúðøåíî î÷åâèäåí äîðè çà åäèí îêóëòèñò.
- Ñåãà âñè÷êî ñå èçÿñíÿâà, êàçà Äèîòàëåâè. Áÿõìå ñå çàèíàòèëè äà ìèñëèì, ÷å Ïëàíúò å ïðåêúñíàò ïðè ïðåõîäà ìåæäó ãåðìàíöèòå è ïàâëèêÿíèòå, à âñúùíîñò ñå å ïðîâàëèë ïðåç 1584-òà ïðè ïðåõîäà ìåæäó Àíãëèÿ è Ôðàíöèÿ.
- Íî çàùî? - çàïèòà Áåëáî. Îòêðèëè ëè ñìå ïðè÷èíàòà, ïîðàäè êîÿòî ïðåç 1584-òà àíãëè÷àíèòå íå ñà óñïåëè äà îñúùåñòâÿò ñðåùàòà ñ ôðàíöóçèòå? Òå ñà çíàåëè êúäå å Óáåæèùåòî, íåùî ïîâå÷å, áèëè ñà åäèíñòâåíèòå, êîèòî ñà ãî çíàåëè.
Èñêàøå èñòèíàòà. È âêëþ÷è Àáóëàôèÿ. Îïèòà ñàìî ñ äâå äàííè. Ðåçóëòàò:

Ìèíè å ãîäåíèöàòà íà Ìèêè Ìàóñ
Òðèéñåòäíåâåí å íîåìâðè, ñ àïðèë, þíè è ñåïòåìâðè

- Êàê äà ãî òúëêóâàìå? - çàïèòà Áåëáî. Ìèíè èìà ñðåùà ñ Ìèêè, íî ïîãðåøíî ìó ÿ îïðåäåëÿ íà 31 ñåïòåìâðè è Ìèêè...
- ×àêàéòå! - âúçêëèêíàõ. Ìèíè áè ìîãëà äà íàïðàâè òàêàâà ãðåøêà ñàìî àêî å îïðåäåëèëà ñðåùàòà çà 5 îêòîìâðè 1582 ãîäèíà.
- À çàùî?
- Çàðàäè Ãðèãîðèàíñêàòà ðåôîðìà íà êàëåíäàðà! Ðàçáèðà ñå! Ïðåç 1582-ðà âëèçà â ñèëà Ãðèãîðèàíñêàòà ðåôîðìà, êîÿòî ïîïðàâÿ Þëèàíñêèÿ êàëåíäàð, è çà äà âúçñòàíîâè ðàâíîâåñèåòî, ïðåìàõâà äåñåò äíè îò ìåñåö îêòîìâðè, îò ïåòè äî ÷åòèðèíàäåñåòè.
- Íî ñðåùàòà âúâ Ôðàíöèÿ å çà 1584 ãîäèíà. È ïî-òî÷íî çà íîùòà ñðåùó ïðàçíèêà íà Ñâåòè Éîàí, 23 þíè, êàçà Áåëáî.
- Òî÷íî òàêà. Íî äîêîëêîòî ñè ñïîìíÿì, ðåôîðìàòà íå å âëÿçëà â ñèëà íàâñÿêúäå ïî åäíî è ñúùî âðåìå. Èçìúêíàõ îò øêàôà âå÷íèÿ êàëåíäàð.
- Åòî, ðåôîðìàòà å áèëà ïðîâúçãëàñåíà â 1582 ãîäèíà è ñå ïðåìàõâàò äíèòå îò 5-è äî 14-è îêòîìâðè, íî òîâà âàæè ñàìî çà ïàïàòà. Ôðàíöèÿ âúçïðèåìà ðåôîðìàòà ïðåç 1583-òà è ïðåìàõâà äíèòå îò 10-è äî 19-è äåêåìâðè. Â Ãåðìàíèÿ ñòàâà ðàçöåïëåíèå è êàòîëè÷åñêèòå îáëàñòè ïðèåìàò ðåôîðìàòà â 1584-òà êàêòî â Áîõåìèÿ. Äîêàòî ïðîòåñòàíòñêèòå ÿ ïðèåìàò â 1775-à, ðàçáèðàòå ëè, ïî÷òè äâåñòà ãîäèíè ïî-êúñíî. Äà íå ãîâîðèì çà Áúëãàðèÿ, òîâà íå áèâà äà ñå çàáðàâÿ, êîÿòî ÿ ïðèåìà åäâà â 1917 ãîäèíà [279]. Ñåãà äà âèäèì Àíãëèÿ... Ïðèåìà ðåôîðìàòà â 1752-ðà! Åñòåñòâåíî, îò îìðàçà êúì ïàïèñòèòå àíãëèêàíèòå ñúùî óïîðñòâóâàò äâà âåêà. Ñåãà ðàçáèðàòå ëè êàêâî å ñòàíàëî? Ôðàíöèÿ çà÷åðêâà äåñåò äåíà â êðàÿ íà îñåìäåñåò è òðåòà è ïðåç þíè 1584-òà âñè÷êè ñà ñâèêíàëè ñ íîâîòî. Íî êîãàòî âúâ Ôðàíöèÿ å 23 þíè 1584-òà, â Àíãëèÿ ñà îùå íà 13 þíè è ìîæåì äà ñè ïðåäñòàâèì, ÷å åäèí àíãëè÷àíèí, ìàêàð è Òàìïëèåð, îñîáåíî â îíåçè âðåìåíà íà áàâíà èíôîðìàöèÿ, íå å ìîãúë äà äúðæè ñìåòêà çà ðàçëèêàòà. Òî è äâèæåíèåòî èì äî äíåñ å íàîïàêè è íå ùàò è äà çíàÿò çà ìåòðè÷åñêàòà ñèñòåìà... È òàêà, àíãëè÷àíèòå ñå ÿâÿâàò â Óáåæèùåòî íà òåõíèÿ 23 þíè, êîéòî çà ôðàíöóçèòå å âå÷å 3 þëè. Ñåãà ïðåäñòàâåòå ñè, ÷å ñðåùàòà å òðÿáâàëî äà ñå îñúùåñòâè íå ñ òðúáíè çâóöè, à ñêðèøîì, â îïðåäåëåíî êúò÷å è â òî÷åí ÷àñ. Ôðàíöóçèòå ñå ÿâÿâàò íà ìÿñòîòî íà 23 þíè, ÷àêàò äåí, ÷àêàò äâà, òðè, ñåäìèöà è ñè îòèâàò, ðåøàâàéêè, ÷å íåùî ñå å ñëó÷èëî. Ìîæå áè ñå îòêàçâàò, çàãóáèëè íàäåæäà, òî÷íî â íàâå÷åðèåòî íà 2 þëè. Àíãëè÷àíèòå äîâòàñâàò íà 3 þëè è íå íàìèðàò íèêîãî. È òå ÷àêàò îñåì äíè, íî íàïðàçíî. Â òîçè ìîìåíò âðúçêàòà ìåæäó äâàìàòà Âåëèêè Ìàãèñòðè ñå å ñêúñàëà.
- Ãåíèàëíî! - âúçêëèêíà Áåëáî. Òî÷íî òàêà å áèëî. Íî çàùî çàïî÷âàò äà äåéñòâóâàò ãåðìàíöèòå, à íå àíãëè÷àíèòå?

Ïîèñêàõ îùå åäèí äåí îòñðî÷êà, ïîðîâèõ ñå â ìîÿòà êàðòîòåêà è ñå âúðíàõ â ðåäàêöèÿòà, ñèÿåù îò ãîðäîñò. Áÿõ îòêðèë åäíà ñëåäà, ïðèâèäíî íåçíà÷èòåëíà, íî òàêà ðàáîòè Ñàì Ñïåéä. Íèùî íå ïðåíåáðåãâà íåãîâèÿò ÿñòðåáîâ ïîãëåä. Êúì 1584-òà Äæîí Äèé, ìàãüîñíèê è êàáàëèñò, àñòðîëîã íà àíãëèéñêàòà êðàëèöà, å íàòîâàðåí äà èçó÷è ðåôîðìàòà íà Þëèàíñêèÿ êàëåíäàð!
- Àíãëè÷àíèòå ñðåùíàëè ïîðòóãàëöèòå ïðåç 1464-òà. Èçãëåæäà, ÷å ñëåä òàçè äàòà Áðèòàíñêèòå îñòðîâè ñà çàëåòè îò êàáàëèñòè÷íà òðåñêà. Ðàáîòÿò íàä íàó÷åíîòî, ãîòâåéêè ñå çà ñëåäâàùàòà ñðåùà. Äæîí Äèé å ãëàâàòàðÿò íà òîâà ìàãè÷åñêî è õåðìåòè÷åñêî âúçðàæäàíå. Ïðèòåæàâà ëè÷íà áèáëèîòåêà îò 4000 òîìà, êîÿòî, èçãëåæäà, ìó íàáàâÿò Òàìïëèåðèòå îò Ïðîâåíñ. Íåãîâàòà "Ìîíàäà íà Òàéíîïèñà" âåðîÿòíî å ñúçäàäåíà ïîä ïðÿêîòî âëèÿíèå íà áèáëèÿòà íà àëõèìèöèòå "Ñìàðàãäîâàòà ïëî÷à". È êàêâî ïðàâè òîçè Äæîí Äèé ñëåä 1584-òà? ×åòå "Ñòåãàíîãðàôèÿòà" íà Òðèòåìèé! È òî â ðúêîïèñ. Çàùîòî òÿ ùå èçëåçå îò ïå÷àò çà ïúðâè ïúò åäâà â íà÷àëîòî íà ÕVII âåê. Âåëèê Ìàãèñòúð íà àíãëèéñêîòî ÿäðî, ïðåòúðïÿë íåóñïåõà íà íåñúñòîÿëàòà ñå ñðåùà, Äèé èñêà äà îòêðèå êàêâî ñå å ñëó÷èëî, êúäå å ãðåøêàòà. È òúé êàòî å è äîáúð àñòðîíîì, ïëÿñâà ñå ïî ÷åëîòî è êàçâà: àìà ÷å ñúì èäèîò! È çàëÿãà äà ó÷è Ãðèãîðèàíñêàòà ðåôîðìà, çà äà âèäè êàê äà îïðàâè ãðåøêàòà, êàòî çà òîâà ïîëó÷àâà íàðî÷íà ñòèïåíäèÿ îò Åëèçàáåò. Ñêîðî ðàçáèðà, ÷å å çàêúñíÿë. Íå çíàå ñ êîãî äà óñòàíîâè âðúçêà âúâ Ôðàíöèÿ, íî èìà êîíòàêòè â Ñðåäíà Åâðîïà. Ïðàãà íà Ðóäîëô II å èñòèíñêà àëõèìè÷åñêà ëàáîðàòîðèÿ è íàèñòèíà òî÷íî ïðåç òåçè ãîäèíè Äèé îòèâà â òîçè ãðàä è ñå ñðåùà ñ Êóíðàò, àâòîðà íà "Àìôèòåàòúð íà âå÷íîòî çíàíèå", ÷èèòî àëåãîðè÷íè ðèñóíêè ùå âäúõíîâÿò êàêòî Àíäðåå, òàêà è ðîçåíêðîéöåðñêèòå ìàíèôåñòè. Ñ êîãî ñå ñâúðçâà Äèé? Íå çíàÿ. Ñúñèïàí îò óãðèçåíèÿ íà ñúâåñòòà, çàäåòî å èçâúðøèë íåïîïðàâèìà ãðåøêà, òîé óìèðà â 1608 ãîäèíà. Íèùî ñòðàøíî, çàùîòî â Ëîíäîí ñå ìÿðêà åäèí äðóã ïðèÿòåë, çà êîãîòî âå÷å ïî÷òè ñúñ ñèãóðíîñò ñå çíàå, ÷å å áèë Ðîçåíêðîéöåð, è êîéòî ãîâîðè çà Ðîçåíêðîéöåðèòå â ñâîÿòà "Íîâà Àòëàíòèäà". Ñòàâà äóìà, ðàçáèðà ñå, çà Áåéêúí.
- Íàèñòèíà ëè ãîâîðè çà òÿõ? - çàïèòà Áåëáî.
- Òîé, íå. Íî íÿêîé ñè Äæîí Õåéäúí ïðåïèñâà "Íîâàòà Àòëàíòèäà" ïîä çàãëàâèåòî "Ñâåùåíàòà çåìÿ" è ãè ñïîìåíàâà â íåÿ. Íî çà íàñ è òîâà å äîñòàòú÷íî. Áåéêúí íå ãîâîðè îòêðèòî çà òÿõ, ÿñíî çàùî. Íî âñå åäíî, ÷å ãî ïðàâè.
- Êîéòî íå ðàçáèðà, òî ñè å çà íåãîâà ñìåòêà.
- Òî÷íî òàêà. È òúêìî ïîä âëèÿíèå íà Áåéêúí çàïî÷âàò äà ïîäñèëâàò âðúçêèòå ìåæäó àíãëèéñêàòà è ãåðìàíñêàòà ëèíèÿ. Â 1613 ãîäèíà ñå èçâúðøâà âåí÷àâêàòà íà Åëèçàáåò, äúùåðÿ íà Äæåéìñ I, êîéòî â ìîìåíòà ñåäè íà òðîíà, ñ Ôðèäðèõ V, Ðåéíñêè ïàëàòèíñêè åëåêòîð. Ñëåä ñìúðòòà íà Ðóäîëô II Ïðàãà âå÷å íå å ïîäõîäÿùà çà âåí÷àëíèòå ïðàçíåíñòâà è çà öåëòà å èçáðàí Õàéäåëáåðã. Ñâàòáàòà íà äâåòå êîðîíîâàíè ëè÷íîñòè ñå ïðåâðúùà â òúðæåñòâî íà òàìïëèåðñêèòå àëåãîðèè. Ëîíäîíñêèòå öåðåìîíèè ñà ðåæèñèðàíè îò ñàìèÿ Áåéêúí, êîéòî ïðåäñòàâÿ åäíà àëåãîðèÿ íà ìèñòè÷íîòî ðèöàðñòâî ñ ïîÿâàòà íà ðèöàðè âúðõó íÿêàêâà ïëàíèíà. ßñíî å, ÷å Áåéêúí å ñòàíàë, íà ìÿñòîòî íà Äèé, Âåëèê Ìàãèñòúð íà àíãëèéñêîòî òàìïëèåðñêî ÿäðî...
- ...È òúé êàòî áåçñïîðíî å àâòîð íà Øåêñïèðîâèòå äðàìè, òðÿáâà äà ïðî÷åòåì îòíîâî öåëèÿ Øåêñïèð, êîéòî ÿâíî å ãîâîðåë ñàìî çà Ïëàíà, îáàäè ñå Áåëáî. Íîùòà íà Ñâåòè Éîàí, òîåñò "Ñúí â ëÿòíà íîù".
- 23 þíè å ìàëêî ðàííî ëÿòî.
- Ïîåòè÷åñêà âîëíîñò. Ïèòàì ñå êàê äîñåãà íèêîé íå å îáúðíàë âíèìàíèå íà òåçè î÷åâèäíè íàìåöè. Âñè÷êî ìè ñå âèæäà ÿñíî êàòî áÿë äåí.
- Îòêëîíÿâà íè îò ðàöèîíàëèñòè÷íîòî ìèñëåíå, îáÿñíè Äèîòàëåâè. Âèíàãè ñúì ãî êàçâàë.
- Íå ïðå÷è íà Êàçîáîí. Ñâúðøèë å ìíîãî äîáðà ðàáîòà.
- Òîâà å ïî÷òè âñè÷êî. Ñëåä ëîíäîíñêèòå ïðàçíåíñòâà çàïî÷âàò ïðàçíåíñòâàòà â Õàéäåëáåðã, êúäåòî Ñîëîìîí äüî Êî å ïîñòðîèë çà åëåêòîðà âèñÿùèòå ãðàäèíè, ÷èåòî áëåäî êîïèå âèäÿõìå îíàçè âå÷åð â Ïèåìîíò, àêî ñè ñïîìíÿòå. È â õîäà íà òåçè ïðàçíåíñòâà ñå ïîÿâÿâà ðàçêîøíà àëåãîðè÷íà êîëåñíèöà, êîÿòî ïðîñëàâÿ æåíèõà êàòî ßçîí. Íà äâåòå ìà÷òè íà êîðàáà, ïîñòðîåí âúðõó êîëåñíèöàòà, ñà îêà÷åíè ñèìâîëèòå íà Çëàòíîòî ðóíî è íà Æàðòèåðàòà; íàäÿâàì ñå, ïîìíèòå, ÷å Ðóíîòî è Æàðòèåðàòà ñà ïðåäñòàâåíè è âúðõó êîëîíèòå íà Òîìàð... Âñè÷êî ñúâïàäà. Îùå ñúùàòà ãîäèíà ñå ïîÿâÿâàò Ðîçåíêðîéöåðñêèòå ìàíèôåñòè, ñèãíàëúò, êîéòî àíãëèéñêèòå Òàìïëèåðè ñ ïîìîùòà íà íÿêîè ãåðìàíñêè ïðèÿòåëè ðàçïðàùàò ïî öÿëà Åâðîïà, çà äà âúçñòàíîâÿò ìðåæàòà íà ïðåêúñíàòèÿ Ïëàí.
- Íî êàêâî èñêàò äà ïîñòèãíàò?



72

Íàøèòå òàêà íàðå÷åíè íåâèäèìè ñà (êàêòî êàçâàò) òðèäåñåò è øåñò íà áðîé è ñà ðàçäåëåíè íà øåñò ãðóïè.
("Çà óæàñíèòå äîãîâîðè, ñêëþ÷åíè ìåæäó Äÿâîëà è òàêà íàðå÷åíèòå Íåâèäèìè", Ïàðèæ, 1623, ñ.6)


- Ìîæå áè îïèòâàò äâîéíà îïåðàöèÿ. Îò åäíà ñòðàíà, öåëÿò äà èçïðàòÿò ñèãíàë äî ôðàíöóçèòå, à îò äðóãà, äà âúçñòàíîâÿò ìðåæàòà íà ãåðìàíñêîòî ÿäðî, âåðîÿòíî ðàçêúñàíà îò ëóòåðàíñêàòà ðåôîðìà. Íî òî÷íî â Ãåðìàíèÿ ñå çàáúðêâà íàé-ãîëÿìàòà êàøà. Îò ðàçïðîñòðàíÿâàíåòî íà ìàíèôåñòèòå äî 1621-âà ïðèáëèçèòåëíî àâòîðèòå íà ìàíèôåñòèòå ïîëó÷àâàò ïðåêàëåíî ìíîãî îòãîâîðè... Ñïîìåíàõ íÿêîëêî îò áåçáðîéíèòå áðîøóðè, êîèòî ñå áÿõà ïîÿâèëè íà òàçè òåìà è ñ êîèòî ñå áÿõìå çàáàâëÿâàëè ñ Àìïàðî îíàçè íîù â Ñàëâàäîð. Íàâÿðíî ìåæäó òåçè ãîñïîäà å èìàëî íÿêîé, êîéòî å çíàåë íåùî, íî òîé ñå çàãóáâà ñðåä ìíîæåñòâîòî åêçàëòèðàíè è åíòóñèàçèðàíè, ïðèåëè áóêâàëíî ìàíèôåñòèòå, è ðàçíè ïðîâîêàòîðè, êîèòî ìîæå áè ñà ñå ìú÷åëè äà îñóåòÿò îïåðàöèÿòà... Àíãëè÷àíèòå ñå îïèòâàò äà ñå íàìåñÿò â ñïîðà, äà ãî êàíàëèçèðàò, íå ñëó÷àéíî Ðîáúðò Ôëúä, äðóã àíãëèéñêè Òàìïëèåð, çà åäíà ãîäèíà íàïèñâà òðè êíèãè, ïîäñêàçâàùè êàê ïðàâèëíî äà ñå òúëêóâàò ìàíèôåñòèòå. Íî ðåàêöèÿòà å âå÷å íåóïðàâëÿåìà, çàïî÷íàëà å Òðèäåñåòãîäèøíàòà âîéíà, Ïàëàòèíñêèÿò åëåêòîð å ðàçãðîìåí îò èñïàíöèòå, Ïàëàòèíàòúò è Õàéäåëáåðã ñà ïëÿ÷êîñàíè, Áîõåìèÿ å â ïëàìúöè... Àíãëè÷àíèòå ðåøàâàò äà ñå îáúðíàò îòíîâî êúì Ôðàíöèÿ è äà îïèòàò òàì. Åòî çàùî â 1623 ãîäèíà Ðîçåíêðîéöåðèòå ñå ïîÿâÿâàò ñ ìàíèôåñòèòå ñè â Ïàðèæ è îòïðàâÿò êúì ôðàíöóçèòå ïðèáëèçèòåëíî ñúùèòå ïðåäëîæåíèÿ, êàêâèòî ñà îòïðàâèëè êúì ãåðìàíöèòå. È êàêâî ÷åòåì â åäíà îò òåçè êíèæêè, íàïèñàíè ñðåùó Ðîçåíêðîéöåðèòå â Ïàðèæ îò åäèí, êîéòî íå èì ñå å äîâåðÿâàë èëè å èñêàë äà ìúòè âîäèòå? ×å áèëè ïîêëîííèöè íà Äÿâîëà, ðàçáèðà ñå. Íî òúé êàòî èñòèíàòà ñå ïðîìúêâà è â êëåâåòàòà, ñòàâà ÿñíî, ÷å òå ñå ñúáèðàò â êâàðòàë Ìàðå.
- È êàêâî îò òîâà?
- Íèìà íå ïîçíàâàòå Ïàðèæ? Ìàðå å êâàðòàëúò íà Õðàìà è, êàêâà ñëó÷àéíîñò, íà åâðåéñêîòî ãåòî. Êàòî íå ãîâîðèì çà òîâà, ÷å òåçè êíèæêè ïîä÷åðòàâàò âðúçêèòå ìåæäó Ðîçåíêðîéöåðèòå è åäíà ñåêòà íà èñïàíñêè êàáàëèñòè, íàðå÷åíè Àëóìáðàäîñ! Ìîæå áè ïàìôëåòèòå ñðåùó Ðîçåíêðîéöåðèòå ñå ñòðåìÿò ïîä ïðåòåêñò, ÷å íàïàäàò òðèäåñåò è øåñòòå íåâèäèìè, äà óëåñíÿò òÿõíîòî ðàçïîçíàâàíå... Ãàáðèåë Íîäå [280], áèáëèîòåêàð íà Ðèøåëüî, ïèøå ñâîèòå "Ðàçÿñíåíèÿ çà Ôðàíöèÿ îòíîñíî èñòèííàòà èñòîðèÿ íà Áðàòÿòà Ðîçåíêðîéöåðè". Êàêâî ïðåäñòàâëÿâàò òåçè ðàçÿñíåíèÿ? Äàëè àâòîðúò èì å ãîâîðèòåë íà Òàìïëèåðèòå îò òðåòîòî ÿäðî, èëè å ÷èñòî è ïðîñòî àâàíòþðèñò, êîéòî ñå âìúêâà â ÷óæäà èãðà? Îò åäíà ñòðàíà, èçãëåæäà, è òîé èñêà äà ïðåäñòàâè Ðîçåíêðîéöåðèòå êàòî ñúìíèòåëíè ìèñòèôèêàòîðè, îò äðóãà, ïðàâè íàìåöè, ÷å ñúùåñòâóâàò òðè ðîçåíêðîéöåðñêè îáùíîñòè, íåùî, êîåòî å âÿðíî, çàùîòî ñëåä òðåòîòî ÿäðî ñúùåñòâóâàò îùå òðè. Óòî÷íåíèÿòà ìó ñà ïî÷òè ôàíòàñòè÷íè (åäíà îò îáùíîñòèòå áèëà â Èíäèÿ íà íÿêàêâè ïëàâàùè îñòðîâè), íî ìåæäó äðóãîòî êàçâà, ÷å äðóãà îò òÿõ ñå íàìèðàëà â ïîäçåìèÿòà íà Ïàðèæ.
- Ìèñëèòå ëè, ÷å âñè÷êî òîâà îáÿñíÿâà Òðèäåñåòãîäèøíàòà âîéíà?
- Áåç íèêàêâî ñúìíåíèå, êàçàõ. Ðèøåëüî ïîëó÷àâà ñïåöèàëíè ñâåäåíèÿ îò Íîäå, èñêà äà ñå íàìåñè â òàçè èñòîðèÿ, íî îáúðêâà âñè÷êî, èçïîëçóâà âîåííà ñèëà è îùå ïîâå÷å ðàçìúòâà âîäèòå. Íî íå áèõ ïðåíåáðåãíàë è äâà äðóãè ôàêòà. Ïðåç 1619-à, ñëåä ÷åòèðèäåñåò è øåñò ãîäèøíî ìúë÷àíèå, ñå ñúáèðà êîíãðåñúò íà Õðèñòîâèòå ðèöàðè îò Òîìàð. Ïîñëåäíîòî ìó ñúáèðàíå å áèëî ïðåç 1573-òà, íÿêîëêî ãîäèíè ïðåäè 1584-òà, íàâÿðíî âúâ âðúçêà ñ ïîäãîòîâêàòà íà ñúâìåñòíîòî èì ïúòóâàíå ñ àíãëè÷àíèòå êúì Ïàðèæ, è ñëåä èñòîðèÿòà ñ Ðîçåíêðîéöåðñêèòå ìàíèôåñòè òå ñå ñúáèðàò îòíîâî, çà äà ðåøàò êàêâî äà ïðàâÿò, äàëè äà ñå ïðèñúåäèíÿò êúì îïåðàöèÿòà íà àíãëè÷àíèòå, èëè äà îïèòàò äðóãè ïúòèùà.
- Òàêà å áèëî, îáàäè ñå Áåëáî. Áèëè ñà êàòî çàáëóäåíè â ëàáèðèíò. Åäèí òðúãâà â åäíà ïîñîêà, äðóã - â äðóãà, òðåòè âèêà, íî íå ìîæå äà ñå ðàçáåðå äàëè îòãîâîðèòå, êîèòî ñå ÷óâàò, ñà ãëàñîâå íà äðóãè èëè åõî... Âñè÷êè ñå äâèæàò ïèïíåøêîì. À êàêâî ëè ïðàâÿò â òîâà âðåìå ïàâëèêÿíèòå è éåðóñàëèìöèòå?
- Êîé ãè çíàå? - êàçà Äèîòàëåâè. Íî íå áèâà äà çàáðàâÿìå, ÷å ïî òîâà âðåìå ñå ðàç÷óâà çà Êàáàëàòà íà Èñààê Ëóðèÿ è ñå çàãîâàðÿ çà ïðúñâàíåòî íà ñúäîâåòå... È ïî ñúùîòî âðåìå âñå ïîâå÷å ñå ðàçïðîñòðàíÿâà èäåÿòà çà Òîðàòà êàòî íåçàâúðøåíî ïîñëàíèå. Èìà åäèí ïîëñêè õàñèäè÷åñêè òåêñò, êîéòî ãëàñè: "Àêî, íàïðîòèâ, ñå ñëó÷è äðóãî ñúáèòèå, áèõà ñå ïîðîäèëè äðóãè êîìáèíàöèè îò áóêâè." Íî òðÿáâà äà íè å ÿñíî, íà êàáàëèñòèòå íå ñå õàðåñâà òîâà, ÷å ãåðìàíöèòå ñà ñå îïèòàëè äà èçïðåâàðÿò ñúáèòèÿòà. Âÿðíàòà ïîñëåäîâàòåëíîñò è ðåäúò íà Òîðàòà ñà îñòàíàëè ñêðèòè è ñà èçâåñòíè ñàìî íà Ñâåòåöà, äà áúäå áëàãîñëîâåí. Íî íå ìå êàðàéòå äà ãîâîðÿ ãëóïîñòè. Àêî è Ñâåùåíàòà Êàáàëà ñå îêàæå âêëþ÷åíà â Ïëàíà...
- Àêî Ïëàíúò ñúùåñòâóâà, òðÿáâà äà âêëþ÷âà âñè÷êî. Èëè å ãëîáàëåí, èëè íèùî íå îáÿñíÿâà, êàçà Áåëáî. Íî Êàçîáîí ñïîìåíà è çà âòîðè ôàêò.
- Äà. Äîðè ïîðåäèöà îò ôàêòè. Îùå ïðåäè äà ñå ïðîâàëè ñðåùàòà îò 1584-òà Äæîí Äèé áèë çàïî÷íàë äà ñå çàíèìàâà ñ êàðòîãðàôñêè íàóêè è äà îðãàíèçèðà ìîðñêè åêñïåäèöèè. È â ñúþç ñ êîãî? Ñ Ïåäðî Íóíåñ [281], êðàëñêè êîñìîãðàô íà Ïîðòóãàëèÿ... Äèé ñúäåéñòâóâà çà ïúòóâàíèÿòà, öåëÿùè îòêðèâàíåòî íà ñåâåðîçàïàäíèÿ ïúò êúì "Êàòàé". Âëàãà ïàðè â åêñïåäèöèÿòà íà íÿêîé ñè Ôðîáèøåð, êîéòî ñå îòïðàâÿ êúì Ïîëþñà è ñå çàâðúùà ñ åäèí åñêèìîñ, êîãîòî âñè÷êè âçèìàò çà ìîíãîëåö, àìáèöèðà Ôðàíñèñ Äðåéê äà èçâúðøè ñâîåòî îêîëîñâåòñêî ïúòåøåñòâèå, íàñòîÿâà äà ñå ïúòóâà âèíàãè íà èçòîê, çàùîòî èçòîêúò áèë â äúíîòî íà âñÿêî îêóëòíî ïîçíàíèå, è ïðèçîâàâà àíãåëèòå ïðè îòïëàâàíåòî íà íå çíàì êàêâà åêñïåäèöèÿ.
- È êàêâî ñëåäâà îò âñè÷êî òîâà?
- Ñòðóâà ìè ñå, ÷å Äèé íå ñå å èíòåðåñóâàë òîëêîâà îò îòêðèâàíåòî íà íîâè çåìè, êîëêîòî îò òÿõíîòî êàðòîãðàôñêî ïðåäñòàâÿíå, è çàòîâà å ðàáîòèë â ñúäðóæèå ñ âåëèêèòå êàðòîãðàôè Ìåðêàòîð [282] è Îðòåëèé [283]. Ñÿêàø îò êúñ÷åòàòà íà ïîñëàíèåòî, êîåòî ìó ïîïàäíàëî â ðúöåòå, ðàçáðàë, ÷å ïúëíîòî âúçñòàíîâÿâàíå íà ïîñëàíèåòî ùå ãî äîâåäå äî îòêðèâàíåòî íà åäíà êàðòà íà ñâåòà, è å èñêàë äà èçïúëíè ñàì çàäà÷àòà. Äîðè íåùî ïîâå÷å, êàêòî áè êàçàë ãîñïîäèí Ãàðàìîíä. Âúçìîæíî ëè å íà åäèí ó÷åí îò íåãîâàòà êëàñà äà å óáÿãíàëî íåñúîòâåòñòâèåòî ìåæäó êàëåíäàðèòå? Àìè àêî ãî å íàïðàâèë íàðî÷íî? Èçãëåæäà, ÷å å èñêàë äà âúçñòàíîâè ñàì ïîñëàíèåòî è äà èçïðåâàðè äðóãèòå ÿäðà. Ïîäîçèðàì, ÷å îò Äèé òðúãâà èäåÿòà äà ñå âúçñòàíîâè ïîñëàíèåòî ïî ìàãè÷åí èëè íàó÷åí ïúò, áåç äà ñå èç÷àêâà îñúùåñòâÿâàíåòî íà Ïëàíà. Ñèíäðîì íà íåòúðïåíèåòî. Ðàæäà ñå áóðæîàòà çàâîåâàòåë. Îïîðî÷àâà ñå ïðèíöèïúò íà ñîëèäàðíîñòòà, âúðõó êîéòî ñå å êðåïÿëî äóõîâíîòî ðèöàðñòâî. Ùîì Äèé å ñòèãíàë äî òàçè èäåÿ, äà íå ãîâîðèì çà Áåéêúí. Îò òîçè ìîìåíò àíãëè÷àíèòå ñå íàñî÷âàò êúì îòêðèâàíåòî íà òàéíàòà, êàòî èçïîëçóâàò âñè÷êè ñðåäñòâà íà íîâàòà íàóêà.
- À ãåðìàíöèòå?
- Çà òÿõ íàé-âåðîÿòåí å áèë ïúòÿò íà òðàäèöèÿòà. Òàêà ùå ìîæåì äà îáÿñíèì ïîíå äâà âåêà îò èñòîðèÿòà íà ôèëîñîôèÿòà - àíãëîñàêñîíñêèÿ åìïèðèçúì ñðåùó ðîìàíòè÷íèÿ èäåàëèçúì íà ãåðìàíöèòå...
- Ïîëåêà-ëåêà âúçñòàíîâÿâàìå èñòîðèÿòà íà ñâåòà, åíòóñèàçèðà ñå Äèîòàëåâè.
- Ïèøåì îòíîâî Êíèãàòà. Õàðåñâà ìè, õàðåñâà ìè.


73

Äðóã ëþáîïèòåí ñëó÷àé îò îáëàñòòà íà òàéíîïèñà ïóáëèêóâà ïðåç 1917 ãîäèíà åäèí îò åäèí íàé-äîáðèòå áèîãðàôè íà Áåéêúí, äîêòîð Àëôðåä ôîí Âåáåð Åáåíõîô îò Âèåíà. Îñíîâàâàéêè ñå íà ñúùàòà ñèñòåìà, èçïðîáâàíà âå÷å âúðõó ïðîèçâåäåíèÿòà íà Øåêñïèð, òîé ÿ ïðèëàãà è âúðõó òâîðáèòå íà Ñåðâàíòåñ... Â òå÷åíèå íà èçñëåäâàíèÿòà îòêðèâà ñìàéâàùî âåùåñòâåíî äîêàçàòåëñòâî: ïúðâèÿò àíãëèéñêè ïðåâîä íà "Äîí Êèõîò", íàïðàâåí îò Øåëòúí, íîñè ðúêîïèñíè ïîïðàâêè ñ ïî÷åðêà íà Áåéêúí. Îòòóê òîé âàäè çàêëþ÷åíèåòî, ÷å òàçè àíãëèéñêà âåðñèÿ âñúùíîñò å îðèãèíàëúò íà ðîìàíà è ÷å Ñåðâàíòåñ å ïóáëèêóâàë ïðåâîäà ìó íà èñïàíñêè.
(Æ. Äþøîñîà, "Áåéêúí, Øåêñïèð èëè Ñåí-Æåðìåí?", Ïàðèæ, "Ëà Êîëîìá", 1962, ñ. 122)


Ñòðóâàøå ìè ñå î÷åâèäíî, ÷å ïðåç ñëåäâàùèòå äíè ßêîïî Áåëáî íàñòúðâåíî ñå å õâúðëèë äà ÷åòå èñòîðè÷åñêè òðóäîâå çà ïåðèîäà íà Ðîçåíêðîéöåðèòå. Êîãàòî îáà÷å ñïîäåëè ñ íàñ ñâîèòå èçâîäè, òîé îãîëè ôàíòàçèèòå ñè äî ÷èñòà ñõåìà, îò êîÿòî èçâàäèõìå öåííè çàêëþ÷åíèÿ. Ñåãà âå÷å çíàÿ, ÷å ïî ñúùîòî âðåìå å ïèñàë íà Àáóëàôèÿ åäíà ìíîãî ïî-ñëîæíà èñòîðèÿ, â êîÿòî òðåñêàâàòà èãðà íà öèòàòè ñå å ñìåñâàëà ñ íåãîâèòå ëè÷íè ìèòîâå. Èçïðàâåí ïðåä âúçìîæíîñòòà äà êîìáèíèðà ôðàãìåíòè îò ÷óæäèÿ æèâîò, òîé å ïî÷óâñòâóâàë íåóäúðæèìî æåëàíèå äà íàïèøå, ïîä ôîðìàòà íà èçìèñëåí ðàçêàç, ñîáñòâåíàòà ñè èñòîðèÿ. Ïðåä íàñ íèêîãà íå ñå èçäàäå. È àç è äî äíåñ íå ñúì ñèãóðåí äàëè å îïèòâàë, äàâàéêè âîëÿ íà âúîáðàæåíèåòî ñè, ñâîÿòà ñïîñîáíîñò äà ïîñòðîè åäíà èçìèñëèöà, èëè, èçîïà÷àâàéêè Âåëèêàòà Èñòîðèÿ, å âêëþ÷âàë ñåáå ñè â íåÿ êàòî ìíîçèíà îò íàøèòå äèàáîëèñòè.

_________________________________________________________
èìå íà ôàéëà: ñòðàííèÿò êàáèíåò íà äîêòîð Äèé
_________________________________________________________
Îòäàâíà áÿõ çàáðàâèë, ÷å ñå êàçâàì Òàëáîò. Ïîíå îòêàêòî ðåøèõ äà ñå íàðè÷àì Êåëè. Âñúùíîñò ñàìî ïîäïðàâèõ äîêóìåíòèòå. Íî òàêà ïîñòúïâàò âñè÷êè. Õîðàòà íà êðàëèöàòà ñà áåçïîùàäíè. Çà äà ñêðèÿ íåùàñòíèòå ìè îòðÿçàíè óøè, ñúì ïðèíóäåí äà íîñÿ òàçè ÷åðíà êà÷óëêà è âñè÷êè ñè øåïíàò çàä ãúðáà ìè, ÷å ñúì ìàãüîñíèê. Òàêà äà å. Äîêòîð Äèé ñúùî ïå÷åëè îò òàêàâà ñëàâà.
Îòèäîõ ïðè íåãî â Ìîðòëåéê [284] è ãî çàâàðèõ äà èçó÷àâà åäíà ãåîãðàôñêà êàðòà. Íèùî êîíêðåòíî íå êàçà ñòàðèÿò äÿâîë. Â ëóêàâèòå ìó î÷è, çëîâåùè èñêðèöè, à êîêàëåñòàòà ìó ðúêà ïîãëàæäà êîçÿòà áðàäè÷êà.
- Ðúêîïèñ íà Ðîäæúð Áåéêúí [285] - êàçà. Äàäå ìè ãî çà êðàòêî èìïåðàòîð Ðóäîëô II. Ïîçíàâàòå ëè Ïðàãà? Ñúâåòâàì âè äà ïîñåòèòå òîçè ãðàä. Òàì ìîæåòå äà íàìåðèòå íåùà, êîèòî äà ïðåîáðàçÿò æèâîòà âè. Tabula locorum rerum et thesaurorum absconditorum Menabani... [286]
Íàäíèêíàõ çàä ãúðáà ìó è âèäÿõ, ÷å äîêòîðúò îïèòâà äà ðàçãàäàå íÿêàêâà òàéíà àçáóêà. Íî òîé âåäíàãà ïðèêðè ðúêîïèñà ñ êóï÷èíà ïîæúëòåëè ëèñòîâå. Äà æèâååø âúâ âðåìå è â ñðåäà, â êîÿòî âñåêè ëèñò, äîðè òîêó-ùî èçëÿçúë îò ðàáîòèëíèöàòà, å âå÷å ïîæúëòÿë...
Áÿõ ïîêàçàë íà äîêòîð Äèé íÿêîè îò ìîèòå ïèñàíèÿ, íàé-âå÷å ñòèõîâåòå ìè çà Ñìóãëàòà ëåéäè. Ñâåòúë îáðàç îò ìîåòî äåòèíñòâî, íî è ìðà÷åí, çàùîòî, ïîãúëíàò îò òúìàòà íà âðåìåòî, ñå áå èçïëúçíàë îò ìîÿòà âëàñò. Òîâà å âå÷íàòà ìè òðàãè÷íà òåìà: èñòîðèÿòà íà Äæèì Öàðÿ íà Êîíîïà, êîéòî ñå âðúùà â Àíãëèÿ çàåäíî ñ Óîëòúð Ðîëè è ðàçáèðà, ÷å áàùà ìó å óáèò îò ñèíà êðúâîñìåñèòåë. Ïëåâåëúò ìó ñ ïëåâåë.
- Èìàòå òàëàíò, Êåëè, êàçà ìè äîêòîð Äèé. È ñå íóæäàåòå îò ïàðè. Èìà åäèí ìëàäåæ, íåçàêîíåí ñèí íà èçêëþ÷èòåëíî âèñîêîïîñòàâåíà ëè÷íîñò, êîéòî áèõ èñêàë äà âèäÿ îòðóïàí ñ ïî÷åñòè è ñëàâà. Òàëàíò òîé íå ïðèòåæàâà îñîáåí, âèå áèõòå ìîãëè äà áúäåòå íåãîâàòà òàéíà äóøà. Ïèøåòå è æèâåéòå â ñÿíêàòà íà íåãîâàòà ñëàâà, ñàìî âèå è àç ùå çíàåì, ÷å òÿ å âàøà, Êåëè.
È åòî ÷å âå÷å ãîäèíè íàðåä àç ïèøà ÷åðíîâèòå, êîèòî çà êðàëèöàòà è çà Àíãëèÿ âñè÷êè äî åäíà ìèíàâàò ïîä èìåòî íà òîâà áëåäî ìîì÷å. If I have seen futher it is by standing on ye sholders of a Dwarf [287]. Áÿõ íà òðèäåñåò ãîäèíè è íèêîìó íÿìà äà ïîçâîëÿ äà íàðå÷å òàçè âúçðàñò íàé-äîáðàòà â æèâîòà.
- Óèëÿì, êàçàõ ìó, ïóñíè ñè êîñè íàä óøèòå, ùå òè îòèâà. Èìàõ â óìà ñè åäèí ïëàí (äàëè äà ãî çàìåñòÿ?).
Ìîæåø ëè äà æèâååø, ìðàçåéêè òîçè ðàçìàõâà÷ íà êîïèå [288], êîéòî âñúùíîñò ñè? That sweet thief which sourty robs from me. [289]
- Ñïîêîéíî, Êåëè, êàçà ìè Äèé, äà ðàñòåø â ñÿíêà å ïðåäèìñòâîòî íà îíçè, êîèòî ñå ãîòâè äà çàâëàäåå ñâåòà. Ïðèòàÿâàé ñå çàñåãà. Óèëÿì ùå áúäå åäíî îò íàøèòå ïðèêðèòèÿ. È ìå ïîñâåòè (ðàçáèðà ñå, ñàìî îò÷àñòè) â Êîñìè÷åñêèÿ Çàãîâîð. Òàéíàòà íà Òàìïëèåðèòå!
- Êàêâà å ïå÷àëáàòà? - çàïèòàõ.
- Çåìíîòî êúëáî.
Äúëãè ãîäèíè ñúì ñè ëÿãàë ðàíî [290], íî åäíà âå÷åð ïîñðåä íîù ïîðîâèõ â ëè÷íèÿ øêàô íà Äèé, îòêðèõ ðàçíè ôîðìóëè è ñå îïèòàõ äà ïðèçîâà àíãåëèòå, êàêòî ïðàâè òîé ïðè ïúëíîëóíèå. Äèé ìå íàìåðè ïðîñíàò â êðúãà íà ìàêðîêîñìîñà, ñÿêàø ïîâàëåí îò óäàð ñ áè÷. Ñúñ Ñîëîìîíîâèÿ ïåíòàêóë íà ÷åëîòî. Ñåãà òðÿáâà äà íîñÿ êà÷óëêàòà ñè îùå ïî-ñïóñíàòà íàä âåæäèòå.
- Îùå íå çíàåø êàê ñòàâàò òåçè ðàáîòè, êàçà ìè Äèé. Âíèìàâàé, èëè ùå ãè íàêàðàì äà òè îòêúñíàò íîñà. I will show you Fear in a Handful of Dust [291]...
Âäèãíà ìúðøàâà ðúêà è ïðîèçíåñå ñòðàøíîòî ñëîâî: "Ãàðàìîíä!" Ïî÷óâñòâóâàõ, ÷å âúòðå â ìåí ëóìâà ñòðàíåí îãúí. Ïîáÿãíàõ (â íîùòà).
Òðÿáâàøå äà èçìèíå öÿëà ãîäèíà, ïðåäè Äèé äà ìè ïðîñòè è äà ìè ïîñâåòè ñâîÿòà ×åòâúðòà Êíèãà íà Òàéíèòå, "Post reconciliationem kellianam" [292].
Òîâà ëÿòî áÿõ îáçåò îò ñòðàííè áåñîâå. Äèé ìå èçâèêà â Ìîðòëåéê, áÿõìå àç, Óèëÿì, Ñïåíñúð [293] è åäèí ìëàä áëàãîðîäíèê ñ áëóæäàåù ïîãëåä, Ôðåíñèñ Áåéêúí. He had a delicate, lively, hazel Eye. Doctor Dee told me it was like the Eye of a Viper [294]. Äèé íè ïîñâåòè â åäíà ÷àñò îò Êîñìè÷åñêèÿ çàãîâîð. Òðÿáâàøå äà ñå ñðåùíå â Ïàðèæ ñ ôðåíñêîòî êðèëî íà Òàìïëèåðèòå è äà ñå ñúåäèíÿò äâåòå ÷àñòè íà åäíà è ñúùà ãåîãðàôñêà êàðòà.Ùÿõà äà çàìèíàò Äèé è Ñïåíñúð, ïðèäðóæåíè îò Ïåäðî Íóíåñ. Íà ìåí è Áåéêúí ïîâåðè ïîä êëåòâà íÿêîè äîêóìåíòè, êîèòî òðÿáâàøå äà áúäàò ðàçïå÷àòàíè â ñëó÷àé, ÷å äâàìàòà íå ñå âúðíàò.
Âúðíàõà ñå, êàòî ñå ðóãàåõà âçàèìíî.
- Íå å âúçìîæíî, êàçà Äèé, Ïëàíúò å ìàòåìàòè÷åñêè òî÷åí. Ïðèòåæàâà çâåçäíîòî ñúâúðøåíñòâî íà ìîÿòà "Ìîíàäà íà Òàéíîïèñà". Òðÿáâàøå äà ñå ñðåùíåì ñ òÿõ. Áåøå òî÷íî íîùòà ñðåùó Ñâåòè Éîàí.
Ìðàçÿ äà ìå ïîäöåíÿâàò. Êàçàõ:
- Íîùòà íà Ñâåòè Éîàí, íî êîÿ, íàøàòà èëè òÿõíàòà?
Äèé ñå ïëÿñíà ïî ÷åëîòî è èçáúëâà óæàñíè ðóãàòíè:
- Î, êàçà, from what power hast thou this powerful might? [295] Áëåäèÿò Óèëÿì ñè çàïèñà ôðàçàòà, ãîëîáðàäèÿò ïëàãèàòîð. Äèé òðåñêàâî ïðåëèñòâàøå êàëåíäàðè è õîðîñêîïè. 
- Ïî äÿâîëèòå, äà ïóêíà, êàê ìîæàõ äà áúäà òàêúâ ãëóïàê! Ðóãàåøå Íóíåñ è Ñïåíñúð: 
- Àç ëè òðÿáâà äà ìèñëÿ çà âñè÷êè. Òîâà ìè áèëî êîñìîãðàô! - ðåâåøå ïîáëåäíÿë êúì Íóíåñ. È ïîñëå èçâèêà: 
- Àìàíàñèåë Çîðîâàâåë!
Íóíåñ, ñÿêàø áëúñíàò â êîðåìà îò íåâèäèìà ñèëà, îòñòúïè íàçàä è ñå ïðîñíà íà çåìÿòà.
- Èäèîò, êàçà ìó Äèé.
Ñïåíñúð, ñúùî ïîáëåäíÿë, èçðå÷å ñ ìúêà:
- Ìîæåì äà ïóñíåì ïðèìàìêà. Òúêìî çàâúðøâàì åäíà ïîåìà, àëåãîðèÿ çà Êðàëèöàòà íà ôåèòå, êúäåòî ñè ìèñëåõ äà âìúêíà åäèí ðèöàð íà ×åðâåíèÿ êðúñò... Íåêà ÿ íàïèøà. Èñòèíñêèòå Òàìïëèåðè ùå ñå ðàçïîçíàÿò, ùå ðàçáåðàò, ÷å çíàåì çà òÿõ, è ùå íè ïîòúðñÿò.
- Ïîçíàâàì òå, êàçà Äèé. Ïðåäè äà íàïèøåø òàçè ñâîÿ ïîåìà è õîðàòà äà óçíàÿò çà íåÿ, ùå ìèíàò íàé-ìàëêî ïåò ãîäèíè. Íî èäåÿòà çà ïðèìàìêà íå å ãëóïàâà.
- Çàùî íå âëåçåòå âúâ âðúçêà ñ òÿõ ÷ðåç ñâîèòå àíãåëè, äîêòîðå? - çàïèòàõ.
- Èäèîò, ïîâòîðè òîé, òîçè ïúò êúì ìåí. Íå ñè ëè ÷åë Òðèòåìèé? Àíãåëèòå íà àäðåñàòà ñå íàìåñâàò ñàìî çà äà ìó èçÿñíÿò ïîñëàíèåòî, êîãàòî òîé ãî ïîëó÷è. Ìîèòå àíãåëè íå ñà êóðèåðè íà êîíå. Ôðàíöóçèòå ñà çàãóáåíè. Íî èìàì åäèí ïëàí. Çíàÿ êàê äà îòêðèÿ åäèí îò ãåðìàíñêàòà ëèíèÿ. Òðÿáâà äà ñå îòèäå â Ïðàãà.
×ó ñå øóì. Åäíà òåæêà çàâåñà îò êàäèôå ñå ïîâäèãíà, ñúçðÿõìå íÿêàêâà ïðîçðà÷íà ðúêà è ïîñëå Òÿ, Íàäìåííàòà Äåâà, ñå ïîÿâè.
- Âàøå Âåëè÷åñòâî, âúçêëèêíàõìå êîëåíè÷èëè.
- Äèé, êàçà Òÿ. Çíàÿ âñè÷êî. Íå ñè ìèñëåòå, ÷å ìîèòå ïðåäöè ñà ñïàñèëè ðèöàðèòå, çà äà èì äàäàò ïîñëå âëàñòòà íàä ñâåòà. Èñêàì, ÷óâàòå ëè, èñêàì íàêðàÿ òàéíàòà äà ñòàíå óêðàñà íà êîðîíàòà.
- Âàøå Âåëè÷åñòâî, àç èñêàì òàéíàòà íà âñÿêà öåíà è ÿ èñêàì çà êîðîíàòà. Èñêàì äà îòêðèÿ äðóãèòå é ïðèòåæàòåëè, àêî òîâà å íàé-êðàòêèÿò ïúò, íî êîãàòî òå ãëóïàâî ìè äîâåðÿò òîâà, êîåòî çíàÿò, íå ùå ìè áúäå òðóäíî äà ãè îòñòðàíÿ ñ êèíæàë èëè àðñåíèê.
Âúðõó ëèêà íà Êðàëèöàòà äåâñòâåíèöà ñå èçïèñà æåñòîêà óñìèâêà.
- Îòëè÷íî, äîáðè ìè Äèé, êàçà. Íå èñêàì ìíîãî, ñàìî âëàñòòà íàä ñâåòà. À íà âàñ, àêî óñïååòå, Æàðòèåðàòà. À íà òåá, Óèëÿì, è ñúñ ñëàñòíà íåæíîñò ñå îáúðíà êúì ìàëêèÿ ïàðàçèò, îùå åäíà Æàðòèåðà è îùå åäíî Çëàòíî ðóíî. Ïîñëåäâàé ìå.
Ïðîøåïíàõ íà óõîòî íà Óèëÿì:
- Perforce I am thine, and that is in må [296]...
Óèëÿì ìè áëàãîäàðè ñ ïîãëåä íà ìàçíà ïðèçíàòåëíîñò è ïîñëåäâà êðàëèöàòà, èç÷åçâàéêè çàä çàâåñàòà. Je tiens la reine! [297]
.........................................................

Çàìèíàõ çàåäíî ñ Äèé çà Çëàòíèÿ ãðàä. Âúðâÿõìå èç òåñíè è âîíÿùè óëè÷êè, íåäàëå÷ îò åâðåéñêîòî ãðîáèùå, è Äèé ìè êàçà äà âíèìàâàì:
- Àêî âåñòòà çà íåñúñòîÿëàòà ñå ñðåùà ñå å ðàçïðîñòðàíèëà, äðóãèòå ãðóïè íàâÿðíî âå÷å äåéñòâóâàò âñÿêà çà ñåáå ñè. Ñòðàõ ìå å îò þäåèòå, éåðóñàëèìöèòå, èìàò ìíîãî àãåíòè òóê, â Ïðàãà...
Ñâå÷åðÿâàøå ñå. Ñèíêàâèÿò ñíÿã áëåñòåøå. Ïðåä òúìíèÿ âõîä íà åâðåéñêèÿ êâàðòàë ñå áÿõà ñòðóïàëè ñåðãèèòå íà êîëåäíèÿ ïàçàð è ñðåä òÿõ, îáâèòà â ÷åðâåí ïëàò, àëåíååøå ñöåíàòà íà êóêëåí òåàòúð, îñâåòåíà îò äèìÿùè ôàêëè. Íî ìàëêî çàä òÿõ ïðåìèíàõìå ïîä êàìåííà àðêà, îòâúä êîÿòî, äî áðîíçîâèÿ ôîíòàí, îò ÷èÿòî ðåøåòêà ñå ñïóñêàõà äúëãè ëåäåíè âèñóëêè, ñå îòâàðÿøå äðóã, îùå ïî-òåñåí ïðîõîä. Íàä êëþ÷àëêèòå íà ñòàðèííè âðàòè çëàòíè ëúâñêè ãëàâè äúðæàõà â çúáèòå ñè áðîíçîâè õàëêè. Íÿêàêâà ëåêà òðúïêà ïðåìèíàâàøå ïî òåçè ñòàðè çèäîâå, íåîáÿñíèìè øóìîëåíèÿ ñå îòðîíâàõà îò ñõëóïåíèòå ïîêðèâè è ñå âìúêâàõà â êàï÷óöèòå. Êúùèòå èçäàâàõà ñâîåòî ïðèçðà÷íî ñúùåñòâóâàíèå, òàéíñòâåíè ãîñïîäàðêè íà æèâîòà... Íÿêàêúâ ñòàð ëèõâàð, óâèò â îïúðïàí õèòîí, ïî÷òè ñå îòúðêà î íàñ, ìèíàâàéêè, è ñÿêàø ãî ÷óõ äà ìúðìîðè:
- Ïàçåòå ñå îò Àòàíàçèóñ Ïåðíàò [298]...
- Îò äðóã Àòàíàçèóñ ìå å ñòðàõ, èçðúìæà Äèé.
È èçâåäíúæ ñå îêàçàõìå íà óëè÷êàòà íà àëõèìèöèòå.
Òóê, è óøèòå, êîèòî ìè ëèïñâàò, ïîòðåïåðâàò ïðè ñïîìåíà ïîä âåõòàòà ìè êà÷óëêà, îò ìðàêà íà åäíà íåî÷àêâàíà ïðÿêà, ïðåä íàñ èçðàñíà ñòðàøåí ãèãàíò, íÿêàêâî óæàñíî ñúçäàíèå, ëèøåíî îò èçðàç, ñ òÿëî, ïîêðèòî îò áðîíçîâà ïàòèíà, êîåòî ñå ïîäïèðàøå íà ÷åïàòà óñóêàíà òîÿãà îò áÿëî äúðâî. Âèäåíèåòî èçëúõâàøå ñèëíà ñàíäàëîâà ìèðèçìà. Èçïèòàõ íÿêàêâî ÷óâñòâî íà ñìúðòåí óæàñ, ñúñèðåí ïî ÷óäî è ñãúñòèë ñå â ñúùåñòâîòî ïðåä ìåí. È âñå ïàê íå ìîæåõ äà îòêúñíà ïîãëåäà ñè îò ìúãëèâîòî ïîëóïðîçðà÷íî êúëáî, êîåòî îáõâàùàøå ïëåùèòå ìó, è ñ òðóä óñïÿâàõ äà ðàçëè÷à â íåãî ãðàáëèâàòà ãëàâà íà åãèïåòñêè èáèñ, à çàä íåÿ - ìíîæåñòâî îò ëèöà, ïëîä íà ìîåòî âúîáðàæåíèå è ïàìåò. Î÷åðòàíèÿòà íà ïðèçðàêà, êîèòî èçïúêâàõà â ìðàêà íà óëè÷êàòà, ñå ðàçøèðÿâàõà è ñâèâàõà, ñÿêàø íÿêàêâî áàâíî êàìåííî äèõàíèå ðàçäâèæâàøå öÿëàòà ôèãóðà... È, î, óæàñ! - âãëåäàë ñå â íåÿ, âèäÿõ ñðåä ñíåãà íà ìÿñòîòî íà êðàêàòà äâà áåçôîðìåíè ÷óêàíà, ÷èÿòî ïëúò, ñèâà è áåçêðúâíà, îáðàçóâàøå êîíöåíòðè÷íè èçäóòèíè.
Î, õèùíè ìîè ñïîìåíè!
- Ãîëåìúò! - êàçà Äèé. Ïîñëå âäèãíà ðúöå êúì íåáåòî è ÷åðíàòà ìó ðîáà ñúñ ñâîèòå øèðîêè ðúêàâè ñå ñïóñíà êúì ñíåãà, ñúçäàâàéêè ñÿêàø âðúçêà, ïúïíà âðúâ, ìåæäó âúçäóøíàòà ëèíèÿ íà ðúöåòå è ïîâúðõíîñòòà, èëè äîðè ãëúáèíèòå íà çåìÿòà.
- Äæåçàáåë [299], Ìàëõóò, Smoke gets in Your Eyes! [300] - êàçà. È èçâåäíúæ Ãîëåìúò ñå ðàçñèïà êàòî ïÿñú÷åí çàìúê, ðàçòúðñåí îò íåî÷àêâàí ïîðèâ íà âÿòúðà. Áÿõìå ïî÷òè çàñëåïåíè îò ÷àñòèöèòå íà ãëèíåíîòî ìó òÿëî, êîèòî ñå ïðúñíàõà êàòî àòîìè âúâ âúçäóõà. Çà ìèã îò èñïîëèíà îñòàíà ñàìî êóï÷èíêà ïåïåë â êðàêàòà íè. Äèé ñå íàâåäå, ðàçðîâè ñ âúçëåñòèòå ñè ïðúñòè â íåÿ è èçìúêíà ìàëúê ñâèòúê, êîéòî ìóøíà â ïàçâàòà ñè.
Â òîçè ìîìåíò îò òúìíèíàòà èçíèêíà ñòàð ðàâèí ñ ìàçíà øàïêà, ìíîãî ïðèëè÷íà íà ìîÿòà êà÷óëêà.
- Äîêòîð Äèé, ïðåäïîëàãàì - îáúðíà ñå òîé êúì íàñ.
- Here Comes Everybody [301] - ñìèðåíî îòâúðíà Äèé. Ðàáè Õàëåâè, êàêâî óäîâîëñòâèå, ÷å âè âèæäàì.
- Ñëó÷àéíî äà ñòå çàáåëÿçàëè åäíî ñúùåñòâî òóê íàáëèçî?
- Åäíî ñúùåñòâî? - ïðåñòîðè ñå íà ñìàÿí Äèé. Îò êàêúâ âèä?
- Ïî äÿâîëèòå, Äèé! - èçðóãà Ðàáè Õàëåâè. Ãîâîðÿ âè çà ìîÿ Ãîëåì!
- Âàøèÿ Ãîëåì? Íå ñúì ãî âèæäàë.
- Âíèìàâàéòå, äîêòîð Äèé, êàçà ïîáëåäíÿë ðàâèíúò. Âêëþ÷âàòå ñå â èãðà, êîÿòî íå å ïî ñèëèòå âè.
- Íå çíàÿ çà êàêâî ãîâîðèòå, Ðàáè Õàëåâè, îòâúðíà Äèé. Äîøëè ñìå òóê äà ïðîèçâåäåì íÿêîëêî óíöèè çëàòî çà âàøèÿ èìïåðàòîð. Íå ñìå ïàíàèðäæèéñêè øàðëàòàíè.
- Äàéòå ìè ïîíå ñâèòúêà, ïðèìîëè ñå Ðàáè Õàëåâè.
- Êàêúâ ñâèòúê? - çàïèòà Äèé ñúñ ñàòàíèíñêà íàèâíîñò.
- Ïðîêëåò äà ñòå, äîêòîð Äèé! - èçâèêà ðàâèíúò. ×åñòíà äóìà, êàçâàì âè, ÷å íÿìà äà âèäèòå óòðîòî íà íîâèÿ âåê! È ñå îòäàëå÷è â íîùòà, ìúðìîðåéêè íåðàçáèðàåìè ñúãëàñíè, íåðàçäåëåíè îò ãëàñíè.
Î, åçèê íà äÿâîëèòå è ñâåòöèòå!
Äèé îñòàíà îáëåãíàò íà âëàæíàòà ñòåíà, èìàøå çåìëèñò öâÿò íà ëèöåòî è êîñèòå ìó ñòúð÷àõà êàòî êàòî íà çìèÿ [302]
- Ïîçíàâàì Ðàáè Õàëåâè, êàçà òîé. Ùå óìðà íà 5 àâãóñò 1608 ãîäèíà ïî Ãðèãîðèàíñêèÿ êàëåíäàð. Çàòîâà, Êåëè, ïîìîãíåòå ìè äà îñúùåñòâÿ ñâîÿ ïëàí. Âèå ùå ãî äîâåäåòå äîêðàé. Gilding pale streams with heavenly alchymy [303], ñïîìíÿòå ëè ñè?
Ïî-êúñíî ùÿõ äà ñè ãî ñïîìíÿ çàåäíî ñ Óèëÿì, è â ìîÿ âðåäà.
Íå êàçà íèùî ïîâå÷å. Áëåäàòà ìúãëà, êîÿòî òúðêàøå ãúðáà ñè î ñòúêëàòà, æúëòèÿò ïóøåê, êîéòî òúðêàøå ãúðáà ñè î ñòúêëàòà, ëèæåøå ñ åçèê úãëèòå íà âå÷åðòà. Íàìèðàõìå ñå íà äðóãà óëè÷êà. Áåëåçíèêàâè ïàðè ñå èçäèãàõà îò ðåøåòêèòå íà ðàâíèùåòî íà ïëî÷íèêà, çàä êîèòî ñå çàáåëÿçâàõà ïîðóòåíè êúùóðêè ñ êðèâè ñòåíè, íàñå÷åíè îò âñè÷êè ñòåïåíè íà ñèâîòàòà... Çàáåëÿçàõ, ÷å ïî åäíî ñòúëáèùå (ñòúïàëàòà ìó áÿõà íååñòåñòâåíî îòâåñíè) îïèïîì ñëèçà ñòàðåö ñ èçëúñêàí ðåäèíãîò è âèñîê öèëèíäúð. [304]. Äèé ñúùî ãî âèäÿ.
- Êàëèãàðè! - âúçêëèêíà òîé. È òîé å òóê, è òî â äîìà íà ìàäàì Ñîçîñòðèñ. Ïðî÷óòàòà ãàäàòåëêà! Òðÿáâà äà áúðçàìå.
Óñêîðèõìå êðà÷êà è ñòèãíàõìå äî âõîäà íà åäíà êúùà â íÿêàêâà ñëàáî îñâåòåíà óëè÷êà ñúñ çëîêîáíî ñåìèòñêè äúõ.
Ïî÷óêàõìå è âðàòàòà ñå îòâîðè êàòî ïî âúëøåáñòâî. Âëÿçîõìå â îáøèðåí ñàëîí, óêðàñåí ñúñ ñåäìîñâåùíèöè, áèáëåéñêè òåòðàãðàìè è øåñòîúãúëíè çâåçäè. Ñòàðè öèãóëêè, ïîòúìíåëè îò âðåìåòî êàòî ìóçåéíè êàðòèíè (èëè ìàé ñå êàçâàøå îáðàòíîòî?), áÿõà ñòðóïàíè ïðè âõîäà âúðõó ïðîäúëãîâàòà ñòðàííî äåôîðìèðàíà ìàñà. Åäèí ãîëÿì ïðåïàðèðàí êðîêîäèë áåøå îêà÷åí çà ñâîäà íà ïåùåðàòà è ëåêî ñå ëþëååøå îò âå÷åðíèÿ ïîëúõ ïðè ñëàáàòà ñâåòëèíà íà åäèíñòâåíàòà ôàêëà, èëè íà ìíîãî, èëè íà íèêàêâà. Â äúíîòî, ïðåä íåùî êàòî ïàëàòêà èëè áàëäàõèí, ïîä êîéòî ñå èçäèãàøå ìàëúê îëòàð, êîëåíè÷èë â ìîëèòâåíà ïîçà, åäèí Ñòàðåö ìúðìîðåøå áåçñïèð è ñâåòîòàòñòâåíî ñåäåìäåñåò è äâåòå Èìåíà íà Áîãà. Ðàçáðàõ, ïî íÿêàêâî ñâåòêàâè÷íî îçàðåíèå íà Íóñ [305], ÷å òîâà áåøå Õàéíðèõ Êóíðàò.
- Êàçâàéòå ãëàâíîòî, Äèé, îáúðíà ñå òîé êúì íàñ, ïðåêúñâàéêè ìîëèòâàòà ñè, êàêâî èñêàòå?
Ïðèëè÷àøå íà íàòúïêàí ñúñ ñëàìà áðîíåíîñåö, íà íÿêàêâà äðåâíà èãóàíà.
- Êóíðàò, êàçà Äèé, Òðåòàòà ñðåùà íå ñå ñúñòîÿ.
Êóíðàò èçáóõíà â óæàñåí ãíÿâ:
- Lapis Exillis! È êàêâî äà ïðàâèì?
- Êóíðàò, êàçà Äèé, áèõòå ìîãëè äà õâúðëèòå åäíà ïðèìàìêà è äà ìå ñâúðæåòå ñ ãåðìàíñêàòà ëèíèÿ íà Òàìïëèåðèòå.
- ×àêàéòå äà ïîìèñëèì, îòâúðíà Êóíðàò. Áèõ ìîãúë äà ïîïèòàì Ìàéåð, êîéòî èìà ìíîãî âðúçêè â äâîðà. Íî âèå ùå ìè îòêðèåòå òàéíàòà íà Äåâè÷åòî Ìëÿêî, íà Íàé-çàáóëåíàòà ôèëîñîôñêà Ïåù.
Äèé ñå óñìèõíà. Î, áîæåñòâåíàòà óñìèâêà íà Ìúäðåöà! Ïîñëå ñå âãëúáè ñÿêàø â ìîëèòâà è ïðîøåïíà:
- Êîãàòî ïîèñêàø äà ïðåâúðíåø è ïðåîáðàçèø âúâ âîäà èëè â äåâè÷å ìëÿêî ñóáëèìèðàíèÿ æèâàê, ïîñòàâè ãî íà ïëî÷êàòà ìåæäó êóï÷èíêèòå è ïîòèðà ñ Íåùîòî, êîåòî òðÿáâà äà áúäå ãðèæëèâî ñòðèòî íà ïðàõ, íåäåé ãî ïîêðèâà, íî ñòîðè òúé, ÷å òîïëèÿò âúçäóõ äà äåéñòâóâà âúðõó ãîëàòà ìàòåðèÿ, äàé é îãúíÿ íà òðè âúãëåíà è ïîääúðæàé ãî æèâ îñåì ñëúí÷åâè êðúãîâðàòà, ïîñëå ãî èçâàäè è äîáðå ãî ñ÷óêàé, äîêàòî ñòàíå íåîñåçàåì. Êàòî íàïðàâèø òóé, ïîñòàâè âåùåñòâîòî â ñòúêëåí àëàìáèê è ïîäãðåé ãî íà Balneum Mariae íàä êàçàí ñ âîäà ïî íà÷èí äà ñå ïðèáëèæàâà äî âîäàòà íà íå ïîâå÷å îò äâà ïðúñòà è ñúùåâðåìåííî ðàçäóõâàé îãúíÿ ïîä êàçàíà. Òîãàâà, è ñàìî òîãàâà, ìàêàð æèâîòî ñðåáðî äà íå äîêîñâà âîäàòà, íàìèðàéêè ñå òî â òîâà òîïëî è âëàæíî ëîíî, òî ùå ñå ïðåâúðíå âúâ âîäà.
- Ó÷èòåëþ, êàçà Êóíðàò, êàòî ïàäíà íà êîëåíå è öåëóíà ìúðøàâàòà ïîëóïðîçðà÷íà ðúêà íà äîêòîð Äèé. Ó÷èòåëþ, òàêà ùå ñòîðÿ. È òè ùå èìàø êîåòî èñêàø. Ñïîìíè ñè òåçè äóìè: Ðîçàòà è Êðúñòà. Ùå ÷óåø äà ñå ãîâîðè çà òÿõ.
Äèé ñå çàãúðíà â ñâîÿòà øèðîêà ðîáà, òúé ÷å îñòàíàõà äà ñå âèæäàò ñàìî áëåñòÿùèòå ìó êîâàðíè î÷è.
- Äà âúðâèì, Êåëè, êàçà. Òîçè ÷îâåê å âå÷å íàø. À òè, Êóíðàò, äðúæ äàëå÷å îò íàñ Ãîëåìà ñè, äîêàòî ñå âúðíåì â Ëîíäîí. È äîêàòî Ïðàãà íå ñå ïðåâúðíå â åäíà-åäèíñòâåíà êëàäà.
Íî ïðåäè äà ñè òðúãíå, Êóíðàò, ïúëçåéêè, ñãðàá÷è êðàÿ íà äðåõàòà ìó.
- Ìîæå áè ùå äîéäå ïðè òåá íÿêîé äåí åäèí ÷îâåê. Ùå èñêà äà ïèøå çà òåá. Áúäè ìó ïðèÿòåë.
- Äàé ìè âëàñòòà, êàçà Äèé ñ íåîïèñóåì èçðàç íà ìúðøàâîòî ñè ëèöå, è íåãîâîòî ùàñòèå å ñèãóðíî.
Èçëÿçîõìå. Íàä Àòëàíòè÷åñêèÿ îêåàí íèñêîòî íàëÿãàíå íàïðåäâàøå â èçòî÷íà ïîñîêà ñðåùó âèñîêîòî, íàõëóâàùî îòêúì Ðóñèÿ [306]
- Â Ìîñêâà, â Ìîñêâà! [307] - âúçêëèêíàõ.
- Íèùî ïîäîáíî, âúçïðÿ ìå Äèé. Âðúùàìå ñå â Ëîíäîí.
- Â Ìîñêâà, â Ìîñêâà, ïðîäúëæèõ äà ìúðìîðÿ, ïî÷òè ïîëóäÿë. Íî òè ñè çíàåøå, Êåëè, ÷å íÿìà äà âèäèø Ìîñêâà. ×àêàøå òå Êóëàòà.

.......................................................


Âúðíàõìå ñå â Ëîíäîí. Äîêòîð Äèé êàçà:
- Òå ñå ìú÷àò äà ñòèãíàò äî Ðàçðåøåíèåòî ïðåäè íàñ. Òè, Êåëè, ùå íàïèøåø çà Óèëÿì íåùî...Íåùî, êîâàðíî íàìåêâàùî çà òÿõ.
Êúëíà ñå â ðîãàòà íà äÿâîëà! Íàïðàâèõ ãî. À Óèëÿì ðàçâàëè òåêñòà è ïðåíåñå äåéñòâèåòî îò Ïðàãà âúâ Âåíåöèÿ. Äèé óæàñíî ñå ðàçÿðè. Íî áëåäèÿò õëúçãàâ Óèëÿì ñå ÷óâñòâóâàøå ïîä çàêðèëàòà íà ñâîÿòà öàðñòâåíà ëþáîâíèöà. È íå ìó ñòèãàøå òîâà. Äîêàòî ìó ïîäàâàõ åäèí ïî åäèí íåãîâèòå íàé-äîáðè ñîíåòè, òîé ìå ïèòàøå ñ áåçñðàìåí ïîãëåä çà Íåÿ, òîåñò çà Òåá, ìîÿ Ñìóãëà ëåéäè. Êàêúâ óæàñ äà ÷óâàì òâîåòî èìå, ïðîèçíåñåíî îò óñòíèòå íà òîÿ êëîóí (íå çíàåõ, ÷å òîçè ÷îâåê, ïî ïðèðîäà äâîéíñòâåí è èçìåí÷èâ, òå å òúðñåë çàðàäè Áåéêúí.
- Ïðåñòàíè, êàçàõ ìó, îìðúçíà ìè äà ãðàäÿ â ñÿíêà òâîÿòà ñëàâà. Ïèøè ñè ñàì.
- Íå ìîãà, îòâúðíà òîé îïóëåí, ñÿêàø âèæäàøå ìåäóçà. Òîé íå ìè ïîçâîëÿâà.
- Êîé? Äèé ëè?
- Íå, Âåðóëàìåöúò. Íå ñè ëè ðàçáðàë, ÷å âå÷å òîé íàïðàâëÿâà èãðàòà? Êàðà ìå äà ïèøà òâîðáèòå, êîèòî òîé ùå ïðåäñòàâÿ êàòî ñâîè. Ðàçáèðàø ëè, Êåëè? Àç ñúì èñòèíñêèÿò Áåéêúí, íî ïîòîìöèòå íÿìà äà ãî çíàÿò. Î, ìðúñåí ïàðàçèò! Êàê ãî ìðàçÿ, òîçè âúãëåí îò ïúêúëà!
- Áåéêúí å íåãîäíèê, íî å óìåí, êàçàõ. Çàùî íå ïèøå ñàì?
Íå çíàåõ, ÷å òîé íÿìà âðåìå çà ïèñàíå. Äàäîõìå ñè ñìåòêà çà òîâà ãîäèíè ïî-êúñíî, êîãàòî Ãåðìàíèÿ áå îáçåòà îò ðîçåíêðîéöåðñêàòà ëóäîñò. Òîãàâà, ñâúðçâàéêè íÿêîè ïðúñíàòè íàìåöè, äóìè, êîèòî ñëó÷àéíî áå èçòúðâàë, ðàçáðàõ, ÷å èìåííî òîé å àâòîðúò íà ðîçåíêðîéöåðñêèòå ìàíèôåñòè, òîé ñå êðèåøå ïîä ôàëøèâîòî èìå Éîõàí Âàëåíòèí Àíäðåå. Ïî òîâà âðåìå îùå íå ñå äîñåùàõ çà êîãî ïèøå Àíäðåå. Íî ñåãà, â ìðàêà íà êèëèÿòà, â êîÿòî ãíèÿ, ïî-ïðîíèöàòåëåí îò äîí Èñèäðî Ïàðîäè [308], ðàçáèðàì ÿñíî. Êàçà ìè ãî Ñîàïåñ [309], åäèí áèâø ïîðòóãàëñêè Òàìïëèåð, ìîé äðóãàð ïî çàòâîðíè÷åñêà ñúäáà: Àíäðåå ïèøåë ðèöàðñêè ðîìàí çà åäèí èñïàíåö, êîéòî ïî òîâà âðåìå ëåæàë â äðóã çàòâîð. Íå çíàì çàùî, íî âñè÷êî òîâà ñëóæåëî íà ïîäëèÿ Áåéêúí, êîéòî èìàë íàìåðåíèå äà îñòàíå â èñòîðèÿòà êàòî òàåí àâòîð íà ïðèêëþ÷åíèÿòà íà ðèöàðÿ îò Ëà Ìàí÷à è èñêàë îò Àíäðåå äà ìó íàïèøå ñêðèøîì ðîìàíà, çà äà ìîæå ïîñëå äà ìèíå çà íåãîâ èñòèíñêè àâòîð è òàêà äà ñå ðàäâà, îñòàâàéêè â ñÿíêà (íî çàùî, äà ãî ïèòà ÷îâåê?), íà ÷óæäèÿ óñïåõ. Íî åòî ÷å ñå îòêëîíÿâàì, à ìè å ñòóäåíî â òàçè ìðà÷íà äóïêà, ïúê è ïàëåöúò ìå áîëè. Ïèøà ïðè áëåäèÿ ëú÷ íà ãàñíåùèÿ ñâåòèëíèê ïîñëåäíèòå ðåäîâå, êîèòî ùå âèäÿò áÿë ñâÿò ïîä èìåòî íà Óèëÿì.
.........................................................

Äîêòîð Äèé óìðÿ, øåïíåéêè: "Ñâåòëèíà, ïîâå÷å ñâåòëèíà!" [310] è ñ ìîëáà äà ìó äàäåì êëå÷êà çà çúáè [311]. Ïîñëå âúçêëèêíà: "Qualis Artifex Pereo! [312] Áåéêúí áåøå çàïîâÿäàë äà ãî óáèÿò. Ïðåäè ìíîãî ãîäèíè, ïðåäè êðàëèöàòà äà èçäúõíå ñ ïîìðà÷åí óì è ðàçáèòî ñúðöå, Âåðóëàìåöúò áåøå óñïÿë äà ÿ ñúáëàçíè ïî íÿêàêúâ íà÷èí. Âïîñëåäñòâèå ÷åðòèòå é ñå áÿõà ïðîìåíèëè è áåøå çàïðèëè÷àëà íà ñêåëåò. Ïðèåìàøå ñàìî åäíî áÿëî õëåá÷å è åäíà ÷èíèÿ ñóïà îò öèêîðèÿ íà äåí. Äúðæåøå âèíàãè äî ñåáå ñè åäèí ìå÷ è â ìèãîâåòå íà ãíÿâ ïðîáîæäàøå ñ ÿðîñò çàâåñèòå â ñâîèòå ïîêîè (Àìè àêî çàä òÿõ ñå å êðèåë íÿêîé äà ÿ ïîäñëóøâà? Èëè àêî å èìàëî íÿêîÿ ìèøêà? Äîáðà èäåÿ, ïðèÿòåëþ Êåëè. Òðÿáâà äà ñè ÿ çàïèøà.). Äîêàðàíà äî òîâà ñúñòîÿíèå è ïîëóñëÿïà, òÿ ëåñíî áèëà èçëúãàíà îò Áåéêúí, êîéòî, ïðåäñòàâÿéêè é ñå çà Óèëÿì, íåèí íåçàêîíîðîäåí ñèí, êîëåíè÷èë â êðàêàòà é, ïîêðèò ñ îâ÷à êîæà. Çëàòíîòî ðóíî! Òðúãíà ñëóõ, ÷å ñå ñòðåìÿë êúì òðîíà, íî àç çíàåõ, ÷å öåëòà ìó å áèëà äðóãà. Äà ïîëó÷è âëàñò íàä Ïëàíà. Òîãàâà èìåííî ñòàíà âèêîíò Ñåéíò-Îëáàíñ. È êàòî ñå ïî÷óâñòâóâà ñèëåí, îòñòðàíè Äèé.
.........................................................

Êðàëèöàòà å ìúðòâà, äà æèâåå êðàëÿò... Àç áÿõ âå÷å íåóäîáåí ñâèäåòåë. Ïðèâëå÷å ìå â åäíà êëîïêà, âå÷åðòà, êîãàòî íàé-ñåòíå Ñìóãëàòà ëåéäè ìîæåøå äà áúäå ìîÿ è òàíöóâàøå ñ ìåí, çàìàÿíà îò òðåâè, ñïîñîáíè äà ñúçäàâàò âèäåíèÿ, òÿ, âå÷íàòà Ñîôèÿ, ñ íàáðú÷êàíîòî ñè ëèöå íà ñòàðà êîçà... Íàõëó ñ øåïà ñòðàæè, õâúðëè åäíà äðèïà âúðõó î÷èòå ìè. Âåäíàãà ðàçáðàõ - ñÿðíà êèñåëèíà! È êàê ñå ñìååøå òÿ, êàê ñå ñìååøå òè, ëåéäè Ôëèïåð - Àõ, maiden virtue rudely strumpeted, àõ, gilded honor shamefully misplac'd! [313], äîêàòî òîé òå äîêîñâàøå ñ õèùíèòå ñè ïðúñòè, à òè ãî íàðè÷àøå Ñèìîí è ìó öåëóâàøå ãðîçíèÿ áåëåã...
- Â Êóëàòà, â Êóëàòà! - ñìååøå ñå Âåðóëàìåöúò. È îòòîãàâà åòî ìå òóê ñ òàçè ÷îâåøêà îòðåïêà, êîÿòî ñå íàðè÷à Ñîàïåñ, è òúìíè÷àðèòå ìå çíàÿò ñàìî êàòî Äæèì Öàðÿ íà Êîíîïà. Àõ, ôèëîñîôèÿ íà õàëîñ è ïðàâî, à è ìåäèöèíà, è áîãîñëîâèå çà æàëîñò àç ó÷èõ íå åäíà ãîäèíà! È åé ìå, ñúùèÿò ãëóïàê, êàêúâòî áÿõ ïðåäè, ñúì ïàê! [314].
Îò åäíà áîéíèöà íàáëþäàâàõ êðàëñêàòà ñâàòáà ñ ðèöàðèòå íà ×åðâåíèÿ êðúñò, êîèòî ñå êëàòóøêàõà ïîä çâóêà íà òðúáèòå. Òðÿáâàøå àç äà ñâèðÿ íà åäèí îò òðîìïåòèòå. ×å÷èëèÿ çíàåøå çà òîâà è îùå âåäíúæ ìè áåøå îòíåòà íàãðàäàòà, öåëòà. Ñâèðåøå Óèëÿì, à àç â ñÿíêàòà ïèøåõ çà íåãî.
- Ùå òè êàæà êàê äà ñè îòìúñòèø, ïðîøåïíà ìè Ñîàïåñ.
È òîçè äåí ìè ðàçêðè, ÷å â äåéñòâèòåëíîñò å àáàò, ïðèâúðæåíèê íà Íàïîëåîí, îò âåêîâå ïîãðåáàí ìåæäó òåçè ñòåíè [315].
- Ùå èçëåçåø ëè îòòóê? - çàïèòàõ ãî.
Êîé çíàå çàùî, òîé ìè îòãîâîðè íà àíãëèéñêè:
- If... [316]. Íî ïîñëå çàìëúêíà è çàïî÷íà äà ÷óêà ñ ëúæèöàòà ïî êàìåííèÿ çèä, êàòî èçïîëçóâàøå íÿêàêâà òàéíñòâåíà àçáóêà, â êîÿòî áèë ïîñâåòåí îò Òðèòåìèé. Ïðåäàâàøå ñúîáùåíèå íà íÿêîãî â ñúñåäíàòà êèëèÿ. Ãðàô Ìîíñàëâàòî.
.........................................................

Èçìèíàõà ãîäèíè. Ñîàïåñ ïðîäúëæàâàøå äà ÷óêà ïî ñòåíàòà. Ñåãà çíàÿ íà êîãî è ñ êàêâà öåë. Ñúñåäúò íè ñå íàðè÷à Íîôî Äåè. Òîçè Äåè (ïîðàäè êàêâà êàáàëèñòè÷íà ïðè÷èíà Äåè è Äèé ñà òúé áëèçêè ïî çâó÷åíå? Êîé å ïðåäàë Òàìïëèåðèòå?), ïîäó÷åí îò Ñîàïåñ, å èçäàë Áåéêúí. Íå çíàÿ êàêâî å ãîâîðèë, íî ïðåäè íÿêîëêî äíè Âåðóëàìåöúò áå õâúðëåí â çàòâîðà. Îáâèíåí â ñîäîìèÿ, çàùîòî, êàêòî ñå ðàç÷ó (ïîòðúïâàì ïðè ìèñúëòà, ÷å å èñòèíà), òè, î, Ñìóãëà ëåéäè, ×åðíà äåâî íà äðóèäèòå è íà Òàìïëèåðèòå, ñè íå äðóãî, à âå÷íèÿò Õåðìàôðîäèò, èçñêî÷èë îò ó÷åíèòå ðúöå íà êîãî? Íà êîãî? Ñåãà çíàÿ, çíàÿ. Íà òâîÿ ëþáîâíèê, ãðàô Ñåí-Æåðìåí! Íî êîé å Ñåí-Æåðìåí, àêî íå ñàìèÿò Áåéêúí (êîëêî íåùà çíàå Ñîàïåñ, òîçè òàéíñòâåí Òàìïëèåð, æèâÿë áåçáðîé ñúùåñòâóâàíèÿ...)?
.........................................................

Âåðóëàìåöúò èçëåçå îò çàòâîðà è ñè âúçâúðíà ïî ìàãè÷åñêè íà÷èí ìèëîñòòà íà êðàëÿ. Óèëÿì ìè êàçà, ÷å ñåãà ïðåêàðâàë íîùèòå ñè êðàé Òåìçà â êðú÷ìàòà "Ïèëàä'ñ" è íåïðåêúñíàòî èãðàåë íà òàçè ñòðàííà ìàøèíà, èçìèñëåíà çà íåãî îò åäèí íîëàíåö [317], êîãîòî òîé ïîäëúãàë äà äîéäå â Ëîíäîí, çà äà ìó âçåìå òàéíàòà é. Ñëåä êàòî ÿ ïîëó÷èë, íàïðàâèë òúé, ÷å èçîáðåòàòåëÿò é ïî óæàñåí íà÷èí äà áúäå èçãîðåí â Ðèì. Ñòàâàëî äóìà çà àñòðàëåí ìåõàíèçúì, èçòðåáèòåë íà îáåçóìåëè ñôåðè÷íè òåëöà, êîéòî òîé, Áåéêúí, â ïðåïëèòàíåòî íà áåçêðàéíè ñâåòîâå è ñðåä ïðîáëÿñúöè íà àíãåëñêè ñâåòëèíè, òëàñêàéêè êàñàòà ìó íàé-áåçñðàìíî ñúñ ñëàáèíèòå ñè è íàíàñÿéêè é çâåðñêè óäàðè, çà äà íàïîäîáÿâà õàîòè÷íèòå äâèæåíèÿ íà íåáåñíèòå ñâåòèëà â Äîìà íà äåêàíèòå è äà ïðîçðå íàé-äúëáîêèòå òàéíè íà âåëèêàòà ñèñòåìà è íà Íîâàòà Àòëàíòèäà, íàðåêúë "Ãîòëèá" [318], ïàðîäèðàéêè ñâåùåíèÿ åçèê íà ìàíèôåñòèòå, ïðèïèñâàíè íà Àíäðåå... À! - âúçêëèêâàì íà òîâà ìÿñòî, îçàðåí îò èñòèíàòà. Íî, óâè, òâúðäå êúñíî è íàïðàçíî, óñåùàì óäàðèòå íà ñúðöåòî ñè ïîä äàíòåëèòå íà ÿêàòà: åòî çàùî ìè îòíå òðîìïåòà, òîçè àìóëåò, òàëèñìàí, êîñìè÷åí êëþ÷, êîéòî ìîæå äà çàïîâÿäâà íà äåìîíèòå. Êàêâî ëè êðîè â ñâîÿ Ñîëîìîíîâ äîì? Êúñíî å, êúñíî å, ïîâòàðÿì ñè. Âå÷å ìó å äàäåíà òâúðäå ãîëÿìà âëàñò.
.........................................................

Êàçâàò, ÷å Áåéêúí óìðÿë. Ñîàïåñ òâúðäè, ÷å òîâà íå å âÿðíî. Íèêîé íå å âèäÿë òðóïà ìó. Æèâåå ïîä ôàëøèâî èìå â äâîðà íà Õåñåíñêèÿ ëàíäãðàô. Âå÷å ïîñâåòåí â íàé-ãîëåìèòå ìèñòåðèè è ñëåäîâàòåëíî áåçñìúðòåí, ãîòîâ äà ïðîäúëæè ìðà÷íàòà ñè áèòêà çà òúðæåñòâîòî íà Ïëàíà. Îò ñâîå èìå è ïîä íåãîâî ðúêîâîäñòâî.
Ñëåä ïðåäïîëàãàåìàòà ìó ñìúðò â êèëèÿòà ìè ìå ïîñåòè Óèëÿì ñ ëèöåìåðíàòà ñè óñìèâ÷èöà, êîÿòî ðåøåòêàòà íå óñïÿâàøå äà ñêðèå. Çàïèòà ìå çàùî â ñòî è åäèíàäåñåòèÿ ñîíåò ñúì ïèñàë çà íÿêàêâî áîÿäèñâàíå. Öèòèðà ìè ñòèõà: To What it Works in, Like the Dyer's Hand [319]...
- Íèêîãà íå ñúì ïèñàë òåçè äóìè, îòãîâîðèõ ìó. È òîâà áåøå ñàìàòà èñòèíà... ßñíî, âìúêíàë ãè å Áåéêúí, ïðåäè äà èç÷åçíå, çà äà èçïðàòè íÿêàêúâ òàåí ñèãíàë êúì îíåçè, êîèòî ùå òðÿáâà äà ïðèþòÿâàò Ñåí-Æåðìåí îò äâîð íà äâîð êàòî ñïåöèàëèñò ïî áîèòå... Ìèñëÿ, ÷å â áúäåùå òîé ùå ñå îïèòà äà ñè ïðèñâîè òâîðáèòå íà Óèëÿì. Êàê âñè÷êî ñòàâà î÷åâèäíî, êîãàòî ãî ãëåäàø îò ìðàêà íà êèëèÿòà!
.........................................................

Where Art Thou, Muse, That Thou Forget's So Long? [320] ×óâñòâóâàì ñå óìîðåí, áîëåí. Óèëÿì ÷àêà îò ìåí íîâ ìàòåðèàë çà ãëóïàøêèòå ñè ïàëÿ÷îâùèíè íà ñöåíàòà íà "Ãëîáóñ".
Ñîàïåñ ïèøå. Íàäíè÷àì íàä ðàìîòî ìó. Äðàñêà íÿêàêâî íåðàçáèðàåìî ïîñëàíèå. Rivverrun, past Eve and Adam's... Ñêðèâà ëèñòà, ïîãëåæäà ìå, çàáåëÿçâà, ÷å ñúì ïîáëåäíÿë êàòî ïðèçðàê, ïðî÷èòà â î÷èòå ìè ñìúðòòà. Òèõî ìè ïðîøåïâà:
- Ïî÷èíè ñè. Íå áîé ñå. Ùå ïèøà âìåñòî òåá.
È èçïúëíÿâà îáåùàíèåòî ñè, ìàñêà íà ìàñêàòà. Àç áàâíî óãàñâàì. È òîé ìè îòíåìà è ïîñëåäíàòà ñâåòëèíà, òàçè íà ìðàêà.
_________________________________________________________



74

Ìàêàð äà å ñ äîáðà âîëÿ, íåãîâèÿò äóõ è ïðîðî÷åñòâàòà ìó èçãëåæäàò êàòî î÷åâèäíè çàáëóäè íà äåìîíà... Òå ñà â ñúñòîÿíèå äà èçìàìÿò ìíîãî çàïàëåíè ëè÷íîñòè è äà ïðè÷èíÿò ãîëÿìà âðåäà è ñêàíäàë íà Öúðêâàòà.
(Ìíåíèå çà Ãèéîì Ïîñòåë, èçïðàòåíî íà Èãíàöèé Ëîéîëà îò îòöèòå éåçóèòè Ñàëìåðîí, Ëîîñò è Óãîëåòî, 10 ìàé 1545 ã.)


Áåëáî íè ðàçêàçà ñ íåóòðàëåí òîí òîâà, êîåòî áåøå èçìèñëèë, áåç äà íè ÷åòå òåêñòà è äà ñïîìåíå çà ëè÷íèÿ åëåìåíò â íåãî. Äîðè íè âíóøè, ÷å Àáóëàôèÿ å íàïðàâèë ñàì êîìáèíàöèèòå. Çà òîâà, ÷å Áåéêúí áèë àâòîð íà Ðîçåíêðîéöåðñêèòå ìàíèôåñòè, âå÷å áÿõ ÷åë íÿêúäå. Íî ìè íàïðàâè âïå÷àòëåíèå äðóãî: ÷å Áåéêúí å áèë è âèêîíò Ñåéíò-Îëáàíñ.
Íåùî ìå ÷îâúðêàøå, íåùî, êîåòî áåøå ñâúðçàíî ñúñ ñòàðàòà ìè äèïëîìíà ðàáîòà. Öÿëàòà íîù ïðåêàðàõ â ðîâåíå èç êàðòîòåêàòà.
- Ãîñïîäà, òúðæåñòâåíî çàÿâèõ àç ïðåä ñâîèòå ñúìèøëåíèöè íà äðóãàòà ñóòðèí, íèå íå ìîæåì äà èçìèñëÿìå íîâè àíàëîãèè. Òå ñúùåñòâóâàò. Êîãàòî ïðåç 1164 ãîäèíà ñâåòè Áåðíàð ëàíñèðà èäåÿòà çà ñâèêâàíå íà Ñúáîðà â Òðîà, çà äà óçàêîíè Òàìïëèåðèòå, ìåæäó íàòîâàðåíèòå ñ îðãàíèçàöèÿòà íà ìåðîïðèÿòèåòî áèë è àáàò Ñåéíò-Îëáàíñ, êîéòî ìåæäó äðóãîòî íîñè èìåòî íà ïúðâèÿ àíãëèéñêè ìú÷åíèê, ðîäåí èìåííî âúâ Âåðóëàì è èçïîâÿäâàë èçâåñòíî âðåìå Áåéêúí. Ñåéíò-Îëáàíñ, êåëò è áåç ñúìíåíèå äðóèä, ïîñâåòåí êàòî ñâåòè Áåðíàð.
- Íå å äîñòàòú÷íî, îòáåëÿçà Áåëáî.
- Ïî÷àêàéòå. Òîçè âèêîíò Ñåéíò-Îëáàíñ áèë àáàò íà "Ñåí Ìàðòåí-äå-Øàí", ìàíàñòèðà, êúäåòî å ùÿë äà áúäå óñòðîåí Ìóçåÿò íà óìåíèÿòà è çàíàÿòèòå!
Òîçè ïúò Áåëáî ðåàãèðà:
- Íå ìîæå äà áúäå!
- Íå ñàìî, äîáàâèõ. Îñâåí òîâà èìàëè ñà íàìåðåíèå äà ñúçäàäàò Ìóçåÿ â ïàìåò íà Áåéêúí. Íà 23 áðþìåð îò ãîäèíà III-òà Êîíâåíòúò íàòîâàðâà ñâîÿ Êîìèòåò çà Îáùåñòâåíî Îáðàçîâàíèå äà îòïå÷àòà ïúëíèòå ñú÷èíåíèÿ íà Áåéêúí. È íà 18 âàíäåìèåð íà ñúùàòà ãîäèíà Êîíâåíòúò ãëàñóâà çàêîí çà ïîñòðîÿâàíåòî íà åäíà ñãðàäà çà óìåíèÿòà è çàíàÿòèòå, êîÿòî äà âúçïðîèçâåæäà èäåÿòà çà Ñîëîìîíîâèÿ äîì, îïèñàí îò Áåéêúí â "Íîâàòà Àòëàíòèäà" êàòî ìÿñòî, êúäåòî äà ñå ñúõðàíÿâàò âñè÷êè òåõíè÷åñêè èçîáðåòåíèÿ íà ÷îâå÷åñòâîòî.
- È êàêâî îò òîâà? - çàïèòà Äèîòàëåâè.
- Òîâà, ÷å òàì ñå íàìèðà Ìàõàëîòî, êàçà Áåëáî. È ïî ðåàêöèÿòà íà Äèîòàëåâè ðàçáðàõ, ÷å Áåëáî ãî å ïîñâåòèë ñàìî îò÷àñòè â ñâîèòå ðàçìèøëåíèÿ âúðõó Ìàõàëîòî íà Ôóêî.
- ×àêàéòå, ïî-ñïîêîéíî, êàçàõ. Ìàõàëîòî å áèëî èçìèñëåíî è îñúùåñòâåíî ïðåç ìèíàëèÿ âåê. Íåêà ãî îñòàâèì çàñåãà íàñòðàíè.
- Íàñòðàíè ëè? - çàïèòà Áåëáî. Íèêîãà ëè íå ñòå ðàçëèñòâàëè "Ìîíàäà íà òàéíîïèñà" îò Äæîí Äèé, òàëèñìàíà, êîéòî òðÿáâà äà êîíöåíòðèðà â ñåáå ñè öÿëîòî çíàíèå íà âñåëåíàòà? Íå âè ëè ïðèëè÷à íà Ìàõàëîòî?



Êëèøå ñ. 333 {Ëèïñâà, íÿêîé äà ãî ñêàíèðà è äà ìè ãî ïðàòè íà sfiction_bg@mail.com}


- Äîáðå, ñúãëàñèõ ñå, äà ïðèåìåì, ÷å ìîæå äà ñå óñòàíîâè âðúçêà ìåæäó äâàòà ôàêòà. Íî êàê ùå ìèíåì îò Ñåéíò-Îëáàíñ êúì Ìàõàëîòî?
Ðàçáðàõ êàê ñàìî ñëåä íÿêîëêî äíè.
- È òàêà, Ñåéíò-Îëáàíñ å àáàò íà "Ñåí Ìàðòåí-äå-Øàí", êîéòî ñå ïðåâðúùà â åäèí âèä ïðîòàìïëèåðñêè öåíòúð. Áåéêúí ÷ðåç ñâîÿ èçïîâåäíèê óñòàíîâÿâà òàåí êîíòàêò ñ äðóèäèòå, ïîñëåäîâàòåëè íà Ñåéíò-Îëáàíñ. Ñåãà ñëóøàéòå: äîêàòî Áåéêúí çàïî÷âà êàðèåðàòà ñè â Àíãëèÿ, âúâ Ôðàíöèÿ ïðèêëþ÷âà ñâîÿòà Ãèéîì Ïîñòåë.
(Äîëîâèõ åäâà çàáåëåæèìà ïðîìÿíà â èçðàæåíèåòî íà Áåëáî, ñïîìíèõ ñè çà ðàçãîâîðà ïî âðåìå íà èçëîæáàòà íà Ðèêàðäî. Ïîñòåë ìó íàïîìíÿøå çà òîçè, êîéòî ïî âñÿêà âåðîÿòíîñò ìó áå îòíåë Ëîðåíöà. Íî áåøå ñàìî çà ìèã.)
- Ïîñòåë ó÷è èâðèò, îïèòâà ñå äà äîêàæå, ÷å å îñíîâàòà íà âñè÷êè åçèöè, ïðåâåæäà "Çîàð" è "Áàõèð" [321], êîíòàêòóâà ñ êàáàëèñòè, ëàíñèðà åäèí ïðîåêò çà ñâåòîâåí ìèð, áëèçúê äî òîçè íà ãåðìàíñêèòå ðîçåíêðîéöåðñêè ãðóïè, ïðàâè óñèëèå äà óáåäè êðàëÿ íà Ôðàíöèÿ äà ñêëþ÷è ñúþç ñúñ ñóëòàíà, ïîñåùàâà Ãúðöèÿ, Ñèðèÿ, Ìàëà Àçèÿ, ó÷è àðàáñêè, ñ åäíà äóìà, âúçïðîèçâåæäà ìàðøðóòà íà Êðèñòèàí Ðîçåíêðîéö. È íå ñëó÷àéíî ñå ïîäïèñâà ïîä íÿêîè äîêóìåíòè ñ èìåòî Ðîçèñïåðãèóñ, òîçè, êîéòî ïðúñêà ðîñà. È Ãàñåíäè [322] â ñâîÿòà "Examen Philosophiae Fluddanae" [323] ïèøå, ÷å "Ðîçåíêðîéö" èäâà íå îò "ðîçà", à îò "ros", "ðîñà". Â åäèí îò ðúêîïèñèòå ñè ãîâîðè çà íÿêàêâà òàéíà, êîÿòî òðÿáâà äà ñå ñúõðàíÿâà äîòîãàâà, äîêàòî íàñòúïè ìîìåíòúò, è êàçâà: "Íå õâúðëÿéòå áèñåðà ñè ïðåä ñâèíèòå." [324] È çíàåòå ëè êúäå ñå ÿâÿâà òîçè öèòàò îò Åâàíãåëèåòî? Íà òèòóëíàòà ñòðàíèöà íà "Õèìè÷åñêàòà âåí÷àâêà...". Îòåö Ìàðèíî Ìàðñåí, êîãàòî èçîáëè÷àâà Ðîçåíêðîéöåðà Ôëúä, êàçâà, ÷å å îò ñúùîòî òåñòî êàòî îíçè atheus magnus [325] Ïîñòåë. Îò äðóãà ñòðàíà, èçãëåæäà, Äèé è Ïîñòåë ñà ñå ñðåùíàëè ïðåç 1550, ìàêàð äà íå ñà çíàåëè, à è íå ñà ìîãëè äà çíàÿò îùå òðèäåñåò ãîäèíè, ÷å òå äâàìàòà ñà âåëèêèòå ìàãèñòðè íà Ïëàíà, îïðåäåëåíè äà ñå ñðåùíàò ïðåç 1584 ãîäèíà. Åòî, Ïîñòåë çàÿâÿâà, ÷óéòå, ÷óéòå, ÷å áèäåéêè ïðÿê ïîòîìúê íà íàé-ãîëåìèÿ ñèí íà Íîé è òúé êàòî Íîé å áàùàòà íà êåëòñêèÿ ðîä è ñëåäîâàòåëíî íà äðóèäñêàòà öèâèëèçàöèÿ, êðàëÿò íà Ôðàíöèÿ áèë åäèíñòâåíèÿò çàêîíåí ïðåòåíäåíò çà òèòëàòà Öàð íà Ñâåòà. Òî÷íî òàêà, Öàð íà Ñâåòà â Àãàðòà, íî ãî êàçâà òðè âåêà ïî-ðàíî. Äà îñòàâèì íàñòðàíà òîâà, ÷å ñå áèë âëþáèë â íÿêàêâà ñòàðèöà, Éîàíà, è ÿ îáÿâèë çà áîæåñòâåíàòà Ñîôèÿ, ïî âñè÷êî ëè÷è, ÷å íà òîçè ÷îâåê íåùî ìó å õëîïàëî â ãëàâàòà. Òðÿáâà äà çíàåì, ÷å å èìàë ìîãúùè âðàãîâå. Íàðè÷àëè ãî êó÷å, ïðåçðÿíî ÷óäîâèùå, îòõîäíà äóïêà çà âñè÷êè åðåñè, êàçâàëè, ÷å áèë îáëàäàí îò öÿë ëåãèîí äåìîíè. È âñå ïàê, âúïðåêè ñêàíäàëà ñ Éîàíà, Èíêâèçèöèÿòà íå ãî ñìÿòàëà çà åðåòèê, ïî-ñêîðî çà "amens" [326], èëè êàçàíî ïî-ïðîñòî, çà îòêà÷åí. Òîåñò íå å ïðåïîðú÷èòåëíî äà ñå óíèùîæè åäèí ÷îâåê, êîãàòî ñå çíàå, ÷å òîé å ãîâîðèòåë íà íÿêàêâà òâúðäå ìîãúùà ãðóïà õîðà. Îáðúùàì âíèìàíèå íà Äèîòàëåâè, ÷å Ïîñòåë å ïúòóâàë è íà Èçòîê è ÷å å ñúâðåìåííèê íà Èñààê Ëóðèÿ, ïðàâåòå ñè êàêâèòî èñêàòå èçâîäè. Äîáðå, ïðåç 1564-òà (ãîäèíàòà, â êîÿòî Äèé ïèøå "Ìîíàäà íà òàéíîïèñà") Ïîñòåë ñå îòêàçâà îò ñâîÿòà åðåñ è ñå îòòåãëÿ... Ïîçíàéòå êúäå. Â ìàíàñòèðà "Ñåí Ìàðòåí-äå-Øàí"! Êàêâî ÷àêà? Åñòåñòâåíî, ÷àêà 1584-òà ãîäèíà.
- Åñòåñòâåíî, ñúãëàñè ñå Äèîòàëåâè.
Ïðîäúëæèõ:
- Äàâàìå ëè ñè ñìåòêà? Ïîñòåë å âåëèê ìàãèñòúð íà ôðåíñêîòî ÿäðî, êîéòî î÷àêâà êîíòàêòà ñ àíãëèéñêàòà ãðóïà. Íî óìèðà ïðåç 1581-à, òðè ãîäèíè ïðåäè ñðåùàòà. Èçâîäè: ïúðâî, èíöèäåíòúò îò 1584-à ñå ñëó÷âà, çàùîòî â òîçè ìîìåíò ëèïñâà ãîëåìèÿò óì íà Ïîñòåë, êîéòî áè áèë â ñúñòîÿíèå äà ðàçáåðå îáúðêâàíåòî ñ êàëåíäàðèòå; âòîðî, "Ñåí Ìàðòåí" å áèë ìÿñòîòî, êúäåòî Òàìïëèåðèòå âèíàãè ñà ñè áèëè ó äîìà è êúäåòî ñå ïðèòàÿâàëè â î÷àêâàíå íà ÷îâåêà, íàòîâàðåí ñ óñòàíîâÿâàíåòî íà òðåòèÿ êîíòàêò. "Ñåí Ìàðòåí" å áèë Óáåæèùåòî!
- Âñè÷êî ñè èäâà íà ìÿñòîòî.
- Ñåãà âíèìàâàéòå. Ïî âðåìåòî íà ïðîïóñíàòàòà ñðåùà Áåéêúí å åäâà íà äâàäåñåò ãîäèíè. Íî ïðåç 1621-âà ñòàâà âèêîíò Äüî Ñåéíò-Îëáàíñ. Êàêâî îòêðèâà â íàñëåäñòâåíèòå äîêóìåíòè? Çàãàäêà. Åäíî ñå çíàå: ÷å òî÷íî òàçè ãîäèíà íÿêîé ãî îáâèíÿâà â êîðóïöèÿ, òúé ÷å ãî àðåñòóâàò è èçâåñòíî âðåìå ãî äúðæàò â çàòâîðà. Áåéêúí å îòêðèë íåùî, êîåòî å âñÿâàëî ñòðàõ. Ó êîãî? Íî å ñèãóðíî, ÷å ïî òîâà âðåìå èìåííî Áåéêúí å ðàçáðàë, ÷å "Ñåí Ìàðòåí" ñå äúðæè ïîä êîíòðîë, è å çàìèñëèë èäåÿòà äà îñúùåñòâè òàì ñâîÿ Ñîëîìîíîâ äîì, ëàáîðàòîðèÿòà, â êîÿòî ïî åêñïåðèìåíòàëåí ïúò áè ìîãëî äà ñå ñòèãíå äî òàéíàòà.
- Íî êàêâî å òîâà, êîåòî áè íè ïîìîãíàëî äà ñâúðæåì íàñëåäíèöèòå íà Áåéêúí ñ ðåâîëþöèîííèòå ãðóïè îò êðàÿ íà îñåìíàäåñåòè âåê? - çàïèòà Äèîòàëåâè.
- Íå ìîæå ëè äà å ìàñîíñòâîòî? - ïðåäëîæè Áåëáî.
- Ïðåêðàñíà èäåÿ. Âñúùíîñò Àëèå âå÷å ÿ ïîäñêàçà îíàçè âå÷åð â çàìúêà.
- Òðÿáâà äà ïîäðåäèì ñúáèòèÿòà. Êàêâî òî÷íî å ñòàíàëî â òåçè ñðåäè?


75

Íà âå÷íèÿ ñúí... íÿìà äà óáÿãíàò ñàìî òåçè, êîèòî îùå ïðèæèâå ñà óñïåëè äà íàñî÷àò ñúçíàíèåòî ñè êúì ïî-âèñøåòî ðàâíèùå. Ïîñâåòåíèòå, Ïðèâúðæåíèöèòå, ñå íàìèðàò íà ãðàíèöàòà íà òîçè æèâîò. Ñúîáðàçíî ñïîìåíà, àíàìíåçèñà, ñïîðåä èçðàçà íà Ïëóòàðõ òå ñòàâàò ñâîáîäíè, äâèæàò ñå áåç âåðèãè, óâåí÷àíè, òå ÷åñòâóâàò "òàéíñòâàòà" è âèæäàò êàê íà çåìÿòà òúëïàòà íà òåçè, êîèòî íå ñà ïîñâåòåíè è íå ñà "÷èñòè", ñå ñïúâà è çàòúâà â òèíÿòà è ìðàêà.
(Þëèóñ Åâîëà, "Õåðìåòè÷íàòà òðàäèöèÿ", Ðèì, "Åäèöèîíè Ìåäèòåðàíåå", 1971, ñ. 111)


Äîñòà ñàìîíàäåÿíî çàÿâèõ, ÷å ùå íàïðàâÿ áúðçà è òî÷íà ñïðàâêà. Îçîâàõ ñå ñðåä êóïèùà êíèãè, êîèòî ñúäúðæàõà èñòîðè÷åñêè èçñëåäâàíèÿ, íî è õåðìåòè÷åñêè ôàíòàñìàãîðèè, è äîñòà ñå èçïîòèõ, äîêàòî îòäåëÿ äîñòîâåðíèòå ñâåäåíèÿ îò âúîáðàæàåìèòå. Ðàáîòèõ êàòî ìàøèíà öÿëà ñåäìèöà è íàêðàÿ ðåøèõ äà ñúñòàâÿ åäèí ñïèñúê, ïî÷òè íåðàçáèðàåì, íà ñåêòè, ëîæè, îáùåñòâà. Äîêàòî ðàáîòèõ íàä íåãî îáà÷å, òðÿáâà äà ñè ïðèçíàÿ, îò âðåìå íà âðåìå ïîòðúïâàõ, êîãàòî ñðåùàõ èçâåñòíè èìåíà, êîèòî íå î÷àêâàõ äà îòêðèÿ â ïîäîáíà êîìïàíèÿ, êàêòî è êîãàòî óñòàíîâÿâàõ õðîíîëîãè÷íè ñúâïàäåíèÿ, êîèòî ìè ñå ñòðóâàøå ëþáîïèòíî äà îòáåëåæà. Ïîêàçàõ ïîëó÷åíèÿ ðåçóëòàò íà ìîèòå ñúó÷àñòíèöè.

1645 - Ëîíäîí: Àøìîë îñíîâàâà Íåâèäèìàòà îáùíîñò, ðîçåíêðîéöåðñêà ïî äóõ.
1662 - Îò Íåâèäèìàòà îáùíîñò ñå ðàæäà Êðàëñêîòî îáùåñòâî, à êàêòî å èçâåñòíî, îò Êðàëñêîòî îáùåñòâî ñå ñúçäàâà ìàñîíñòâîòî.
1666 - Ïàðèæ: Àêàäåìèÿ íà íàóêèòå.
1707 - Ðàæäà ñå Êëîä-Ëóè äüî Ñåí-Æåðìåí, àêî íàèñòèíà ñå å ðîäèë.
1717 - Ñúçäàâà ñå ëîíäîíñêàòà Âåëèêà Ëîæà.
1721 - Àíäåðñúí ñúñòàâÿ Êîíñòèòóöèÿòà íà àíãëèéñêîòî ìàñîíñòâî. Ïîñâåòåí â Ëîíäîí, Ïåòúð Âåëèêè îñíîâàâà ëîæà â Ðóñèÿ.
1730 - Ìîíòåñêüî, îòèøúë çà êðàòêî â Ëîíäîí, å ïîñâåòåí.
1737 - Ðàìçåé îáÿâÿâà òàìïëèåðñêèÿ ïðîèçõîä íà ìàñîíñòâîòî. Ñúçäàâà ñå Øîòëàíäñêèÿò ðèòóàë, îòòîãàâà â îñòðà áîðáà ñ Âåëèêàòà Ëîæà îò Ëîíäîí.
1738 - Ïîñâåòåí å Ôðèäðèõ, ïî òîâà âðåìå ïðèíö-íàñëåäíèê íà Ïðóñèÿ. Òîé ùå áúäå çàêðèëíèêúò íà åíöèêëîïåäèñòèòå.
1740 - Ïðåç òåçè ãîäèíè âúâ Ôðàíöèÿ ñå ñúçäàâàò ðàçëè÷íè ëîæè: Âåðíè Øîòëàíäöè îò Òóëóçà, Âúðõîâåí Âèñø Ñúâåò, Øîòëàíäñêà Ëîæà-Ìàéêà íà Ãîëåìèÿ Ôðåíñêè Ãëîáóñ, Îáùíîñò íà Âèñøèòå Ïðèíöîâå íà Êðàëñêàòà òàéíà îò Áîðäî, Äâîð íà Âúðõîâíèòå Ìàãèñòðè íà Õðàìà îò Êàðêàñîí, Ôèëàäåëôèéöè îò Íàðáîí, Ðîçåíêðîéöåðñêè êàïèòåë îò Ìîíïåëèå, Âúðõîâíè Èçáðàíèöè íà Èñòèíàòà...
1743 - Ïúðâà ïîÿâà â îáùåñòâîòî íà ãðàô Ñåí-Æåðìåí. Â Ëèîí å îáÿâåíà ïúðâàòà ñòåïåí Êàâàëåð Êàäîø, êîéòî òðÿáâà äà îòìúñòè çà Òàìïëèåðèòå.
1753 - Âèëåðìîç îñíîâàâà ëîæàòà íà Ñúâúðøåíîòî ïðèÿòåëñòâî.
1755 - Ìàðòèíåñ äå Ïàñêóàëè îñíîâàâà Õðàìà íà Èçáðàíèöèòå Êîåí (íî ìîæå áè ãî ñúçäàâà ïðåç 1760).
1756 - Áàðîí ôîí Õóíä îñíîâàâà îðäåíà íà Ñòðîãàòà Îõðàíà íà Õðàìà. Íÿêîè òâúðäÿò, ÷å ïîäáóäèòåëÿò áèë Ôðèäðèõ II. Çà ïúðâè ïúò ñå çàãîâàðÿ çà Íåïîçíàòèòå Óïðàâíèöè. Íÿêîè íàìåêâàò, ÷å Íåïîçíàòèòå Óïðàâíèöè ñà Ôðèäðèõ è Âîëòåð.
1758 - Ñåí-Æåðìåí ïðèñòèãà â Ïàðèæ è ïðåäëàãà óñëóãèòå ñè íà êðàëÿ êàòî õèìèê åêñïåðò ïî áàãðèëàòà. Ïîñåùàâà Ìàäàì Äüî Ïîìïàäóð.
1759 - Îáðàçóâà ñå íÿêàêúâ Ñúâåò íà Èçòî÷íèòå è Çàïàäíèòå Èìïåðàòîðè, êîéòî òðè ãîäèíè ïî-êúñíî ùå èçðàáîòè Êîíñòèòóöèÿ è Ïðàâèëíèê íà Áîðäî, îò êîèòî ùå ñå ðîäè Øîòëàíäñêèÿò Äðåâåí è Âñåïðèåò Ðèòóàë (êîéòî îáà÷å ñå ïîÿâÿâà îôèöèàëíî åäâà ïðåç 1801). Õàðàêòåðíî çà Øîòëàíäñêèÿ ðèòóàë ùå áúäå óìíîæàâàíåòî íà âèñøèòå ñòåïåíè äî òðèäåñåò è òðè.
1760 - Ñåí-Æåðìåí å èçïðàòåí ñ íåÿñíà äèïëîìàòè÷åñêà ìèñèÿ â Õîëàíäèÿ. Ïðèíóäåí å äà áÿãà, àðåñòóâàí å â Ëîíäîí, ïîñëå îñâîáîäåí. Äîì Ïåðíåòè îñíîâàâà îðäåíà íà Îçàðåíèòå îò Àâèíüîí. Ìàðòèíåñ äå Ïàñêóàëè îñíîâàâà áðàòñòâîòî íà Ìàñîíñêèòå Ðèöàðè Èçáðàíèöè íà Âñåëåíàòà.
1762 - Ñåí-Æåðìåí â Ðóñèÿ.
1763 - Êàçàíîâà ñå ñðåùà ñúñ Ñåí-Æåðìåí â Áåëãèÿ: ïîäâèçàâà ñå ïîä èìåòî Äüî Ñþðìîí è ïðåâðúùà åäíà ìîíåòà â çëàòî.
Âèëåðìîç îñíîâàâà Âúðõîâíèÿ Êàïèòåë íà Ðèöàðèòå íà ×åðíèÿ Îðåë Ðîçåíêðîéö.
1768 - Âèëåðìîç ïîñòúïâà â Èçáðàíèöèòå Êîåí íà Ïàñêóàëè. Â Éåðóñàëèì ñå ïå÷àòà àïîêðèôúò "Íàé-òàéíèòå ìèñòåðèè íà âèñøèòå ñòåïåíè íà ðàçáóëåíîòî ìàñîíñòâî, èëè Èñòèíñêèòå Ðîçåíêðîéöåðè": â íåãî ñå êàçâà, ÷å ëîæàòà íà Ðîçåíêðîéöåðèòå ñå íàìèðà íà ïëàíèíàòà Õåðåäîí [327], íà øåñòäåñåò ìèëè îò Åäèíáóðã. Ïàñêóàëè ñå ñðåùà ñ Ëóè-Êëîä äüî Ñåí-Ìàðòåí, êîéòî ùå ñå ïðî÷óå êàòî Íåïîçíàòèÿ Ôèëîñîô. Äîì Ïåðíåòè ïîåìà ñëóæáàòà íà áèáëèîòåêàð ïðè êðàëÿ íà Ïðóñèÿ.
1771 - Õåðöîã äüî Øàðòð, ïðî÷óë ñå ïî-êúñíî êàòî Ôèëèï Åãàëèòå, ñòàâà âåëèê ìàãèñòúð íà Âåëèêèÿ Èçòîê, ïî-êúñíî Âåëèê Èçòîê íà Ôðàíöèÿ, è ñå ìú÷è äà îáåäèíè âñè÷êè ëîæè. Ñúïðîòèâà îò ñòðàíà íà ëîæèòå íà Øîòëàíäñêèÿ ðèòóàë.
1772 - Ñåí-Ìàðòåí ñå îòòåãëÿ, çà äà ñòàíå Íåïîçíàòèÿ Ôèëîñîô, è åäèí ïðàòåíèê íà Ñòðîãàòà Îõðàíà íà Õðàìà îòèâà äà ïðåãîâàðÿ ñ Âèëåðìîç. Ðåçóëòàòúò å åäíà Øîòëàíäñêà Äèðåêòîðèÿ íà Ïðîâèíöèÿ Îâåðí. Îò Äèðåêòîðèÿòà íà Îâåðí ùå ñå ðîäè Óòâúðäåíèÿò Øîòëàíäñêè Ðèòóàë.
1774 - Ñåí-Æåðìåí, ïîä èìåòî ãðàô Óåëäúí, ïðåäñòàâÿ õèìè÷åñêè ïðîåêòè íà Ôðèäðèõ II.
Ñúçäàâà ñå Îáùåñòâîòî íà Ôèëàòåòèòå, êîåòî ñå ñòðåìè äà îáåäèíè âñè÷êè õåðìåòèöè.
Ëîæà íà Äåâåòòå Ñåñòðè: êúì íåÿ ñå ïðèñúåäèíÿâàò Ãèéîòåí è Êàáàíèñ, Âîëòåð è Ôðàíêëèí. Âàéñõàóïò îñíîâàâà Îçàðåíèòå îò Áàâàðèÿ. Ñïîðåä äðóãè òàçè ëîæà å îñíîâàíà îò íÿêàêúâ äàòñêè òúðãîâåö, Êüîìëåð, êîéòî ñå âðúùàë îò Åãèïåò è âñúùíîñò áèë òàéíñòâåíèÿò Àëòîòàñ, ó÷èòåë íà Êàëèîñòðî.
1778 - Ñåí-Æåðìåí ñå ñðåùà ñ Äîì Ïåðíåòè â Áåðëèí. Âèëåðìîç îñíîâàâà Îðäåíà íà äîáðîäåòåëíèòå ðèöàðè îò Ñâåùåíèÿ Ãðàä. Ñòðîãàòà Îõðàíà íà Õðàìà ñå ñïîðàçóìÿâà ñ Âåëèêèÿ Èçòîê çà ïðèåìàíåòî íà Óòâúðäåíèÿ Øîòëàíäñêè Ðèòóàë.
1782 - Ãîëÿì ñúáîð íà âñè÷êè òàéíè ëîæè âúâ Âèëõåëìñáàä.
1783 - Ìàðêèç Òîìå îñíîâàâà Ñâåäåíáîðãñêèÿ Ðèòóàë.
1784 - Ñåí-Æåðìåí ïî âñÿêà âåðîÿòíîñò óìðÿë, äîêàòî áèë íà ñëóæáà íà ëàíäãðàôà íà Õåñå è îðãàíèçèðàë ïðîèçâîäñòâî íà áîè.
1785 - Êàëèîñòðî îñíîâàâà Ðèòóàëà íà Ìåìôèñ, êîéòî ïî-êúñíî ùå ñòàíå Äðåâåí è Ïðèìèòèâåí Ðèòóàë íà Ìåìôèñ-Ìèçðàèì è ùå óâåëè÷è áðîÿ íà âèñøèòå ñòåïåíè äî äåâåòäåñåò.
Ïîäêëàæäàí îò Êàëèîñòðî, èçáóõâà ñêàíäàëúò çà êîëèåòî íà êðàëèöàòà. Äþìà ãî îïèñâà êàòî ìàñîíñêè çàãîâîð çà äèñêðåäèòèðàíå íà ìîíàðõèÿòà.
Ðàçïóñíàò å îðäåíúò íà Îçàðåíèòå îò Áàâàðèÿ, çàïîäîçðÿí â ðåâîëþöèîííè çàìèñëè.
1786 - Ìèðàáî å ïîñâåòåí ïðè Îçàðåíèòå îò Áàâàðèÿ â Áåðëèí. Â Ëîíäîí ñå ïîÿâÿâà ðîçåíêðîéöåðñêè ìàíèôåñò, ïðèïèñâàí íà Êàëèîñòðî. Ìèðàáî ïèøå ïèñìà íà Êàëèîñòðî è íà Ëàâàòåð.
1787 - Âúâ Ôðàíöèÿ ñúùåñòâóâàò áëèçî ñåäåìñòîòèí ëîæè. Ïóáëèêóâàí å "Nachtrag" [328] íà Âàéñõàóïò, îïèñâàù ñòðóêòóðàòà íà åäíà òàéíà îðãàíèçàöèÿ, â êîÿòî âñåêè íîâîïîñòúïèë ïîçíàâà ñàìî ïðåêèÿ âèñøåñòîÿù.
1789 - Èçáóõâà Ôðåíñêàòà ðåâîëþöèÿ. Êðèçà âúâ ôðåíñêèòå ëîæè.
1794 - Íà 8 âàíäåìèåð ÷ëåíúò íà ïàðëàìåíòà Ãðåãîàð ïðåäñòàâÿ íà Êîíâåíòà ïðîåêò çà Ìóçåé íà Óìåíèÿòà è Çàíàÿòèòå. Òðÿáâà äà áúäå èçãðàäåí â àáàòñòâî "Ñåí Ìàðòåí-äå-Øàí" äî 1799 ã. îò ñúâåòà íà Ïåòñòîòèíòå.
Õåðöîã Áðàóíøâàéã ïðèêàíâà ëîæèòå äà ñå ðàçïóñíàò, çàùîòî íÿêàêâà îòðîâíà è ïîäðèâíà ñåêòà âå÷å ãè å ïîêâàðèëà âñè÷êèòå.
1798 - Êàëèîñòðî å àðåñòóâàí â Ðèì.
1801 - Â ×àðëñòúí å îáÿâåíî îôèöèàëíîòî ñúçäàâàíå íà åäèí Øîòëàíäñêè Äðåâåí è Âñåïðèåò Ðèòóàë ñ 33 ñòåïåíè.
1824 - Ïîñëàíèå îò Âèåíñêèÿ äâîð äî ôðåíñêîòî ïðàâèòåëñòâî: èçîáëè÷àâàò ñå òàéíè ñäðóæåíèÿ êàòî Àáñîëþòíèòå, Íåçàâèñèìèòå, Âèñøàòà Êàðáîíàðñêà Âåíäèòà.
1835 - Êàáàëèñòúò Àéòèíãåð òâúðäè, ÷å å ñðåùíàë Ñåí-Æåðìåí â Ïàðèæ.
1846 - Âèåíñêèÿò ïèñàòåë Ôðàíö Ãðàôåð ïóáëèêóâà ïðåðàçêàç íà ñðåùàòà ìåæäó íåãîâèÿ áðàò è Ñåí-Æåðìåí, ñúñòîÿëà ñå íÿêúäå ìåæäó 1788 è 1790 ã. Ñåí-Æåðìåí ïðèåë ïîñåòèòåëÿ, äîêàòî ðàçëèñòâàë êíèãà íà Ïàðàöåëç.
1864 - Áàêóíèí îñíîâàâà Ñîöèàëäåìîêðàòè÷åñêèÿ ñúþç, âäúõíîâåí ñïîðåä íÿêîè îò áàâàðñêèòå Îçàðåíè.
1865 - Îñíîâàâà ñå Ðîçåíêðîéöåðñêî àíãëèéñêî îáùåñòâî (ñïîðåä íÿêîè èçòî÷íèöè, ìåæäó 1860 è 1867 ã.). Â íåãî ñå âêëþ÷âà Áúëóúð-Ëèòúí, àâòîð íà ðîçåíêðîéöåðñêèÿ ðîìàí "Çàíîíè".
1875 - Åëåíà Ïåòðîâíà Áëàâàòñêà îñíîâàâà Òåîñîôñêîòî äðóæåñòâî. Èçëèçà "Ðàçáóëåíàòà Èçèäà". Áàðîí Ñïåäàëèåðè ñå îáÿâÿâà çà ÷ëåí íà Âåëèêàòà Ëîæà íà Ñàìîòíèòå Áðàòÿ îò Ïëàíèíàòà, Îçàðåí áðàò íà Äðåâíèÿ è Âúçñòàíîâåí îðäåí íà Ìàíèõåéöèòå è Âèñø Îçàðåí íà Ìàðòèíèñòèòå.
1877 - Ìàäàì Áëàâàòñêà ãîâîðè çà òåîñîôñêàòà ðîëÿ íà Ñåí-Æåðìåí. Ìåæäó íåãîâèòå ïðåâúïëúùåíèÿ áèëè Ðîäæúð è Ôðàíñèñ Áåéêúí, Ðîçåíêðîéö, Ïðîêîë, Ñåéíò-Îëáàíñ.
Âåëèêèÿò Èçòîê íà Ôðàíöèÿ ñå îòðè÷à îò ïîçîâàâàíåòî íà Âåëèêèÿ Àðõèòåêò íà Âñåëåíàòà è çàñòàâà çàä ïúëíàòà ñâîáîäà íà ñúâåñòòà. Ñêúñâà âðúçêèòå ñè ñ Âåëèêàòà àíãëèéñêà Ëîæà è ñòàâà áåçêîìïðîìèñíî ëàè÷åñêà è ðàäèêàëíà îðãàíèçàöèÿ.
1879 - Îñíîâàâàíå íà Ðîçåíêðîéöåðñêîòî îáùåñòâî â ÑÀÙ.
1880 - Çàïî÷âà äåéíîñòòà íà Ñåíò-Èâ ä'Àëâåéäðå. Ëåîïîëä Åíãëåð ðåîðãàíèçèðà Îçàðåíèòå îò Áàâàðèÿ.
1884 - Ëúâ ÕIII îñúæäà ìàñîíñòâîòî ñ åíöèêëèêàòà "Humanum Genus" [329]. Êàòîëèöèòå ñå îòðè÷àò, ðàöèîíàëèñòèòå ñà îùå ïî-ñúáëàçíåíè.
1888 - Ñòàíèñëàñ äå Ãóàéòà îñíîâàâà Êàáàëèñòè÷íèÿ îðäåí íà Ðîçàòà è Êðúñòà.
Â Àíãëèÿ ñå ñúçäàâà Õåðìåòè÷íèÿò Îðäåí íà Çëàòíàòà Äîëèíà. Åäèíàäåñåò ñòåïåíè, îò íîâîïîêðúñòåíèÿ äî âúðõîâíèÿ. Ìàãèñòúð å ÌàêÃðåãúð Ìàäúðñ. Ñåñòðà ìó ñå îìúæâà çà Áåðãñîí.
1890 - Æîçåôåí Ïåëàäàí èçîñòàâÿ Ãóàéòà è îñíîâàâà Êàòîëè÷åñêèÿ Ðîçà+Êðúñò íà Õðàìà è íà ñâåùåíèÿ Ãðààë, îáÿâÿâàéêè ñå çà Ñàð Ìåðîäàê. Ñúïåðíè÷åñòâîòî ìåæäó Ðîçåíêðîéöåðèòå íà Ãóàéòà è òåçè íà Ïåëàäàí ùå ñå íàðå÷å âîéíàòà íà äâåòå ðîçè.
1898 - Àëèñòúð Êðîóëè å ïîñâåòåí îò Çëàòíàòà Äîëèíà. Ùå îñíîâå Îðäåíà íà Òåëåìàõ çà ñâîÿ ñìåòêà.
1907 - Îò Çëàòíàòà Äîëèíà ñå ðàæäà Óòðèííà Çâåçäà, â êîÿòî ñå âêëþ÷âà Éåéòñ.
1909 - Â Àìåðèêà Ñïåíñúð Ëóèñ "âúçêðåñÿâà" Äðåâíèÿ Ìèñòè÷åí Ðîçåíêðîéöåðñêè Îðäåí è ïðåç 1916 ã. â åäèí õîòåë óñïåøíî èçâúðøâà ïðåâðúùàíåòî íà êúñ öèíê â çëàòî.
Ìàêñ Õàéäúë îñíîâàâà Ðîçåíêðîéöåðñêî Ïðèÿòåëñòâî. Ñ íåòî÷íî óñòàíîâåíà äàòà å ñúçäàâàíåòî íà Ðîçåíêðîéöåðñêà Ëåêòîðèÿ, Ñòàðèòå Áðàòÿ íà Ðîçåíêðîéöåðèòå, Õåðìåòè÷åñêîòî Áðàòñòâî, Õðàìúò íà Ðîçåíêðîéöåðèòå.
1912 - Àíè Áåçàí, ïîñëåäîâàòåëêà íà Áëàâàòñêà, îñíîâàâà â Ëîíäîí Îðäåíà íà Ðîçåíêðîéöåðîâèÿ Õðàì.
1918 - Â Ãåðìàíèÿ ñå ðàæäà îáùåñòâîòî Òóëå.
1936 - Âúâ Ôðàíöèÿ å îñíîâàí Âåëèêèÿò Ïðèîðàò íà Ãàëèèòå. Â ñïèñàíèå "Ïîëÿðíî áðàòñòâî" Åíðèêî Êîíòàðäè-Ðîäèî ãîâîðè çà ïîñåùåíèåòî ñè ïðè ãðàô Ñåí-Æåðìåí.

- Êàêâî îçíà÷àâà âñè÷êî òîâà? - çàïèòà Äèîòàëåâè.
- Íå ïèòàéòå ìåí. Íàëè èñêàõòå äàííè? Åòî âè ãè. Äðóãî íå çíàì.
- Ùå òðÿáâà äà ñå îáúðíåì êúì Àëèå. Ïðåäïîëàãàì, ÷å è òîé íå ïîçíàâà âñè÷êè òåçè îðãàíèçàöèè.
- Àìè! Òîâà ìó å õëÿáúò! Íî ìîæåì äà ãî èçïèòàìå. Äà äîáàâèì íÿêîÿ íåñúùåñòâóâàùà ñåêòà. Ñúçäàäåíà íàñêîðî.
Èçâåäíúæ ñè ñïîìíèõ ñòðàííèÿ âúïðîñ, êîéòî ìè çàäàäå Äå Àíäæåëèñ - äàëè ñúì ÷óâàë çà Òðåñ. È êàçàõ:
- Òðåñ.
- Òîâà ïúê êàêâî å? - çàïèòà Áåëáî.
- Àêî ñà èíèöèàëè, òðÿáâà äà èìà è îáÿñíåíèå, êàçà Äèîòàëåâè, èíàê ìîèòå ðàâèíè íÿìàøå äà ìîãàò äà ñå çàíèìàâàò ñ Íîòàðèêîíà. ×àêàéòå... Templi Resurgentes Equites Synarchici [330]. Îäîáðÿâàòå ëè ãî?
Èìåòî íè äîïàäíà è ãî âêëþ÷èõìå â êðàÿ íà ñïèñúêà.
- Ïðè òîëêîâà ìíîãî ëîæè è îðäåíè íå å ëåñíî äà ñå èçìèñëÿò íîâè, ôèëîñîôñòâóâàøå äîâîëåí îò ñåáå ñè Äèîòàëåâè.


76

È àêî å íåîáõîäèìî äà ñå îïðåäåëè ñ ïðîñòè äóìè ñúùíîñòòà íà ôðåíñêîòî ìàñîíñòâî îò ÕVIII âåê, åäíà-åäèíñòâåíà áè áèëà ïîäõîäÿùà: äèëåòàíòñòâî.
(Ðüîíå Ëüî Ôîðåñòèå, "Òàìïëèåðñêîòî è Îêóëòíî Ôðàíê-Ìàñîíñòâî", "Îáèå", 1970, 2)


Íà ñëåäâàùàòà âå÷åð ïîêàíèõìå Àëèå äà äîéäå ñ íàñ â "Ïèëàä". Òúé êàòî íîâèòå ïîñòîÿííè ïîñåòèòåëè íà áàðà ñå áÿõà âúðíàëè êúì ñàêîòî è âðúçêàòà, ïðèñúñòâèåòî íà íàøèÿ ãîñòåíèí ñ íåãîâèÿ òúìíîñèí ðàèðàí êîñòþì, ñíåæíîáÿëà ðèçà è çëàòíà èãëà íà âðúçêàòà íàïðàâèõà âïå÷àòëåíèå. Çà ùàñòèå, â øåñò ÷àñà âå÷åðòà "Ïèëàä" áåøå äîñòà ïðàçåí.
Àëèå ñìóòè Ïèëàä, êàòî ñè ïîðú÷à êîíÿê îò ïðî÷óòà ìàðêà. Èìàøå, ðàçáèðà ñå, íî óêðàñÿâàøå ðàôòîâåòå íàä òåçãÿõà, íåíà÷åíàò ìîæå áè îò ãîäèíè.
Àëèå ãîâîðåøå, íàáëþäàâàéêè òå÷íîñòòà ñðåùó ñâåòëèíàòà, à ñëåä òîâà çàòîïëÿéêè ÿ ñ äëàíè, ïðè êîåòî èçâàæäàøå íà ïîêàç çëàòíè êîï÷åòà çà ðúêàâåëè â åãèïåòñêè ñòèë.
Ïîêàçàõìå ìó ñïèñúêà, êàòî ìó îáÿñíèõìå, ÷å ñìå âçåëè äàííèòå îò ðúêîïèñèòå íà äèàáîëèñòèòå.
- Íÿìà ñúìíåíèå, ÷å Òàìïëèåðèòå ñà ñâúðçàíè ñ äðåâíèòå ëîæè íà ìàéñòîðèòå çèäàðè, ôîðìèðàíè ïî âðåìå íà ñòðîåæà íà Ñîëîìîíîâèÿ õðàì. Êàêòî íÿìà ñúìíåíèå, ÷å îòòîãàâà òåçè îáùåñòâà âåëè÷àÿò ïîäâèãà íà àðõèòåêòà íà Õðàìà, Õèðàì, ñòàíàë æåðòâà íà çàãàäú÷íî óáèéñòâî, è ïðèçîâàâàò òîé äà áúäå îòìúñòåí. Ñëåä êàòî çàïî÷âà ïðåñëåäâàíåòî, ìíîçèíà ðèöàðè îò Õðàìà âåðîÿòíî íàèñòèíà ñà ñå âëåëè â òåçè áðàòñòâà íà çàíàÿò÷èè, ñëèâàéêè ìèòà çà îòìúùåíèåòî íà Õèðàì ñ ìèòà çà îòìúùåíèåòî íà Æàê äüî Ìîëå. Ïðåç îñåìíàäåñåòè âåê â Ëîíäîí îùå äåéñòâóâàò ëîæè íà èñòèíñêè çèäàðè, òàêà íàðå÷åíèòå "îïåðàòèâíè ëîæè", íî ïîñòåïåííî íÿêîè ñêó÷àåùè àðèñòîêðàòè, ïðè òîâà ìíîãîóâàæàâàíè, ïðèâëå÷åíè îò òåõíèòå òðàäèöèîííè ðèòóàëè, ìàñîâî ïîæåëàâàò äà ñå âêëþ÷àò â òÿõ. Ïî òîçè íà÷èí äåéñòâóâàùîòî çèäàðñòâî, èñòîðèÿ íà èñòèíñêè çèäàðè, ñå ïðåâðúùà â ñïåêóëàòèâíî çèäàðñòâî, èñòîðèÿ íà ñèìâîëè÷íè çèäàðè. Â òàçè àòìîñôåðà íÿêîé ñè Äåçàãþëèå, çàùèòíèê íà Íþòîí, ïîäòèêâà åäèí ïðîòåñòàíòñêè ïàñòîð, Åíäåðñúí, äà îñíîâå ëîæà íà Áðàòÿòà Çèäàðè ñ äåèñòè÷íà íàñî÷åíîñò è ñå çàãîâàðÿ çà ìàñîíñêèòå îðãàíèçàöèè êàòî çà ìàñîíñêè îáùåñòâà, çà êîðïîðàöèè, êîèòî äàòèðàò îò ÷åòèðè õèëÿäè ãîäèíè, îò âðåìåòî íà îñíîâàòåëèòå íà Ñîëîìîíîâèÿ õðàì. Åòî âè è ïðè÷èíàòà çà ìàñêàðàäà íà ìàñîíèòå - ïðåñòèëêàòà, ìèñòðèÿòà è ÷óêà. Íî ìîæå áè òúêìî çàòîâà ìàñîíñòâîòî ñå ïðåâðúùà â ìîäà, ïðèâëè÷à àðèñòîêðàòèòå - çàðàäè ðîäîñëîâíèòå äúðâåòà, çà êîèòî íàìåêâà, íî äîïàäà îùå ïîâå÷å íà áóðæîàòà, êîèòî íå ñàìî ìîãàò äà ñå ñúáèðàò ñ àðèñòîêðàòèòå êàòî ðàâíè ñ ðàâíè, íî äîðè äîáèâàò ïðàâîòî äà íîñÿò ñàáÿ. Öÿëîòî óíèæåíèå íà ñúâðåìåííèÿ ñâÿò, êîéòî ñå ðàæäà, å òóê - áëàãîðîäíèöèòå èìàò íóæäà îò ñðåäà, êúäåòî äà âëèçàò â êîíòàêò ñ íîâèòå ïðîèçâîäèòåëè íà êàïèòàëè, à ïðîèçâîäèòåëèòå íà êàïèòàëè ïúê âåðîÿòíî òúðñÿò ñâîåòî óçàêîíÿâàíå.
- Ñòðóâà ìè ñå, ÷å Òàìïëèåðèòå ñå ïîÿâÿâàò ïî-êúñíî.
- Ïúðâè óñòàíîâÿâà ïðÿêà âðúçêà ñ Òàìïëèåðèòå Ðàìçåé, çà êîãîòî îáà÷å ïðåäïî÷èòàì äà íå ãîâîðÿ. Ïîäîçèðàì, ÷å çàä ãúðáà ìó ñà ñòîÿëè éåçóèòèòå. Îò íåãîâîòî ïðîðîêóâàíå ñå ðàæäà øîòëàíäñêîòî êðèëî íà ìàñîíñòâîòî.
- Øîòëàíäñêî â êàêúâ ñìèñúë?
- Øîòëàíäñêèÿò ðèòóàë å ôðåíñêî-ãåðìàíñêî èçîáðåòåíèå. Ëîíäîíñêîòî ìàñîíñòâî å óñòàíîâèëî òðè ñòåïåíè - ÷èðàê, äðóãàð è ìàéñòîð. Øîòëàíäñêîòî ìàñîíñòâî óìíîæàâà ñòåïåíèòå, çàùîòî óìíîæàâàíåòî íà ñòåïåíèòå îçíà÷àâà ïîâå÷å ðàâíèùà íà ïîñâåùàâàíå è ïî-ãîëÿìà òàéíà... Ôðàíöóçèòå, êîèòî ñà ïîâúðõíîñòíè ïî ïðèðîäà, ïîëóäÿâàò îò ÿä...
- Íî êàêâà å òàéíàòà?
- Íèêàêâà, òî å ÿñíî. Àêî èìàøå òàéíà, èëè ïî-òî÷íî àêî ñà çíàåëè òàéíàòà, íåéíàòà ñëîæíîñò áè îïðàâäàëà ñëîæíîñòòà íà ñòåïåíèòå íà ïîñâåùàâàíå. Ðàìçåé îáà÷å óâåëè÷àâà ñòåïåíèòå, çà äà ñúçäàäå âïå÷àòëåíèåòî, ÷å å ïðèòåæàòåë íà òàéíàòà. Ìîæåòå äà ñè ïðåäñòàâèòå òðåïåòà íà ãîðêèòå òúðãîâöè, êîèòî íàé-ñåòíå ìîãàò äà ñòàíàò Ïðèíöîâå íà îòìúùåíèåòî...

Àëèå íè ðàçêàçà öÿë êóï ìàñîíñêè êëþêè. È äîêàòî ãîâîðåøå, êàêòî îáèêíîâåíî ïîñòåïåííî ïðåìèíà â ïúðâî ëèöå.
- Ïî òîâà âðåìå âúâ Ôðàíöèÿ ñå ïèøåõà "êóïëåòè" çà íîâàòà ìîäà íà "ôðèìàñîíèòå", ëîæèòå ñå ìíîæàõà è â òÿõ ñå ïîäâèçàâàõà ãðàôîâå, ñâåùåíèöè, ìàðêèçè è òúðãîâöè, ÷ëåíîâåòå íà êðàëñêèÿ äâîð ñòàâàõà Âåëèêè Ìàéñòîðè. Â Ñòðîãàòà Îõðàíà íà Õðàìà íà îíçè ìîøåíèê Ôîí Õóíä ïîñòúïèõà Ãüîòå, Ëåñèíã, Ìîöàðò, Âîëòåð, ñúçäàâàõà ñå ëîæè è ñðåä âîåííèòå, âúâ âîéñêàòà ñå çàãîâîðíè÷åøå çà îòìúùàâàíåòî íà Õèðàì è ñå îáñúæäàøå íåèçáåæíàòà ðåâîëþöèÿ. À çà äðóãè ìàñîíñòâîòî áåøå "societe de plaisir [331]", êëóá, ñèìâîë íà îïðåäåëåíî îáùåñòâåíî ïîëîæåíèå. Âêëþ÷âàõà ñå õîðà îò âñÿêàêúâ ðîä: Êàëèîñòðî, Ìåñìåð, Êàçàíîâà, áàðîí Õîëáàõ, Ä'Àëàìáåð... Åíöèêëîïåäèñòè è àëõèìèöè, ëèáåðòèíè è õåðìåòèöè. È òî ñå âèäÿ ïðè èçáóõâàíåòî íà ðåâîëþöèÿòà - íå ìîæåòå äà ñè ïðåäñòàâèòå êàê ÷ëåíîâåòå íà åäíà è ñúùà ëîæà ñå îêàçàõà ðàçäåëåíè è ÷îâåê èìàøå ÷óâñòâîòî, ÷å Âåëèêîòî Áðàòñòâî å íàâëÿçëî çàâèíàãè â êðèçà...
- Íÿìàøå ëè ïðîòèâîïîñòàâÿíå ìåæäó Âåëèêèÿ Èçòîê è Øîòëàíäñêàòà Ëîæà?
- Ñàìî íà äóìè. Åòî âè åäèí ïðèìåð: â ëîæàòà íà Äåâåòòå Ñåñòðè áåøå âëÿçúë Ôðàíêëèí, êîéòî, åñòåñòâåíî, ñå ñòðåìåøå äà ÿ ïîä÷èíè íà ñâåòñêèòå ñõâàùàíèÿ (èíòåðåñóâàøå ãî ñàìî ïîääðúæêàòà çà íåãîâàòà àìåðèêàíñêà ðåâîëþöèÿ)... Íî â ñúùîòî âðåìå åäèí îò Âåëèêèòå Ìàéñòîðè áåøå ãðàô Äüî Ìèëè, êîéòî òúðñåøå åëèêñèðà çà äúëãîëåòèå. Ïîíåæå áåøå ãëóïàê, êàêòî ïðàâåë åêñïåðèìåíòèòå ñè, ñå îòðîâèë è óìðÿ. Âçåìåòå Êàëèîñòðî: îò åäíà ñòðàíà, èçîáðåòÿâàøå åãèïåòñêè ðèòóàëè, à îò äðóãà, áåøå çàìåñåí â àôåðàòà ñ êîëèåòî íà êðàëèöàòà, ñêàíäàë, ïîäáóäåí îò íîâèòå âëàñòíèöè, çà äèñêðåäèòèðàíå íà Ñòàðèÿ Ðåæèì. Ìåæäó òÿõ áåøå è Êàëèîñòðî, ðàçáèðàòå ëè? Îïèòàéòå ñå äà ñè ïðåäñòàâèòå ñ êàêúâ òèï õîðà ÷îâåê òðÿáâàøå äà ñúæèòåëñòâóâà...
- Ñèãóðíî å áèëî ìú÷èòåëíî, ñúãëàñè ñå Áåëáî.
- Íî êîè ñà òåçè áàðîí Ôîí Õóíäîâöè, êîèòî òúðñåëè Íåïîçíàòèòå Óïðàâíèöè? - çàïèòàõ.
- Íàðåä ñ ôàðñà, ðàçèãðàâàí îò áóðæîàçèÿòà, ñå ïîÿâÿâàò äðóãè ãðóïè ñ òâúðäå ðàçëè÷íè ñòðåìëåíèÿ, êîèòî, çà äà ïðèâëåêàò ïðèâúðæåíèöè, ñå îòúæäåñòâÿâàò ñ ìàñîíñêèòå ëîæè, íî ïðåñëåäâàò ïî-äàëå÷íè öåëè. Òî÷íî òóê ñå âêëþ÷âà òåìàòà çà Íåïîçíàòèòå Óïðàâíèöè. Íî âñå ïàê Ôîí Õóíä íå å ñåðèîçåí ÷îâåê. Â íà÷àëîòî óáåæäàâà ïðèâúðæåíèöèòå, ÷å Âåëèêèòå Óïðàâíèöè ñà Ñòþàðòèòå. Ïîñëå ïîñòàíîâÿâà, ÷å öåëòà íà Îðäåíà å äà âúçâúðíå ïúðâîíà÷àëíèòå áîãàòñòâà íà Òàìïëèåðèòå, è çàïî÷âà äà ñúáèðà ñðåäñòâà îòêúäåòî ìîæå. Íî òúé êàòî íå ìó äîñòèãàò, ïîïàäà â ëàïèòå íà íÿêîé ñè Ñòàðê, êîéòî òâúðäè, ÷å å íàó÷èë òàéíàòà çà ïîëó÷àâàíåòî íà çëàòî îò èñòèíñêèòå Íåïîçíàòè Óïðàâíèöè, ÷èåòî ñåäàëèùå ñå íàìèðàëî â Ïåòåðáóðã. Òîãàâà îêîëî Ôîí Õóíä è Ñòàðê çàïî÷âàò çà ñå íàâúðòàò êóï äðåáíè òåîñîô÷åòà è àëõèìè÷åòà, íîâîèçëþïåíè ðîçåíêðîéöåðè è âñè÷êè çàåäíî èçáèðàò çà Âåëèê ìàãèñòúð åäèí ÷åñòåí àðèñòîêðàò, õåðöîã Ôîí Áðàóíøâèã. Íà íåãî âåäíàãà ìó ñòàâà ÿñíî, ÷å ñå å îçîâàë â íå òâúðäå ïðèÿòíà êîìïàíèÿ.
Åäèí îò ÷ëåíîâåòå íà Îõðàíàòà, ëàíäãðàôúò íà Õåñå, èçâèêâà ïðè ñåáå ñè ãðàô Ñåí-Æåðìåí, ñìÿòàéêè, ÷å òîçè áëàãîðîäíèê ùå ìîæå äà ìó ïðîèçâåäå çëàòî, à êàêòî çíàåòå, ïî òîâà âðåìå âñåêè êàïðèç íà ãîñïîäàðèòå òðÿáâàøå äà áúäå çàäîâîëÿâàí. Íî íà âñè÷êî îòãîðå âñè÷êè âÿðâàõà â ñâåòè Ïåòúð. Óâåðÿâàì âè, âåäíúæ Ëàâàòåð [332], êîéòî áåøå ãîñò íà ëàíäãðàôà, ñå ïðèíóäè äà âäèãíå ñêàíäàë íà õåðöîãèíÿ Äåâúíøèð, êîÿòî ñè áå âúîáðàçèëà, ÷å å Ìàðèÿ Ìàãäàëèíà.
- À ðàçíèòå Âèëåðìîç è Ìàðòèíåñ äå Ïàñêóàëè, êîèòî îñíîâàâàò ñåêòà ïîäèð ñåêòà?...
- Ïàñêóàëè áåøå àâàíòþðèñò. Èçâúðøâàøå òåóðãè÷íè îïåðàöèè â åäíà òàéíà ñòàÿ, àíãåëñêèòå äóõîâå ìó ñå ÿâÿâàëè ïîä ôîðìàòà íà ñâåòëèííè íàäïèñè è éåðîãëèôè. Âèëåðìîç ïúê ãî âçåìàøå íàñåðèîçíî, çàùîòî áåøå ìíîãî çàïàëåí, ïî÷òåí, íî íàèâåí. Áåøå ïîáúðêàí ïî àëõèìèÿòà è ìå÷òàåøå çà Âåëèêîòî Äåëî, êúì êîåòî èçáðàíèöèòå òðÿáâàëî äà ñå ñòðåìÿò, çà äà îòêðèÿò òî÷êàòà íà ñëèâàíå ìåæäó øåñòòå áëàãîðîäíè ìåòàëà, êàòî èçó÷àâàò ñúîòíîøåíèÿòà ïîìåæäó èì, ñêðèòè â øåñòòå áóêâè íà ïúðâîòî èìå íà Áîã, â êîåòî Ñîëîìîí áèë ïîñâåòèë ñâîèòå ó÷åíèöè.
- È êàêâî?
- Âèëåðìîç îñíîâàâà ìíîæåñòâî îðãàíèçàöèè è âëèçà â íàé-ðàçëè÷íè ëîæè åäíîâðåìåííî, êàêòî áåøå íîðìàëíî ïî îíîâà âðåìå, èìåííî çà äà ïîñòèãíå îíîâà îêîí÷àòåëíî Îòêðèòèå, ñòðàõóâàéêè ñå, ÷å òî ñå ñïîòàéâà âèíàãè äðóãàäå, êîåòî äåéñòâèòåëíî ñòàâàøå, è òîâà å ìîæå áè åäèíñòâåíàòà èñòèíà... Çàòîâà ñå ïðèñúåäèíè êúì Èçáðàíèöèòå Êîåí íà Ïàñêóàëè. Íî ïðåç ñåäåìäåñåò è âòîðà Ïàñêóàëè èç÷åçâà, çàìèíàâà çà Ñàí Äîìèíãî è èçîñòàâÿ âñè÷êî íà ïðîèçâîëà íà ñúäáàòà. Çàùî çàáÿãâà? Ïîäîçèðàì, ÷å ñå å äîáðàë äî íÿêàêâà òàéíà è íå å èñêàë äà ÿ ñïîäåëÿ. Âúâ âñåêè ñëó÷àé ìèð íà äóøàòà ìó, òîé èç÷åçíà íÿêúäå â òîçè ìðà÷åí êîíòèíåíò êàêòî çàñëóæàâàøå...
- À Âèëåðìîç?
- Â òåçè ãîäèíè âñè÷êè áÿõà ðàçòúðñåíè îò ñìúðòòà íà Ñâåäåíáîðã [333], ÷îâåê, êîéòî ìîæåøå äà íàó÷è íà ìíîãî íåùà íàøèÿ áîëåí Çàïàä, àêî Çàïàäúò áå ïîæåëàë äà ñå âñëóøà â äóìèòå ìó, íî âåêúò âå÷å ñå áå ñïóñíàë êúì ðåâîëþöèîííàòà ëóäîñò, çà äà ñëåäâà àìáèöèèòå íà Òðåòîòî ñúñëîâèå... Òúêìî â òåçè ãîäèíè Âèëåðìîç ÷óâà äà ñå ãîâîðè çà Ñòðîãîòî Ñúáëþäåíèå íà Õðàìà, ñúçäàäåíà îò Ôîí Õóíä, è âåäíàãà ñå çàïàëâà. Êàçàëè ñà ìó, ÷å åäèí Òàìïëèåð, êîéòî ñå îáÿâÿâà çà òàêúâ, òîåñò îñíîâàâà îòêðèòî òàìïëèåðñêà îðãàíèçàöèÿ, íå å Òàìïëèåð, íî îñåìíàäåñåòè âåê áåøå âðåìå íà ãîëÿìà äîâåð÷èâîñò. Âèëåðìîç ñå îïèòâà çàåäíî ñ Ôîí Õóíä äà ñúçäàäå ðàçëè÷íèòå ñåêòè, ñïîìåíàòè âúâ âàøèÿ ñïèñúê, äî ìîìåíòà, â êîéòî Ôîí Õóíä íå å ðàçîáëè÷åí, èñêàì äà êàæà, äîêàòî íå ñå ðàçáèðà, ÷å å îò õîðàòà, êîèòî áÿãàò, îòêðàäâàéêè êàñàòà, è õåðöîã Ôîí Áðàóíøâèã ãî ïðîãîíâà îò îðãàíèçàöèÿòà.
Õâúðëè îùå åäèí ïîãëåä íà ñïèñúêà.
- Å, äà, Âàéñõàóïò, ùÿõ äà ãî çàáðàâÿ. Îçàðåíèòå îò Áàâàðèÿ ñ òîâà ñâîå èìå â íà÷àëîòî ïðèâëè÷àò ìíîãî ùåäðè óìîâå. Íî òîçè Âàéñõàóïò áåøå àíàðõèñò, äíåñ áèõìå êàçàëè êîìóíèñò, è êàêâî ëè íå ñå å ìúòåëî ïðè íåãî - äúðæàâíè ïðåâðàòè, äåòðîíàöèè íà êðàëå, êúðâàâè áàíè... Çàáåëåæåòå, ÷å ñå âúçõèùàâàõ îò Âàéñõàóïò, íî íå çàðàäè èäåèòå ìó, à çàðàäè íåãîâîòî èçêëþ÷èòåëíî ïðîíèêíîâåíî ñõâàùàíå çà îðãàíèçàöèÿòà íà åäíî òàéíî îáùåñòâî. Íî ÷îâåê ìîæå äà èìà ïðåêðàñíè ðàçáèðàíèÿ çà îðãàíèçàöèÿòà è òâúðäå ñìúòíè öåëè. Êàçàíî íàêðàòêî, õåðöîã Ôîí Áðàóíøâèã å ïðèíóäåí äà ðúêîâîäè õàîñà, îñòàâåí ìó îò Ôîí Õóíä, è ðàçáèðà, ÷å âå÷å â ãåðìàíñêèÿ ìàñîíñêè ñâÿò ñå ñáëúñêâàò íàé-ìàëêî òðè òå÷åíèÿ: íàó÷íàòà è îêóëòíàòà ëèíèÿ, âêëþ÷èòåëíî íÿêîè Ðîçåíêðîéöåðè, ðàöèîíàëèñòè÷íàòà ëèíèÿ è àíàðõèñòè÷íàòà ðåâîëþöèîííà ëèíèÿ íà Îçàðåíèòå îò Áàâàðèÿ. È òîãàâà ïðåäëàãà íà ðàçëè÷íè îðäåíè è ðèòóàëè äà ñâèêàò âúâ Âèëõåëìñáàä åäèí "êîíâåíò", êàêòî ãî íàðè÷àõà òîãàâà, íà, òàêà äà ñå êàæå, ãåíåðàëíèòå ùàáîâå. Òðÿáâàøå äà ñå îòãîâîðè íà ñëåäíèòå âúïðîñè: Îðäåíúò íàèñòèíà ëè ïðîèçõîæäà îò äðåâíî îáùåñòâî è îò êîå? Ñúùåñòâóâàò ëè íàèñòèíà Íåïîçíàòèòå Óïðàâíèöè, ïàçèòåëè íà äðåâíàòà òðàäèöèÿ, è êîè ñà òå? Êîè ñà äåéñòâèòåëíèòå öåëè íà Îðäåíà? Öåëòà íå å ëè âúçñòàíîâÿâàíåòî íà Îðäåíà íà Òàìïëèåðèòå? È òàêà íàòàòúê, âêëþ÷èòåëíî ïðîáëåìúò äàëè Îðäåíúò òðÿáâà äà ñå çàíèìàâà ñ îêóëòíè íàóêè. Âèëåðìîç å åíòóñèàçèðàí, íàé-ñåòíå ùå íàìåðè îòãîâîðà íà âúïðîñèòå, êîèòî ñàì ñè å ïîñòàâÿë ïî÷òåíî ïðåç öåëèÿ æèâîò... È òàêà ñå ðàæäà ñëó÷àÿò Ìåñòð.
- Êîé Ìåñòð? Æîçåô èëè Êñàâèå? [334]
- Æîçåô.
- Ðåàêöèîíåðúò?
- Àêî å áèë ðåàêöèîíåð, òî íå å áèëî â äîñòàòú÷íà ñòåïåí. Áåøå ëþáîçíàòåëåí ÷îâåê. Çàáåëåæåòå, ÷å òîçè ïîääðúæíèê íà êàòîëè÷åñêàòà öúðêâà, òî÷íî êîãàòî ïúðâèòå ïàïè çàïî÷âàò äà èçäàâàò âóëè ñðåùó ìàñîíñòâîòî, ñòàâà ÷ëåí íà åäíà ëîæà ïîä èìåòî Æîçåôóñ à Ôëîðèáóñ. Íåùî ïîâå÷å, ïðèîáùàâà ñå êúì ìàñîíñòâîòî, êîãàòî ïðåç 1773 ãîäèíà åäíà çàïîâåä íà ïàïàòà îñúæäà éåçóèòèòå. Åñòåñòâåíî, Ìåñòð å ïðèâúðæåíèê íà ëîæèòå îò øîòëàíäñêè òèï, òîâà å î÷åâèäíî, òîé íå å áóðæîà-ïðîñâåòèòåë, òîé å îçàðåí, íî òðÿáâà äà ñå âíèìàâà ñ òåçè îòëèêè, çàùîòî èòàëèàíöèòå íàïðèìåð íàðè÷àò ïðîñâåòèòåëè ÿêîáèíöèòå, äîêàòî â äðóãè ñòðàíè ñúñ ñúùîòî èìå ñå íàðè÷àò ïîñëåäîâàòåëèòå íà Òðàäèöèÿòà - ñòðàííî îáúðêâàíå...

Îòïèâàøå îò êîíÿêà ñè, èçâàæäàøå îò âðåìå íà âðåìå îò äæîáà ñè òàáàêåðà îò ïî÷òè áÿë ìåòàë è ïàëåøå íåîáè÷àéíè íà âèä ïóðè ("Ïðàâè ìè ãè ìîÿò ñíàáäèòåë îò Ëîíäîí, îáÿñíÿâàøå, êàêòî è ïóðèòå, êîèòî îïèòàõòå ó äîìà, çàïîâÿäàéòå, ìíîãî ñà äîáðè."), ãîâîðåøå ñ ïîãëåä, çàðåÿí â ñïîìåíèòå.
- Äüî Ìåñòð...×îâåê ñ íåâåðîÿòåí ðàçìàõ, äà ãî ñëóøàø áåøå èñòèíñêî äóõîâíî óäîâîëñòâèå. È èìàøå ãîëÿì àâòîðèòåò ñðåä êðúãîâåòå íà ïîñâåòåíèòå. Âúïðåêè òîâà âúâ Âèëõåëìñáàä îïðîâåðãàâà î÷àêâàíèÿòà íà âñè÷êè. Èçïðàùà ïèñìî íà õåðöîãà, â êîåòî ðåøèòåëíî îòðè÷à òàìïëèåðñêàòà ìðåæà, Íåïîçíàòèòå Óïðàâíèöè è ïîëçàòà îò åçîòåðè÷íèòå íàóêè. Îòõâúðëÿ âñè÷êî ïîðàäè âÿðíîñò êúì êàòîëè÷åñêàòà öúðêâà, íî ãî ïðàâè ñ äîâîäèòå íà áóðæîà åíöèêëîïåäèñò. Êîãàòî õåðöîãúò ïðî÷èòà ïèñìîòî ïðåä òåñåí êðúã ïðèâúðæåíèöè, íèêîé íå âÿðâà íà óøèòå ñè. Äüî Ìåñòð âå÷å òâúðäè, ÷å öåëòà íà Îðäåíà å åäèíñòâåíî âúçñòàíîâÿâàíåòî íà äóõîâíèòå âðúçêè è ÷å ðèòóàëèòå è öåðåìîíèèòå, ñâúðçàíè ñ Òðàäèöèÿòà, ñëóæàò ñàìî äà ïîääúðæàò âúçáóäåí ìèñòè÷íèÿ äóõ. Âúçõâàëÿâà âñè÷êè íîâè ìàñîíñêè ñèìâîëè, íî çàÿâÿâà, ÷å îáðàçúò, êîéòî èçðàçÿâà ïîâå÷å íåùà, âå÷å íå èçðàçÿâà íèùî. Êîåòî, ùå ìå èçâèíèòå, ïðîòèâîðå÷è íà öÿëàòà õåðìåòè÷åñêà òðàäèöèÿ, çàùîòî ñèìâîëúò å òîëêîâà ïî-ïúëåí, êðàñíîðå÷èâ è ìîãúù, êîëêîòî å ïî-íåÿñåí, ïî-íåïîäàòëèâ íà òúëêóâàíèÿ, èíà÷å êúäå îòèâà äóõúò íà Õåðìåñ, áîãà ñ õèëÿäèòå ëèöà? À ïî ïîâîä íà Òàìïëèåðèòå Äüî Ìåñòð òâúðäè, ÷å Îðäåíúò íà Õðàìà áèë ñúçäàäåí îò ñêúïåðíè÷åñòâî è ñêúïåðíè÷åñòâîòî ãî å óíèùîæèëî, òàêàâà áèëà èñòèíàòà. Òîçè ìúæ îò Ñàâîÿ íå å ìîãúë äà çàáðàâè, ÷å Îðäåíúò å óíèùîæåí ñúñ ñúãëàñèåòî íà ïàïàòà. Íèêîãà íå áèâà äà ñå äîâåðÿâàìå íà êàòîëè÷åñêèòå çàùèòíèöè, êîëêîòî è ïëàìåííî äà èçãëåæäà õåðìåòè÷åñêîòî èì âäúõíîâåíèå. Äîðè îòãîâîðúò ìó íà âúïðîñà çà Íåïîçíàòèòå Óïðàâíèöè å ñìåõîòâîðåí: íå ñúùåñòâóâàò, è äîêàçàòåëñòâîòî çà òîâà å, ÷å íå ãè ïîçíàâàìå. Âúçðàçÿâàò ìó, ÷å áåç ñúìíåíèå íå ãè ïîçíàâàìå, èíà÷å íå áèõà áèëè íåïîçíàòè, ñìÿòàë ëè òîé, ÷å òîâà å íàé-ïîäõîäÿùèÿò íà÷èí äà ñå ðàçñúæäàâà? Ñòðàííî å âÿðâàù îò òàêàâà êëàñà äà å äîòîëêîâà íåïðîíèöàåì çà ìèñòè÷íîòî ÷óâñòâî. Ñëåä êîåòî Äüî Ìåñòð îòïðàâÿ ïîñëåäíèÿ àïåë - äà ñå âúðíåì êúì Åâàíãåëèåòî, äà èçîñòàâèì òåçè ìåìôèñêè ëóäîñòè. Âñúùíîñò ïðåäëàãà âðúùàíå êúì õèëÿäîëåòíàòà ëèíèÿ íà öúðêâàòà. Ðàçáèðàòå â êàêâè âðåìåíà ñòàâà ñúáîðúò âúâ Âèëõåëìñáàä. Ïðè îòêàçà íà òàêúâ àâòîðèòåò êàòî Äüî Ìåñòð, Âèëåðìîç å ïîñòàâåí â ìàëöèíñòâî è â íàé-äîáðèÿ ñëó÷àé ìîæå äà ñòèãíå äî êîìïðîìèñ. Òàìïëèåðñêèÿò ðèòóàë îñòàâà, îòõâúðëÿò ñå âñÿêàêâè çàêëþ÷åíèÿ ïî âúïðîñà çà ïðîèçõîäà, ñ äðóãè äóìè - ïðîâàë. Òî÷íî òîãàâà øîòëàíäñêàòà ëèíèÿ ãóáè çëàòíèÿ ñè øàíñ: àêî íåùàòà ñå áÿõà ðàçâèëè ïî äðóã íà÷èí, öÿëàòà èñòîðèÿ íà ñëåäâàùèÿ âåê ìîæå áè ùåøå äà áúäå ðàçëè÷íà.
- À ïîñëå? - çàïèòàõ. Íå ñà ëè óñïåëè äà çàêúðïÿò íåùî?
- Êàêâî äà çàêúðïâàò, çà äà èçïîëçóâàì âàøèÿ òåðìèí? Òðè ãîäèíè ïî-êúñíî åäèí åâàíãåëèñòêè ïðîðîê, êîéòî ñå ïðèñúåäèíèë êúì Îçàðåíèòå îò Áàâàðèÿ, íÿêîé ñè Ëàíöå, óìèðà ïîðàçåí îò ìúëíèÿ â ãîðàòà. Ó íåãî ñå íàìèðàò èíñòðóêöèè íà Îðäåíà, íàìåñâà ñå áàâàðñêîòî ïðàâèòåëñòâî, ñòàâà ÿñíî, ÷å Âàéñõàóïò çàìèñëÿ çàãîâîð ñðåùó ïðàâèòåëñòâîòî, è íà ñëåäâàùàòà ãîäèíà Îðäåíúò å ðàçòóðåí. Íå ñàìî òîâà, íî ñà ïóáëèêóâàò ïèñàíèÿ íà Âàéñõàóïò ñ ïðåäïîëàãàåìèòå íàìåðåíèÿ íà Îçàðåíèòå, êîèòî ïèñàíèÿ äèñêðåäèòèðàò çà öÿë âåê öÿëîòî ãåðìàíñêî è ôðåíñêî íåîòàìïëèåðñòâî... Çàáåëåæåòå, ÷å âåðîÿòíî Îçàðåíèòå íà Âàéñõàóïò ñà áèëè íà ñòðàíàòà íà ÿêîáèíñêîòî ìàñîíñòâî è ñà ïðîíèêíàëè â íåîòàìïëèåðñêàòà ëèíèÿ, çà äà ÿ ðàçðóøàò îòâúòðå. Íÿìà äà å ÷óäíî, àêî òàçè èìåííî çëîíàìåðåíîñò å ïðèâëÿêëà êúì òÿõ Ìèðàáî, òðèáóíà íà ðåâîëþöèÿòà. Èñêàòå ëè äà âè ïðèçíàÿ íåùî?
- Êàçâàéòå.
- Õîðà êàòî ìåí, êîèòî èìàò èíòåðåñ äà ñå ïðîäúëæè ïðåêúñíàòàòà íèøêà íà åäíà èçãóáåíà Òðàäèöèÿ, îñòàâàò ñìàÿíè ïðåä ñúáèòèå êàòî òîâà âúâ Âèëõåëìñáàä. Íÿêîé å îòãàòíàë, íî å çàìúë÷àë. Äðóã å çíàåë è å èçëúãàë. À ñëåä òîâà å áèëî ìíîãî êúñíî, ïúðâî ðåâîëþöèîííèÿò âèõúð, ïîñëå õàéêàòà ñïðÿìî îêóëòèçìà íà äåâåòíàäåñåòè âåê... Ïîãëåäíåòå òåõíèÿ ñïèñúê, åäíà ñìåñèöà îò íåäîâåðèå è äîâåð÷èâîñò, ðàçìÿíà íà ðèòíèöè, âçàèìíè êëåâåòè, òàéíè, êîèòî âúðâÿò îò óñòà íà óñòà. Òåàòúðúò íà îêóëòèçìà.
- Íà îêóëòèñòèòå íå ìîæå ìíîãî äà ñå âÿðâà, âèå êàê ìèñëèòå? - çàïèòà Áåëáî.
- Òðÿáâà äà óìååì äà ðàçëè÷àâàìå îêóëòèçúì îò åçîòåðèçúì. Åçîòåðèçìúò å òúðñåíå íà çíàíèåòî, êîåòî ñå ïðåäàâà ñàìî ÷ðåç ñèìâîëè, çàïå÷àòàíè çà íåïîñâåòåíèòå. Äîêàòî îêóëòèçìúò, êîéòî ñå ðàçïðîñòðàíÿâà ïðåç äåâåòíàäåñåòè âåê, å âúðõúò íà àéñáåðãà, îíàçè ìàëêà ÷àñò îò åçîòåðè÷íàòà òàéíà, äî êîÿòî îáèêíîâåíèÿò ÷îâåê ìîæå äà ñå äîêîñíå. Òàìïëèåðèòå ñà áèëè ïîñâåòåíè è äîêàçàòåëñòâîòî çà òîâà å, ÷å ïîäëîæåíè íà ìú÷åíèÿ, çàãèâàò, çà äà çàïàçÿò ñâîÿòà òàéíà. Ñèëàòà, ñ êîÿòî ñà ÿ ñúõðàíèëè, íè êàðà äà ñìå ñèãóðíè â òîâà, ÷å ñà áèëè ïîñâåòåíè, è äà ñúæàëÿâàìå, ÷å íå çíàåì òîâà, êîåòî ñà çíàåëè. Îêóëòèñòúò å ÷îâåê ïîêàçåí. Êàêòî êàçâàøå Ïåëàäàí, íÿìà íèêàêâà ïîëçà îò åäíà ðàçêðèòà ìèñòè÷íà òàéíà. Çà íåùàñòèå Ïåëàäàí áåøå íå åçîòåðèê, à ñàìî îêóëòèñò. Äåâåòíàäåñåòèÿò âåê áåøå âåê íà èçäàéíè÷åñòâîòî. Âñè÷êè ñå íàäïðåâàðâàõà äà ïóáëèêóâàò òàéíèòå íà ìàãèÿòà, íà òåóðãèÿòà, íà Êàáàëàòà, íà òàðîòî. È îòãîðå íà âñè÷êî âÿðâàò â òÿõ.
Àëèå ïðîäúëæè äà ïðåãëåæäà íàøèÿ ñïèñúê ñúñ ñú÷óâñòâåíà óñìèâ÷èöà.
- Åëåíà Ïåòðîâíà. Âñúùíîñò ñìåëà æåíà, íî íå å êàçàëà íèòî åäíà äóìà, êîÿòî äà íå å áèëà âå÷å íàïèñàíà ïî âñè÷êè ñòåíè... Äå Ãóàéòà, ïîáúðêàí áèáëèîìàí. Ïàïóñ, òîçè áåøå óìåí. Ñïðÿ èçâåäíúæ.
- Òðåñ... Îòêúäå ãî âçåõòå òîâà? Îò êîé ðúêîïèñ?
Áèâà ãî, ïîìèñëèõ ñè, âåäíàãà ðàçáðà èçìàìàòà. Íèå íå óòî÷íèõìå:
- Çíàåòå ëè, íàïðàâèõìå ñïèñúêà, äîêàòî ïðåãëåæäàõìå ðàçëè÷íè òåêñòîâå, à ïîâå÷åòî âå÷å ñìå ãè âúðíàëè, íèùî íå ñòðóâàõà. Âèå ñïîìíÿòå ëè ñè îòêúäå èçñêî÷è òîçè Òðåñ, Áåëáî?
- Íå ìîãà äà ñè ñïîìíÿ. Äèîòàëåâè?
- Áåøå ïðåäè íÿêîëêî äíè... Çàùî, âàæíî ëè å?
- Íå, íå, óâåðè íè Àëèå. Ïðîñòî àç íèêîãà íå ñúì ãî ÷óâàë. Íàèñòèíà ëè íå ìîæåòå äà êàæåòå êîé ãî ñïîìåíàâà?
Çà ãîëÿìî ñúæàëåíèå íå ïîìíåõìå.
Àëèå èçâàäè äæîáíèÿ ñè ÷àñîâíèê.
- Áîæå ìîé, èìàõ îùå åäíà ñðåùà. Ùå ìå èçâèíèòå.

Òðúãíà ñè, à íèå îñòàíàõìå äà êîìåíòèðàìå.
- Âå÷å âñè÷êî å ÿñíî. Àíãëè÷àíèòå ñå îòêàçâàò îò ìàñîíñêèÿ âàðèàíò, çà äà îáåäèíÿò âñè÷êè ïîñâåòåíè â Åâðîïà îêîëî ïðîåêòà íà Áåéêúí.
- Íî ïðîåêòúò óñïÿâà ñàìî íàïîëîâèíà: èäåÿòà, êîÿòî çàùèòàâàò ïîñëåäîâàòåëèòå íà Áåéêúí, å òîëêîâà ïðèâëåêàòåëíà, ÷å äîíàñÿ ðåçóëòàòè, îáðàòíè íà î÷àêâàíèòå. Òàêà íàðå÷åíàòà øîòëàíäñêà ëèíèÿ âúçïðèåìà íîâàòà îðãàíèçàöèÿ êàòî íà÷èí çà âúçñòàíîâÿâàíå íà âðúçêàòà è âëèçà â êîíòàêò ñ ãåðìàíñêèòå Òàìïëèåðè.
- Àëèå ñìÿòà, ÷å èñòîðèÿòà å íåðàçáèðàåìà. Íÿìà ñúìíåíèå. Ñàìî íèå ñåãà ìîæåì äà êàæåì êàêâî ñå å ñëó÷èëî, êàêâî èñêàìå äà ñå å ñëó÷èëî. Îòòóê íàòàòúê ðàçëè÷íèòå íàöèîíàëíè ÿäðà çàïî÷âàò äà ñå áîðè÷êàò åäíè ñðåùó äðóãè è íå áèõ èçêëþ÷èë âåðîÿòíîñòòà îíçè Ìàðòèíåñ äå Ïàñêóàëè äà å áèë àãåíò íà ãðóïàòà îò Òîìàð, àíãëè÷àíèòå èçîáëè÷àâàò øîòëàíäöèòå, êîèòî âñúùíîñò ñà ôðàíöóçè, ôðàíöóçèòå, åñòåñòâåíî, ñà ðàçäåëåíè íà äâå ãðóïè, ïðîàíãëèéñêà è ïðîãåðìàíñêà. Ìàñîíñòâîòî å ñàìî âúíøíî ïðèêðèòèå, ïðåòåêñòúò, áëàãîäàðåíèå íà êîéòî âñè÷êè òåçè àãåíòè íà ðàçëè÷íèòå ãðóïè, åäèí áîã çíàå êúäå ñå âïèñâàò ïàâëèêÿíèòå è éåðóñàëèìöèòå, ñå ñðåùàò è ñáëúñêâàò, êàòî ñå ìú÷àò âçàèìíî äà ñè èçòðúãíàò íÿêîå êúñ÷å îò òàéíàòà.
- Ìàñîíñòâîòî êàòî "Ðèêñ Áàð" â Êàçàáëàíêà, êàçà Áåëáî. È òîâà ïðåîáðúùà îáùåñòâåíîòî ìíåíèå. Ìàñîíñòâîòî íå å òàéíî îáùåñòâî.
- Ðàçáèðà ñå, òî ñè å êàòî ìåæäóíàðîäíî ïðèñòàíèùå, Ìàêàî. Ñàìî åäíà ìàñêà. Òàéíàòà å äðóãàäå.
- Íåùàñòíèòå ìàñîíè.
- Ïðîãðåñúò èñêà ñâîèòå æåðòâè. Ùå ïðèçíàåòå îáà÷å, ÷å òóê îïèðàìå äî äúëáîêàòà âúòðåøíà ðàöèîíàëíîñò íà èñòîðèÿòà.
- Ðàöèîíàëíîñòòà íà èñòîðèÿòà å ðåçóëòàò îò ïðàâèëíîòî òúëêóâàíå íà Òîðàòà, êàçà Äèîòàëåâè. È íèå ïðàâèì òî÷íî òîâà, äà áúäå áëàãîñëîâåíî èìåòî Ìó.
- Äîáðå, êàçà Áåëáî. Ïîñëåäîâàòåëèòå íà Áåéêúí ñå ñäîáèâàò ñúñ "Ñåí Ìàðòåí-äå-Øàí", ôðåíñêî-ãåðìàíñêîòî êðèëî íà íåîòàìïëèåðèòå ñå ðàçïàäà íà õèëÿäè ìàëêè ñåêòè... Íî îùå íå ñìå ðåøèëè çà êàêâà òàéíà ñòàâà äóìà.
- Äà âè âèäÿ ñåãà, êàçà Äèîòàëåâè.
- Çàùî "âè"? Âñè÷êè ñìå âúòðå, àêî íå ñå ñïðàâèì êàêòî òðÿáâà, ùå ñå èçëîæèì.
- Ïðåä êîãî?
- Ïðåä èñòîðèÿòà, ïðåä ñúäà íà Èñòèíàòà.
- Quid est veritas? - çàïèòà Áåëáî.
- Íèå ñìå èñòèíàòà, îòâúðíàõ.



77

Òàçè òðåâà å íàðå÷åíà îò ôèëîñîôèòå ãîíèäÿâîëêà. Äîêàçàíî å ÷ðåç îïèò, ÷å ñàìî íåéíîòî ñåìå ïðîïúæäà äÿâîëèòå è õàëþöèíàöèèòå, êîèòî òå ïðè÷èíÿâàò... Áèëà å äàäåíà âåäíúæ íà åäíî ìîìè÷å, êîåòî áèâàëî èçìú÷âàíî íîùåì îò äÿâîëà, è òàçè òðåâà ãî å ïðîãîíèëà.
(Éîõàíåñ Ðóïåøèñà, "Òðàêòàò çà êâèíòåñåíöèÿòà", II)


Ïðåç ñëåäâàùèòå äíè ïîèçîñòàâèõ Ïëàíà. Ëèÿ áåøå êúì êðàÿ íà áðåìåííîñòòà ñè è ùîì ìîæåõ, ïðåêàðâàõ âðåìåòî ñè ñ íåÿ. Òÿ ìå óñïîêîÿâàøå, êàòî êàçâàøå, ÷å ìîìåíòúò îùå íå å íàñòúïèë. Ïîñåùàâàøå íÿêàêúâ êóðñ çà áåçáîëåçíåíî ðàæäàíå è àç ïðèñúñòâóâàõ íà íåéíèòå óïðàæíåíèÿ. Áåøå îòõâúðëèëà âúçìîæíîñòèòå, êîèòî é ïðåäëàãàøå íàóêàòà, çà äà óçíàå ïðåäâàðèòåëíî ïîëà íà íåðîäåíîòî. Èñêàøå äà áúäåì èçíåíàäàíè è àç ïðèåõ òîçè íåèí êàïðèç. Îïèïâàõ êîðåìà é, íî íå ñå ïèòàõ êàêâî ùå èçñêî÷è îò íåãî. Áÿõìå ðåøèëè äà ãî íàðè÷àìå "íåùîòî".
Ïèòàõ ñå ñàìî êàê áèõ ìîãúë äà âçåìà ó÷àñòèå â ðàæäàíåòî.
- "Íåùîòî" å è ìîå, êàçâàõ. Íå èñêàì äà èãðàÿ ðîëÿòà íà áàùàòà îò ôèëìèòå, êîéòî ñå ðàçõîæäà íàãîðå-íàäîëó ïî êîðèäîðà, ïàëåéêè öèãàðà îò öèãàðà.
- Ïóì, íèùî äðóãî íå ìîæåø äà íàïðàâèø. Ùå äîéäå åäèí ìîìåíò, êîãàòî àç ùå òðÿáâà äà ñå ñïðàâÿì ñàìà. È ïîñëå òè íå ïóøèø è íàäÿâàì ñå, íÿìà äà èçïîëçóâàø ïîâîäà, çà äà ñå íàó÷èø íà òîçè ïîðîê.
- Òîãàâà êàêâî ùå ïðàâÿ?
- Ùå ó÷àñòâóâàø ïðåäè è ñëåä òîâà. Ñëåä ðàæäàíåòî, àêî å ìîì÷å, ùå ãî âúçïèòàâàø, ùå ãî èçâàéâàø, ùå ìó ñúçäàäåø åäèí õóáàâ Åäèïîâ êîìïëåêñ, êàêòî ñè ìó å ðåäúò, ùå ñå ïîäëîæèø ñ óñìèâêà è áåç äà ñå ñúïðîòèâëÿâàø íà ðèòóàëíîòî îòöåóáèéñòâî, êîãàòî ìó äîéäå âðåìåòî, è ïîñëå åäèí äåí ùå ìó ïîêàæåø ñâîåòî ìèçåðíî áþðî, ôèøîâåòå, êîðåêòóðèòå íà ÷óäåñíàòà èñòîðèÿ íà ìåòàëèòå è ùå ìó çàÿâèø: ñèíå ìîé, âñè÷êî òîâà åäèí äåí ùå ñòàíå òâîå.
- À àêî å ìîìè÷å?
- Ùå ìó êàæåø, äúùå ìîÿ, âñè÷êî òîâà åäèí äåí ùå áúäå íà ìúðçåëèâåöà, çà êîãîòî ùå ñå îìúæèø.
- À ïðåäè ðàæäàíåòî?
- Ïî âðåìå íà êîíòðàêöèèòå ìåæäó íàïúíèòå ìèíàâà âðåìå è òðÿáâà äà ñå áðîè, çàùîòî êîëêîòî ñà ïî-íà÷åñòî, òîëêîâà ïîâå÷å ñå ïðèáëèæàâà ìîìåíòúò. Ùå áðîèì çàåäíî è òè ùå ìè îòìåðâàø ðèòúìà êàòî íà ãðåáöèòå îò ãàëåðèòå. Ùå áúäå, ñÿêàø ùå êàðàø è òè "íåùîòî" äà ñå èçìúêíå ïîëåêà-ëåêà îò òúìíàòà ñè ïåùåðà. Ãîðêè÷êèÿò èëè ãîðêè÷êàòà... Ïðåäñòàâÿø ëè ñè, ñåãà ñè ñòîè òàêà äîáðå íà òúìíîòî, ñìó÷å ñè ñîêîâå êàòî îêòîïîä÷å, ãðàòèñ, è ïîñëå èçâåäíúæ, ïóô, ùå èçñêî÷è íà áÿë ñâÿò, ùå ïî÷íå äà ìèãà è ùå ñè êàæå: êúäå, ïî äÿâîëèòå, ñúì ïîïàäíàë èëè ïîïàäíàëà.
- Ãîðêè÷êèÿò èëè ãîðêè÷êàòà... È íÿìà îùå äà ïîçíàâà ãîñïîäèí Ãàðàìîíä. Åëà, äàé äà îïèòàìå êàê ùå áðîèì.
Áðîÿõìå â òúìíîòî, êàòî ñå äúðæàõìå çà ðúöå. Îòäàäîõ ñå íà ôàíòàçèÿòà ñè. "Íåùîòî" áåøå íåùî èñòèíñêî, êîåòî ñ ïîÿâàòà ñè ùåøå äà äàäå ñìèñúë íà âñè÷êè ïðèêàçêè íà äèàáîëèñòèòå. Íåùàñòíèöè, êîèòî ñè ïðîïèëÿâàõà íîùèòå â ìíèìè õèìè÷åñêè áðàêîñú÷åòàíèÿ, ïèòàéêè ñå äàëè îò òÿõ ùå ñå ðîäè îñåìíàäåñåòêàðàòîâîòî çëàòî è äàëè ôèëîñîôñêèÿò êàìúê å òîçè Lapis exillis, íåùàñòåí ñâåùåí Ãðààë îò ïå÷åíà ãëèíà. À ïúê ìîÿò ñâåùåí Ãðààë áåøå òóê, â êîðåìà íà Ëèÿ.
- Òî÷íî òàêà, êàçâàøå Ëèÿ, êàòî ãàëåøå ñ äëàí êðúãëèÿ ñè è îïíàò ñúñúä.
- Òóêà âòàñâà öåííàòà òè ñóðîâèíà. Îíåçè õîðà â çàìúêà êàêâî ìèñëåõà, ÷å ñå èçâúðøâà â êîëáàòà.
- Àìè ñìÿòàõà, ÷å â íåÿ êëîêî÷àò ÷åðíîæëú÷èåòî, ñÿðíàòà çåìÿ, ñèâîòî îëîâî, ñàòóðíîâîòî ìàñëî, ÷å âúòðå âðè öÿëà àäñêà ðåêà îò ðàçìåêâàíèÿ, âòå÷íÿâàíèÿ, ïðèìåñâàíèÿ, îâëàæíÿâàíèÿ, îìåñâàíèÿ è ïðèìåñâàíèÿ, ïîòàïÿíèÿ è çàòàïÿíèÿ, óñìúðäÿâàíèÿ è îâîíÿâàíèÿ...
- ×å äà íå ñà áèëè èìïîòåíòíè? Íå ñà ëè çíàåëè, ÷å â êîëáàòà çðåå íàøåòî "íåùî", åäíî òàêîâà íåùè÷êî, áåëè÷êî è ðîçîâî.
- Ðàçáèðà ñå, ÷å ãî çíàåõà. Íî çà òÿõ è òâîåòî òóìáà÷å å åäíà ìåòàôîðà, ïúëíà ñ òàéíè...
- Íÿìà íèêàêâè òàéíè, Ïóì. Íèå îòëè÷íî çíàåì êàê ñå îáðàçóâà "íåùîòî" ñúñ ñâîèòå íåðâ÷åòà, ìóñêóë÷åòà, î÷åíöà, ñúñ ñâîèòå äàëà÷åòà è ñ ìàëêèòå ñè ïàíêðåàñ÷åòà.
- Î, ãîñïîäè, êîëêî äàëà÷åòà? Äà íå å áåáåòî íà Ðîçìàðè [335]?
- Êàçàõ ãî åé òàêà. Íî òðÿáâà äà ñìå ãîòîâè äà ãî ïðèåìåì è ñ äâå ãëàâè.
- Ðàçáèðà ñå. Ùå ãî íàó÷à äà èçïúëíÿâà äóåòè çà òðîìïåò è êëàðèíåò... Íî íå. Çàùîòî òîãàâà áè òðÿáâàëî äà èìà è ÷åòèðè ðúöå, à òîâà áè áèëî ìàëêî ïðåêàëåíî, ìàêàð ÷å ïðåäñòàâè ñè êàêúâ ïèàíèñò áè ìîãúë äà ñå ïîëó÷è. À òå ùå ìè èçìèñëÿò êîíöåðòè çà ëÿâà ðúêà. Áððð... Íî îñâåí òîâà è ìîèòå äèàáîëèñòè çíàÿò, ÷å íà òîçè äåí â êëèíèêàòà ùå ñå ðîäè è Áåëîâàòà, Ðåáèñúò [336], Õåðìàôðîäèòúò...
- Ñàìî òîâà íè ëèïñâàøå. ß ÷óâàé, ùå ãî íàðå÷åì Äæóëèî èëè Äæóëèÿ, êàòî äÿäî ìè. Èñêàø ëè?
- Íå å ëîøî. Äîáðå çâó÷è.

Òðÿáâàøå äà ñïðà òúðñåíåòî íà èñòèíàòà äîòóê. Äà íàïèøà åäíà áÿëà êíèãà, åäèí äîáúð ìèñòè÷åí íàðú÷íèê çà âñè÷êè ïðèâúðæåíèöè íà "Ðàçáóëåíàòà Èçèäà", çà äà èì îáÿñíÿ, ÷å íÿìà çàùî äà òúðñÿò äðóãà òàéíà íà òàéíèòå, ÷å ïðî÷èòúò íà æèâîòà íå êðèå íèêàêúâ âòîðè ñìèñúë, ÷å âñè÷êî å òàì, â ëîíîòî íà õèëÿäèòå áðåìåííè Ëèè ïî ñâåòà, â áåëèòå ñòàè íà ðîäèëíèòå äîìîâå, âúðõó ñëàìåíèöèòå, â ðå÷íèòå êîðèòà, è ÷å êàìúíèòå, êîèòî ñå âðúùàò îò èçãíàíèå, è ñâåùåíèÿò Ãðààë íå ñà íèùî äðóãî îñâåí òåçè ìàëêè ìàéìóí÷åòà, êîèòî êðåùÿò, äîêàòî ïúïíàòà èì âðúâ ñå ìîòàå íàîêîëî, à äîêòîðúò ãè ïëÿñêà ïî äóïåíöàòà. È ÷å çà "íåùîòî" Íåèçâåñòíèòå Óïðàâíèöè áÿõìå íèå äâàìàòà ñ Ëèÿ è ÷å òî ùåøå äà íè ïîçíàå âåäíàãà, áåç äà ïèòà îíÿ ãëóïàê Äüî Ìåñòð.
Íî íå. Íèå, óìíèöèòå, ñàðäîíè÷íî óñìèõíàòè, èñêàõìå äà èãðàåì íà æìè÷êà ñ äèàáîëèñòèòå è äà èì ïîêàæåì, ÷å àêî òðÿáâà äà èìà íÿêàêúâ ñâåòîâåí çàãîâîð, íèå ìîæåõìå äà èì èçìèñëèì åäèí òàêúâ ñâåòîâåí, ÷å ñâÿò äà èì ñå çàâèå.
Ïàäà òè ñå, êàçâàõ ñè îíçè äåí. Ñåãà ñè òóê è ÷àêàø êàêâî ùå ñå ñëó÷è ïîä Ìàõàëîòî íà Ôóêî.


78

Áèõ êàçàë ñúñ ñèãóðíîñò, ÷å òàçè ÷óäîâèùíà êðúñòîñêà ïðîèçõîæäà íå îò ìàé÷èíà óòðîáà, à ñ ïîëîæèòåëíîñò îò Åôèàëò, îò åäíî Êîòèëî íà äåìîíè èëè îò íÿêàêâî äðóãî àäñêî ÷åðâî, ñÿêàø å áèëà çà÷åíàòà îò ãíèëà è îòðîâíà ãúáà, èç÷àäèå íà ôàâíè è íà íèìôè, ïîâå÷å ïîäîáíè íà äÿâîëà, îòêîëêîòî íà ÷îâåêà.
(Àòàíàçèóñ Êèðõåð, "Ïîäçåìíèÿò ñâÿò", Àìñòåðäàì, "ßíñîí", 1665, II, ñ. 279-280)


Òîçè äåí èñêàõ äà ñè îñòàíà âêúùè, íåùî ïðåäóñåùàõ, íî Ëèÿ ìè êàçà äà íå ñå ïðàâÿ íà ìíîãî âàæåí è äà îòèäà äà ðàáîòÿ.
- Èìà âðåìå, Ïóì, îùå íÿìà äà ðàæäàìå. È àç òðÿáâà äà èçëèçàì. Âúðâè.
Òúêìî ïðèñòèãàõ ïðåä âðàòàòà íà îôèñà ñè, êîãàòî ãîñïîäèí Ñàëîí îòâîðè ñâîÿòà. Ñòàðåöúò ñå ïîÿâè ñ æúëòàòà ñè ðàáîòíà ïðåñòèëêà. Íå ìîæåõ äà íå ãî ïîçäðàâÿ è òîé ìå ïîêàíè âúòðå. Íèêîãà íå áÿõ âëèçàë â ëàáîðàòîðèÿòà ìó è ìè áåøå ëþáîïèòíî äà ÿ âèäÿ.
Àêî çàä òàçè âðàòà íÿêîãà å èìàëî àïàðòàìåíò, òî Ñàëîí áåøå ñúáîðèë âñè÷êè ñòåíè, çàùîòî òîâà, êîåòî âèäÿõ, áåøå ïðîñòðàíñòâî ñ îãðîìíè è òðóäíîîïðåäåëèìè ðàçìåðè. Ïîðàäè íÿêàêúâ îòäàâíàøåí àðõèòåêòóðåí çàìèñúë òîâà êðèëî íà ñãðàäàòà èìàøå ìàíñàðäåí ïîêðèâ è ñâåòëèíàòà ïðîíèêâàøå âúòðå ïðåç çàêðúãëåíè ïðîçîðöè.
Íå çíàÿ äàëè ñòúêëàòà áÿõà ìðúñíè èëè ìàòîâè, èëè ïúê Ñàëîí ãè áåøå ìàòèðàë, çà äà èçáåãíå ïðåêèòå ñëúí÷åâè ëú÷è, à ìîæå áè êóïèùàòà ïðåäìåòè, êîèòî íàïðàâî êðåùÿõà óæàñà ñè îò ïðàçíîòî, íî â ïîìåùåíèåòî ñå ðàçëèâàøå ëåïêàâ ïîëóìðàê, îùå ïîâå÷å, ÷å ïðîñòðàíñòâîòî áå íàñå÷åíî îò ãîëåìè øêàôîâå òèï ñòàðà àïòåêà ñ âúòðåøíè àðêè, ïîäñêàçâàùè íàëè÷èå íà ïðîõîäè, òóíåëè, òàéíè èçõîäè. Ïðåîáëàäàâàùèÿò öâÿò áåøå êàôÿâèÿò - êàôÿâè ïðåäìåòè, êàôÿâè åòàæåðêè, ìàñè, êàôÿâà áåøå ñàìàòà àìàëãàìà ìåæäó ñâåòëèíàòà, èäåùà îò ïðîçîðöèòå, è òàçè íà ñòàðèòå ëàìïè, êîèòî òóê-òàì ñïóñêàõà ñâîåòî ïî-ÿðêî ïåòíî. Ïúðâîòî ìè âïå÷àòëåíèå áåøå, ÷å âëèçàì â ðàáîòèëíèöà íà ìàéñòîð íà öèãóëêè, ÷èéòî ñòîïàíèí å óìðÿë îùå ïî âðåìåòî íà Ñòðàäèâàðèé è îòòîãàâà ìíîãîãîäèøíèÿò ïðàõ ñå å òðóïàë ïîñòåïåííî âúðõó çàêðúãëåíèòå è ðàèðàíè êîðåì÷åòà íà ëþòíèòå.
Ïîñëå, ñëåä êàòî î÷èòå ìè ïîñâèêíàõà ñ ïîëóìðàêà, ðàçáðàõ, ÷å ñå íàìèðàì, êàêòî òðÿáâàøå äà ïðåäïîëîæà, â åäíà âêàìåíåíà çîîëîãè÷åñêà ãðàäèíà. Òàì, â äúíîòî, ìå÷å ñ áëåñòÿùè ñòúêëåíè î÷è ñå áå ïîêàòåðèëî íà èçêóñòâåí êëîí, òîêó äî ìåí áåøå êàöíàë áóõàë, ìúë÷àëèâ è òúðæåñòâåí, ïðåä ìàñàòà ñå âèæäàøå íåâåñòóëêà, à ìîæå áè áÿëêà èëè ïîð, íå çíàÿ. Â ñðåäàòà íà ìàñàòà áå ïîñòàâåíî ïðàèñòîðè÷åñêî æèâîòíî, êîåòî íå ìîæàõ äà ïîçíàÿ, ïðèëè÷àøå íà ëèñèöà, ãëåäàíà ïðåç ðåíòãåí.
Ìîæåøå äà áúäå ïóìà, ãåïàðä, ãîëÿìî êó÷å, íî ñå âèæäàøå ñàìî ñêåëåòúò, îò÷àñòè ïîêðèò ñ íÿêàêâà ïëúíêà îò æèëàâà ìàòåðèÿ, çàêðåïåíà ñ òåëåíà àðìàòóðà.
- Äîãúò íà åäíà áîãàòà äàìà ñ ìåäåíî ñúðöå, èçõèëè ñå Ñîëîí, êîÿòî èñêà äà ñè ãî ñïîìíÿ êàêòî ïî âðåìåòî íà ñúïðóæåñêèÿ èì æèâîò. Âèæäàòå ëè? Êîçèíàòà íà æèâîòíîòî ñå ñâàëÿ, êîæàòà ìó ñå ìàõà èçöÿëî ñ àðñåíîâ ñàïóí, ñëåä òîâà êîñòèòå ñå îòäåëÿò è èçáåëâàò... Ïîãëåäíåòå â òîçè øêàô êàêâà ÷óäåñíà êîëåêöèÿ èìàì îò ãðúáíà÷íè ñòúëáîâå è ãðúäíè êîøîâå. Õóáàâà êîñòíèöà, íàëè? Ñëåä òîâà êîñòèòå ñå çàêðåïâàò ñ òåë è êîãàòî ñêåëåòúò å âúçñòàíîâåí, ñå ñëàãà ïëúíêàòà, îáèêíîâåíî èçïîëçóâàì ñëàìà èëè ïðåñîâàí êàðòîí, ïîíÿêîãà è ãèïñ. Íàé-íàêðàÿ ñå ìîíòèðà êîæàòà. Ïîïðàâÿì âðåäèòå îò ñìúðòòà è òëåíèåòî. Ïîãëåäíåòå òîçè áóõàë, íå å ëè êàòî æèâ?
Îòòîãàâà âñåêè æèâ áóõàë ùåøå äà ìè ïðèëè÷à íà ìúðòúâ, ïðåîáðàçåí îò Ñàëîí â çàñòèíàëà âå÷íîñò. Ïîãëåäíàõ ëèöåòî íà òîçè áàëñàìàòîð íà æèâîòèíñêè ôàðàîíè, ãúñòèòå ìó âåæäè, ñèâêàâèòå ìó ñòðàíè è ñå ïîìú÷èõ äà ðàçáåðà äàëè íàèñòèíà å æèâî ñúùåñòâî, èëè å ïî-ñêîðî øåäüîâúð íà ñîáñòâåíîòî ñè èçêóñòâî. Çà äà ãî ðàçãëåäàì ïî-äîáðå, îòñòúïèõ êðà÷êà íàçàä è óñåòèõ, ÷å íåùî ñå îïðÿ â òèëà ìè. Îáúðíàõ ñå èçòðúïíàë è âèäÿõ, ÷å ñúì çàäâèæèë åäíî ìàõàëî.
Ãîëÿìà ðàçïîëîâåíà ïòèöà ñå ëþëååøå, ñëåäâàéêè äâèæåíèÿòà íà êîïèåòî, ñ êîåòî áåøå ïðîíèçàíà. Òî ïðîáîæäàøå ãëàâàòà é, à ïðåç ðàçòâîðåíèÿ ãðúäåí êîø ñå âèæäàøå, ÷å ìèíàâà òî÷íî òàì, êúäåòî ñà áèëè ãóøàòà è ñúðöåòî, ïîñëå ñå èçâèâàøå, çà äà ñå ðàçêëîíè â ïðåîáúðíàò òðèçúáåö. Åäíàòà ÷àñò, ïî-äåáåëàòà, ïðîìóøâàøå ìÿñòîòî, êúäåòî ñà áèëè ÷åðâàòà, è áå íàñî÷åíà êúì çåìÿòà êàòî ìå÷, äîêàòî äðóãèòå äâå ðàçêëîíåíèÿ áÿõà çàáó÷åíè â êðàêàòà è ñòúð÷àõà ñèìåòðè÷íî îò äâåòå ñòðàíè. Ïòèöàòà ñå ëþëååøå ëåêî è òðèòå îñòðèÿ ñî÷åõà íà ïîäà ñëåäàòà, êîÿòî òå áèõà îñòàâèëè, àêî ñå äîïèðàõà äî íåãî.
- ×óäåñåí åêçåìïëÿð íà öàðñêè îðåë, êàçà Ñàëîí. Íî îùå èìàì äà ðàáîòÿ ïî íåãî. Òúêìî èçáèðàõ î÷èòå. È ìè ïîêàçà åäíà êóòèÿ, ïúëíà ñúñ ñòúêëåíè çåíèöè è î÷íè ÿáúëêè, ñÿêàø ïàëà÷úò íà ñâåòà Ëó÷èÿ áå ñúáðàë ðåëèêâèòå íà öÿëàòà ñè êàðèåðà [337]. Íå âèíàãè å ëåñíî, êàêòî ïðè íàñåêîìèòå, êúäåòî ñà äîñòàòú÷íè êóòèéêà è êàðôèöà. Áåçãðúáíà÷íèòå íàïðèìåð ñå îáðàáîòâàò ñ ôîðìàëèí.
Óñåùàõ ìèðèçìà íà ìîðãà.
- Íàâÿðíî ðàáîòàòà å ìíîãî èíòåðåñíà, êàçàõ. À â ñúùîòî âðåìå ìèñëåõ çà æèâîòî "íåùî", êîåòî ïóëñèðàøå â êîðåìà íà Ëèÿ. Ïðåç ãëàâàòà ìè ìèíà óæàñÿâàùà ìèñúë. Àêî "íåùîòî" óìðå, êàçàõ ñè, ùå èñêàì äà ãî ïîãðåáà ñúñ ñîáñòâåíèòå ñè ðúöå, äà õðàíè âñè÷êè ÷åðâåè ïîä ïî÷âàòà è äà îáîãàòÿâà çåìÿòà. Ñàìî òàêà ùå ãî ÷óâñòâóâàì îùå æèâî...
Ñòðåñíàõ ñå, çàùîòî Ñàëîí áå çàãîâîðèë îòíîâî è èçâàæäàøå ñòðàííî ñúùåñòâî îò åäèí øêàô. Áåøå äúëãî îêîëî òðèäåñåò ñàíòèìåòðà è ñúñ ñèãóðíîñò ïðèëè÷àøå íà äðàêîí, çåìíîâîäíî ñ ãîëåìè ÷åðíè ïîëóïðîçðà÷íè êðèëå, æúëò ãðåáåí è ðàçòâîðåíè ÷åëþñòè, îò êîèòî ñå ïîêàçâàõà çúáè, ñèòíè è îñòðè êàòî çúáöè íà òðèîí.
- Êðàñèâî å, íàëè? Òîâà å ìîÿ êîìïîçèöèÿ. Èçïîëçóâàõ åäèí ñàëàìàíäúð, åäèí ïðèëåï è çìèéñêè çúáè... Äðàêîí îò ïîäçåìíîòî öàðñòâî. Èäåÿòà ìè äîéäå îò òîâà... - Ïîêàçà ìè ãîëÿì òîì ñúñ ñòàðèííà ïîäâúðçèÿ è êîæåíè êàíòîâå, êîéòî ëåæåøå íà äðóãà ìàñà. Äàäîõ öÿëî ñúñòîÿíèå, íå ñúì áèáëèîôèë, íî íà âñÿêà öåíà èñêàõ äà ãî êóïÿ. Òîâà å "Ïîäçåìíèÿò ñâÿò" íà Àòàíàçèóñ Êèðõåð, ïúðâî èçäàíèå, îò 1665 ãîäèíà. Åòî ãî äðàêîíà. Ñúùèÿò å, íàëè? Æèâåå â êðàòåðèòå íà âóëêàíè, êàçâà òîçè ìúäúð éåçóèò, êîéòî å çíàåë âñè÷êî, îò ïîçíàòîòî äî íåïîçíàòîòî è íåñúùåñòâóâàùîòî...
- Âèå ìèñëèòå âñå çà ïîäçåìíîòî, êàçàõ àç, ñïîìíÿéêè ñè ðàçãîâîðà íè â Ìþíõåí è äóìèòå, êîèòî áÿõ ÷óë ïðåç Äèîíèñèåâîòî óõî.
Ðàçòâîðè êíèãàòà íà äðóãà ñòðàíèöà: òàì èìàøå èçîáðàæåíèå íà çåìíîòî êúëáî, ïðåäñòàâåíî êàòî ïîäïóõíàë è ÷åðåí àíàòîìè÷åí îðãàí, îáâèò ñ öÿëà ïàÿæèíà îò ÿðêè, èñêðÿùè è âèåùè ñå âåíè.
- Àêî Êèðõåð å ïðàâ, â ñúðöåòî íà çåìÿòà èìà ïîâå÷å ïúòåêè, îòêîëêîòî íà ïîâúðõíîñòòà é. Àêî íåùî â ïðèðîäàòà ñå ñëó÷âà, òî èäå îò ãîðåùèíàòà, êîÿòî èçâèðà îòäîëó...
Ìèñëåõ ñè çà ÷åðíàòà ìàãèÿ, çà êîðåìà íà Ëèÿ, çà "íåùîòî", êîåòî ñå ìú÷åøå äà èçðèãíå îò ñâîÿ íåæåí âóëêàí.
- ...è àêî íåùî ñå ñëó÷âà â ñâåòà íà õîðàòà, òî å áèëî çàìèñëåíî òàì, äîëó.
- È òîâà ëè ãî å êàçàë îòåö Êèðõåð?
- Íå, òîé ñå çàíèìàâà ñàìî ñ ïðèðîäàòà... Íî å ñòðàííî, ÷å âòîðàòà ÷àñò íà òàçè êíèãà å ïîñâåòåíà íà àëõèìèÿòà è íà àëõèìèöèòå è ÷å òî÷íî òàì, ïîãëåäíåòå, òîé íàïàäà Ðîçåíêðîéöåðèòå. Çàùî íàïàäà Ðîçåíêðîéöåðèòå â åäíà êíèãà çà ïîäçåìíèÿ ñâÿò? Çíàåë å òîé, íàøèÿò éåçóèò, çíàåë å, ÷å Òàìïëèåðèòå ñà ñå ñêðèëè â ïîäçåìíîòî öàðñòâî íà Àãàðòà...
- È ìàé îùå ñà òàì, èçïðîáâàõ ãî àç.
- Îùå ñà òàì, ïîòâúðäè Ñàëîí. Íå â Àãàðòà, â äðóãè ïîäçåìèÿ. Ìîæå áè è ïîä íàñ. Ñåãà è Ìèëàíî èìà ìåòðî. Êîé ãî å ïîèñêàë? Êîé å ðúêîâîäèë èçêîïíèòå ðàáîòè?
- Ïî âñÿêà âåðîÿòíîñò èíæåíåðè ñïåöèàëèñòè.
- Äîáðå, ùîì èñêàòå, çàòâàðÿéòå ñè î÷èòå. À â òîâà âðåìå âúâ âàøåòî èçäàòåëñòâî ïóáëèêóâàòå êíèãè íà ïúðâèÿ ñðåùíàò. Êîëêî åâðåè èìàòå ìåæäó àâòîðèòå ñè?
- Íå èçèñêâàìå äîêóìåíòè çà ïðîèçõîä, ñóõî îòâúðíàõ àç.
- Íå ìå ñìÿòàéòå çà àíòèñåìèò. Íÿêîè îò íàé-äîáðèòå ìè ïðèÿòåëè ñà åâðåè. Ìèñëÿ ñàìî çà îïðåäåëåí òèï åâðåè...
- Çà êîè?
- Àç ñè çíàì...


79

Îòâîðè ñàíäú÷åòî ñè. Â íåîïèñóåì áåçïîðÿäúê îòâúòðå èçñêî÷èõà ÿêè, ëàñòèöè, äîìàêèíñêè ñúäîâå, çíà÷êè íà ðàçëè÷íè òåõíè÷åñêè ó÷èëèùà, äîðè ìîíîãðàì íà èìïåðàòðèöà Àëåêñàíäðà Ôüîäîðîâíà è êðúñò íà Ïî÷åòíèÿ ëåãèîí. Òðåñêàâîòî ìó âúîáðàæåíèå âèæäàøå âúâ âñè÷êî òîâà ïå÷àòà íà Àòèõðèñòà ïîä ôîðìàòà íà òðèúãúëíèê èëè äâà ñïëåòåíè òðèúãúëíèêà.
(Àëåêñàíäúð Øàéëà, "Ñåðãåé À. Íèëóñ è Ïðîòîêîëèòå", "Ëà Òðèáþí Æþèâ", 14 ìàé 1921, ñ. 3)


- Ðàçáèðàòå ëè, àç ñúì ðîäåí â Ìîñêâà. Òî÷íî â Ðóñèÿ, êîãàòî áÿõ ìàëúê, ñå ïîÿâèõà òàéíè åâðåéñêè äîêóìåíòè, â êîèòî ñå ãîâîðåøå íàïúëíî îòêðèòî çà òîâà, ÷å àêî íÿêîé èñêà äà ïîä÷èíè åäíî ïðàâèòåëñòâî, òðÿáâà äà äåéñòâóâà ïîäðèâíî. Ñëóøàéòå. - Âçå ìàëêà òåòðàäêà, êúäåòî íà ðúêà áåøå ïðåïèñàë ðàçëè÷íè öèòàòè - "Ïî òîâà âðåìå â ìíîãî ãðàäîâå ùå èìà ìåòðîïîëèòåíè è ïîäçåìíè õîäîâå. Îòòàì ùå âäèãíåì âúâ âúçäóõà âñè÷êè ãðàäîâå íà ñâåòà." Òîâà ñà ïðîòîêîëèòå íà Äðåâíèòå Ìúäðåöè íà Öèîí, äîêóìåíò íîìåð äåâåò!
Ïðåç óìà ìè ìèíà, ÷å êîëåêöèÿòà îò ãðúáíà÷íè ñòúëáîâå, êóòèÿòà ñ î÷èòå, êîæèòå, êîèòî îïúâàøå ïî òåëåíàòà àðìàòóðà âñúùíîñò, ìîæå áè ïðîèçëèçàõà îò íÿêîé êîíöåíòðàöèîíåí ëàãåð. Íî íå, ïðåä ñåáå ñè èìàõ åäèí íîñòàëãè÷åí ñòàðåö, êîéòî âëà÷åøå ñúñ ñåáå ñè äðåâíèòå ñïîìåíè çà ðóñêèÿ àíòèñåìèòèçúì.
- Àêî ïðàâèëíî âè ðàçáèðàì, íÿêàêâà îðãàíèçàöèÿ íà åâðåè, åñòåñòâåíî, íå âñè÷êè, òàéíî ïîäãîòâÿ íåùî. Íî çàùî äà å â ïîäçåìèÿòà?
- Óáåäåí ñúì, ÷å òîâà å òàêà! Òîçè, êîéòî ïîäãîòâÿ, àêî ïîäãîòâÿ, ãî ïðàâè ïîäìîëíî, à íå îòêðèòî. Âñè÷êè çíàÿò òîâà îùå îò âðåìå îíî. Âëàñòòà íàä ñâåòà îçíà÷àâà âëàñò íàä òîâà, êîåòî å îòäîëó. Íàä ïîäìîëíèòå òå÷åíèÿ.
Ñïîìíèõ ñè çà åäíà ðåïëèêà íà Àëèå â íåãîâèÿ êàáèíåò è çà äðóèäêèòå â Ïèåìîíò, êîèòî ïðèçîâàâàõà òåëóðè÷íèòå ñèëè.
- Çàùî êåëòèòå ñà èçêîïàâàëè ñâîèòå ñâåòèëèùà â ñúðöåòî íà çåìÿòà, ñ òóíåëè, êîèòî ñå ñúáèðàëè â åäèí ñâåùåí êëàäåíåö? - ïðîäúëæàâàøå Ñàëîí.
- Êëàäåíöèòå ñå ñïóñêàëè êúì ðàäèîàêòèâíè ïëàñòîâå, òîâà å âñåèçâåñòíî. Êàê å ïîñòðîåí Ãëàíñòúíáúðè [338]? È íå ñòàâà ëè âñúùíîñò äóìà çà îñòðîâ Àâàëîí, îòêúäåòî ïðîèçëèçà ìèòúò çà ñâåùåíèÿ Ãðààë? È íå å ëè åâðåèí òîçè, êîéòî å èçìèñëèë ñâåùåíèÿ Ãðààë?
Áîæå ìîé, îòíîâî òîçè ñâåùåí Ãðààë! Íî êîé Ãðààë, Ãðààë å ñàìî åäèí è òîé å ìîåòî ìàëêî "íåùî", êîíòàêòóâàùî ñ ðàäèîàêòèâíèòå ïëàñòîâå íà Ëèèíèÿ êîðåì, è ìîæå áè ñåãà ïëóâà áàâíî êúì ãúðëîòî íà êëàäåíåöà, ìîæå áè å íåòúðïåëèâî äà èçïëóâà, à àç ñòîÿ òóê ñðåä òåçè ïðåïàðèðàíè áóõàëè, ñðåä ñòîòèöèòå ìúðòâè è òîçè, êîéòî ñå ïðåñòðóâà íà æèâ.
- Âñè÷êè êàòåäðàëè ñà ïîñòðîåíè íà ìåñòà, êúäåòî ñà áèëè ìåíõèðèòå íà êåëòèòå. Çàùî ñà ïîáèâàëè êàìúíè â çåìÿòà, êîãàòî òîâà å êîñòâàëî òîëêîâà óñèëèÿ?
- À çàùî åãèïòÿíèòå ñà ñè äàâàëè òîëêîâà çîð äà ñòðîÿò ïèðàìèäè?
- Èìåííî. Àíòåíè, òåðìîìåòðè, ñîíäè, èãëè êàòî òåçè íà êèòàéñêèòå ëå÷èòåëè, êîèòî ñå çàáèâàò òàì, êúäåòî òÿëîòî ðåàãèðà, â ÷óâñòâèòåëíèòå òî÷êè. Â öåíòúðà íà çåìÿòà ñúùåñòâóâà åäíî ðàçòîïåíî ÿäðî, íåùî ïîäîáíî íà ñëúíöåòî, äîðè èñòèíñêî ñëúíöå, îêîëî êîåòî íåùî îáèêàëÿ ïî ðàçëè÷íè òðàåêòîðèè. Îðáèòè íà òåëóðè÷íèòå òîêîâå. Êåëòèòå ñà çíàåëè êúäå ñå íàìèðàò òå, à ñúùî è êàê äà ãè îáóçäàâàò. À Äàíòå, à Äàíòå? Êàêâî å èñêàë äà íè êàæå ñúñ ñâîåòî ñïóñêàíå â äúëáèíèòå? Ðàçáèðàòå ìå, íàëè, ñêúïè ïðèÿòåëþ?
Íå ìè äîïàäàøå äà áúäà íåãîâ ñêúï ïðèÿòåë, íî ïðîäúëæàâàõ äà ãî ñëóøàì. Äæóëèî/Äæóëèÿ, ìîÿò Ðåáèñ, çàãíåçäåí êàòî Ëóöèôåð â öåíòúðà íà Ëèèíèÿ êîðåì, íî òî, "íåùîòî", ùåøå äà ñå ïðåîáúðíå, ïî íÿêàêúâ íà÷èí ùåøå äà ñå èçäèãíå íàãîðå è ùåøå äà èçëåçå. "Íåùîòî" å íàïðàâåíî òàêà, ÷å äà ñå èçìúêíå îò âúòðåøíîñòòà, äà ñå ðàçêðèå â íåäâóñìèñëåíàòà ñè òàéíà, è òî íå çà äà ïîòúíå îòíîâî â íåÿ è ñ íàâåäåíà ãëàâà äà òúðñè êîé çíàå êàêâà ëåïêàâà ìèñòåðèÿ.
Ñàëîí ïðîäúëæàâàøå äà ãîâîðè, íî âå÷å ñå îïëèòàøå â åäèí ìîíîëîã, êîéòî ñÿêàø èçðè÷àøå ïî ïàìåò:
- À êàêâî ñà àíãëèéñêèòå leys [339], çíàåòå ëè? Ïðåëåòåòå ñúñ ñàìîëåò íàä Àíãëèÿ è ùå âèäèòå, ÷å âñè÷êè ñâåùåíè ìåñòà ñà ñâúðçàíè ñ ïðàâè ëèíèè, åäíà ìðåæà îò ïðàâè ëèíèè, êîèòî ñå ïðåñè÷àò ïî öÿëàòà òåðèòîðèÿ, è îùå ñè ëè÷àò, çàùîòî ñà áèëè èçïîëçóâàíè êàòî òðàñåòà íà ïî-êúñíèòå ïúòèùà...
- Àêî å èìàëî ñâåùåíè ìåñòà, òî òå ñà áèëè ñâúðçàíè ñ ïúòèùà, à âñè÷êè ñå ñòðåìÿò äà ñòðîÿò âúçìîæíî íàé-ïðàâè ïúòèùà...
- Òàêà ëè ìèñëèòå? À çàùî òî÷íî ïî òåçè ïúòèùà ìèãðèðàò ïòèöèòå? Çàùî ñúâïàäàò ñ òðàåêòîðèèòå íà ëåòÿùèòå ÷èíèè? Òîâà å òàéíà, êîÿòî å áèëà ïîãðåáàíà ñëåä ðèìñêîòî íàøåñòâèå, íî èìà õîðà, êîèòî îùå ÿ ñúõðàíÿâàò...
- Åâðåèòå, ïîäñêàçàõ.
- È òå ÿ çíàÿò. Ïúðâèÿò àëõèìè÷åí ïðèíöèï å VITRIOL: Visita Interiora Terrae, Rectificando Invenies Occultum Lapidem [340].
Lapis exillis. Ìîÿò Êàìúê, êîéòî áàâíî èçëèçà îò èçãíàíèåòî, îò ñëàäêàòà õèïíîòè÷íà áåçïàìåòíîñò íà ïëîäîíîñíèÿ Ëèèí ñúñúä, áåç äà òúðñè äðóãè äúëáèíè, ìîÿò Êàìúê, áÿë è êðàñèâ, êîéòî æàæäà ïîâúðõíîñòòà... Èñêàøå ìè ñå äà ñå çàòè÷àì êúì êúùè, ïðè Ëèÿ, äà ÷àêàì ñ íåÿ ïîÿâàòà íà "íåùîòî", ÷àñ ñëåä ÷àñ, òúðæåñòâîòî íà ïðåîòêðèòàòà ïîâúðõíîñò. Â áúðëîãàòà íà Ñàëîí âëàñòâóâàøå ïëåñåíòà íà ïîäçåìíèòå îáèòàòåëè, à ïîäçåìíèòå îáèòàòåëè ñà ïðîèçõîäúò, êîéòî òðÿáâà äà èçîñòàâèì, à íå öåëòà, êîÿòî äà ïðåñëåäâàìå. Âúïðåêè òîâà àç ñëóøàõ Ñàëîí è â ãëàâàòà ìè ñå ðàæäàõà íîâè õèòðîóìíè èäåè çà Ïëàíà. Äîêàòî î÷àêâàõ åäèíñòâåíàòà Èñòèíà íà òîçè ñâÿò äà ñå ïîÿâè, àç ñå îïëèòàõ â êðîåíå íà íîâè ëúæè. Ñëÿï êàòî æèâîòíî, êîåòî æèâåå ïîä çåìÿòà.
Ñåïíàõ ñå. Òðÿáâàøå äà èçëÿçà îò òóíåëà.
- Âðåìå å äà òðúãâàì, êàçàõ. <197> Ìîæå áè ùå ìå ïîñúâåòâàòå äà ïðî÷åòà íÿêîè êíèãè íà òàçè òåìà?
- Î, âñè÷êî, êîåòî å íàïèñàíî ïî òåçè âúïðîñè, å èçìàìíî, èçìàìíî êàòî äóøàòà íà Þäà. Òîâà, êîåòî àç çíàÿ, ãî çíàÿ îò áàùà ñè...
- Ãåîëîã ëè å áèë?
- Î, íå - çàñìÿ ñå Ñàëîí, Áîæå óïàçè. Áàùà ìè, íÿìà çàùî äà ñå ñðàìóâàì, ðàáîòåøå â Îõðàíêàòà. Íà ïðÿêî ïîä÷èíåíèå íà Øåôà, ëåãåíäàðíèÿ Ðà÷êîâñêè.
Îõðàíêàòà, Îõðàíêàòà, íåùî êàòî ÊÃÁ, íå áåøå ëè öàðñêàòà æàíäàðìåðèÿ? À êîé áåøå Ðà÷êîâñêè? Êîé èìàøå ïîäîáíî èìå?.. Äà, ðàçáèðà ñå, òàéíñòâåíèÿò ïîñåòèòåë íà ïîëêîâíèêà, ãðàô Ðàêîñêè... Ñòèãà ãëóïîñòè, îòíîâî ìå îáçåìà ìèñúëòà çà èçíåíàäâàùèòå ñúâïàäåíèÿ. Àç íå ïðåïàðèðàì ìúðòâè æèâîòíè, àç ñúçäàâàì æèâè.


80

Êîãàòî íàääåëÿâà Áÿëîòî â ìàòåðèÿòà íà Âåëèêîòî Òâîðåíèå, Æèâîòúò å ïîáåäèë Ñìúðòòà, òåõíèòå Öàðå âúçêðúñâàò, Çåìÿòà è Âîäàòà ñà ñå ïðåâúðíàëè âúâ Âúçäóõ, òîâà å âëàñòòà íà Ëóíàòà, òÿõíàòà Ðîæáà ñå å ïîÿâèëà... Òîãàâà Ìàòåðèÿòà ñå å ñäîáèëà ñ òàêàâà ÿêîñò, ÷å Îãúíÿò íÿìà äà óñïåå äà ÿ ðàçðóøè... Êîãàòî òâîðåöúò ñúçðå ñúâúðøåíàòà Áåëîòà, Ôèëîñîôèòå êàçâàò, ÷å å äîøëî âðåìå êíèãèòå äà ñå ðàçêúñàò, çàùîòî ñà ñòàíàëè íåíóæíè.
(Äîì Ïåðíåòè, "Ìèòî-õåðìåòè÷åñêè ðå÷íèê", Ïàðèæ, "Áîø", 1758, "Áåëîòà")


Èçìúðìîðèõ íÿêàêâî íàáúðçî ñêàëúïåíî èçâèíåíèå. Ìèñëÿ, ÷å êàçàõ: "Ìîåòî ìîìè÷å óòðå òðÿáâà äà ðàæäà", Ñàëîí èçðàçè áëàãîïîæåëàíèÿòà ñè, íî ñ âèä, ñÿêàø íå áå ðàçáðàë êîé å áàùàòà. Çàòè÷àõ ñå êúì êúùè, çà äà âäúõíà ïî-çäðàâîñëîâåí âúçäóõ.
Ëèÿ íå ñè áåøå ó äîìà. Íà ìàñàòà â êóõíÿòà íàìåðèõ áåëåæêà: "Ñêúïè, âîäèòå ìè èçòåêîõà. Íå óñïÿõ äà òå îòêðèÿ â îôèñà. Âçèìàì òàêñè è îòèâàì â áîëíèöàòà. Åëà è òè, ÷óâñòâóâàì ñå ñàìîòíà."
Â ïúðâèÿ ìîìåíò ìå îáçå ïàíèêà, òðÿáâàøå äà áúäà òàì, ñ Ëèÿ, çà äà áðîèì çàåäíî, òðÿáâàøå äà ñè ñòîÿ â îôèñà, òðÿáâàøå äà áúäà íà ðàçïîëîæåíèå. Àç ùÿõ äà ñúì âèíîâåí, àêî "íåùîòî" ñå ðîäåøå ìúðòâî, Ëèÿ ùåøå äà óìðå çàåäíî ñ íåãî, Ñàëîí ùåøå äà ãè ïðåïàðèðà è äâàìàòà.
Âëÿçîõ â áîëíèöàòà è êàòî ÷å ëè ñå îçîâàõ â ëàáèðèíò, ïîìîëèõ äà ìå îðèåíòèðà òî÷íî òîçè, êîéòî íå çíàåøå íèùî, íà äâà ïúòè ñáúðêàõ îòäåëåíèÿòà. Íà âñè÷êè êàçâàõ, ÷å áè òðÿáâàëî äà èì å èçâåñòíî êúäå ðàæäà Ëèÿ, à òå ìå ñúâåòâàõà äà ñå óñïîêîÿ, çàùîòî íà òîâà ìÿñòî âñè÷êè ðàæäàëè.
Íàé-íàêðàÿ, íå ðàçáðàõ òî÷íî êàê, ñå íàìåðèõ â åäíà ñòàÿ. Ëèÿ áåøå áëåäà, íî ëèöåòî é ñâåòåøå ñúñ ñåäåôåí áëÿñúê, è ñå óñìèõâàøå. Íÿêîé é áåøå âäèãíàë êîñèòå ñ áÿëà ëåíòà. Çà ïúðâè ïúò âèæäàõ ÷åëîòî íà Ëèÿ â öÿëàòà ìó ïðåëåñò. Äî íåÿ ëåæåøå "íåùîòî".
- Äæóëèî - ïðåäñòàâè ìè ãî òÿ.
Ìîÿò Ðåáèñ. È àç áÿõ ó÷àñòâóâàë â ñúçäàâàíåòî ìó, è òî íå ñ êúñîâå îò ìúðòâè òåëà è íå ñ àðñåíîâ ñàïóí. Áåøå öÿëî, âñè÷êèòå ìó ïðúñò÷åòà ñè áÿõà íà ìÿñòîòî.
Ïîèñêàõ äà ãî âèäÿ ãîëè÷êî.
- Îõ, êàêâî ïèøëåíöå, êàêâè òîï÷åíöà! Ïîñëå öåëóíàõ Ëèÿ ïî îòêðèòîòî ÷åëî.
- Íî å òâîÿ çàñëóãàòà, ñêúïà. Çàâèñè îò ñúñúäà.
- Ðàçáèðà ñå, ÷å å ìîÿ çàñëóãàòà, áåçñðàìíèê òàêúâ. Ñàìè÷êà òðÿáâàøå äà áðîÿ.


81

Ïîäçåìíèÿò íàðîä å äîñòèãíàë íàé-âèñøåòî çíàíèå... Àêî íàøåòî ëóäî ÷îâå÷åñòâî çàïî÷íå âîéíà ñðåùó òÿõ, ñïîñîáíè ñà äà âçðèâÿò öÿëàòà ïîâúðõíîñò íà ïëàíåòàòà.
(Ôåðäèíàíä Îñåíäîâñêè, "Çâåðîâå, Õîðà è Áîãîâå", 1924, V)


Îñòàíàõ ïðè Ëèÿ è ñëåä êàòî èçëåçå îò áîëíèöàòà, çàùîòî âåäíàãà ùîì ñå ïðèáðà, îùå äîêàòî ñìåíÿøå çà ïúðâè ïúò ïåëåíèòå íà ìàëêèÿ, ñå ðàçïëàêà è êàçà, ÷å íå å òðÿáâàëî äà ãî ðàæäà. Íÿêîé ïîñëå ìè îáÿñíè, ÷å áèëî íîðìàëíî: ñëåä âúçáóäàòà îò ïîáåäàòà ïðè ðàæäàíåòî íàääåëÿâà ÷óâñòâîòî çà áåçïîìîùíîñò ïðåä îãðîìíîòî çíà÷åíèå íà àêòà. Ïðåç òåçè äíè, êàêòî ñå ìîòàåõ èç êúùè, ÷óâñòâóâàéêè ñå íåíóæåí è âúâ âñåêè ñëó÷àé ïî ïðèðîäà ëèøåí îò âúçìîæíîñòòà äà êúðìÿ, ïðåêàðâàõ äúëãè ÷àñîâå â ÷åòåíå íà âñè÷êî, êîåòî ìîæåõ äà íàìåðÿ âúðõó òåëóðè÷íèòå òîêîâå.
Êîãàòî ñå âúðíàõ â èçäàòåëñòâîòî, ðàçïèòàõ Àëèå. Îòãîâîðúò ìó áå ñúïðîâîäåí îò ïðåñèëåí æåñò íà äîñàäà:
- Ïîñòíè ìåòàôîðè, ñ êîèòî íÿêîè èçðàçÿâàò òàéíàòà íà çìèÿòà Êóíäàëèíè. Äîðè êèòàéñêàòà ãåîìàíòèÿ [341] å òúðñåëà ïî çåìÿòà ñëåäèòå íà äðàêîíà, íî òåëóðè÷íàòà çìèÿ ñëóæè ñàìî çà îçíà÷àâàíå íà ïúðâè÷íàòà çìèÿ. Áîãèíÿòà ñè ïî÷èâà âúâ ôîðìà íà óâèòî âëå÷óãî è ñïè ñâîÿ ëåòàðãè÷åí ñúí. Êóíäàëèíè íåæíî òðåïòè, òðúïíå, èçäàâàéêè òúíêî ñâèñòåíå, è ñâúðçâà òåæêèòå òåëà ñ ëåêèòå òåëà. Êàòî âèõúð èëè êàòî âîäîâúðòåæ, êàòî ïîëîâèíàòà îò ñðè÷êàòà ÎÌ.
- Íî çà êàêâà òàéíà çàãàòâà çìèÿòà?
- Çà òåëóðè÷íèòå òîêîâå. Íî çà èñòèíñêèòå.
- À êàêâî ïðåäñòàâëÿâàò èñòèíñêèòå òåëóðè÷íè òîêîâå?
- Òå ñà âåëèêà êîñìîëîãè÷íà ìåòàôîðà. È çàãàòâàò çà çìèÿòà.
Äÿâîë äà ãî âçåìå òîçè Àëèå! - èçðóãàõ ãî íàóì. Íå òîé íà ìåí, à àç òðÿáâà äà ìó ãè îáÿñíÿ òèÿ ðàáîòè.

Ïðî÷åòîõ áåëåæêèòå ñè íà Áåëáî è Äèîòàëåâè è âñè÷êè ñúìíåíèÿ ñå ñòîïèõà. Âå÷å áÿõìå â ñúñòîÿíèå äà ñíàáäèì Òàìïëèåðèòå ñ åäíà íàïúëíî äîñòîéíà òàéíà. Òîâà áåøå íàé-ñòðîéíîòî, íàé-åëåãàíòíîòî ðåøåíèå, ïðè êîåòî âñè÷êè ÷àñòèöè îò íàøàòà õèëÿäîëåòíà ìîçàéêà ñè îòèâàõà ïî ìåñòàòà.
È òàêà, êåëòèòå çíàåëè çà òåëóðè÷íèòå òîêîâå: íàó÷èëè çà òÿõ îò àòëàíòèäèòå, êîãàòî îöåëåëèòå æèòåëè íà ïîòúíàëèÿ êîíòèíåíò ñå ñïàñèëè åäíà ÷àñò â Åãèïåò, äðóãà - â Áðèòàíèÿ.
Àòëàíòèäèòå íà ñâîé ðåä íàó÷èëè âñè÷êî çà íàøèòå ïðàîòöè, êîèòî òðúãíàëè îò Àâàëîí, ìèíàëè ïðåç êîíòèíåíòà Ìó è ñòèãíàëè ÷àê äî öåíòðàëíàòà Àâñòðàëèéñêà ïóñòèíÿ - òîâà ñòàíàëî, êîãàòî âñè÷êè êîíòèíåíòè ïðåäñòàâëÿâàëè åäíî-åäèíñòâåíî ïðîõîäèìî ÿäðî, âúëøåáíàòà Ïàí-Ãåÿ. Äîñòàòú÷íî å äà óìååì îùå äà ïðî÷åòåì (êàêòî óìåÿò àáîðèãåíèòå, êîèòî îáà÷å ìúë÷àò) òàéíñòâåíàòà àçáóêà, èçäúëáàíà â ãîëåìèÿ ìàñèâ íà Åéúðñ Ðîê, çà äà ñòèãíåì äî Îáÿñíåíèåòî. Åéúðñ Ðîê å àíòèïîäúò íà âåëèêàòà (íåïîçíàòà) ïëàíèíà, êîÿòî å Ïîëþñúò, íî èñòèíñêèÿò, ìèñòè÷íèÿò Ïîëþñ, à íå òîçè, äî êîéòî ñòèãà âñåêè áóðæîàçåí èçñëåäîâàòåë. Êàêòî îáèêíîâåíî è êàêòî å î÷åâèäíî çà ÷îâåêà, ÷èèòî î÷è íå ñà çàñëåïåíè îò ìíèìîòî çíàíèå íà çàïàäíàòà íàóêà, Ïîëþñúò, êîéòî ñå âèæäà, å îíçè, êîéòî íå ñúùåñòâóâà, à Ïîëþñúò, êîéòî ñúùåñòâóâà, íå ñå âèæäà îò íèêîãî îñâåí îò íåêîëöèíà ïîñâåòåíè, ÷èèòî óñòà ñà çàïå÷àòàíè.
Êåëòèòå îáà÷å âÿðâàëè, ÷å å äîñòàòú÷íî äà ñå îòêðèå îáùàòà êàðòà íà òîêîâåòå. Åòî çàòîâà èì ñëóæåëè ìåãàëèòèòå: ìåíõèðèòå áèëè ðàäèîðàçïðúñêâàòåëíè àïàðàòè, íåùî êàòî ïðåäàâàòåëè, êàòî åëåêòðè÷åñêè ùåïñåëè, âêëþ÷åíè íà ìÿñòîòî, êúäåòî òîêîâåòå ñå ðàçêëîíÿâàëè â ðàçëè÷íè ïîñîêè. Àíãëèéñêèòå leys, ïîñòðîåíè ìåæäó ñâåùåíèòå ìåñòà, áåëåæåëè âå÷å óñòàíîâåíàòà ïîñîêà íà åäèí òîê. Äîëìåíèòå áèëè êàìåðè çà ñúõðàíÿâàíå íà åíåðãèÿòà, îòêúäåòî äðóèäèòå, ñúñ ñðåäñòâàòà íà ãåîìàíòèÿòà, ñå ìú÷åëè äà èçâëåêàò ãëîáàëíàòà êàðòà, à ïîáèòèòå êàìúíè êðîìëåê [342] è Ñòîóíõåíäæ áèëè ìèêðî-ìàêðîêîñìè÷íè îáñåðâàòîðèè, îòêúäåòî ÷ðåç èçñëåäâàíå íà ïîäðåæäàíåòî íà ñúçâåçäèÿòà äà ñå óñòàíîâÿâà ðàçïðåäåëåíèåòî íà òîêîâåòå,  çàùîòî, êàêòî ãî èñêà Ñìàðàãäîâàòà Ïëî÷à, òîâà, êîåòî å îòãîðå, å èçîìîðôíî íà òîâà, êîåòî å îòäîëó.
Íî âúïðîñúò íå áåøå â òîâà, èëè ïî-òî÷íî, íå áåøå ñàìî â òîâà. Çíàåëè ñà ãî îíåçè îò äðóãîòî êðèëî íà îöåëåëèòå àòëàíòèäè. Îêóëòíèòå ïîçíàíèÿ íà åãèïòÿíèòå ïðåìèíàëè îò Õåðìåñ Òðèñìåãèñò êúì Ìîéñåé, êîéòî îáà÷å ïðåäïî÷åë äà íå ãè èçäàâà ïðåä ñâîèòå äðèïëüîâöè, îùå ïðåäúâêâàùè ìàííàòà (âñå ïàê èì ñúîáùèë äåñåòòå çàïîâåäè, òîâà ïîíå ìîæåëè äà ðàçáåðàò). Èñòèíàòà, êîÿòî å çà èçáðàíèöè, Ìîéñåé âëîæèë çàøèôðîâàíà â Ïåòîêíèæèåòî. Òîâà èìåííî îòêðèëè êàáàëèñòèòå.
- Ïîìèñëåòå ñè, óáåæäàâàõ ãè àç, âñè÷êî âå÷å å áèëî çàïèñàíî ÷åðíî íà áÿëî â ðàçìåðèòå íà Ñîëîìîíîâèÿ õðàì, ïàçèòåëèòå íà òàéíàòà áèëè Ðîçåíêðîéöåðèòå, êîèòî îáðàçóâàëè Âåëèêîòî Áÿëî Áðàòñòâî, èëè ïî-òî÷íî åñåèòå [343], êîèòî, êàêòî çíàåì, íå ïîñâåùàâàò Èèñóñ â ñâîèòå òàéíè, è åòî ãî òúðñåíîòî îáÿñíåíèå çà òîâà çàùî Èèñóñ å áèë ðàçïíàò...
- Ðàçáèðà ñå, ñòðàñòèòå ãîñïîäíè ñà ñàìî àëåãîðèÿ, ïðåäâåùàâàùà ïðîöåñà ñðåùó Òàìïëèåðèòå.
- Òî÷íî òàêà. Éîñèô Àðèìàòåéñêè äîíàñÿ èëè îòíàñÿ òàéíàòà íà Èèñóñ â ñòðàíàòà íà êåëòèòå. Íî, åñòåñòâåíî, òàéíàòà å îùå íåïúëíà, õðèñòèÿíñêèòå äðóèäè çíàÿò îò íåÿ ñàìî åäíà ÷àñòèöà, è åòî ãî åçîòåðè÷íîòî çíà÷åíèå íà ñâåùåíèÿ Ãðààë: èìà íåùî, íî íå çíàåì êàêâî å òî. Ñàìî åäíî ÿäðî ðàâèíè, îñòàíàëè â Ïàëåñòèíà, ïîäîçèðà êàêâî áè òðÿáâàëî äà áúäå òîâà íåùî, êàêâî Õðàìúò å òðÿáâàëî äà ãîâîðè ñàì ïî ñåáå ñè. Òå ïðåäàâàò òîâà, êîåòî çíàÿò, íà ìþñþëìàíñêèòå ìèñòè÷íè ñåêòè, íà ñóôèèòå, èñìàèëèòèòå, ìóòàêàëèìóíèòå. À Òàìïëèåðèòå ãî íàó÷àâàò îò òÿõ.
- Íàé-ñåòíå Òàìïëèåðèòå. Âå÷å çàïî÷âàõ äà ñå òðåâîæà.
Ñÿêàø ñ ïàëöè îôîðìÿõìå îùå ìåêàòà ãëèíà íà Ïëàíà, êîÿòî ñå ïîä÷èíÿâàøå íà íàøèòå ôàíòàçüîðñêè ïðèùåâêè. Òàìïëèåðèòå îòêðèâàò òàéíàòà ïî âðåìå íà îíåçè áåçñúííè íîùè, êîãàòî ñåäÿò ïðåãúðíàòè ñúñ ñâîèòå ñúáðàòÿ ïî ïàëàòêà ñðåä ïóñòèíÿòà, â êîÿòî äóõà áåçñïèð ñàìóìúò. Èçòðúãâàò ÿ ÷àñòèöà ïî ÷àñòèöà îò îíåçè, êîèòî ïîçíàâàò ìîãúùåñòâîòî íà ñãúñòåíàòà êîñìè÷íà åíåðãèÿ íà ×åðíèÿ Êàìúê â Ìåêà, íàñëåäñòâî îò âàâèëîíñêèòå æðåöè, çàùîòî âå÷å áåøå ÿñíî, ÷å Âàâèëîíñêàòà êóëà íå å áèëà íèùî äðóãî îñâåí åäèí îïèò, óâè, òâúðäå ïðèáúðçàí, äà ñå ñúãðàäè íàé-ìîãúùèÿò ìåíõèð îò âñè÷êè, íî âàâèëîíñêèòå àðõèòåêòè íå íàïðàâèëè òî÷íè èç÷èñëåíèÿ, çàùîòî, êàêòî ãî äîêàçâà îòåö Êèðõåð, àêî êóëàòà áúäåëà çàâúðøåíà, ïîðàäè îãðîìíîòî ñè òåãëî ùÿëà äà èçìåñòè çåìíàòà îñ ñ äåâåòäåñåò ãðàäóñà, à ìîæå è ñ ïîâå÷å, è íàøåòî íåùàñòíî êúëáî å ùÿëî äà ñå îêàæå íà âñè÷êîòî îòãîðå è ñ åäíà ôàëóñîïîäîáíà êîðîíà, ùðúêíàëà íàãîðå, ñ åäèí ñòåðèëåí àïåíäèêñ, ñ åäíà îòïóñíàòà áðàäè÷êà, ñ åäíà ìàéìóíñêà îïàøêà, êîÿòî êëþìà íàäîëó, ñ åäíà Øåõèíà, èçãóáåíà ñðåä ãëàâîçàìàéâàùèòå áåçäíè íà àíòàðêòè÷íàòà, ñïèõíàëà è íåðàçãàäàåìà Ìàëõóò çà ïèíãâèíè.
- Íî â êðàéíà ñìåòêà êàêâà å òàéíàòà, îòêðèòà îò Òàìïëèåðèòå?
- Ñïîêîéíî, ùå ñòèãíåì è äî íåÿ. Ñåäåì äíè ñà áèëè íåîáõîäèìè çà ñúòâîðåíèåòî íà ñâåòà. Ùå îïèòàìå è íèå.


82

Çåìÿòà å ìàãíèòíî òÿëî: è íàèñòèíà, êàêòî íÿêîè ó÷åíè ñà îòêðèëè, òÿ å åäèíñòâåíèÿò ãîëÿì ìàãíèò è Ïàðàöåëç ãî å òâúðäÿë îùå ïðåäè îêîëî òðèñòà ãîäèíè.
(Å. Ï. Áëàâàòñêà, "Ðàçáóëåíàòà Èçèäà", Íþ Éîðê, "Áàóòúí", 1877, I, ñ. ÕÕIII)


Îïèòàõìå è óñïÿõìå. Çåìÿòà å ãèãàíòñêè ìàãíèò, à ãîëåìèíàòà è ïîñîêàòà íà ñèëèòå ìó ñå îïðåäåëÿò è îò âëèÿíèåòî íà íåáåñíèòå òåëà, îò ðàçëè÷íèòå ñåçîíè, îò èçìåñòâàíåòî íà ðàâíîäåíñòâèåòî, îò êîñìè÷åñêèòå öèêëè. Çàòîâà è ñèñòåìàòà íà ñèëèòå å ïðîìåíëèâà. Íî ìîæå áè ñå äâèæàò êàòî ÷îâåøêàòà êîñà, êîÿòî, ìàêàð ÷å ðàñòå ïî öÿëàòà ïîâúðõíîñò íà ÷åðåïà, âñúùíîñò ñå ðàçãúâà ñïèðàëîâèäíî â åäíà òî÷êà íà òèëà, êúäåòî íàé-òðóäíî ñå ïîääàâà íà ñðåñâàíå. Àêî ñå îïðåäåëè òàçè òî÷êà è íà òîâà ìÿñòî ñå èçãðàäè íàé-ìîùíàòà ñòàíöèÿ, ùå ìîãàò äà ñå îâëàäåÿò, óïðàâëÿâàò è êîìàíäóâàò âñè÷êè òåëóðè÷íè ïðèëèâè è îòëèâè íà ïëàíåòàòà. Òàìïëèåðèòå ñà ðàçáðàëè, ÷å òàéíàòà ñå ñúñòîè íå ñàìî â ïðèòåæàíèåòî íà ãëîáàëíàòà êàðòà íà ñèëèòå, à è â ïîçíàíèåòî íà êðèòè÷íàòà òî÷êà, Îìôàëîñ [344], Ïúïà íà Çåìÿòà, Öåíòúðà íà Ñâåòà, Ãëàâíîòî Êîìàíäíî Óïðàâëåíèå.
Öÿëàòà àëõèìè÷íà ëèòåðàòóðà, ïîäçåìíèòå íàáåçè íà ÷åðíàòà ìàãèÿ, åëåêòðè÷åñêîòî ðàçòîâàðâàíå íà áÿëàòà ìàãèÿ áÿõà ñàìî ñèìâîëè, ïðîçðà÷íè çà ïîñâåòåíèòå, íà òîâà õèëÿäîëåòíî ïðèñëóøâàíå, ÷èéòî îêîí÷àòåëåí ðåçóëòàò òðÿáâàøå äà áúäå ÷åðâåíàòà ìàãèÿ, ïúëíîòî ïîçíàíèå, îñëåïèòåëíàòà âëàñò íàä ïëàíåòàðíàòà ñèñòåìà íà òîêîâåòå è ñèëèòå. Òàéíàòà, èñòèíñêàòà àëõèìè÷íà è òàìïëèåðñêà òàéíà ñå ñúñòîåøå â îïðåäåëÿíåòî íà Èçòî÷íèêà íà òîçè âúòðåøåí ðèòúì, íåæåí è â ñúùîòî âðåìå ñòðàõîâèò è îòìåðåí êàòî òðåïòåíåòî íà çìèÿòà Êóíäàëèíè, â ìíîãî îòíîøåíèÿ îùå íåîïîçíàò, íî ÿâíî òî÷åí êàòî ÷àñîâíèê, ðèòúìà íà åäèíñòâåíèÿ èñòèíñêè Êàìúê, êîéòî íÿêîãà å ïàäíàë îò íåáåòî, Âåëèêàòà Ìàéêà Çåìÿ.
Ñúùàòà òàéíà å èñêàë äà íàó÷è è Ôèëèï Õóáàâè. Îòòóê è ëóêàâàòà íàñòîé÷èâîñò íà èíêâèçèòîðèòå ïî ïîâîä íà òàéíñòâåíàòà öåëóâêà in posteriori parte spine dorsi. Ìú÷åëè ñå äà îòêðèÿò òàéíàòà íà Êóíäàëèíè. Íè ïîìåí îò ñîäîìèÿ.

- Âñè÷êî âúðâè ìíîãî äîáðå, êàçà Äèîòàëåâè. Íî êàòî óñïåÿò äà îâëàäåÿò òåëóðè÷íèòå òîêîâå, êàêâî ùå íàïðàâÿò? Â ìîðåòî äóïêà.
- Å, êàê, îòâúðíàõ, íå ñõâàùàòå ëè ñìèñúëà íà îòêðèòèåòî? Ïîñòàâåòå íà Òåëóðè÷íèÿ Ïúï íàé-ìîùíèÿ êîëåêòîð. Òîâà, ÷å ïðèòåæàâàòå òàêàâà ñòàíöèÿ, ùå âè ïîçâîëè äà óïðàâëÿâàòå äúæäà è ñóøàòà, äà îòïðèùâàòå óðàãàíè, çåìåòðåñåíèÿ è ìîðñêè áóðè, äà ðàçöåïâàòå êîíòèíåíòè, äà ïîòàïÿòå îñòðîâè (ñòî íà ñòî Àòëàíòèäà å ïîòúíàëà ïðè íÿêîé íåóñïåøåí åêñïåðèìåíò), äà èçäèãàòå ãîðè è ïëàíèíè... Äàâàòå ëè ñè ñìåòêà? Àòîìíàòà áîìáà ðÿïà äà ÿäå, íà âñè÷êî îòãîðå òÿ ïîðàçÿâà è òåçè, êîèòî ÿ èçñòðåëâàò. À òè îò ñâîÿòà êîìàíäíà êóëà ñå îáàæäàø ïî òåëåôîíà, äà ðå÷åì, íà ïðåçèäåíòà íà Ñúåäèíåíèòå ùàòè è ìó çàÿâÿâàø: äî óòðå èñêàì åäèí ôàíòàñòèëèîí äîëàðè èëè ïúê íåçàâèñèìîñòòà íà Ëàòèíñêà Àìåðèêà, èëè íà Õàâàèòå, à ìîæå è óíèùîæåíèåòî íà âñè÷êè àòîìíè çàïàñè, èíà÷å ïóêíàòèíàòà íà Êàëèôîðíèÿ ùå çèíå îêîí÷àòåëíî è Ëàñ Âåãàñ ñòàâà ïëàâàùî êàçèíî...
- Íî Ëàñ Âåãàñ å â Íåâàäà.
- Íÿìà çíà÷åíèå. Àêî óïðàâëÿâàø òåëóðè÷íèòå òîêîâå, ìîæåø äà îòêúñíåø è Íåâàäà, è Êîëîðàäî. À ïîñëå ñå îáàæäàø â Êðåìúë è èì êàçâàø: ìèëè ïðèÿòåëè, äî ïîíåäåëíèê èñêàì öåëèÿ õàéâåð îò Âîëãà, à Ñèáèð ìè ãî äàâàòå çà õëàäèëåí ñêëàä, èíà÷å âè âñìóêâàì öåëèÿ Óðàë, ðàçëèâàì Êàñïèéñêîòî, ïîìèòàì Ëèòâà è Åñòîíèÿ è âè ãè íàòèêâàì âäúí Ôèëèïèíñêàòà ÿìà.
- Âÿðíî, êàçà Äèîòàëåâè. Îãðîìíà âëàñò. Äà ìîæåø äà ïðåîáðàçèø Çåìÿòà, êàêòî ñå ïðåíàïèñâà Òîðàòà. Äà ïðåìåñòèø ßïîíèÿ â Ïàíàìñêèÿ çàëèâ.
- Ïàíèêà íà Óîë Ñòðèéò.
- Êîé ùå ìè ãîâîðè çà êîñìè÷åñêè ùèò, çà ïðåâðúùàíå íà ìåòàëè â çëàòî... Îïðåäåëÿø íåîáõîäèìèÿ çàðÿä, ðàçáúëíèêâàø âúòðåøíîñòèòå íà çåìÿòà, êàðàø ÿ äà íàïðàâè çà äåñåò ñåêóíäè òîâà, êîåòî å íàïðàâèëà çà ìèëèàðäè ãîäèíè, è öåëèÿò Ðóð ñå ïðåâðúùà â íàõîäèùå íà äèàìàíòè. Åëèôàñ Ëåâè ïèøå, ÷å òàéíàòà íà ÷îâåøêîòî âñåìîãúùåñòâî å â ïîçíàâàíåòî íà ôëóèäíèòå ïðèëèâè è îòëèâè è íà âñåëåíñêàòà åíåðãèÿ.
- Íÿìà íà÷èí, òàêà å áèëî - ïîòâúðäè Áåëáî, âñå åäíî äà ïðåâúðíåø öÿëàòà çåìÿ â îðãîíåí àêóìóëàòîð. ßñíî, Ðàéõ [345] å áèë Òàìïëèåð.
- Âñè÷êè ñà áèëè îñâåí íàñ. Äîáðå, ÷å ãî îòêðèõìå íàâðåìå, è ñåãà ùå ãè èçïðåâàðèì.

Íàèñòèíà, êàêâî ëè å ñïðÿëî Òàìïëèåðèòå, ñëåä êàòî ñà ðàçêðèëè òàéíàòà? Ìîãëè ñà äà ÿ èçïîëçóâàò. Íî ìåæäó çíàíèå è óìåíèå èìà ãîëÿìà ðàçëèêà. À äîòîãàâà, ðúêîâîäåíè îò ñàòàíèíñêèÿ ñâåòè Áåðíàð, Òàìïëèåðèòå ñà çàìåñòèëè ìåíõèðèòå, íèùîæíè êåëòñêè ñòúð÷èøêè, ñ âíóøèòåëíèòå ãîòè÷åñêè êàòåäðàëè, ìíîãî ïî-÷óâñòâèòåëíè è ìîùíè ñúñ ñâîèòå ïîäçåìíè êðèïòè, íàñåëåíè îò ÷åðíè äåâè, êîíòàêòóâàùè ïðÿêî ñ ðàäèîàêòèâíèòå ñëîåâå, è ñà ïîêðèëè öÿëà Åâðîïà ñ ìðåæà îò ðåòðàíñëàòîðè, êîèòî óëàâÿëè è îïðåäåëÿëè ìîùíîñòòà è ïîñîêàòà íà ôëóèäèòå, âèäà è íàïðåæåíèåòî íà òîêîâåòå.
- Ïðåäïîëàãàì, ÷å ñà îòêðèëè ñðåáúðíèòå ìèíè â Íîâèÿ ñâÿò, ïðåäèçâèêàëè ñà èçðèãâàíèÿ è ïîñëå, êàòî ñà íàñî÷èëè òîêîâåòå îò çàëèâà, ñà ïðåìåñòèëè ðóäàòà êúì ïîðòóãàëñêèÿ áðÿã. Òîìàð å áèë ðàçïðåäåëèòåëíèÿò öåíòúð, à Èçòî÷íàòà ãîðà - ãëàâíèÿò õàìáàð. Åòî âè ïðîèçõîäà íà òåõíèòå áîãàòñòâà. Íî å áèëî äðåáíà ðàáîòà. Ðàçáðàëè ñà, ÷å çà äà èçïîëçóâàò ïúëíîöåííî ñâîÿòà òàéíà, å òðÿáâàëî äà èç÷àêàò òåõíîëîãè÷íîòî ðàçâèòèå, êîåòî å èçèñêâàëî íàé-ìàëêî øåñòñòîòèí ãîäèíè.
Ñëåäîâàòåëíî Òàìïëèåðèòå ñà îðãàíèçèðàëè Ïëàíà òàêà, ÷å ñàìî òåõíèòå íàñëåäíèöè â ìîìåíòà, êîãàòî áúäàò â ñúñòîÿíèå äà èçïîëçóâàò äîáðå òîâà, êîåòî çíàÿò, äà ìîãàò äà îòêðèÿò êúäå ñå íàìèðà Ïúïúò íà Çåìÿòà. Íî êàê ñà ðàçïðåäåëèëè ÷àñòèòå íà îòêðèòèåòî ìåæäó òðèäåñåò è øåñòòå, ïðúñíàòè ïî öåëèÿ ñâÿò? È äàëè òåçè ÷àñòè ñà ÷àñòè îò åäíî è ñúùî ïîñëàíèå? Íóæíî ëè å òàêîâà ñëîæíî ïîñëàíèå, çà äà ñå êàæå, ÷å Ïúïúò íà Çåìÿòà ñå íàìèðà íàïðèìåð â Áàäåí-Áàäåí èëè â Ñàí Ðåìî, èëè â ×àòàíóãà?
Äà íå å áèëî ãåîãðàôñêà êàðòà? Íî íà êàðòàòà ùåøå äà èìà ñàìî åäèí çíàê òàì, êúäåòî å Ïúïúò. È êîéòî ïðèòåæàâà òîçè êúñ, çíàå ïðåäîñòàòú÷íî è íÿìà íóæäà îò äðóãèòå ÷àñòè. Íå, ñèãóðíî å ïî-ñëîæíî. À òîçè, êîéòî ïðèòåæàâà êúñà ñúñ çíàêà, çíàå ïðåäîñòàòú÷íî è íÿìà íóæäà îò äðóãèòå ÷àñòè. Íå, ñèãóðíî å ïî-ñëîæíî. Áëúñêàõìå ñè ãëàâèòå íÿêîëêî äíè è íàé-ñåòíå Áåëáî ðåøè äà ñå îáúðíå êúì Àáóëàôèÿ. Ïîëó÷èõìå ñëåäíèÿ îòãîâîð:

Ãèéîì Ïîñòåë óìèðà ïðåç 1581-âà.
Áåéêúí å âèêîíò Ñåéíò-Îëáàíñ.
Â Ìóçåÿ ñå íàìèðà Ìàõàëîòî íà Ôóêî.

ßâíî áåøå íàñòúïèë ìîìåíòúò äà ñå óñòàíîâè êàêâà å ôóíêöèÿòà íà Ìàõàëîòî.

Óñïÿõ ñëåä íÿêîëêî äíè äà ïðåäëîæà äîñòà èçèñêàíî ðåøåíèå. Åäèí äèàáîëèñò íè áåøå îñòàâèë ñâîÿ òåêñò çà õåðìåòè÷íàòà òàéíà íà êàòåäðàëèòå. Ñïîðåä íàøèÿ àâòîð ñòðîèòåëèòå íà Øàðòð åäèí äåí ïóñíàëè îëîâåí îòâåñ îò êëþ÷îâèÿ êàìúê íà åäèí îò ñâîäîâåòå è ëåñíî óñòàíîâèëè âúðòåíåòî íà Çåìÿòà.
- Åòî ãî ïîâîäà çà ïðîöåñà ñðåùó Ãàëèëåé, îòáåëÿçà Äèîòàëåâè. Öúðêâàòà å ïîäóøèëà â íåãîâî ëèöå Òàìïëèåðà.
- Íå, âúçðàçè Áåëáî, ïî-ñêîðî êàðäèíàëèòå, îñúäèëè Ãàëèëåé, ñà áèëè àãåíòè íà Òàìïëèåðèòå, âíåäðåíè â Ðèì, è ñà áúðçàëè äà çàïóøàò óñòàòà íà ïðîêëåòèÿ òîñêàíåö, Òàìïëèåð ïðåäàòåë, êîéòî îò ÷èñòà ôóêíÿ ðàçäðúíêàë âñè÷êî ÷åòèðèñòîòèí ãîäèíè ïðåäè ñðîêà íà Ïëàíà.
Âúâ âñåêè ñëó÷àé ñ òîâà îòêðèòèå ñå îáÿñíÿâàøå çàùî ïîä Ìàõàëîòî òåçè èçêóñíè çèäàðè áÿõà î÷åðòàëè åäèí ëàáèðèíò, ñòèëèçèðàíî èçîáðàæåíèå íà ñèñòåìàòà íà ïîäçåìíèòå òîêîâå. Çàïî÷íàõìå äà òúðñèì êàêâî ìîæå äà èçðàçÿâà ëàáèðèíòúò â Øàðòð: ñëúí÷åâ ÷àñîâíèê, Ðîçà íà âåòðîâåòå, ñõåìà íà êðúâîîáðàùåíèåòî, ñëóçåñòàòà êðèâóëè÷åùà ñëåäà íà Çìèÿòà? Íå, Ãëîáàëíà êàðòà íà òîêîâåòå.
- Äîáðå, äà ïðåäïîëîæèì, ÷å Òàìïëèåðèòå ñà èçïîëçóâàëè Ìàõàëîòî, çà äà ïîñî÷àò Ïúïà. Âìåñòî ëàáèðèíòà, êîéòî å âñå ïàê ñàìî àáñòðàêòíà ñõåìà, íà ïîäà ïîñòàâÿìå êàðòàòà íà ñâåòà è ðåøàâàìå ïðèìåðíî, ÷å òî÷êàòà, áåëÿçàíà îò øèïà íà Ìàõàëîòî â îïðåäåëåí ÷àñ, å òàçè, â êîÿòî ñå íàìèðà Ïúïúò. Íî êúäå?
- Çà ìÿñòîòî íÿìà ñúìíåíèå: òî å "Ñåí Ìàðòåí-äå-Øàí", Óáåæèùåòî.
- Äà, íî, çàÿäå ñå Áåëáî, äà ïðåäïîëîæèì, ÷å â ïîëóíîù Ìàõàëîòî ñå ëþëåå ïî îñòà, äà ðå÷åì, Êîïåíõàãåí-Êåéïòàóí. Êúäå ùå áúäå Ïúïúò, â Äàíèÿ èëè â Þæíà Àôðèêà?
- Çàáåëåæêàòà å ïðàâèëíà, êàçàõ. Íî íàøèÿò äèàáîëèñò òâúðäè îñâåí òîâà, ÷å íà åäèí âèòðàæ â Øàðòð ñúùåñòâóâà ïðîöåï, ïðåç êîéòî â îïðåäåëåí ÷àñ íà äåíÿ åäèí ñëúí÷åâ ëú÷ ïðîíèêâà è îñâåòÿâà âèíàãè åäíî è ñúùî ìÿñòî, âèíàãè îïðåäåëåíà ïëî÷à íà ïîäà. Íå ñè ñïîìíÿì òî÷íî êàêúâ áåøå èçâîäúò ìó, íî âúâ âñåêè ñëó÷àé ñòàâàëî äóìà çà ãîëÿìà òàéíà. Åòî ãî ìåõàíèçìà. Â õîðà íà "Ñåí Ìàðòåí" ñúùî èìà ïðîçîðåö ñ ïðîöåï â òî÷êàòà, êúäåòî äâå öâåòíè èëè ìàòîâè ñòúêëà ñà ñïîåíè ñ ìåòàëíàòà ðàìêà. Áèëî å èç÷èñëåíî äî ìèëèìåòúð è âåðîÿòíî îò øåñòñòîòèí ãîäèíè âèíàãè èìà íÿêîé, êîéòî ñè ïðàâè òðóäà äà ñëåäè äàëè âñè÷êî å â ðåä. Ïðè èçãðåâ ñëúíöå â îïðåäåëåí äåí íà ãîäèíàòà...
- ... êîéòî ìîæå äà áúäå ñàìî ñóòðèíòà íà 24 þíè, äåíÿ íà Ñâåòè Éîàí, ïðàçíèê íà íàé-äúëãèÿ ëåòåí äåí...
- ... òî÷íî òàêà, è â òîçè äåí è òîçè ÷àñ ïúðâèÿò ñëúí÷åâ ëú÷, êîéòî ïðîíèêâà ïðåç ïðîçîðåöà, îñâåòÿâà Ìàõàëîòî è ìÿñòîòî, êúäåòî Ìàõàëîòî ñå íàìèðà â ìîìåíòà, èìåííî â òàçè òî÷íî îïðåäåëåíà òî÷êà íà êàðòàòà å Ïúïúò!
- Èäåàëíî, êàçà Áåëáî. Íî àêî å îáëà÷íî?
- Èç÷àêâà ñå ñëåäâàùàòà ãîäèíà.

- Èçâèíÿâàéòå, êàçà Áåëáî. Íàëè ïîñëåäíàòà ñðåùà å â Éåðóñàëèì? Íå òðÿáâà ëè Ìàõàëîòî äà å îêà÷åíî íà êóïîëà íà Îìàðîâàòà äæàìèÿ?
- Íå, óáåäåíî îòâúðíàõ àç. Â íÿêîè òî÷êè íà çåìíîòî êúëáî Ìàõàëîòî èçâúðøâà ñâîÿ öèêúë çà 36 ÷àñà, íà Ñåâåðíèÿ ïîëþñ ùå ìó òðÿáâàò 24 ÷àñà, íà åêâàòîðà ïëîñêîñòòà íà ëþëååíåòî ìó íèêîãà íÿìà äà ñå ïðîìåíè. Ñëåäîâàòåëíî ìÿñòîòî å îò ãîëÿìî çíà÷åíèå. Àêî Òàìïëèåðèòå ñà íàïðàâèëè ñâîåòî îòêðèòèå â "Ñåí Ìàðòåí", òåõíèòå èç÷èñëåíèÿ ñà âàëèäíè ñàìî çà Ïàðèæ, çàùîòî â Ïàëåñòèíà Ìàõàëîòî ùå îïèñâà ñúâñåì äðóãà äúãà.
- À êàêâî äîêàçâà, ÷å ñà íàïðàâèëè îòêðèòèåòî ñè â "Ñåí Ìàðòåí"?
- Îáñòîÿòåëñòâîòî, ÷å ñà èçáðàëè "Ñåí Ìàðòåí" çà ñâîå Óáåæèùå, ÷å îò àáàò Ñåéíò-Îëáàíñ äî Ïîñòåë è äî Êîíâåíòà ñà ãî êîíòðîëèðàëè íåïðåêúñíàòî, ÷å ñëåä ïúðâèòå åêñïåðèìåíòè íà Ôóêî ñà ïîñòàâèëè Ìàõàëîòî òàì. Îñíîâàíèÿ - êîëêîòî èñêàòå.
- Íî ïîñëåäíàòà ñðåùà å â Éåðóñàëèì.
- Êàêâî îò òîâà? Â Éåðóñàëèì ñå ñãëîáÿâàò ÷àñòèòå íà ïîñëàíèåòî, à òîâà íå å ðàáîòà çà ïåò ìèíóòè. Ïîñëå ïîäãîòîâêàòà ïðîäúëæàâà åäíà ãîäèíà è íà ñëåäâàùèÿ 23 þíè øåñòòå ãðóïè ñå ñðåùàò â Ïàðèæ, íàó÷àâàò íàé-ñåòíå êúäå ñå íàìèðà Ïúïúò è çàïðåòâàò ðúêàâè, çà äà çàâëàäåÿò ñâåòà.
- Íî èìà è äðóãî, íàñòîÿâàøå Áåëáî. Íåùî ìè êóöà. Âñåêè îò òðèäåñåò è øåñòèìàòà å çíàåë, ÷å êðàéíîòî ðàçêðèòèå ñå îòíàñÿ äî Ïúïà. Ìàõàëîòî âå÷å å áèëî èçïîëçóâàíî â êàòåäðàëèòå è íå å ïðåäñòàâëÿâàëî òàéíà. Êîëêî ìó å áèëî íà Áåéêúí, íà Ïîñòåë èëè íà ñàìèÿ Ôóêî, çàùîòî áåç ñúìíåíèå, ùîì å ðàçêëàòèë Ìàõàëîòî, çíà÷è è òîé å ó÷àñòâóâàë â êëèêàòà, òà êàçâàì, êîëêî ìó å áèëî, ïî äÿâîëèòå, äà ñëîæè åäíà êàðòà íà ñâåòà íà ïîäà, êàòî ñïàçâà ïîñîêèòå? Íå ñìå íà ïðàâ ïúò.
- Íà ïðàâ ïúò ñìå, îòâúðíàõ. Íèêúäå â ïîñëàíèåòî íå ñå êàçâà ãëàâíîòî, êîåòî íèêîé íå ìîæå äà çíàå: êàêâà êàðòà äà ñå èçïîëçóâà!


83

Ãåîãðàôñêàòà êàðòà îùå íå å ñàìàòà çåìÿ.
(Àëôðåä Êîðæèáñêè, "Íàóêà è ðàçóì", 1933, IV èçäàíèå, "Èíòúðíåøúíúë Íîí-Àðèñòîòèëèúí Ëàéáðúðè", 1958, II, 4, ñ. 58)


- Òðÿáâà äà èìàòå ïðåäâèä ñúñòîÿíèåòî íà êàðòîãðàôñêàòà íàóêà ïî âðåìåòî íà Òàìïëèåðèòå, êàçàõ. Ïðåç òîçè âåê ñå ðàçïðîñòðàíÿâàò àðàáñêè êàðòè, êîèòî ìåæäó äðóãîòî ïîñòàâÿò Àôðèêà ãîðå, à Åâðîïà äîëó. Òîâà ñà ìîðåïëàâàòåëñêè ïîñîáèÿ, îáùî âçåòî, äîñòà òî÷íè. Íàðåä ñ òÿõ ñå èçïîëçóâàò è äðóãè êàðòè, ðèñóâàíè òðè-÷åòèðè âåêà ïî-ðàíî, êîèòî âñå îùå ñà ñå ñìÿòàëè äîáðè â ó÷èëèùàòà. Çàáåëåæåòå, ÷å çà äà ñå îòêðèå êúäå å Ïúïúò, íå å íóæíà ìíîãî òî÷íà êàðòà, â ñìèñúëà, êîéòî äíåñ äàâàìå íà òàçè äóìà. Äîñòàòú÷íî å äà èìàìå êàðòà ñúñ ñëåäíàòà õàðàêòåðèñòèêà: âåäíúæ îðèåíòèðàíà, äà ñî÷è Ïúïà â òî÷êàòà, â êîÿòî Ìàõàëîòî ñå îñâåòÿâà îò ïúðâèÿ ñëúí÷åâ ëú÷ íà 24 þíè. Ñåãà âíèìàíèå: äà ïðåäïîëîæèì, êàòî ÷èñòà õèïîòåçà, ÷å Ïúïúò å â Éåðóñàëèì. Íà íàøèòå ñúâðåìåííè êàðòè Éåðóñàëèì ñå íàìèðà íà îïðåäåëåíî ìÿñòî, íî è ñåãà çàâèñè îò òîâà êàê ñà ïðîåêòèðàíè. À êîé çíàå ñ êàêâà êàðòà ñà ðàçïîëàãàëè íàøèòå Òàìïëèåðè. Äîáðå, íî êàêâî çíà÷åíèå å èìàëî òîâà çà òÿõ? Íàëè íå Ìàõàëîòî çàâèñè îò êàðòàòà, à êàðòàòà - îò Ìàõàëîòî? Ñëåäèòå ëè ìèñúëòà ìè? Ìîãëà å äà áúäå íàé-ùóðàòà êàðòà íà ñâåòà, ñòèãà ñàìî ïîñòàâåíà ïîä Ìàõàëîòî, ñúäáîâíèÿò ëú÷ äà ñî÷åë ñóòðèíòà íà 24 þíè òî÷êàòà, â êîÿòî âúðõó ñúùàòà òàçè êàðòà, à íå âúðõó íÿêîÿ äðóãà, äà ñå íàìèðà Éåðóñàëèì.
- Íî òîâà íå ðåøàâà íàøèÿ ïðîáëåì, êàçà Äèîòàëåâè.
- Òî ñå çíàå, íèòî íàøèÿ, íèòî òîçè íà òðèäåñåò è øåñòèìàòà. Çàùîòî, àêî íå îòêðèåø çà êîÿ êàðòà ñòàâà äóìà, çà íèêúäå íå ñè. Äà ïîìèñëèì ïúðâî çà åäíà êàðòà, îðèåíòèðàíà êàíîíè÷åñêè ñ èçòîêà êúì àïñèäàòà è çàïàäà êúì êîðàáà, çàùîòî öúðêâèòå ñà îðèåíòèðàíè òàêà. Ñåãà äà ñè èçìèñëèì åäíà õèïîòåçà, êàêâàòî è äà å: íàïðèìåð, ÷å â òîâà ñúäáîâíî óòðî Ìàõàëîòî ñå íàìèðà â åäíà çîíà íÿêúäå íà èçòîê, ïî÷òè íà ãðàíèöàòà ñ þãîèçòî÷íèÿ êâàäðàíò. Àêî áåøå öèôåðáëàò, áèõìå êàçàëè, ÷å Ìàõàëîòî ïîêàçâà ïåò è äâàäåñåò è ïåò. Ïðèåìàìå ëè ÿ? Äîáðå, äà âèäèì êàêâî ùå èçëåçå. Çàïúòèõ ñå êúì ðàôòîâåòå, êúäåòî áÿõà êàðòîãðàôñêèòå êíèãè. 
- Åòî âè òóê çà íà÷àëî åäíà êàðòà îò ÕII âåê. Òÿ êîïèðà ðàçïîëîæåíèåòî íà êàðòèòå ïîä áóêâà Ò: ãîðå å Àçèÿ ñúñ çåìíèÿ ðàé, âëÿâî å Åâðîïà, à âäÿñíî - Àôðèêà; òóê îñâåí Àôðèêà ñà ñëîæèëè è Àíòèïîäèòå. Íîìåð äâå: êàðòà, âäúõíîâåíà îò "Ñúíÿò íà Ñöèïèîí" íà Ìàêðîáèé [346], íî êîÿòî ñå ïîâòàðÿ â ðàçëè÷íè âàðèàíòè äî ÕVI âåê. Àôðèêà å ìàëêî òåñíè÷êà, íî çäðàâå äà å. Ñåãà âíèìàâàéòå. Îðèåíòèðàéòå äâåòå êàðòè ïî ñúùèÿ íà÷èí è ùå çàáåëåæèòå, ÷å âúðõó ïúðâàòà ïåò è äâàäåñåò è ïåò ñúîòâåòñòâóâà íà Àðàáèÿ, à âúðõó âòîðàòà - íà Íîâà Çåëàíäèÿ, òúé êàòî òàì ñà ïîñòàâåíè Àíòèïîäèòå. Ìîæåø äà çíàåø âñè÷êî çà Ìàõàëîòî, íî àêî íå çíàåø êîÿ êàðòà äà èçïîëçóâàø - çàãóáåí ñè. Ïîñëàíèåòî å ñúäúðæàëî ñâðúõêîäèðàíè óêàçàíèÿ êúäå äà ñå íàìåðè íóæíàòà êàðòà, ìàêàð è íàðèñóâàíà ñïåöèàëíî çà ñëó÷àÿ. Òî å êàçâàëî êúäå äà ñå òúðñè òÿ, â êîé ðúêîïèñ, â êîÿ áèáëèîòåêà, àáàòñòâî èëè çàìúê. È ìîæå áè Äèé èëè Áåéêúí, èëè íÿêîé äðóã ñà óñïåëè äà ðàçãàäàÿò ïîñëàíèåòî, êîé ãè çíàå? È òî å êàçâàëî: êàðòàòà å òàì è òàì, íî ìåæäóâðåìåííî ïðè âñè÷êèòå ñúáèòèÿ òîãàâà â Åâðîïà èëè àáàòñòâîòî å èçãîðÿëî, èëè êàðòàòà å áèëà îòêðàäíàòà è çàâðÿíà êîé çíàå êúäå. Ìîæå ñåãà íÿêîé äà ÿ ïðèòåæàâà, íî äà íå çíàå çà êàêâî ñëóæè, èëè ïúê çíàå, ÷å çà íåùî ñëóæè, íî íå çíàå òî÷íî çà êàêâî, è îáèêàëÿ ñâåòà äà òúðñè êóïóâà÷. Ïðåäñòàâåòå ñè êàêâà ïëåòåíèöà îò ïðåäëîæåíèÿ, ëúæëèâè ñëåäè, ïîñëàíèÿ, êîèòî ãîâîðÿò çà äðóãî, ïúê áèâàò ðàç÷åòåíè, ñÿêàø ñå îòíàñÿëè äî êàðòàòà, è äðóãè ïîñëàíèÿ, êîèòî îòíàñÿëè äî êàðòàòà, à áèâàò ðàç÷åòåíè, ñÿêàø íàìåêâàëè, çíàì ëè, çà ïðîèçâåæäàíåòî íà çëàòî. À ìîæå è íÿêîè äà ñå ìú÷àò äà âúçñòàíîâÿò òàçè êàðòà âúðõó ÷èñòè ïðåäïîëîæåíèÿ.
- Êàêâè ïðåäïîëîæåíèÿ?
- Àìè íàïðèìåð çà íÿêîè ñúîòâåòñòâèÿ ìåæäó ìèêðî- è ìàêðîêîñìîñà. Åòî âè òóê îùå åäíà êàðòà. Ïîçíàéòå îòêúäå å. Âçåòà å îò âòîðèÿ òðàêòàò íà "Èñòîðèÿòà íà Äâàòà Êîñìîñà" îò Ðîáúðò Ôëúä. Ôëúä å ÷îâåêúò íà Ðîçåíêðîéöåðèòå â Ëîíäîí, äà íå çàáðàâÿìå. È ñåãà êàêâî ïðàâè íàøèÿò Ðîáúðò Ôëóêòèáóñ, êàêòî îáè÷àë äà ñå íàðè÷à? Òîé íå íè äàâà êàðòà, à åäíà ñòðàííà ïðîåêöèÿ íà öÿëîòî êúëáî îò ãëåäíà òî÷êà íà Ïîëþñà, ñòàâà äóìà çà ìèñòè÷íèÿ Ïîëþñ, ðàçáèðà ñå, è çíà÷è îò ãëåäíà òî÷êà íà åäíî èäåàëíî Ìàõàëî, îêà÷åíî íà âúðõîâàòà òî÷êà íà èäåàëíèÿ ñâîä. Òîâà å êàðòà, ñúçäàäåíà, çà äà áúäå ïîñòàâåíà ïîä Ìàõàëîòî. Î÷åâèäíî è íåîïðîâåðæèìî. Êàê å âúçìîæíî íèêîé äà íå ñå å äîñåòèë!...
- Àìè äèàáîëèñòèòå ñà òîëêîâà áàâíè è òóòêàâè.
- À ïúê íèå ñìå åäèíñòâåíèòå äîñòîéíè íàñëåäíèöè íà Òàìïëèåðèòå. Íî íåêà ïðîäúëæà: âèå ñòå ïîçíàëè ñõåìàòà, òîâà ïðåä âàñ å åäèí âúðòÿù ñå äèñê, ïîäîáåí íà òåçè, êîèòî Òðèòåìèé å èçïîëçóâàë çà ñâîèòå øèôðîâàíè ïîñëàíèÿ. Òîâà íå å êàðòà, à ÷åðòåæ íà ìàøèíà çà èçïðîáâàíå íà ðàçëè÷íè âàðèàíòè íà êàðòè, ñ öåë äà áúäå íàìåðåíà èñòèíñêàòà. Ôëúä ñàì ãî êàçâà â îáÿñíåíèåòî îòäîëó: "Òîâà å ïúðâà ñêèöà íà èíñòðóìåíò, âúðõó íåÿ òðÿáâà îùå äà ñå ðàáîòè."
- Íî íàëè òî÷íî Ôëúä óïîðèòî îòðè÷àë âúðòåíåòî íà Çåìÿòà? Êàê å ìîãúë äà ìèñëè çà Ìàõàëîòî?
- Íèå èìàìå ðàáîòà ñ ïîñâåòåíè. Ïîñâåòåíèÿò îòðè÷à òîâà, êîåòî çíàå, îòðè÷à, ÷å ãî çíàå, ëúæå, çà äà ñêðèå òàéíàòà.
- Òîâà áè îáÿñíèëî çàùî Äèé ñå å çàíèìàâàë òîëêîâà ñ êðàëñêèòå êàðòîãðàôè. Íå çà äà óçíàå "èñòèíñêàòà" ôîðìà íà ñâåòà, à çà äà âúçñòàíîâè èçìåæäó âñè÷êè ãðåøíè êàðòè åäèíñòâåíàòà, êîÿòî áè ìîãëà äà ìó ïîñëóæè, òîåñò åäèíñòâåíàòà "èñòèíñêà" çà íåãî.
- Íå å çëå, íå å çëå, ïîêëàòè ãëàâà Äèîòàëåâè. Äà îòêðèåø èñòèíàòà, âúçñòàíîâÿâàéêè òî÷íî åäèí ëúæëèâ òåêñò.



84

Ãëàâíàòà çàäà÷à íà òàçè Àñàìáëåÿ, êîÿòî áè áèëà è íàé-ïîëåçíàòà, òðÿáâà äà å ïî ìîå ìíåíèå ðàáîòàòà âúðõó åñòåñòâåíàòà èñòîðèÿ ñïîðåä ïðîåêòèòå íà Âåðóëàìåöà.
(Êðèñòèàí Õþèãåíñ, Ïèñìî äî Êîëáåð, Ïúëíè ñúáðàíè ñú÷èíåíèÿ, "Ëà Å", 1888-1950, VI, ñ. 95-96)


Ïåðèïåòèèòå íà øåñòòå ãðóïè íå ñå îãðàíè÷àâàëè ñàìî ñ òúðñåíåòî íà êàðòàòà. Â ïúðâèòå äâå ÷àñòè íà ïîñëàíèåòî, òåçè, êîèòî ñå íàìèðàëè â ðúöåòå íà ïîðòóãàëöèòå è íà àíãëè÷àíèòå, Òàìïëèåðèòå âåðîÿòíî ñà íàìåêâàëè çà åäíî Ìàõàëî, íî ñõâàùàíåòî çà ìàõàëîòî ïî îíîâà âðåìå å áèëî îùå òâúðäå íåÿñíî. Åäíî å äà óâåñèø êúñ îëîâî íà âðúâ, äðóãî - äà èçîáðåòèø òîëêîâà ïðåöèçåí ìåõàíèçúì, ÷å äà ñå îñâåòÿâà îò ñëúíöåòî òî÷íî âúâ âòîðèÿ ñåêòîð. Çàòîâà Òàìïëèåðèòå ïðåäâèäèëè øåñò âåêà. Áåéêúíîâîòî êðèëî ñå çàåìà ñ òàçè ðàáîòà è ñå îïèòâà äà ïðèâëå÷å íà ñâîÿ ñòðàíà âñè÷êè ïîñâåòåíè, ñ êîèòî îò÷àÿíî òúðñè êîíòàêò.
Íå å ñëó÷àéíî îáñòîÿòåëñòâîòî, ÷å èìåííî ÷îâåêúò íà Ðîçåíêðîéöåðèòå Ñîëîìîí äüî Êî ïèøå çà Ðèøåëüî òðàêòàò âúðõó ñëúí÷åâèòå ÷àñîâíèöè. Ñëåä òîâà, îò Ãàëèëåé íàòàòúê, ñå íàáëþäàâà òðåñêàâî èçñëåäâàíå íà ìåõàíèçìà íà Ìàõàëîòî. Ïðèâèäíî öåëòà å òî äà ñå èçïîëçóâà ïðè îïðåäåëÿíåòî íà ãåîãðàôñêàòà øèðèíà, íî êîãàòî ïðåç 1681 ãîäèíà Õþèãåíñ îòêðèâà, ÷å åäíî ìàõàëî, êîåòî ôóíêöèîíèðà òî÷íî â Ïàðèæ, à â Êàéåí îïèñâà äúãàòà ñè ñúñ çàêúñíåíèå, âåäíàãà ðàçáèðà, ÷å âñè÷êî çàâèñè îò ïðîìÿíàòà â öåíòðîáåæíèòå ñèëè, äúëæàùà ñå íà çåìíîòî âúðòåíå. È êîãàòî ïóáëèêóâà ñâîÿ "Horologium" [347], â êîéòî ðàçñúæäàâà âúðõó òåîðèèòå íà Ãàëèëåé çà ìàõàëîòî, êîé ãî èçâèêâà â Ïàðèæ? Êîëáåð, ñúùèÿò, êîéòî èçâèêâà â Ïàðèæ è Ñîëîìîí äüî Êî, çà äà èçñëåäâà ïîäçåìèÿòà!
Êîãàòî ïðåç 1661 ãîäèíà Àêàäåìèÿòà íà Íàóêàòà èçïðåâàðâà çàêëþ÷åíèÿòà íà Ôóêî, ñàìî â ðàçñòîÿíèå íà ïåò ãîäèíè Ëåîïîëä Òîñêàíñêè [348] óñïÿâà äà ÿ ðàçïóñíå è âåäíàãà ñëåä òîâà ïîëó÷àâà îò Ðèì êàòî âèñøà íàãðàäà êàðäèíàëñêèÿ æåçúë.
Íî òîâà íå å âñè÷êî. Äîðè ïðåç ñëåäâàùèòå âåêîâå ïðåñëåäâàíåòî íà ìàõàëîòî ïðîäúëæàâà. Ïðåç 1742-ðà (ãîäèíà ïðåäè ïúðâàòà äîêóìåíòèðàíà ïîÿâà íà ãðàô Ñåí-Æåðìåí!) íÿêîé ñè Äüî Ìåðàí ïðåäñòàâÿ â Êðàëñêàòà Àêàäåìèÿ íà Íàóêèòå ñâîÿ òðóä âúðõó ôóíêöèÿòà íà ìàõàëîòî; ïðåç 1756-à (êîãàòî â Ãåðìàíèÿ ñå ðàæäà Ñòðîãîòî Ñúáëþäåíèå íà Õðàìà!) äðóã åäèí íà èìå Áóãåð ïèøå "çà ïîñîêèòå, ïî êîèòî ñå äâèæàò âñè÷êè ñâîáîäíî âèñÿùè îëîâíè êúñîâå". Îòêðèâàõ ôàíòàñòè÷íè çàãëàâèÿ, êàòî íàïðèìåð òîâà íà Æàí Áàòèñò Áèî îò 1821 ãîäèíà: "Îïèñàíèå íà âñè÷êè ãåîäåçêè, àñòðîíîìè÷åñêè è ôèçè÷åñêè íàáëþäåíèÿ, èçâúðøåíè ïî íàðåæäàíå íà Ôðåíñêîòî áþðî çà ãåîãðàôñêîòî ìåñòîïîëîæåíèå â Èñïàíèÿ, Ôðàíöèÿ, Àíãëèÿ è Øîòëàíäèÿ, ñ öåë îïðåäåëÿíå íà ðàçëèêèòå â çåìíîòî ïðèòåãëÿíå è îòêëîíåíèÿòà ïî ïðîäúëæåíèå íà Ïàðèæêèÿ ìåðèäèàí".
Â Èñïàíèÿ, Ôðàíöèÿ, Àíãëèÿ è Øîòëàíäèÿ! È òî âúâ âðúçêà ñ ìåðèäèàíà íà "Ñåí Ìàðòåí"! À ñúð Åäóàðä Ñåéáèí, êîéòî ïðåç 1823 ãîäèíà ïóáëèêóâà ñâîåòî "Èçëîæåíèå âúðõó åêñïåðèìåíòèòå çà îïðåäåëÿíå ôîðìàòà íà çåìÿòà ïîñðåäñòâîì îòêëîíåíèÿòà íà Ìàõàëîòî ïðè ðàçëè÷íè ãåîãðàôñêè øèðèíè"? À îíçè òàéíñòâåí ãðàô Ôüîäîð Ïåòðîâè÷ Ëèòêå, êîéòî ïðåç 1836-à ïóáëèêóâà ðåçóëòàòèòå îò ñâîèòå èçñëåäâàíèÿ âúðõó ïîâåäåíèåòî íà ìàõàëîòî ïî âðåìå íà îêîëîñâåòñêî ïúòåøåñòâèå ïî ìîðå? Êîåòî ïðè òîâà å ôèíàíñèðàíî îò Èìïåðñêàòà Àêàäåìèÿ íà Íàóêèòå â Ïåòåðáóðã. Çàùî ñåãà ïúê è ðóñíàöèòå?

À íå å ëè âúçìîæíî äðóãà ãðóïà, åñòåñòâåíî, ïîñëåäîâàòåëè íà Áåéêúí, äà å ðåøèëà äà ðàçêðèå òàéíàòà íà òîêîâåòå áåç êàðòà è áåç ìàõàëî, ðàçïèòâàéêè îòíîâî, îò ñàìîòî íà÷àëî, ñâèñòÿùèÿ äúõ íà Çìèÿòà? Åòî ÷å ïðåäïîëîæåíèÿòà íà Ñàëîí ìîæåõà äà ñå îêàæàò âåðíè: ãîðå-äîëó ïî âðåìåòî íà Ôóêî èíäóñòðèàëíèÿò ñâÿò, ðîæáà íà áåéêúíîâîòî êðèëî, çàïî÷âà ïðîêîïàâàíåòî íà òóíåëè çà ìåòðî â ñúðöåòî íà ìíîãî åâðîïåéñêè ìåòðîïîëèè.
- Òàêà å, ïîòâúðäè Áåëáî, äåâåòíàäåñåòèÿò âåê å îáëàäàí îò ìèñúëòà çà ïîäçåìèÿòà, Æàí Âàëæàí, Ôàíòîìàñ è Æàâåð, Ðîêàìáîë, ãîëÿìî øåòàíå ïî òóíåëè è êàíàëè. Î, Áîæå, ñåãà êàòî ñè ïîìèñëÿ, öÿëîòî òâîð÷åñòâî íà Æþë Âåðí ìîæå äà å ïîñâåùàâàíå â òàéíñòâàòà íà ïîäçåìíèÿ ñâÿò! Ïúòåøåñòâèå äî öåíòúðà íà çåìÿòà, äâàäåñåò õèëÿäè ëåâãè ïîä âîäàòà, ïåùåðèòå íà Òàéíñòâåíèÿ îñòðîâ, îãðîìíîòî ïîäçåìíî öàðñòâî íà Òúìíàòà Èíäèÿ! Äàëè íå ìîæå äà ñå íà÷åðòàå ïëàí íà íåãîâèòå ôàíòàñòè÷íè ïúòåøåñòâèÿ? Ñèãóðíî ùå ñå îêàæå ðèñóíêà íà èçâèâêèòå íà Çìèÿòà èëè ïúê êàðòà íà äðåâíèòå ïúòèùà â Àíãëèÿ, âúçñòàíîâåíà çà âñåêè êîíòèíåíò. Æþë Âåðí å èçó÷àâàë îòãîðå è îòäîëó ìðåæàòà íà òåëóðè÷íèòå òîêîâå.
Âêëþ÷èõ ñå è àç:
- Êàê ñå êàçâàøå ãëàâíèÿò ãåðîé íà ðîìàíà çà Òúìíàòà Èíäèÿ? Äæîí Ãàðàë, íàëè? Àíàãðàìà íà Ãðààë!
- Íèå íå ñìå ôàíòàçüîðè, íèå ãëåäàìå ðåàëèñòè÷íî íà íåùàòà. Æþë Âåðí å èçïðàùàë ìíîãî ïî-íåäâóñìèñëåíè ñèãíàëè. Ðîáóð Êîíêèñòàäîðà, Ð. Ê., Ðîçà è Êðúñò. À Ðîáóð, ïðî÷åòåí íàîïàêè, å Ðóáîð, ÷åðâåíèÿò öâÿò íà ðîçàòà...



85

Ôèëåàñ Ôîã. Èìå, êîåòî å îáðàç: "-åàñ" íà ãðúöêè èìà çíà÷åíèå íà âñåîáõâàòíîñò (è ñëåäîâàòåëíî å åêâèâàëåíò íà "ïàí-" è íà "ïîëè-"), à Ôèëåàñ å ñèíîíèì íà Ïîëèôèë. Ùî ñå îòíàñÿ äî Ôîã, òî îçíà÷àâà íà àíãëèéñêè "ìúãëà"... Áåç ñúìíåíèå Âåðí ïðèíàäëåæè êúì îáùåñòâî "Ëüî Áðóéÿð” [349]. Äîðè å áèë òàêà ëþáåçåí äà óòî÷íè âçàèìîîòíîøåíèÿòà íà òîâà îáùåñòâî è "Ðîçà+Êðúñò", çàùîòî â êðàéíà ñìåòêà òîçè àðèñòîêðàò ïúòåøåñòâåíèê, íàðå÷åí Ôèëåàñ Ôîã, å âñúùíîñò Ðîçåíêðîéöåð... È îñâåí òîâà íå å ëè ÷ëåí íà "Ðåôîðì Êëúá", ÷èèòî èíèöèàëè Ð. Ê. îçíà÷àâàò èìåííî Ðîçåíêðîéöåðè ðåôîðìàòîðè? À òîçè "Ðåôîðì Êëúá" âúçíèêâà â Ïàë Ìàë [350], íàïîìíÿéêè çà ïîðåäåí ïúò Ñúíÿ íà Ïîëèôèë [351].
(Ìèøåë Ëàìè, "Æþë Âåðí, ïîñâåòåí è ïîñâåòèòåë", Ïàðèæ, "Ïàéî", 1984, ñ. 237-238)


Âúçñòàíîâÿâàíåòî íè âçå ìíîãî äíè, ïðåêúñâàõìå ðàáîòàòà ñè, çà äà ñè ñïîäåëèì ïîðåäíàòà íîâîîòêðèòà âðúçêà, ÷åòÿõìå ïî äèàãîíàë âñè÷êî, êîåòî íè ïîïàäàøå ïîä ðúêà, åíöèêëîïåäèè, âåñòíèöè, êîìèêñè, èçäàòåëñêè êàòàëîçè, òúðñåéêè âúçìîæíè êúñè ñúåäèíåíèÿ, ðîâåõìå ñå ïî êíèæàðñêèòå ñåðãèè, äóøåõìå ïî âåñòíèêàðñêèòå áóäêè, êðàäÿõìå êàêâîòî íè ïàäíå îò ðúêîïèñèòå íà íàøèòå äèàáîëèñòè, âòóðâàõìå ñå òúðæåñòâóâàùè â ðåäàêöèÿòà è õâúðëÿõìå âúðõó ìàñàòà ïîñëåäíîòî ñè îòêðèòèå. Êîãàòî ñè ñïîìíÿì òåçè ñåäìèöè, öÿëàòà èñòîðèÿ ìè ñå ñòðóâà ñâåòêàâè÷íà, òðåñêàâà êàòî âúâ ôèëì íà Ëàðè Ñèéìúí, íà òëàñúöè è ïîäñêîöè, ñ áÿñíî îòâàðÿùè ñå è çàòâàðÿùè ñå âðàòè, ëåòÿùè òîðòè, ãîíèòáè ïî ñòúëáèùà íàãîðå è íàäîëó, áëúñêàùè ñå ñòàðè àâòîìîáèëè, ðóõâàùè ðàôòîâå â ñóïåðìàðêåòè ñðåä äúæä îò êóòèè, áóòèëêè, ïèòè ñèðåíå, ñòðóè ãàçèðàíà âîäà, îáëàöè îò ñïóêàíè áðàøíåíè ÷óâàëè. È îáðàòíî, ìèñëåéêè çà èíòåðâàëèòå, çà ìúðòâèòå ïåðèîäè - äðóãèÿ æèâîò, êîéòî òå÷åøå îêîëî íàñ, ìîãà äà ïðî÷åòà âñè÷êî êàòî ðàçêàç â çàáàâåí êàäàíñ, ñ Ïëàíà, êîéòî ñå îôîðìÿøå ñ ïëàâíîòî òåìïî íà õóäîæåñòâåíàòà ãèìíàñòèêà, íà áàâíîòî çàâúðòàíå íà äèñêîõâúðãà÷à, ïðåäïàçëèâèòå îëþëÿâàíèÿ íà òëàñêà÷à íà ãþëëå, äúëãèòå äúãè ïðè ãîëôà, áåçñìèñëåíèòå î÷àêâàíèÿ íà áåéçáîëà. Òàêà èëè èíà÷å, êàêúâòî è äà áèâàøå ðèòúìúò, ñúäáàòà íè âúçíàãðàæäàâàøå, çàùîòî, êîãàòî ÷îâåê èñêà äà íàìåðè àíàëîãèè, òàêèâà ñå íàìèðàò âèíàãè. Íàâñÿêúäå è ìåæäó âñè÷êè íåùà. Ñâåòúò èçáóõâà â íÿêàêâà ìðåæà, íÿêàêúâ âîäîâúðòåæ îò ðîäñòâà è âñÿêî íåùî òå îòïðàùà êúì âñè÷êè äðóãè, âñè÷êî îáÿñíÿâà âñè÷êî. Íå ãî êàçâàõ íà Ëèÿ, çà äà íå ÿ äðàçíÿ, íî äîðè ïðåíåáðåãâàõ Äæóëèî. Ñúáóæäàõ ñå ïîñðåä íîù, äîñåòèë ñå, ÷å Ðüîíå Äåêàðò ñå å íàðè÷àë Êàðòåçèé è çíà÷è å áèë Ð. Ê. è ïðåêàëåíî åíåðãè÷íî å òúðñèë Ðîçåíêðîéöåðèòå, à ïîñëå å îòðè÷àë, ÷å ãè å íàìåðèë. È çàùî òàçè èäåÿ-ôèêñ çà ìåòîäà? Ìåòîäúò å ñëóæåë äà ñå îòêðèå òàéíàòà, êîÿòî å îìàéâàëà âñè÷êè ïîñâåòåíè â Åâðîïà... À êîé áåøå îíçè ñúâðåìåííèê íà Áåéêúí, àâòîð íà "Ïúò êúì Õðàìà"? Ðè÷àðä Êðàøîó [352]. Àìè Ðàíèåðè äåè Êàëöàáèäæè [353] è Ðèê äå Êàçàáëàíêà [354]? Ðúäèàðä Êèïëèíã è Ðóäîëô Êàðíàï [355] ñúùî, ìàêàð ÷å èäâàò ìíîãî ïî-êúñíî...



86

Òàçè íàóêà íå ñå å çàãóáèëà, ïîíå âúâ âåùåñòâåíàòà ñè ÷àñò è ìîíàñèòå öèñòåðöèàíöè ÿ ïðåäàëè íà öúðêîâíèòå ñòðîèòåëè... Òåçè ñòðîèòåëè áèëè ïîçíàòè ïðåç ìèíàëèÿ âåê êàòî Ãèëäèÿòà íà Ôðåíñêàòà êóëà. Êúì òÿõ ñå îáúðíàë Àéôåë, êîãàòî çàïî÷íàë äà ñòðîè ñâîÿòà êóëà.
(Ë. Øàðïàíòèå, "Òàéíèòå íà Êàòåäðàëàòà â Øàðòð", Ïàðèæ, "Ëàôîí", 1966, ñ. 55-56)


Ïðåä íàñ âå÷å ñå î÷åðòàâàøå öÿëàòà êàðòèíà íà ìîäåðíèòå âðåìåíà, êðúñòîñâàíè îò òóíåëèòå íà òðóäîëþáèâè êúðòèöè, êîèòî, äúëáàåéêè ïîäçåìèÿ â ïëàíåòàòà íè, íàáëþäàâàëè äâèæåíèÿòà é îòäîëó. Íî òðÿáâàøå äà èìà îùå íåùî, íÿêàêúâ äðóã ïëàí, íÿêàêâà äðóãà òàéíà ðàáîòà, êîÿòî áåéêúíèñòèòå áÿõà çàïî÷íàëè è ÷èèòî ðåçóëòàòè è åòàïè áÿõà ïðåä î÷èòå íà âñè÷êè íàñ, áåç íèå äà ñè äàâàìå ñìåòêà çà òÿõ... Çàùîòî, äóï÷åéêè ïî÷âàòà, òå ñà ñîíäèðàëè äúëáîêèòå é ïëàñòîâå. Íî êåëòèòå è Òàìïëèåðèòå íå áÿõà ñàìî êîïàëè êëàäåíöè, à áÿõà èçäèãàëè ñâîèòå êîëåêòîðè ïðàâî êúì íåáåòî, çà äà ïðåäàâàò ñâåäåíèÿ îò ìåãàëèò íà ìåãàëèò è ëîâÿò çâåçäíèòå âëèÿíèÿ...
Èäåÿòà õðóìíà íà Áåëáî â åäíà áåçñúííà íîù. Èçïðàâåí äî ïðîçîðåöà, òîé áå âèäÿë îòäàëå÷å, íàä ïîêðèâèòå íà Ìèëàíî, ñâåòëèíèòå íà ñòîìàíåíàòà êóëà íà Èòàëèàíñêîòî ðàäèî, âèñîêàòà àíòåíà íà ãðàäà. Åäíà âñå ïàê ñêðîìíà è ïðåäïàçëèâà Âàâèëîíñêà êóëà. È â òîçè ìèã áå ðàçáðàë.
- Àéôåëîâàòà êóëà! - êàçà íè òîé ñóòðèíòà. Êàê íå ñå ñåòèõìå çà íåÿ? Ìåòàëíèÿò ìåãàëèò, ìåíõèðúò íà ïîñëåäíèòå êåëòè, íàé-âèñîêàòà îò âñè÷êè ñòðåëè íà ãîòèêàòà. Êàêâà íóæäà å èìàë Ïàðèæ îò òîçè áåçïîëåçåí ïàìåòíèê? Àéôåëîâàòà êóëà å ñîíäàòà êúì íåáåòî, àíòåíàòà, êîÿòî ñúáèðà èíôîðìàöèÿ îò âñè÷êè õåðìåòè÷íè êîëåêòîðè, çàáó÷åíè ïî çåìíàòà êîðà: îò ñòàòóèòå íà Âåëèêäåíñêèòå îñòðîâè, îò Ìà÷ó Ïèê÷ó, îò Ñòàòóÿòà íà Ñâîáîäàòà, ïîæåëàíà îò ïîñâåòåíèÿ â Ïëàíà Ëàôàéåò [356], îò Ëóêñîðñêèÿ îáåëèñê, îò íàé-âèñîêàòà êóëà íà Òîìàð, îò Ðîäîñêèÿ êîëîñ (Ð. Ê.!), êîéòî ïðîäúëæàâà äà ïðåäàâà îò äúíîòî íà ïðèñòàíèùåòî, êúäåòî íèêîé íå ìîæå äà ãî îòêðèå, îò áðàìèíñêèòå õðàìîâå, ñêðèòè â äæóíãëàòà, îò ÷åòâúðòèòèòå êóëè÷êè íà Âåëèêàòà êèòàéñêà ñòåíà, îò âúðõà íà Åéúðñ Ðîê, îò Ñòðàñáóðãñêàòà êàòåäðàëà, ïî êîÿòî å ëàçåë äðóãèÿò ïîñâåòåí, Éîõàí Âîëôãàíã Ãüîòå, îò ãèãàíòñêèòå èçîáðàæåíèÿ íà Ìàóíò Ðúøìîð [357]... À àíòåíàòà íà Èìïàéúð Ñòåéò Áèëäèíã? Êîé çíàå êîëêî íåùà å íàó÷èë îò íåÿ ïîñâåòåíèÿò Õè÷êîê! Çà êàêâî ìîæå äà å íàìåêâàëî òîâà ñúçäàíèå íà àìåðèêàíñêè ñúçàêëÿòíèöè, àêî íå çà èìïåðèÿòà íà ïðàæêèÿ êðàë Ðóäîëô? Àéôåëîâàòà êóëà óëàâÿ èíôîðìàöèÿòà îò ïîäçåìíèÿ ñâÿò è ÿ ñðàâíÿâà ñ äðóãàòà, êîÿòî èäå îò íåáåòî. È êîé íè äàâà ïúðâèÿ é óæàñÿâàù êèíåìàòîãðàôñêè îáðàç? Ðüîíå Êëåð â "Ñïÿùèÿò Ïàðèæ". Ðüîíå Êëåð, òîåñò Ð. Ê.
Òðÿáâàøå äà ñå ïðî÷åòå îòíîâî öÿëàòà èñòîðèÿ íà íàóêèòå: ñàìîòî êîñìè÷åñêî íàäïðåâàðâàíå ñòàâàøå ðàçáèðàåìî ñ òåçè íåãîâè ëóäè ñïúòíèöè, êîèòî íåïðåêúñíàòî ñíèìàò çåìíàòà êîðà, çà äà îòêðèÿò â íåÿ íåâèäèìè íàïðåæåíèÿ, ïîäâîäíè òîêîâå, òîïëè âúçäóøíè òå÷åíèÿ. È çà äà ãîâîðÿò ïîìåæäó ñè, äà ãîâîðÿò íà Êóëàòà, äà ãîâîðÿò íà Ñòîóíõåíäæ...



87

Ëþáîïèòíî ñúâïàäåíèå ïðåäñòàâëÿâà ôàêòúò, ÷å èçäàíèåòî èí-ôîëèî îò 1623-òà, êîåòî ìèíàâà çà "Ñúáðàíè ñú÷èíåíèÿ" íà Øåêñïèð, ñúäúðæà òî÷íî òðèäåñåò è øåñò äðàìè.
(Ó. Ô. Ê. Óèêñòúí, "Ôðàíñèñ Áåéêúí ïðîòèâ ïðèçðà÷íèÿ êàïèòàí Øåêñïèð: Ðîçåíêðîéöåðñêàòà ìàñêà", Ëîíäîí, "Êèãúí Ïîë", 1891, ñ. 353)


Êîãàòî îáìåíÿõìå ðåçóëòàòèòå îò íàøèòå ôàíòàñìàãîðèè, íè ñå ñòðóâàøå, è òî îñíîâàòåëíî, ÷å äåéñòâóâàìå ñ ïðîèçâîëíè àñîöèàöèè, ÷å ïîñòèãàìå èçêëþ÷èòåëíè êúñè ñúåäèíåíèÿ, è ñè âÿðâàõìå, ìîæå áè ùÿõìå äà ñå ñðàìóâàìå, àêî íè áÿõà îáâèíèëè â äåòèíùèíè. Òî áåøå, çàùîòî ìåæäó íàñ öàðóâàøå ñúãëàñèå, ìúë÷àëèâî, êàêòî íàëàãàøå åòèêåòúò íà èðîíèÿòà, ïî âúïðîñà, ÷å âñúùíîñò ñå ïîäèãðàâàìå ñ ëîãèêàòà íà äðóãèòå. Íî ïðåç äúëãèòå ïàóçè, êîãàòî âñåêè îò íàñ ñúáèðàøå ñâîèòå äîêàçàòåëñòâà çà ïðåäñòîÿùàòà îáùà ñðåùà, è ñ ÷èñòàòà ñúâåñò, ÷å òðóïà ÷àñòèöè çà åäíà ïàðîäè÷íà ìîçàéêà, ìîçúöèòå íè ñâèêâàõà äà ñâúðçâàò, äà ñâúðçâàò, äà ñâúðçâàò âñÿêî íåùî ñ âñè÷êî äðóãî, à çà äà ãî ïðàâè àâòîìàòè÷íî ÷îâåê, òðÿáâàøå äà äîáèå íàâèê. Óáåäåí ñúì, ÷å îò îïðåäåëåí ìîìåíò íàòàòúê âå÷å íÿìà ðàçëèêà ìåæäó íàâèêà äà ñå ïðåñòðóâàø, ÷å âÿðâàø, è íàâèêà äà âÿðâàø.
Ñúùî êàêòî ïðè øïèîíèòå: ïðîíèêâàò â òàéíèòå ñëóæáè íà ïðîòèâíèêà, ñâèêâàò äà ìèñëÿò êàòî íåãî, àêî îöåëåÿò, òî å çàùîòî ãî ïîñòèãàò, è å ëîãè÷íî, ÷å ñëåä èçâåñòíî âðåìå ïðåìèíàâàò íà äðóãàòà ñòðàíà, êîÿòî âå÷å å ñòàíàëà òÿõíàòà. Èëè ïúê êàêòî îíåçè, êîèòî æèâåÿò ñàìè ñ êó÷åòî ñè, ðàçãîâàðÿò ïî öÿë äåí ñ íåãî, â íà÷àëîòî ñå îïèòâàò äà ðàçáåðàò íåãîâàòà ëîãèêà, ïîñëå çàïî÷âàò äà ñìÿòàò, ÷å òî ðàçáèðà òÿõíàòà, ïúðâî ãî òâúðäÿò ïðåäïàçëèâî, ïîñëå ðåâíèâî, ñëåä òîâà äîêà÷ëèâî è íàêðàÿ çàïúëâàò âðåìåòî ñè ñ óïðåöè è ñöåíè íà ðåâíîñò, à êîãàòî âå÷å ñà ñèãóðíè, ÷å êó÷åòî å ñòàíàëî êàòî òÿõ, âñúùíîñò òå ñà ñòàíàëè êàòî íåãî, è êîãàòî ãîðäî çàÿâÿâàò, ÷å ñà ãî î÷îâå÷èëè, â äåéñòâèòåëíîñò òå ñà ñå ïðåâúðíàëè â êó÷åòà.
Ìîæå áè çàùîòî áÿõ â åæåäíåâåí êîíòàêò ñ Ëèÿ è ñ äåòåòî, îò òðèìàòà àç áÿõ íàé-ìàëêî çàðàçåí îò èãðàòà. Èìàõ ÷óâñòâîòî, ÷å ÿ âëàäåÿ, ñìÿòàõ, ÷å íå é ñå ïîääàâàì, êàêòî êîãàòî óäðÿõ ïî àãîãîíà ïî âðåìå íà ðèòóàëà: ñòîèø íà ñòðàíàòà íà òåçè, êîèòî ïîðàæäàò åìîöèÿòà, à íå íà òåçè, êîèòî ÿ èçæèâÿâàò. Íå çíàåõ çà Äèîòàëåâè, íî ñåãà çíàì - òîé ïðèâèêâàøå òÿëîòî ñè äà ìèñëè êàòî äèàáîëèñò. Ùî ñå îòíàñÿ äî Áåëáî, òîé ñå èäåíòèôèöèðàøå äîðè íà íèâîòî íà ñúçíàíèåòî. Àç ïðèâèêâàõ, Äèîòàëåâè ñå ïîêâàðÿâàøå, Áåëáî ñå ïîêðúñòâàøå. Íî è òðèìàòà áàâíî-áàâíî çàòúìíÿâàõìå îíçè èíòåëåêòóàëåí ëú÷, êîéòî ïîìàãà íà ÷îâåê äà îòëè÷àâà ïðèâèäíîòî îò èñòèíñêîòî, ìåòàôîðàòà îò ðåàëíèòå íåùà, ãóáåõìå ïðåêðàñíàòà, òàéíñòâåíà è áëåñòÿùà ñïîñîáíîñò, êîÿòî íè ïîçâîëÿâà äà îáÿâèì, ÷å åäè-êîé ñè å ñòàíàë æèâîòíî, áåç ïðè òîâà äà ñìÿòàìå, ÷å ñà ìó ïîðàñíàëè ëàïè è îïàøêà, äîêàòî áîëíèÿò êàçâà "æèâîòíî" è âåäíàãà ñè ãî ïðåäñòàâÿ êàê ëàå, ðèå, äðàñêà èëè ëåòè.
Ìîæåõìå äà çàáåëåæèì êàêâî ñòàâà ñ Äèîòàëåâè, àêî íå áÿõìå òîëêîâà ðàçïàëåíè. Ìèñëÿ, ÷å âñè÷êî çàïî÷íà â êðàÿ íà ëÿòîòî. Äîéäå ñëåä ïî÷èâêàòà ñè ïîîòñëàáíàë, íî íå êàòî ÷îâåê, ïðåêàðàë íÿêîëêî ñåäìèöè â ïîõîäè èç ïëàíèíàòà. Ïðîçðà÷íàòà ìó êîæà íà àëáèíîñ âå÷å áå äîáèëà æúëòåíèêàâè îòòåíúöè. Çàáåëÿçàõìå òîâà, íî ðåøèõìå, ÷å å ïðåêàðàë îòïóñêàòà ñè íàä ñâîèòå êàáàëèñòè÷íè ðóëà. À è èçîáùî óìúò íè áåøå äðóãàäå.
Äåéñòâèòåëíî ïðåç ñëåäâàùèòå äíè ñå çàåõìå ïîñòåïåííî äà ñèñòåìàòèçèðàìå è êðèëàòà, êîèòî íå âëèçàõà â Áåéêúíîâàòà ëèíèÿ.
Íàïðèìåð ðåäîâèòå èçñëåäîâàòåëè íà ìàñîíñòâîòî ðàçãëåæäàò Îçàðåíèòå îò Áàâàðèÿ, êîèòî ñå ñòðåìÿò êúì ðàçðóøàâàíå íà íàöèèòå è äåñòàáèëèçàöèÿ íà äúðæàâàòà, êàòî âäúõíîâèòåëè íå ñàìî íà Áàêóíèíîâèÿ àíàðõèçúì, íî è íà ñàìèÿ ìàðêñèçúì. Åëåìåíòàðíî. Îçàðåíèòå ñà áèëè ïðîâîêàòîðè, êîèòî áåéêúíèñòèòå âíåäðèëè ïðè òåâòîíèöèòå, à Ìàðêñ è Åíãåëñ çàìèñëÿëè ñúâñåì äðóãî, êîãàòî ñà çàïî÷íàëè ñâîÿ Ìàíèôåñò ïðåç ÷åòèðèäåñåò è îñìà ñ êðàñíîðå÷èâèòå äóìè "ïðèçðàê áðîäè èç Åâðîïà". Çà êàêâî èì å áèëà òàçè ãîòè÷åñêà ìåòàôîðà? Êîìóíèñòè÷åñêèÿò ìàíèôåñò ñàðêàñòè÷íî å íàìåêâàë çà ïðèçðà÷íîòî ïðåñëåäâàíå íà Ïëàíà, êîåòî âå÷å îò âåêîâå å ðàçÿæäàëî èñòîðèÿòà íà êîíòèíåíòà. È ïî òîçè íà÷èí å ïðåäëàãàë åäíà àëòåðíàòèâà êàêòî íà áåéêèíèñòèòå, òàêà è íà íåîòàìïëèåðèòå. Ìàðêñ å áèë åâðåèí, ìîæå áè ïîíà÷àëî å ñëóæåë êàòî ãîâîðèòåë íà ðàâèíèòå îò Õåðîíà èëè îò Ñàôåä, è çàäà÷àòà ìó å áèëà äà âêëþ÷è â òúðñåíåòî öåëèÿ áîãîèçáðàí íàðîä. Íî â åäèí ìîìåíò ðåøàâà äà ïîåìå èíèöèàòèâàòà â ñâîè ðúöå, èäåíòèôèöèðà Øåõèíà, íàðîäà èçãíàíèê â Öàðñòâîòî, ñ ïðîëåòàðèàòà, íå îïðàâäàâà î÷àêâàíèÿòà íà ñâîèòå âäúõíîâèòåëè, ïðåîáðúùà òåíäåíöèèòå íà þäåéñêèÿ ìåñèàíèçúì. Òàìïëèåðè îò âñè÷êè ñòðàíè, îáåäèíÿâàéòå ñå. Ïðåêðàñíî. Êàêâà ïî-äîáðà èñòîðè÷åñêà îáîñíîâêà çà êîìóíèçìà?
- Äîáðå, ñúãëàñè ñå Áåëáî. Íî íå ìèñëèòå ëè, ÷å è áåéêúíèñòèòå ñà èìàëè äîñòà òðóäíîñòè ïî ïúòÿ? Íÿêîè îò òÿõ òðúãâàò ïî ëèíèÿòà íà ñöèåíòèñòêàòà ìå÷òà è ñå íàòúêâàò íà çàäúíåíà óëèöà. Ñ äðóãè äóìè, â êðàÿ íà äèíàñòèÿòà òàêèâà êàòî Àéíùàéí èëè Ôåðìè, êîèòî òúðñÿò òàéíàòà â ñúðöåòî íà ìèêðîêîñìîñà, âñúùíîñò ïðàâÿò ïîãðåøíè îòêðèòèÿ. Âìåñòî äà ðàçáóëÿò òàéíàòà íà ÷èñòàòà, åñòåñòâåíà, ìúäðà òåëóðè÷íà ñèëà, òå îòêðèâàò òåõíîëîãè÷íàòà, ìðúñíà, åêîëîãè÷åñêè âðåäíà àòîìíà åíåðãèÿ...
- Ïðîñòðàíñòâî/âðåìå, ãîëÿìàòà ãðåøêà íà Çàïàäà, äîïúëíè Äèîòàëåâè.
- Çàãóáà íà ïðàâèëíàòà ïîñîêà. Âàêñèíàòà è ïåíèöèëèíúò êàòî êàðèêàòóðà íà Åëèêñèðà çà äúëãîëåòèå, îáàäèõ ñå è àç.
- À è îíçè äðóãèÿò Òàìïëèåð, Ôðîéä, ïðîäúëæè Áåëáî, êîéòî, âìåñòî äà èçñëåäâà èñòèíñêèòå ôèçè÷åñêè ïîäçåìèÿ, ñå âïóñíàë äà ðîâè â ïñèõè÷åñêèòå, êàòî ÷å ëè âå÷å íå å áèëî îòêðèòî è êàçàíî âñè÷êî ïî òîçè âúïðîñ îò àëõèìèöèòå.
- Àìà òî÷íî òè, çàêà÷è ãî Äèîòàëåâè, íàñòîÿâàøå äà ïóáëèêóâàìå êíèãèòå íà äîêòîð Âàãíåð. Çà ìåí ïñèõîàíàëèçàòà å õðàíà çà íåâðîòèöè.
- Äà, è ÷ëåíúò å ñàìî åäèí ôàëè÷åñêè ñèìâîë, íèùî äðóãî, çàêëþ÷èõ àç. Õàéäå, ãîñïîäà, âúðòèì ñå íà ïðàçåí õîä. Äà íå ãóáèì âðåìå. Îùå íå ñìå îïðåäåëèëè ìÿñòîòî íà ïàâëèêÿíèòå è éåðóñàëèìöèòå.

Íî ïðåäè äà óñïååì äà îòãîâîðèì íà ïîðåäíèÿ âúïðîñ, íèå ñå íàòúêíàõìå íà åäíà ãðóïà, êîÿòî íå ó÷àñòâóâàøå â òðèäåñåò è øåñòèìàòà íåâèäèìè, íî äîñòà áúðçî è àêòèâíî ñå âêëþ÷è â èãðàòà è ïðîâàëè îò÷àñòè íàìåðåíèÿòà íè, äåéñòâóâàéêè êàòî îáúðêâàù åëåìåíò. Éåçóèòèòå.


88

Áàðîí Ôîí Õóíä, êàâàëåð Ðàìçåé... è ìíîãî äðóãè, êîèòî ñúçäàäîõà òèòëèòå ïðè òåçè ðèòóàëè, äåéñòâóâàò ïî óêàçàíèÿòà íà Ãåíåðàëà íà Éåçóèòèòå... Òàìïëèåðñòâî è Éåçóèòñòâî.
(Ïèñìî íà ã-æà Áëàâàòñêà äî ×àðëñ Ñúäúðàí, 32 * À è Ï. Ð. 94 * Ìåìôèñ, Ê. Ð. #, Ê. Êàäîø, Ì. Ì. 104 è ò. í., Ïîñâåòåí îò Àíãëèéñêîòî Ðîçåíêðîéöåðñêî Áðàòñòâî è äðóãè òàéíè îáùåñòâà, 11.1.1877; "Ðàçáóëåíàòà Èçèäà", 1877, ñ. 390)


Áÿõìå ãè ñðåùàëè ìíîæåñòâî ïúòè, îùå ïî âðåìåòî íà ïúðâèòå Ðîçåíêðîéöåðñêè ìàíèôåñòè. Îùå ïðåç 1620 ãîäèíà â Ãåðìàíèÿ ñå ïîÿâÿâà åäíà "Éåçóèòñêà Ðîçà", â êîÿòî ñå ïðèïîìíÿ, ÷å ñèìâîëèêàòà íà ðîçàòà å êàòîëè÷åñêà è áèáëåéñêà è ÷å Ðîçåíêðîéöåðèòå ñà ñàìî åäèí îò âàðèàíòèòå íà éåçóèòñêàòà ìèñòèêà, ïðåäíàçíà÷åí çà íàñåëåíèåòî íà ðåôîðìèðàíà Ãåðìàíèÿ.
Ñïîìíèõ ñè äóìèòå íà Ñàëîí çà íåíàâèñòòà, ñ êîÿòî îòåö Êèðõåð èçïðàâÿë Ðîçåíêðîéöåðèòå íà ïîçîðíèÿ ñòúëá, è òî òî÷íî òàì, êúäåòî ãîâîðåë çà äúëáèíèòå íà çåìíîòî êúëáî.
- Îòåö Êèðõåð, êàçàõ, å ãëàâíî äåéñòâóâàùî ëèöå â òàçè èñòîðèÿ. Çàùî òîçè ÷îâåê, êîéòî òîëêîâà ïúòè å äîêàçâàë, ÷å èìà îñòðà íàáëþäàòåëíîñò è âêóñ êúì åêñïåðèìåíòà, å îòðè÷àë ïî òîçè íà÷èí ìàëêîòî äîáðè èäåè ñðåä õèëÿäèòå ñòðàíèöè, ãúìæàùè îò íåïðàâäîïîäîáíè õèïîòåçè? Êîðåñïîíäèðàë ñ íàé-ãîëåìèòå àíãëèéñêè ó÷åíè, à âúâ âñÿêà åäíà îò êíèãèòå ñè îòíîâî ïîäõâàùàë òèïè÷íèòå ðîçåíêðîéöåðñêè òåìè, íà ïðúâ ïîãëåä çà äà ãè îïðîâåðãàå, íî âñúùíîñò çà äà ïðåäëîæè ñâîÿ êîíòðàðåôîðìèñòêà âåðñèÿ. Â ïúðâîòî èçäàíèå íà "Fama", òîçè ãîñïîäèí Õàçåëìàéåð, îñúäåí íà êàòîðãà îò éåçóèòèòå çàðàäè ðåôîðìàòîðñêèòå ñè èäåè, ñ ïÿíà íà óñòà òâúðäè, ÷å èñòèíñêèòå è ïðàâåäíè éåçóèòè áèëè òå, Ðîçåíêðîéöåðèòå. Äîáðå, íî Êèðõåð ïèøå ñâîèòå òðèäåñåò è òîëêîâà òîìà ñàìî çà äà äîêàæå, ÷å èñòèíñêèòå è ïðàâåäíè Ðîçåíêðîéöåðè ñà èìåííî òå, éåçóèòèòå. Éåçóèòèòå ïîëàãàò âñè÷êè óñèëèÿ äà ñå äîêîïàò äî Ïëàíà. Îòåö Êèðõåð èñêà òîé äà èçñëåäâà Ìàõàëîòî è ãî ïðàâè, ïî ñâîé ñè íà÷èí, ðàçáèðà ñå, èçîáðåòÿâàéêè ïëàíåòàðåí ÷àñîâíèê, êîéòî ïîêàçâà òî÷íèÿ ÷àñ âúâ âñè÷êè ñåäàëèùà íà Îðäåíà, ïðúñíàòè ïî ñâåòà.
- Íî êàê ñà óçíàëè éåçóèòèòå, ÷å Ïëàíúò ñúùåñòâóâà, ñëåä êàòî Òàìïëèåðèòå ñà áèëè óíèùîæåíè èìåííî çàùîòî íå ñà ïðèçíàâàëè? - çàïèòà Äèîòàëåâè.
Ìîæåõ äà ìó îòãîâîðÿ, ÷å éåçóèòèòå ñà õèòðè êàòî äÿâîëè è âèíàãè çíàÿò âñè÷êî. Íî íè òðÿáâàøå ïî-ñåðèîçíî îáÿñíåíèå.

Áúðçî ñòèãíàõìå äî íåãî. Ïàê áëàãîäàðåíèå íà Ãèéîì Ïîñòåë. Ðàçëèñòâàéêè èñòîðèÿòà íà éåçóèòèòå îò Êðåòèíè-Æîëè (è êîëêî ñå êèêîòèõìå íà òîâà èäèîòñêî èìå!), îòêðèõìå, ÷å Ïîñòåë, èçïàäíàë â åäèí îò ñâîèòå ïðèñòúïè íà ìèñòè÷åí áÿñ è æàäåí çà äóõîâíî ïðåðàæäàíå, îòèøúë ïðåç 1544 ãîäèíà ïðè ñâåòè Èãíàöèé Ëîéîëà â Ðèì. Èãíàöèé ãî ïðèåë ñ ðàäîñò, íî Ïîñòåë íå óñïÿë äà ñå îòêàæå îò ñâîèòå èäåè-ôèêñ, îò êàáàëèñòè÷íèòå ñè ïðèóìèöè, îò åêóìåíèçìà [358] ñè, à òåçè íåùà íå ñå õàðåñâàëè íà éåçóèòèòå, äà íå ãîâîðèì çà íàé-ãîëÿìàòà ìó èäåÿ-ôèêñ - ÷å êðàëÿò íà Ôðàíöèÿ òðÿáâà äà ñòàíå Öàð íà Ñâåòà.
Òàêà â îïðåäåëåí ìîìåíò ñå å ñòèãíàëî äà ñêúñâàíå íà îòíîøåíèÿòà. Ïîñòåë íàïóñíàë éåçóèòèòå (à ìîæå è éåçóèòèòå äà ñà ãî èçãîíèëè). Íî àêî Ïîñòåë å áèë éåçóèò, ìàêàð è çà êðàòêî, òîé íàâÿðíî å äîâåðèë íà ñâåòè Èãíàöèé, íà êîãîòî äàë êëåòâà çà ïîä÷èíåíèå perinde ac cadaver [359], ñâîÿòà ìèñèÿ. Äðàãè Èãíàöèé, êàçàë ìó, çíàé, ÷å êàòî ïðèåìàø ìåí, ïðèåìàø è òàéíàòà íà òàìïëèåðñêèÿ Ïëàí, ÷èéòî íåäîñòîåí ôðåíñêè ïðåäñòàâèòåë ñúì àç, è íåùî ïîâå÷å, âñè÷êè íèå î÷àêâàìå òðåòàòà ñðåùà íà âåêà ïðåç 1584 ãîäèíà, è îùå ïî-äîáðå ùå å äà ÿ ÷àêàìå ad majorem Dei gloriam [360].
È òàêà éåçóèòèòå, ÷ðåç Ïîñòåë â ìîìåíò íà ñëàáîñò îò íåãîâà ñòðàíà, óçíàâàò çà òàéíàòà íà Òàìïëèåðèòå. Òàéíà îò òàêàâà âåëè÷èíà òðÿáâà äà áúäå èçïîëçóâàíà. Ñâåòè Èãíàöèé ïðåäàâà áîãó äóõ, íî íåãîâèòå íàñëåäíèöè áäÿò è íå èçïóñêàò îò î÷è Ïîñòåë. Èñêàò äà óçíàÿò ñ êîãî ùå ñå ñðåùíå ïðåç ñúäáîâíàòà 1584 ãîäèíà. Óâè, Ïîñòåë óìèðà ïðåæäåâðåìåííî è ñå îêàçâà, êàêòî ñâèäåòåëñòâóâàò íàøèòå èçòî÷íèöè, ÷å íÿêàêúâ íåïîçíàò éåçóèò ïðèñúñòâóâàë íà ñìúðòòà ìó. Éåçóèòèòå íå óçíàâàò êîé å íåãîâèÿò ïðèåìíèê.
- Èçâèíÿâàéòå, Êàçîáîí, êàçà òîãàâà Áåëáî, íåùî íå ìè ïàñâà. Àêî íåùàòà ñà ñòîÿëè òàêà, éåçóèòèòå íå ñà ìîãëè äà çíàÿò ñúùî è ÷å ïðåç 1584 ãîäèíà ñðåùàòà íå ñå å ñúñòîÿëà.
- Íå áèâà äà çàáðàâÿìå, îáàäè ñå Äèîòàëåâè, ÷å àêî ñå âÿðâà íà åçè÷íèöèòå, òåçè éåçóèòè áèëè æåëåçíè ëþäå, êîèòî íå ñå îñòàâÿëè òîëêîâà ëåñíî äà áúäàò èçìàìåíè.
- Î, êîëêîòî äî òîâà, êàçà Áåëáî, åäèí éåçóèò èçïàïâà äâàìà Òàìïëèåðè íà îáÿä è äâàìà íà âå÷åðÿ. Òåõíèÿò îðäåí ñúùî áèë ðàçïóñêàí, è òî íå âåäíúæ, ñ òÿõ ñà ñå áîðèëè ïðàâèòåëñòâàòà íà öÿëà Åâðîïà, è âúïðåêè òîâà åé ãè è ñåãà.
Òðÿáâàøå äà âëåçåì â êîæàòà íà åäèí éåçóèò. Êàêâî ùå íàïðàâè éåçóèòúò, àêî âèäè, ÷å Ïîñòåë ìó ñå èçïëúçâà? Âåäíàãà ìè äîéäå åäíà èäåÿ, íî áåøå òîëêîâà ñàòàíèíñêà, ÷å äîðè íàøèòå äèàáîëèñòè, ïðåäïîëàãàì, íÿìàøå äà ÿ ñìåëÿò: Ðîçåíêðîéöåðèòå ñà áèëè èçìèñëåíè îò éåçóèòèòå!
- Ñëåä êàòî Ïîñòåë óìèðà, ïðåäëîæèõ, éåçóèòèòå, êàêâèòî ñà ëóêàâè, ïðåäâèäèëè ïî ìàòåìàòè÷åñêè ïúò îáúðêâàíåòî â êàëåíäàðèòå è ðåøèëè äà âçåìàò èíèöèàòèâàòà â ñâîè ðúöå. Èçîáðåòèëè ðîçåíêðîéöåðñêàòà èçìàìà, êàòî èç÷èñëèëè ñ ãîëÿìà òî÷íîñò òîâà, êîåòî ùå ñå ñëó÷è. Èçìåæäó âñè÷êè åêçàëòèðàíè, êîèòî ñå ñòåêëè, íÿêîé îò àâòåíòè÷íèòå ÿäðà ñå õâàíàë íà âúäèöàòà è ñå èçäàë. Ïðåäñòàâåòå ñè ãíåâà íà Áåéêúí! Ôëúä, òúïàêî, íå ìîæà ëè äà ñè äúðæèø åçèêà çàä çúáèòå? Íî âèêîíòå, My Lord, òå ïðèëè÷àõà íà íàøè... Ìúë÷è, áåçóìåöî, íå ñà ëè òå íàó÷èëè äà ñå ïàçèø îò ïàïèñòèòå? Òåá òðÿáâàøå äà èçãîðÿò, à íå îíçè íåùàñòíèê íîëàíåöà!
- Îáÿñíåòå ìè îáà÷å, êàçà Áåëáî, çàùî, êîãàòî Ðîçåíêðîéöåðèòå ñå ïðåìåñòâàò âúâ Ôðàíöèÿ, éåçóèòèòå, èëè êàòîëè÷åñêèòå ïîëåìèñòè, êîèòî ðàáîòÿò çà òÿõ, ãè íàïàäàò êàòî åðåòèöè è ñëóæèòåëè íà Ñàòàíàòà?
- Ìîæåòå ëè äà òâúðäèòå, ÷å éåçóèòèòå äåéñòâóâàò ïðàâîëèíåéíî? Àêî áåøå òàêà, íÿìàøå äà ñà éåçóèòè.
Äúëãî ñïîðèõìå âúðõó ìîåòî ïðåäëîæåíèå è íàé-ñåòíå ðåøèõìå åäèíîäóøíî, ÷å ïúðâîíà÷àëíàòà õèïîòåçà å ïî-äîáðà: Ðîçåíêðîéöåðèòå ñà áèëè ïðèìàìêà, ïîäõâúðëåíà íà ôðàíöóçèòå îò áåéêúíèñòèòå è ãåðìàíöèòå. Íî îùå ñ ïúðâàòà ïîÿâà íà ìàíèôåñòèòå éåçóèòèòå îòêðèëè èçìàìàòà è âåäíàãà ñå âêëþ÷èëè â èãðàòà, çà äà îáúðêàò êàðòèòå. Öåëòà íà éåçóèòèòå î÷åâèäíî áèëà äà ïîïðå÷àò íà àíãëè÷àíèòå è ãåðìàíöèòå äà ñå ñðåùíàò ñ ôðåíñêàòà ãðóïà è çà äà èçïúëíÿò íàìåðåíèÿòà ñè, èçîáùî íå ïîäáèðàëè óäàðèòå.
À â òîâà âðåìå ñå îñëóøâàëè çà íîâèíè, òðóïàëè èíôîðìàöèÿ è ÿ ñúõðàíÿâàëè... êúäå?
- Â Àáóëàôèÿ, ïîøåãóâà ñå Áåëáî.
Íî Äèîòàëåâè, êîéòî ñå áåøå ðîâèë ïî ñâîÿ ëèíèÿ, çàÿâè, ÷å íå ñòàâàëî äóìà çà øåãà. Ïî âñè÷êî ëè÷àëî, ÷å éåçóèòèòå áèëè ñúçäàëè îãðîìåí è ñâðúõìîùåí êîìïþòúð, êîéòî òðÿáâàëî äà èçâëå÷å Çàêëþ÷åíèåòî îò öÿëàòà òúðïåëèâî òðóïàíà ñòîëåòèÿ íàðåä ìåøàíèöà îò ñúáèðàíè òóê-òàì ÷àñòèöè èñòèíà è ëúæà.
- Éåçóèòèòå, çàÿâè Äèîòàëåâè, ñà ðàçáðàëè òîâà, êîåòî íèòî íåùàñòíèòå ñòàðè Òàìïëèåðè îò Ïðîâåíñ, íèòî áåéêúíîâîòî êðèëî äîðè íå ñà äîïóñêàëè, òîåñò ÷å âúçñòàíîâÿâàíåòî íà êàðòàòà ìîæå äà ñå ïîñòèãíå ïî êîìáèíàòîðåí ïúò, ñúñ ñðåäñòâàòà, ïðåäõîæäàùè ñúâðåìåííèòå åëåêòðîííè ìîçúöè! Éåçóèòèòå ñà ïúðâèòå èçîáðåòàòåëè íà Àáóëàôèÿ! Îòåö Êèðõåð ïðåïðî÷èòà âñè÷êè òðàêòàòè ïî êîìáèíàòîðíî èçêóñòâî îò Ëóëèé íàòàòúê. È âèæòå êàêâî å îòïå÷àòàë â ñâîÿòà "Ars Magna Sciendi" [361]...


êëèøå íà öÿëà ñòðàíèöà
(ìîæå è ñëåä êðàÿ íà ñòðàíèöàòà, òàêà
å â îðèãèíàëà)

Àêî íÿêîé ñêàíèðà òîâà êëèøå, äà ãî ïðàòè íà sfiction_bg@mail.com


- Ïðèëè÷à ìè íà ìîäåë çà ïëåòåíà ïîêðèâ÷èöà, êàçà Áåëáî.
- Íå, ãîñïîäà. Òîâà ñà âñè÷êè âúçìîæíè êîìáèíàöèè ìåæäó n åëåìåíòè. Ôàêòîðèàëíî èç÷èñëåíèå, ñúùîòî êàòî â "Ñåôåð Éåöèðà". Èç÷èñëåíèåòî íà êîìáèíàöèèòå è íà ïåðìóòàöèèòå, ñàìàòà ñúùíîñò íà Òåìóðàòà!
Íÿìàøå ñúìíåíèå, ÷å å òàêà. Åäíî áåøå äà èçìèñëèø ñìúòíèÿ ïðîåêò íà Ôëúä, çà äà îïðåäåëèø âèäà íà êàðòàòà ÷ðåç ïðîåêöèÿ îòêúì ïîëþñà, è ñúâñåì äðóãî - äà óçíàåø êîëêî îïèòà ñà íåîáõîäèìè è äà óñïååø äà ãè èçïðîáâàø âñè÷êèòå, çà äà ñòèãíåø äî îïòèìàëíîòî ðåøåíèå. È íàé-âå÷å åäíî áåøå äà ñúçäàäåø àáñòðàêòíèÿ ìîäåë íà âúçìîæíèòå êîìáèíàöèè, è ñúâñåì äðóãî - äà èçìèñëèø ìàøèíà, êîÿòî äà ìîæå äà ãè ïðîâåðè. È åòî ÷å èëè Êèðõåð, èëè íåãîâèÿò ó÷åíèê Ñêîò, íÿìà çíà÷åíèå, íî íÿêîé å ïðîåêòèðàë ìåõàíè÷íè óñòðîéñòâà, ìàøèíè ñ ïåðôîêàðòè, ïðàäåäèòå íà êîìïþòúðà. Îñíîâàíè íà áèíàðíîòî èç÷èñëåíèå. Êàáàëàòà, ïðèëîæåíà â ñúâðåìåííàòà ìåõàíèêà.
IBM: Iesus Babbage Mundi, Iesum Binarium Magnificamur. AMDG: Ad Maiorem Dei Gloriam? Êàê íå! Ïî-ñêîðî Ars Magna, Digitale Gaudium! IHS: Iesus Hardware & Software! [362]


89

Â ñúðöåâèíàòà íà íàé-äúëáîêèÿ ìðàê ñå îáðàçóâàëî åäíî îáùåñòâî îò íîâè ñúùåñòâà, êîèòî ñå ïîçíàâàëè, áåç äà ñà ñå âèæäàëè, ðàçáèðàëè ñå, áåç äà ñà ñå îáÿñíÿâàëè, ñëóæåëè åäíè íà äðóãè, áåç äà ñà ïðèÿòåëè... Òîâà îáùåñòâî âúçïðèåëî îò éåçóèòèòå ïðàâèëàòà íà ñëÿïîòî ïîä÷èíåíèå, îò ìàñîíñòâîòî - èçïèòàíèÿòà è âúíøíèòå öåðåìîíèè, îò Òàìïëèåðèòå - ìèñúëòà çà ïîäçåìíîòî è íåâåðîÿòíèÿ êóðàæ... Ìîæå áè ãðàô Ñåí-Æåðìåí íå å ñàìî ïîäðàæàâàë íà Ãèéîì Ïîñòåë, êîéòî èìàë ìàíèÿòà äà ñå ïðåäñòàâÿ çà ïî-ñòàð, îòêîëêîòî å?
(Ìàðêèç Äüî Ëþøå, "Åñå âúðõó ñåêòàòà íà Îçàðåíèòå", Ïàðèæ, 1789, V è ÕII)


Éåçóèòèòå ðàçáðàëè, ÷å àêî èñêàò äà âíåñàò ñìóò âñðåä âðàãà, íà÷èíúò å äà ñúçäàäàò òàéíè ñåêòè, äà èç÷àêàò íàé-îïàñíèòå åíòóñèàñòè äà ñå âêëþ÷àò â òÿõ è ïîñëå äà àðåñòóâàò âñè÷êè. Ñ äðóãè äóìè, àêî ñå áîèø îò çàãîâîð, îðãàíèçèðàé ãî, òàêà âñè÷êè, êîèòî áèõà ó÷àñòâóâàëè â íåãî, ïîïàäàò ïîä òâîé êîíòðîë.
Ñïîìíèõ ñè, ÷å çà Ðàìçåé, ïúðâèÿ, êîéòî óñòàíîâÿâà ïðÿêà âðúçêà ìåæäó ìàñîíñòâîòî è Òàìïëèåðèòå, Àëèå âåäíúæ ñå èçêàçà òâúðäå ðåçåðâèðàíî, íàìåêâàéêè, ÷å íå áèë ÷óæä íà êàòîëè÷åñêèòå ñðåäè. È íàèñòèíà, îùå Âîëòåð å èçîáëè÷èë Ðàìçåé êàòî ÷îâåê íà éåçóèòèòå. Éåçóèòèòå ñúçäàëè âúâ Ôðàíöèÿ øîòëàíäñêîòî íåîòàìïëèåðñòâî â îòãîâîð íà çàðàæäàùîòî ñå àíãëèéñêî ìàñîíñòâî.
Ïî òîçè íà÷èí ñå îáÿñíÿâàøå çàùî ïðåç 1789 ãîäèíà, ïî ïîâîä íà òàçè èñòîðèÿ, íÿêàêúâ ìàðêèç Äüî Ëþøå ïóáëèêóâà àíîíèìíî ïðîñëîâóòîòî "Åñå âúðõó ñåêòàòà íà Îçàðåíèòå", â êîåòî íàïàäà âñè÷êè âèäîâå Îçàðåíè, áàâàðñêè èëè íå, àíàðõèñòè áîãîóáèéöè èëè íåîòàìïëèåðè ìèñòèöè, è ñëàãà â ñúùèÿ êþï è ïàâëèêÿíèòå, äà íå ãîâîðèì çà Ïîñòåë è Ñåí-Æåðìåí (ñòðàííî êàê ïîñòåïåííî è ñÿêàø ïî ÷óäî âñè÷êè ÷àñòèöè íà íàøàòà ìîçàéêà ñè îòèâàõà ïî ìåñòàòà!). Ãëàâíîòî ìó ðîïòàíèå å, ÷å òåçè ôîðìè íà òàìïëèåðñêè ìèñòèöèçúì íàðóøàâàëè çäðàâèÿ àâòîðèòåò íà ìàñîíñòâîòî, êîåòî, îáðàòíî, áèëî îáùåñòâî íà äîáðè è ÷åñòíè õîðà.
Áåéêúíèñòèòå èçìèñëèëè ìàñîíñòâîòî êàòî "Ðèêñ Áàð" â Êàçàáëàíêà, à íåîòàìïëèåðñòâîòî îáåçñìèñëÿëî òÿõíîòî èçîáðåòåíèå. Ëþøå áèë èçïðàòåí êàòî íàåìåí óáèåö, çà äà î÷èñòè âñè÷êè ãðóïè, êîèòî íå áèëè áåéêúíèñòêè.
Íî òî÷íî òóê òðÿáâàøå äà äúðæèì ñìåòêà çà åäíî îáñòîÿòåëñòâî, ñ êîåòî áåäíèÿò Àëèå íå ìîæåøå äà ñå ïðèìèðè. Çàùî Äüî Ìåñòð, êîéòî áèë ÷îâåê íà éåçóèòèòå, è òî ïîâå÷å îò ñåäåì ãîäèíè ïðåäè ïîÿâàòà íà ìàðêèç Äüî Ëþøå, å îòèøúë âúâ Âèëõåëìñáàä äà âñåå ñìóò ñðåä íåîòàìïëèåðèòå?
- Íåîòàìïëèåðñòâîòî ñå ðàçâèâàëî ïðåêðàñíî ïðåç ïúðâàòà ïîëîâèíà íà îñåìíàäåñåòè âåê, ðàçñúæäàâàøå Áåëáî, íî â êðàÿ íà âåêà ñúâñåì çàêúñàëî, ïúðâî, çàùîòî ñà ãî çàâëàäåëè ðåâîëþöèîíåðèòå, çà êîèòî íàðåä ñ Áîã Ðàçóì è Ñâåùåí Ñúþç âñè÷êî áèëî ïúëíà êàøà, íî âàæíîòî áèëî öåëòà - äà ñå îòðåæå ãëàâàòà íà êðàëÿ (âèæ Êàëèîñòðî), è ïîñëå, çàùîòî â Ãåðìàíèÿ íåìñêèòå ïðèíöîâå ñè ïúõàëè ãàãàòà â òàçè ðàáîòà, îñîáåíî Ôðèäðèõ Ïðóñêè, ÷èèòî öåëè èçîáùî íå ñúâïàäàëè ñ íàìåðåíèÿòà íà éåçóèòèòå. Êîãàòî ìèñòè÷íîòî íåîòàìïëèåðñòâî, íåçàâèñèìî îò òîâà êîé ãî å ñúçäàë, ðîäèëî "Âúëøåáíàòà ôëåéòà", ëîãè÷íî å õîðàòà íà Ëîéîëà äà ñà ðåøèëè äà ñå îñâîáîäÿò îò íåãî. Òî÷íî êàòî â èêîíîìèêàòà, êóïóâàø ôèðìà, ïðåïðîäàâàø ÿ, ëèêâèäèðàø ÿ, îáÿâÿâàø ôàëèò è, åñòåñòâåíî, íå ñå èíòåðåñóâàø êàêâî ùå ñòàíå ñ ïîðòèåðà. Èëè êàòî ñòàðàòà êîëà: êîãàòî âå÷å íå âúðâè, ïðàùàø ÿ íà ïðåñàòà â ãðîáèùåòî.


90

Íÿìà äà íàìåðèòå â èñòèíñêèÿ êîäåêñ íà ìàñîíèòå äðóã áîã îñâåí Ìàíè. Ñúùèÿ, êîéòî ïî÷èòà ìàñîíúò êàáàëèñò, áîãà íà ñòàðèòå Ðîçåíêðîéöåðè, áîãà íà ìàñîíà ìàðòèíèñò... Îò äðóãà ñòðàíà, âñè÷êè áåçñðàìèÿ, ïðèïèñâàíè íà Òàìïëèåðèòå, ñà àáñîëþòíî ñúùèòå, â êîèòî îáâèíÿâàò è ìàíèõåéöèòå.
(Àáàò Áàðþåë, "Ñïîìåíè, êîèòî äà ïîñëóæàò çà èñòîðèÿòà íà ÿêîáèíñòâîòî", Õàìáóðã, 1798, 21 ÕII)


Ñòðàòåãèÿòà íà éåçóèòèòå íè ñå èçÿñíè, êîãàòî îòêðèõìå îòåö Áàðþåë. Ìåæäó äåâåòäåñåò è ñåäìà è äåâåòäåñåò è îñìà òîçè àáàò íàïèñâà ñâîèòå "Ñïîìåíè, êîèòî äà ïîñëóæàò çà èñòîðèÿòà íà ÿêîáèíñòâîòî" êàòî ðåàêöèÿ íà ôðåíñêàòà ðåâîëþöèÿ, åäèí èñòèíñêè ðîìàí ñ ïðîäúëæåíèå, êîéòî çàïî÷âà òúêìî ñ Òàìïëèåðèòå. Ñëåä èçãàðÿíåòî íà Ìîëå òå ñå ïðåâúðíàëè â òàéíà îðãàíèçàöèÿ, öåëÿùà óíèùîæàâàíå íà âëàñòòà íà ìîíàðõà è ïàïàòà è ñúçäàâàíå íà ñâåòîâíà ðåïóáëèêà. Ïðåç îñåìíàäåñåòè âåê ïðîíèêíàëè âúâ ôðàíêìàñîíñòâîòî, çàâëàäåëè ãî è ãî ïðåâúðíàëè â ñâîé èíñòðóìåíò. Ïðåç 1763 ãîäèíà îñíîâàëè åäíà Ëèòåðàòóðíà àêàäåìèÿ, îáåäèíÿâàùà Âîëòåð, Òþðãî, Êîíäîðñå, Äèäðî è Ä'Àëàìáåð, êîÿòî ñå ñúáèðàëà â äîìà íà áàðîí Õîëáàõ è çàãîâîðíè÷åëà ñ ïúëíà ñèëà, à ïðåç 1776 ãîäèíà ñúçäàëè ÿêîáèíöèòå. Êîèòî âïðî÷åì áèëè ìàðèîíåòêè â ðúöåòå íà èñòèíñêèòå øåôîâå, Îçàðåíèòå îò Áàâàðèÿ, êðàëåóáèéöè ïî ïðèçâàíèå.
Íî íå ãè îáâèíÿâàéòå â ðóøèòåëñòâî. Ñëåä êàòî ñ ïîìîùòà íà Ðàìçåé ðàçöåïèëè ìàñîíñòâîòî íà äâå, éåçóèòèòå ãî îáåäèíèëè îòíîâî, çà äà ãî íàïàäíàò ôðîíòàëíî.

Êíèãàòà íà Áàðþåë âäèãíàëà èçâåñòåí øóì, òúé ÷å â Íàöèîíàëíèÿ Àðõèâ íà Ôðàíöèÿ òðÿáâàëî äà ñúñòàâÿò íàé-ìàëêî äâà æàíäàðìåðèéñêè äîêëàäà, êîèòî áèëè èçèñêàíè îò Íàïîëåîí è ñå îòíàñÿëè äî íåëåãàëíèòå ñåêòè. Çà òåçè äîêëàäè îòãîâàðÿë íÿêîé ñè Øàðë äüî Áåðêàéì è òîé, êàêòî âñè÷êè òàéíè ñëóæáè, êîèòî âñúùíîñò ÷åðïÿò ñåêðåòíèòå ñè ñâåäåíèÿ îò âå÷å ïóáëèêóâàíèòå ôàêòè, ðåøèë, ÷å å íàé-äîáðå äà ïðåïèøå ïúðâî êíèãàòà íà ìàðêèç Äüî Ëþøå è ïîñëå ñïîìåíèòå íà Áàðþåë.
Èçïðàâåí ïðåä ñìðàçÿâàùèòå îïèñàíèÿ íà Îçàðåíèòå è ïðåä íåäâóñìèñëåíîòî ðàçêðèòèå çà ìîãúùåñòâîòî íà Íåïîçíàòèòå Óïðàâíèöè, ñïîñîáíè äà îâëàäåÿò ñâåòà, Íàïîëåîí íå ñå ïîêîëåáàë: ðåøèë âåäíàãà äà ñå ïðèñúåäèíè êúì òÿõ. Óðåäèë áðàò ñè Æîçåô äà ñòàíå ìàãèñòúð íà Âåëèêèÿ Èçòîê, êàòî ñàìèÿò òîé, ñïîðåä ìíîæåñòâî ñâèäåòåëñòâà, âëÿçúë â êîíòàêò ñ ìàñîíñòâîòî, à ñïîðåä äðóãè íàïðàâî ñå ñäîáèë ñ íàé-âèñîêà òèòëà. Íå å ÿñíî îáà÷å íà êîé òî÷íî ðèòóàë. Ìíîãî å âåðîÿòíî, îò ïðåäïàçëèâîñò, íà âñè÷êè.
Êàêâî å çíàåë Íàïîëåîí íå íè áåøå ÿñíî, íî íå çàáðàâÿõìå, ÷å å ïðåêàðàë äîñòà âðåìå â Åãèïåò è òàì êîé çíàå ñ êàêâè ìúäðåöè å ðàçãîâàðÿë ïîä ñÿíêàòà íà ïèðàìèäèòå (â òàêúâ ñëó÷àé è åäíî áåáå ùå ñå äîñåòè, ÷å ïðîñëîâóòèòå ÷åòèðèäåñåò âåêà, êîèòî ãî ãëåäàëè [363], ñà íåäâóñìèñëåí íàìåê çà Õåðìåòè÷íàòà Òðàäèöèÿ).
Íî íÿìà ñúìíåíèå, ÷å å çíàåë ìíîãî íåùà, çàùîòî ïðåç 1806 ãîäèíà ñâèêâà ñúáîð íà ôðåíñêèòå åâðåè. Îôèöèàëíîòî îáÿñíåíèå å áàíàëíî: îïèò äà îãðàíè÷è ëèõâàðñòâîòî, äà ñè îñèãóðè ïîäêðåïàòà íà èçðàåëèòñêîòî ìàëöèíñòâî, äà íàìåðè íîâè ôèíàíñîâè èçòî÷íèöè... Íî òîâà íå îáÿñíÿâà çàùî å ðåøèë äà íàðå÷å òîçè ñúáîð Âåëèê Ñèíåäðèîí, íàìåêâàéêè çà åäíà âëàñò íà Âèñøåñòîÿùè, ïîâå÷å èëè ïî-ìàëêî Íåïîçíàòè. Â äåéñòâèòåëíîñò õèòðèÿò êîðñèêàíåö ðàçáðàë êîè ñà ïðåäñòàâèòåëèòå íà éåðóñàëèìñêîòî êðèëî è ñå ìú÷åë äà ñâúðæå ðàçïðúñíàòèòå ãðóïè.
- Íå ñëó÷àéíî ïðåç 1808 ãîäèíà âîéñêèòå íà ìàðøàë Íåé ñå íàìèðàò â Òîìàð. Ïðàâèòå ëè âðúçêàòà?
- Ñúáðàëè ñìå ñå ñàìî çà äà ïðàâèì âðúçêè.
- Îòòóê íàòàòúê Íàïîëåîí, êîéòî èìà íàìåðåíèå äà ïîáåäè Àíãëèÿ, äúðæè â ðúöåòå ñè ïî÷òè âñè÷êè åâðîïåéñêè öåíòðîâå, à ÷ðåç ôðåíñêèòå åâðåè è éåðóñàëèìöèòå. Êîé îùå ìó ëèïñâà?
- Ïàâëèêÿíèòå.
- Òî÷íî òàêà. À íèå îùå íå ñìå ðåøèëè êúäå ñà ñå äÿíàëè òå. Íî Íàïîëåîí íè ãî ïîäñêàçâà - òîé îòèâà äà ãè òúðñè òàì, êúäåòî ñà, â Ðóñèÿ.

Áëîêèðàíè îò âåêîâå â ñëàâÿíñêîòî êðèëî, ïàâëèêÿíèòå, åñòåñòâåíî, ñå ðåîðãàíèçèðàëè ïîä ðàçëè÷íèòå åòèêåòè íà ðóñêèòå ìèñòè÷íè ñåêòè. Åäèí îò íàé-âëèÿòåëíèòå ñúâåòíèöè íà Àëåêñàíäúð I áèë ïðèíö Ãàëèöèí, ñâúðçàí ñ íÿêîè ãðóïè, èçïîâÿäâàùè ìàðòèíèñòêèòå ñõâàùàíèÿ. È êîãî íàìèðàìå â Ðóñèÿ, èçïðåâàðèë ñ ïîâå÷å îò äâàäåñåò ãîäèíè Íàïîëåîí è ïðèñòèãíàë òàì êàòî ïúëíîìîùíèê íà Ñàâîèòå ñ öåë äà çàâúðæå âðúçêè ñ ìèñòèöèòå îò Ñàíêò-Ïåòåðáóðã? Äüî Ìåñòð.
Ïî òîâà âðåìå òîé âå÷å ñå áîè îò âñÿêà îðãàíèçàöèÿ íà Îçàðåíè, êîèòî çà íåãî èçîáùî íå ñå ðàçëè÷àâàò îò èëþìèíàòèòå, îòãîâîðíè çà êúðâàâàòà áàíÿ íà ðåâîëþöèÿòà. È äåéñòâèòåëíî â òîçè ïåðèîä, ïîâòàðÿéêè ïî÷òè äîñëîâíî äóìèòå íà Áàðþåë, òîé ãîâîðè çà íÿêàêâà ñàòàíèíñêà ñåêòà, êîÿòî èñêàëà äà çàâëàäåå ñâåòà, è âåðîÿòíî èìà íàóì Íàïîëåîí. Àêî íàèñòèíà íàøèÿò âåëèê ðåàêöèîíåð å èìàë çà öåë äà ïðåëúñòè ìàðòèíèñòêèòå ãðóïè, òî å, çàùîòî âÿðíî å ïðåäóñåòèë, ÷å òå, ìàêàð äà ñå âäúõíîâÿâàò îò ñúùèòå èçòî÷íèöè êàòî ôðåíñêèòå è ãåðìàíñêèòå íåîòàìïëèåðè, ïðåäñòàâëÿâàëè åäèíñòâåíàòà ãðóïà, êîÿòî îùå íå áèëà ïîêâàðåíà îò çàïàäíîåâðîïåéñêàòà ìèñúë: ïàâëèêÿíèòå.
Êàêòî èçãëåæäà îáà÷å, ïëàíúò íà Äüî Ìåñòð íå óñïÿâà. Ïðåç 1816 ãîäèíà éåçóèòèòå ñà ïðîãîíåíè îò Ïåòåðáóðã è Äüî Ìåñòð ñå ïðèáèðà â Òîðèíî.
- Äîáðå, êàçà Äèîòàëåâè, îòêðèõìå êúäå ñà ïàâëèêÿíèòå. Ñåãà äà ñâàëèì îò ñöåíàòà Íàïîëåîí, êîéòî î÷åâèäíî íå å óñïÿë äà èçïúëíè íàìåðåíèÿòà ñè, èíà÷å îò ñâîÿòà Ñâåòà Åëåíà ùåøå äà ðàçìàõà ïðúñò íà âðàãîâåòå ñè. Êàêâî ñòàâà ñåãà ñ âñè÷êè òåçè õîðà? Ãëàâàòà ìå çàáîëÿ.
- À ìíîãî îò òåõíèòå ñà ñå òúðêóëíàëè, óòåøè ãî Áåëáî.


91

Î, êîëêî äîáðå íàïðàâèõòå, ÷å ðàçîáëè÷èõòå òåçè ñàòàíèíñêè ñåêòè, êîèòî ðàç÷èñòâàò ïúòÿ íà Àíòèõðèñòà... Âñå ïàê ìåæäó òÿõ èìà åäíà ñåêòà, êîÿòî âèå ñàìî ëåêî çàñåãíàõòå.
(Ïèñìî íà êàïèòàí Ñèìîíèíè äî Áàðþåë, "Êàòîëè÷åñêàòà öèâèëèçàöèÿ", 21.10.1882)


Ïîñòúïêàòà íà Íàïîëåîí ñïðÿìî åâðåèòå ïðåäèçâèêàëà áúðçà ðåàêöèÿ ñðåä éåçóèòèòå. "Ñïîìåíèòå" íà Áàðþåë íå ñúäúðæàëè äîðè íàìåê çà åâðåèòå. Íî ïðåç 1806 Áàðþåë ïîëó÷àâà ïèñìî îò íÿêîé ñè êàïèòàí Ñèìîíèíè, êîéòî ìó íàïîìíÿ, ÷å è Ìàíè, è Ïëàíèíñêèÿò Ìúäðåö ñà åâðåè, ÷å ìàñîíñêèòå îðãàíèçàöèè ñà îñíîâàíè îò åâðåèòå è ÷å åâðåèòå ñà ïðîíèêíàëè âúâ âñè÷êè ñúùåñòâóâàùè òàéíè îáùåñòâà.
Ïèñìîòî íà Ñèìîíèíè, óìåëî ðàçïðîñòðàíåíî èç öÿë Ïàðèæ, çàòðóäíèëî Íàïîëåîí, êîéòî òîêó-ùî áèë âëÿçúë â êîíòàêò ñ Âåëèêèÿ Ñèíåäðèîí. Òîçè êîíòàêò î÷åâèäíî å âúëíóâàë è ïàâëèêÿíèòå, çàùîòî ïî ñúùîòî âðåìå Ñâåòèÿò Ñèíîä íà Ìîñêîâñêàòà Ïðàâîñëàâíà Öúðêâà çàÿâèë: "Íàïîëåîí äíåñ èìà íàìåðåíèå äà ñúáåðå âñè÷êè åâðåè, êîèòî áîæèÿò ãíÿâ å ðàçïðúñíàë ïî öÿëîòî ëèöå íà çåìÿòà, çà äà ãè óáåäè äà ðàçðóøàò Õðèñòîâàòà Öúðêâà è äà âúçäèãíàò íåãî êàòî èñòèíñêè Ìåñèÿ."
Äîáðèÿò Áàðþåë ïðèåìà èäåÿòà, ÷å çàãîâîðúò å íå ñàìî ìàñîíñêè, à þäåéñêî-ìàñîíñêè. Ìåæäó äðóãîòî, èäåÿòà çà òîçè ñàòàíèíñêè çàãîâîð áèëà óäîáíà, çà äà ñå àòàêóâà íîâèÿò âðàã, à èìåííî Âèñøàòà Êàðáîíàðñêà Âåíäèòà è ñëåäîâàòåëíî àíòèêëåðèêàëíèòå âîäà÷è íà èòàëèàíñêîòî îñâîáîæäåíèå, îò Ìàöèíè [364] äî Ãàðèáàëäè.
- Íî âñè÷êî òîâà ñòàâà â íà÷àëîòî íà äåâåòíàäåñåòè âåê, êàçà Äèîòàëåâè.
- À ãîëÿìàòà àíòèñåìèòñêà àòàêà çàïî÷âà â êðàÿ íà âåêà, êîãàòî ñå ïóáëèêóâàò "Ïðîòîêîëèòå íà Ìúäðåöèòå íà Öèîí". Îñâåí òîâà, "Ïðîòîêîëèòå" ñå ïîÿâÿâàò â ðóñêîòî êðèëî. Ñëåäîâàòåëíî ñà èíèöèàòèâà íà ïàâëèêÿíèòå.
- Åñòåñòâåíî, îòâúðíà Áåëáî. Íÿìà ñúìíåíèå, ÷å â òîçè ìîìåíò éåðóñàëèìñêàòà ãðóïà ñå å ðàçäåëèëà íà òðè. Ïúðâîòî ðàçêëîíåíèå, ÷ðåç èñïàíñêèòå è ïðîâàíñàëñêèòå êàáàëèñòè, ñå å íàñî÷èëî êúì íåîòàìïëèåðñêîòî êðèëî, âòîðîòî ñå å ïðåòîïèëî â áåéêúíèñòêàòà ãðóïà, è îò íåãî ñà èçëåçëè ìíîãî ó÷åíè è áàíêåðè. Èìåííî ñðåùó òÿõ ñà ñå íàñòúðâèëè éåçóèòèòå. Íî èìà îùå åäíî ðàçêëîíåíèå, è òî ñå å óñòàíîâèëî â Ðóñèÿ. Ðóñêèòå åâðåè ñà â ãîëÿìàòà ñè ÷àñò äðåáíè òúðãîâöè è ëèõâàðè è ñëåäîâàòåëíî íå ñà ãëåäàíè ñ äîáðî îêî îò áåäíèòå ñåëÿíè; à ìíîãî îò òÿõ, ïîíåæå åâðåéñêàòà êóëòóðà å êóëòóðà íà Êíèãàòà è âñè÷êè åâðåè óìåÿò äà ÷åòàò è ïèøàò, óâåëè÷àâàò ðåäîâåòå íà íàñòðîåíàòà ëèáåðàëíî è ðåâîëþöèîííî èíòåëèãåíöèÿ. Ïàâëèêÿíèòå ñà ìèñòèöè, ðåàêöèîíåðè, ñâúðçàíè çäðàâî ñ ôåîäàëèòå è äîðè ñà ïðîíèêíàëè â äâîðåöà. Î÷åâèäíî å, ÷å ìåæäó òÿõ è éåðóñàëèìöèòå ñëèâàíåòî å íåâúçìîæíî. Çàòîâà â òåõåí èíòåðåñ áèëî äà èçîáëè÷àò åâðåèòå è ÷ðåç åâðåèòå, òîçè ïîõâàò ñà ãî íàó÷èëè îò éåçóèòèòå, äà çàòðóäíÿò ïðîòèâíèöèòå ñè îòâúí, êàêòî íåîòàìïëèåðèòå, òàêà è áåéêúíèñòèòå.


92

Íå ìîæå äà èìà íèêàêâî ñúìíåíèå. Ñ öÿëîòî ìîãúùåñòâî è öåëèÿ óæàñ íà Ñàòàíà òðèóìôàëíàòà âëàñò íà èçðàåëñêèÿ Öàð ñå ïðèáëèæàâà êúì íàøèÿ íåîáíîâåí ñâÿò; Öàðÿò, ðîäåí îò êðúâòà íà Öèîí, Àíòèõðèñòúò, ñå íàñî÷âà êúì òðîíà, çà äà ïîåìå óïðàâëåíèåòî íàä Âñåëåíàòà.
(Ñåðãåé Íèëóñ, Åïèëîã êúì "Ïðîòîêîëèòå")


Èäåÿòà áåøå ïðèåìëèâà. Òðÿáâàøå ñàìî äà îáìèñëèì êîé å îòíåñúë "Ïðîòîêîëèòå" â Ðóñèÿ.
Åäèí îò íàé-âëèÿòåëíèòå ìàðòèíèñòè îò êðàÿ íà ìèíàëèÿ âåê, Ïàïóñ, âëèçà ïîä êîæàòà íà Íèêîëàé II ïî âðåìå íà ïîñåùåíèåòî ìó â Ïàðèæ, ñëåä òîâà îòèâà â Ìîñêâà è çàâåæäà òàì íÿêîé ñè Ôèëèï, èëè ïî-òî÷íî Ôèëèï Íèçèå Àíñåëì Âàøî. Îáëàäàí îò äÿâîëà íà øåñòãîäèøíà âúçðàñò, ëå÷èòåë íà òðèíàäåñåò, ìàãíåòèê â Ëèîí, òîé îìàãüîñâà êàêòî Íèêîëàé, òàêà è èñòåðè÷íàòà ìó ñúïðóãà. Ôèëèï å ïîêàíåí â äâîðåöà, íàçíà÷åí êàòî ëåêàð âúâ Âîåííàòà àêàäåìèÿ íà Ïåòåðáóðã, à ïî-êúñíî ïîâèøåí â ãåíåðàë è äúðæàâåí ñúâåòíèê.
Íåãîâèòå âðàãîâå ðåøàâàò òîãàâà äà ìó ïðîòèâîïîñòàâÿò íÿêîÿ ñúùî òîëêîâà áëÿñêàâà ëè÷íîñò, êîÿòî äà ãî çàñåí÷è. È îòêðèâàò Íèëóñ.
Íèëóñ áèë ñêèòàù ìîíàõ, êîéòî ñ îâåõòÿëî ðàñî è äúëãà ïðîðî÷åñêà áðàäà ñå ñêèòàë (è êàêâî äðóãî äà ïðàâè?) èç ãîðèòå, áèë çàâúäèë äâå æåíè, åäíà äúùåðè÷êà è åäèí ïîìîùíèê èëè ëþáîâíèê, âñå åäíî, è âñè÷êî òîâà ìó òåæàëî íà ãëàâàòà. Íàïîëîâèíà ãóðó, îò òåçè, äåòî èç÷åçâàò ñ îáùàòà êàñà, íàïîëîâèíà îòøåëíèê, îò òåçè, êîèòî âèñîêî îáÿâÿâàò, ÷å èäå êðàÿò íà ñâåòà. Íî âñúùíîñò íåãîâàòà èäåÿ-ôèêñ áèëè ÷åðíèòå çàìèñëè íà Àíòèõðèñòà.
Ïëàíúò íà ïîääðúæíèöèòå íà Íèëóñ áèë äà ãî íàïðàâÿò ïîï, òàêà ÷å êàòî ñå îæåíè (å, åäíà ñúïðóãà ïîâå÷å íå ïðå÷è) çà Åëåíà Àëåêñàíäðîâíà Îçåðîâà, ïðèäâîðíà äàìà íà öàðèöàòà, äà ñòàíå èçïîâåäíèê íà öàðÿ.
- Àç ñúì áëàã ÷îâåê, êàçà Áåëáî, íî çàïî÷âàì äà ïîäîçèðàì, ÷å êëàíåòî â Öàðñêîå ñåëî âñúùíîñò å áèëî àêöèÿ çà îáåçïàðàçèòÿâàíå.
Íàêðàòêî êàçàíî, â îïðåäåëåí ìîìåíò ïðèâúðæåíèöèòå íà Ôèëèï îáâèíèëè Íèëóñ â ðàçãóëåí æèâîò è ñàìî åäèí ãîñïîä çíàå äàëè íå ñà áèëè ïðàâè. Íèëóñ áèë ïðèíóäåí äà íàïóñíå äâîðåöà, íî òî÷íî òîãàâà íÿêîé ìó èäâà íà ïîìîù, êàòî ìó ïîäõâúðëÿ òåêñòà íà "Ïðîòîêîëèòå". È ïîíåæå âñè÷êî áèëî òàêà îáúðêàíî ìåæäó ìàðòèíèñòè (ïîñëåäîâàòåëè íà ñâåòè Ìàðòèí) è ìàðòèíåçèñòè (ïîêëîííèöè íà Ìàðòèíåñ äå Ïàñêóàëè, îíçè, êúì êîãîòî Àëèå ñå îòíàñÿøå ñ íå îñîáåíî ãîëÿìà ëþáîâ), è òúé êàòî Ïàñêóàëè ñïîðåä ñëóõîâåòå áèë åâðåèí, êàòî ñå äèñêðåäèòèðàëè åâðåèòå, ñå äèñêðåäèòèðàëè è ìàðòèíèñòèòå, à êàòî ñå äèñêðåäèòèðàëè ìàðòèíèñòèòå, ñå óíèùîæàâàë Ôèëèï.
È íàèñòèíà, åäèí ïúðâè íåïúëåí âàðèàíò íà "Ïðîòîêîëèòå" áèë ïóáëèêóâàí â "Çíàìÿ", ïåòåðáóðãñêè âåñòíèê, ðúêîâîäåí îò âîéíñòâóâàùèÿ àíòèñåìèò Õðóø÷åâèí. Ïðåç 1905 ãîäèíà, ñ áëàãîñëîâèÿòà íà ïðàâèòåëñòâåíàòà öåíçóðà, òîçè ïúðâè âàðèàíò, íî äîïúëíåí, áèë ïðåïå÷àòàí â êíèãà, "*çòî÷Èçòî÷ÈÈÈÈçòî÷íèöè íà íàøèòå çëèíè", íå ñëó÷àéíî ïóáëèêóâàíà îò íÿêîé ñè Áóòìè, êîéòî çàåäíî ñ Õðóø÷åâèí ó÷àñòâóâàë â ñúçäàâàíåòî íà Ñúþçà íà Ðóñêèÿ íàðîä, ïî-êúñíî èçâåñòåí êàòî ×åðíèòå Öåíòóðèîíè, îðãàíèçàöèÿ, êîÿòî ïðèâëè÷àëà íàé-îáèêíîâåíè êðèìèíàëíè ïðåñòúïíèöè, çà äà èçâúðøâàò êðàéíî äåñíè ïîãðîìè è àòåíòàòè. Áóòìè ïðîäúëæèë äà ïóáëèêóâà, âå÷å îò ñâîå èìå, è äðóãè èçäàíèÿ íà òîâà ïðîèçâåäåíèå, ïîä çàãëàâèåòî "Âðàãîâåòå íà ÷îâåøêàòà ðàñà - Ïðîòîêîëè, èçíåñåíè îò òàéíèòå ñëóæáè íà öåíòðàëíàòà öèîíèñòêà îðãàíèçàöèÿ".
Íî âñå ïàê ñòàâàëî äóìà çà åâòèíè áðîøóðè. Ïðîñòðàííàòà âåðñèÿ íà "Ïðîòîêîëèòå", òàçè, êîÿòî å ïðåâåäåíà â öåëèÿ ñâÿò, èçëèçà ïðåç 1905 ãîäèíà â òðåòîòî èçäàíèå íà êíèãàòà íà Íèëóñ "Âåëèêîòî â Íèùîæíîòî: Àíòèõðèñòúò êàòî íåèçáåæíà ïîëèòè÷åñêà äàäåíîñò", Öàðñêîå ñåëî, ñïîìîùåñòâîâàòåë - ìåñòíàòà ñåêöèÿ íà ×åðâåíèÿ êðúñò. È òúé êàòî òàçè êíèãà ñå âïèñâàëà â ðàìêèòå íà íàé-çàäúëáî÷åíàòà ìèñòè÷íà ìèñúë, òÿ ïîïàäíàëà â ðúöåòå íà öàðÿ. Ìîñêîâñêèÿò ìèòðîïîëèò ïðåïîðú÷âàë ïðî÷èòà é âúâ âñè÷êè ãîëåìè öúðêâè.
- Íî êàêâà å âðúçêàòà íà "Ïðîòîêîëèòå" ñ íàøèÿ Ïëàí? - çàïèòàõ. Íåïðåêúñíàòî ãîâîðèì çà òåçè "Ïðîòîêîëè". Õàéäå äà ãè ïðî÷åòåì.
- Òîâà å íàé-ëåñíîòî, çàÿâè Äèîòàëåâè, âèíàãè ñå íàìèðà íÿêîé, êîéòî äà ãè ïðåèçäàâà. Íàâðåìåòî äîðè ãî ïðàâåõà, çà äà äåìîíñòðèðàò âúçìóùåíèåòî ñè è ëîÿëíîñòòà êúì äîêóìåíòà, íî ïîñëå ëåêà-ïîëåêà çàïî÷íàõà äà ãè ïóáëèêóâàò ñ îãðîìíî óäîâîëñòâèå.
- ×óäåñíè õîðà.


93

Åäèíñòâåíîòî ïîçíàòî íàì îáùåñòâî, êîåòî áè áèëî ñïîñîáíî äà íè êîíêóðèðà â òåçè èçêóñòâà, ìîæå äà áúäå òîâà íà éåçóèòèòå. Íî íèå óñïÿõìå äà âñååì íåäîâåðèå êúì éåçóèòèòå ó ãëóïàâèòå ïëåáåè, òúé êàòî òîâà îáùåñòâî å âñåèçâåñòíî, äîêàòî íèå äåéñòâóâàìå â ñÿíêà, ñòðîãî ïàçåéêè òàéíàòà.
("Ïðîòîêîëè", V)


"Ïðîòîêîëèòå" ñà ïîðåäèöà îò äâàäåñåò è ÷åòèðè ïðîãðàìíè äåêëàðàöèè, ïðèïèñâàíè íà Ìúäðåöèòå íà Öèîí. Ñúäúðæàíèåòî íà òåçè "Ïðîòîêîëè" íè ñå âèäÿ òâúðäå ïðîòèâîðå÷èâî - Ìúäðåöèòå èñêàò òó äà îãðàíè÷àò ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî, òó äà íàñúð÷àâàò ëèáåðòèíèçìà. Êðèòèêóâàò ëèáåðàëèçìà, íî ñÿêàø èçãðàæäàò ïðîãðàìàòà, êîÿòî ðàäèêàëíèòå ëåâè ïðèïèñâàò íà êàïèòàëèñòè÷åñêàòà ìóëòèíàöèîíàëíà èíäóñòðèÿ, âêëþ÷èòåëíî èçïîëçóâàíåòî íà ñïîðòà è íàãëåäíàòà àãèòàöèÿ êàòî ñðåäñòâà çà ïîòèñêàíå íà ìèñëåíåòî. Êàòî àíàëèçèðàò ðàçëè÷íèòå ìåòîäè çà ïîñòèãàíå íà âëàñòòà íàä öåëèÿ ñâÿò, òå âúçõâàëÿâàò ìîãúùåñòâîòî íà çëàòîòî. Ðåøàâàò äà ïîäïîìîãíàò ðåâîëþöèèòå âúâ âñè÷êè ñòðàíè, êàòî èçïîëçóâàò íåäîâîëñòâîòî è çàáëóæäàâàò íàðîäà, èçïîâÿäâàéêè ëèáåðàëíè èäåè, íî ñúùåâðåìåííî èñêàò äà íàñúð÷àâàò íåðàâåíñòâîòî. Èç÷èñëÿâàò êàê äà óñòàíîâÿò íàâñÿêúäå ïðåçèäåíòñêà âëàñò, êîíòðîëèðàíà îò òåõíè âåðíè õîðà. Ðåøàâàò äà ïîäêëàæäàò âîéíè, äà óâåëè÷àâàò ïðîèçâîäñòâîòî íà îðúæèå è (òîâà ãî êàçà è Ñàëîí) äà ïîñòðîÿò ïîäçåìíè æåëåçíèöè (ïîäçåìíè!), çà äà èìàò âúçìîæíîñò äà ìèíèðàò ãîëåìèòå ãðàäîâå.
Çàÿâÿâàò, ÷å öåëòà îïðàâäàâàëà ñðåäñòâàòà, è ñòèãàò äîðè äî ðåøåíèåòî äà ïîäêëàæäàò àíòèñåìèòèçìà, êàêòî çà äà äúðæàò â ðúöåòå ñè áåäíèòå åâðåè, òàêà è çà äà ñòèìóëèðàò ìèëîñúðäèåòî íà ãîèòå, ðàç÷óâñòâóâàíè îò òåõíèòå íåâîëè ("Ñêúïî óäîâîëñòâèå, êàçà Äèîòàëåâè, íî åôèêàñíî."). Ðàçïàëåíî òâúðäÿò: "Íèå ñìå ñ áåçãðàíè÷íè àìáèöèè, íåóòîëèìà êðúâîæàäíîñò, áåçìèëîñòíî æåëàíèå çà ìúñò è áåçóìíà îìðàçà" (ïðîÿâÿâàéêè èñòèíñêè ìàçîõèçúì, çàùîòî ïî òîçè íà÷èí âúçïðîèçâåæäàò ñ íàé-ãîëÿìî óäîâîëñòâèå áàíàëíèÿ îáðàç íà çëèÿ åâðåèí, êîéòî âå÷å áèë ðàçïðîñòðàíåí â àíòèñåìèòñêèÿ ïå÷àò è óêðàñÿâàë êîðèöèòå íà âñè÷êè èçäàíèÿ íà ñîáñòâåíàòà èì êíèãà) è ðåøàâàò äà ïðåìàõíàò èçó÷àâàíåòî íà êëàñèöèòå è íà äðåâíàòà èñòîðèÿ.
- Ñ åäíà äóìà, çàáåëÿçà Áåëáî, Ìúäðåöèòå íà Öèîí ñà øåïà èäèîòè.
- Íå áèâà äà ñå øåãóâàìå, ñïðÿ ãî Äèîòàëåâè. Òàçè êíèãà å áèëà âúçïðèåìàíà ñúâñåì íàñåðèîçíî. Ïî-ñêîðî íåùî äðóãî ìå ñìàéâà: ÷å òîçè åâðåéñêè ïëàí óæ òðÿáâà äà èçãëåæäà äðåâåí, à îïîðíèòå ìó òî÷êè âñúùíîñò ñà äðåáíèòå ôðåíñêè ïîëåìèêè îò êðàÿ íà ìèíàëèÿ âåê. Ñïîìåíàâàíåòî íà íàãëåäíàòà àãèòàöèÿ, êîÿòî áèëà èçïîëçóâàíà êàòî ñðåäñòâî çà ïîòèñêàíå íà ìèñëåíåòî, ñÿêàø íàìåêâà çà îáðàçîâàòåëíàòà ïðîãðàìà íà Ëåîí Áóðæîà [365], êîéòî âêëþ÷âà äåâåòèìà ìàñîíè â ñâîåòî ïðàâèòåëñòâî. Â äðóãà ÷àñò ñå ñúäúðæà ñúâåòúò äà ñå èçáèðàò ëèöà, êîìïðîìåòèðàíè â ñêàíäàëà çà Ïàíàìà, à òàêúâ å áèë Åìèë Ëóáå [366], êîéòî ïðåç 1899 ãîäèíà å èçáðàí çà ïðåçèäåíò íà ðåïóáëèêàòà. Ñïîìåíàâàíåòî íà ìåòðîòî ñå äúëæè íà îáñòîÿòåëñòâîòî, ÷å ïî îíîâà âðåìå äåñíèòå âåñòíèöè ïðîòåñòèðàëè ñðåùó Êîìïàíèÿòà íà Ìåòðîïîëèòåíà, çàùîòî ìåæäó àêöèîíåðèòå é èìàëî ïðåêàëåíî ìíîãî åâðåè. Çàòîâà ìîæå äà ñå ïðåäïîëîæè, ÷å òîçè òåêñò å áèë ñúòâîðåí âúâ Ôðàíöèÿ ïðåç ïîñëåäíîòî äåñåòèëåòèÿ íà ìèíàëèÿ âåê, ïî âðåìåòî íà àôåðàòà "Äðàéôóñ", ñ öåë äà ñå îòñëàáè ëèáåðàëíèÿò ôðîíò.
- Íà ìåí äðóãî ìè ïðàâè âïå÷àòëåíèå, êàçà Áåëáî. Òîâà, êîåòî ñå íàðè÷à "deja vu", íåùî ìíîãî ïîçíàòî. Â îáùè ëèíèè èñòîðèÿòà å, ÷å òåçè Ìúäðåöè èçëàãàò åäèí ïëàí çà çàâëàäÿâàíå íà ñâåòà, à íèå òåçè ðàáîòè âå÷å ñìå ãè ÷óâàëè. Îïèòàéòå äà ïðåìàõíåòå êîíêðåòíèòå äàííè è ôàêòè, õàðàêòåðíè çà ìèíàëèÿ âåê, çàìåñòåòå ïîäçåìèÿòà íà ìåòðîòî ñ ïîäçåìèÿòà íà Ïðîâåíñ, îñâåí òîâà íàâñÿêúäå, êúäåòî ïèøå åâðåè, íàïèøåòå Òàìïëèåðè è êúäåòî ïèøå Ìúäðåöè íà Öèîí, íàïèøåòå Òðèäåñåò è øåñòèìà íåâèäèìè, ðàçäåëåíè íà øåñò ãðóïè... Äðàãè ïðèÿòåëè, òîâà å Ïîñëàíèåòî îò Ïðîâåíñ!


94

Ñàìèÿò Âîëòåð óìðÿ êàòî éåçóèò: äàëè èçîáùî å ïîäîçèðàë?
(Ô. Í. äüî Áîíâèë, "Éåçóèòèòå, ïðîãîíåíè îò Ìàñîíñòâîòî, è êàìàòà èì, ñ÷óïåíà îò Ìàñîíèòå", "Îðèåíò", Ëîíäîí, 1788, 2, ñ. 74)


Âå÷å îò äîñòà âðåìå âñè÷êî áåøå ïðåä î÷èòå íè, íî íå ñè äàâàõìå íàïúëíî ñìåòêà çà òîâà. Â ïðîäúëæåíèå íà øåñò âåêà øåñò ãðóïè ñå áîðÿò ïîìåæäó ñè, çà äà îñúùåñòâÿò Ïëàíà îò Ïðîâåíñ, è âñÿêà ãðóïà âçèìà èäåàëíèÿ òåêñò íà òîçè Ïëàí, ïðîñòî ïðîìåíÿ îñíîâàòà ìó è ãî ïðèïèñâà íà ïðîòèâíèêà ñè.
Ñëåä êàòî Ðîçåíêðîéöåðèòå ñå ïîÿâÿâàò îòíîâî âúâ Ôðàíöèÿ, éåçóèòèòå ïðèäàâàò íà ïëàíà îòðèöàòåëåí ñìèñúë: äèñêðåäèòèðàò Ðîçåíêðîéöåðèòå, äèñêðåäèòèðàò áåéêúíèñòèòå è ñúçäàâàùîòî ñå àíãëèéñêî ìàñîíñòâî.
Êîãàòî éåçóèòèòå èçîáðåòÿâàò íåîòàìïëèåðñòâîòî, ìàðêèç Äüî Ëþøå ïðèïèñâà ïëàíà íà íåîòàìïëèåðèòå. Íî éåçóèòèòå, êîèòî âå÷å èçîñòàâÿò è íåîòàìïëèåðèòå, èçïîëçóâàò Áàðþåë, çà äà ïîäðàæàâàò íà Ëþøå, êàòî îáà÷å ïðèïèñâàò ïëàíà èçîáùî íà âñè÷êè ôðàíê-ìàñîíè.
Áåéêúíèñòèòå êîíòðààòàêóâàò. Èçïîùèõìå âñè÷êè òåêñòîâå îò ïîëåìèêàòà ìåæäó ëèáåðàëè è ëàèöè è â êðàÿ íà êðàèùàòà îòêðèõìå, ÷å êàòî ñå çàïî÷íå îò Ìèøëå [367] è Êèíå [368] è ñå ñòèãíå ÷àê äî Ãàðèáàëäè è äî Äæîáåðòè [369], Ïîñëàíèåòî å áèëî ñìÿòàíî çà äåëî íà éåçóèòèòå (èäåÿòà ìîæå áè å èäâàëà îò Òàìïëèåðà Ïàñêàë è îò íåãîâèòå ïðèÿòåëè). Òåìàòà ñòàâà ïîïóëÿðíà ñúñ "Ñêèòíèêúò åâðåèí" íà Éîæåí Ñþ è ñ íåãîâèÿ ãåðîé, çëîêîáíèÿ ãîñïîäèí Ðîäåí, êâèíòåñåíöèÿ íà ñâåòîâíèÿ éåçóèòñêè çàãîâîð. Íî êîãàòî ñå ðàçðîâèõìå â ðîìàíèòå íà Ñþ, íàìåðèõìå ìíîãî ïîâå÷å: åäèí òåêñò, êîéòî ñÿêàø äóìà ïî äóìà áåøå ïðåïèñàí, íî ïîâå÷å îò ïîëîâèí âåê ïî-ðàíî, îò "Ïðîòîêîëèòå". Ñòàâàøå âúïðîñ çà ïîñëåäíàòà ãëàâà íà "Ïîòàéíîñòèòå íà Íàðîäà". Òóê ñàòàíèíñêèÿò ïëàí áåøå îáÿñíåí äî íàé-ìàëêèòå ñè ïðåñòúïíè ïîäðîáíîñòè â äîêóìåíòà, êîéòî ãåíåðàëúò íà Îáùåñòâîòî, îòåö Ðóóòààí (èñòîðè÷åñêà ëè÷íîñò), èçïðàùà íà Ðîäåí (âå÷å ïåðñîíàæ îò "Ñêèòíèêà åâðåèí"). Ðóäîëô äå Ãåðîëùàéí (ïåðñîíàæ îò "Ïàðèæêèòå ïîòàéíîñòè") ñå ñäîáèâà ñ òîçè äîêóìåíò è ãî ïðåäàâà íà äåìîêðàòèòå. "Âèæäàòå ëè, äðàãè Ëüîáðåí, êàê äîáðå å ïîñòðîåí òîçè àäñêè çàìèñúë, êîëêî óæàñÿâàùè ìúêè, êàêâà ñòðàõîâèòà âëàñò, êàêúâ æåñòîê äåñïîòèçúì ïîäãîòâÿ òîé çà Åâðîïà, àêî, íå äàé áîæå, óñïåå..."
Ïðèëè÷àøå íà Ïðåäãîâîðà íà Íèëóñ êúì "Ïðîòîêîëèòå". È Ñþ ïðèïèñâà íà éåçóèòèòå ìîòîòî (êîåòî ùÿõìå äà îòêðèåì â "Ïðîòîêîëèòå", íî ïðèïèñàíî íà åâðåèòå): "Öåëòà îïðàâäàâà ñðåäñòâàòà".


95

Íå å íåîáõîäèìî äà âè ïðåäñòàâÿìå íîâè äîêàçàòåëñòâà, çà äà óñòàíîâèòå, ÷å òàçè ñòåïåí íà Ðîçåíêðîéöåðèòå å áèëà óìåëî âíåäðåíà îò âîäà÷èòå íà ìàñîíñòâîòî... Êàêòî íåéíàòà äîêòðèíà, òàêà è ñàêðàëíàòà é ïðàêòèêà è îìðàçàòà é ñúâïàäàò íàïúëíî ñ òåçè íà Êàáàëèñòèòå, íà Ãíîñòèöèòå è íà Ìàíèõåéöèòå è íè ñî÷àò ñàìîëè÷íîñòòà íà àâòîðèòå, òîåñò Åâðåèòå Êàáàëèñòè.
(Ìîíñåíüîð Ëåîí Ìüîðåí, Ñ. Æ., "Ôðàíêìàñîíñòâîòî, Ñèíàãîãà íà Ñàòàíàòà", Ïàðèæ, "Ðüîòî", 1893, ñ. 182)


Êîãàòî ñå ïîÿâÿâàò "Ïîòàéíîñòèòå íà íàðîäà", éåçóèòèòå ðàçáèðàò, ÷å Óêàçàíèÿòà ñå ïðèïèñâàò íà òÿõ, è âúçïðèåìàò åäèíñòâåíàòà íàïàäàòåëíà òàêòèêà, êîÿòî îùå íå å ïðèëàãàíà îò íèêîãî - èçïîëçóâàéêè ïèñìîòî íà Ñèìîíèíè, ïðèïèñâàò Óêàçàíèÿòà íà åâðåèòå.
Ïðåç 1869 ãîäèíà Ãóãíî äüî Ìóñî, ïðî÷óò ñ äâåòå ñè êíèãè çà ìàãèÿòà ïðåç äåâåòíàäåñåòè âåê, ïóáëèêóâà "Åâðåèòå, þäàèçìúò è þäàèçèðàíåòî íà õðèñòèÿíñêèòå íàðîäè", êúäåòî ñå êàçâà, ÷å þäåèòå èçïîëçóâàëè Êàáàëàòà è áîãîòâîðåëè Ñàòàíàòà, òúé êàòî íÿêàêâà òàéíà, íî ïðÿêà âðúçêà ñúùåñòâóâàëà ìåæäó Êàèí, îò åäíà ñòðàíà, è ãíîñòèöèòå, Òàìïëèåðèòå è ìàñîíèòå, îò äðóãà. Äüî Ìóñî ïîëó÷èë ñïåöèàëíà áëàãîñëîâèÿ îò Ïèé IÕ.
Íî Ïëàíúò, ðîìàíèçèðàí îò Ñþ, å èçïîëçóâàí îòíîâî îò äðóãè, ñúâñåì íå éåçóèòñêè ñèëè. Ñúùåñòâóâà åäíà çàáàâíà, ïî÷òè êðèìèíàëíà èñòîðèÿ, êîÿòî ñå ñëó÷èëà äîñòà ïî-êúñíî. Ñëåä ïîÿâàòà íà "Ïðîòîêîëèòå", êîÿòî ñå âúçïðèåìà íàñåðèîçíî, ïðåç 1921 ãîäèíà âåñòíèê "Òàéìñ" îòêðèâà, ÷å åäèí ðóñêè ïîìåø÷èê ìîíàðõèñò, èçáÿãàë â Òóðöèÿ, êóïèë îò íÿêàêúâ áèâø îôèöåð îò ðóñêàòà òàéíà ïîëèöèÿ, èçáÿãàë â Êîíñòàíòèíîïîë, ïàêåò ñòàðèííè êíèãè, ìåæäó êîèòî åäíà áåç êîðèöè, âúðõó ÷èéòî ãðúá ñå ÷åòÿëî "Æîëè". Òàçè êíèãà èìàëà ïðåäãîâîð, äàòèðàí îò 1864 ãîäèíà, è èçãëåæäà, ïðåäñòàâëÿâàëà ëèòåðàòóðíàòà îñíîâà íà "Ïðîòîêîëèòå". "Òàéìñ" íàïðàâèë ïðîó÷âàíèÿ â "Áðèòèø Ìþçèúì" è îòêðèë îðèãèíàëíàòà êíèãà íà Ìîðèñ Æîëè, "Äèàëîã â àäà ìåæäó Ìîíòåñêüî è Ìàêèàâåëè", Áðþêñåë (ìàêàð ÷å èçäàòåëñòâîòî áèëî æåíåâñêî, îò 1864-à). Òîçè Ìîðèñ Æîëè íÿìàë íèùî îáùî ñ Êðåòèíî-Æîëè, íî àíàëîãèÿòà ñå íàëàãàëà îò ñàìî ñåáå ñè, ÿâíî íåùî òðÿáâàëî äà îçíà÷àâà.
Êíèãàòà íà Æîëè ïðåäñòàâëÿâàëà ïàìôëåò íà åäèí ëèáåðàë ïðîòèâ Íàïîëåîí III, â êîéòî Ìàêèàâåëè, èçðàçèòåë íà äèêòàòîðñêèÿ öèíèçúì, ñïîðåë ñ Ìîíòåñêüî. Æîëè áèë àðåñòóâàí çàðàäè ñâîÿ ðåâîëþöèîíåí êóðàæ, ïðåêàðàë ïåòíàäåñåò ìåñåöà â çàòâîðà, à ïðåç 1878 ãîäèíà áèë óáèò. Ïðîãðàìàòà íà åâðåèòå îò "Ïðîòîêîëèòå" áèëà âçåòà ïî÷òè áóêâàëíî îò òàçè, êîÿòî Æîëè ïðèïèñâàë íà Ìàêèàâåëè (öåëòà îïðàâäàâà ñðåäñòâàòà), à ÷ðåç Ìàêèàâåëè - íà Íàïîëåîí. "Òàéìñ" îáà÷å íå çàáåëÿçàë (íî íèå - äà), ÷å Æîëè å ïðåïèñâàë, áåç äà ìó ìèãíå îêîòî, îò ðîìàíà íà Ñþ, ïðåäõîæäàù ãî íàé-ìàëêî ñúñ ñåäåì ãîäèíè.
Íÿêîÿ ñè Íåñòà Óåáñòúð, àíòèñåìèòêà, çàïàëåíà ïî òåîðèÿòà çà êîìïëîòà è Íåïîçíàòèòå Óïðàâíèöè, ðàçãëåæäàéêè òîçè ôàêò, êîéòî ñâåæäà "Ïðîòîêîëèòå" äî îáèêíîâåí ñëó÷àé íà ïëàãèàòñòâî, íè ïðåäîñòàâè âúçìîæíîñò äà ïðîÿâèì òàêàâà ïðîçîðëèâîñò, ñ êàêâàòî ñàìî èñòèíñêèÿò ïîñâåòåí (èëè òúðñà÷úò íà ïîñâåòåíè) ìîæå äà áúäå îñåíåí. Æîëè áèë ïîñâåòåí, çíàåë å çà ïëàíà íà Íåïîçíàòèòå Óïðàâíèöè è íåíàâèæäàéêè Íàïîëåîí III, ãî ïðèïèñàë íà íåãî, íî òîâà íå îçíà÷àâàëî, ÷å ïëàíúò íå å ñúùåñòâóâàë íåçàâèñèìî îò Íàïîëåîí. Òúé êàòî ïëàíúò, ðàçêàçàí â "Ïðîòîêîëèòå", ìíîãî òî÷íî ñúîòâåòñòâóâàë íà âñè÷êî, êîåòî ïðàâåëè åâðåèòå, ñëåäîâàòåëíî áèë ïëàí íà åâðåèòå. Îñòàâàøå íè ñàìî äà äîóòî÷íèì ïðåäïîëîæåíèåòî íà ãîñïîæà Óåáñòúð ñïîðåä ñúùàòà òàçè ëîãèêà: òúé êàòî ïëàíúò ñúîòâåòñòâóâà òî÷íî íà òîâà, êîåòî âåðîÿòíî ñà çàìèñëÿëè Òàìïëèåðèòå, ñëåäîâàòåëíî å ïëàí íà Òàìïëèåðèòå.

Îñâåí òîâà íàøàòà ëîãèêà ñå îñíîâàâàøå íà ôàêòè. Ìíîãî íè áå õàðåñàëà èñòîðèÿòà â ãðîáèùåòî íà Ïðàãà. Íÿêîé ñè Õåðìàí Ãüîäøå, äðåáåí ïðóñêè ïîùåíñêè ÷èíîâíèê, ïóáëèêóâàë ôàëøèôèöèðàíè äîêóìåíòè, çà äà äèñêðåäèòèðà äåìîêðàòà Âàëäåê, îáâèíÿâàéêè ãî â çàãîâîð, öåëÿù óáèéñòâî íà Ïðóñêèÿ êðàë. Ñëåä êàòî áèë ðàçîáëè÷åí, ñòàíàë ðåäàêòîð â ïå÷àòíèÿ îðãàí íà åäðèòå ñîáñòâåíèöè êîíñåðâàòîðè, "Äè Ïðîéñèøå Êðîéöåöàéòóíã" [370]. Ïîñëå, ïîä èìåòî ñúð Äæîí Ðåòêëèô, çàïî÷íàë äà ïèøå ñåíçàöèîííè ðîìàíè, ìåæäó êîèòî "Áèàðèö", 1868-à. Â òîçè ðîìàí ñå îïèñâà åäíà îêóëòèñòêà ñöåíà, êîÿòî ñå ðàçèãðàâà â ãðîáèùåòî íà Ïðàãà è ñèëíî íàïîìíÿ ñáèðêàòà íà Îçàðåíèòå, îïèñàíà îò Äþìà â íà÷àëîòî íà "Æîçåô Áàëñàìî", êúäåòî Êàëèîñòðî, âîäà÷úò íà Íåïîçíàòèòå Óïðàâíèöè, ìåæäó êîèòî Ñâåäåíáîðã, èçãðàæäà ïëàíà íà çàãîâîðà çà êîëèåòî íà êðàëèöàòà. Â ãðîáèùåòî íà Ïðàãà ñå ñúáèðàò ïðåäñòàâèòåëè íà äâàíàäåñåòòå èçðàåëñêè ïëåìåíà, êîèòî èçëàãàò ñâîèòå ïëàíîâå çà çàâëàäÿâàíå íà ñâåòà.
Ïðåç 1876 ãîäèíà åäèí ðóñêè ïàìôëåò âúçïðîèçâåæäà ñöåíàòà îò "Áèàðèö", íî òúé, ñÿêàø äåéñòâèòåëíî ñå å ñëó÷èëà. Ñúùîòî ïðàâè ïðåç 1881 ãîäèíà âúâ Ôðàíöèÿ è "Ëüî Êîíòàìïîðåí", êàòî óâåðÿâà ÷èòàòåëèòå ñè, ÷å íîâèíàòà èäâà îò ñèãóðåí èçòî÷íèê, àíãëèéñêèÿ äèïëîìàò ñúð Äæîí Ðåòêëèô. Ïðåç 1896-à íÿêîé ñè Áóðíàí ïóáëèêóâà êíèãà, "Åâðåèòå, íàøè ñúâðåìåííèöè", â êîÿòî ñúùî îïèñâà ñöåíàòà îò ãðîáèùåòî â Ïðàãà è òâúðäè, ÷å çàãîâîðíè÷åñêèòå ñëîâà áèëè èçðå÷åíè îò âåëèêèÿ ðàâèí Äæîí Ðèéäêëèô. Îò ïî-êúñíè ñâèäåòåëñòâà îáà÷å ñòàâà èçâåñòíî, ÷å èñòèíñêèÿò Ðåòêëèô áèë çàâåäåí â ñúäáîíîñíîòî ãðîáèùå îò ïðî÷óòèÿ è ìíîãî îïàñåí ðåâîëþöèîíåð Ôåðäèíàíä Ëàñàë [371].
È òåçè ïëàíîâå ñà ïîâå÷å èëè ïî-ìàëêî ñúùèòå, îïèñàíè ïðåç 1880-à, òîåñò íÿêîëêî ãîäèíè ïî-ðàíî, îò àíòèñåìèòñêèÿ ìåñå÷íèê "Ðüîâþ äåç-Åòþä Æþèâ", êîéòî ïóáëèêóâàë äâå ïèñìà, ïðèïèñâàíè íà åâðåè îò ÕV âåê. Åâðåèòå îò Àðë èñêàëè ïîìîù îò êîíñòàíòèíîïîëñêèòå åâðåè, çàùîòî áèëè ïðåñëåäâàíè, è ïîëó÷èëè ñëåäíèÿ îòãîâîð: "Ìíîãîîáè÷àíè Ìîéñååâè áðàòÿ, àêî êðàëÿò íà Ôðàíöèÿ âè ïðèíóæäàâà äà ñå ïîêðúñòèòå â õðèñòèÿíñòâîòî, ñòîðåòå ãî, çàùîòî íå ìîæåòå äà ïîñòúïèòå äðóãîÿ÷å, íî çàïàçåòå â ñúðöàòà ñè Çàêîíà íà Ìîéñåé. Àêî âè ëèøàò îò èìîòèòå âè, íàïðàâåòå òúé, ùîòî âàøèòå ñèíîâå äà ñòàíàò òúðãîâöè, çà äà ëèøàâàò ïîñòåïåííî õðèñòèÿíèòå îò òåõíèòå áîãàòñòâà. Àêî çàïëàøâàò æèâîòà âè, íàïðàâåòå òúé, ùîòî âàøèòå ñèíîâå äà ñòàíàò ëåêàðè è àïòåêàðè, çà äà ëèøàâàò õðèñòèÿíèòå îò òåõíèÿ æèâîò. Àêî ðóøàò âàøèòå ñèíàãîãè, íàïðàâåòå òúé, ùîòî âàøèòå ñèíîâå äà ñòàíàò êàíîíèöè è ñâåùåíèöè, çà äà ðàçðóøàâàò òåõíèòå öúðêâè. Àêî âè íàíàñÿò äðóãè îáèäè, íàïðàâåòå òúé, ùîòî âàøèòå ñèíîâå äà ñòàíàò àäâîêàòè è íîòàðèóñè è äà îáúðêâàò äúðæàâíèòå äåëà, çà äà ïîñòàâÿò õðèñòèÿíèòå âúâ âàøà âëàñò. Òàêà ùå çàâçåìåòå âëàñòòà íàä ñâåòà è ùå ìîæåòå äà èì îòìúñòèòå."
Âñúùíîñò òîâà áåøå âñå ñúùèÿò ïëàí íà éåçóèòèòå è îòòàì - íà òàìïëèåðñêîòî Óêàçàíèå. Ñàìî äðåáíè ðàçëè÷èÿ, íåñúùåñòâåíè ïðîìåíè: "Ïðîòîêîëèòå" ñà ñå ñúçäàâàëè ñàìè. Åäèí àáñòðàêòåí ïðîåêò çà çàãîâîð ñå îñúùåñòâÿâàë îò åäèí êîíêðåòåí çàãîâîð â äðóã.

Íî êîãàòî âå÷å ñå áÿõìå èçõèòðèëè äà íàìåðèì ëèïñâàùàòà áðúíêà, êîÿòî äà ñâúðæå öÿëàòà òàçè çàáàâíà èñòîðèÿ ñ Íèëóñ, ñå íàòúêíàõìå íà Ðà÷êîâñêèé, øåôà íà óæàñíàòà Îõðàíêà, òàéíàòà öàðñêà ïîëèöèÿ.


96

Âèíàãè å íåîáõîäèìî íÿêàêâî ïðèêðèòèå. Â ïîòàéíîñòòà å íàøàòà ñèëà. Çàòîâà íåïðåêúñíàòî òðÿáâà äà ñå êðèåì ïîä èìåòî íà äðóãî îáùåñòâî.
("Íàé-íîâèòå òðóäîâå íà Ñïàðòàê è Ôèëî âúðõó Îðäåíà íà Îçàðåíèòå", 1794, ñ. 143)


Òî÷íî ïî òîâà âðåìå, êàêòî ÷åòÿõìå ðúêîïèñèòå íà íàøèòå äèàáîëèñòè, îòêðèõìå, ÷å â åäíî îò ñâîèòå ïðåâúïëúùåíèÿ ãðàô Ñåí-Æåðìåí ñå ïðåäñòàâÿë çà Ðàêîøè, èëè ïîíå òàêà ãî èäåíòèôèöèðàë ïîñëàíèêúò íà Ôðèäðèõ II â Äðåçäåí. À ëàíäãðàôúò íà Õåñå, ïðè êîãîòî Ñåí-Æåðìåí, êàêòî ïî âñè÷êî ëè÷è, óìðÿë, êàçàë, ÷å òîé å îò òðàíñèëâàíñêè ïðîèçõîä è ñå íàðè÷àë Ðàãîöêè. Áèõìå ìîãëè äà äîáàâèì ñúùî, ÷å Êîìåíèé å ïîñâåòèë ñâîÿòà "Ïàíñîôèÿ" (ïðîèçâåäåíèå, ñòî ïðîöåíòà ðîçåíêðîéöåðñêî) íà íÿêàêúâ ëàíäãðàô (êîëêî ëàíäãðàôîâå ñå ÿâèõà â íàøàòà èñòîðèÿ!), êîéòî ñå êàçâàë Ðàãîâñêè. Ïîñëåäíî îôîðìÿíå íà ìîçàéêàòà: â àíòèêâàðíàòà êíèæàðíèöà íà ïëîùàä Êàñòåëî áÿõ íàìåðèë åäíà íåìñêà êíèæêà çà ìàñîíñòâîòî, àíîíèìíà, â êîÿòî íåçíàéíà ðúêà áå äîáàâèëà íà àâàíòèòóëíàòà ñòðàíèöà áåëåæêà, ñïîðåä êîÿòî òåêñòúò áèë íàïèñàí îò Êàðë Àóã. Ðàãîòñêè. È òúé êàòî òàéíñòâåíàòà ëè÷íîñò, êîÿòî âåðîÿòíî áå óáèëà ïîëêîâíèê Àðäåíòè, ñå íàðè÷àøå Ðàêîñêè, åòî ÷å îòíîâî èìàõìå ïîâîä äà âêëþ÷èì â Ïëàíà íàøèÿ ãðàô Ñåí-Æåðìåí.
- Äàëè íå áè äà äàâàìå ïðåêàëåíî ìíîãî âëàñò íà òîçè àâàíòþðèñò? - ðàçòðåâîæåí çàïèòà Äèîòàëåâè.
- Íÿìà ñòðàøíî, îòâúðíà Áåëáî. Òîé íè òðÿáâà. Êàêòî ñîåâèÿò ñîñ â êèòàéñêàòà êóõíÿ - àêî ãî íÿìà, íå å êèòàéñêî. Âèæ Àëèå, òîé ãè ðàçáèðà òåçè ðàáîòè: äà íå áè äà âçèìà çà ïðèìåð Êàëèîñòðî èëè Âèëåðìîç? Ñåí-Æåðìåí å êâèíòåñåíöèÿòà íà Homo Hermeticus.

Ïèåð Èâàíîâè÷ Ðà÷êîâñêè. Æèçíåðàäîñòåí, ëóêàâ èíòðèãàíò, óìåí è õèòúð, ãåíèàëåí ôàëøèôèêàòîð. Äðåáåí ÷èíîâíèê, êîéòî ñå ñâúðçâà ñ ðåâîëþöèîííèòå ãðóïè, àðåñòóâàí ïðåç 1879 ãîäèíà îò òàéíàòà ïîëèöèÿ ñ îáâèíåíèå, ÷å äàë óáåæèùå íà àòåíòàòîðè, ïîäãîòâÿùè óäàð ñðåùó ãåíåðàë Äðåíòåë. Ïðåìèíàâà íà ñòðàíàòà íà ïîëèöèÿòà è ñå çàïèñâà (ñåãà âíèìàâàéòå!) â ×åðíèòå Öåíòóðèîíè. Ïðåç 1890 ãîäèíà ðàçêðèâà â Ïàðèæ íÿêàêâà îðãàíèçàöèÿ, êîÿòî ïðîèçâåæäàëà áîìáè çà àòåíòàòèòå â Ðóñèÿ, è óñïÿâà äà îðãàíèçèðà àðåñòóâàíåòî íà øåñòäåñåò è òðèìà ðóñêè àòåíòàòîðè. Äåñåò ãîäèíè ïî-êúñíî ùå ñå ðàçáåðå, ÷å áîìáèòå ñà áèëè ïðîèçâåæäàíè îò íåãîâè õîðà.
Ïðåç 1887-à ðàçïðîñòðàíÿâà ïèñìîòî íà íÿêîé ñè Èâàíîâ, îñúçíàë ñå ðåâîëþöèîíåð, êîéòî òâúðäè, ÷å ìíîçèíñòâîòî îò çàãîâîðíèöèòå ñà åâðåè; ïðåç 1892-ðà ñå ïîÿâÿâà åäíà "èçïîâåä íà îñòàðÿë áèâø ðåâîëþöèîíåð", â êîÿòî ðåâîëþöèîíåðèòå, ïðîãîíåíè â Ëîíäîí, ñà îáâèíåíè, ÷å ñà áðèòàíñêè àãåíòè. Ïðåç 1892-ðà äàâà ãëàñíîñò íà åäèí ïîäïðàâåí òåêñò íà Ïëåõàíîâ, â êîéòî ðúêîâîäñòâîòî íà ïàðòèÿòà Íàðîäíàÿ âîëÿ ñå îáâèíÿâà â òîâà, ÷å å ïóáëèêóâàëî âúïðîñíàòà èçïîâåä.
Ïðåç 1902 ãîäèíà ñå îïèòâà äà ñúçäàäå ôðåíñêî-ðóñêà àíòèñåìèòñêà ëåãèÿ. Çà öåëòà èçïîëçóâà ïîõâàò, áëèçúê äî ðîçåíêðîéöåðñêàòà ïðàêòèêà. Òâúðäè, ÷å ëåãèÿòà ñúùåñòâóâà, çà äà ìîæå íÿêîé äà ÿ ñúçäàäå âïîñëåäñòâèå. Íî èçïîëçóâà è äðóãà òåõíèêà: ìíîãî óìåëî ñìåñâà ëúæàòà ñ èñòèíàòà, êàòî ïðèâèäíî îòõâúðëÿ èñòèíàòà, òúé ÷å íèêîé äà íå ñå óñúìíè â ëúæàòà. Ïóñêà â Ïàðèæ ìúëâàòà çà òàéíñòâåí ïðèçèâ íà ôðàíöóçèòå çà ïîääðúæêà íà Ðóñêàòà Ïàòðèîòè÷íà Ëåãèÿ ñúñ ñåäàëèùå â Õàðêîâ. Èçðè÷à íàïàäêè ñðåùó ñàìèÿ ñåáå ñè, îáÿâÿâàéêè ñå çà ÷îâåê, êîéòî èñêà äà ïðîâàëè òàçè ëåãèÿ, íî ïðåäðè÷à, ÷å òîé, Ðà÷êîâñêè, ùå ïðîìåíè ïîçèöèèòå ñè. Ñàìîîáâèíÿâà ñå, ÷å ñëóæè íà íåïî÷òåíè ëè÷íîñòè êàòî Íèëóñ, êîåòî å ÷èñòàòà èñòèíà.
Çàùî àâòîðúò íà "Ïðîòîêîëèòå" äà å Ðà÷êîâñêè?
Ïîêðîâèòåë íà Ðà÷êîâñêè áèë ìèíèñòúðúò Ñåðãåé Âèòòå [372], ÷îâåê ñ íàïðåäíè÷àâè ðàçáèðàíèÿ, êîéòî èñêàë äà ïðåîáðàçè Ðóñèÿ â ìîäåðíà ñòðàíà. Çàùî ïðîãðåñèâíèÿò Âèòòå ñè å ïîñëóæèë ñ ðåàêöèîíåðà Ðà÷êîâñêè, åäèí Áîã çíàå, íî íèùî âå÷å íå ìîæåøå äà íè èçíåíàäà. Âèòòå èìàë ïîëèòè÷åñêè ïðîòèâíèê, íÿêîé ñè Åëè äå Öèîí, êîéòî ãî áèë íàïàäíàë ïóáëè÷íî ñ ïîëèòè÷åñêè ìîòèâèðîâêè, êîèòî íàïîìíÿò îòäåëíè èçâàäêè îò "Ïðîòîêîëèòå". Íî â ïèñàíèÿòà íà Öèîí íÿìàëî íàìåöè çà åâðåèòå, çàùîòî ñàì òîé ïî ïðîèçõîä áèë åâðåèí. Ïðåç 1887 ãîäèíà, ïî íàðåæäàíå íà Âèòòå, Ðà÷êîâñêè ïðàâè îáèñê âúâ âèëàòà íà Öèîí â Òåðèòà è íàìèðà òàì åäèí ïàìôëåò íà Öèîí, èçêîïèðàí îò êíèãàòà íà Æîëè (èëè îò ðîìàíà íà Ñþ), â êîéòî íà Âèòòå ñå ïðèïèñâàëè èäåèòå íà Ìàêèàâåëè-Íàïîëåîí III. Ðà÷êîâñêè, ÷èéòî ôàëøèôèêàòîðñêè ãåíèé íå ìó èçíåâåðÿâàë íèêîãà, ïîäìåíèë Âèòòå ñ åâðåèòå è ïóñíàë òåêñòà â îáðàùåíèå. Èìåòî íà Öèîí áèëî ñÿêàø íàðî÷íî èçìèñëåíî, çà äà íàïîìíÿ åâðåéñêèÿ Öèîí è äà äîêàæå, ÷å åäèí àâòîðèòåòåí ïðåäñòàâèòåë íà åâðåèòå èçîáëè÷àâà åâðåéñêèÿ çàãîâîð. È åòî ÷å ñå ñúçäàâàò "Ïðîòîêîëèòå". Â òîçè ìîìåíò òåêñòúò ïîïàäà â ðúöåòå íà Þëèàíà èëè Æþñòèí Ãëèíêà, êîÿòî ïîñåùàâà â Ïàðèæ ñàëîíà íà ãîñïîæà Áëàâàòñêà, à â ñâîáîäíîòî ñè âðåìå øïèîíèðà è äîíîñíè÷è ñðåùó ðóñêè ðåâîëþöèîíåðè â èçãíàíèå. Âúïðîñíàòà ãîñïîæà Ãëèíêà å î÷åâèäíî àãåíòêà íà ïàâëèêÿíèòå, êîèòî ñà ñâúðçàíè ñ àãðàðíèöèòå è ñëåäîâàòåëíî æåëàÿò äà óáåäÿò öàðÿ, ÷å ïðîãðàìàòà íà Âèòòå íàïúëíî ñúâïàäà ñúñ ñâåòîâíèÿ çàãîâîð íà åâðåèòå. Ãîñïîæà Ãëèíêà èçïðàùà äîêóìåíòà íà ãåíåðàë Îðãååâñêè, à òîé, ÷ðåç êîìåíäàíòà íà èìïåðñêàòà ãâàðäèÿ, ãî ïðåäàâà â ðúöåòå íà öàðÿ. ×åðíè îáëàöè ñå ñïóñêàò íàä ãëàâàòà íà Âèòòå.
Òàêà Ðà÷êîâñêè, óâëå÷åí â ñâîÿ àíòèñåìèòñêè ïëàì, äîïðèíàñÿ çà íåìèëîñòòà íà ñâîÿ ïîêðîâèòåë. À îòòàì âåðîÿòíî è çà ñàìîóíèùîæåíèåòî ñè. È íàèñòèíà, òî÷íî òîãàâà íèå èçãóáèõìå ñëåäèòå ìó. Ìîæå áè Ñåí-Æåðìåí ñå áå âïóñíàë â íîâè ïðåîáðàçÿâàíèÿ è íîâè ïðåâúïëúùåíèÿ. Íî íàøàòà èñòîðèÿ áå ïðèäîáèëà ïðàâäîïîäîáåí, ðàöèîíàëåí è ëîãè÷åí âèä, çàùîòî áåøå ïîäêðåïåíà îò ìíîæåñòâî ôàêòè, èñòèííè, êàçâàøå Áåëáî, êàêòî å èñòèíåí Áîã.

Âñè÷êî òîâà ñèëíî ìè íàïîìíÿøå ïðèêàçêèòå íà Äå Àíäæåëèñ çà ñèíàðõèÿòà. Íàé-õóáàâîòî íà òàçè èñòîðèÿ, ðàçáèðà ñå, íà íàøàòà èñòîðèÿ, íî ìîæå áè è íà Èñòîðèÿòà, êàêòî íàìåêâàøå Áåëáî ñ òðåñêàâ ïîãëåä, äîêàòî ìè ïîêàçâàøå áåëåæêèòå ñè, áåøå, ÷å ðàçëè÷íè ãðóïè ñå óíèùîæàâàõà åäíè äðóãè â ñìúðòíà ñõâàòêà, êàòî âñÿêà èçïîëçóâàøå îðúæèÿòà íà ïðîòèâíèêà.
- Ïúðâîòî çàäúëæåíèå íà äîáðèÿ øïèîíèí, êîìåíòèðàõ, å äà èçîáëè÷è êàòî øïèîíè îíåçè, ïðè êîèòî å âíåäðåí.
Áåëáî ñå îòäàäå íà ñïîìåíè:
- Íàâðåìåòî â Õ. èìàøå åäèí ïåðèîä, â êîéòî âñåêè äåí ïðèâå÷åð ñðåùàõ íÿêîé ñè Ðåìî, ìàé ÷å òàêà ñå êàçâàøå, êàðàøå ÷åðåí ôèàò. ×åðíè ìóñòà÷êè, áóéíè ÷åðíè êîñè, ÷åðíà ðèçà, ÷åðíè çúáè, îòâðàòèòåëíî ðàçÿäåíè. È ñå öåëóâàøå ñ åäíî ìîìè÷å. Ïîâäèãàøå ìè ñå îò òåçè ÷åðíè çúáè, êîèòî öåëóâàõà òîâà êðàñèâî è ðóñî ñúçäàíèå, äîðè íå ñè ñïîìíÿì ëèöåòî ìó, íî çà ìåí áåøå äåâèöà è ïðîñòèòóòêà, áåøå âå÷íàòà æåíñòâåíîñò. Öåëèÿò òðúïíåõ.
- Èíñòèíêòèâíî áå èçáðàë èçèñêàíèÿ òîí, çà äà ïîä÷åðòàå èðîíè÷íîòî ñè îòíîøåíèå, òúé êàòî ñúçíàâàøå, ÷å ñå ïîääàâà íà íåâèííàòà ñúáëàçúí íà ïàìåòòà. Ïèòàõ ñå è ïèòàõ äðóãèòå çàùî òîçè Ðåìî, êîéòî ó÷àñòâóâàøå â ×åðíèòå Áðèãàäè, ñå ïîêàçâà òàêà â ïåðèîäèòå, êîãàòî Õ. íå áåøå îêóïèðàí îò ôàøèñòèòå. Îòãîâîðèõà ìè, ÷å ñïîðåä ñëóõîâåòå áèë øïèîíèí íà ïàðòèçàíèòå. Èñòèíà èëè íå, íî åäíà âå÷åð ãî âèæäàì êàê â ñúùèÿ ÷åðåí ôèàò, ñúñ ñúùèòå ÷åðíè çúáè öåëóâà ñúùîòî ðóñî ìîìè÷å, íî íà âðàòà ñè áå âúðçàë ÷åðâåíà êúðïà è áå îáëÿêúë çåëåíèêàâà ðèçà. Áåøå ìèíàë â Ãàðèáàëäèéñêèòå áðèãàäè. Âñè÷êè ìó ÷åñòèòÿõà, à òîé áå ïðèåë áîéíîòî èìå Õ9, êàòî ãåðîÿ íà Àëåêñ Ðåéìúíä, çà êîéòî áåøå ÷åë â êðèìèíàëíèòå ñïèñàíèÿ. Áðàâî, Õ9, âèêàõà ìó... À àç ãî íåíàâèæäàõ îùå ïî-ñèëíî, çàùîòî îáëàäàâàøå ìîìè÷åòî ñ îáùîòî ñúãëàñèå íà íàðîäà. Íî íÿêîè êàçâàõà, ÷å áèë ôàøèñòêè øïèîíèí ïðè ïàðòèçàíèòå, ìèñëÿ, ÷å ãîâîðåõà òàêà, çàùîòî è òå ñà æåëàåëè ìîìè÷åòî, íî êàêòî è äà å, Õ9 áåøå ñúìíèòåëåí...
- È ïîñëå?
- Èçâèíÿâàéòå, Êàçîáîí, çàùî òîëêîâà ñå èíòåðåñóâàòå îò ìîèòå èñòîðèè?
- Çàùîòî ðàçêàçâàòå, à ðàçêàçèòå ñà ïëîä íà êîëåêòèâíîòî âúîáðàæåíèå.
- Òî÷êà çà âàñ. È òàêà, åäíà ñóòðèí Õ9 èçëÿçúë îò çîíàòà, ìîæå áè å èìàë ñðåùà ñ ìîìè÷åòî â ïîëåòî, çà äà îòèäå îòâúä òåçè æàëêè ëàñêè è äà ïîêàæå, ÷å èíñòðóìåíòúò ìó íå å òîëêîâà ðàçÿäåí, êîëêîòî çúáèòå ìó - èçâèíÿâàéòå, íî òàêà è íå óñïÿõ äà ãî çàîáè÷àì, íàêðàòêî, îêàçâà ñå, ÷å ôàøèñòèòå ñà ìó íàïðàâèëè êëîïêà, îòâåæäàò ãî â ãðàäà è íà äðóãèÿ äåí â ïåò ñóòðèíòà ãî ðàçñòðåëâàò.
Ïàóçà. Áåëáî íàâåäå ïîãëåä êúì ñïëåòåíèòå ñè êàòî çà ìîëèòâà ðúöå. Ïîñëå ãè âäèãíà íàãîðå è çàêëþ÷è:
- Ñ òîâà äîêàçà, ÷å íå å áèë øïèîíèí.
- È êàêâà å ïîóêàòà îò ïðèò÷àòà?
- Êîé âè å êàçàë, ÷å ïðèò÷àòà òðÿáâà äà èìà ïîóêà? Íî êàòî ñå çàìèñëÿ, ìîæå áè îçíà÷àâà, ÷å ÷åñòî, çà äà äîêàæå íåùî, ÷îâåê òðÿáâà äà óìðå.


97

Ego sum qui sum [373].
(Èçõîä, 3, 14)

Ego sum qui sum. Àêñèîìà íà õåðìåòè÷íàòà ôèëîñîôèÿ.
(Å. Ï. Áëàâàòñêà, "Ðàçáóëåíàòà Èçèäà", ñ. 1)

- Êîé ñè òè? - çàïèòàõà åäíîâðåìåííî òðèñòà ãëàñà, à â òîâà âðåìå äâàäåñåò øïàãè áëåñíàõà â ðúöåòå íà íàé-áëèçêèòå ïðèçðàöè...
- Ego sum qui sum - îòâúðíà òîé.
(Àëåêñàíäúð Äþìà, "Æîçåô Áàëñàìî", II)


Âèäÿõìå ñå ñ Áåëáî íà äðóãàòà ñóòðèí.
- Â÷åðà íàïèñàõìå åäíà ÷óäåñíà ñòðàíèöà îò òèïà íà ðîìàíèòå ïîäëèñòíèöè, êàçàõ ìó. Íî àêî èñêàìå äà èçãðàäèì äîñòîâåðåí Ïëàí, áè òðÿáâàëî äà ñå ïðèäúðæàìå ïî-áëèçî äî äåéñòâèòåëíîñòòà.
- Êîÿ äåéñòâèòåëíîñò? - çàïèòà ìå â îòãîâîð òîé. Ìîæå áè òúêìî ðîìàíúò ïîäëèñòíèê íè äàâà èñòèíñêîòî èçìåðåíèå íà äåéñòâèòåëíîñòòà. Èçìàìèõà íè.
- Êîé?
- Íàêàðàõà íè äà ïîâÿðâàìå, ÷å îò åäíà ñòðàíà ñúùåñòâóâà Ãîëÿìîòî èçêóñòâî, òîâà, êîåòî ïðåäñòàâÿ òèïè÷íè ãåðîè â òèïè÷íè îáñòîÿòåëñòâà, à îò äðóãà, ðîìàíúò ïîäëèñòíèê, êîéòî ðàçêàçâà çà íåòèïè÷íè ãåðîè â íåòèïè÷íè îáñòîÿòåëñòâà. Áÿõ óáåäåí, ÷å åäèí èñòèíñêè "äåíäè" íèêîãà íå áè ñå ëþáèë íèòî ñúñ Ñêàðëåò Î'Õàðà, íèòî ñ Êîíñòàíñ Áîíàñüî, íèòî äîðè ñ Ëàáóàíñêàòà Ïåðëà íà Ñàëãàðè. Çà ìåí ðîìàíúò ïîäëèñòíèê áåøå èãðà, ñ ïîìîùòà íà êîÿòî ñå ðàçõîæäàõ âúí îò æèâîòà. Äàâàøå ìè ñèãóðíîñò, çàùîòî ïðåäëàãàøå íåäîñòèæèìîòî. Íî íå å òàêà.
- Íå å ëè?
- Íå. Ïðóñò å áèë ïðàâ: æèâîòúò ïðèëè÷à ïîâå÷å íà ëîøà ìóçèêà, îòêîëêî íà åäíà Òúðæåñòâåíàòà ìåñà. Èçêóñòâîòî ñå øåãóâà ñ íàñ è íè âäúõâà óâåðåíîñò, êàðà íè äà âèæäàìå ñâåòà òàêúâ, êàêúâòî òâîðöèòå áèõà èñêàëè òîé äà áúäå. Ðîìàíúò ïîäëèñòíèê ñå ïðåñòðóâà, ÷å ïðåäëàãà åäíà øåãà, íî ïðåäñòàâÿ ñâåòà òàêúâ, êàêúâòî å èëè ïîíå êàêúâòî ùå áúäå. Æåíèòå ïðèëè÷àò ïîâå÷å íà Ìèëåäè, îòêîëêîòî íà Ìàäàì Áîâàðè, Ôó Ìàí÷ó [374] å ïî-èñòèíñêè îò Íàòàí Ìúäðåöà [375] è Èñòîðèÿòà å ïî-ïðàâäîïîäîáíà, êîãàòî å ðàçêàçàíà îò Ñþ, îòêîëêîòî êîãàòî å ïðåäâèäåíà îò Õåãåë. Øåêñïèð, Ìåëâèë, Áàëçàê è Äîñòîåâñêè âñúùíîñò ñà ïèñàëè ðîìàíè ïîäëèñòíèöè. Òîâà, êîåòî äåéñòâèòåëíî ñå å ñëó÷èëî, å áèëî ðàçêàçàíî ïðåäâàðèòåëíî â òîçè âèä ïîïóëÿðíà ëèòåðàòóðà.
- Çàùîòî å ïî-ëåñíî äà ñå ïîäðàæàâà íà ðîìàíà ïîäëèñòíèê, îòêîëêîòî íà èçêóñòâîòî. Çà äà ñòàíåø Äæîêîíäàòà, òè å íóæíî îãðîìíî óñèëèå, äîêàòî çà äà ñòàíåø Ìèëåäè, òè ñòèãà äà ñëåäâàø ëèíèÿòà íà íàé-ìàëêîòî ñúïðîòèâëåíèå.
Äèîòàëåâè, êîéòî äî òîçè ìîìåíò íå ñå áåøå îáàäèë, çàáåëÿçà:
- Ïîãëåäíåòå íàøèÿ Àëèå. Ïî-ëåñíî ìó å äà ïîäðàæàâà íà Ñåí-Æåðìåí, îòêîëêîòî íà Âîëòåð.
- Òàêà å, ñúãëàñè ñå Áåëáî. Âñúùíîñò è çà æåíèòå òîé å ïî-èíòåðåñåí îò Âîëòåð.

Ïî-êúñíî îòêðèõ ôàéëà, â êîéòî Áåëáî ïðåðàçêàçâàøå ñ ëèòåðàòóðíè ïîõâàòè íàøèòå çàêëþ÷åíèÿ. Êàçâàì "ëèòåðàòóðíè ïîõâàòè", çàùîòî ñè äàâàì ñìåòêà, ÷å ñå å çàáàâëÿâàë äà ïðåñúçäàâà ñëó÷êàòà, êàòî âëàãà îò ñåáå ñè ñàìî íåîáõîäèìèòå ñâúðçâàùè èçðå÷åíèÿ. Íå óñïÿõ äà èäåíòèôèöèðàì âñè÷êè öèòàòè, ïàðàôðàçè è çàåìêè, íî âñå ïàê ðàçïîçíàõ ìíîãî òåêñòîâå îò òîçè ÿðîñòåí êîëàæ. È òîçè ïúò Áåëáî ñå áå ïîìú÷èë äà èçáÿãà îò òðåâîæåùîòî âúçäåéñòâèå íà Èñòîðèÿòà, îïèñâàéêè æèâîòà ÷ðåç çàèìñòâóâàíè îòòóê-îòòàì öèòàòè.

_________________________________________________________
èìå íà ôàéëà: çàâðúùàíåòî íà Ñåí-Æåðìåí
_________________________________________________________
Ïåò âåêà èçìèíàõà, îòêàê îòìúñòèòåëíàòà ðúêà íà Âñåìîãúùèÿ ìå äîâåäå îò ñúðöåòî íà Àçèÿ ïî òåçè çåìè. Íîñÿ ñúñ ñåáå ñè óæàñà, îò÷àÿíèåòî, ñìúðòòà. [376] Íî ñìåëîñò, àç ñúì àäâîêàòúò íà Ïëàíà, ìàêàð äðóãèòå äà íå çíàÿò òîâà. Áèë ñúì è â ïî-òåæêî ïîëîæåíèå - çà îñúùåñòâÿâàíåòî íà Âàðòîëîìååâàòà íîù òðÿáâàøå äà óïîòðåáÿ ïîâå÷å óñèëèÿ, îòêîëêîòî ñåãà ñà ìè íóæíè çà òîâà, êîåòî ñå ãîòâÿ äà íàïðàâÿ. Î, çàùî óñòíèòå ìè ñå èçêðèâÿâàò â òàçè ñàòàíèíñêà óñìèâêà? Àç ñúì òîçè, êîéòî ñúì, íî ïðîêëåòèÿò Êàëèîñòðî ìè èççå è òîâà ïîñëåäíî ïðàâî.
Ñêîðî îáà÷å ùå òúðæåñòâóâàì. Ñîàïåñ, êîãàòî áÿõ Êåëè, ìå íàó÷è íà âñè÷êî â ëîíäîíñêèÿ Òàóúð. Òàéíàòà å â òîâà äà ñòàíåø äðóã.
Ñ íàé-óìåëè ìàíåâðè óñïÿõ äà çàòâîðÿ Äæóçåïå Áàëñàìî â êðåïîñòòà Ñàí Ëåî è ñè çàâëàäÿõ íåãîâàòà òàéíà. Ñúùî êàòî Ñåí-Æåðìåí èç÷åçíàõ è âñè÷êè âå÷å ìå ñìÿòàò çà ãðàô Êàëèîñòðî.

Ïðåäè ìàëêî ãðàäñêèòå ÷àñîâíèöè óäàðèõà ïîëóíîù. Êàêâî íååñòåñòâåíî ñïîêîéñòâèå. Òèøèíàòà íå ìîæå äà ìå èçìàìè. Íîùòà å ïðåêðàñíà, ìàêàð è ìíîãî ñòóäåíà, âèñîêî â íåáåòî ëóíàòà áëåñòè ñ ëåäåíà ñâåòëèíà íàä ïëåòåíèöàòà îò óëè÷êè íà ñòàðèÿ Ïàðèæ. Ìîæå áè áåøå âå÷å äåñåò ÷àñúò âå÷åðòà: êàìáàíàòà íà àáàòñòâî Áëåê Ôðàéúðñ [377] òîêó-ùî îòìåðè îñåì ÷àñà. Âÿòúðúò ðàçêëàùà ñúñ çëîêîáíî ñêðèïòåíå æåëåçíèòå âåòðîïîêàçàòåëè íàä ïå÷àëíîòî ìîðå îò ïîêðèâè. Îáëàöèòå êàòî ãúñòà ïåëåíà çàáóëâàò íåáåòî.
Êàïèòàíå, ùå ñå èçìúêíåì ëè? Íàïðîòèâ, ùå ñå ãìóðíåì â áåçäíàòà. Òðèñòà äÿâîëè, ñëåä ìàëêî òîâà ãíèëî êîðèòî "Ïàòíà" ùå ïîòúíå, ñêà÷àé, Äæèì, Öàðþ íà Êîíîïà, ñêà÷àé. Ìèãàð íå áèõ äàë äèàìàíò êîëêîòî îðåõ, ñàìî è ñàìî äà îöåëåÿ îò òîçè óæàñ! Äðúæ ñðåùó âÿòúðà, âäèãàé è ãîðíèÿ ìàðñåë, è ôîð-áðàìñåëà, è ãðîò-áðàì-ñòàêñåëà, è êàêâîòî ùåø, òðè áóðåòà ñ äÿâîëè, ïðîáîéíàòà ðàñòå!
Ïîêàçâàì ìó â çâåðñêî îçúáâàíå áÿëàòà îãðàäà íà çúáèòå ñè, äîêàòî ñìúðòíà áëåäíîñò èçáóõâà â çåëåíèêàâè ïëàìúöè âúðõó âîñú÷íî áÿëîòî ìè ëèöå.
Êàê ñúì ñå îçîâàë òóê, àç, ñàìîòî îëèöåòâîðåíèå íà ðàçïëàòàòà? Äóøèòå â ïðåèçïîäíÿòà ïðåçðèòåëíî ùå ñå íàäñìåÿò íàä ñúëçèòå íà îíçè, ïðåä ÷èéòî çàïëàøèòåëåí ãëàñ ïðåäè òúé ÷åñòî ñà òðåïåðèëè â ñàìîòî ñúðöå íà îãíåíàòà áåçäíà.
Äåñíèöàòà ìè æàäóâà ôàêëà.
Ïî êîëêî ëè ñòúïàëà ñå ñïóñíàõ, äîêàòî ïðîíèêíà â òîçè ìðà÷åí áîðäåé? Ñåäåì? Òðèäåñåò è øåñò? Âñåêè êàìúê, êîéòî äîêîñâàõ èëè âúðõó êîéòî ñòúïâàõ, êðèåøå òàéíñòâåí éåðîãëèô. Êîãàòî ðàçãàäàÿ òàéíàòà èì, íàé-íàêðàÿ ùå ðàçáóëÿ ïðåä âåðíèòå ìîè Âåëèêàòà Òàéíà. Ñëåä òîâà ùå òðÿáâà ñàìî äà ÿ äåøèôðèðàì è íåéíîòî ðàçêðèòèå ùå ìè äàäå êëþ÷à, êîéòî îñèãóðÿâà äîñòúï äî Ïîñëàíèåòî, òîâà ñúùîòî, êîåòî ùå êàæå ÿñíî íà ïîñâåòåíèÿ, è ñàìî íåìó, êàêâà å ñúùèíàòà íà Åíèãìàòà.
Îò Åíèãìàòà äî îêîí÷àòåëíîòî ðàçãàäàâàíå èìà ñàìî åäíà êðà÷êà è òîãàâà ùå áëåñíå êàòî äåí éåðîãðàìàòà, âúðõó êîÿòî ùå íàòî÷à îñòðèåòî íà âúïðîñà ñè. Ñëåä òîâà çà íèêîãî âå÷å íå ùå áúäàò ñêðèòè Òàéíàòà, áóëîòî, ñàâàíúò, åãèïåòñêàòà òúêàí, êîÿòî ïîêðèâà Ïåíòàêóëà, è îòòàì ùå ïîåìà êúì ñâåòëèíàòà, çà äà ðàçãëàñÿ îêóëòíèÿ ñìèñúë íà Ïåíòàêóëà, êàáàëèñòè÷íèÿ âúïðîñ, íà êîéòî ìàëöèíà ùå îòãîâîðÿò, çà äà èçðåêà ñ ãðúìîâåí ãëàñ Íåïîçíàâàåìèÿ Çíàê. Ñêëîíåíè íàä íåãî, òðèäåñåò è øåñòèìàòà íåâèäèìè ùå òðÿáâà äà äàäàò îòãîâîðà, ðàç÷èòàíåòî íà äðåâíàòà Ðóíà, ÷èåòî çíà÷åíèå å ÿñíî ñàìî çà Õåðìåñîâèòå ñèíîâå, è íåêà íà òÿõ ñå ïàäíå äà ïîëó÷àò êëåéìîòî íà ãàâðàòà, ìàñêàòà, çàä êîÿòî ùå ñå ìÿðíå òúðñåíèÿò îò òÿõ ëèê, Ìèñòè÷íèÿò Ðåáóñ, âúðõîâíàòà Àíàãðàìà...

- Ñàòîð Àðåïî [378]! - èçðåâàâàì ñ ãëàñ, êîéòî áè íàêàðàë è ïðèçðàöèòå äà ïîòðåïåðÿò. È îñòàâÿéêè íà ïðîèçâîëà êîëåëîòî, êîåòî äúðæè ñ ëîâêèòå ñè ðúöå íà ÷îâåêîóáèåö, Ñàòîð Àðåïî èçíèêâà ïðåä ìåí, ïîêîðåí íà âñÿêà ìîÿ ïîâåëÿ. Ïîçíàâàì ãî òóòàêñè, ìàêàð îòäàâíà äà ïîäîçèðàì êîé å. Òîâà å Ëó÷àíî, åäíîðúêèÿò åêñïåäèòîð, êîãîòî Íåïîçíàòèòå Óïðàâíèöè ñà íàçíà÷èëè çà èçïúëíèòåë íà ìîÿòà ïîäëà è êúðâàâà çàäà÷à.
- Ñàòîð Àðåïî, çàïèòâàì ãî ïîäèãðàâàòåëíî, çíàåø ëè òè êîé å ïîñëåäíèÿò îòãîâîð, ñêðèò çàä Âúðõîâíàòà Àíàãðàìà?
- Íå çíàÿ, ãðàôå, îòâðúùà ìè íåïðåäïàçëèâî òîé, è ãî ÷àêàì îò òâîèòå óñòà.
Ïúêëåí ñìÿõ èçëèòà îò áëåäèòå ìè óñòíè è îòåêâà ïîä äðåâíèòå ñâîäîâå.
- Íåùàñòíèêî! Ñàìî èñòèíñêèÿò ïîñâåòåí çíàå, ÷å íå ãî çíàå!
- Äà, ãîñïîäàðþ, îòâðúùà òúïî åäíîðúêèÿò åêñïåäèòîð, êàêòî êàæåòå, àç ñúì ãîòîâ!
Íàìèðàìå ñå â åäèí áîðäåé íà Êëèíÿíêóð. Òàçè âå÷åð òðÿáâà äà íàêàæà òåá ïðåäè îñòàíàëèòå, òåá, êîéòî ìå âúâåäå â áëàãîðîäíîòî èçêóñòâî íà ïðåñòúïëåíèåòî. Ïðåäè òåá, êîÿòî ñå ïðåñòðóâàø, ÷å ìå îáè÷àø, è íåùî ïî-ëîøî, êîÿòî âÿðâàø â òîâà, è ïðåäè áåçèìåííèòå ìè âðàãîâå, ñ êîèòî ùå ïðåêàðàø èäíèÿ óèêåíä. Ëó÷àíî, íåæåëàí ñâèäåòåë íà ìîÿ ïîçîð, ùå ìè óñëóæè ñ ðúêàòà ñè - åäèíñòâåíàòà - è ïîñëå ùå çàãèíå ñàì îò íåÿ.
Åäèí áîðäåé ñ êâàäðàòíî îòâåðñòâèå â ïîäà, êîåòî ïðåäñòàâëÿâà âõîä íà íåùî êàòî êàíàë, øàõòà, ïîäçåìåí òóíåë, èçïîëçóâàí îò íåçàïîìíåíè âðåìåíà çà ñêëàäèðàíå íà êîíòðàáàíäíè ñòîêè, ïîòèñêàùî âëàæåí, çàùîòî å â ñúñåäñòâî ñ îòõîäíàòà ìðåæà íà Ïàðèæ, ëàáèðèíò íà ïðåñòúïëåíèÿòà, ÷èèòî ñòàðè ñòåíè èçëúõâàò íåîïèñóåìà ñìðàä, òúé ÷å äîñòàòú÷íî å ñ ïîìîùòà íà Ëó÷àíî, âèíàãè ïðåäàí â çëîòî, äà ïðîáèÿ äóïêà â ñòåíàòà è âîäàòà õëóéâà íà òàëàçè, çàëèâà ïîäçåìèåòî, ðàçðóøàâà ñ òðÿñúê è áåç òîâà ïîäðîíåíèòå ñòåíè, ñâúðçâà òðàïà ñ êàíàëèçàöèÿòà, òúé ÷å â íåãî âå÷å ïëàâàò ðàçëîæåíè òðóïîâå íà ïëúõîâå, è ÷åðíàòà ïîâúðõíîñò, êîÿòî ñå âèæäà îòãîðå, å ñÿêàø ïðåääâåðèå êúì íîùíàòà ãèáåë: òàì, äàëå÷å, å Ñåíà, à îòâúä íåÿ - ìîðåòî...
Îò ðúáà íà òðàïà îòâåñíî íàäîëó ñå ñïóñêà ñòúëáè÷êà è íà íåÿ, äîñàìè ïîâúðõíîñòòà, å êëåêíàë Ëó÷àíî, âúîðúæåí ñ íîæ: ñ åäíàòà ñè ðúêà ñòèñêà íàé-ãîðíàòà ïðå÷êà, ñ äðóãàòà - êèíæàëà, à ñ òðåòàòà ñå ãîòâè äà ñãðàá÷è æåðòâàòà.
- ×àêàé, è íèòî çâóê! - ïðîøåïâàì ìó.
Óáåäèõ òå äà îòñòðàíèì âñè÷êè, êîèòî èìàò áåëåã. Åëà ñ ìåí, áúäè ìîÿ çàâèíàãè. Äà ïðåìàõíåì âñè÷êè, êîèòî íè ïðå÷àò. Çíàÿ, ÷å ìå îáè÷àø, òè ìè ãî êàçà. Ùå îñòàíåì ñàìî òè è àç è ïîäçåìíèòå òîêîâå.
Ñåãà òè âëåçå ãîðäà êàòî âåñòàëêà, ïðåâèòà îäâå è ñáðú÷êàíà êàòî ñòàðà âåùèöà - î, àäñêî âèäåíèå, êîåòî ðàçòúðñâà ñòîëåòíèòå ìè ÷ðåñëà, è ñòèñêàø ãðúäòà ìè â ÷åëþñòèòå íà æåëàíèåòî. Î, ïðåêðàñíà ìóëàòêî, îðúäèå íà Ñàòàíàòà. Ñ èçêðèâåíè ïðúñòè ðàçäèðàì ðèçàòà ñè îò òúíêà áàòèñòà, êîÿòî êðàñè ãðúäòà ìè, è ñ íîêòè îñòàâÿì ïî íåÿ êúðâàâè áðàçäè, ÷óâñòâóâàéêè â ñúùîòî âðåìå êàê æåñòîêî ïàðåíå îáãàðÿ óñòíèòå ìè, ñòóäåíè êàòî ðúöåòå íà çìèÿ. Ãëóõî ðúìæåíå ñå íàäèãà îò íàé-ìðà÷íèòå ïîäçåìèÿ íà äóøàòà ìè è ñå ïðîöåæäà ïðåç ðåøåòêàòà íà õèùíèòå ìè çúáè - î, àç, êåíòàâúð, èçáúëâàí îò ïðåèçïîäíÿòà! - è ïî÷òè íå ñå ÷óâà ñàëàìàíäðà äà ïðåëèòà, çàùîòî, ñäúðæàë âèêà ñè, ñå ïðèáëèæàâàì êúì òåá ñ áåçìèëîñòíà óñìèâêà íà óñòà.
- Î, ñêúïà ìîÿ, î, ìîÿ Ñîôèÿ, òè êàçâàì àç ñ êîòåøêàòà èçòúí÷åíîñò, ñ êîÿòî ãîâîðè ñàìî òàéíèÿò øåô íà Îõðàíêàòà. Åëà, àç òå ÷àêàõ, ñãóøè ñå äî ìåí â ìðàêà è îñòàíè. È òè ñå ñìååø ñ äðåçãàâ ãëàñ, õëúçãàâà êàòî çìèÿ, ïðåäâêóñâàéêè íÿêàêâî íàñëåäñòâî èëè ïëÿ÷êà, íÿêàêúâ ðúêîïèñ îò öèîíñêèòå ïðîòîêîëè, êîéòî ùå ìîæå äà ñå ïðîäàäå íà öàðÿ... Î, êàê óìååø äà ïðèêðèâàø ñ òîçè òâîé àíãåëñêè ëèê ñàòàíèíñêàòà ñè ïðèðîäà, ïðèñòåãíàòà ñâåíëèâî â áåçïîëîâèòå äæèíñè è â ïðîçèðàùàòà ñïîðòíà ôëàíåëêà, ïîä êîÿòî âñå ïàê íå ñå âèæäà ïîçîðíàòà ëèëèÿ, æèãîñàíà îò Ëèëñêèÿ ïàëà÷ âúðõó ìðàìîðíàòà òè ïëúò!

Åòî ãî ïúðâèÿ íàèâíèê, ïðèâëå÷åí îò ìåí â êëîïêàòà. Ñ ìúêà ñúçèðàì î÷åðòàíèÿòà ìó ïîä ïëàùà, â êîéòî ñå å óâèë, íî òîé ìè ïîêàçâà çíàêà íà Òàìïëèåðèòå îò Ïðîâåíñ. Òîé å. Ñîàïåñ, ïëàòåíèÿò óáèåö íà ãðóïàòà îò Òîìàð.
- Ãðàôå, ïðîçâó÷àâà ãëàñúò ìó, ìèãúò íàñòúïè. Òâúðäå ìíîãî ãîäèíè ñå ñêèòàõìå ïðúñíàòè ïî ñâåòà. Âèå ïðèòåæàâàòå ïîñëåäíîòî êúñ÷å îò ïîñëàíèåòî, ó ìåí å îíîâà, êîåòî ñå ïîÿâè â íà÷àëîòî íà Âåëèêàòà Èãðà [379]. Íî òîâà å äðóãà èñòîðèÿ. Äà îáåäèíèì ñèëèòå ñè, à îñòàíàëèòå...
Äîâúðøâàì äóìèòå ìó:
- Îñòàíàëèòå äà âúðâÿò ïî äÿâîëèòå! Áðàòêî, ñðåä ñòàÿòà èìà åäèí ñêðèí, â íåãî å òîâà, êîåòî òúðñèø îò âåêîâå. Íå ñå ñòðàõóâàé îò ìðàêà, òîé íå íè çàïëàøâà, à íè çàêðèëÿ. Íàèâíèêúò ñå çàïúòâà êúì óêàçàíîòî ìÿñòî ïî÷òè îïèïîì. Ãëóõ ïëÿñúê. Ïàäíàë å â çèíàëèÿ òðàï. Íàäâåñåí íàä âîäàòà, Ëó÷àíî ãî ñãðàá÷âà è çàìàõâà ñ êèíæàëà. Åäèí îñòúð ñðåç è áúëáóêàíåòî íà êðúâòà, áëèêíàëà îò ãúðëîòî, ñå ñìåñâà ñ êèïåíåòî íà ïîäçåìíàòà ìàãìà.
Íà âðàòàòà ñå ÷óêà.
- Òè ëè ñè, Äèçðàåëè?
- Äà, îòâðúùà ìè íåïîçíàòèÿò, â êîãîòî ìîèòå ÷èòàòåëè âå÷å ñà ðàçïîçíàëè Âåëèêèÿ Ìàãèñòúð íà àíãëèéñêàòà ãðóïà. Äîñòèãíàë âúðõîâåòå íà âëàñòòà, íî âñå òúé íåíàñèòåí.
- My Lord, áåçñìèñëåíî å äà îòðè÷àì, çàùîòî å íåâúçìîæíî äà ãî ñêðèÿ, ÷å ãîëÿìà ÷àñò îò Åâðîïà å ïîêðèòà îò ìðåæàòà íà this secret societies, êàêòî ïîâúðõíîñòòà íà çåìÿòà ñå ïîêðèâà ñåãà ñ æåëåçîïúòíè ëèíèè...
- Âå÷å ãî êàçà â Êàìàðàòà íà Îáùèíèòå íà 14 þëè 1856-à, íèùî íå ìè óáÿãâà. Äà ìèíåì íàïðàâî íà âúïðîñà.
Åâðåèíúò áåéêúíèñò èçðóãàâà ïðåç çúáè è ïðîäúëæàâà:
- Òâúðäå ìíîãî ñà. Íåâèäèìèòå áÿõà òðèäåñåò è øåñò, à ñåãà ñà òðèñòà è øåñòäåñåò. Óìíîæåíè ïî äâå - ñåäåìñòîòèí è äâàäåñåò. Èçâàäè ñòî è äâàäåñåòòå ãîäèíè, ñëåä èçòè÷àíåòî íà êîèòî ñå îòâàðÿò âðàòèòå, è ùå ïîëó÷èø øåñòñòîòèí, êîëêîòî ñà êîííèöèòå îò êàâàëåðèéñêàòà àòàêà ïðè Áàëàêëàâà [380].
Íå ÷îâåê, à äÿâîë! Ìèñòè÷íàòà íàóêà íà ÷èñëàòà íÿìà òàéíè çà íåãî.
- È êàêâî îò òîâà?
- Íèå èìàìå çëàòîòî, òè - êàðòàòà. Äà ñå îáåäèíèì è ùå áúäåì íåïîáåäèìè.
Ñúñ çàïîâåäíè÷åñêè æåñò ìó ïîñî÷âàì íåñúùåñòâóâàùèÿ ñêðèí, êîéòî òîé, çàñëåïåí îò àë÷íîñòòà, å óáåäåí, ÷å ñúçèðà â òúìíèíàòà. Òðúãâà è õëúòâà.
Äî ñëóõà ìè äîëèòà óæàñíèÿò áëÿñúê íà Ëó÷àíîâèÿ íîæ, âúïðåêè òúìíèíàòà âèæäàì õúðêàíåòî ìó, êîåòî ëóìâà â áåçìúëâíàòà çåíèöà íà àíãëè÷àíèíà. Âñåêèìó ñâîåòî.

Î÷àêâàì òðåòèÿ, ÷îâåêà íà ôðåíñêèòå Ðîçåíêðîéöåðè, Ìîíôîêîí äüî Âèëàð, ãîòîâ äà èçäàäå, âå÷å ñúì ïðåäóïðåäåí çà òîâà, òàéíèòå íà ñâîÿòà ñåêòà.
- Àç ñúì ãðàô Äüî Ãàáàëèñ, ïðåäñòàâÿ ìè ñå òîé, íåèñêðåí è ñàìîäîâîëåí. Äîñòàòú÷íè ñà ìè íÿêîëêî ïðîøåïíàòè äóìè, çà äà ãî óáåäÿ äà òðúãíå êúì ñâîÿòà ó÷àñò. Ïàäà â òðàïà è Ëó÷àíî, æàäåí çà êðúâ, èçïúëíÿâà ñâîÿ äúëã.
Òè ìè ñå óñìèõâàø â ïîëóìðàêà è ìè êàçâàø, ÷å ñè ìîÿ, è òâîÿ ùå áúäå ìîÿòà òàéíà. Ñàìîçàëúãâàé ñå, ñàìîçàëúãâàé ñå, çëîâåùî ïîäîáèå íà Øåõèíà! Äà, àç ñúì òâîÿò Ñèìîí, ÷àêàé, îùå íå çíàåø íàé-õóáàâîòî. À êîãàòî ãî óçíàåø, ùå ñè ïðåñòàíàëà äà ãî çíàåø.

Êàêâî îùå? Åäèí ñëåä äðóã âëèçàò âñè÷êè.
Îòåö Áðåøàíè ìå áåøå èíôîðìèðàë, ÷å êàòî ïðåäñòàâèòåëêà íà íåìñêèòå Îçàðåíè òðÿáâà äà ñå ÿâè Áàáåò îò Èíòåðëàêåí, ïðàâíó÷êà íà Âàéñõàóïò, Âåëèêàòà Äåâà íà Øâåéöàðñêèÿ êîìóíèçúì, èçðàñíàëà ñðåä ïèÿíñòâà, îáèðè è êðúâîïðîëèòèÿ, èçêóñíà â ðàçãàäàâàíåòî íà íàé-íåïðîíèöàåìèòå òàéíè, â îòâàðÿíåòî íà ïèñìà áåç ðàç÷óïâàíå íà ïå÷àòèòå, â îòðàâÿíèÿòà, ïîæåëàíè îò íåéíàòà ñåêòà.
Åòî ÿ, âëèçà, òîçè ìëàä æåíñêè äåìîí íà ïðåñòúïëåíèåòî, óâèòà â êîæà îò áÿëà ìå÷êà, ñ äúëãè ðóñè êîñè, êîèòî ñòðóÿò èçïîä äðúçêî êðèâíàòèÿ êàëïàê. Ïîãëåäúò é å ãîðäåëèâ, óñìèâêàòà - ñàðêàñòè÷íà. Ñ ïîçíàòàòà õèòðîñò ÿ òëàñêàì êúì ãèáåëòà.
Î, èðîíèÿ íà åçèêà, òîâà áëàãî, ñ êîåòî ïðèðîäàòà íè å äàðèëà, çà äà ñêðèâàìå òàéíèòå íà äóøàòà ñè! [381] Îçàðåíàòà ãåðìàíêà ïàäà æåðòâà íà Ìðàêà. ×óâàì ÿ êàê áúëâà óæàñÿâàùè ðóãàòíè, áåçñðàìíèöàòà, äîêàòî Ëó÷àíî çàâúðòà òðèæäè íîæà â ñúðöåòî é. Ïîçíàòî, ïîçíàòî... [382]

Ðåä å íà Íèëóñ, êîéòî çà ìèã áå ïîâÿðâàë, ÷å ùå ïîëó÷è è ðóñêàòà öàðèöà, è êàðòàòà. Ìðúñåí ñëàñòåí ìîíàõ. Èñêàø Àíòèõðèñòà? Òîé å ïðåä òåá, à òè íå ñå äîñåùàø. È ñëÿï, ãî îòïðàùàì ÷ðåç õèëÿäè ìèñòè÷íè èçìàìè êúì óæàñíèÿ òðàï, êîéòî ãî ÷àêà. Ëó÷àíî ìó ðàçñè÷à ãúðäèòå, íàíàñÿéêè ìó ðàíà âúâ ôîðìà íà êðúñò, è òîé ïîòúâà âúâ âå÷íèÿ ñúí.

Òðÿáâà äà ïðåîäîëåÿ èçêîííîòî íåäîâåðèå íà ïîñëåäíèÿ îò òÿõ, Ñèîíñêèÿ ìúäðåö, êîéòî òâúðäè, ÷å å Àõàñâåð, Ñêèòíèêúò åâðåèí, áåçñìúðòåí êàòî ìåí. Íå ìè âÿðâà, ìàêàð ÷å ìè ñå óñìèõâà ìàçíî â áðàäàòà ñè, îùå íàïîåíà ñ êðúâòà íà êðåõêèòå õðèñòèÿíñêè äå÷èöà, êîèòî å ñâèêíàë äà óìúðòâÿâà â Ïðàæêîòî ãðîáèùå. Òîé ìå çíàå êàòî Ðà÷êîâñêè, òðÿáâà äà ãî íàäõèòðÿ. Äàâàì ìó äà ðàçáåðå, ÷å ñêðèíúò ñúäúðæà íå ñàìî êàðòàòà, íî è íåîáðàáîòåíè äèàìàíòè. Çíàÿ ïðèòåãàòåëíàòà ñèëà, êîÿòî íåîáðàáîòåíèòå äèàìàíòè ïðèòåæàâàò çà òîâà ïëåìå íà áîãîóáèéöè. Òîé ñå çàïúòâà êúì ñâîÿòà ó÷àñò, ïîìàìåí îò àë÷íîñòòà, è êúì ñâîÿ æåñòîê è îòìúñòèòåëåí áîã îòïðàâÿ ïðîêëÿòèåòî ñè, óìèðàéêè, ïðîáîäåí êàòî Õèðàì [383], è äà ãî êúëíå äîðè ìó å òðóäíî, çàùîòî íå óñïÿâà äà èçðå÷å èìåòî ìó.

Î, êàêâà çàáëóäà äà ìèñëÿ, ÷å çàâúðøèë Âåëèêîòî Äåëî.
Êàòî áëúñíàòà îò âèõúð, âðàòàòà íà áîðäåÿ ñå îòâàðÿ îòíîâî. Ïîÿâÿâà ñå åäíà ôèãóðà ñ ìúðòâåøêè áëåäî ëèöå, ñ ðúöå, ñêðúñòåíè âúðõó ãúðäèòå, ñÿêàø çà ìîëèòâà, è áëóæäàåù ïîãëåä, êîÿòî íå ñìîãâà äà ñêðèå ïðèðîäàòà ñè, çàùîòî íîñè ÷åðíîòî ðàñî íà ÷åðíèÿ Èèñóñîâ Îðäåí. Åäíî ÷àäî íà Ëîéîëà!
- Êðåòèíî! - èçêðåùÿâàì èçìàìåí.
Òîé âäèãà ðúêà â ëèöåìåðåí æåñò çà áëàãîñëîâ.
- Íå ñúì òîçè, êîéòî ñúì, êàçâà ñ óñìèâêà, â êîÿòî âå÷å íå å îñòàíàëî íèùî ÷îâåøêî.
È ïðàâ å, òàêúâ å áèë âèíàãè ìåòîäúò íà òåõíèÿ Îðäåí: òó èçîáùî îòðè÷àò íåãîâîòî ñúùåñòâóâàíèå, òó ïúê òðúáÿò ìîãúùåñòâîòî ìó, çà äà ïëàøàò íåâåæèòå.
- Íèå ñìå âèíàãè íå òîâà, êîåòî ìèñëèòå, ñèíîâå íà Áåëèàë [384] - êàçâà ñåãà òîçè èçêóñèòåë íà ìîíàðñè. Íî òè, î, Ñåí-Æåðìåí...
- Îòäå çíàåø êîé ñúì â äåéñòâèòåëíîñò? - ïèòàì ãî ñìóòåí.
Òîé ñå óñìèõâà ñúñ çàïëàõà â ïîãëåäà.
- Ïîçíàâàìå ñå îò äðóãè âðåìåíà, òîãàâà òè ñå îïèòà äà ìå îòñòðàíèø îò ñìúðòíîòî ëîæå íà Ïîñòåë, êîãàòî êàòî àáàò Ä'Åðáëå òå çàâåäîõ, çà äà çàâúðøèø åäíî îò ñâîèòå âúïëúùåíèÿ â ñúðöåòî íà Áàñòèëèÿòà (î, îùå ÷óâñòâóâàì âúðõó ëèöåòî ñè æåëÿçíàòà ìàñêà, êîÿòî éåçóèòñêèÿò âè îðäåí, ïîäïîìîãíàò îò Êîëáåð, ìå îñúäè äà íîñÿ). Ïîçíàâàìå ñå îò âðåìåòî, êîãàòî ïîäñëóøâàõ òâîèòå òàéíè áåñåäè ñ Õîëáàõ è Êîíäîðñå...
- Ðîäåí! - âúçêëèêíàõ, ñÿêàø ïîðàçåí îò ãðúì.
- Äà, Ðîäåí, òàéíèÿò ïðåäâîäèòåë íà Éåçóèòèòå. Ðîäåí, êîãîòî íÿìà äà ïîäìàìèø äà ïàäíå â òâîÿ òðàï, êàêòî ïîäìàìè äðóãèòå ãëóïöè. Çíàé, î, Ñåí-Æåðìåí, ÷å íÿìà íà ñâåòà ïðåñòúïëåíèå, âðåäîíîñíî èçêóñòâî, êîâàðíà ïðèìêà, êîÿòî íèå äà íå ñìå èçìèñëèëè ïðåäè âàñ, çà äà âúçñëàâèì íàøèÿ áîã, îïðàâäàâàù ñðåäñòâàòà! Êîëêî êîðîíîâàíè ãëàâè áëàãîäàðåíèå íà íàñ ñà ïàäíàëè â íîùòà, êîÿòî íÿìà óòðî, ïîñðåäñòâîì äàëå÷ ïî-õèòðè êëîïêè, ñ öåë äà ñòàíåì íèå Âëàñòåëèíè íà ñâåòà. À ñåãà òè èñêàø äà íè ïîïðå÷èø íà êðà÷êà îò öåëòà äà ñãðàá÷èì â õèùíèòå ñè ðúöå òàéíàòà, êîÿòî îò ïåò âåêà äâèæè ìèðîâàòà èñòîðèÿ!
Ãîâîðåéêè òàêà, Ðîäåí ñòàâà ñòðàøåí. Âñè÷êè èíñòèíêòè íà êðúâîæàäíàòà, êîùóíñòâåíà, äîëíà àìáèöèÿ, êîèòî ñà ñå ïðîÿâÿâàëè ó ïàïèòå îò Ðåíåñàíñà, ïðîçèðàò ñåãà, èçïèñàíè âúðõó ÷åëîòî íà òîçè ñèí Ëîéîëîâ. Î, íå ñå ìàìÿ: íåóòîëèìà æàä çà âëàñòâóâàíå áóøóâà â íå÷èñòàòà ìó êðúâ, ïàðåùà ïîò ãî îáëèâà, ñìðàäíà ïàðà ñå èçëúõâà îò íåãî.
Êàê äà ñðàçÿ òîçè ïîñëåäåí âðàã? Èäâà ìè íà ïîìîù íåî÷àêâàíàòà èíòóèöèÿ, äîñòîÿíèå ñàìî íà îíçè, çà êîãîòî ÷îâåøêàòà äóøà îò âåêîâå íÿìà íåïðîíèöàåìè òàéíèöè.
- Ïîãëåäíè ìå, êàçâàì, è àç ñúì Òèãúð.
Ñúñ ñèëà òå áëúñâàì ïî ñðåäàòà íà ïîìåùåíèåòî, ðàçäèðàì ôëàíåëêàòà òè, ñêúñâàì êîëàíà íà èçÿùíàòà áðîíÿ, êîÿòî êðèå ïðåëåñòèòå íà òâîÿ êåõëèáàðåí êîðåì. Ñåãà, ïîä áëåäàòà ñâåòëèíà íà ëóíàòà, êîÿòî ïðîíèêâà â ñòàÿòà ïðåç îòêðåõíàòàòà âðàòà, òè ñòîèø èçïðàâåíà, ïî-êðàñèâà îò çìèÿ, êîéòî ñúáëàçíè Àäàìà, ãîðäà è ñëàñòíà, äåâà è áëóäíèöà, îáëå÷åíà ñàìî â ïëúòñêàòà ñè âëàñò, çàùîòî ãîëîòàòà íà æåíàòà å íåéíîòî îðúæèå.
Åãèïåòñêèÿò øëåì ñå ñïóñêà íàä òâîèòå ãúñòè ñèíêàâî÷åðíè êîñè, ãðúäòà òè òðåïòè ïîä òúíêàòà òúêàí. Ïî èçïúêíàëîòî òè óïîðèòî ÷åëî ñå âèå çëàòíàòà çìèÿ ñúñ ñìàðàãäîâè î÷è, ñòðåëêàéêè çàïëàøèòåëíî ñâîåòî ðàçòðîåíî ðóáèíåíî åçè÷å. Î, òâîÿòà ÷åðíà òóíèêà ñúñ ñðåáúðíè îòáëÿñúöè, ïðèñòåãíàòà ñ ëåíòà, ïî êîÿòî áëåñòÿò çëîêîáíè ïåðóíèêè, èçâåçàíè ñ ÷åðíè ïåðëè. Èçïúêíàëèòå òè Âåíåðèíè õúëìîâå, êîèòî ñè îáðúñíàëà äî ãîëî, çà äà äîáèåø â î÷èòå íà ëþáîâíèöèòå ñè ãîëîòàòà íà ñòàòóÿ! Î, âðúõ÷åòàòà íà ãúðäèòå òè, ëåêî äîêîñíàòè îò ÷åòêàòà, êîÿòî òâîÿòà ðîáèíÿ èíäèéêà å íàòîïèëà â ñúùèÿ êàðìèí, îêúðâàâèë óñòíèòå, ïðèêàíâàùè êàòî ðàíà!
Ðîäåí ñå çàäúõâà. Äúëãîòî âúçäúðæàíèå, æèâîòúò, îòäàäåí íà áëÿíà çà âëàñò, ñàìî ñà ãî ïîäãîòâèëè çà èçáóõâàíåòî íà íåóäúðæèìîòî æåëàíèå. Ïðåä òàçè ïðåêðàñíà è áåçñðàìíà öàðèöà ñ î÷è, ÷åðíè êàòî íà äåìîí, ñúñ çàêðúãëåíè ðàìåíå, óõàííè êîñè è áÿëà è íåæíà êîæà Ðîäåí å îáëàäàí îò íàäåæäàòà çà íåïîçíàòè ëàñêè, çà íåîïèñóåìè ñëàñòíè óäîâîëñòâèÿ, ñàìàòà ìó ïëúò ïîòðúïâà, êàêòî òðúïíå Ãîðñêèÿò áîã ïðè âèäà íà åäíà ãîëà íèìôà, êîÿòî ñå îãëåæäà âúâ âîäèòå, ïîãóáèëè âå÷å Íàðöèñ. Çàñòàíàë ìåæäó ìåí è ñâåòëèíàòà, òîé îòêðèâà ïðåä î÷èòå ìè íåóäúðæèìèÿ ñè òðåïåò, êàòî ÷å å ïðåâúðíàò â êàìúê îò Ãîðãîíàòà, èçâàÿí â ïîðèâà íà ñâîÿòà ïîòèñíàòà è âå÷å çàëÿçâàùà ìúæåñòâåíîñò. Áåçóìíèòå ïëàìúöè íà ñëàäîñòðàñòèåòî ãúð÷àò ïëúòòà ìó, òîé öÿë å ñÿêàø òåòèâà íà ëúê, íàñî÷åí êúì öåëòà, èçïúíàòà äî ïðåäåëà, îòâúä êîéòî ñå ñêúñâà.
Èçâåäíúæ ñå ïðîñâà íà çåìÿòà è ïðîïúëçÿâà êúì âèäåíèåòî, ïðîòåãíàë êîñòåëèâà ðúêà â ìîëáà çà êàïêà åëèêñèð.
- Î, õðèïòè òîé, êîëêî ñè êðàñèâà, î, òåçè òâîè çúáêè íà âúë÷èöà [385], êîèòî ïðîáëÿñâàò, êîãàòî îòêðåõâàø ÷åðâåíèòå ñè íàáúáíàëè óñòíè... Î, ãîëåìèòå òè ñìàðàãäîâè î÷è, êîèòî òó èñêðÿò, òó ãàñíàò. Î, äåìîí íà ïîõîòòà.
È èìà çà êàêâî äà ñå ãúð÷è íåùàñòíèêúò, äîêàòî òè äâèæèø ãëàäêèòå ñè õúëáîöè, ïðèñòåãíàòè â ñèíêàâèÿ ïëàò, è òëàñêàø ñúñ ñëàáèíèòå ñè ôëèïåðà äî ïúëíà ëóäîñò.
- Î, âèäåíèå, ïðîäúëæàâà Ðîäåí, áúäè ìîÿ çà ìèã ñàìî, çàïúëíè ñ åäíà ñåêóíäà óäîâîëñòâèå æèâîòà ìè, ïîõàáåí â ñëóæáà íà åäíî ðåâíèâî áîæåñòâî, óòåøè ñ ìúëíèÿ îò ñëàñò îãíåíàòà âå÷íîñò, êúì êîÿòî òâîÿò îáðàç ìå òëàñêà è âëå÷å. Óìîëÿâàì òå, äîêîñíè ëèöåòî ìè ñ óñòíèòå ñè, òè, Àíòèíåÿ [386], òè, Ìàðèÿ Ìàãäàëèíà, òè, êîÿòî ñúì ïîæåëàâàë â ëèöåòî íà ñâåòèöèòå, îáëàäàíè îò áîæåñòâåíèÿ åêñòàç, êîÿòî ñúì æàæäàë â ÷àñîâåòå íà ëúæëèâîòî ïðåêëîíåíèå ïðåä îáðàçèòå íà Äåâàòà, î, ãîñïîäàðêî, òè äèâíà ñè, ïîäîáíî ñëúíöå, è áÿëà, ñÿêàø ìåñå÷èíà. Åòî, àç îòõâúðëÿì è Áîã, è ñâåòöèòå, è ñàìèÿ ðèìñêè ïàïà, íåùî ïîâå÷å, äîðè Ëîéîëà, è ïðåñòúïíàòà êëåòâà, êîÿòî ìå ñâúðçâà ñ ìîÿ Îðäåí. Ïðîñÿ åäíà-åäèíñòâåíà öåëóâêà è ïîñëå íåê' óìðà!
Ïðèáëèæàâà ñå îùå ìàëêî êúì íåÿ, âëà÷åéêè ñå íà êîëåíå, çàïðåòíàë ðàñîòî ñè äî êðúñòà è ïðîòåãíàë ðúêà êúì íåäîñòèæèìîòî ùàñòèå. Ïîñëå èçâåäíúæ ñå ïðîñâà íàçàä ïî ãðúá ñ î÷è, ñÿêàø èçñêî÷èëè îò îðáèòèòå. Æåñòîêè êîíâóëñèè ãúð÷àò ëèöåòî ìó â íå÷îâåøêè ãðèìàñè, ïîäîáíè íà òåçè, êîèòî åëåìåíòúò íà Âîëò ïðåäèçâèêâà âúðõó ëèöàòà íà òðóïîâåòå. Ñèíêàâà ïÿíà îáàãðÿ â ÷åðâåíî óñòíèòå ìó, îò êîèòî ñå ïðîöåæäà ñúñêàù è äðåçãàâ ãëàñ, íàïîìíÿù õðèïà íà áîëíèÿ îò áÿñ, çàùîòî óæàñíàòà áîëåñò ñàòèðèàçèñ, òîâà íàêàçàíèå çà ñëàäîñòðàñòèåòî, îïèñàíà îò Øàðêî, êîãàòî äîñòèãà äî ñâîÿòà ïàðîêñèçìàëíà ôàçà, ïðåäèçâèêâà ñèìïòîìèòå íà êó÷åøêàòà ëóäîñò.
Òîâà å êðàÿò. Ðîäåí èçáóõâà â áåçóìåí ñìÿõ. Ïîñëå ïàäà áåçäèõàíåí íà ïîäà, æèâ îáðàç íà ìúðòâåøêîòî âêî÷åíÿñâàíå.
Â åäèí è ñúùè ìèã òîé ïîäëóäÿ è èçäúõíà ïðîêúëíàò.
Èçáóòâàì ñàìî òÿëîòî êúì òðàïà, êàòî âíèìàâàì äà íå áè ìàçíîòî ðàñî íà ïîñëåäíèÿ ìè âðàã äà èçöàïà ëà÷åíèòå ìè áîòóøè.
Êðúâîæàäíèÿò êèíæàë íà Ëó÷àíî å íåíóæåí, íî ïëàòåíèÿò óáèåö íå ñìîãâà äà íàïðàâëÿâà äâèæåíèÿòà ñè, îáçåò îò æèâîòèíñêàòà ñè ñòðàñò äà ãè ïîâòàðÿ ìåõàíè÷íî. Ñìåå ñå è ïðîáîæäà åäèí òðóï, âå÷å ëèøåí îò æèâîò.

Ñåãà òå îòâåæäàì äî ðúáà íà òðàïà è ìèëâàì øèÿòà òè, äîêàòî òè ñå íàäâåñâàø, çà äà ñå ëþáóâàø íà ñöåíàòà. Êàçâàì òè:
- Äîâîëíà ëè ñè îò ñâîÿ Ðîêàìáîë, î, íåäîñòèæèìà ëþáîâ ìîÿ?
È äîêàòî òè ìè êèìàø óòâúðäèòåëíî è ñå õèëèø ïîõîòëèâî, ïóñêàéêè ñëþíêà â äóïêàòà, åäâà çàáåëåæèìî çàòÿãàì õâàòêàòà ñè. Êàêâî ïðàâèø, ëþáîâ ìîÿ? Íèùî, Ñîôèÿ, óáèâàì òå. Ñåãà ñúì Äæóçåïå Áàëñàìî è âå÷å íÿìàì íóæäà îò òåá.
Ëþáîâíèöàòà íà àðõîíòèòå èçäúõâà è ïàäà âúâ âîäàòà, Ëó÷àíî ïðèïîäïèñâà ñ åäèí óäàð íà êèíæàëà ïðèñúäàòà íà ìîÿòà áåçæàëîñòíà äåñíèöà è àç ìó êàçâàì:
- Ñåãà ìîæåø äà èçïúëçèø, âÿðíà ìîÿ ïðîêúëíàòà äóøà. È êîãàòî òîé, èçêà÷âàéêè ñå, ìè ïðåäëàãà íåçàùèòåí ãúðáà ñè, çàáó÷âàì ìåæäó ïëåøêèòå ìó òúíêà êàìà ñ òðèúãúëíî ëåçâèå, êîåòî ïî÷òè íå îñòàâÿ áåëåã. Òîé ðóõâà îáðàòíî â òðàïà, àç çàòâàðÿì êàïàêà, âñè÷êî å íàðåä, íàïóñêàì áîðäåÿ, äîêàòî îñåì òðóïà ïúòóâàò êúì Øàòëå ïî òóíåëè, íà ìåí åäíè÷úê èçâåñòíè.
Çàâðúùàì ñå êúì ìîÿòà óëè÷êà â êâàðòàëà Ñåíò-Îíîðå. Ïîãëåæäàì ñå â îãëåäàëîòî. Åòî ìå, êàçâàì ñè - âëàäåòåë íà ñâåòà. Îò êóõèÿ âðúõ íà ìîÿòà êóëà âëàñòâóâàì íàä öÿëàòà çåìÿ. [387] Â îòäåëíè ìèãîâå ñîáñòâåíîòî ìè ìîãúùåñòâî ìå çàìàéâà. Èçëú÷âàì åíåðãèÿ, ïèÿí ñúì îò âëàñò.

Óâè, îòìúùåíèåòî íà æèâîòà íå ùå ñå çàáàâè. Íÿêîëêî ìåñåöà ïî-êúñíî â íàé-äúëáîêàòà êðèïòà íà çàìúêà Òîìàð, ñòàíàë âå÷å ãîñïîäàð íà òàéíñòâåíèòå ïîäçåìíè òîêîâå è âëàñòåëèí íà øåñòòå ñâåòè ìåñòà çà òðèäåñåò è øåñòèìàòà íåâèäèìè, ïîñëåäåí îò ïîñëåäíèòå Òàìïëèåðè è Âúðõîâåí Íåïîçíàò ñðåä âñè÷êè Âúðõîâíè Íåïîçíàòè, ùÿõ äà ñå âåí÷àÿ çà ×å÷èëèÿ, ëåäåíîîêàòà õåðìàôðîäèòêà, îò êîÿòî âå÷å íèùî íå ìå äåëè. Íàìåðèõ ÿ îòíîâî, âåêîâå ñëåä êàòî ìè áå îòíåòà îò ÷îâåêà ñúñ ñàêñîôîíà. Ñåãà òÿ ïðèñòúïâà, ïàçåéêè ðàâíîâåñèå, ïî îáëåãàëêàòà íà ïåéêàòà, ñèíÿ è ðóñà, è àç îùå íå çíàÿ êàêâî êðèå ïîä ïðîçðà÷íèÿ òþë, â êîéòî å îáëå÷åíà.
Ïàðàêëèñúò å èçäúëáàí â ñêàëàòà. Íàä îëòàðà âèñè çàñòðàøèòåëíî ïëàòíî, ïðåäñòàâÿùî ìúêèòå íà ãðåøíèöèòå âäúí Àäà. Íåêîëöèíà ìîíàñè ñ êà÷óëêè ìå ïðèäðóæàâàò è àç âñå îùå íå ñå ñìóùàâàì, êàêòî ñúì îìàÿí îò èáåðèéñêàòà ôàíòàçèÿ...
Íî, î, óæàñ! - ïëàòíîòî ñå âäèãà è çàä íåãî, äèâíà òâîðáà íà íÿêàêúâ ïîäçåìåí Àð÷èìáîëäî [388], ñå ïîÿâÿâà äðóã ïàðàêëèñ, äîñóù ïîäîáåí íà òîçè, â êîéòî ñå íàìèðàì, è â íåãî, ïðåä åäèí âòîðè îëòàð å êîëåíè÷èëà ×å÷èëèÿ, à äî íåÿ, ëåäåíà ïîò îðîñÿâà ÷åëîòî ìè, êîñàòà ìè íàñòðúõâà, êîãî âèæäàì äà ïîêàçâà ñ íàñìåøëèâ èçðàç áåëåãà ñè? Íåãî, Äðóãèÿ, èñòèíñêèÿ Äæóçåïå Áàëñàìî, êîãîòî íÿêîé å îñâîáîäèë îò çàòâîðà Ñàí Ëåî!
À àç? Â òîçè ìîìåíò íàé-ñòàðèÿò îò ìîíàñèòå îòìÿòà êà÷óëêàòà ñè è ðàçïîçíàâàì óæàñíàòà óñìèâêà íà Ëó÷àíî, êîé çíàå êàê îöåëÿë îò óäàðà íà òðèúãúëíîòî ìè ëåçâèå, îò êúðâàâàòà òèíÿ íà êàíàëèòå, êîÿòî áè òðÿáâàëî äà ãî çàâëå÷å, âå÷å òðóï, â áåçìúëâíèòå ãëúáèíè íà îêåàíèòå. Ïðåìèíàë å íà ñòðàíàòà íà âðàãîâåòå ìè, òëàñêàí îò ñïðàâåäëèâà æàæäà çà ìúñò.
Ìîíàñèòå õâúðëÿò ðàñàòà ñè è ñå ïîÿâÿâàò îáëå÷åíè â áðîíè ñ êðúñòîâå, ïëàìòÿùè âúðõó áåëîñíåæíèòå èì ïëàùîâå. Òàìïëèåðèòå îò Ïðîâåíñ! Ñãðàá÷âàò ìå, ïðèíóæäàâàò ìå äà ñå îáúðíà íàçàä, à çàä ìåí âå÷å ñå å ïîÿâèë ïàëà÷úò ñ äâàìàòà ñè ãúðáàâè ïîìîùíèöè. Ïðèòèñâàò ìå âúðõó íÿêàêúâ óðåä çà èçòåçàíèå è æèãîñàí ñ îãíåíî êëåéìî, ìå ïðåäàâàò âúâ âå÷íà âëàñò íà òúìíè÷àðÿ, áåçñðàìíàòà óñìèâêà íà Áàôîìåò ñå îòïå÷àòâà çàâèíàãè âúðõó ðàìîòî ìè. Ñåãà ðàçáèðàì: òîâà ñå ïðàâè, çà äà çàìåñòÿ Áàëñàìî â êðåïîñòòà Ñàí Ëåî èëè ïî-òî÷íî äà çàåìà ìÿñòîòî, êîåòî ìè å îòðåäåíî îòêðàé âðåìå.
Íî ùå ìå ðàçïîçíàÿò, êàçâàì ñè. È òúé êàòî âñè÷êè âå÷å âÿðâàò, ÷å àç ñúì òîé, çàòâîðåí íà íåãîâî ìÿñòî, íÿêîé âñå ïàê ùå ìè ñå ïðèòå÷å íà ïîìîù - ïîíå ìîèòå ñúó÷àñòíèöè. Íå ìîæå òîêó-òàêà äà ñå ïîäìåíÿò çàòâîðíèöè, áåç íèêîé äà çàáåëåæè. Íå ñìå âå÷å âúâ âðåìåíàòà íà Æåëÿçíàòà ìàñêà... Êàêâà æåñòîêà ñàìîèçìàìà! Â ãëàâàòà ìè êàòî ìúëíèÿ ïðîáëÿñâà, äîêàòî ïàëà÷úò ïðèòèñâà ãëàâàòà ìè êúì åäèí áàêúðåí ëåãåí, îò êîéòî ñå êúëáÿò çåëåíèêàâè èçïàðåíèÿ, óæàñíàòà èñòèíà: ñÿðíàòà êèñåëèíà!
Ïîêðèâàò î÷èòå ìè ñ ïðåâðúçêà è ïîòàïÿò ëèöåòî ìè â ðàçÿæäàùàòà òå÷íîñò; îñòðà, íåïîíîñèìà áîëêà, êîæàòà íà ñòðàíèòå ìè, íà íîñà, íà óñòàòà ìè, íà áðàäè÷êàòà ìè ñå ñáðú÷êâà, ëþùè, äîñòàòú÷åí å ìèã è êîãàòî ìå èçäúðïâàò çà êîñèòå, ëèöåòî ìè å íåóçíàâàåìî, ïðîêàçà, åäðà øàðêà, ðàçìàçàíè ÷åðòè, õèìí íà ïîãíóñàòà, ùå ñå âúðíà â çàòâîðà, êàêòî ñå âðúùàò ìíîãî áåãúëöè, êîèòî ñà èìàëè ñìåëîñòòà äà ñå îáåçîáðàçÿò, çà äà íå áúäàò çàëîâåíè.
- À! - èçâèêâàì ïîáåäåí. È ïî äóìèòå íà ðàçêàçâà÷à åäíî ñëîâî èçñêà÷à îò ðàçÿäåíèòå ìè óñòà, åäíà âúçäèøêà, åäèí âèê íà íàäåæäà: Èçêóïëåíèåòî!
Íî èçêóïëåíèå çà êàêâî, ñòàðè Ðîêàìáîë? Òè ñè çíàåøå, ÷å íå òðÿáâà äà ñå îïèòâàø äà ñòàâàø ãëàâåí ãåðîé! Íàêàçàí ñè, ïðè òîâà ñúñ ñîáñòâåíîòî ñè îðúæèå. Ïîäèãðàë ñè ñå ñ ïèñà÷èòå íà èçìèñëèöè, à ñåãà, êàêòî âèæäàø, ñàìèÿò òè ïèøåø ñ àëèáèòî íà êîìïþòúðà. Ñàìîçàëúãâàø ñå, ÷å ñè çðèòåë, çàùîòî ÷åòåø òåêñòà âúðõó åêðàíà, ñÿêàø äóìèòå ñà íàïèñàíè îò äðóã, íî ñè ïîïàäíàë â êëîïêàòà, åòî ÷å èñêàø äà îñòàâèø ñëåäè â ïÿñúêà. Äðúçíà äà èçìåíèø òåêñòà íà Ðîìàíà íà ñâåòà, à Ðîìàíúò íà ñâåòà òå îïëèòà â ñâîèòå ìðåæè è îìîòàâà â ñâîèòå ïðèìêè, êîèòî íå òè ñè íà÷åðòàë.
Ïî-äîáðå äà áåøå îñòàíàë íà ñâîèòå îñòðîâè, Äæèì Öàðþ íà Êîíîïà, è òÿ äà òå ñìÿòà çà óìðÿë.


98

Íàöèîíàëñîöèàëèñòè÷åñêàòà ïàðòèÿ íå òîëåðèðàøå òàéíèòå îáùåñòâà, çàùîòî ñàìà áåøå òàéíî îáùåñòâî ñúñ ñâîÿ âåëèê ìàãèñòúð, ñ ðàñèñòêàòà ñè ôèëîñîôèÿ, ñúñ ñâîèòå ðèòóàëè çà ïîñâåùàâàíå.
(Ðüîíå Àëî, "Îêóëòíèòå èçòî÷íèöè íà íàöèçìà", Ïàðèæ, "Ãðàñå", 1969 ã., ñ. 214)


Ìèñëÿ, ÷å ïî òîâà âðåìå Àëèå óáÿãíà íà êîíòðîëà íè. Òîçè èçðàç óïîòðåáè Áåëáî, è òî ñ ïîä÷åðòàíî áåçðàçëè÷åí òîí. È òîçè ïúò ãî îòäàäîõ íà ðåâíîñòòà ìó. Ìúë÷àëèâî ñòðàäàù îò íàòðàï÷èâàòà ìèñúë çà âëàñòòà íà Àëèå íàä Ëîðåíöà, òîé íà âèñîê ãëàñ ñå ïîäèãðàâàøå ñ ðàñòÿùîòî âëèÿíèå íà Àëèå âúðõó Ãàðàìîíä. Ìîæå áè è íèå èìàõìå âèíà çà òîâà. Àëèå áå çàïî÷íàë äà âúçäåéñòâóâà íà Ãàðàìîíä ïî÷òè ãîäèíà ïî-ðàíî, îùå îò âðåìåòî íà àëõèìè÷åñêèÿ ïðàçíèê â Ïèåìîíò. Ãàðàìîíä ìó áå ïîâåðèë êàðòîòåêàòà íà ñåôåòàòà, çà äà ïîäáåðå íîâè æåðòâè, êîèòî äà îáîãàòÿò êàòàëîãà íà "Ðàçáóëåíàòà Èçèäà", ñúâåòâàøå ñå ñ íåãî âå÷å çà âñÿêî ðåøåíèå è áåç ñúìíåíèå âñåêè ìåñåö ìó ïîäïèñâàøå ÷åê. Ãóäðóí, êîÿòî ïåðèîäè÷íî èçâúðøâàøå åêñïåäèöèè êúì äúíîòî íà êîðèäîðà, îòâúä ñòúêëåíàòà âðàòà, îòâåæäàùà êúì ïðèãëóøåíîòî öàðñòâî íà "Ìàíóöèî", íè äîêëàäâàøå çàãðèæåíà, ÷å íà ïðàêòèêà Àëèå áèë îêóïèðàë êàíöåëàðèÿòà íà ãîñïîæà Ãðàöèÿ, äèêòóâàë é ïèñìà, âîäåë íîâè ïîñåòèòåëè â êàáèíåòà íà Ãàðàìîíä, ñ åäíà äóìà, è òóê îìðàçàòà èçòðúãâàøå îò óñòàòà é îùå ïîâå÷å ãëàñíè, ñå ðàçïîëàãàë êàòî ãîñïîäàð. Íàèñòèíà ìîæåõìå äà ñè çàäàäåì âúïðîñà çàùî Àëèå ïðåêàðâà öåëè ÷àñîâå íàä êàðòîòåêèòå íà "Ìàíóöèî". Áåøå èìàë äîñòàòú÷íî âðåìå äà íàó÷è âñè÷êè íàëè÷íè ñåôåòà, êîèòî ìîæåõà äà áúäàò ïðèìàìåíè çà íîâè àâòîðè íà "Ðàçáóëåíàòà Èçèäà". È âñå ïàê ïðîäúëæàâàøå äà ïèøå, äà âëèçà â êîíòàêòè, äà èçïðàùà ïîêàíè. À íèå â êðàÿ íà êðàèùàòà îêóðàæàâàõìå íåãîâàòà ñàìîñòîÿòåëíîñò.
Òàçè ñèòóàöèÿ íå áåøå íåïðèÿòíà çà Áåëáî. Êîëêîòî ïîâå÷å Àëèå ñå çàäúðæàøå íà óëèöà Ìàðêèç Ãóàëäè, òîëêîâà ïî-ìàëêî âðåìå ïðåêàðâàøå íà óëèöà Ñèí÷åðî Ðåíàòî è ñëåäîâàòåëíî ïî-ìàëêà áåøå âåðîÿòíîñòòà "Ñèìîí" äà ñìóòè ñ íåî÷àêâàíîòî ñè íàõëóâàíå ÷åñòèòå è íåïðåäâèäèìè ïîÿâè íà Ëîðåíöà Ïåëåãðèíè, ïðè êîèòî ëèöåòî íà Áåëáî ñå îçàðÿâàøå îò âå÷å íåñêðèâàíî âúëíåíèå. È àç íÿìàõ íèùî ïðîòèâ òàçè ñèòóàöèÿ, òúé êàòî âñå ïîâå÷å ðàçëþáâàõ "Ðàçáóëåíàòà Èçèäà" è âñå ïîâå÷å ñå óâëè÷àõ ïî ìîÿòà èñòîðèÿ íà ìàãèÿòà. Ñìÿòàõ, ÷å ñúì íàó÷èë îò äèàáîëèñòèòå âñè÷êî, êîåòî ìîæåøå äà ñå íàó÷è, è îñòàâÿõ Àëèå äà ïîääúðæà êîíòàêòè è äà ñêëþ÷âà äîãîâîðè ñ íîâèòå àâòîðè.
Äèîòàëåâè ñúùî íå âúçðàçÿâàøå, â ñìèñúë ÷å ñâåòúò çà íåãî ñÿêàø èìàøå âñå ïî-ìàëêî çíà÷åíèå. Ñåãà, êàòî ñè ìèñëÿ, ïðîäúëæàâàøå çàñòðàøèòåëíî äà ñëàáåå, ïîíÿêîãà ãî çàâàðâàõ â íåãîâàòà ñòàÿ íàâåäåí íàä íÿêîé ðúêîïèñ, íî ñ ïîãëåä, çàðåÿí â ïðàçíîòî ïðîñòðàíñòâî, è ïèñàëêà, êîÿòî ñå èçïëúçâàøå îò ðúêàòà ìó. Íå äðåìåøå, ïî-ñêîðî èçãëåæäàøå íàïúëíî èçòîùåí.
Íî ñúùåñòâóâàøå è äðóãà ïðè÷èíà, ïîðàäè êîÿòî ñå ñúãëàñÿâàõìå Àëèå äà ñå ïîÿâÿâà âñå ïî-ðÿäêî ïðè íàñ, äà íè âðúùà ðúêîïèñèòå, êîèòî áåøå îòõâúðëèë, è äà èç÷åçâà ïî êîðèäîðà. Âñúùíîñò íå èñêàõìå äà ñëóøà íàøèòå ðàçãîâîðè. Àêî ñå áÿõìå çàïèòàëè çàùî, ùÿõìå äà ñè îòãîâîðèì, ÷å ñå ñðàìóâàìå èëè ÷å íå èñêàìå äà ñìå íåòàêòè÷íè, òúé êàòî ñå ïîäèãðàâàõìå ñ ìåòàôèçè÷íè íåùà, â êîèòî òîé ïî íÿêàêúâ íà÷èí âÿðâàøå. Íî èñòèíàòà áåøå, ÷å èçïèòâàõìå íåäîâåðèå êúì íåãî è ïîñòåïåííî ñå ïîääàâàõìå íà ÷óâñòâîòî, ÷å òðÿáâà äà ñìå ñäúðæàíè êàòî õîðà, ïîñâåòåíè â íÿêàêâà òàéíà, è íåóñåòíî îòïðàùàõìå Àëèå ñðåä íåïîñâåòåíèòå, íèå, êîèòî ïîñòåïåííî è âñå ïî-íàñåðèîçíî îòêðèâàõìå òîâà, êîåòî ñàìè áÿõìå èçìèñëèëè. Îò äðóãà ñòðàíà, êàêòî êàçà Äèîòàëåâè â ìîìåíò íà ïîâèøåíî íàñòðîåíèå, êàòî ñè èìàõìå èñòèíñêè Ñåí-Æåðìåí, íå íè áåøå íóæåí ïðåäïîëàãàåìèÿò.
Àëèå íå èçãëåæäàøå çàñåãíàò îò íàøàòà ñäúðæàíîñò. Ïîçäðàâÿâàøå íè ìíîãî ëþáåçíî è èç÷åçâàøå. Ñ ëþáåçíîñò, êîÿòî ïðèëè÷àøå ïîâå÷å íà íàäìåííîñò.
Åäíà ñóòðèí â ïîíåäåëíèê áÿõ îòèøúë êúñíî â ðåäàêöèÿòà è Áåëáî, íåòúðïåëèâ, ìå ïîêàíè ïðè ñåáå ñè, êàòî èçâèêà è Äèîòàëåâè.
- Ñòðàõîòíè íîâèíè, ïðåäóïðåäè íè òîé. Íî òúêìî ùåøå äà çàãîâîðè, âëåçå Ëîðåíöà. Áåëáî áå ðàçäâîåí ìåæäó ðàäîñòòà îò òîâà ïîñåùåíèå è íåòúðïåíèåòî äà ñïîäåëè ñ íàñ ðàçêðèòèÿòà ñè. Ìèã ïî-êúñíî íà âðàòàòà ñå ïî÷óêà è Àëèå íàäíèêíà â ñòàÿòà.
- Íå áèõ èñêàë äà âè áåçïîêîÿ, ìîëÿ âè, íå ñå òðåâîæåòå. Íÿìàì ïðàâî äà ñìóùàâàì òàêúâ àðåîïàã. Ñúîáùàâàì ñàìî íà ïðåêðàñíàòà Ëîðåíöà, ÷å ñúì ïðè ãîñïîäèí Ãàðàìîíä, è ñå íàäÿâàì, ÷å ùå ìè áúäå ðàçðåøåíî ïîíå äà ÿ ïîêàíÿ ïî îáÿä íà åäíî øåðè â ìîÿ îôèñ.
Â íåãîâèÿ îôèñ. Òîçè ïúò Áåëáî èçïóñíà íåðâèòå ñè. Äîòîëêîâà, äîêîëêîòî òîé ìîæåøå äà ãè èçïóñíå. Èç÷àêà Àëèå äà èçëåçå è ïðîöåäè ïðåç çúáè:
- Ma gavte la nata!
Ëîðåíöà, êîÿòî â ìîìåíòà ïðàâåøå âåñåëè ñúçàêëÿòíè÷åñêè æåñòîâå, ãî çàïèòà êàêâî îçíà÷àâàò äóìèòå ìó.
- Òîðèíñêè äèàëåêò. Çíà÷è "èçìúêíè ñè òàïàòà" èëè, àêî ïðåäïî÷èòàø, "áúäåòå òúé äîáúð äà ñè èçìúêíåòå òàïàòà". Â ïðèñúñòâèåòî íà ëè÷íîñò íàäìåííà è íàïåðåíà ïðåäïîëàãà ñå, ÷å å èçïúëíåíà ñúñ ñâîÿòà ñîáñòâåíà íåñêðîìíîñò, à ñúùî òúé ñå ïðèåìà, ÷å âúïðîñíîòî ïðåêîìåðíî ñàìî÷óâñòâèå ïîääúðæà òÿëîòî èçäóòî ñàìî áëàãîäàðåíèå íà åäíà òàïà, ñèðå÷ çàïóøàëêà, êîÿòî, âòèêíàòà â àíóñà, âúçïðåïÿòñòâóâà ñìàëÿâàíåòî íà öÿëîòî òîâà áàëîíîâèäíî äîñòîëåïèå, òúé ÷å ïîäêàíâàíåòî, îòïðàâåíî êúì ñóáåêòà, äà èçòðúãíå ãîðåêàçàíàòà òàïà (çàïóøàëêà) ôàêòè÷åñêè îñúæäà ñóáåêòà äà îñúùåñòâè ñâîåòî íåîáðàòèìî îìåêâàíå èëè ñïèõâàíå, íåðÿäêî ïðèäðóæåíî îò îñòðî ñâèñòåíå è ñâåæäàíå íà âúíøíàòà îáâèâêàòà äî íåùî íåçíà÷èòåëíî, áëåä îáðàç, áåçêðúâåí ñïîìåí çà íÿâãàøíîòî âåëè÷èå.
- Íå çíàåõ, ÷å ñè òîëêîâà âóëãàðåí.
- Ñåãà âå÷å çíàåø.
Ëîðåíöà èçëåçå, ïðåñòðóâàéêè ñå íà âúçìóòåíà. Áåøå ìè ÿñíî, ÷å îò òîâà Áåëáî ñòðàäàøå ïîâå÷å. Èñòèíñêèÿò é ãíÿâ äîðè áè ãî óñïîêîèë, íî ïðåñòîðåíîòî âúçìóùåíèå ãî êàðàøå äà ìèñëè, ÷å ïðè Ëîðåíöà è â äðóãè ìîìåíòè ïðîÿâèòå íà ÷óâñòâà ìîæåõà äà áúäàò òåàòúð.
È ñìÿòàì, ÷å òúêìî çàòîâà âåäíàãà êàçà ñ ðåøèòåëåí òîí:
- Äà ïðîäúëæàâàìå. Êîåòî çíà÷åøå äà ïðîäúëæàâàìå ñ Ïëàíà, äà ðàáîòèì ñåðèîçíî.
- Íå ìè ñå ðàáîòè, çàÿâè Äèîòàëåâè. Íå ñå ÷óâñòâóâàì äîáðå. Áîëè ìå òóê. È ïèïàøå ñòîìàõà ñè. Ùå èçëåçå íÿêîé ãàñòðèò...
- Ãëóïîñòè, ïðåêúñíà ãî Áåëáî. Íà ìåí ùå ìè ãîâîðèø çà ãàñòðèò... È îò êàêâî ùå ñè ãî ïîëó÷èë? Îò ìèíåðàëíàòà âîäà ëè?
- Çàùî íå? - óñìèõíà ñå êèñåëî Äèîòàëåâè. Ñíîùè ïîïðåêàëèõ. Ñâèêíàë ñúì íà "Ôþäæè", à ïèõ "Ñàí Ïåëåãðèíî".
- Òîãàâà òðÿáâà äà âíèìàâàø. Òàçè òâîÿ íåâúçäúðæàíîñò ìîæå äà òå óáèå. Íî äà ïðîäúëæèì, çàùîòî îò äâà äíè óìèðàì îò æåëàíèå äà âè ðàçêðèÿ íåùî. Íàé-ïîñëå óçíàõ çàùî îò âåêîâå òðèäåñåòòå è øåñò íåâèäèìè íå ìîãàò äà îïðåäåëÿò ôîðìàòà íà êàðòàòà. Äæîí Äèé å ñáúðêàë. Öÿëàòà ãåîãðàôèÿ òðÿáâà äà ñå ïðåêðîè. Íèå îáèòàâàìå åäíî êóõî êúëáî îòêúì âúòðåøíàòà ìó ñòðàíà, îáâèòè îò çåìíàòà êîðà. È Õèòëåð ãî å ðàçáðàë.


99

Íàöèçìúò ñå çàðîäè â ìîìåíòà, â êîéòî ìèñòè÷íèÿò äóõ çàâëàäÿ ëîñòîâåòå íà ìàòåðèàëíèÿ ïðîãðåñ. Ëåíèí êàçâàøå, ÷å êîìóíèçìúò å ñîöèàëèçúì ïëþñ åëåêòðèôèêàöèÿ [389]. Â èçâåñòåí ñìèñúë õèòëåðèçìúò áåøå ãåíîíèçúì [390] ïëþñ áëèíäèðàíè äèâèçèè.
(Ïàóúëñ è Áåðæèå, "Óòðîòî íà âúëøåáíèöèòå", Ïàðèæ, "Ãàëèìàð", 1960, 2, VII)



Áåëáî óñïÿ äà âêëþ÷è è Õèòëåð â Ïëàíà.
- Èìà ãî ÷åðíî íà áÿëî. Äîêàçàíî å, ÷å îñíîâîïîëîæíèöèòå íà íàöèçìà ñà áèëè ñâúðçàíè ñ òåâòîíñêîòî íåîòàìïëèåðñòâî.
- Òðóäíî ùå ìå óáåäèòå.
- Íå èçìèñëÿì, Êàçîáîí, îò âðåìå íà âðåìå ìè ñå ñëó÷âà äà íå èçìèñëÿì!
- Ñïîêîéíî, êîãà ïúê ñìå èçìèñëÿëè? Âèíàãè ñìå òðúãâàëè îò îáåêòèâíèòå ôàêòè èëè ïîíå îò îáùîèçâåñòíè îáñòîÿòåëñòâà.
- Òîçè ïúò ñúùî. Ïðåç 1912-òà ñå ðàæäà åäèí Ãåðìàíñêè îðäåí, ïðîïîâÿäâàù íåùî, êîåòî áèõ íàðåêúë àðèîñîôèÿ, òîåñò ôèëîñîôèÿ íà àðèéñêîòî ïðåâúçõîäñòâî. Ïðåç 1918-à íÿêîé ñè áàðîí Ôîí Çåáîòåíäîðô îñíîâàâà åäèí êëîí îò íåãî, òàéíîòî äðóæåñòâî Òóëå, åíòè âàðèàíò íà Ñòðîãîòî Ñúáëþäåíèå íà Õðàìà, íî ñúñ ñèëíè ðàñèñòêè, ïàíãåðìàíñêè è íåîàðèéñêè îòòåíúöè. À ïðåç 1933 ãîäèíà òîçè Çåáîòåíäîðô ùå íàïèøå, ÷å å ïîñÿë ñåìåòî, êîåòî ïî-êúñíî å ïîêúëíàëî ïðè Õèòëåð. Ïðè òîâà èìåííî â ñðåäèòå íà Òóëå ñå ïîÿâÿâà ïðå÷óïåíèÿò êðúñò. È êîé âåäíàãà ñå âêëþ÷âà â òîâà äðóæåñòâî? Ðóäîëô Õåñ [391], ïðîêúëíàòà äóøà íà Õèòëåð! È ñëåä íåãî Ðîçåíáåðã [392]! È ñàìèÿò Õèòëåð! Áåçñïîðíî ñòå ÷åëè âúâ âåñòíèöèòå, ÷å Õåñ â çàòâîðà íà Øïàíäàó è äî äíåñ ñå çàíèìàâà ñ åçîòåðè÷íè íàóêè. Ïðåç 1924-òà Ôîí Çåáîòåíäîðô ïóáëèêóâà åäíà áðîøóðà âúðõó àëõèìèÿòà è îòáåëÿçâà, ÷å ïúðâèòå îïèòè çà ðàçáèâàíå íà àòîìà äîêàçâàò èñòèíèòå íà Âåëèêîòî Äåëî. È ïèøå ðîìàí çà Ðîçåíêðîéöåðèòå! Îñâåí òîâà èçäàâà è åäíî àñòðîëîãè÷åñêî ñïèñàíèå, "Àñòðîëîãèøå ðóíäøàó", à Òðåâúð-Ðîóïúð òâúðäè, ÷å íàöèñòêèòå ãëàâàòàðè, íà÷åëî ñ Õèòëåð, íå ñè ìðúäâàëè ïðúñòà, ïðåäè äà èì íàïðàâÿò õîðîñêîï. Ïðåç 1943-òà èçãëåæäà, ñà ñå äîïèòàëè äî ãðóïà ÿñíîâèäöè, çà äà îòêðèÿò êúäå ñúþçíèöèòå äúðæàò çàòâîðåí Ìóñîëèíè. Èçîáùî öÿëîòî íàöèñòêî ðúêîâîäñòâî å áèëî ñâúðçàíî ñ òåâòîíñêèÿ íåîîêóëòèçúì.
Áåëáî, èçãëåæäà, áå çàáðàâèë ñëó÷êàòà ñ Ëîðåíöà. È àç ìó ïîìàãàõ äà èçãðàæäà òåîðèÿòà ñè:
- Â êðàÿ íà êðàèùàòà ìîæåì äà ñè îáÿñíèì â òàçè ñâåòëèíà è äàðáàòà íà Õèòëåð äà óâëè÷à òúëïèòå. Êàòî ôèçèêà å áèë åäèí äðåáîñúê ñ ïèñêëèâî ãëàñ÷å, êàê ëè å êàðàë õîðàòà äà ïîäëóäÿâàò? Òðÿáâà äà å ïðèòåæàâàë ñïîñîáíîñòè íà ìåäèóì. Âåðîÿòíî ïîäãîòâåí îò íÿêàêúâ òàìîøåí äðóèä, å óìååë äà êîíòàêòóâà ñ ïîäçåìíèòå òîêîâå. È òîé å áèë åäèí áèîëîãè÷åí ìåíõèð èëè êîëåêòîð. Ïðåäàâàë å ïîäçåìíàòà åíåðãèÿ íà ñâîèòå ïîñëåäîâàòåëè, ñúáðàíè â Íþðíáåðãñêèÿ ñòàäèîí. Çà èçâåñòíî âðåìå å óñïÿâàë, ïîñëå ñà ìó ñå èçòîùèëè áàòåðèèòå.


100

Êàçâàì ãî íà öåëèÿ ñâÿò: çàÿâÿâàì, ÷å çåìÿòà å êóõà è îáèòàåìà îò âúòðåøíàòà ñè ñòðàíà, ÷å òÿ ñúäúðæà èçâåñòåí áðîé òâúðäè êîíöåíòðè÷íè ñôåðè, ïîìåñòåíè åäíà â äðóãà, è ÷å â äâàòà ñè ïîëþñà èìà îòâîðè ñ øèðèíà îò 12 èëè 16 ãðàäóñà.
(Äæ. Êëèéâñ Ñèìñ, êàïèòàí îò ïåõîòàòà, 10 àïðèë 1818, öèòèðàí îò Øïðàã äå Êåìï è Ëèé â "Îòâúäíè ñòðàíè", Íþ Éîðê, "Ðàéíõàðò", 1952, Õ)



- Ïîçäðàâÿâàì âè, Êàçîáîí, â ñâîÿòà íàèâíîñò ñòå èìàëè åäèí âåðåí ïðîáëÿñúê íà èíòóèöèÿòà. Èñòèíñêàòà è åäèíñòâåíà èäåÿ-ôèêñ íà Õèòëåð ñà áèëè ïîäçåìíèòå òîêîâå. Òîé å ïîäêðåïÿë òàêà íàðå÷åíàòà Hohlweltlehre, ó÷åíèåòî çà êóõàòà çåìÿ.
- Äåöà, àç ñè òðúãâàì. Ãàñòðèòúò ìå ìú÷è - çàÿâè Äèîòàëåâè.
- Ïî÷àêàé ìàëêî, ñåãà èäå íàé-èíòåðåñíîòî. Çåìÿòà å êóõà: íèå æèâååì íå îòâúí, âúðõó íåéíàòà èçïúêíàëà êîðà, à âúòðå â íåÿ, âúðõó âäëúáíàòàòà é âúòðåøíà ïîâúðõíîñò. Òîâà, êîåòî íàðè÷àìå íåáå, å ìàñà îò ãàçîâå ñ îòäåëíè ïî-ñâåòëè ó÷àñòúöè, êîÿòî èçïúëâà âúòðåøíîñòòà íà êúëáîòî. Âñè÷êè àñòðîíîìè÷åñêè èçìåðåíèÿ òðÿáâà äà ñå ïðåðàçãëåäàò. Íåáåòî íå å áåçêðàéíî, à îãðàíè÷åíî. Ñëúíöåòî, àêî ñúùåñòâóâà, å òîëêîâà ãîëÿìî, êîëêîòî ãî âèæäàìå, åäíî òîï÷å ñ äèàìåòúð îò òðèäåñåòèíà ñàíòèìåòðà â öåíòúðà íà çåìÿòà. Ãúðöèòå ñà ïîäîçèðàëè âñè÷êî òîâà.
- Âñè÷êî òîâà ñè ãî èçìèñëèë òè, êàçà îòåã÷åí Äèîòàëåâè.
- Èçìèñëèë ñúì ãî, àìà íå! Äî òàçè èäåÿ å ñòèãíàë â íà÷àëîòî íà ÕIÕ âåê íÿêàêúâ àìåðèêàíåö, Ñèìñ. Ïî-êúñíî, â êðàÿ íà âåêà, ÿ ïîäõâàùà äðóã àìåðèêàíåö, íÿêîé ñè Òèéä, êîéòî ñå îïèðà íà àëõèìè÷íè îïèòè è íà åâàíãåëèåòî îò Èñàÿ. Ñëåä Ïúðâàòà ñâåòîâíà âîéíà òåîðèÿòà å óñúâúðøåíñòâóâàíà îò åäèí ãåðìàíåö, íå ìó ïîìíÿ èìåòî, êîéòî îñíîâàâà Äâèæåíèå íà ó÷åíèåòî çà êóõàòà çåìÿ. Òîãàâà Õèòëåð è íåãîâèòå õîðà îòêðèâàò, ÷å òàçè òåîðèÿ ïàñâà òî÷íî íà òåõíèòå ïðèíöèïè, è ïîñëå, èçãëåæäà, ñáúðêàëè íÿêîëêî èçñòðåëà íà òåõíèòå Ôàó-1 òúêìî çàùîòî ïðåñìÿòàëè òðàåêòîðèèòå èì, òðúãâàéêè îò õèïîòåçàòà, ÷å çåìíàòà ïîâúðõíîñò å âäëúáíàòà, à íå èçïúêíàëà. Õèòëåð âå÷å ñå å óáåäèë, ÷å å Öàðÿò íà Ñâåòà è ÷å íåãîâèòå ïúðâè ïîìîùíèöè îò íàöèñòêèÿ Ãåíåðàëåí ùàá ñà Íåïîçíàòèòå Óïðàâíèöè. È êúäå æèâåå òîçè Öàð íà Ñâåòà? Âúòðå, ïîä, à íå îòâúí. È òúêìî çàùîòî òðúãâà îò òàçè õèïîòåçà, Õèòëåð ðåøàâà äà ïðåîáúðíå öåëèÿ ðåä íà òúðñåíèÿòà, êîíöåïöèÿòà çà êðàéíàòà ãåîãðàôñêà êàðòà, íà÷èíà çà òúëêóâàíå íà Ìàõàëîòî! Òðÿáâà äà ñå ñúáåðàò â åäíî øåñòòå ãðóïè è äà ñå íàïðàâÿò îòíîâî âñè÷êè èç÷èñëåíèÿ. Ñïîìíåòå ñè ëîãèêàòà íà Õèòëåðîâèòå çàâîåâàíèÿ... Ïúðâî èñêàíå, Äàíöèã, çà äà èìà ïîä ñâîÿ âëàñò êëàñè÷åñêàòà ëþëêà íà òåâòîíñêàòà ãðóïà. Ñëåä òîâà çàâëàäÿâà Ïàðèæ, çà äà êîíòðîëèðà Ìàõàëîòî è Àéôåëîâàòà êóëà, âëèçà âúâ âðúçêà ñúñ ñèíàðõè÷åñêèòå ãðóïè è ãè âíåäðÿâà â ïðàâèòåëñòâîòî íà Âèøè. Ïîñëå ñè ãàðàíòèðà íåóòðàëèòåòà, à âñúùíîñò ñúó÷àñòíè÷åñòâîòî íà ïîðòóãàëñêàòà ãðóïà. ×åòâúðòà öåë, òî ñå çíàå, å Àíãëèÿ, íî òÿ å òâúðäå òðóäíà çà ïîñòèãàíå. Ìåæäóâðåìåííî, ïðåõâúðëÿéêè âîéíàòà â Àôðèêà, ñå ñòðåìè äà äîñòèãíå Ïàëåñòèíà, íî è òîâà íå ìó ñå óäàâà. Òîãàâà ñå íàñî÷âà êúì çàâëàäÿâàíåòî íà ïàâëèêÿíñêèòå òåðèòîðèè, êàòî íàõëóâà íà Áàëêàíèòå è â Ðóñèÿ. Êîãàòî ðåøàâà, ÷å äúðæè â ðúöåòå ñè ÷åòèðèòå øåñòè îò Ïëàíà, èçïðàùà òàéíî Õåñ â Àíãëèÿ ñ ìèñèÿòà äà ïðåäëîæè ñúþç. Òúé êàòî áåéêúíèñòèòå íå ñå õâàùàò íà âúäèöàòà, èäâà ìó íîâà èäåÿ: òåçè, êîèòî ñúõðàíÿâàò íàé-âàæíàòà ÷àñò îò òàéíàòà, ìîãàò äà áúäàò ñàìî âå÷íèòå âðàãîâå, åâðåèòå. È íå å íåîáõîäèìî äà ãè òúðñè â Éåðóñàëèì, êúäåòî ñà îñòàíàëè ìíîãî ìàëêî îò òÿõ. Ëèïñâàùèÿò êúñ îò ïîñëàíèåòî íà éåðóñàëèìñêàòà ãðóïà íå ñå íàìèðà â Ïàëåñòèíà, à â íÿêîÿ ãðóïà îò äèàñïîðàòà. È åòî âè îáÿñíåíèåòî çà Âåëèêîòî èçòðåáëåíèå.
- Â êàêúâ ñìèñúë?
- Íî ïîìèñëåòå ìàëêî. Ïðåäñòàâåòå ñè, ÷å èñêàòå äà èçâúðøèòå åäèí ãåíîöèä...
- Ìîëÿ òè ñå, ïðåêúñíà ãî Äèîòàëåâè, âå÷å ïðåêàëÿâàìå. Ñòîìàõúò ìå áîëè. Òðúãâàì ñè.
- Íå áúðçàé òîëêîâà. Êîãàòî Òàìïëèåðèòå èçêîðìâàõà ñàðàöèíèòå, òè ñå çàáàâëÿâàøå, çàùîòî å ñòàíàëî îòäàâíà, à ñåãà ñå âúçìóùàâàø êàòî äðåáåí èíòåëåêòóàëåö. Íèå ñå ìú÷èì äà ïðåêðîèì èñòîðèÿòà è íèùî íå òðÿáâà äà íè ïëàøè.
Îñòàâèõìå ãî äà ïðîäúëæè, ïîáåäåíè îò íåãîâèÿ åíòóñèàçúì.
- Òîâà, êîåòî ïðàâè âïå÷àòëåíèå ïðè ãåíîöèäà íà åâðåèòå, å ïðîòàêàíåòî íà ïðîöåäóðàòà. Ïúðâî ãè äúðæàò äà ãëàäóâàò â ëàãåðèòå, ïîñëå ãè ñúáëè÷àò ãîëè, ñëåä òîâà äóøîâåòå, ïîñëå ïåäàíòè÷íîòî ñúõðàíÿâàíå íà êàìàðèòå îò òðóïîâå è ñêëàäèðàíåòî íà äðåõèòå, îïèñâàíåòî íà ëè÷íèòå âåùè... Âñè÷êî òîâà íå å ðàöèîíàëíî, àêî âúïðîñúò å áèë ñàìî äà áúäàò óíèùîæåíè. Ñòàâà ðàöèîíàëíî îáà÷å, àêî ñà òúðñåëè ïîñëàíèå, êîåòî åäíî îò òåçè ìèëèîíè ñúùåñòâà, éåðóñàëèìñêèÿò ïðåäñòàâèòåë íà òðèäåñåòòå è øåñò íåâèäèìè, å íîñåë ñêðèòî â ïîäãúâà íà äðåõàòà ñè, â óñòàòà ñè èëè òàòóèðàíî íà êîæàòà... Åäèíñòâåí Ïëàíúò îáÿñíÿâà íåîáÿñíèìàòà áþðîêðàòè÷íîñò íà ãåíîöèäà! Õèòëåð ïðåòúðñâà åâðåèòå, çà äà îòêðèå ñëåäàòà, èäåÿòà, êîÿòî ùå ìó ïîçâîëè äà îïðåäåëè ñ ïîìîùòà íà Ìàõàëîòî òî÷íîòî ìÿñòî, êúäåòî ïîä âäëúáíàòèÿ ñâîä, ñ êîéòî êóõàòà çåìÿ îáãðúùà ñàìà ñåáå ñè, ñå ïðåñè÷àò ïîäçåìíèòå òîêîâå. À òå, âíèìàâàéòå â ñúâúðøåíñòâîòî íà êîíöåïöèÿòà, èìåííî â òàçè òî÷êà ñå îòúæäåñòâÿâàò ñ íåáåñíèòå òîêîâå, ñ êîåòî òåîðèÿòà çà êóõàòà çåìÿ ìàòåðèàëèçèðà, òàêà äà ñå êàæå, õèëÿäîëåòíàòà õåðìåòè÷åñêà èíòóèöèÿ: êîåòî å îòäîëó å ðàâíî íà îíîâà,êîåòî å îòãîðå! Ìèñòè÷íèÿò ïîëþñ ñúâïàäà ñúñ ñúðöåòî íà çåìÿòà, òàéíèÿò ÷åðòåæ íà ñâåòèëàòà å âñúùíîñò òàéíèÿò ðèñóíúê íà ïîäçåìèÿòà íà Àãàðòà, íÿìà ðàçëèêà ìåæäó ðàé è àä è ñâåùåíèÿò Ãðààë, òîçè Lapis exillis, å â äåéñòâèòåëíîñò Lapis ex coelis [393] â ñìèñúë, ÷å å Ôèëîñîôñêèÿò Êàìúê, êîéòî ñå ðàæäà êàòî îáâèâêà, êðàé, ãðàíèöà, õòîíè÷åñêî ëîíî íà íåáåñàòà! È êîãàòî Õèòëåð îïðåäåëè ìåñòîíàõîæäåíèåòî íà òàçè òî÷êà â öåíòúðà íà çåìíàòà êóõèíà, êîéòî å ñúâúðøåíèÿò öåíòúð íà íåáåòî, òîé ùå ñòàíå ãîñïîäàð íà ñâåòà, íà êîéòî å Öàð ïî ñèëàòà íà ðàñàòà ñè. Åòî çàùî äî ïîñëåäíèÿ ìîìåíò îòäúí ñâîÿ áóíêåð òîé ñå íàäÿâà, ÷å ùå óñïåå äà îòêðèå Ìèñòè÷íèÿ Ïîëþñ.
- Ñòèãà, ñïðÿ ãî Äèîòàëåâè. Âå÷å ñúì ñúâñåì çëå. Áîëè ìå.
- Íàèñòèíà ìó å çëå. Íå å îò èäåéíèÿ ñïîð, îáàäèõ ñå àç.
Åäâà òîãàâà Áåëáî ñÿêàø ðàçáðà. Áúðçî ñòàíà, çà äà ïîäêðåïè ïðèÿòåëÿ ñè, êîéòî ñå îáëÿãàøå íà ìàñàòà, ïîëóïðèïàäíàë.
- Èçâèíÿâàé, óâëÿêîõ ñå. Íàëè íå òè ïðèëîøà îò íåùàòà, êîèòî íàãîâîðèõ? Îò äâàäåñåò ãîäèíè ñè çíàåì øåãèòå, íàëè? Àìà òè íàèñòèíà íå ñè äîáðå, ìîæå áè ñè ïðàâ è ùå èçëåçå íÿêàêúâ ãàñòðèò. Äà çíàåø, ÷å åäíî õàï÷å "Ìåðàíêîë" ùå òå îïðàâè. È åäíà ãðåéêà. Õàéäå, ùå òå èçïðàòÿ äî âêúùè. Íî ïîñëå òè òðÿáâà ëåêàð. Íå å çëå äà ñå èçñëåäâàø.
Äèîòàëåâè êàçà, ÷å ìîæå äà ñå ïðèáåðå è ñàì ñ òàêñè, ÷å íå å ñåäíàë äà óìèðà. Òðÿáâàëî ñàìî äà ñè ëåãíå. Ùÿë äà èçâèêà ëåêàð. ×åñòíà äóìà. È ÷å íå ìó áèëî ñòàíàëî ëîøî îò èñòîðèèòå íà Áåëáî. Áèë ñå óñåòèë çëå îùå ïðåäíàòà âå÷åð. Áåëáî, èçãëåæäà, ñå óñïîêîè è ãî èçïðàòè äî òàêñèòî.
Âúðíà ñå óãðèæåí.
- Êàòî ñè ïîìèñëÿ, îò íÿêîëêî ñåäìèöè òîâà ìîì÷å íå ìè õàðåñâà. Èìà òúìíè êðúãîâå îêîëî î÷èòå... Íî äÿâîë äà ãî âçåìå, àç âå÷å îò äåñåò ãîäèíè òðÿáâàøå äà ñúì â ãðîáà îò öèðîçà, à åòî ìå æèâ è çäðàâ, ïúê òîé, êîéòî æèâåå êàòî àñêåò, å ïîëó÷èë ãàñòðèò, à ìîæå áè è íåùî ïî-ëîøî, ñïîðåä ìåí ùå èçëåçå ÿçâà. Ïî äÿâîëèòå Ïëàíúò. Òîÿ æèâîò, äåòî ãî æèâååì, å æèâîò íà ëóäè.
- Àç ìèñëÿ, ÷å îò åäíî õàï÷å "Ìåðàíêîë" ùå ìó ìèíå.
- È àç ñå íàäÿâàì. Íî àêî ñè ñëîæè è òåðìîôîð, ïî-äîáðå. Äàíî ñå îïðàâè.



101

Qui operatur in Cabala... si errabit in opere aut non purificatus accesserit, devorabitur ab Azazale. [394]
(Ïèêî äåëà Ìèðàíäîëà, "Ìàãè÷åñêè èçâîäè")



Äèîòàëåâè ïîëó÷è êðèçàòà êúì êðàÿ íà íîåìâðè. Î÷àêâàõìå ãî åäèí äåí â ðåäàêöèÿòà, íî òîé ñå îáàäè ïî òåëåôîíà è íè ñúîáùè, ÷å ïîñòúïâà â áîëíèöà. Äîêòîðúò êàçàë, ÷å ñèìïòîìèòå íå áèëè òðåâîæíè, íî áèëî ïî-äîáðå äà ñè íàïðàâè èçñëåäâàíèÿ.
Áåëáî è àç ñâúðçâàõìå áîëåñòòà ìó ñ Ïëàíà, â êîéòî íàâÿðíî áÿõìå çàäúëáàëè ïðåêàëåíî ìíîãî. Ñ ïîëîâèí óñòà ñå óáåæäàâàõìå, ÷å íå å ëîãè÷íî, íî ñå ÷óâñòâóâàõìå âèíîâíè. Çà âòîðè ïúò ñòàâàõìå ñúó÷àñòíèöè ñ Áåëáî: âåäíúæ, êîãàòî áÿõìå ïðåìúë÷àëè (ïðåä Äå Àíäæåëèñ), è òîçè ïúò, êîãàòî è äâàìàòà áÿõìå ãîâîðèëè òâúðäå ìíîãî. Íÿìàõìå îñíîâàíèå äà ñå ÷óâñòâóâàìå âèíîâíè, áÿõìå óáåäåíè â òîâà, íî íå ìîæåõìå äà ñå îñâîáîäèì îò óãðèçåíèÿòà. Ïî òàçè ïðè÷èíà çà ïîâå÷å îò ìåñåö ïðåñòàíàõìå èçîáùî äà ñïîìåíàâàìå Ïëàíà.
Äâå ñåäìèöè ïî-êúñíî Äèîòàëåâè ñå ïîÿâè è óæ áåçãðèæíî íè çàÿâè, ÷å ïîèñêàë îò Ãàðàìîíä îòïóñê ïî áîëåñò. Ïðåäïèñàëè ìó ëå÷åíèå, íå îáÿñíè òî÷íî êàêâî, çà êîåòî òðÿáâàëî äà õîäè â áîëíèöàòà âåäíúæ íà äâà-òðè äíè è îò êîåòî ñå ÷óâñòâóâàë ïîîòñëàáíàë. Íå ñìÿòàõ, ÷å ìîæå äà îòñëàáíå ïîâå÷å: ëèöåòî ìó âå÷å íå ñå îòëè÷àâàøå ïî öâÿò îò êîñèòå ìó.
- È ïðåñòàíåòå ñ òåçè èñòîðèè, êàçà. Ðàçðóøàâàò çäðàâåòî, êàêòî âèæäàòå. Ðîçåíêðîéöåðèòå ñè îòìúùàâàò.
- Íå ñå áåçïîêîé, îòâúðíà ìó Áåëáî ñ óñìèâêà, íèå íà Ðîçåíêðîéöåðèòå ùå èì ïîêàæåì åäèí òàêúâ è ùå òå îñòàâÿò íà ìèðà. È íàïðàâè æåñò ñ ðúêà.
Ëå÷åíèåòî ïðîäúëæè ÷àê äî íà÷àëîòî íà ñëåäâàùàòà ãîäèíà. Àç áÿõ ïîòúíàë â èñòîðèÿòà íà ìàãèÿòà, èñòèíñêàòà, ñåðèîçíàòà, êàçâàõ ñè, à íå íàøàòà. Ãàðàìîíä ñå îòáèâàøå â ñòàÿòà íè íàé-ìàëêî âåäíúæ íà äåí, çà äà ïèòà êàêâè ñà íîâèíèòå îò Äèîòàëåâè.
- È âè ìîëÿ, óâåäîìÿâàéòå ìå çà âñè÷êî, îò êîåòî èìà íóæäà, èñêàì äà êàæà çà âñåêè ïðîáëåì, êîéòî ñå ïîÿâè. Áèõ èñêàë àç, ôèðìàòà, äà íàïðàâèì êàêâîòî ìîæåì çà íàøèÿ öåíåí ïðèÿòåë. Çà ìåí òîé å êàòî ñèí, íåùî ïîâå÷å, êàòî áðàò. Âúâ âñåêè ñëó÷àé, ñëàâà Áîãó, æèâååì â öèâèëèçîâàíà ñòðàíà è êàêâîòî è äà ðàçïðàâÿò, ñå ðàäâàìå íà ïðåâúçõîäíî îáùåñòâåíî çäðàâåîïàçâàíå.
Àëèå èñêàøå äà ïîêàæå êîëêî å óñëóæëèâ, ïîïèòà íè çà èìåòî íà áîëíèöàòà è ñå îáàäè ïî òåëåôîíà íà äèðåêòîðà é, íåãîâ ñêúï ïðèÿòåë (íà âñè÷êîòî îòãîðå, êàêòî íè îáÿñíè, áðàò íà åäíî "ñåôå", ñ êîåòî áèë â íàé-ñúðäå÷íè îòíîøåíèÿ). Äèîòàëåâè ùÿë äà áúäå îáêðúæåí ñ îñîáåíè ãðèæè.
Ëîðåíöà áåøå ðàçòðåâîæåíà. Ïî÷òè âñåêè äåí ñå îòáèâàøå â "Ãàðàìîíä", çà äà ðàçáåðå êàêâî ñòàâà. Áåëáî òðÿáâàøå äà áúäå ùàñòëèâ, íî èçíàìåðè íîâ ïîâîä çà ìíèòåëíîñò. Ïðè òåçè ïîñåùåíèÿ Ëîðåíöà âñúùíîñò ìó áÿãàëà, çàùîòî íå èäâàëà çàðàäè íåãî.
Ìàëêî ïðåäè Êîëåäà ñëó÷àéíî äî÷óõ ÷àñò îò ðàçãîâîð ìåæäó òÿõ. Ëîðåíöà ìó êàçâàøå:
- Óâåðÿâàì òå, ñíåãúò å ïðåêðàñåí è ñòàèòå ñà ìíîãî óäîáíè. Ùå ìîæåø äà ïîêàæåø ñêèîðñêî ìàéñòîðñòâî. Ñúãëàñåí ëè ñè?
Èçâàäèõ çàêëþ÷åíèåòî, ÷å ùå ïðåêàðàò íîâîãîäèøíèòå ïðàçíèöè çàåäíî. Íî ñëåä êîëåäíàòà âàêàíöèÿ, êîãàòî Ëîðåíöà îòíîâî ñå ïîÿâè â êîðèäîðà íà èçäàòåëñòâîòî, Áåëáî é êàçà:
- Ïðèÿòíî ïðåêàðâàíå. È îòêëîíè îïèòà é äà ãî ïðåãúðíå.


102

Îòòóê òðúãâàéêè, ïðèñòèãíàõìå â åäíà îáëàñò íà èìå Ìèëåñòðå... â êîÿòî, êàçâàò, æèâååë åäèí âîæä, íàðå÷åí Ñòàðåöà îò Ïëàíèíàòà... È èçäèãíàë ïî âèñîêèòå âúðõîâå, êîèòî îïàñâàõà äîëèíàòà, åäèí çèä, ìàñèâåí è âèñîê, è òîé èìàøå äúëæèíà òðèäåñåò ìèëè è ñå âëèçàøå îòâúä íåãî ïðåç äâå ïîðòè, êîèòî áÿõà ñêðèòè è ïðîêîïàíè â ñêàëàòà.
(Îäîðèêî äà Ïîðäåíîíå, "Çà íåïîçíàòèòå íåùà", "Èìïðåñóñ Åçàóðè", 1515, êîïèå 21, ñ. 15)


Åäèí äåí êúì êðàÿ íà ÿíóàðè ìèíàâàõ ïî óëèöà Ìàðêèç Ãóàëäè, êúäåòî áÿõ ïàðêèðàë êîëàòà ñè, è ñðåùíàõ Ñàëîí, êîéòî èçëèçàøå îò "Ìàíóöèî".
- Îòáèõ ñå ïðè ìîÿ ïðèÿòåë Àëèå... - êàçà.
Ïðèÿòåë? Äîêîëêîòî ñè ñïîìíÿõ, íà ïðàçíèêà â Ïèåìîíò Àëèå áåøå çàÿâèë, ÷å íå ãî îáè÷à. Äàëè Ñàëîí ñè ïúõàøå íîñà â "Ìàíóöèî", èëè ïúê Àëèå ãî èçïîëçóâàøå çà êîé çíàå êàêâè êîíòàêòè?
Íÿìàõ ìíîãî âðåìå çà ðàçìèøëåíèÿ, çàùîòî òîé ìè ïðåäëîæè äà èçïèåì ïî åäèí àïåðèòèâ è ñå îçîâàõìå â "Ïèëàä". Íèêîãà íå ãî áÿõ âèæäàë ïî òåçè ìåñòà, íî Ñàëîí ïîçäðàâè ñòàðèÿ Ïèëàä, ñÿêàø ñå ïîçíàâàõà îò ãîäèíè. Íàñòàíèõìå ñå íà åäíà ìàñà è òîé ìå çàïèòà êàê âúðâè ìîÿòà èñòîðèÿ íà ìàãèÿòà. Çíàåøå è çà íåÿ. Àç ïúê ãî ïîäêà÷èõ íà òåìàòà çà êóõàòà çåìÿ è çà îíçè Çåáîòåíäîðô, çà êîãîòî áå ñïîìåíàë Áåëáî.
Òîé ñå çàñìÿ:
- Î, åñòåñòâåíî, êàêâè ëè íå ëóäè èäâàò ïðè âàñ! Ïî âúïðîñà çà êóõàòà çåìÿ íèùî íå çíàÿ. Ùî ñå îòíàñÿ äî Ôîí Çåáîòåíäîðô, äà, ñòðàíåí òèï... Óñïÿë å äà íàïúõà â ãëàâàòà íà Õèìëåð è êîìïàíèÿ ñàìîóáèéñòâåíè çà ãåðìàíñêèÿ íàðîä èäåè.
- Êàêâè èäåè?
- Èçòî÷íè èçìèñëèöè. Òîçè ÷îâåê íå å èñêàë äà èìà íèùî îáùî ñ åâðåèòå è å áîãîòâîðèë àðàáèòå è òóðöèòå. À çíàåòå ëè, ÷å íà ïèñàëèùåòî ñè Õèìëåð îñâåí "Ìàéí Êàìïô" äúðæàë âèíàãè è Êîðàíà? Íà ìëàäè ãîäèíè Çåáîòåíäîðô ñå óâëÿêúë ïî íÿêàêâà òàéíà òóðñêà ñåêòà è çàïî÷íàë äà èçó÷àâà èñëÿìñêèÿ ãíîñòèöèçúì. Êàçâàë å "Ôþðåðúò", íî å ìèñëåë çà Ñòàðåöà îò Ïëàíèíàòà. È êîãàòî âñè÷êè çàåäíî îñíîâàëè ÑÑ, âñúùíîñò ñà ìèñëåëè çà îðãàíèçàöèÿ, ïîäîáíà íà îðãàíèçàöèÿòà íà Êðúâíèöèòå... Çàùî ñïîðåä âàñ ïî âðåìå íà Ïúðâàòà ñâåòîâíà âîéíà Ãåðìàíèÿ è Òóðöèÿ ñà áèëè ñúþçíèöè...
- À âèå îòêúäå çíàåòå òåçè íåùà?
- Ìèñëÿ, ÷å âè êàçàõ: áåäíèÿò ìè áàùà ðàáîòåøå çà ðóñêàòà Îõðàíêà. Å, äîáðå, àç ïîìíÿ, ÷å ïî îíîâà âðåìå öàðñêàòà ïîëèöèÿ ñå çàíèìàâàøå ñ Êðúâíèöèòå, ñòðóâà ìè ñå, Ðà÷êîâñêè ïðúâ ñå áåøå äîñåòèë çà òÿõ... Ñëåä òîâà èçîñòàâèõà òàçè ñëåäà, çàùîòî, àêî â èñòîðèÿòà áÿõà çàìåñåí Êðúâíèöèòå, íå ìîæåõà äà ó÷àñòâóâàò åâðåèòå, à îïàñíîñòòà òîãàâà èäâàøå îò åâðåèòå. Êàêòî âèíàãè. Åâðåèòå ñå âúðíàõà â Ïàëåñòèíà è ïðèíóäèõà äðóãèòå äà ñå èçìúêíàò îò ïåùåðèòå. Íî òàçè èñòîðèÿ å äîñòà îáúðêàíà, íåêà ñïðåì äîòóê.
Èçãëåæäà, âå÷å ñå ðàçêàéâàøå, ÷å ñå å ðàçáúáðèë, è áúðçî-áúðçî ñå ñáîãóâà ñ ìåí. Íî èìàøå è îùå íåùî. Ñëåä âñè÷êî, êîåòî ñå ñëó÷è, ñåãà ñúì óáåäåí, ÷å íå ñúì ñúíóâàë, íî îíçè äåí ïîìèñëèõ, ÷å õàëþöèíèðàì, çàùîòî, ïðîñëåäÿâàéêè ñ ïîãëåä Ñàëîí, êîéòî èçëèçàøå îò áàðà, ìè ñå ñòîðè, ÷å íà úãúëà ñå ñïèðà ïðè íÿêàêúâ ìúæ ñ àðàáñêè ÷åðòè íà ëèöåòî.
Âúâ âñåêè ñëó÷àé ìè áåøå ðàçêàçàë äîñòàòú÷íî, çà äà âúçáóäè äî êðàåí ïðåäåë âúîáðàæåíèåòî ìè. Ñòàðåöà îò Ïëàíèíàòà è Êðúâíèöèòå íå ìè áÿõà íåïîçíàòè: ñïîìåíàâàõ ãè â äèïëîìíàòà ñè ðàáîòà, çàùîòî Òàìïëèåðèòå áÿõà îáâèíåíè, ÷å ñà ñêëþ÷âàëè òúìíè ñäåëêè è ñ òÿõ. Êàê ìîæåõ äà ãî çàáðàâÿ?
Òàêà îòíîâî óìúò ìè çàðàáîòè, à îùå ïîâå÷å ïðúñòèòå: ïðåõâúðëèõ ñòàðèòå ñè ôèøîâå è â ãëàâàòà ìè áëåñíà òàêàâà ñìàéâàùà ìèñúë, ÷å íÿìàõ òúðïåíèå äà íå ÿ ñïîäåëÿ ñ Áåëáî.

Íà ñóòðèíòà íàõúëòàõ â ñòàÿòà ìó.
- Îáúðêàëè ñà âñè÷êî. Îáúðêàëè ñìå âñè÷êî.
- Êîé å îáúðêàë? Óñïîêîéòå ñå, Êàçîáîí. Î, ãîñïîäè, ïàê ëè Ïëàíúò? Çà ìèã ñå ïîêîëåáà. Èìà ëîøè íîâèíè îò Äèîòàëåâè. Òîé íå ãîâîðè è àç ñå îáàäèõ â áîëíèöàòà, íî òàì íå ïîæåëàõà äà ìè ñúîáùÿò íèùî êîíêðåòíî, çàùîòî íå ñúì ìó áèë ðîäíèíà. À êàòî íÿìà ðîäíèíè, êîé ùå ñå ãðèæè çà íåãî? Íå ìè õàðåñàõà íåäîìëúâêèòå èì. Äîáðîêà÷åñòâåíî å, êàçàõà, íî ëå÷åíèåòî íå áèëî äîñòàòú÷íî, òðÿáâàëî äà ïîñòúïè çà îêîëî ìåñåö, à ìîæåëî è äà ñå îïèòà õèðóðãè÷åñêà íàìåñà... Ñ äðóãè äóìè, íåùî êðèÿò è òàçè èñòîðèÿ âñå ïî-ìàëêî ìè õàðåñâà.
Íå çíàåõ êàêâî äà îòãîâîðÿ, çàïî÷íàõ äà ðàçëèñòâàì íÿêàêúâ ðúêîïèñ, çà äà çàëè÷à ñïîìåíà îò òðèóìôàëíîòî ñè íàõúëòâàíå. Íî ïúê Áåëáî íå èçäúðæà. Áåøå êàòî êîìàðäæèÿ, íà êîãîòî èçâåäíúæ ñà ïîêàçàëè íîâî òåñòå.
- Ïî äÿâîëèòå, èçâèêà. Âñå ïàê æèâîòúò ïðîäúëæàâà. Êàçâàéòå.
- Îáúðêàëè ñà âñè÷êî. È íèå ñìå îáúðêàëè âñè÷êî èëè ïî÷òè âñè÷êî. È òàêà: Õèòëåð ïðàâè çíàåì êàêâî ñ åâðåèòå, íî òàéíàòà ñè îñòàâà òàéíà. Îêóëòèñòèòå îò öÿë ñâÿò â ïðîäúëæåíèå íà âåêîâå ó÷àò èâðèò, èçöåæäàò Êàáàëàòà îòâñÿêúäå è êàêâî ïîñòèãàò? Ñàìî óìåíèåòî äà ñúñòàâÿò õîðîñêîïè. Çàùî?
- Àìè... Çàùîòî ëèïñâàùàòà ÷àñò íà éåðóñàëèìöèòå âñå îùå ñå êðèå íÿêúäå. À è äðóãàòà ÷àñò, íà ïàâëèêÿíèòå. Äîêîëêîòî çíàåì, è òÿ íå å îòêðèòà...
- Òàêà áè îòãîâîðèë Àëèå. Ìîÿò îòãîâîð å ïî-äîáúð. Åâðåèòå íÿìàò ïðúñò â òàÿ ðàáîòà.
- Â êàêúâ ñìèñúë?
- Åâðåèòå íÿìàò íèùî îáùî ñ Ïëàíà. È íå ìîãàò äà èìàò. Íåêà ñè ïðåäñòàâèì ïîëîæåíèåòî íà Òàìïëèåðèòå ïúðâî â Éåðóñàëèì, à ïîñëå â åâðîïåéñêèòå ëàãåðè. Ôðåíñêèòå ðèöàðè ñå ñðåùàò ñ ãåðìàíñêèòå, ïîðòóãàëñêèòå, èñïàíñêèòå, èòàëèàíñêèòå, àíãëèéñêèòå, à âñè÷êè çàåäíî ñå ñâúðçâàò ñ âèçàíòèéñêîòî êðèëî è ãëàâíî ìåðÿò ñèëè ñ ïðîòèâíèêà òóð÷èí. Ïðîòèâíèê, ñ êîãîòî ñå áèÿò, íî è ñ êîãîòî ïðåãîâàðÿò, êàêòî âèäÿõìå. Òàêà èçãëåæäàëè ïðîòèâîáîðñòâóâàùèòå ñèëè è îòíîøåíèÿòà èì áèëè êàòî ìåæäó áëàãîðîäíèöè îò åäíàêúâ ðàíã. Êàêâè ñà áèëè åâðåèòå â Ïàëåñòèíà ïî òîâà âðåìå? Âåðñêî è ðàñîâî ìàëöèíñòâî, òîëåðèðàíî, äîðè óâàæàâàíî îò àðàáèòå, êîèòî ñå îòíàñÿëè êúì íåãî ñ äîáðîæåëàòåëíî ñíèçõîæäåíèå, è ìàëòðåòèðàíî îò õðèñòèÿíèòå, çàùîòî, íåêà íå çàáðàâÿìå, ÷å â õîäà íà ðàçíèòå êðúñòîíîñíè ïîõîäè ïàäàëî ãîëÿìî ïëÿ÷êîñâàíå íà ãåòàòà è íå ïî-ìàëêî êîëåíå. À íèå ñè ïðåäñòàâÿìå, ÷å Òàìïëèåðèòå ñðåä öÿëàòà òàçè ãàäîðèÿ è âîíÿ ñè ðàçìåíÿëè ñ åâðåèòå ìèñòè÷íè ñâåäåíèÿ. Êàê íå! È â åâðîïåéñêèòå ëàãåðè åâðåèòå ñå ïîÿâÿâàëè êàòî ëèõâàðè, ïàïëà÷, ãëåäàíà íàêðèâî, êîÿòî ìîæå äà ñå èçïîëçóâà, íî áåç äà é ñå äîâåðÿâà ÷îâåê. Ãîâîðèì çà îòíîøåíèÿ ìåæäó ðèöàðè, èçãðàæäàìå ïëàíà íà åäíà äóõîâíà îáùíîñò, à ñè âúîáðàçèõìå, ÷å Òàìïëèåðèòå îò Ïðîâåíñ ìîãàò äà äîïóñíàò â èãðàòà ãðàæäàíè îò âòîðà êàòåãîðèÿ. Êàê íå!
- Íî âñè÷êè ìàãüîñíèöè îò Ðåíåñàíñà, êîèòî ñå âòóðâàò äà ó÷àò Êàáàëàòà...
- Íÿìà êàê. Âå÷å áèëè áëèçî äî òðåòàòà ñðåùà, íåòúðïåëèâè, òúðñåëè ïðåêè ïúòå÷êè. Èâðèòúò èì èçãëåæäàë åçèê ñâåùåí è òàéíñòâåí. Êàáàëèñòèòå ñå òðóäèëè çà ñåáå ñè è çà äðóãè öåëè, à òðèäåñåò è øåñòèìàòà, ïðúñíàòè ïî ñâåòà, ñè áèëè âòúëïèëè, ÷å òîçè íåðàçáèðàåì åçèê êðèå êîé çíàå êàêâè òàéíè. Íå äðóã, à Ïèêî äåëà Ìèðàíäîëà êàçâà, ÷å "íèêàêâè èìåíà, äîêîëêîòî ñà òàêèâà è çà äà èìàò çíà÷åíèå, â ìàãè÷åñêîòî äåëî íå ìîãàò äà èìàò ñèëà, nisi sint Hebraica", òîåñò àêî íå ñà åâðåéñêè. Êàêâî çíà÷è òîâà? ßâíî Ïèêî äåëà Ìèðàíäîëà å áèë ãëóïàê.
- Äà ðå÷åì.
- À îñâåí òîâà êàòî èòàëèàíåö áèë èçêëþ÷åí îò Ïëàíà. Êàêâî å çíàåë òîé çà íåãî? Òîëêîâà ïî-çëå çà ðàçíèòå Àãðèïà, Ðîéõëèí è òÿì ïîäîáíè, êîèòî ñå âòóðâàò ïî ëúæëèâàòà ñëåäà. Âúçñòàíîâÿâàì èñòîðèÿòà íà òàçè ëúæëèâà ñëåäà, ðàçáèðàòå ëè? Ïîâëèÿõìå ñå îò Äèîòàëåâè, êîéòî ñå å çàïëåñíàë ïî ñâîÿòà Êàáàëà. Òîé íè çàìàÿ è íèå âìúêíàõìå åâðåèòå â Ïëàíà. Àêî Äèîòàëåâè ñå çàíèìàâàøå ñ êèòàéñêà êóëòóðà, ìîæå áè ùÿõìå äà áóòíåì â íåãî è êèòàéöèòå.
- Ìîæå áè.
- À ìîæå áè íå. Íî íÿìà çàùî äà ñè ñêóáåì êîñèòå, ïîäëúãàõìå ñå ïî îñòàíàëèòå. Òàçè ãðåøêà ñà ÿ ïðàâèëè âñè÷êè äîñåãà, ìîæå áè îùå îò Ïîñòåë íàñàì. Äâåñòà ãîäèíè ñëåä Ïðîâåíñ áèëè óáåäåíè, ÷å øåñòàòà ãðóïà å éåðóñàëèìñêàòà. À òîâà íå å âÿðíî.
- Íî èçâèíÿâàéòå, Êàçîáîí, ñàìèòå íèå ïîïðàâèõìå òúëêóâàíåòî íà Àðäåíòè è ðåøèõìå, ÷å êàìúêúò íà âåëèêàòà ñðåùà íå å Ñòîóíõåíäæ, à êàìúêúò íà Îìàðîâàòà äæàìèÿ.
- È ñáúðêàõìå. Èìà è äðóãè êàìúíè. Òðÿáâàøå äà ïîòúðñèì íÿêîå ìÿñòî, ñâúðçàíî ñ êàìúê, âúðõó ïëàíèíà, âúðõó êàíàðà, âúðõó ñêàëà... Øåñòèìàòà ÷àêàò â êðåïîñòòà Àëàìóò.


103

È ñå ïîÿâè Êàéðîñ, è äúðæåøå â äåñíèöà æåçúë, êîéòî çíà÷åøå öàðñòâåíîñò, è ãî äàäå íà ïúðâèÿ ñúçäàäåí Áîã è Òîé ãî ïîå è ðå÷å: "Òàéíîòî òè èìå ùå áúäå îò òðèäåñåò è øåñò áóêâè."
(Õàñàí-è Ñàááàõ, "Æèâîòîîïèñàíèå íà íàøèÿ Ãîñïîäèí")


Áÿõ èçïúëíèë êîðîííèÿ ñè íîìåð è ñåãà äúëæàõ îáÿñíåíèÿ. Ïîäãîòâèõ ãè ïðåäâàðèòåëíî è ãè ñåðâèðàõ íà Áåëáî - ïîäðîáíè è ïîäêðåïåíè ñ äîêóìåíòè, êîãàòî íà ìàñè÷êàòà â áàðà ãî çàòðóïâàõ ñ äîêàçàòåëñòâà, à òîé ãè ñëåäåøå ñ âñå ïî-çàìúãëåíè î÷è, ïàëåéêè öèãàðà îò öèãàðà è ïðîòÿãàéêè âñåêè ïåò ìèíóòè ïðàçíà ÷àøà ñ íÿêàêúâ îñòàòúê îò ëåä íà äúíîòî êúì Ïèëàä, êîéòî ñå ñïóñêàøå äà ÿ íàïúëíè, áåç äà ÷àêà ñïåöèàëíà ïîðú÷êà.
Ïúðâèòå èçòî÷íèöè áÿõà èìåííî òåçè, â êîèòî ñå ïîÿâÿâàõà íàé-ðàííèòå óïîìåíàâàíèÿ íà Òàìïëèåðèòå, îò Ãåðõàðä Ñòðàñáóðãñêè äî Æîàíâèë. Òàìïëèåðèòå áÿõà âëèçàëè âúâ âðúçêà, òó â êîíôëèêò, òó â òàåí ñúþç, ñ Êðúâíèöèòå íà Ñòàðåöà îò Ïëàíèíàòà.
Ðàçáèðà ñå, èñòîðèÿòà áåøå ïî-ñëîæíà. Çàïî÷âàøå ñëåä ñìúðòòà íà Ìîõàìåä ñ ðàçöåïëåíèåòî ìåæäó ïîñëåäîâàòåëèòå íà îôèöèàëíèÿ çàêîí, ñóííèòèòå, è ïîääðúæíèöèòå íà Àëè, çåòÿ íà Ïðîðîêà, ìúæà íà Ôàòèìà, êîéòî áèë ëèøåí îò íàñëåäñòâåíàòà òèòëà. Ïëàìåííèòå ïðèâúðæåíèöè íà Àëè, ñâúðçàíè îò "Øèàòà", ñèðå÷ ãðóïàòà íà ïîñâåòåíèòå, îñíîâàëè åðåòè÷íîòî êðèëî íà èñëÿìà, òîâà íà øèèòèòå. Çàòâîðåíî ó÷åíèå, êîåòî âèæäà ïîñòîÿííàòà ïðàêòèêà íà îòêðîâåíèåòî íå â òðàäèöèîííî ïðåïîâòàðÿíèòå äóìè íà Ïðîðîêà, à â ñàìàòà ëè÷íîñò íà Èìàìà, ãîñïîäàð, âîäà÷, âúïëúùåíèå íà àëëàõ, îñåçàåìîñò íà áîã, Öàð íà Ñâåòà.
È êàêâî ñå ñëó÷èëî ñ òîâà åðåòè÷íî êðèëî íà èñëÿìà, êîåòî ïîñòåïåííî ñå ïðîíèêâàëî îò âñè÷êè ìàãè÷åñêè äîêòðèíè íà ñðåäèçåìíîìîðñêèÿ áàñåéí, îò ìàíèõåéöèòå äî ãíîñòèöèòå, îò íåîïëàòîíèöèòå äî èðàíñêàòà ìèñòèêà, ñ âñè÷êè âëèÿíèÿ, êîèòî áÿõìå ñëåäèëè îò ãîäèíè â õîäà íà òÿõíîòî çàïàäíî ðàçâèòèå? Òàçè èñòîðèÿ áåøå òðóäíà çà ðàçïëèòàíå íå ñàìî çàùîòî áåøå äúëãà, íî è çàùîòî ðàçíèòå àðàáñêè àâòîðè è ó÷àñòíèöè â íåÿ èìàõà áåçêðàéíè èìåíà è íèå äî êúñíè íîùè íå óñïÿâàõìå äà ðàçëè÷èì Àáó Àáäóëëà Ìóõàììàä îò Àëè èáí Ðàçàì àä-Òàè àë-Êóôè, Àáó Ìóõàììàä Óáàéä Àëëàõ îò Àáó Ìóèí àä-Äèí Íàñèð èáí Õîñðîô Ìàðâàçè Êîáàäèàíè (ìàêàð ÷å íàâÿðíî è åäèí àðàáèí áè ñå çàòðóäíèë íå ïî-ìàëêî äà íàïðàâè ðàçëèêà ìåæäó íàøèòå Àðèñòîòåë, Àðèñòîñåí, Àðèñòàðõ, Àðèñòèä, Àíàêñèìàíäúð, Àíàêñèìåí, Àíàêñàãîð, Àíàêðåîíò è Àíàõàðñ).
Íî åäíî áåøå áåçñïîðíî: äâèæåíèåòî íà øèèòèòå ñå ðàçäåëÿ íà äâà êëîíà. Åäèíèÿò, íàðå÷åí "íà äâàíàäåñÿòíèöèòå", î÷àêâà ñâîÿ Èìàì, èç÷åçíàë è îáåùàí, à äðóãèÿò, "íà èñìàèëèòèòå", ñå ðàæäà ïî âðåìå íà öàðóâàíåòî íà Êàèðñêèòå Ôàòèìèäè è ïîñëå, ïðåç ìíîæåñòâî ðàçëè÷íè ïåðèïåòèè, ñå óòâúðæäàâà êàòî ðåôîðìèðàí èñìàèëèçúì â Ïåðñèÿ áëàãîäàðåíèå íà åäíà î÷àðîâàòåëíà, ìèñòè÷íà è æåñòîêà ëè÷íîñò, Õàñàí Ñàááàõ. Òóê Ñàááàõ ñúçäàâà ñâîÿ öåíòúð, èçäèãà ñâîÿ íåïðåâçèìàåì ïðåñòîë íà þãîçàïàä îò Êàñïèéñêî ìîðå â êðåïîñòòà Àëàìóò, Ãíåçäîòî íà Ãðàáëèâàòà ïòèöà.
Òóê Ñàááàõ ñå îáêðúæàâà ñúñ ñâîèòå ïðåäàíè äî ñìúðò ïðèâúðæåíèöè, ôèäàþíè èëè ôåäàèíè, êîèòî ïðàùà äà èçâúðøâàò íåîáõîäèìèòå ìó ïîëèòè÷åñêè óáèéñòâà êàòî îðúäèÿ íà òàéíàòà ñâåùåíà âîéíà, "äæèõàä õàôè". Ôåäàèíèòå, èëè òàì êàêòî ñå íàðè÷àò, ïî-íàòàòúê ïðèäîáèëè ïå÷àëíà ñëàâà ïîä èìåòî Àë-Õàøøàøèèí [395], Êðúâíèöè - èìå, êîåòî íå å ìíîãî ïðèâëåêàòåëíî çà íàñ, íî íàâðåìåòî çà òÿõ áèëî ïðåêðàñíî, ñèìâîë íà åäíà îáùíîñò îò âîéíñòâåíè áðàòÿ ïî âÿðà, êîèòî ïðèëè÷àëè ìíîãî íà Òàìïëèåðèòå, ñúùî ãîòîâè äà çàãèíàò çà ñâîÿ áîã. Èçîáùî, äóõîâíî ðèöàðñòâî.
Êðåïîñòòà èëè çàìúêúò Àëàìóò - òîâà å Êàìúêúò. Èçãðàäåí âúðõó åäèí ïëàíèíñêè ãðåáåí, äúëúã ÷åòèðèñòîòèí ìåòðà è øèðîê íà ìåñòà ñàìî íÿêîëêî ñòúïêè, íàé-ìíîãî òðèäåñåò, çàìúêúò ñå ïîÿâÿâàë ïðåä òîçè, êîéòî èäâàë ïî ïúòÿ çà Àçåðáàéäæàí, êàòî åñòåñòâåí õðåáåò, îñëåïèòåëåí ñ áåëîòàòà ñè ïîä ñëúíöåòî, ñèíêàâ íà ôîíà íà ïóðïóðíèÿ çàëåç, ìëå÷íîáëåä íà ðàçñúìâàíå è êúðâàâî÷åðâåí ïîä ëú÷èòå íà èçãðÿâàùîòî ñëúíöå, à íÿêîè äíè çàáóëåí â îáëàöè èëè ïðèçðà÷íî îñâåòåí îò ìúëíèè. Ïî ïðîòåæåíèå íà ãîðíèÿ ìó ðúá ñ ìúêà ñå ðàçëè÷àâàëà íÿêàêâà èçêóñòâåíà ïðèáàâêà îò ÷åòèðèúãúëíè êóëè. Ãëåäàí îòêúì ïîäíîæèåòî, Àëàìóò ïðèëè÷àë íà ïîðåäèöà îò ñêàëíè ïëî÷è, êîèòî ñå èçäèãàëè íà ñòîòèöè ìåòðè, çàïëàøèòåëíî íàäâèñíàëè íàä ïúòíèêà. Íàé-äîñòúïíèÿò ñêëîí áèë åäèí õëúçãàâ ÷àêúëåñò ñèïåé, êîéòî è äî äåí-äíåøåí àðõåîëîçèòå íå óñïÿâàò äà ïðåîäîëåÿò. Ïî îíîâà âðåìå äî çàìúêà ñå ñòèãàëî ïî òàéíî ñïèðàëîâèäíî ñòúëáèùå, èçäúëáàíî â ñêàëàòà òàêà, êàêòî ñå áåëè ÿáúëêà, êîåòî åäèí-åäèíñòâåí ñòðåëåö ìîæåë äà çàùèòàâà ñúñ ñâîÿ ëúê. Íåïðåâçèìàåì, èçâèñÿâàù ñå íà ãëàâîçàìàéâàùà âèñî÷èíà â Îòâúäíîòî, Àëàìóò, êðåïîñòòà íà Êðúâíèöèòå. ×îâåê å ìîãúë äà ñòèãíå äî íåÿ ñàìî ÿõíàë îðåë. Òóê âëàñòâóâàë Ñàááàõ, à ñëåä íåãî òåçè, êîèòî ùåëè äà íîñÿò åäèí ïî åäèí òèòëàòà Ñòàðåöúò îò ïëàíèíàòà. È ïúðâè îò òÿõ, íàñëåäíèêúò íà Ñàááàõ - Ñèíàí.
Ñàááàõ èçìèñëèë åäèí îñîáåí íà÷èí äà âëàñòâóâà íàä ñâîèòå è íàä ïðîòèâíèöèòå ñè. Íà âðàãîâåòå ñúîáùàâàë, ÷å àêî íå ñå ïîêîðÿò íà âîëÿòà ìó, ùå áúäàò óáèòè. À íèêîé íå ìîæåë äà óáåãíå íà Êðúâíèöèòå. Ïî âðåìåòî, êîãàòî êðúñòîíîñöèòå îùå ñå ìú÷åëè äà ïðåâçåìàò Éåðóñàëèì, íèçàì àë-ìóëê [396], ïúðâèÿò ìèíèñòúð íà ñóëòàíà, áèë ïðîáîäåí ñìúðòîíîñíî îò åäèí ïðåîáëå÷åí êàòî äåðâèø íàåìåí óáèåö â íîñèëêàòà, êîÿòî ãî îòâåæäàëà êúì õàðåìà ìó. Õèìñêèÿò àòàáåê ñúùî áèë çàêëàí îò õîðàòà íà Ñòàðåöà, êîãàòî, îáêðúæåí îò âúîðúæåíè äî çúáè òåëîïàçèòåëè, èçëÿçúë îò çàìúêà ñè çà ïåòú÷íàòà ìîëèòâà.
Ñèíàí ðåøèë äà óáèå õðèñòèÿíèíà êðúñòîíîñåö ìàðêèç Êîðàäî äè Ìîíòåôåëòðî è çà òàçè öåë èçïðàòèë äâàìèíà îò ñâîèòå, êîèòî ñëåä äúëãà ïîäãîòîâêà ñå ïðîìúêíàëè ñðåä íåâåðíèöèòå, ïîäðàæàâàéêè íà òåõíèòå íàâèöè è ãîâîðåéêè åçèêà èì. Ïî âðåìå íà åäíà ãîùàâêà, äàäåíà îò Òèðñêèÿ åïèñêîï, òå, ïðåîáëå÷åíè êàòî ìîíàñè, ñêî÷èëè âúðõó èçíåíàäàíèÿ ìàðêèç è ãî ðàíèëè. Åäèíèÿò îò íàïàäàòåëèòå âåäíàãà áèë óáèò îò ñòðàæèòå, à äðóãèÿò ñå ñêðèë â åäíà öúðêâà. Èç÷àêàë òàì äà äîíåñàò ðàíåíèÿ, íàïàäíàë ãî, äîâúðøèë ãî è ùàñòëèâ, ñå îñòàâèë äà áúäå óáèò.
Âñè÷êî òîâà çàùîòî, êàêòî ðàçêàçâàò àðàáñêèòå èñòîðèöè ñóííèòè, à ïîñëå è õðèñòèÿíñêèòå õðîíèêüîðè îò Îäîðèêî äà Ïîðäåíîíå äî Ìàðêî Ïîëî, Ñòàðåöà áèë îòêðèë åäèí æåñòîê ñïîñîá äà ïðåâðúùà ñâîèòå ðèöàðè â íåïîáåäèìè âîåííè ìàøèíè, âåðíè íåìó äî âúðõîâíà ñàìîæåðòâà. Îùå ñúâñåì ìëàäè ãè îòâëè÷àë, äîêàòî ñïåëè, â êðåïîñòòà, îáñèïâàë ãè ñúñ ñëàäîñòè, âèíî, æåíè, öâåòÿ, îìàéâàùè ãîùàâêè, çàìúãëÿâàë óìîâåòå èì ñ õàøèø. È êîãàòî âå÷å íå ìîæåëè äà ñå îòêàæàò îò èçâðàòåíèòå óäîâîëñòâèÿ íà èçìàìíèÿ ðàé, ñúáóæäàë ãè è ãè ïîñòàâÿë ïðåä èçáîðà: âúðâè è óáèâàé, àêî óñïååø, òîçè ðàé ùå áúäå îòíîâî òâîé çàâèíàãè; àêî ñå ïðîâàëèø, ùå çàòúíåø âúâ âñåêèäíåâíèÿ àä.
È ìëàäåæèòå, çàìàÿíè îò îïèàòà, ïîêîðíè íà âîëÿòà ìó, ñå æåðòâóâàëè, çà äà âçèìàò æåðòâè - óáèéöè, îñúäåíè íà ñìúðò, íåùàñòíèöè, èçïðàùàíè äà íîñÿò íåùàñòèå.
Êàê ñå áîÿëè îò òÿõ, êàê ðàçïðàâÿëè ëåãåíäè çà òÿõ êðúñòîíîñöèòå â áåçëóííèòå íîùè, êîãàòî ñâèðåë ïóñòèííèÿò ñàìóì! Êàê ñå âúçõèùàâàëè îò òÿõ Òàìïëèåðèòå, çâåðîâå, ïîêîðåíè îò êðèñòàëíî ÷èñòàòà èì ãîòîâíîñò çà ñàìîæåðòâà! Êàê ñå ñúãëàñÿâàëè äà èì ïëàùàò, çà äà ìèíàò ïî òåõíèòå çåìè, èñêàéêè â çàìÿíà ñàìî ôîðìàëíè äàíúöè â åäíà èãðà íà âçàèìíè îòñòúïêè, ñúçàêëÿòíè÷åñòâà, âîåííè ïîáðàòèìÿâàíèÿ, èçêîðìâàéêè ñå åäíè äðóãè íà ïîëåñðàæåíèåòî è ïîñëå ñðåä òàéíè ìèëóâêè, íàøåïâàéêè ñè ìèñòè÷íè îáðåäè, ìàãè÷åñêè ôîðìóëè, àëõèìè÷íè ðåöåïòè...
Òàìïëèåðèòå âúçïðèåëè òàéíèòå ðèòóàëè íà Êðúâíèöèòå. Ñàìî òúïîòî íåâåæåñòâî ïîïðå÷èëî íà ñòðàæèòå è èíêâèçèòîðèòå íà êðàë Ôèëèï äà ñå äîñåòÿò, ÷å çàïëþâàíåòî íà êðúñòà, öåëóâêàòà ïî çàäíèêà, ÷åðíàòà êîòêà è ïî÷èòàíåòî íà Áàôîìåò ñà ïîâòîðåíèå íà äðóãè îáðåäè, êîèòî Òàìïëèåðèòå èçâúðøâàëè ïîä âúçäåéñòâèåòî íà ïúðâàòà òàéíà, îòêðèòà èì îò Èçòîêà: óïîòðåáàòà íà õàøèø.
Òîãàâà áåøå î÷åâèäíî, ÷å Ïëàíúò ñå å ðîäèë, òðÿáâàøå äà ñå å ðîäèë òàì: îò õîðàòà íà Àëàìóò Òàìïëèåðèòå ñà óçíàëè çà ïîäçåìíèòå òîêîâå, ñ õîðàòà îò Àëàìóò ñà ñå ñðåùíàëè â Ïðîâåíñ è ñà ñúçäàëè òàéíàòà ìðåæà íà òðèäåñåò è øåñòèìàòà íåâèäèìè. È çàòîâà Êðèñòèàí Ðîçåíêðîéö îòèøúë âúâ Ôåñ è â äðóãè èçòî÷íè ãðàäîâå, çàòîâà êúì Èçòîêà ñå íàñî÷èë Ïîñòåë, çàòîâà îò Èçòîêà è îò Åãèïåò, ñåäàëèùå íà èñìàèëèòñêàòà äèíàñòèÿ íà Ôàòèìèäèòå, ðåíåñàíñîâèòå ìàãüîñíèöè âíåñëè ãëàâíîòî áîæåñòâî íà Ïëàíà - Õåðìåñ, Õåðìåñ-Òåóò èëè Òîò, è çàòîâà ñ åãèïåòñêè îáðàçè èçïúñòðÿë ñâîèòå ðèòóàëè ìèñòèôèêàòîðúò Êàëèîñòðî. È çàòîâà éåçóèòèòå, íå òîëêîâà ãëóïàâè, êîëêîòî ñìå ñè ãè ïðåäñòàâÿëè, çàåäíî ñ íàøèÿ ïðèÿòåë Êèðõåð ñå íàõâúðëèëè âúðõó éåðîãëèôèòå, âúðõó êîïòñêîòî ïèñìî è âúðõó äðóãèòå èçòî÷íè ãîâîðè, èçïîëçóâàéêè èâðèòà ñàìî êàòî ïðèêðèòèå, êàòî îòñòúïêà ïðåä ìîäàòà íà âðåìåòî.


104

Òåçè òåêñòîâå íå ñà îòïðàâåíè êúì ïðîñòîñìúðòíèòå... Ãíîñòè÷åñêîòî âúçïðèÿòèå å ïúò, çàïàçåí çà èçáðàíèöè... çàùîòî Áèáëèÿòà êàçâà: "Íå õâúðëÿé áèñåðà ñè íà ñâèíèòå."
(Êåìàë Äæóìáëàò, Èíòåðâþ ïðåä "Ëüî Æóð", 31. III. 1967 ã.)

Arcana publicata vilescunt: et gratiam prophanata amittunt. Ergo: ne margaritas objice porcis, seu asinus substernit rosas. [397]
(Éîõàí Âàëåíòèí Àíäðåå, "Õèìè÷åñêàòà âåí÷àâêà íà Êðèñòèàí Ðîçåíêðîéö", Ñòðàñáóðã, "Öåöíåð", 1616, ìîòî)


À îò äðóãà ñòðàíà, êúäå äà íàìåðèì òîçè, êîéòî áè ìîãúë äà ÷àêà è å ÷àêàë âúðõó Êàìúêà öåëè øåñò âåêà? Ðàçáèðà ñå, íàêðàÿ Àëàìóò ïàäíàë ïîä ìîíãîëñêèÿ íàòèñê, íî ñåêòàòà íà èñìàèëèòèòå îñòàíàëà è ñå ðàçïðîñòðàíèëà ïî öåëèÿ Èçòîê: åäíà ÷àñò îò íåÿ ñå ñëÿëà ñ íåøèèòñêèÿ ñóôèçúì, äðóãà ÷àñò ïîðîäèëà ñòðàøíàòà ñåêòà íà äðóçèòå è íàé-ñåòíå òðåòà ñå çàïàçèëà ñðåä èíäèéñêèòå õîäæè, ïîñëåäîâàòåëè íà Àãà õàí, íåäàëå÷ îò ìÿñòîòî, êúäåòî ñå íàìèðà Àãàðòà.
Íî áÿõ îòêðèë è äðóãî: ïî âðåìåòî íà Ôàòèìèäèòå õåðìåòè÷åñêèòå çíàíèÿ íà äðåâíèòå åãèïòÿíè áèëè ïðåîòêðèòè ÷ðåç Õåëèîïîëñêàòà àêàäåìèÿ â Êàéðî, êúäåòî áèë ñúçäàäåí åäèí Äîì íà íàóêèòå. Äîì íà íàóêèòå! Åòî îòêúäå ñå å âäúõíîâèë Áåéêúí çà ñâîÿ Ñîëîìîíîâ äîì, åòî êîé áèë îáðàçåöúò çà Ïàðèæêèÿ ìóçåé!
- Òî÷íî òàêà å, âå÷å íÿìà íèêàêâî ñúìíåíèå, êàçà îïèÿíåí Áåëáî è ïðèáàâè: 
- Íî êàêâî ñå ïîëó÷àâà ñ êàáàëèñòèòå?
- Òå ñà ñàìî åäíà óñïîðåäíà èñòîðèÿ. Éåðóñàëèìñêèòå ðàâèíè ñå äîñåòèëè, ÷å èìà íÿêàêâà âðúçêà ìåæäó Òàìïëèåðè è Êðúâíèöè. À èñïàíñêèòå ðàâèíè, êîèòî îáèêàëÿëè óæ äà äàâàò çàåìè ñðåùó ëèõâà èç åâðîïåéñêèòå ëàãåðè, ñúùî íàäóøèëè íåùî. ×óâñòâóâàëè ñå èçêëþ÷åíè îò òàéíàòà è òëàñêàíè îò íàöèîíàëíà ãîðäîñò, ðåøèëè äà ÿ ðàçêðèÿò ñàìè. Êàê íèå, Èçáðàíèÿò íàðîä, ùå áúäåì äúðæàíè äàëå÷ îò òàéíàòà íà òàéíèòå! È, õîï, ðàæäà ñå êàáàëèñòè÷íàòà òðàäèöèÿ, ãåðîè÷íèÿò îïèò íà äèàñïîðàòà, íà ïëåìåòî èçâúí çàêîíà äà íàäõèòðè ãîñïîäàðèòå, âëàäåòåëèòå, êîèòî ïðåòåíäèðàò, ÷å çíàÿò âñè÷êî.
- Íî ïî òîçè íà÷èí ñúçäàâàò âïå÷àòëåíèå ó õðèñòèÿíèòå, ÷å òå ñàìèòå çíàÿò âñè÷êî.
- È â åäèí ìîìåíò íÿêîé ïðàâè îãðîìíèÿ ãàô. Ñìåñâà Èñìàèë ñ Èçðàèë.
- Çíà÷è Áàðóåë, Öèîíñêèòå ïðîòîêîëè è Ãåíîöèäúò ñà ïëîä íà äâå ñãðåøåíè ñúãëàñíè.
- Øåñò ìèëèîíà åâðåè, óáèòè ïî åäíî íåäîãëåæäàíå íà Ïèêî äåëà Ìèðàíäîëà.
- Èëè ìîæå áè ïðè÷èíàòà å äðóãà. Èçáðàíèÿò íàðîä ñå å íàãúðáèë ñúñ çàäà÷àòà äà èçòúëêóâà Ñâåùåíàòà êíèãà. Èçïëàøèë âñè÷êî æèâî íàîêîëî, à äðóãèòå, êàòî íå îòêðèëè íèùî â Êíèãàòà, ñè îòìúñòèëè. Õîðàòà ñå áîÿò îò òîçè, êîéòî ãè ïîñòàâÿ ëèöå â ëèöå ñúñ Çàêîíà. À Êðúâíèöèòå çàùî íå ñå ïîÿâÿâàò ïî-ðàíî?
- Ìíîãî ïðîñòî, äðàãè Áåëáî, ïîìèñëåòå ñè êàêúâ óïàäúê íàñòúïâà â òåõíèòå çåìè ñëåä áèòêàòà ïðè Ëåïàíòî [398]. Âàøèÿò Çåáîòåíäîðô ðàçáèðà, ÷å íåùî òðÿáâà äà ñå òúðñè ìåæäó òóðñêèòå äåðâèøè, íî Àëàìóò âå÷å íå ñúùåñòâóâà, õîðàòà ìó ñà ñå èçïîêðèëè, ÷àêàò. È ñåãà å äîøúë òåõíèÿò ÷àñ, îêðèëåíè îò èñëÿìñêîòî ñàìîîïðåäåëåíèå, íàäèãàò ãëàâè îò ëåãîâèùàòà ñè. Êàòî âêëþ÷èõìå Õèòëåð â Ïëàíà, íàìåðèõìå äîáúð ïîâîä çà Âòîðàòà ñâåòîâíà âîéíà. Êàòî âêëþ÷èì Àëàìóòñêèòå Êðúâíèöè, îáÿñíÿâàìå âñè÷êî, êîåòî ñå ñëó÷âà îò ãîäèíè ìåæäó Ñðåäèçåìíî ìîðå è Ïåðñèéñêèÿ çàëèâ. È òóê îòëè÷íî ñå âïèñâà íàøèÿò Òðåñ - Templi Resurgentes Equites Synarchici, åäíî îáùåñòâî, êîåòî èìà çà öåë äà âúçñòàíîâè íàé-íàêðàÿ âðúçêèòå ìåæäó äóõîâíèòå îðäåíè îò ðàçëè÷íèòå âåðîèçïîâåäàíèÿ.
- Èëè êîåòî ïîäêëàæäà êîíôëèêòèòå ìåæäó òÿõ, çà äà áëîêèðà âñè÷êî è äà ëîâè ðèáà â ìúòíà âîäà. ßñíî. Ñòèãíàõìå äî êðàÿ íà íàøèÿ òðóä ïî ïðåêðîÿâàíåòî íà Èñòîðèÿòà. Äàëè ïúê âúâ âúðõîâíèÿ ìîìåíò Ìàõàëîòî íÿìà äà íè îòêðèå, ÷å Ïúïúò íà ñâåòà å Àëàìóò?
- Âñå ïàê äà íå ïðåêàëÿâàìå. Áèõ îñòàâèë òîçè âúïðîñ âèñÿù.
- Êàòî Ìàõàëîòî.
- Ìîæå áè, íî íå áèâà äà íàìåñâàìå âñè÷êî, êîåòî íè õðóìâà.
- Ðàçáèðà ñå, íàó÷íèÿò ïîäõîä íàä âñè÷êî.

Îíàçè âå÷åð àç áÿõ ñàìî ãîðä, ÷å ñúì ñú÷èíèë åäíà èçÿùíà òåîðèÿ. Áÿõ åäèí åñòåò, êîéòî óïîòðåáÿâà ïëúòòà è êðúâòà íà ñâåòà, çà äà ñúçäàäå îò òÿõ Êðàñîòà. Áåëáî âå÷å áåøå íåèí ïðèâúðæåíèê. Êàòî âñè÷êè - íå â ðåçóëòàò íà îçàðåíèå, à ïî ëèïñà íà ïî-äîáðî.



105


Claudicat ingenium, delirat lingua, labat mens. [399]
(Ëóêðåöèé, "Çà ïðèðîäàòà íà íåùàòà", III, 453)



Íàâÿðíî ïðåç òåçè äíè Áåëáî ñå å ïîìú÷èë äà ñè äàäå ñìåòêà çà òîâà, êîåòî ìó ñå ñëó÷âà. Ìàêàð ÷å ñòðîãîñòòà, ñ êîÿòî áå óñïÿë äà ñå ñàìîàíàëèçèðà, íå å ìîãëà äà ãî îòêëîíè îò ïîðîêà, ïðåâðúùàù ñå çà íåãî â ïðèâè÷êà.

________________________________________________________
èìå íà ôàéëà: À àêî å òàêà?
________________________________________________________

Èçìèñëÿíå íà Ïëàí: Ïëàíúò òå îïðàâäàâà äîòàì, ÷å äîðè íå ñè îòãîâîðåí çà ñàìèÿ íåãî. Äîñòàòú÷íî å äà õâúðëèø êàìúêà è äà ñè ñêðèåø ðúêàòà. Íå áè èìàëî ïðîâàë, àêî íàèñòèíà ñúùåñòâóâà Ïëàí. Òàêà è òè íå ïîëó÷è ×å÷èëèÿ, çàùîòî àðõîíòèòå ñà íàïðàâèëè Àíèáàëå Êàíòàëàìåñà è Ïèî Áî íåñïîñîáíè äà ñâèðÿò íà íàé-áåçîáèäíèÿ îò ìåäíèòå èíñòðóìåíòè. Èçáÿãàë ñè îò áàíäàòà íà Êàíàëà, çàùîòî äåêàíèòå ñà ðåøèëè äà òå çàïàçÿò çà äðóãî æåðòâîïðèíîøåíèå. À ÷îâåêúò ñ áåëåãà ïðèòåæàâà ïî-ìîùåí òàëèñìàí îò òâîÿ.
Åäèí Ïëàí, åäèí âèíîâíèê. Ìå÷òàòà íà ðîäà. An Deus sit. [400] Àêî èìà âèíà, íåãîâà å. Îíîâà, ÷èéòî àäðåñ ñúì çàãóáèë, íå å Êðàÿò, à Íà÷àëîòî. Íå å îáåêòúò, êîéòî òðÿáâà äà ñå ïðèòåæàâà, à å ñóáåêòúò, êîéòî ïðèòåæàâà ìåí. Îáùî çëî - ïî÷òè äîáðî, íàëè òîâà êàçâà Ìèòúò? (Äåòñêî ñòèõ÷å.)
Êîé å íàïèñàë òàçè ìèñúë (îùå åäíà ðèìè÷êà), íàé-óñïîêîèòåëíàòà íà ñâåòà? Íèùî íå ìîæå äà ìå ðàçóáåäè, ÷å òîçè ñâÿò íå å ðîæáà íà åäèí ìðà÷åí Áîã, íà ÷èÿòî ñÿíêà àç ñúì ïðîäúëæåíèå. Âÿðàòà íîñè Àáñîëþòåí Îïòèìèçúì. [401]
Âÿðíî å, ïðåëþáîäåéñòâóâàë ñúì (èëè íå ñúì ïðåëþáîäåéñòâóâàë), íî âèíîâåí å Áîã, êîéòî íå å óñïÿë äà ðàçðåøè ïðîáëåìà çà çëîòî. Õàéäå, äà ñ÷óêàìå â õàâàíà çàðîäèøà ñ ìåä è ÷åð ïèïåð. Ãîñïîä ãî èñêà.
Ùîì òðÿáâà âñå ïàê äà ñå âÿðâà, íåêà áúäå åäíà ðåëèãèÿ, êîÿòî íå òå êàðà äà ñå ÷óâñòâóâàø âèíîâåí. Åäíà íåñâúðçàíà, äèìÿùà, ïîäìîëíà ðåëèãèÿ, êîÿòî íÿìà êðàé. Ïîäîáíà íà ðîìàí, íå íà òåîëîãèÿ.
Ïåò ïúòÿ êúì åäíà-åäíè÷êà öåë, êàêâî ðàçõèùåíèå. Âìåñòî òîâà åäèí ëàáèðèíò, êîéòî äà îòâåæäà íàâñÿêúäå è íèêúäå. Çà äà óìðåø êðàñèâî, æèâåé â ñòèë áàðîê.
Ñàìî åäèí íåñðú÷åí äåìèóðã ìîæå äà íè êàðà äà ñå ÷óâñòâóâàìå äîáðè.
Àìè àêî êîñìè÷íèÿò Ïëàí íå ñúùåñòâóâà?
Êàêâà ïîäèãðàâêà! Äà æèâååø â èçãíàíèå, áåç íÿêîé äà òå å ïðàòèë. È òî â èçãíàíèå îò íåñúùåñòâóâàùî ìÿñòî.
Àìè àêî Ïëàíúò ñúùåñòâóâà, íî âå÷íî òè óáÿãâà?
Êîãàòî ðåëèãèÿòà îòñòúïâà, ïîìàãà é èçêóñòâîòî. Èçìèñëÿø Ïëàíà êàòî ìåòàôîðà íà äðóãèÿ, íåóçíàâàåìèÿ. È åäèí ÷îâåøêè çàãîâîð ìîæå äà çàïúëíè ïðàçíèíàòà. Íå ìè ïóáëèêóâàõà "Ñúðöå è ñòðàñò", çàùîòî íå ïðèíàäëåæà íà òàìïëèåðñêàòà èì ìàôèÿ.
Äà æèâååø, ñÿêàø ñúùåñòâóâà Ïëàí: êàìúêúò íà ôèëîñîôèòå. Ùîì íå ìîæåø äà ãè ïîáåäèø, ïðèñúåäèíè ñå êúì òÿõ. Àêî Ïëàíúò ñúùåñòâóâà, äîñòàòú÷íî å äà ñå ïðèñïîñîáèø êúì íåãî.
Ëîðåíöà ìå ïîñòàâÿ íà èçïèòàíèå. Ñìèðåíèå. Àêî èìàõ ñìèðåíèåòî äà ïðèçîâà àíãåëèòå, äîðè áåç äà âÿðâàì â òÿõ, è äà î÷åðòàÿ âåðíèÿ êðúã, áèõ íàìåðèë äóøåâåí ìèð. Ìîæå áè.
Âÿðâàé, ÷å ñúùåñòâóâà òàéíà, è ùå ñå ïî÷óâñòâóâàø ïîñâåòåí â íåÿ, íèùî íå òè ñòðóâà. Äà ñúçäàäåø åäíà îãðîìíà íàäåæäà, êîÿòî äà íå ìîæå äà áúäå èçêîðåíåíà, çàùîòî íÿìà êîðåí. Àêî íÿìàø ïðàäåäè, íÿìà êîé äà êàçâà, ÷å ñè ãî ïðåäàë. Åäíà ðåëèãèÿ, êîÿòî ìîæåø äà èçïîâÿäâàø, êàòî é èçìåíÿø íåïðåêúñíàòî.
Êàòî Àíäðåå: äà ñúçäàäåø íà øåãà íàé-ãîëÿìîòî îòêðèòèå â Èñòîðèÿòà, è äîêàòî äðóãèòå çàòúâàò â íåãî, äà ñå êúëíåø ïðåç îñòàòúêà îò æèâîòà ñè, ÷å íå ñè áèë òè.

Äà ñúçäàäåø åäíà èñòèíà ñ ðàçìèòè êîíòóðè: ùîì íÿêîé ñå îïèòà äà ÿ óòî÷íè, àíàòåìîñâàø ãî. Îïðàâäàâàø ñàìî êîéòî å ïî-ìúãëÿâ îò òåá. Äà íÿìàø âðàãîâå îòäÿñíî.
Çàùî äà ïèøåì ðîìàíè? Äà ïðåíàïèøåì Èñòîðèÿòà. Êîÿòî ïîñëå äà ñå îñúùåñòâè.
Çàùî äà íå áúäå â Äàíèÿ, ãîñïîäèí Ó. Ø.? Äæèì, Öàðÿ íà Êîíîïà, Éîõàí Âàëåíòèí Àíäðåå, Ëóêàìàòåé, áðîäè èç Çîíäñêèÿ àðõèïåëàã ìåæäó Ïàòìîñ è Àâàëîí, îò Áÿëàòà ïëàíèíà äî Ìèíäàíàî, îò Àòëàíòèäà äî Òåñàëèÿ... Íà Íèêåéñêèÿ ñúáîð Îðèãåí [402] ñè îòðÿçâà òåñòèñèòå è ãè ïîêàçâà êúðâÿùè íà îòöèòå îò Ãðàäà íà Ñëúíöåòî, íà Õèðàì [403], êîéòî ñêúðöà ñúñ çúáè, à â òîâà âðåìå Êîíñòàíòèí âïèâà õèùíèòå ñè íîêòè â êóõèòå îðáèòè íà Ðîáúðò Ôëúä; ñìúðò, ñìúðò íà þäåèòå îò àíòèîõèéñêîòî ãåòî. Dieu est mon droit. [404] Ðàçâåéòå çíàìåòî. Áèé, ñå÷è âðàçèòå âåêîâíè, êóðêàùè ñ ÷åðâà îòðîâíè. Òðúáíè çâóöè - è åòî ïðèñòèãàò Äîáðîäåòåëíèòå ðèöàðè îò Áîæèÿ ãðîá, íîñåéêè çàáó÷åíà íà ïèêà ãëàâàòà íà Ìàâúðà, Ðåáèñúò, Ðåáèñúò! Ìàãíèòåí Óðàãàí, Êóëàòà ðóõâà, Ðà÷êîâñêè ñå õèëè âúðõó îâúãëåíèÿ òðóï íà Æàê äüî Ìîëå.

Íå òå ïðèòåæàâàõ, íî ìîãà äà íàïðàâÿ òàêà, ÷å öÿëàòà Èñòîðèÿ äà ãðúìíå.

Àêî ïðîáëåìúò å îòñúñòâèåòî íà ñúùåñòâóâàùîòî, àêî ñúùåñòâóâàùîòî å òîâà, êîåòî ñå èçðè÷à ïî ìíîãî íà÷èíè [405], òî êîëêîòî ïîâå÷å ãîâîðèì, òîëêîâà ïîâå÷å ñúùåñòâóâàùî èìà. Ìå÷òàòà íà íàóêàòà å ñúùåñòâóâàùîòî äà áúäå ìíîãî ìàëêî, êîíöåíòðèðàíî è èçðàçèìî, Å=mc2. Ãðåøêà. Çà äà ñå ñïàñèø îùå îò íà÷àëîòî íà âå÷íîñòòà, òðÿáâà äà èñêàø äà èìà íåùî ñúùåñòâóâàùî, ïðèåòî ïðîèçâîëíî. Êàòî çìèÿ, ñòåãíàòà íà âúçåë îò ïèÿí ìîðÿê. Áåçâúçâðàòíî.

Äà èçìèñëÿø, áÿñíî, áåçóìíî äà èçìèñëÿø, áåç äà ñå ãðèæèø çà âðúçêèòå, òàêà ÷å ïîñëå äà íå ìîæåø äà ïðåðàçêàæåø êîåòî ñè èçìèñëèë. Ïðîñòî ïðåäàâàíå íà ùàôåòà îò îáðàç íà îáðàç, êàòî âñåêè âîäè êúì äðóãèÿ, áåç ñïèðàíå. Äà ðàçãëîáèø ñâåòà â åäèí áóåí òàíö îò âåðèæíè àíàãðàìè. È îñâåí òîâà äà âÿðâàø â íåèçðàçèìîòî. Íå å ëè òîâà èñòèíñêèÿò ïðî÷èò íà Òîðàòà? Èñòèíàòà å àíàãðàìà íà àíàãðàìàòà. Anagrams=Ars Magna.
_________________________________________________________

Òðÿáâà äà ñå å ñëó÷èëî ïðåç òåçè äíè. Áåëáî áå ðåøèë äà âçåìå íà ñåðèîçíî ñâåòà íà äèàáîëèñòèòå íå îò èçëèøúê, à îò íåäîñòèã íà âÿðà.
Ïðåçèðàéêè ñå ïîðàäè íåãîäíîñòòà ñè äà ñúçäàâà (ïðåç öåëèÿ ñè æèâîò å èçïîëçóâàë íåçàäîâîëåíèòå æåëàíèÿ è íåíàïèñàíèòå ñòðàíèöè êàòî ìåòàôîðè åäíè íà äðóãè, è âñè÷êî òîâà ïîä çíàêà íà íÿêàêâà ñàìîâíóøåíà è íåäîêàçóåìà íèçîñò), ñè å äàâàë ñìåòêà, ÷å èçãðàæäàéêè Ïëàíà, â äåéñòâèòåëíîñò å ñúçäàâàë. Âëþáèë ñå å â ñâîÿ Ãîëåì è â íåãî å îòêðèâàë óòåøåíèå çà ñåáå ñè. Æèâîòúò - íåãîâèÿò ñîáñòâåí æèâîò è òîçè íà ÷îâå÷åñòâîòî, êàòî èçêóñòâî è ïî ëèïñà íà èçêóñòâî, èçêóñòâîòî êàòî ëúæà. "Ñâåòúò å ñúçäàäåí, çà äà ñå ñòèãíå äî åäíà êíèãà (ëúæëèâà)." Íî âå÷å ñå å ìú÷åë äà ïîâÿðâà â òàçè ëúæëèâà êíèãà, çàùîòî âñå ïàê ÿ áåøå íàïèñàë. È àêî çàãîâîðúò íàèñòèíà ñúùåñòâóâàøå, Áåëáî âå÷å íÿìàøå äà áúäå ñòðàõëèâ, ïîáåäåí, áåçâîëåâ.
Îòòóê äîéäå âñè÷êî, êîåòî ñå ñëó÷è ïî-êúñíî. Òîâà, ÷å òîé èçïîëçóâàøå Ïëàíà, ìàêàð äà çíàåøå, ÷å å íåðåàëåí, çà äà íàäâèå åäèí ñúïåðíèê, êîãîòî ñìÿòàøå çà ðåàëåí. È ïîñëå, êîãàòî çàáåëÿçà, ÷å Ïëàíúò ãî îïëèòà, ñÿêàø íàèñòèíà ñúùåñòâóâàøå èëè ñÿêàø òîé, Áåëáî, áåøå íàïðàâåí îò ñúùàòà ìàòåðèÿ, îò êîÿòî áå íàïðàâåí è Ïëàíúò ìó, îòèäå â Ïàðèæ ñ öåë äà ñðåùíå îòêðîâåíèåòî, ðåâàíøà.
Â ïëåí íà âñåêèäíåâíîòî óãðèçåíèå, çàäåòî ãîäèíè íàðåä áåøå îáùóâàë ñúñ ñîáñòâåíèòå ñè ïðèçðàöè, íàìèðàøå îáëåê÷åíèå â òîâà, ÷å ñúçèðà ïðèçðàöè, êîèòî ñå îáåêòèâèçèðàò è ñà ïîçíàòè è íà íÿêîé äðóã, ïúê áèë òîé è íåãîâ âðàã. Íèìà áå òðúãíàë, çà äà ñå õâúðëè â óñòàòà íà âúëêà? Ðàçáèðà ñå, çàùîòî òîçè âúëê äîáèâàøå ôîðìà, áåøå ïî-èñòèíñêè îò Öàðÿ íà Êîíîïà, ìîæå áè è îò ×å÷èëèÿ, ìîæå áè è îò ñàìàòà Ëîðåíöà Ïåëåãðèíè.
Áîëåí îò òîëêîâà íåîñúùåñòâåíè ñðåùè, Áåëáî å ÷óâñòâóâàë, ÷å ñåãà ìó å îïðåäåëåíà ðåàëíà ñðåùà. È òî ïî òàêúâ íà÷èí, ÷å òîé íå ìîæåøå äà ÿ èçáåãíå îò ñòðàõëèâîñò, çàùîòî áåøå ïðèòèñíàò êúì ñòåíàòà. Ñòðàõúò ãî çàäúëæàâàøå äà áúäå ñìåë. Èçìèñëÿéêè, òîé å ñúçäàë ïðèíöèïà íà ðåàëíîñòòà [406].


106

Ñïèñúê N 5 - øåñò ôëàíåëêè, øåñò ÷èôòà ãàùè è øåñò íîñíè êúðïè÷êè, îòäàâíà âúëíóâà ó÷åíèòå, ïðåäè âñè÷êî ïîðàäè òîâà, ÷å íå ñà óïîìåíàòè íèêàêâè ÷îðàïè.
(Óäè Àëúí, "Äà ñè ãî âúðíåø", Íþ Éîðê, "Ðàíäúì Õàóñ", 1966, "Ñïèñúêúò íà Ìåòåðëèíã", ñ. 8)


Òî÷íî òåçè äíè, ïðåäè íå ïîâå÷å îò ìåñåö, Ëèÿ ðåøè, ÷å ñå íóæäàÿ îò ïî÷èâêà. Èçãëåæäàø èçìîðåí, êàçâàøå ìè. Ìîæå áè Ïëàíúò ìå áå èçòîùèë. Îò äðóãà ñòðàíà äåòåòî, êàêòî íàâðåìåòî ñå å êàçâàëî, èìàøå íóæäà îò çäðàâîñëîâåí âúçäóõ. Åäíî ïðèÿòåëñêî ñåìåéñòâî íè ïðåäëîæè ìàëêàòà ñè âèëà â ïëàíèíàòà.
Íå çàìèíàõìå âåäíàãà. Èìàøå íÿêîè íåùà, êîèòî òðÿáâàøå äà äîâúðøèì â Ìèëàíî, è îñâåí òîâà Ëèÿ êàçà, ÷å íÿìà íèùî ïî-îòìîðèòåëíî îò îòïóñê â ãðàäà, êîãàòî ÷îâåê çíàå, ÷å ñëåä òîâà çàìèíàâà.
Òîãàâà çà ïðúâ ïúò çàãîâîðèõ íà Ëèÿ çà Ïëàíà. Ïðåäè òîâà òÿ áåøå ìíîãî çàåòà ñ äåòåòî: çíàåøå â îáùè ëèíèè, ÷å ñ Áåëáî è Äèîòàëåâè ñå çàíèìàâàìå ñ íåùî êàòî ðåáóñ, êîéòî íè îòíåìàøå ïîíÿêîãà öåëè äíè è íîùè, íî íå é áÿõ îòêðèë íèùî ïîâå÷å, îòêàêòî ìè áåøå ïðî÷åëà íàçèäàòåëíàòà ñè ëåêöèÿ çà ìîÿòà ìàíèÿ äà òúðñÿ àíàëîãèè. Ìîæå áè ñå ñðàìóâàõ.
Ïî òîâà âðåìå é ðàçêàçàõ âñè÷êî çà Ïëàíà, çàâúðøåí äî íàé-ãîëåìè ïîäðîáíîñòè. Òÿ çíàåøå çà áîëåñòòà íà Äèîòàëåâè è àç ñå ÷óâñòâóâàõ ãóçåí, ñÿêàø áÿõ íàïðàâèë íåùî íåðåäíî, òúé ÷å ñå ñòàðàåõ äà é ïðåäñòàâÿ Ïëàíà êàòî íÿêàêâà èíòåëåêòóàëíà çàáàâà, êàêâàòî âñúùíîñò è áåøå.
Ëèÿ ìè êàçà:
- Ïóì, òàçè òâîÿ èñòîðèÿ íå ìè õàðåñâà.
- Çàùî, íå å ëè êðàñèâà?
- È ñèðåíèòå ñà êðàñèâè. ß ìè êàæè, êàêâî çíàåø çà ïîäñúçíàíèåòî?
- Íèùî. Íå çíàÿ äîðè äàëè ãî èìàì.
- Âèæäàø ëè? Ïðåäñòàâè ñè ñåãà, ÷å åäèí âèåíñêè øåãàäæèÿ, çà äà ðàçâåñåëè ïðèÿòåëèòå ñè, å èçìèñëèë öÿëàòà èñòîðèÿ çà åäíî Òî è çà Åäèïîâèÿ êîìïëåêñ è å ñú÷èíèë âñè÷êèòå ñúíèùà, êîèòî óæ å ñúíóâàë, êàêòî è ðàçíèòå ìàëêè Õàíñîâöè, êîèòî íèêîãà íå å âèæäàë... È êàêâî å ñòàíàëî ñëåä òîâà? Ìèëèîíè õîðà ñå îêàçàëè ãîòîâè äà ñå íåâðîòèçèðàò íå íà øåãà è õèëÿäè äðóãè áèëè ãîòîâè äà ñå âúçïîëçóâàò îò òîâà.
- Ëèÿ, òè îòêà÷àø.
- Àç ëè? Íå àç, à òè.
- Äîáðå, äîðè äà ñìå îòêà÷åíè è äâàìàòà, òî ïîíå òðÿáâà äà ìè ïðèçíàåø åäíî: íèå òðúãíàõìå îò òåêñòà íà Èíãîëô. Èçâèíÿâàé, ÷îâåê ïîïàäà íà åäíî ïîñëàíèå îò Òàìïëèåðèòå è, åñòåñòâåíî, ìó ñå ïðèèñêâà äà ãî ðàç÷åòå äîêðàé. Ìîæå áè ñå ïîóâëè÷àø, çà äà ñå ïîäèãðàåø íà òúðñà÷èòå íà òàéíè, íî âñå ïàê ïîñëàíèåòî å íàëèöå.
- Âñúùíîñò çíàåø ñàìî òîâà, êîåòî òè å êàçàë îíçè Àðäåíòè, à òîé, ïî ñîáñòâåíèòå òè äóìè, áèë ñòîïðîöåíòîâ ôàíòàçüîð. È îñâåí òîâà ìíîãî áèõ èñêàëà äà ãî âèäÿ ñ î÷èòå ñè òîâà ïîñëàíèå.
Íÿìàøå íèùî ïî-ëåñíî, òî áåøå â ïàïêèòå ìè.
Ëèÿ ïîå ëèñòà, îãëåäà ãî ïúðâî îò åäíàòà, ïîñëå îò äðóãàòà ñòðàíà, ñáúð÷è íîñëå, îòìåòíà êîñèòå ñè îò ÷åëîòî, çà äà âèäè ïî-äîáðå ïúðâàòà ÷àñò, øèôðîâàíàòà. Ïîñëå çàïèòà:
- Òîâà ëè å?
- Íå òè ëè ñòèãà?
- Ñòèãà ìè, äàæå ìè å ìíîãî. Äàé ìè äâà äíè äà ñè ïîìèñëÿ.
Êîãàòî Ëèÿ ìè èñêà äâà äíè äà ñè ïîìèñëè, òî å, çà äà ìè äîêàæå, ÷å ñúì ãëóïàê. Âèíàãè ÿ îáâèíÿâàì â òîâà, íà êîåòî òÿ îòãîâàðÿ:
- Àêî ðàçáèðàì, ÷å ñè ãëóïàê, òîãàâà ñúì ñèãóðíà, ÷å íàèñòèíà òå îáè÷àì. ßñíî ìè å, ÷å ñè ãëóïàâ, è ïàê òå îáè÷àì. Òîâà íå òå ëè óñïîêîÿâà?
Äâà äíè èçîáùî íå ãîâîðèõìå íà òàçè òåìà, ïúê è Ëèÿ ïî÷òè íå ñè ñåäåøå âêúùè. Âå÷åðíî âðåìå ÿ íàáëþäàâàõ êàê ñå ñâèâà â åäíî úãúë÷å è ñè çàïèñâà íåùî, êúñàéêè ëèñò ïîäèð ëèñò.
Êîãàòî ñå êà÷èõìå â ïëàíèíàòà, äåòåòî öÿë äåí ñå òúðêàëÿøå íà ïîëÿíàòà, Ëèÿ ïðèãîòâÿøå âå÷åðÿòà è ìè êàçà, ÷å òðÿáâà äà ÿì, çàùîòî ñúì ñòàíàë ñëàá êàòî êëå÷êà. Ñëåä âå÷åðÿ ìå ïîìîëè äà é ïðèãîòâÿ äâîéíî óèñêè ñ ìíîãî ëåä è ìàëêî ñîäà, çàïàëè öèãàðà, êàêòî ïðàâè ñàìî â îñîáåíè ìîìåíòè, íàêàðà ìå äà ñåäíà è çàïî÷íà äà ìè îáÿñíÿâà:
- Ñåãà âíèìàâàé, Ïóì, çàùîòî ùå òè äîêàæà, ÷å íàé-ïðîñòèòå îáÿñíåíèÿ âèíàãè ñà íàé-âåðíèòå. Òîçè âàø ïîëêîâíèê âè å çàÿâèë, ÷å Èíãîëô å íàìåðèë íÿêàêâî ïîñëàíèå â Ïðîâåíñ, è àç íàïúëíî ìó âÿðâàì. Ñèãóðíî å ñëÿçúë â ïîäçåìèåòî è íàèñòèíà å îòêðèë òîçè òåêñò - è ïî÷óêà ñ ïðúñò ïî ðåäîâåòå íà ôðåíñêè, â íÿêàêâî ñàíäú÷å. Íèêîé íå òâúðäè, ÷å å íàìåðèë êîâ÷åæå, îáñèïàíî ñ äèàìàíòè. Åäèíñòâåíîòî, êîåòî ïîëêîâíèêúò âè å ðàçêàçàë, å, ÷å ñïîðåä áåëåæêèòå íà Èíãîëô åäíà êóòèÿ å áèëà ïðîäàäåíà. È çàùî íå, áèëà å ñòàðèííà âåù, ïîëó÷èë å çà íåÿ íÿêîÿ è äðóãà ïàðà, íî íèêîé íå êàçâà, ÷å ñ òåçè ñðåäñòâà å æèâÿë. Ìîæå äà å èìàë ìàëêî íàñëåäñòâî îò áàùà ñè.
- À çàùî êóòèÿòà íåïðåìåííî äà å áèëà åâòèíà?
- Çàùîòî òîâà ïîñëàíèå âñúùíîñò ïðåäñòàâëÿâà íàé-îáèêíîâåí ñïèñúê, ïàìåòíà áåëåæêà íà òúðãîâåö. Õàéäå äà ãî ïðî÷åòåì çàåäíî.

a la ... Saint Jean
36 p charrete de fein
6 ... entiers avec saiel
p ... les blancs mantiax
r ... s ... chevaliers de Pruins pour la ... j . nc .
6 foiz 6 en 6 places
chascune foiz 20 a ... 120 a ...
iceste est l'ordonation
al donjon li premiers
it li secunz joste iceus qui ... pans
it al refuge
it a Nostre Dame de l'altre part de l'iau
it a l'ostel des popelicans
it a la pierre
3 foiz 6 avant la feste ... la Grant Pute

- Å, äîáðå, ñåãà êàêâî?
- Áîæå ìîé, íèêîãà ëè íå âè å èäâàëî íàóì äà íàäíèêíåòå â òóðèñòè÷åñêè ñïðàâî÷íèê èëè â èñòîðè÷åñêè íàðú÷íèê çà òîçè Ïðîâåíñ? Âåäíàãà ùÿõòå äà îòêðèåòå, ÷å Õàìáàðúò çà Äåñÿòúêà, êúäåòî å íàìåðåíî ïîñëàíèåòî, å áèë ñáîðíî ìÿñòî íà òúðãîâöèòå, çàùîòî Ïðîâåíñ ñå ñëàâåë êàòî ãëàâåí òúðãîâñêè öåíòúð íà öÿëàòà îáëàñò Øàìïàí. È ÷å Õàìáàðúò çà Äåñÿòúêà ñå íàìèðàë íà óëèöà Ñåí Æàí. Â Ïðîâåíñ ñå òúðãóâàëî ñ âñÿêàêúâ âèä ñòîêè, íî îñîáåíî âúðâåëè òîïîâåòå ïëàòíî, draps èëè dras, êàêòî íÿêîãà ñå å ïèøåëî, è âñÿêî ïàð÷å áèëî áåëÿçàíî ñ ìàðêàòà íà òúêà÷íèöàòà, ñ íåùî êàòî ïå÷àò. Âòîðàòà ãîðäîñò íà Ïðîâåíñ áèëî ïðîèçâîäñòâîòî íà ðîçè, ÷åðâåíèòå ðîçè, êîèòî êðúñòîíîñöèòå äîíåñëè îò Ñèðèÿ. Òîëêîâà áèëè èçâåñòíè, ÷å êîãàòî Åäìúíä Ëàíêàñòúðñêè [407] ñå æåíåë çà Áëàíø ä'Àðòîà è ïðèåë òèòëàòà ãðàô Äüî Øàìïàí, âêëþ÷èë ÷åðâåíàòà ðîçà íà Ïðîâåíñ â ñâîÿ ãåðá è çàòîâà âîéíàòà ìåæäó Ëàíêàñòúð è Éîðê áèëà íàðå÷åíà "íà äâåòå ðîçè", òúé êàòî â ãåðáà íà ôàìèëèÿòà Éîðê ïúê èìàëî áÿëà ðîçà.
- Êîé òè ãî êàçà?
- Åäíà êíèæêà îò äâåñòà ñòðàíèöè, èçäàäåíà îò Òóðèñòè÷åñêàòà ñëóæáà íà Ïðîâåíñ, êîÿòî íàìåðèõ âúâ Ôðåíñêèÿ öåíòúð. Íî òîâà íå å âñè÷êî. Â Ïðîâåíñ èìà åäíà êðåïîñò, êîÿòî ñå íàðè÷à Äîíæîíúò, òîåñò Êóëàòà, èìà åäíà Êðåïîñòíà âðàòà Ïîðò-î-Ïåí, äåòî ìèñëèòå, ÷å ñòàâà äóìà çà "õëÿá", åäíà Öúðêâà íà Ïðèþòà, à íå Óáåæèùåòî, êàêòî ñòå òúëêóâàëè ôðåíñêîòî "refuge", èìà, åñòåñòâåíî, è ìíîæåñòâî öúðêâè, ïîñâåòåíè íà åäíà èëè äðóãà Áîãîðîäèöà, èìàëî å èëè îùå èìà óëèöà íà Êðúãëèÿ Êàìúê, âúðõó êîéòî ïîäàíèöèòå íà ãðàôà îñòàâÿëè ñâîÿ äåñÿòúê, ñúùåñòâóâàëè ñà óëèöà íà Áåëèòå Ïëàùîâå è óëèöà íà Ãîëÿìàòà Êóðâà, äà íå òè îáÿñíÿâàì çàùî, ñèãóðíî å áèëà óëèöàòà íà áàðäàöèòå.
- À ïîïåëèêàíèòå?
- Â Ïðîâåíñ íàâðåìåòî æèâåëè êàòàðè, êîèòî ïî-êúñíî, êàêòî ìó å ðåäúò, áèëè èçãîðåíè, à ãëàâíèÿò èíêâèçèòîð áèë ïîêàÿë ñå êàòàð, èçâåñòåí ñ ïðÿêîðà Ðîáåð ëüî Áóãð. Çàòîâà íÿìà íèùî ÷óäíî äà å ñúùåñòâóâàë ïëîùàä èëè êâàðòàë, îáîçíà÷åí êàòî ìÿñòî íà êàòàðèòå, ìàêàð êàòàðèòå âå÷å äà ãè íÿìàëî.
- Íî ïðåç 1344-òà...
- À êîé òè å êàçàë, ÷å äîêóìåíòúò å îò 1344-òà? Òâîÿò ïîëêîâíèê å ïðî÷åë "36 ãîäèíè ñëåä êàðóöàòà ñúñ ñåíî", íî äà çíàåø, ÷å ïî îíîâà âðåìå, êîãàòî ôðàíöóçèòå ïèøåëè "p" ñ åäèí âèä àïîñòðîô, îçíà÷àâàëî post, "ñëåä", à áåç àïîñòðîô îçíà÷àâàëî "pro", "çà". Àâòîðúò íà òîçè òåêñò å áèë êðîòúê òúðãîâåö, êîéòî ñè å âîäèë áåëåæêè çà ñäåëêèòå, ñêëþ÷åíè â Õàìáàðà, òîåñò íà óëèöà Ñåí Æàí, à íå â íîùòà ñðåùó ïðàçíèêà Ñâåòè Éîàí, è ñè å çàïèñàë, ÷å öåíàòà çà åäíà èëè çà âñÿêà êàðóöà ñåíî å òðèäåñåò è øåñò ñó, äåíèå èëè äðóãà ïàðè÷íà åäèíèöà.
- À ñòî è äâàäåñåòòå ãîäèíè?
- À êîé å êàçàë, ÷å ñà ãîäèíè? Èíãîëô å íàìåðèë íåùî, êîåòî ïðåïèñàë êàòî "120 à...", à îò êúäå çíàåì, ÷å å áèëî "à"? Ïðîâåðèõ ïî åäíà òàáëèöà íà ñúêðàùåíèÿòà îò îíîâà âðåìå è îòêðèõ, ÷å çà "äåíèå" èëè "dinarium" áèëè óïîòðåáÿâàíè îñîáåíè çíàöè, åäèí, êîéòî íàïîìíÿ ãðúöêàòà äåëòà, è äðóã, íàïîìíÿù ãðúöêàòà òåòà, íåùî êàòî êðúã÷å, ñðÿçàíî îòëÿâî. Íàïèøè ãî íåáðåæíî è íàáúðçî êàòî áåäåí òúðãîâåö, è ïúðâèÿò çàïàëÿíêî îò ðîäà íà òâîÿ ïîëêîâíèê ùå ãî âçåìå çà "à", çàùîòî å ÷åë íÿêúäå èñòîðèÿòà çà ñòîòå è äâàäåñåò ãîäèíè - îò òåá ãî çíàÿ, ÷å òÿ ñå ñðåùà âúâ âñÿêà êíèãà çà Ðîçåíêðîéöåðèòå. Òîé å èñêàë äà íàìåðè íåùî, êîåòî äà ïðèëè÷à íà "post 120 annos patebo"! È êàêâî ïðàâè? Íàìèðà íÿêîëêî it è ãè ÷åòå êàòî iterum [408], íî iterum ñå ñúêðàùàâà itm, äîêàòî it îçíà÷àâà item, "ñúùî", è ñå óïîòðåáÿâà â ñïèñúöèòå ñ ïîâòàðÿùè ñå äóìè. Íàøèÿò òúðãîâåö ñè å ïðåñìÿòàë êîëêî ùå ìó äîíåñàò ïîðú÷êèòå, êîèòî å ïîëó÷èë, è ñè å íàïðàâèë ñïèñúê íà äîñòàâêèòå. Òðÿáâàëî å äà äîñòàâÿ ðîçè îò Ïðîâåíñ, åòî êàêúâ å ñìèñúëúò íà r...s... chevaliers de pruins. È êúäåòî ïîëêîâíèêúò å ïðî÷åë vainjance (çàùîòî â ãëàâàòà ìó ñå âúðòåëè ðèöàðèòå Êàäîø), òðÿáâà äà ñå ÷åòå jonchee, "öâåòåí êèëèì". Çà ïðàçíèöèòå ïî îíîâà âðåìå îò ðîçèòå ñå ïðàâåëè öâåòíè øàïêè èëè öâåòíè êèëèìè. È åòî òàêà òðÿáâà äà ñå ÷åòå òâîåòî ïîñëàíèå îò Ïðîâåíñ:

ÍÀ ÓËÈÖÀ ÑÅÍ ÆÀÍ.
36 ÑÓ ÇÀ ÊÀÐÓÖÀ ÑÅÍÎ.
6 ÍÎÂÈ ÒÎÏÀ ÏËÀÒ ÏÎÄÏÅ×ÀÒÀÍÈ
ÍÀ ÓËÈÖÀÒÀ ÍÀ ÁÅËÈÒÅ ÏËÀÙÎÂÅ.
ÐÎÇÈ ÍÀ ÊÐÚÑÒÎÍÎÑÖÈÒÅ ÇÀ ÖÂÅÒÅÍ ÊÈËÈÌ:
6 ÁÓÊÅÒÀ ÏÎ 6 ÍÀ ÎÏÐÅÄÅËÅÍÈÒÅ ÌÅÑÒÀ,
ÂÑÅÊÈ ÏÎ 20 ÄÅÍÈÅ, ÂÑÈ×ÊÎ 120 ÄÅÍÈÅ.
Â ÑËÅÄÍÈß ÐÅÄ:
ÏÚÐÂÈÒÅ Â ÊÓËÀÒÀ
ÑÚÙÎ ÂÒÎÐÈÒÅ ÍÀ ÒÅÇÈ ÎÒ ÏÎÐÒ-Î-ÏÅÍ
ÑÚÙÎ Â ÖÚÐÊÂÀÒÀ ÍÀ ÏÐÈÞÒÀ
ÑÚÙÎ Â ÖÚÐÊÂÀÒÀ ÍÀ ÁÎÃÎÐÎÄÈÖÀ, ÎÒÂÚÄ ÐÅÊÀÒÀ
ÑÚÙÎ Â ÑÒÀÐÀÒÀ ÑÃÐÀÄÀ ÍÀ ÊÀÒÀÐÈÒÅ
ÑÚÙÎ ÍÀ ÓËÈÖÀ ÊÐÚÃÚË ÊÀÌÚÊ.
È 3 ÁÓÊÅÒÀ ÏÎ 6 ÏÐÅÄÈ ÏÐÀÇÍÈÊÀ ÍÀ ÓËÈÖÀÒÀ ÍÀ ÊÓÐÂÈÒÅ,

çàùîòî è íà òÿõ, ãîðêèòå, èì ñå å ùÿëî äà ïîñðåùíàò ïðàçíèêà ñ øàï÷èöè îò ðîçè.
- Ãîñïîäè, âúçêëèêíàõ, ìàé ùå èçëåçåø ïðàâà.
- Ðàçáèðà ñå, ÷å ñúì ïðàâà. Ïîâòàðÿì òè, òîâà å íàé-îáèêíîâåí ñïèñúê íà ïîðú÷êè.
- Ìîìåíò. Òîâà òóê ìîæå äà å ñïèñúê íà ïîðú÷êè, íî äðóãèÿò, ïúðâèÿò òåêñò, å øèôðîâàí è ãîâîðè çà òðèäåñåò è øåñò íåâèäèìè.
- Òî÷íî òàêà. Ñ ôðåíñêèÿ ñå ñïðàâèõ çà åäèí ÷àñ, íî äðóãèÿò ìè îòíå öåëè äâà äíè. Òðÿáâàøå äà èç÷åòà Òðèòåìèé â áèáëèîòåêèòå, à íàëè ãè çíàåø áèáëèîòåêàðèòå - ïðåäè äà òå äîïóñíàò äî íÿêîÿ ñòàðà êíèãà, ãëåäàò òå, êàòî ÷å ëè èñêàø äà ÿ èçÿäåø. Íî èñòîðèÿòà å ñúâñåì ïðîñòà. Ïðåäè âñè÷êî, òîâà òðÿáâàøå è ñàì äà ãî îòêðèåø, ñèãóðåí ëè ñè, ÷å "les 36 inuisibles separez en six bandes" å íà ñúùèÿ ôðåíñêè, íà êîéòî å ïèñàë íàøèÿò òúðãîâåö? È âèå ñòå ñå äîñåòèëè, ÷å òîâà å èçðàçúò, óïîòðåáåí â åäèí ïàìôëåò îò ÕVII âåê, êîãàòî Ðîçåíêðîéöåðèòå ñå ïîÿâèëè â Ïàðèæ. Íî ñòå ðàçñúæäàâàëè êàòî âàøèòå äèàáîëèñòè: àêî ïîñëàíèåòî å øèôðîâàíî ïî ìåòîäà íà Òðèòåìèé, çíà÷è Òðèòåìèé å âúçïðèåë òîçè ìåòîä îò Òàìïëèåðèòå è ïîíåæå öèòèðà ôðàçà, êîÿòî å áèëà ðàçïðîñòðàíåíà â ðîçåíêðîéöåðñêèòå ñðåäè, ñïîðåä âàñ ñëåäâà, ÷å Ïëàíúò, ïðèïèñâàí íà Ðîçåíêðîéöåðèòå, å áèë âå÷å Ïëàí íà Òàìïëèåðèòå. Íî îïèòàé ñå äà ðàçñúæäàâàø ïî îáðàòíèÿ ïúò, êàêòî áè íàïðàâèë âñåêè çäðàâîìèñëåù ÷îâåê: òúé êàòî ïîñëàíèåòî å íàïèñàíî ïî íà÷èíà íà Òðèòåìèé, òî å áèëî å íàïèñàíî ñëåä Òðèòåìèé, à òúé êàòî öèòèðà èçðàçè, óïîòðåáÿâàíè ïðåç ðîçåíêðîéöåðñêèÿ ÕVII âåê, çíà÷è å áèëî íàïèñàíî ñëåä òîçè âåê. Êîÿ å ñåãà íàé-âåðîÿòíàòà õèïîòåçà? Èíãîëô íàìèðà ïîñëàíèåòî îò Ïðîâåíñ è ïîíåæå è òîé êàòî ïîëêîâíèêà å ñìàõíàò íà òåìà õåðìåòè÷åñêè òàéíè, ïðî÷èòà òðèäåñåò è øåñò è ñòî è äâàäåñåò è âåäíàãà ñè ïîìèñëÿ çà Ðîçåíêðîéöåðèòå, è òúé êàòî å ñìàõíàò è íà òåìà òàéíîïèñè, ñå çàëàâÿ äà øèôðîâà ïîñëàíèåòî îò Ïðîâåíñ. Íàïèñâà çà óïðàæíåíèå, èçïîëçóâàéêè òàéíîïèñà íà Òðèòåìèé, ïðîñëîâóòîòî ðîçåíêðîéöåðñêî èçðå÷åíèå.
- Îñòðîóìíî îáÿñíåíèå, íî ñòðóâà êîëêîòî ïðåäïîëîæåíèåòî íà ïîëêîâíèêà.
- Äîòóê äà, íî ïðåäñòàâè ñè, ÷å íàïðàâèø íå åäíî ïðåäïîëîæåíèå, à ìíîãî, è âñè÷êè òå ñå ïîäêðåïÿò âçàèìíî. Òîãàâà ñòàâàø ïî-óâåðåí, ÷å ñè îòãàòíàë, íàëè? Àç òðúãíàõ îò åäíî ïîäîçðåíèå. ×å äóìèòå, óïîòðåáåíè îò Èíãîëô, íå ñà ïîäñêàçàíèòå îò Òðèòåìèé. È åäíèòå, è äðóãèòå ñà â àñèðîâàâèëîíñêèÿ êàáàëèñòè÷åí ñòèë, íî íå ñà ñúùèòå. À ïúê àêî Èíãîëô å òúðñåë äóìè, çàïî÷âàùè ñ áóêâèòå, êîèòî ñà ìó áèëè íóæíè, å ìîæåë äà íàìåðè â Òðèòåìèé êîëêîòî ñè ùå. Çàùî íå å ïîñòúïèë òàêà?
- Çàùî?
- Ìîæå áè ñà ìó áèëè íåîáõîäèìè òî÷íî îïðåäåëåíè áóêâè íà âòîðà, òðåòà è ÷åòâúðòà ïîçèöèÿ. Ìîæå áè íàøèÿò îñòðîóìåí Èíãîëô å èñêàë äà øèôðîâà ìíîãîêðàòíî ïîñëàíèåòî ñè, èñêàë å äà áúäå ïî-õèòúð îò Òðèòåìèé. Òðèòåìèé ïîäñêàçâà ÷åòèðèäåñåò îñíîâíè ñèñòåìè çà òàéíîïèñ: ïðè åäíà ñå èçïîëçóâàò ñàìî èíèöèàëèòå, ïðè äðóãà - ïúðâàòà è òðåòàòà áóêâà, ïðè òðåòà - ïàê èíèöèàëèòå, íî åäèí ñå ÷åòå, äðóã íå è òàêà íàòàòúê. Òúé ÷å ïðè äîáðî æåëàíèå ìîæå äà ñå èçìèñëÿò îùå áåçáðîé òàêèâà. Êîëêîòî äî äåñåòòå âòîðîñòåïåííè êðèïòîñèñòåìè, ïîëêîâíèêúò å âçåë ïîä âíèìàíèå ñàìî ïúðâèÿ êðúã, êîéòî å íàé-ïðîñò, íî ñëåäâàùèòå äåéñòâóâàò ïî ïðèíöèïà íà âòîðèÿ, êîéòî âèæäàø íà÷åðòàí òóê. Ïðåäñòàâè ñè, ÷å âúòðåøíèÿò êðúã å ïîäâèæåí è ÷å ìîæåø äà ãî çàâúðòèø, äîêàòî íà÷àëíîòî "à" ñúâïàäíå ñ êîÿòî èñêàø áóêâà îò âúíøíèÿ êðúã. Ùå ïîëó÷èø åäíà ñèñòåìà, ïðè êîÿòî "à" îçíà÷àâà "õ", åäíà äðóãà ñèñòåìà, êúäåòî "à" îçíà÷àâà "u" è òàêà íàòàòúê. Îò äâàäåñåòòå è äâå áóêâè âúðõó âñåêè êðúã ùå ïîëó÷èø íå äåñåò, à äâàäåñåò è åäíà êðèïòîñèñòåìè, à íóëåâà ùå òè áúäå ñàìî äâàäåñåò è âòîðàòà, ïðè êîÿòî "à" ùå ñúâïàäíå ñ "à".
- Ñàìî íå ìè êàçâàé, ÷å çà âñÿêà áóêâà îò âñè÷êè äóìè ñè îïèòàëà òåçè äâàäåñåò è åäíà ñèñòåìè.
- Ñ ìàëêî ìîçúê è ìàëêî êúñìåò... Òúé êàòî íàé-êúñèòå äóìè ñà îò øåñò áóêâè, î÷åâèäíî å, ÷å ñàìî ïúðâèòå øåñò ñà èçïîëçóâàíè, à âñè÷êî äðóãî ñòîè çà êðàñîòà. Çàùî øåñò áóêâè? Ïðåäñòàâèõ ñè, ÷å Èíãîëô å øèôðîâàë ïúðâàòà, ïðåñêî÷èë å åäíà, øèôðîâàë å òðåòàòà, ïîñëå å ïðåñêî÷èë äâå è øèôðîâàë øåñòàòà. Ñëåä êàòî ðåøèõ, ÷å çà èíèöèàëèòå å èçïîëçóâàë âúíøíèÿ êðúã, çà òðåòàòà áóêâà îïèòàõ ñ ìåæäèííèÿ è ñå ïîëó÷è. Òîãàâà çà øåñòàòà áóêâà îïèòàõ âúòðåøíèÿ êðúã è ïàê êàòî ÷å ëè ñå ïîëó÷è. Íå èçêëþ÷âàì, ÷å Èíãîëô å óïîòðåáèë è äðóãè áóêâè, íî òðèòå êîìáèíàöèè ìè ñòèãàò. Àêî èñêàø, ïðîäúëæàâàé íàòàòúê.
- Õàéäå, íå ìå ìú÷è. Êàêâî ñè ðàç÷åëà?
- Åòî, âèæ ñè ïîñëàíèåòî. Ïîä÷åðòàëà ñúì áóêâèòå, êîèòî ñà èçïîëçóâàíè.

Kuabris Defrabax Rexulon Ukkazaal Ukzaab Urpaefel Taculbain Habrak Hacoruin Maquafel Tebrain Hmcatuin Rokasor Himesor Argaabil Kaquaan Docrabax Reisaz Reisabrax Decaiquan Oiquaquiel Zaitabor Qaxaop Dugraq Xaelobran Disaeda Magisuan Raitak Huidal Uscolda Arabaom Zipreus Mecrim Cosmae Duquifas Rocarbis [409]

- È òàêà, âå÷å çíàåì êàêâî å ïúðâîòî ïîñëàíèå, òî å çà òðèäåñåò è øåñòèìàòà íåâèäèìè. Ñåãà ÷óé êàêâî ñå ïîëó÷àâà, êàòî çàìåñòèì òðåòèòå áóêâè ñïîðåä ìåæäèííèÿ êðúã: "Ñïàëíÿòà íà Ãîñïîæèöèòå, Êóõàòà Èãëà".
- Àìè òîâà å...
- "Íàãîðå êúì Åòðåòà, Ñïàëíÿòà íà Ãîñïîæèöèòå, Ïîä Ôîðò Ôðåôîñå, Êóõàòà Èãëà". Òîâà å ïîñëàíèåòî, êîåòî ðàç÷èòà Àðñåí Ëþïåí, êîãàòî îòêðèâà òàéíàòà íà Êóõàòà Èãëà! Ñïîìíÿø ëè ñè ãî: êðàé ïëàæà â Åòðåòà ñå èçäèãà Êóõàòà Èãëà, åñòåñòâåíà ñêàëíà êðåïîñò, âúâ âúòðåøíîñòòà íà êîÿòî ìîæå äà ñå æèâåå, òàéíîòî îðúæèå íà Þëèé Öåçàð, êîãàòî çàâëàäÿâàë Ãàëèèòå, à ïî-êúñíî è íà ôðåíñêèÿ êðàë. Èçòî÷íèêúò íà îãðîìíîòî ìîãúùåñòâî íà Àðñåí Ëþïåí. À çíàåø ëè, ÷å ëþïåíîëîçèòå ñà ëóäè ïî òàçè èñòîðèÿ, õîäÿò íà ïîêëîíåíèå â Åòðåòà, òúðñÿò òàéíè âõîäîâå, òúëêóâàò âñÿêà äóìà íà Ëüîáëàí... Èíãîëô å áèë íå ñàìî ðîçåíêðîéöåðîëîã, íî è ëþïåíîëîã è ñå å ïîáúðêâàë îò øèôðèðàíå è äåøèôðèðàíå.
- Íî ìîèòå äèàáîëèñòè âèíàãè ìîãàò äà êàæàò, ÷å Òàìïëèåðèòå ñà çíàåëè òàéíàòà íà Êóõàòà èãëà è ñëåäîâàòåëíî ïîñëàíèåòî å íàïèñàíî â Ïðîâåíñ ïðåç ÷åòèðèíàäåñåòèÿ âåê...
- Ðàçáèðà ñå, ÷å å òàêà. Íî ñåãà èäå ðåä íà òðåòîòî ïîñëàíèå. Òðåòèÿò êðúã, ïðèëîæåí êúì øåñòòå áóêâè. ×óé ãî: merde i'en ai marre de cette steganographie. [410]  È òîâà ñè å ñúâðåìåíåí ôðåíñêè, Òàìïëèåðèòå íå ñà ãîâîðèëè òàêà. Òàêà å ãîâîðèë Èíãîëô, êîéòî ñëåä êàòî ñè å áëúñêàë ãëàâàòà, çà äà çàêîäèðà ñâîèòå èçìèøëüîòèíè, îùå âåäíúæ ñè å íàïðàâèë óäîâîëñòâèåòî äà ïðàòè ïî äÿâîëèòå â øèôðîâàí âèä òîâà, ñ êîåòî ñå å çàíèìàâàë. Íî òúé êàòî íå å áèë ëèøåí îò õèòðîñò, çàáåëåæè, è òðèòå ïîñëàíèÿ ñå ñúñòîÿò îò òðèäåñåò è øåñò áóêâè. Áåäíè÷êèÿò ìè Ïóì, è Èíãîëô ñè å èãðàë êàòî âàñ, à òîçè ãëóïàê ïîëêîâíèêúò ãî å âçåë íà ñåðèîçíî.
- À çàùî òîãàâà Èíãîëô å èç÷åçíàë?
- Êîé òè å êàçàë, ÷å å áèë óáèò? Ìîæå áè íà Èíãîëô ìó å îìðúçíàëî äà ñòîè â Îêñåð è äà âèæäà ñàìî àïòåêàðÿ è òàçè ñòàðà ìîìà, êîÿòî õëåí÷è ïî öÿë äåí. Çàòîâà çàìèíàâà çà Ïàðèæ, ñïå÷åëâà íåùî, êàòî ïðîäàâà åäíà îò ñâîèòå ñòàðèííè êíèãè, íàìèðà ñè åäíà âäîâè÷êà, êîÿòî ãî ÷àêà òàì, è çàæèâÿâà íîâ æèâîò. Êàòî îíåçè, äåòî èçëèçàò çà öèãàðè è æåíà èì ïîâå÷å íå ãè âèæäà.
- À ïîëêîâíèêúò?
- Íàëè òè ñàì êàçà, ÷å äîðè ïîëèöàÿò íå áèë ñèãóðåí äàëè å óáèò, èëè íå? Íàïðàâèë å íÿêàêâà êîìáèíà, æåðòâèòå ìó ñà ñå óñåòèëè è òîé ñè å îáðàë êðóøèòå. Â òîçè ìîìåíò ñèãóðíî âå÷å ïðîäàâà êðàñòàâèöè íà àìåðèêàíñêèòå òóðèñòè è ñå êàçâà Äþïîí.
Íå ìîæåõ äà îòñòúïâàì ïî âñè÷êè ôðîíòîâå.
- Äîáðå äå, òðúãíàëè ñìå îò íÿêàêâè îáèêíîâåíè çàïèñêè, íî òîâà îùå ïîâå÷å äîêàçâà, ÷å ñìå áèëè èçîáðåòàòåëíè. Ñàìèòå íèå ñúçíàâàõìå, ÷å ôàíòàçèðàìå. Ñúçäàâàõìå åäèí ïîåòè÷åí ñâÿò.
- Âàøèÿò ïëàí íå å ïîåòè÷åí. Òîé å àáñóðäåí. Íà íèêîãî íÿìà äà äîéäå íàóì äà èäå äà ïîäïàëè Òðîÿ ñàìî çàùîòî å ÷åë Îìèð. Áëàãîäàðåíèå íà Îìèð îïîæàðÿâàíåòî íà Òðîÿ ñå å ïðåâúðíàëî â íåùî, êîåòî íèêîãà íå ñå å ñëó÷èëî, íèêîãà íÿìà äà ñå ñëó÷è è âñå ïàê ñè îñòàâà çàâèíàãè èñòèíà. Òîé ñúäúðæà ðàçëè÷åí ñìèñúë, çàùîòî âñè÷êî å ïðîñòî è ÿñíî. Òâîèòå ðîçåíêðîéöåðñêè ìàíèôåñòè íå ñà íèòî ïðîñòè, íèòî ÿñíè, ïðåäñòàâëÿâàëè ñà åäíî ïðàçíî äúðäîðåíå, êîåòî îáåùàâàëî ðàçêðèòèå íà íå çíàì êàêâè òàéíè. Çàòîâà òîëêîâà õîðà ñà ñå ìú÷åëè äà ãè ïðåâúðíàò â èñòèíñêè è âñåêè å íàìèðàë â òÿõ òîâà, êîåòî å òúðñåë. Ïðè Îìèð íÿìà òàéíè. Âàøèÿò ïëàí å ïúëåí ñ òàéíè, çàùîòî å ïúëåí ñ ïðîòèâîðå÷èÿ. È ïî òàçè ïðè÷èíà áèõòå ìîãëè äà íàìåðèòå õèëÿäè íåñèãóðíè â ñåáå ñè õîðà, êîèòî äà ñà ãîòîâè äà ñå îòêðèÿò â íåãî. Íÿìà äà å çëå äà çàõâúðëèòå âñè÷êî. Îìèð íå ñå å ïðåñòðóâàë. À âèå ñå ïðåñòðóâàòå. Êîéòî ñå ïðåñòðóâà, äà âíèìàâà, âñè÷êè ìó âÿðâàò. Õîðàòà íå ñà ïîâÿðâàëè íà Çåìåëâàéñ [411], êîéòî ãè óáåæäàâàë, ÷å ëåêàðèòå òðÿáâà äà ñè ìèÿò ðúöåòå, ïðåäè äà äîêîñâàò ðîäèëêèòå. Êàçâàë å ïðåêàëåíî ïðîñòè íåùà. Õîðàòà âÿðâàò íà òîçè, êîéòî èì ïðîäàâà ëîñèîí çà ðàñòåæ íà êîñàòà. Óñåùàò èíñòèíêòèâíî, ÷å ñú÷åòàâà èñòèíè, êîèòî ñà íåñúâìåñòèìè, ÷å íå å ëîãè÷íî è íå å çà âÿðâàíå. Íî ñà ãè ó÷èëè, ÷å Áîã å ìíîãîëèê, íåïîçíàâàåì è ñëåäîâàòåëíî íåëîãè÷íîñòòà å îíîâà íåùî, êîåòî òå ñìÿòàò çà íàé-áëèçêî äî ïðèðîäàòà íà Áîã. Íåïðàâäîïîäîáíîñòòà å òîâà, êîåòî íàé-ñèëíî íàïîäîáÿâà ÷óäîòî. À âèå ñòå èçìèñëèëè ëîñèîí çà ðàñòåæ íà êîñàòà. Òîâà íå ìè õàðåñâà, èãðàòà âè å îïàñíà.

Òàçè èñòîðèÿ íå óñïÿ äà ïðîâàëè íàøàòà ïî÷èâêà â ïëàíèíàòà. Èçëèçàõ íà äúëãè ðàçõîäêè, ÷åòÿõ ñåðèîçíè êíèãè, íèêîãà íå áÿõ ñå çàíèìàâàë òîëêîâà ñ äåòåòî. Íî ìåæäó ìåí è Ëèÿ îñòàíà íåùî íåäîèçêàçàíî. Îò åäíà ñòðàíà, Ëèÿ ìå áå ïðèòèñíàëà äî ñòåíàòà è íå é áåøå ïðèÿòíî, ÷å ìå å óíèçèëà, îò äðóãà, íå áåøå íàïúëíî óáåäåíà, ÷å ìå å óáåäèëà.
Âñúùíîñò èçïèòâàõ íîñòàëãèÿ ïî ïëàíà, íå èñêàõ äà ãî èçîñòàâÿ, òâúðäå äúëãî áÿõìå ñúæèòåëñòâóâàëè ñ íåãî.
Ïðåäè íÿêîëêî ñóòðèíè ñòàíàõ ðàíî, çà äà ñå êà÷à íà ïúðâèÿ âëàê çà Ìèëàíî. À â Ìèëàíî Áåëáî ùåøå äà ìè ñå îáàäè îò Ïàðèæ è àç ùÿõ äà ñëîæà íà÷àëîòî íà òàçè èñòîðèÿ, êîÿòî îùå íå ñúì èçæèâÿë äîêðàé.
Ëèÿ áåøå ïðàâà. Òðÿáâàøå äà ðàçãîâàðÿì ñ íåÿ ïî-ðàíî. Íî è â òàêúâ ñëó÷àé ïàê íÿìàøå äà é ïîâÿðâàì. Áÿõ âúçïðèåë ñúçäàâàíåòî íà Ïëàíà êàòî ìîìåíò îò Òèôåðåò, ñúðöåòî íà ñåôèðîòñêîòî òÿëî, ñúþçà ìåæäó ïðàâèëîòî è ñâîáîäàòà. Äèîòàëåâè ìè áåøå êàçàë, ÷å Ìîøå Êîðäîâåðî ïðåäóïðåæäàâàë: "Êîéòî ñå âúçãîðäåå çàðàäè ñâîÿòà Òîðà ïðåä íåâåæàòà, ñ äðóãè äóìè, ïðåä öåëèÿ íàðîä íà ßõâå, ùå íàêàðà Òèôåðåò äà ñå âúçãîðäåå ïðåä Ìàëõóò." Íî åäâà ñåãà ðàçáèðàì êàêâî å Ìàëõóò - Öàðñòâîòî íà òàçè çåìÿ - â íåéíàòà ñèÿéíà ïðîñòîòà. Ìîæàõ äà ðàçáåðà, äîêàòî îùå ðàçáèðàì, íî íàâÿðíî å òâúðäå êúñíî, çà äà íàäæèâåÿ èñòèíàòà.

Ëèÿ, íå çíàì äàëè ùå òå âèäÿ ïàê. Àêî íå óñïåÿ, ïîñëåäíèÿò îáðàç, êîéòî ùå çàïàçÿ îò òåá, å îòïðåäè íÿêîëêî ñóòðèíè - òè, ñúíåíà ïîä çàâèâêèòå. Öåëóíàõ òå è ñå ïîêîëåáàõ, ïðåäè äà èçëÿçà.



VII

ÍÅÖÀÕ



107

Âèäÿ ëè îíÿ ÷åðåí ïåñ äàëå÷å
èç íèâè è ñòúðíèùà êàê òúð÷è?...
...êàòî ÷å ëè ìàãüîñíè ìðåæè òîé
êðàé íàøèòå íîçå çëîêîáíî ñïëèòà...
...Êðúãúò ñòåñíè ñå - åòî ãî ïðåä íàñ.
("Ôàóñò" I, Ïðåä Ãðàäñêàòà âðàòà) [412]


Çà òîâà, êîåòî ñå áå ñëó÷èëî ïî âðåìå íà ìîåòî îòñúñòâèå è ïî-òî÷íî ïðåç ïîñëåäíèòå äíè ïðåäè âðúùàíåòî ìè, ìîæåõ äà ñúäÿ ñàìî ïî ôàéëîâåòå íà Áåëáî. Íî îò òÿõ ñàìî åäèí áåøå ïî-ÿñåí, ïîäðåäåí â êîíêðåòíè äàííè, è òîé áåøå ïîñëåäíèÿò, âåðîÿòíî òîçè, êîéòî Áåëáî å ïèñàë, ïðåäè äà çàìèíå çà Ïàðèæ, ñ öåë àç èëè íÿêîé äðóã, çà áúäåùàòà ïàìåò, äà ìîæåì äà ãî ïðî÷åòåì. Îñòàíàëèòå òåêñòîâå, êîèòî ÿâíî áå ïèñàë êàêòî îáèêíîâåíî çà ñåáå ñè, íå ìîæåõà äà ñå ðàçòúëêóâàò íàïúëíî. Åäèíñòâåíî àç, êîéòî âå÷å áÿõ íàâëÿçúë â èíòèìíèÿ ñâÿò íà íåãîâèòå ïðèçíàíèÿ âúðõó Àáóëàôèÿ, ìîæåõ äà ãè äåøèôðèðàì èëè ïîíå äà èçâàäÿ çàêëþ÷åíèÿ îò òÿõ.
Áåøå íà÷àëîòî íà þíè. Áåëáî èçãëåæäàøå ðàçòðåâîæåí. Ëåêàðèòå áÿõà ñâèêíàëè ñ ìèñúëòà, ÷å åäèíñòâåíèòå ðîäíèíè íà Äèîòàëåâè ñà òîé è Ãóäðóí, è íàé-ñåòíå áÿõà ïðîãîâîðèëè. Íà âúïðîñèòå íà ïå÷àòàðèòå è êîðåêòîðèòå Ãóäðóí âå÷å îòãîâàðÿøå ñ áåççâó÷íî îòâàðÿíå íà óñòà â åäíîñðè÷íà äóìà. Òàêà ñå èçðè÷à ñðàìíàòà áîëåñò.
Ãóäðóí ïîñåùàâàøå Äèîòàëåâè âñåêè äåí è ìèñëÿ, ÷å ãî ïðèòåñíÿâàøå ñúñ ñâîèòå èñêðÿùè îò ñú÷óâñòâèå î÷è. Òîé çíàåøå, íî ìó áåøå íåïðèÿòíî, ÷å äðóãèòå çíàÿò. Ãîâîðåøå ñ ìúêà. Áåëáî áåøå íàïèñàë: "Ëèöåòî ìó ñå ñúñòîè ñàìî îò ñêóëè." Êîñèòå ìó ïàäàõà, íî òîâà áåøå îò òåðàïèÿòà. Áåëáî áåøå íàïèñàë: "Ðúöåòå ìó ñå ñúñòîÿò ñàìî îò ïðúñòè."
Ìèñëÿ, ÷å ïî âðåìå íà åäèí îò ìú÷èòåëíèòå èì ðàçãîâîðè Äèîòàëåâè å íàìåêíàë íà Áåëáî òîâà, êîåòî å ùÿë äà ìó êàæå â ïîñëåäíèÿ äåí. Áåëáî âå÷å ñè å äàâàë ñìåòêà, ÷å îòúæäåñòâÿâàíåòî ñ Ïëàíà å íåùî ëîøî, ìîæå áè äîðè ñàìîòî Çëî. Íî ìîæå áè çà äà âúçâúðíå ðåàëíîñòòà íà Ïëàíà è íåãîâàòà ÷èñòî âúîáðàæàåìà ñúùíîñò, òîé ãî áå îïèñàë äóìà ïî äóìà, ñÿêàø áÿõà ñïîìåíè íà ïîëêîâíèêà. Ðàçêàçâàøå ãî êàòî ïîñâåòåí, êîéòî äîâåðÿâà ïîñëåäíàòà ñè òàéíà. Ìèñëÿ, ÷å çà íåãî å áèëî íåùî êàòî ëå÷åíèå: îòïðàùàë å îòíîâî êúì ëèòåðàòóðàòà, ìàêàð è äîëíîïðîáíà, òîâà, êîåòî íå áåøå æèâîòúò.
Íî íà 10 þíè íàâÿðíî ñå áå ñëó÷èëî íåùî, êîåòî ãî å ðàçòúðñèëî. Áåëåæêèòå ìó ïî òîçè ïîâîä ñà îáúðêàíè, ìú÷à ñå äà ãè ðàçãàäàÿ.

È òàêà, Ëîðåíöà ãî ïîìîëèëà äà ÿ çàêàðà íà Ðèâèåðàòà, êúäåòî òðÿáâàëî äà ñå âèäè ñ íÿêàêâà ïðèÿòåëêà è äà âçåìå íåùî, äîêóìåíò èëè íîòàðèàëåí àêò, íÿêàêâà ãëóïîñò, êîÿòî å ìîãëà äà áúäå èçïðàòåíà è ïî ïîùàòà. Áåëáî ñå ñúãëàñèë, ÿâíî âúîäóøåâåí îò ìèñúëòà, ÷å ùå ïðåêàðà åäíà íåäåëÿ íà ìîðå ñ íåÿ.
Ïðèñòèãíàëè òàì, íå óñïÿõ äà ðàçáåðà êúäå òî÷íî, ìîæå áè áëèçî äî Ïîðòîôèíî. Îïèñàíèåòî íà Áåëáî áåøå ñâúðçàíî íå òîëêîâà ñ ïåéçàæà, êîëêîòî ñ íàñòðîåíèÿ, èçáóõâàíèÿ, íàïðåæåíèÿ, ðàçî÷àðîâàíèÿ. Ëîðåíöà îòèøëà äà ñè âçåìå äîêóìåíòà, äîêàòî Áåëáî ÿ ÷àêàë â åäèí áàð, è ïîñëå êàçàëà, ÷å ìîæåëè äà îòèäàò äà ÿäàò ðèáà â åäèí ðåñòîðàíò íàä ñàìîòî ìîðå.
Îò òîçè ìîìåíò íàòàòúê èñòîðèÿòà ñå ðàçïàäàøå, âúçñòàíîâÿâàì ÿ ïî îòêúñëåöèòå îò äèàëîçè, êîèòî Áåëáî áå ðåäèë áåç ïðåïèíàòåëíè çíàöè, êàòî ÷å ëè ãè å çàïèñâàë íà ìîìåíòà è íå å èñêàë äà èçïóñíå íèòî åäíî îò ÷óäåñàòà. Îòèøëè ñ êîëàòà, äîêúäåòî ìîæåëî äà ñå ñòèãíå, ñëåä òîâà ïðîäúëæèëè ïî òðóäíîïðîõîäèìèòå êðàéáðåæíè ïúòå÷êè íà Ëèãóðèÿ, îáðàñëè ñ öâåòÿ, äîêàòî íå îòêðèëè ðåñòîðàíòà. Íî åäâà ñåäíàëè, çàáåëÿçàëè íà ñúñåäíàòà ìàñà êàðòîí÷å ñ íàäïèñ, ÷å ìàñàòà å çàïàçåíà çà äîêòîð Àëèå.
Êàêâî ñúâïàäåíèå, âåðîÿòíî å âúçêëèêíàë Áåëáî. Îòâðàòèòåëíî ñúâïàäåíèå, îòâúðíàëà Ëîðåíöà, íå æåëàåëà Àëèå äà íàó÷è, ÷å òÿ å òàì, ïðè òîâà ñ íåãî. Çàùî íå æåëàåëà, êàêâî ëîøî íàìèðàëà â òîâà, çàùî Àëèå äà èìàë ïðàâî äà ðåâíóâà? Êàêâî òè ïðàâî, âúïðîñ íà äîáúð âêóñ, áèë ÿ ïîêàíèë äà ñå ðàçõîäÿò âúí îò ãðàäà çà ñúùèÿ äåí, à òÿ êàçàëà, ÷å å çàåòà, äà íå áè Áåëáî äà èñêàë òÿ äà èçëåçå ëúæêèíÿ. Íå ìîæåø äà ñè ëúæêèíÿ, îòâúðíàë Áåëáî, ñëåä êàòî íàèñòèíà ñè çàåòà ñ ìåí, íèìà å íåùî, îò êîåòî òðÿáâà äà ñå ñðàìóâàø? Äà ñå ñðàìóâàì - íå, êàçàëà òÿ, íî ùå ìè ðàçðåøèø äà ñè èìàì ñâîå ðàçáèðàíå çà òàêòè÷íîñòòà.
Íàïóñíàëè ðåñòîðàíòà è ïîåëè ïî ïúòå÷êàòà íàãîðå. Íî èçâåäíúæ Ëîðåíöà ñïðÿëà	, íàñðåùà èì èäâàëè õîðà, êîèòî Áåëáî íå ïîçíàâàë, ïðèÿòåëè íà Àëèå, îáÿñíèëà, à íå èñêàëà äà ÿ âèäÿò. Óíèçèòåëíî ïîëîæåíèå, òÿ - îáëåãíàòà íà åäíî ìîñò÷å íàä ñêëîíà, îáðàñúë ñ ìàñëèíåíè äúðâåòà, ñ ëèöå, çàêðèòî îò âåñòíèê, ñÿêàø óìèðàëà îò æåëàíèå äà íàó÷è êàêâî ñòàâà ïî ñâåòà, à òîé, íà äåñåòèíà êðà÷êè îò íåÿ, ïóøåéêè, ñÿêàø ñå áèë îêàçàë òàì ñúâñåì ñëó÷àéíî.
Ãîñòèòå íà Àëèå îòìèíàëè, íî ñåãà ïúê, çàÿâèëà Ëîðåíöà, àêî ïðîäúëæåëè ïî ïúòåêàòà, ùåëè äà ñðåùíàò ñàìèÿ íåãî, êîéòî âñåêè ìîìåíò ìîæåë äà ñå ïîÿâè. Áåëáî èçâèêàë: "Ïî äÿâîëèòå, ïî äÿâîëèòå, è êàêâî, êàòî ñå ïîÿâè?" À Ëîðåíöà ìó îòâúðíàëà, ÷å âúîáùå íÿìàë êàï÷èöà îò ÷óâñòâèòåëíîñò. Èçõîäúò áèë åäèí - äà ñòèãíàò äî ïàðêèíãà, áåç äà ìèíàâàò ïî ïúòåêàòà, êàòî ñå ñïóñíàò íàïðÿêî ïî ñêëîíà. Çàäúõàíî áÿãñòâî ïðåç íàïå÷åíèòå îò ñëúíöåòî ñèïåè è íà Áåëáî ìó ñå îòêúðòèë òîêúò. Ëîðåíöà ìó êàçàëà "íå âèæäàø ëè êîëêî ïî-ïðèÿòíî å òàêà, ùå ñå çàäúõâàø, ðàçáèðà ñå, êàòî íå ïðåñòàâàø äà ïóøèø".
Íàé-ñåòíå ñòèãíàëè äî êîëàòà è Áåëáî êàçàë, ÷å ïî-äîáðå äà ñå âðúùàò â Ìèëàíî. Íå, îòâúðíàëà Ëîðåíöà, Àëèå ìîæå äà å çàêúñíÿë è äà ãî ñðåùíàò ïî ìàãèñòðàëàòà, òîé ïîçíàâàë àâòîìîáèëà íà Áåëáî. "Ïîãëåäíè êàêúâ ÷óäåñåí äåí, äàé äà òðúãíåì êúì âúòðåøíîñòòà, ñèãóðíî å ïðåêðàñíî, ùå ñòèãíåì äî äðóãàòà ìàãèñòðàëà è ùå âå÷åðÿìå íÿêúäå îòâúä Ïî."
"Íî çàùî îòâúä Ïî, êàêâî çíà÷è òîâà êúì âúòðåøíîñòòà, èçõîäúò å åäèí, ïîãëåäíè êàðòàòà, òðÿáâà äà ñå èçêà÷èì êúì Óøî è ïîñëå äà ïðåõâúðëèì öåëèòå Àïåíèíè è äà ñïðåì â Áîáèî, îòòàì â Ïèà÷åíöà, òè ëóäà ëè ñè, òà òîâà å ïî-ñòðàøíî îò Õàíèáàë ñúñ ñëîíîâåòå [413]." "Íÿìàø íèêàêúâ óñåò çà ïðèêëþ÷åíèÿ, êàçàëà òÿ, è îñâåí òîâà ñè ïîìèñëè êîëêî ìíîãî ÷óäåñíè ðåñòîðàíò÷åòà èìà ïî õúëìîâåòå. Ïðåäè âñè÷êî â Óøî å "Ìàíóåëèíà", äâàíàäåñåò çâåçäè â ïúòåâîäèòåëÿ "Ìèøëåí", ðèáà êîëêîòî òè äóøà èñêà.
Â "Ìàíóåëèíà" áèëî ïðåòúïêàíî, öÿëà îïàøêà æåëàåùè äà ñåäíàò äåáíåëè ìàñèòå, íà êîèòî ñåðâèðàëè êàôåòî. Ëîðåíöà êàçàëà, ÷å íÿìà çíà÷åíèå, íÿêîëêî êèëîìåòðà ïî-íàãîðå ùåëè äà íàìåðÿò ñòî äðóãè ìåñòà êàòî òîâà. Åäâà â äâà è ïîëîâèíà îòêðèëè ðåñòîðàíò÷å â åäíî ïðîòèâíî ñåëöå, êîåòî ñïîðåä Áåëáî äîðè âîåííèòå êàðòè ùåëè äà ñå ñðàìóâàò äà îòáåëåæàò, è ÿëè ïðåòîïëåíè ìàêàðîíè ñ ìåñî îò êîíñåðâà. Áåëáî çàïèòàë çà êàêâî âñúùíîñò ñòàâà äóìà, çàùîòî íå áèëî ñëó÷àéíî òîâà, ÷å òÿ èñêàëà äà îòèäàò òî÷íî òàì, êúäåòî ùÿë äà áúäå Àëèå, ìîæå áè èìàëà íàìåðåíèå äà äðàçíè íÿêîãî, íî òîé íå ðàçáèðàë êîãî îò äâàìàòà, à òÿ ãî çàïèòàëà äàëè íå ãî ãîíè ïàðàíîÿòà.
Ñëåä Óøî íàâëåçëè â íÿêàêúâ ïðîõîä è êàêòî ïðåêîñÿâàëè åäíî ñåëöå, âñå åäíî, ÷å ñå áèëè îçîâàëè â Ñèöèëèÿ, è òî ïî âðåìåòî íà Áóðáîíèòå, ïðè òîâà â íåäåëÿ ïî ïëàäíå, ïðåä êîëàòà èì ñå èçïðå÷èëî ãîëÿìî ÷åðíî êó÷å, êîåòî ñÿêàø íå áèëî âèæäàëî àâòîìîáèë. Áåëáî ãî áëúñíàë ñ áðîíÿòà, íà ïðúâ ïîãëåä íå ìó ñòàíàëî íèùî, íî êàòî ñëåçëè îò êîëàòà, îòêðèëè, ÷å êîðåìúò íà áåäíîòî æèâîòíî áèë öåëèÿò â êðúâ, íåùî ðîçîâî (ãåíèòàëèè, ÷åðâà?) ñå ïîäàâàëî îò íåãî è òî ñêèìòÿëî ñ ïÿíà íà ìóöóíàòà. Íàäîøëè ìåñòíè õîðà, ïîëó÷èëî ñå íåùî êàòî íàðîäíî ñúáðàíèå, Áåëáî çàïèòàë êîé ìó å ñòîïàíèíúò, èñêàë äà ïëàòè, íî êó÷åòî íÿìàëî ñòîïàíèí. Íàâÿðíî òîçè ñòîïàíèí ïðåäñòàâëÿâàë äåñåò ïðîöåíòà îò æèòåëèòå íà òîâà èçîñòàâåíî îò Áîãà ñåëî, íî íèêîé íå çíàåë êîé å, ìàêàð âñè÷êè äà ãî áèëè âèæäàëè. Åäèí îò ñâèäåòåëèòå ïðåäëîæèë äà èçâèêàò íà÷àëíèêà íà êàðàáèíåðèòå, êîéòî äà ìó òåãëè êóðøóìà, è êðàé.
Çàïî÷íàëè äà òúðñÿò íà÷àëíèêà, íî â òîâà âðåìå ñå ïîÿâèëà åäíà æåíà, êîÿòî ñå ïðåäñòàâèëà çà çàùèòíè÷êà íà æèâîòíèòå. Çàÿâèëà, ÷å ïðèòåæàâà øåñò êîòêè. Êàêâî îáùî èìàò êîòêèòå, çàïèòàë ÿ Áåëáî, òîâà å êó÷å, òî âå÷å óìèðà, ïúê àç áúðçàì. Êó÷å èëè êîòêà, íÿìà çíà÷åíèå, õîðàòà òðÿáâà äà èìàò ìàëêî ñúðöå, êàçàëà æåíàòà. Íà÷àëíèêúò íå áèë îòêðèò, òðÿáâàëî äà ïîòúðñÿò íÿêîãî îò âåòåðèíàðíàòà ñëóæáà èëè îò áîëíèöàòà â ñúñåäíîòî ñåëî, æèâîòíîòî ìîæåëî ïúê äà áúäå ñïàñåíî.
Ñëúíöåòî íàïè÷àëî Áåëáî, Ëîðåíöà, àâòîìîáèëà, êó÷åòî, çÿïà÷èòå è èçîáùî íÿìàëî íàìåðåíèå äà çàëÿçâà, Áåëáî èìàë ÷óâñòâîòî, ÷å å èçëÿçúë ïî ãàùè, íî íå óñïÿâà äà ñå ñúáóäè, æåíàòà íå ãî îñòàâÿëà íà ìèðà, íà÷àëíèêúò áèë íåîòêðèâàåì, êó÷åòî ïðîäúëæàâàëî äà êúðâè è äà õúðêà æàëîâèòî. Ñêèìòè, ëèöåìåðíî êàçàë Áåëáî, à æåíàòà îòâúðíàëà: ùå ñêèìòè, ðàçáèðà ñå, ñòðàäà ãîðêè÷êîòî, à âèå çàùî íå âíèìàâàõòå ïîâå÷å? Ïîñòåïåííî â ñåëîòî êàòî ÷å ëè íàñòúïèë äåìîãðàôñêè ðàçöâåò, Áåëáî, Ëîðåíöà è êó÷åòî ñòàíàëè çðåëèùåòî â òàçè òúæíà íåäåëÿ. Ïðèáëèæèëî ñå ìîìè÷åíöå ñúñ ñëàäîëåä â ðúêà è ïîïèòàëî äàëè íå ñà îíåçè îò òåëåâèçèÿòà, äåòî îðãàíèçèðàëè êîíêóðñ çà ìèñ Ëèãóðñêè Àïåíèíè, Áåëáî òðîñíàòî ìó íàðåäèë äà ñå ìàõà âåäíàãà, èíà÷å ùÿë äà ãî ñìàæå êàòî êó÷åòî, ìîìè÷åíöåòî ñå ðàçïëàêàëî. Ïðèñòèãíàë ó÷àñòúêîâèÿò ëåêàð, çàÿâÿâàéêè, ÷å ìîìè÷åíöåòî ìó å äúùåðÿ, à Áåëáî îòíà÷àëî íå ðàçáðàë êîé å òîé. Ñëåä êàòî ñå ïðåäñòàâèëè åäèí íà äðóã è ñè ðàçìåíèëè èçâèíåíèÿ, ñòàíàëî ÿñíî, ÷å äîêòîðúò áèë ïóáëèêóâàë êíèãà - "Äíåâíèêúò íà åäèí çàòúíòåí çäðàâåí ó÷àñòúê", â ïðî÷óòîòî ìèëàíñêî èçäàòåëñòâî "Ìàíóöèî". Áåëáî ñå õâàíàë íà âúäèöàòà è êàçàë, ÷å å âàæíà êëå÷êà â "Ìàíóöèî", äîêòîðúò òîãàâà íàñòîÿë òîé è Ëîðåíöà äà îñòàíàò ó òÿõ íà âå÷åðÿ, Ëîðåíöà íåðâíè÷åëà, ðúãíàëà ãî ñ ëàêúò â ðåáðàòà: ùåëè äà ïîïàäíàò âúâ âåñòíèöèòå êàòî ñàòàíèíñêè ëþáîâíèöè, òîëêîâà ëè íå ìîæåë äà ñè çàòâàðÿ óñòàòà?
Ñëúíöåòî ïðîäúëæàâàëî äà ïðèïè÷à, öúðêîâíàòà êàìáàíà áèåëà çà âå÷åðíÿ (ñòèãíàëè ñìå äî Ïîñëåäíàòà Òóëå, èçðúìæàë Áåëáî, øåñò ìåñåöà ñëúíöå, îò ïîëóíîù äî ïîëóíîù, è íÿìàì âå÷å öèãàðè), êó÷åòî ïðîäúëæàâàëî äà ñòðàäà, íî íèêîé âå÷å íå ìó îáðúùàë âíèìàíèå, Ëîðåíöà çàÿâèëà, ÷å èìà àñòìàòè÷åí ïðèñòúï, à Áåëáî îêîí÷àòåëíî ñå óáåäèë, ÷å Êîñìîñúò å ãðåøêà íà Òâîðåöà. Íàêðàÿ ìó äîøëà èäåÿòà, ÷å ìîãàò äà îòèäàò ñ êîëàòà äî ñúñåäíèÿ ãðàä, çà äà ïîòúðñÿò ïîìîù. Ïîêðîâèòåëêàòà íà æèâîòíèòå ñå ñúãëàñèëà, ñàìî äà ïîáúðçàò. Ìîæåëà äà ñå äîâåðè íà ÷îâåê, êîéòî èçäàâà ïîåçèÿ, òÿ ñúùî ìíîãî îáè÷àëà Æàê Ïðåâåð.
Áåëáî òðúãíàë, ïîäìèíàë öèíè÷íî áëèçêèÿ ãðàä, Ëîðåíöà ïðîêëèíàëà âñè÷êè æèâîòíè, ñ êîèòî Ãîñïîä áèë îìúðñèë çåìÿòà îò ïúðâèÿ äî ïåòèÿ äåí âêëþ÷èòåëíî, è Áåëáî ñå ñúãëàñèë ñ íåÿ, íî îòèøúë îùå ïî-íàòàòúê, êàòî êðèòèêóâàë äåëàòà Ìó è îò øåñòèÿ äåí, à ìîæå áè äîðè è ïî÷èâêàòà ïðåç ñåäìèÿ, çàùîòî áèë íà ìíåíèå, ÷å íåäåëÿòà å íàé-îòâðàòèòåëíèÿò äåí îò ñåäìèöàòà.

Âå÷å ïðåõâúðëÿëè Àïåíèíèòå, íî ìàêàð ÷å íà êàðòàòà ïðåõîäúò èçãëåæäàë ëåñåí, îòíåë èì äîñòà ÷àñîâå, îòìèíàëè Áîáèî è âå÷å ïî çäðà÷ ïðèñòèãíàëè â Ïèà÷åíöà. Áåëáî áèë êàïíàë, èñêàë äà îñòàíàò ñ Ëîðåíöà ïîíå åäíà âå÷åð è íàåë ñòàÿ çà äâàìà â åäèíñòâåíèÿ ñâîáîäåí õîòåë äî ãàðàòà. Êàòî ñå êà÷èëè â ñòàÿòà, Ëîðåíöà çàÿâèëà, ÷å â òàêîâà ìÿñòî íÿìàëî äà ñïè. Áåëáî êàçàë, ÷å ùå ïîòúðñè íåùî äðóãî, äà ìó ïîçâîëè ñàìî äà ñëåçå â áàðà äà ãëúòíå åäíî ìàðòèíè. Íå íàìåðèë íèùî äðóãî îñâåí âòîðîêà÷åñòâåí êîíÿê, âúðíàë ñå â ñòàÿòà, íî Ëîðåíöà áèëà èç÷åçíàëà. Ñëÿçúë äà ðàçïèòà íà ðåöåïöèÿòà è íàìåðèë áåëåæêà: "Ìèëè ìîé, îòêðèõ ÷óäåñåí âëàê çà Ìèëàíî. Òðúãâàì. Ùå ñå âèäèì ïðåç ñåäìèöàòà."
Áåëáî èçòè÷àë äî ãàðàòà, íî âëàêúò áèë çàìèíàë. Êàòî â óåñòúðí.
Îñòàíàë â Ïèà÷åíöà. Ïîòúðñèë êðèìèíàëíî ðîìàí÷å, íî è áóäêàòà íà ãàðàòà áèëà çàòâîðåíà. Â õîòåëà ïúê íàìåðèë ñàìî åäíî ñïèñàíèå íà Òóðèíã-êëóáà. Çà íåùàñòèå â ñïèñàíèåòî èìàëî ñòàòèÿ òî÷íî çà ïðîõîäèòå, ïðåç êîèòî áèëè ìèíàëè. Â ñïîìåíà ìó, èçáëåäíÿë, ñÿêàø âñè÷êî ñå áèëî ñëó÷èëî ìíîãî îòäàâíà, òå ïðåäñòàâëÿâàëè íÿêàêâà áåçïëîäíà çåìÿ, íàïå÷åíà îò ñëúíöåòî è ïðàøíà, îñåÿíà ñúñ ñëþäåñòè êàìú÷åòà. À âúðõó ãëàíöèðàíèòå ñòðàíèöè íà ñïèñàíèåòî áèëè îáðèñóâàíè êàòî îæèâåëè áëÿíîâå, êîèòî çàñëóæàâàëè ÷îâåê äà ñå âúðíå îòíîâî ïåøêîì ïî òÿõ, çà äà ãè âêóñè ïîâòîðíî êðà÷êà ïî êðà÷êà. Èçîáùî, îñòðîâèòå Ñàìîà íà Äæèì Öàðÿ íà Êîíîïà.

Íèìà å âúçìîæíî ÷îâåê äà ñå âòóðíå êúì ñâîÿòà ãèáåë ñàìî çàùîòî å áëúñíàë íÿêàêâî êó÷å? Íî òî÷íî òîâà ñå ñëó÷èëî. Ïðåç íîùòà â Ïèà÷åíöà Áåëáî ðåøèë, ÷å êàòî ñå âúðíå è çàæèâåå îòíîâî â Ïëàíà, âå÷å íÿìàëî äà ïðåòúðïè íèòî åäíî ïîðàæåíèå, çàùîòî â íåãî òîé ðåøàâàë êîé, êàê è êîãà.
Íàâÿðíî ïðåç ñúùàòà òàçè íîù å ðåøèë äà ñè îòìúñòè íà Àëèå, ìàêàð è äà íå ìó áèëî ÿñíî çàùî è çà êàêâî. Íàìèñëèë äà âìúêíå Àëèå â Ïëàíà áåç íåãîâî çíàíèå. Îò äðóãà ñòðàíà, áåøå òèïè÷íî çà Áåëáî äà òúðñè ðàçïëàòè, ïðè êîèòî åäèíñòâåíèÿò ñâèäåòåë ùå áúäå òîé. Íå ïîðàäè ñâÿí, à ïîðàäè íåäîâåðèå êúì ÷óæäîòî ñâèäåòåëñòâî. Âêàðàí â Ïëàíà, Àëèå ùÿë äà èç÷åçíå, äà ñå ïðåâúðíå â äèì êàòî ôèòèë íà ñâåù. Äà ñòàíå íåðåàëåí êàòî Òàìïëèåðèòå îò Ïðîâåíñ, Ðîçåíêðîéöåðèòå è êàòî íåãî, Áåëáî.
Íÿìà äà å ìú÷íî, ìèñëåë ñè å Áåëáî, ñâåäîõìå äî ñâîåòî ðàâíèùå Áåéêúí è Íàïîëåîí, çàùî äà íå ñâåäåì è Àëèå? Ùå ãî ïðàòèì è íåãî äà òúðñè Êàðòàòà. Îò Àðäåíòè è ñïîìåíà ìó ñå îòúðâàõ, êàòî ãî âêëþ÷èõ â åäíà èçìèñëèöà, ïî-äîáðà îò íåãîâàòà. Òàêà ùå ñòàíå è ñ Àëèå.

Ìèñëÿ, ÷å ñè å âÿðâàë, êàêâî ëè íå ïðàâè íåñáúäíàòîòî æåëàíèå. Íåãîâèÿò ôàéë çàâúðøâàøå - è íå áè ìîãëî äà áúäå èíà÷å - ñ öèòàòà íà âñè÷êè ïðåòúðïåëè ïîðàæåíèå îò æèâîòà: "Àç Áîã ëè ñúì?" [414]



108


Êîå å òîâà ñêðèòî âëèÿíèå, êîåòî âúçäåéñòâóâà ÷ðåç ïå÷àòà ïî-ñèëíî îò âñè÷êè îáêðúæàâàùè íè ïîäìîëíè òå÷åíèÿ? Íèìà ñúùåñòâóâàò ðàçëè÷íè âèäîâå Âëàñò? Èëè å ñàìî Åäíà: ìàëêà ãðóïà, êîÿòî ðúêîâîäè âñè÷êè îñòàíàëè - îáùåñòâîòî íà Èñòèíñêèòå Ïîñâåòåíè?
(Íåñòà Óåáñòúð, "Òàéíè Îáùåñòâà è Ïîäìîëíè Äâèæåíèÿ", Ëîíäîí, "Áîçóúë", 1924, ñ. 348)



Ìîæå áè å çàáðàâèë çà íàìåðåíèÿòà ñè. Ìîæå áè ìó å ñòèãàëî ñàìî äà ãè íàïèøå. Ìîæå áè ìó å áèëî äîñòàòú÷íî äà âèäè îòíîâî Ëîðåíöà. Íàâÿðíî îòíîâî å áèë îáõâàíàò îò æåëàíèåòî è æåëàíèåòî ãî å ïðèíóäèëî äà íàïðàâè êîìïðîìèñ ñ æèâîòà. Íî òúêìî â ïîíåäåëíèê ñëåäîáåä â ðåäàêöèÿòà ñå ïîÿâèë Àëèå, óñìèõíàò, íàïàðôþìèðàí ñ åêçîòè÷íè ìèðèçìè - íîñåë íÿêîëêî íåãîäíè çà èçäàâàíå ðúêîïèñà, çàÿâÿâàéêè, ÷å ãè áèë èç÷åë ïî âðåìå íà âåëèêîëåïåí óèêåíä íà ìîðñêèÿ áðÿã. Ëîøîòî íàñòðîåíèå íà Áåëáî ñå âúçâúðíàëî è òîé ðåøèë äà ãî ïîäëúæå, êàòî ìó çàãàòíå çà íÿêàêâà íåâèäèìà ñèëà.
È çàòîâà óæ íà øåãà ìó íàìåêíàë, ÷å îò äåñåòèíà ãîäèíè íîñè íà ïëåùèòå ñè òîâàðà íà îïàñíà òàéíà. Íÿêîé ñè ïîëêîâíèê Àðäåíòè, êîéòî òâúðäÿë, ÷å å ðàçêðèë Ïëàíà íà Òàìïëèåðèòå, ìó ïîâåðèë ðúêîïèñ... Ïîëêîâíèêúò âïîñëåäñòâèå áèë îòâëå÷åí èëè óáèò îò íÿêîé, êîéòî ñè ïðèñâîèë íåãîâèòå äîêóìåíòè, íî áèë íàïóñíàë "Ãàðàìîíä" ñ åäèí òåêñò-âúäèöà, óìèøëåíî ïîäïðàâåí, ôàëøèâ, íàïðàâî íàèâåí, êîéòî äà ïîñëóæåë ñàìî çà äîêàçàòåëñòâî, ÷å òîé, ïîëêîâíèêúò, ñå å äîáðàë äî ïîñëàíèåòî îò Ïðîâåíñ è äî êðàéíèòå èçâîäè íà Èíãîëô, íàïèñàíè ÷åðíî íà áÿëî, òåçè, êîèòî óáèéöèòå îùå íå áèëè îòêðèëè. À â ñúùîòî âðåìå åäíà ñúâñåì òúíè÷êà ïàïêà, ñúäúðæàùà íå ïîâå÷å îò äåñåòèíà ñòðàíè÷êè, â êîÿòî îáà÷å áèë àâòåíòè÷íèÿò òåêñò, íàìåðåí ñðåä êíèæàòà íà Èíãîëô, îñòàíàëà â ðúöåòå íà Áåëáî.
"Ìíîãî ëþáîïèòíî, âúçêëèêíàë Àëèå, ÿ ðàçêàæåòå ïî-ïîäðîáíî." È Áåëáî ðàçêàçàë, ðàçêàçàë öåëèÿ Ïëàí òàêà, êàêòî ãî áÿõìå èçìèñëèëè, íî ãî ïðåäñòàâèë êàòî òàéíà, ðàçêðèòà îò ñòàðèííèÿ ðúêîïèñ. Îáÿñíèë ìó äîðè, ñ îùå ïî-ïîòàåí è äîâåðèòåëåí òîí, ÷å äàæå åäèí ïîëèöàé íà èìå Äå Àíäæåëèñ ñå äîáëèæèë äî èñòèíàòà, íî ñå áèë íàòúêíàë íà íåïðîíèöàåìîòî ìó ìúë÷àíèå, òðÿáâàëî äà ñå ïîä÷åðòàå, íåãîâîòî, íà Áåëáî, ïàçèòåëÿ íà íàé-âåëèêàòà òàéíà íà ÷îâå÷åñòâîòî. Òàéíà, êîÿòî â êðàéíà ñìåòêà ñå ñâåæäàëà äî òàéíàòà íà Ãåîãðàôñêàòà Êàðòà.
Òóê Áåëáî íàïðàâèë ìíîãîçíà÷èòåëíà ïàóçà, êàêâèòî ñà âñè÷êè ïðîäúëæèòåëíè ïàóçè. Ñäúðæàíîñòòà ìó ïî îòíîøåíèå íà êðàéíàòà èñòèíà îñèãóðÿâàëà èñòèííîñòòà íà ïðåäïîëîæåíèÿòà. Ïî íåãîâî ìíåíèå íèùî íå èçãëåæäàëî òîëêîâà êðàñíîðå÷èâî çà îíçè, êîéòî âÿðâà èñòèíñêè â òàéíàòà Òðàäèöèÿ, êîëêîòî ìúë÷àíèåòî.
"Ìíîãî èíòåðåñíî, ìíîãî èíòåðåñíî, ïîâòàðÿë Àëèå, èçâàæäàéêè òàáàêåðàòà îò äæîá÷åòî ñè ñ âèä íà ÷îâåê, êîéòî èìà íàóì íåùî äðóãî, àìè... êàðòàòà?"
À â òîâà âðåìå Áåëáî ñè ìèñëåë: âúçáóäèõ ëè òè ëþáîïèòñòâîòî, äúðò ïèðãèø òàêúâ, ìåä òè êàïå íà äóøàòà, íàëè, òè, äåòî ñå ïðàâèø íà Ñåí-Æåðìåí, íî ñè ñàìî åäèí ìîøåíèê íà äðåáíî è ñå îïèòâàø äà ïðîäàâàø íà êðàñòàâè÷àð êðàñòàâèöè. Ñåãà ùå òå ïðàòÿ çà çåëåí õàéâåð äà òúðñèø ãåîãðàôñêè êàðòè è òàêà ùå ñå ïðîâàëèø âäúí çåìÿ, ïîâëå÷åí îò ðàçíè ïîäìîëíè òîêîâå, òà äàíî ñè ðàçáèåø ãëàâàòà â íÿêîé êåëòñêè ìåíõèð íà Þæíèÿ ïîëþñ.
À íà ãëàñ êàçàë ñ îùå ïî-ïîòàåí òîí: "Åñòåñòâåíî, â ïàïêàòà ñå íàìèðà è êàðòàòà èëè ïî-òî÷íî íåéíîòî íàé-ïîäðîáíî îïèñàíèå, êîåòî ñå îïèðà íà îðèãèíàëà. Íå ìîæåòå äà ñè ïðåäñòàâèòå êîëêî å ïðîñòî ðåøåíèåòî íà ïðîáëåìà. Êàðòàòà å áèëà äîñòúïíà çà âñè÷êè, âñè÷êè ñà ìîãëè äà ÿ âèäÿò, õèëÿäè õîðà ñà ìèíàâàëè âñåêè äåí êðàé íåÿ â ïðîäúëæåíèå íà âåêîâå. Îò äðóãà ñòðàíà, ñèñòåìàòà çà îðèåíòèðàíå å òîëêîâà åëåìåíòàðíà, ÷å å äîñòàòú÷íî ÷îâåê äà çàïàìåòè ñõåìàòà, è ùå ìîæå äà ÿ âúçïðîèçâåäå åé òàêà, íàâñÿêúäå è ïî âñÿêî âðåìå. Òîëêîâà å ïðîñòî è çàåäíî ñ òîâà òîëêîâà íåî÷àêâàíî... Äàâàòå ëè ñè ñìåòêà, òî å âñå åäíî, êàçâàì ãî ñàìî êàòî ïðèìåð, êàðòàòà äà å íà÷åðòàíà âúðõó Õåîïñîâàòà ïèðàìèäà, ïðåä î÷èòå íà âñè÷êè, êîèòî âåêîâå íàðåä ñà èçñëåäâàëè è ðàçìåðâàëè ïèðàìèäàòà, òúðñåéêè äðóãè óêàçàíèÿ, äðóãè èç÷èñëåíèÿ, à íå ñà ïîäóøèëè íåâåðîÿòíîòî, âåëèêàòà ïðîñòîòà. Øåäüîâúð íà íåâèííîñòòà. È íà êîâàðñòâîòî. Òàìïëèåðèòå îò Ïðîâåíñ ñà áèëè ìàãüîñíèöè.
"Ñúáóäèõòå ëþáîïèòñòâîòî ìè. Íå áèõòå ëè ìè ÿ ïîêàçàëè?"
"Ùå âè ïðèçíàÿ íåùî: âñè÷êî óíèùîæèõ, äåñåòòå ñòðàíèöè è êàðòàòà. Óïëàøèõ ñå, íàëè ðàçáèðàòå?"
"Íå ìè êàçâàéòå, ÷å ñòå óíèùîæèëè òàêèâà âàæíè äîêóìåíòè..."
"Óíèùîæèõ ãè, íî êàêòî âè îáÿñíèõ, ðåøåíèåòî áåøå áåçêðàéíî ïðîñòî. Êàðòàòà å òóê. Áåëáî äîêîñíàë ñ ïðúñò ÷åëîòî ñè, êàòî åäâà ñå ñäúðæàë äà íå ñå ðàçñìåå, çàùîòî ñå ñåòèë çà âèöà ñ àðàáèíà, êîéòî êàçàë "âñè÷êî òóêà, â ãúçà". Ïîâå÷å îò äåñåò ãîäèíè ìè å â ãëàâàòà òàçè òàéíà è ïîâå÷å îò äåñåò ãîäèíè êàðòàòà å òóê - è ïàê äîêîñíàë ÷åëîòî ñè, êàòî èäåÿ-ôèêñ, è óæàñ ìå îáçåìà, êàòî ñè ïîìèñëÿ çà âëàñòòà, ñ êîÿòî áèõ ìîãúë äà ñå ñäîáèÿ ñàìî àêî ìè õðóìíå äà ïîåìà íàñëåäñòâîòî íà Òðèäåñåò è øåñòèìàòà Íåâèäèìè. Ñåãà ðàçáèðàòå çàùî óáåäèõ Ãàðàìîíä äà ïóáëèêóâà "Ðàçáóëåíàòà Èçèäà" è "Èñòîðèÿòà íà Ìàãèÿòà". Î÷àêâàì äà ñå ïîëó÷è êîíòàêòúò." Ïîñëå, âñå ïî-óâëå÷åí â ðîëÿòà ñè è çà äà èçïèòà îêîí÷àòåëíî Àëèå, ìó èçäåêëàìèðàë ïî÷òè áóêâàëíî ïëàìåííèòå äóìè, êîèòî Àðñåí Ëþïåí èçðè÷à ïðåä Áîòðüîëå â êðàÿ íà "Êóõàòà Èãëà": "Èìà ìèãîâå, â êîèòî ñå îïèÿíÿâàì îò ìîãúùåñòâîòî ñè. Ãëàâàòà ìè ñå çàìàéâà îò ñèëàòà è âëàñòòà, êîèòî ïðèòåæàâàì."
"Ïî÷àêàéòå, ñêúïè ïðèÿòåëþ, êàçàë Àëèå, àìè àêî ñòå ñå äîâåðèëè ïðåêîìåðíî íà ôàíòàçèèòå íà åäèí óìîïîáúðêàí? Ñèãóðíî ëè å, ÷å òåêñòúò å àâòåíòè÷åí? Çàùî íå ïîâÿðâàòå íà ìîÿ îïèò â òàçè îáëàñò? Àêî çíàåõòå ñàìî çà êîëêî îòêðèòèÿ îò ïîäîáåí ðîä ñúì ÷óâàë â æèâîòà ñè è àêî íå äðóãî, òî ïîíå èìàì çàñëóãàòà, ÷å ñúì äîêàçàë òÿõíàòà íåñúñòîÿòåëíîñò. Íåîáõîäèì ìè å ñàìî åäèí ïîãëåä âúðõó êàðòàòà è ùå ïðåöåíÿ äîêîëêî å ìåðîäàâíà. Ìîãà äà ñå ïîõâàëÿ ñ èçâåñòíà êîìïåòåíòíîñò, ìîæå áè îãðàíè÷åíà, íî òî÷íà, â îáëàñòòà íà òðàäèöèîííàòà êàðòîãðàôèÿ."
"Äîêòîð Àëèå, îòâúðíàë Áåëáî, âèå ïðúâ ìè ïðèïîìíèõòå, ÷å ðàçêðèòàòà òàéíà íà ïîñâåòåíèòå âå÷å íå ñëóæè çà íèùî. Ãîäèíè íàðåä ìúë÷àõ, ìîãà äà ìúë÷à îùå òîëêîâà."
È íèùî íå èçäàë. Àëèå ñúùî, çàáàëàìîñàí èëè íå, íà ñåðèîçíî èãðàë ñâîÿòà ðîëÿ. Öÿë æèâîò ñå áèë çàáàâëÿâàë ñ íåðàçãàäàåìè òàéíè è âå÷å áèë òâúðäî óáåäåí, ÷å óñòàòà íà Áåëáî å çàïå÷àòàíà çàâèíàãè.
Â òîçè ìîìåíò âëÿçëà Ãóäðóí è ñúîáùèëà, ÷å ñðåùàòà â Áîëîíÿ áèëà íàñðî÷åíà çà ïåòúê íà îáÿä. "Ìîæåòå äà âçåìåòå ñóòðèíòà Òðàíñåâðîïåéñêèÿ åêñïðåñ", êàçàëà.
"Ïðåêðàñåí å òîçè åêñïðåñ, íàìåñèë ñå Àëèå, íî âèíàãè òðÿáâà äà èìàø çàïàçåíî ìÿñòî, îñîáåíî â òîçè ñåçîí." Áåëáî îòâúðíàë, ÷å è â ïîñëåäíèÿ ìîìåíò äà ñå êà÷è, ìåñòà ñå íàìèðàëè, ìàêàð è âúâ âàãîí-ðåñòîðàíòà, êúäåòî ñåðâèðàëè çàêóñêàòà. "Äàíî ñòå ïðàâ, êàçàë Àëèå. À Áîëîíÿ å êðàñèâ ãðàä. Íî ïðåç þíè òàì å ìíîãî ãîðåùî..."
"Ùå îñòàíà ñàìî äâà-òðè ÷àñà. Òðÿáâà äà îáñúäèì åäèí åïèãðàô, èìàìå òðóäíîñòè ñ ðåïðîäóêöèèòå." Ïîñëå èçâåäíúæ èçòúðñèë: "Îùå íå ñúì â îòïóñê. Ùå ñè âçåìà ïî÷èâêà íÿêúäå îêîëî ëÿòíîòî ðàâíîäåíñòâèå, ìîæå áè ùå ðåøà äà... Âèå ìå ðàçáèðàòå. È ðàç÷èòàì íà âàøàòà äèñêðåòíîñò. Ãîâîðèõ âè êàòî íà ïðèÿòåë."
"Óìåÿ äà ìúë÷à ïîâå÷å è îò âàñ. Âúâ âñåêè ñëó÷àé èñêðåíî âè áëàãîäàðÿ çà äîâåðèåòî." È ñè òðúãíàë.

Áåëáî ñå ÷óâñòâóâàë äîâîëåí îò òàçè ñðåùà. Ïúëíà ïîáåäà íà íåãîâàòà àñòðàëíà ñïîñîáíîñò äà ïðåñúçäàäå ïîçîðà è ïàäåíèåòî íà ïîäëóííèÿ ñâÿò.

Íà äðóãèÿ äåí Àëèå ìó ñå îáàäèë ïî òåëåôîíà: "Ìîëÿ äà ìå èçâèíèòå, ñêúïè ïðèÿòåëþ, íî ñå ñáëúñêâàì ñ ìàëúê ïðîáëåì. Âèå çíàåòå, ÷å ñå çàíèìàâàì ñúñ ñêðîìíà òúðãîâèÿ íà ñòàðèííè êíèãè. Äíåñ ïðèâå÷åð îò Ïàðèæ ìè ïðèñòèãàò äåñåòèíà òîìà îò ÕVIII âåê, êîèòî ñà òâúðäå öåííè, à òðÿáâà íà âñÿêà öåíà äà ãè ïðåäàì äî óòðå íà ìîÿ ñúäðóæíèê îò Ôëîðåíöèÿ. Áè òðÿáâàëî äà ãè çàíåñà ëè÷íî, íî òóê ìå çàäúðæà äðóã àíãàæèìåíò. Ïîìèñëèõ ñè, ÷å èìà åäíî ðåøåíèå. Íàëè çàìèíàâàòå â Áîëîíÿ? Óòðå âè ÷àêàì íà ãàðàòà äåñåò ìèíóòè ïðåäè òðúãâàíåòî, äàâàì âè åäíî ìàëêî êóôàð÷å, âèå ãî ñëàãàòå âúðõó ìðåæàòà çà áàãàæ â êóïåòî è ãî îñòàâÿòå òàì. Êàòî ñòèãíåòå â Áîëîíÿ, ìîæå áè ùå òðÿáâà äà ñëåçåòå ïîñëåäåí, çà äà íå áè íÿêîé äà ãî îòêðàäíå. Âúâ Ôëîðåíöèÿ ìîÿò ñúäðóæíèê ñå êà÷âà âúâ âëàêà è ãî ïðèáèðà. Çíàì, ÷å ùå âè çàòðóäíè, íî àêî ìè íàïðàâèòå òàçè óñëóãà, âå÷íî ùå ñúì âè áëàãîäàðåí.
"Ñ óäîâîëñòâèå ùå âè óñëóæà, îòâúðíàë Áåëáî, íî êàê ùå ðàçáåðå âàøèÿò ïðèÿòåë âúâ Ôëîðåíöèÿ êúäå ñúì îñòàâèë êóôàð÷åòî?"
"Àç ñúì ïî-ïðåäâèäëèâ îò âàñ è âè çàïàçèõ ìÿñòî, íîìåð 45, âàãîí 8. Çàïàçåíî å äî Ðèì, òàêà ÷å íèêîé íå ìîæå äà ãî çàåìå íèòî â Áîëîíÿ, íèòî âúâ Ôëîðåíöèÿ. Åòî, â çàìÿíà íà çàòðóäíåíèåòî, êîåòî ùå èçòúðïèòå çàðàäè ìåí, àç âè ïðåäëàãàì óäîáñòâîòî äà ïúòóâàòå ñåäíàë, áåç äà òðÿáâà äà âèñèòå âúâ âàãîí-ðåñòîðàíòà. Íå ñå îñìåëèõ äà âè êóïÿ è áèëåò, íå èñêàõ äà ñè ïîìèñëèòå, ÷å èìàì íàìåðåíèå äà âè ñå îòïëàùàì ïî òàêúâ íåòàêòè÷åí íà÷èí."
Òî÷íî êàòî èçòúí÷åí áëàãîðîäíèê, ïîìèñëèë ñè Áåëáî. Ùå ìè èçïðàòè êàñà ñêúïî âèíî. Äà ïèÿ çà íåãîâî çäðàâå. Â÷åðà èñêàõ äà ãî óíèùîæà, à ñåãà äîðè ìó ïðàâÿ óñëóãà. Òàêà ñå ïîëó÷è, íå ìîæåõ äà ìó îòêàæà.
Â ñðÿäà ñóòðèíòà Áåëáî îòèøúë íà ãàðàòà ïî-ðàíî, êóïèë ñè áèëåò çà Áîëîíÿ è íàìåðèë Àëèå äî âàãîí íîìåð 8 ñ êóôàð÷åòî â ðúêà. Òî áèëî äîñòà òåæêî, íî íå îáåìèñòî.
Áåëáî ãî êà÷èë íàä ìÿñòî 45 è ñå íàñòàíèë ñúñ ñâîÿòà êóï÷èíà âåñòíèöè. Íîâèíàòà íà äåíÿ áèëî ïîãðåáåíèåòî íà Áåðëèíãóåð. Ìàëêî ïî-êúñíî åäèí áðàäàò ãîñïîäèí ñåäíàë íà ñúñåäíîòî ìÿñòî. Íà Áåëáî ìó ñå ñòîðèëî, ÷å ãî å âèæäàë íÿêúäå (ñúñ çàêúñíåíèå ñå äîñåòèë, ÷å ìîæå äà å áèëî íà ïðàçíèêà â Ïèåìîíò, íî íå áèë ñèãóðåí). Äî òðúãâàíåòî êóïåòî ñå çàïúëíèëî.
Áåëáî ñå çà÷åë âúâ âåñòíèêà, íî áðàäàòèÿò ïúòíèê ñå îïèòâàë äà çàâúðæå ðàçãîâîð ñ âñè÷êè. Çàïî÷íàë ñ ðåïëèêè çà ãîðåùèíàòà, çà íåñúâúðøåíñòâàòà íà êëèìàòè÷íàòà èíñòàëàöèÿ, çà ôàêòà, ÷å ïðåç þíè ÷îâåê íèêîãà íå çíàå äàëè äà îáëå÷å ëåòíè äðåõè èëè íåùî ïî-ñåðèîçíî. Èçêàçàë óáåæäåíèåòî, ÷å íàé-ïîäõîäÿùàòà äðåõà å òúíêèÿò áëåéçåð, òî÷íî êàòî ñàêîòî íà Áåëáî, è ãî çàïèòàë äàëè íå å àíãëè÷àíèí. Áåëáî îòâúðíàë, ÷å å àíãëè÷àíèí è ÷å ñå êàçâà Áúðáåðè, è îòíîâî ñå çàäúëáî÷èë â ÷åòåíåòî. "Òå ñà íàé-äîáðèòå, ïðîäúëæèë ãîñïîäèíúò, íî âàøåòî ñàêî å îñîáåíî êðàñèâî, çàùîòî íÿìà çëàòíè êîï÷åòà, êîèòî äà áèÿò íà î÷è. È àêî ìè ïîçâîëèòå äà êàæà, ìíîãî äîáðå ñòîè íà òàçè òúìíî÷åðâåíà âðúçêà." Áåëáî ìó áëàãîäàðèë è îòíîâî ðàçòâîðèë âåñòíèêà. Ãîñïîäèíúò ïðîäúëæèë äà ãîâîðè ñ äðóãèòå çà òîâà êîëêî å òðóäíî äà ñå ñú÷åòàÿò âðúçêèòå è ñàêàòà, à Áåëáî ÷åòÿë. Çíàÿ, ìèñëåë ñè, âñè÷êè ìå óïðåêâàò, ÷å ñúì íåâúçïèòàí, íî àç ñå êà÷âàì íà âëàê, çà äà íÿìàì îòíîøåíèÿ ñ õîðàòà, ñòèãàò ìè íà çåìÿòà.
Òîãàâà ãîñïîäèíúò îòíîâî ñå îáúðíàë êúì íåãî: "Êîëêî âåñòíèöè ÷åòåòå, ïðè òîâà îò âñè÷êè áîè! Ñèãóðíî ñòå ñúäèÿ èëè ïîëèòèê." Áåëáî îòãîâîðèë, ÷å íå å, ÷å ðàáîòè â èçäàòåëñòâî, êîåòî ïóáëèêóâàëî êíèãè çà àðàáñêà ìåòàôèçèêà, êàçàë ãî ñ íàäåæäà, ÷å ùå ñòðåñíå ïðîòèâíèêà. Îíçè, åñòåñòâåíî, ñå ñòðåñíàë.
Ïîñëå äîøúë êîíäóêòîðúò. Çàïèòàë Áåëáî çàùî áèëåòúò ìó å äî Áîëîíÿ, à çàïàçåíîòî ìÿñòî - äî Ðèì. Áåëáî îáÿñíèë, ÷å â ïîñëåäíèÿ ìîìåíò å ïðîìåíèë ðåøåíèåòî ñè. "Çàâèæäàì âè, êàçàë áðàäàòèÿò, ÿâíî ìîæåòå äà âçèìàòå ðåøåíèÿ êàêòî âè ñêèìíå, áåç äà ñå ñúîáðàçÿâàòå ñ ïîðòôåéëà ñè." Áåëáî ñå óñìèõíàë è ñå îáúðíàë íà äðóãàòà ñòðàíà. Ñåãà ïúê, êàçàë ñè, âñè÷êè ìå ãëåäàò êàòî ÷å ëè ñúì ðàçñèïíèê èëè ñúì îáðàë íÿêîÿ áàíêà.
Â Áîëîíÿ Áåëáî ñòàíàë è ñå ïðèãîòâèë äà ñëèçà. "Ùå ñè çàáðàâèòå êóôàð÷åòî", ñïðÿë ãî íåãîâèÿò ñúñåä. "Íå, âúâ Ôëîðåíöèÿ ùå ñå êà÷è äà ãî âçåìå åäèí ÷îâåê, îòâúðíàë Áåëáî, äàæå ùå âè ïîìîëÿ äà ãî íàãëåæäàòå."
"Áúäåòå ñïîêîåí, ùå ãî ïàçÿ", óâåðèë ãî áðàäàòèÿò.

Áåëáî ñå âúðíàë â Ìèëàíî âå÷åðòà, ïðèáðàë ñå âêúùè ñ äâå êîíñåðâè ìåñî è ïàêåò áèñêâèòè, ïóñíàë òåëåâèçîðà. Îòíîâî Áåðëèíãóåð, åñòåñòâåíî. Çàòîâà è íîâèíàòà ìèíàëà ïî÷òè íåçàáåëÿçàíî, ñúâñåì â êðàÿ.
Ñúùèÿ äåí ïî îáÿä â Òðàíñåâðîïåéñêèÿ åêñïðåñ, ïî îòñå÷êàòà Áîëîíÿ-Ôëîðåíöèÿ, âàãîí íîìåð 8, ïúòíèê ñ áðàäà èçêàçàë ïîäîçðåíèå ïî îòíîøåíèå íà äðóã ïúòíèê, êîéòî ñëÿçúë â Áîëîíÿ, îñòàâÿéêè êóôàð÷å íà ìðåæàòà çà áàãàæ. Îáÿñíèë íàèñòèíà, ÷å íÿêîé ùÿë äà ãî ïðèáåðå âúâ Ôëîðåíöèÿ, íî íàëè òî÷íî òàêà äåéñòâóâàëè òåðîðèñòèòå? È ïîñëå, çàùî áèë çàïàçèë ìÿñòîòî äî Ðèì, ñëåä êàòî ñëèçàë â Áîëîíÿ?
Ïîòèñêàùî áåçïîêîéñòâî îáõâàíàëî ñïúòíèöèòå îò êóïåòî. Â åäèí ìîìåíò áðàäàòèÿò çàÿâèë, ÷å ïîâå÷å íå èçäúðæà íà íàïðåæåíèåòî. Ïî-äîáðå äà ñãðåøè, êàçàë, îòêîëêîòî äà çàãèíå, è ïðåäóïðåäèë íà÷àëíèêà íà âàãîíà. Íà÷àëíèêúò íà âàãîíà ñïðÿë âëàêà è ïîâèêàë æåëåçîïúòíàòà ïîëèöèÿ. Ïðåäñòàâÿì ñè êàê å èçãëåæäàë òîçè âëàê íàñðåä ïëàíèíàòà, ñ ðàçòðåâîæåíèòå ïúòíèöè, êîèòî ïëúçíàëè êðàé ëèíèÿòà, è ñïåöèàëèñòèòå ïî îáåçâðåæäàíåòî, êîèòî ïðèñòèãíàëè... Åêñïåðòèòå îòâîðèëè êóôàð÷åòî è íàìåðèëè â íåãî ÷àñîâíèêîâ ìåõàíèçúì, íàãëàñåí çà ÷àñà íà ïðèñòèãàíåòî âúâ Ôëîðåíöèÿ. Áèë äîñòàòú÷åí, çà äà óáèå äåñåòèíà äóøè.
Ïîëèöèÿòà íà óñïÿëà äà îòêðèå áðàäàòèÿ ïúòíèê. Âåðîÿòíî ñå áèë êà÷èë â äðóã âàãîí è ñëÿçúë âúâ Ôëîðåíöèÿ, çà äà íå ïîïàäíå âúâ âåñòíèöèòå. Ïðèêàíâàëè ãî äà ñå îáàäè.
Äðóãèòå ïúòíèöè ñè ñïîìíÿëè èçâúíðåäíî ÿñíî ìúæà, îñòàâèë êóôàð÷åòî. Áèë ÷îâåê, êîéòî îò ïðúâ ïîãëåä áóäåë ñúìíåíèå. Íîñåë òúìíîñèíüî àíãëèéñêî ñàêî áåç çëàòíè êîï÷åòà, òúìíî÷åðâåíà âðàòîâðúçêà, áèë ìðà÷åí òèï è ñÿêàø èñêàë íà âñÿêà öåíà äà ìèíå íåçàáåëÿçàí. Íî ñå èçïóñíàë, ÷å ðàáîòè âúâ âåñòíèê ëè, â èçäàòåëñòâî ëè, èçîáùî íÿêúäå, êúäåòî áèë ñâúðçàí (è òóê ìíåíèÿòà íà ñâèäåòåëèòå ñå ðàçëè÷àâàëè) ñ ôèçèêàòà, ñ ìåòàíà èëè ñ ìåòàìïñèõîçàòà. Íî âúâ âñè÷êè ñëó÷àè áèëè íàìåñåíè àðàáèòå.
Ïîëèöåéñêèòå ïîñòîâå è óïðàâëåíèÿòà áèëè âäèãíàòè íà êðàê. Âå÷å ïðèñòèãàëè ñâåäåíèÿ íà âíèìàíèåòî íà ñëåäñòâèåòî. Äâàìà ëèáèéñêè ãðàæäàíè áèëè çàäúðæàíè â Áîëîíÿ. Ïîëèöåéñêèÿò ñïåöèàëèñò èçãîòâèë îïîçíàâàòåëåí ïîðòðåò, êîéòî ïîêàçàëè íà åêðàíà. Ðèñóíêàòà íå ïðèëè÷àëà íà Áåëáî, íî Áåëáî ïðèëè÷àë íà ðèñóíêàòà.
Áåëáî íå ñå ñúìíÿâàë. Ìúæúò ñ êóôàð÷åòî áèë òîé. Íî êóôàð÷åòî òðÿáâàëî äà ñúäúðæà êíèãèòå íà Àëèå. Ïîòúðñèë Àëèå, íî íèêîé íå âäèãàë òåëåôîíà.
Áèëî âå÷å êúñíî âå÷åðòà, íå ïîñìÿë äà èçëåçå, âçåë ñúíîòâîðíî è ëåãíàë äà ñïè. Íà ñóòðèíòà ïàê îïèòàë äà ñå ñâúðæå ñ Àëèå. Íèêîé. Ñëÿçúë äà êóïè âåñòíèöè. Çà ùàñòèå íà ïúðâèòå ñòðàíèöè îòíîâî ïóáëèêóâàëè ìàòåðèàëè çà ïîãðåáåíèåòî è ñúîáùåíèåòî çà âëàêà è îïîçíàâàòåëíèÿò ïîðòðåò ñå íàìèðàëè íà âúòðåøíèòå ñòðàíèöè. Ïðèáðàë ñå âêúùè, âúðâåéêè ñ âäèãíàòà ÿêà, ïîñëå çàáåëÿçàë, ÷å ïàê å îáëÿêúë áëåéçåðà. Äîáðå, ÷å áèë áåç òúìíî÷åðâåíàòà âðàòîâðúçêà.
Äîêàòî ïðåìèñëÿë çà ñåòåí ïúò ïîäðîáíîñòèòå, èççâúíÿë òåëåôîíúò. Íåïîçíàò ãëàñ, ãëàñ íà ÷óæäåíåö ñ íåùî êàòî áàëêàíñêè àêöåíò. Ñëàäíèêàâî îáàæäàíå êàòî íà ÷îâåê, êîéòî íÿìà íèùî îáùî è ãîâîðè ñàìî äîáðîæåëàòåëíî. Ãîðêèÿò ãîñïîäèí Áåëáî, êàçàë, íàáúðêàëè ñòå ñå â íåïðèÿòíà èñòîðèÿ. Êîé ïðèåìà äà âúðøè êóðèåðñêè óñëóãè, áåç äà ïðîâåðÿâà ñúäúðæàíèåòî íà áàãàæà? Çäðàâàòà ùå çàãàçèòå, àêî íÿêîé ñúîáùè íà ïîëèöèÿòà, ÷å íåïîçíàòèÿò îò ìÿñòî 45 å ãîñïîäèí Áåëáî.
Ðàçáèðà ñå, òàçè êðàéíà ìÿðêà ìîæåëà äà ñå èçáåãíå, íî ñàìî àêî Áåëáî ñå ñúãëàñÿë äà ñúòðóäíè÷è. Íàïðèìåð, àêî ñúîáùÿë êúäå ñå íàìèðà êàðòàòà íà Òàìïëèåðèòå. È ïîíåæå Ìèëàíî áèë âå÷å îïàñåí ãðàä, çàùîòî âñè÷êè çíàåëè, ÷å àòåíòàòîðúò îò âëàêà å òðúãíàë îò Ìèëàíî, ïî-áëàãîðàçóìíî ùÿëî äà áúäå èñòîðèÿòà äà ñå ïðåíåñå íà íåóòðàëíà òåðèòîðèÿ, äà ðå÷åì, â Ïàðèæ. Çàùî ñðåùàòà äà íå áúäåëà îïðåäåëåíà â êíèæàðíèöà "Ñëîàí", íà óëèöà Ìàíòèêîð, íîìåð 3, ñëåä åäíà ñåäìèöà? Íî îùå ïî-äîáðå áèëî Áåëáî äà çàìèíå âåäíàãà, ïðåäè íÿêîé äà ãî å ðàçïîçíàë. Êíèæàðíèöà "Ñëîàí", óëèöà Ìàíòèêîð 3. Â 12 ÷àñà ïî îáÿä íà 20 þíè, ñðÿäà, ùÿë äà âèäè ïîçíàòî ëèöå - áðàäàòèÿ ãîñïîäèí, ñ êîãîòî òîëêîâà ìèëî áèëè ðàçãîâàðÿëè âúâ âëàêà. Òîé ùÿë äà ìó êàæå êúäå äà íàìåðè äðóãèòå ïðèÿòåëè è ïîñëå, ïîëåêà-ëåêà, â ïðèÿòíà êîìïàíèÿ, òî÷íî íàâðåìå çà ëÿòíîòî ðàâíîäåíñòâèå, íàé-ñåòíå ùÿë äà ðàçêàæå òîâà, êîåòî çíàå, è âñè÷êî ùÿëî äà ïðèêëþ÷è áåç óñëîæíåíèÿ. Óëèöà Ìàíòèêîð íîìåð 3 - ëåñíî ñå ïîìíåëî.


109

Ñåí-Æåðìåí... Ìíîãî èçòúí÷åí è äóõîâèò... Òâúðäåøå, ÷å ïðèòåæàâà êëþ÷ êúì âñè÷êè âèäîâå òàéíè... ×åñòî èçïîëçóâàøå çà ñâîèòå äåìîíñòðàöèè îíîâà ïðî÷óòî âúëøåáíî îãëåäàëî, íà êîåòî îò÷àñòè ñå äúëæåøå ñëàâàòà ìó... Òúé êàòî ïðèçîâàâàøå ÷ðåç îïòè÷åñêè åôåêòè î÷àêâàíèòå è ïî÷òè âèíàãè ïîçíàòè îáðàçè, íÿìàøå ñúìíåíèå, ÷å êîíòàêòóâà ñ îòâúäíèÿ ñâÿò.
(Ëüî Êóëòüî äüî Êàíòëüî, "Ñåêòèòå è òàéíèòå îáùåñòâà", Ïàðèæ, "Äèäèå", 1863, ñ. 170-171)


Áåëáî ñå ïî÷óâñòâóâàë çàãóáåí. Âñè÷êî áèëî ÿñíî. Àëèå áèë ïîâÿðâàë â èñòîðèÿòà ìó, èñêàë êàðòàòà, ïîäãîòâèë ìó êëîïêà è âå÷å ãî äúðæàë â ðúöåòå ñè. Áåëáî èëè òðÿáâàëî äà îòèäå â Ïàðèæ, çà äà ðàçêðèå òîâà, êîåòî íå çíàåë (íî ñàìî òîé çíàåë, ÷å íå ãî çíàå; àç áÿõ çàìèíàë, áåç äà îñòàâÿ àäðåñ, à Äèîòàëåâè óìèðàøå), èëè öÿëàòà èòàëèàíñêà ïîëèöèÿ ùÿëà äà ñå íàõâúðëè îòãîðå ìó.
Íî âúçìîæíî ëè áèëî Àëèå äà å ïðèáÿãíàë äî òîëêîâà ïîäëà èãðà? Êàêâî ùÿë äà ñïå÷åëè îò âñè÷êî òîâà? Áåëáî ñúçíàâàë, ÷å òðÿáâà ñàìî äà õâàíå çà ÿêàòà òîçè óìîïîáúðêàí ñòàðåö è äà ãî çàêàðà â ïîëèöèÿòà, òîâà áèë åäèíñòâåíèÿò íà÷èí äà ñå èçìúêíå îò èñòîðèÿòà.
Âçåë òàêñè è îòèøúë â êúùàòà íåäàëå÷ îò ïëîùàä Ïèîëà. Âñè÷êè ïðîçîðöè áèëè çàòâîðåíè, à íà âõîäíàòà âðàòà âèñÿëà òàáåëà íà àãåíöèÿ çà íåäâèæèìè èìîòè: "ÄÀÂÀ ÑÅ ÏÎÄ ÍÀÅÌ". Àáå, íèå ëóäè ëè ñìå, ïîìèñëèë ñè Áåëáî, Àëèå äîïðåäè ñåäìèöà æèâååøå òóê, òîé ñàì ìè ñå îáàäè ïî òåëåôîíà. Ïîçâúíèë íà âðàòàòà íà ñúñåäíàòà êúùà. "Ãîñïîäèíúò ëè? Òî÷íî â÷åðà ñå èçíåñå. Íå ìîãà äà âè êàæà êúäå å îòèøúë, ïîçíàâàõ ãî ñàìî ïî ëèöå, áåøå çàòâîðåí ÷îâåê è ìàé ÷å íåïðåêúñíàòî ïúòóâàøå."
Îñòàâàëî äà ïðîâåðè â àãåíöèÿòà, íî òàì èçîáùî íå áèëè ÷óâàëè çà Àëèå. Ïî òîâà âðåìå êúùàòà áèëà äàâàíà ïîä íàåì íà ôðåíñêà ôèðìà. Ïëàùàíèÿòà ñå èçâúðøâàëè ðåäîâíî ïî áàíêîâ ïúò. Äîãîâîðúò áèë ðàçâàëåí â ðàìêèòå íà äâàäåñåò è ÷åòèðè ÷àñà, íàåìàòåëÿò ñå îòêàçàë îò ïúðâîíà÷àëíèÿ äåïîçèò. Âñè÷êè âçàèìîîòíîøåíèÿ ñå îñúùåñòâÿâàëè, ïðè òîâà ñàìî ïèñìåíî, ñ íÿêîé ñè ãîñïîäèí Ðàãîöêè. Äðóãî íå çíàåëè.
Áåëáî íåäîóìÿâàë. Ðàêîñêè èëè Ðàãîöêè, òàéíñòâåíèÿò ïîñåòèòåë íà ïîëêîâíèêà, ïðåñëåäâàí îò õèòðèÿ Äå Àíäæåëèñ è îò Èíòåðïîë, ñåãà ïúê ñå çàíèìàâàë ñ íàåìàíå íà æèëèùà. Â íàøàòà èñòîðèÿ Ðàêîñêè íà Àðäåíòè áåøå ïðåâúïëúùåíèå íà Ðà÷êîâñêè îò Îõðàíêàòà, à ïúê ïîñëåäíèÿò - ïðåâúïëúùåíèå íà ãðàô Ñåí-Æåðìåí. Íî êàêâî îáùî èìàë ñ òÿõ Àëèå?
Áåëáî îòèøúë â ðåäàêöèÿòà, âìúêíàë ñå êàòî êðàäåö è ñå çàêëþ÷èë â ñâîÿòà ñòàÿòà. Îïèòàë ñå äà ñè ñúáåðå ìèñëèòå.

×îâåê ìîæåë äà ïîëóäåå. È Áåëáî ÿâíî âå÷å ïîëóäÿâàë. Íÿìàëî íà êîãî äà ñå äîâåðè. Äîêàòî ñè áúðøåë ïîòòà îò ÷åëîòî, ïî÷òè ìåõàíè÷íî ðàçãðúùàë ðúêîïèñèòå íà áþðîòî, ïðèñòèãíàëè ïðåäíèÿ äåí, áåç äà ñúçíàâà êàêâî ïðàâè, è èçâåäíúæ, íà åäíà ñòðàíèöà, çàáåëÿçàë íàïèñàíî èìåòî íà Àëèå.
Ïîãëåäíàë çàãëàâèåòî íà ðúêîïèñà. Áèëî òâîðåíèå íà íÿêàêúâ äèàáîëèñò, "Èñòèíàòà çà ãðàô Ñåí-Æåðìåí". Îáúðíàë ïàê íà ñòðàíèöàòà è òàì ïðî÷åë öèòàò îò áèîãðàôèÿòà íà Ñåí-Æåðìåí îò Øàêîðíàê, â êîéòî ñå êàçâàëî, ÷å Êëîä-Ëóè äüî Ñåí-Æåðìåí ñå ïðåäñòàâÿë ïîñëåäîâàòåëíî çà ãîñïîäèí Äüî Ñþðìîí, ãðàô Ñàëòèêîâ, ìèñòúð Óåëäúí, ìàðêèç Äüî Áåëìàð, ïðèíö Ðàêîöè èëè Ðàãîöêè è òàêà íàòàòúê, íî èñòèíñêèòå ìó ôàìèëíè èìåíà áèëè ãðàô Ñåí-Ìàðòåí è ìàðêèç Àëèå, ïî èìåòî íà íÿêàêâî ïèåìîíòñêî èìåíèå, íàñëåäñòâî îò ïðàäåäèòå ìó.
×óäåñíî, êàçàë ñè Áåëáî. Âå÷å ìîæåë äà áúäå ñïîêîåí. Íå ñàìî òîé ùÿë äà áúäå îáâèíåí â òåðîðèçúì, íå ñàìî ïëàíúò áèë èñòèíñêè, íå ñàìî Àëèå ñå áèë èçïàðèë îò äâà äíè, íî íà âñè÷êî îòãîðå íå áèë ìèòîìàí, à èñòèíñêèÿò áåçñìúðòåí ãðàô Ñåí-Æåðìåí. Äîðè íå áèë íàïðàâèë îïèò äà ãî ñêðèå. Åäèíñòâåíîòî èñòèíñêî íåùî â òîçè õàîñ îò ôàëøèôèêàòè, êîèòî âå÷å ñå èçÿñíÿâàëè, áèëî èìåòî ìó. Èëè ïúê íå, èìåòî ìó ñúùî áèëî ôàëøèâî, Àëèå íå áèë Àëèå, íî âñúùíîñò íÿìàëî çíà÷åíèå êîé å, çàùîòî ôàêòè÷åñêè äåéñòâóâàë, è òî âå÷å îò ãîäèíè, êàòî ãåðîé íà åäíà èñòîðèÿ, êîÿòî íèå ùÿõìå äà èçìèñëèì, ïðè òîâà ìíîãî ïî-êúñíî.
Òàêà èëè èíà÷å, Áåëáî íÿìàë èçáîð. Ñëåä êàòî Àëèå áèë èç÷åçíàë, íå ìîæåë äà ïîñî÷è íà ïîëèöèÿòà ÷îâåêà, êîéòî ìó å äàë êóôàð÷åòî. È äîðè ïîëèöèÿòà äà ìó ïîâÿðâàëà, ùÿëî äà ñå ðàçáåðå, ÷å ãî å ïîëó÷èë îò ÷îâåê, èçäèðâàí çà óáèéñòâî, êîãîòî ïðè òîâà íàé-ìàëêî îò äâå ãîäèíè áèë èçïîëçóâàë êàòî êîíñóëòàíò. ×óäåñíî àëèáè!
Íî çà äà çàìèñëè òàçè èñòîðèÿ, êîÿòî âå÷å ñàìà ïî ñåáå ñè ìó èçãëåæäàëà äîñòà íåâåðîÿòíà, è çà äà íàêàðà ïîëèöèÿòà äà ìó ïîâÿðâà, áèëî íåîáõîäèìî ïðåäè òîâà ïîëèöàèòå äà ïðèåìàò çà èñòèíñêà åäíà äðóãà èñòîðèÿ, êîÿòî áèëà îùå ïî-íåâåðîÿòíà. ×å Ïëàíúò, èçìèñëåí îò íàñ, ñúîòâåòñòâóâà òî÷êà ïî òî÷êà, âêëþ÷èòåëíî òðåñêàâîòî òúðñåíå íà êàðòàòà â êðàÿ, íà åäèí èñòèíñêè ïëàí, â êîéòî Àëèå, Ðàêîñêè, Ðà÷êîâñêè, Ðàãîöêè, áðàäàòèÿò ïúòíèê, îðãàíèçàöèÿòà Òðåñ, âñè÷êè, ÷àê äî Òàìïëèåðèòå îò Ïðîâåíñ, âå÷å ñà ñúùåñòâóâàëè ðåàëíî. È ÷å ïîëêîâíèêúò å îòêðèë èñòèíàòà. Íî ÿ å îòêðèë, ãðåøåéêè, çàùîòî â êðàéíà ñìåòêà íàøèÿò Ïëàí áåøå ðàçëè÷åí îò íåãîâèÿ è àêî íåãîâèÿò å áèë âåðåí, òî íàøèÿò íå áè ìîãúë äà áúäå âåðåí, êàêòî è îáðàòíîòî, è ñëåäîâàòåëíî, àêî ñìå áèëè ïðàâè íèå, çàùî ïðåäè äåñåò ãîäèíè Ðàêîñêè å òðÿáâàëî äà îòêðàäíå îò ïîëêîâíèêà åäèí ôàëøèâ ðúêîïèñ?
Îùå äîêàòî ÷åòÿõ îíàçè ñóòðèí òîâà, êîåòî Áåëáî áå äîâåðèë íà Àáóëàôèÿ, ìè èäåøå äà ñè óäàðÿ ãëàâàòà â ñòåíàòà. Çà äà ñå óáåäÿ, ÷å ñòåíàòà, ïîíå ñòåíàòà íàèñòèíà ñúùåñòâóâà. Ïðåäñòàâÿõ ñè êàê ñå å ÷óâñòâóâàë òîé, Áåëáî, âúïðîñíèÿ äåí, à è ïî-êúñíî. Íî òîâà îùå íå áåøå êðàÿò.
×óäåéêè ñå êîãî äà ïîïèòà çà Àëèå, ïîòúðñèë Ëîðåíöà ïî òåëåôîíà. Íÿìàëî ÿ. Áèë ãîòîâ äà ñå îáçàëîæè, ÷å íèêîãà ïîâå÷å íÿìà äà ÿ âèäè. Ëîðåíöà áèëà íÿêàêñè ñúçäàíèå, èçìèñëåíî îò Àëèå, Àëèå ïúê, ñúçäàíèå, èçìèñëåíî îò Áåëáî, à Áåëáî âå÷å íå çíàåë ñàìèÿò òîé îò êîãî å èçìèñëåí. Ðàçãúðíàë îòíîâî âåñòíèêà. Åäèíñòâåíîòî ñèãóðíî íåùî áèëî, ÷å òîé å ÷îâåêúò îò îïîçíàâàòåëíèÿ ïîðòðåò. Êàòî äîêàçàòåëñòâî çà òîâà òî÷íî â òîçè ìîìåíò òåëåôîíúò â ðåäàêöèÿòà èççâúíÿë. Ñúùèÿò áàëêàíñêè àêöåíò, ñúùèòå ïðåïîðúêè. Ñðåùà â Ïàðèæ.
- Íî êîè ñòå âèå? - èçâèêàë Áåëáî.
- Íèå ñìå Òðåñ - îòâúðíàë ãëàñúò. À âèå çíàåòå çà Òðåñ ïîâå÷å îò íàñ.

Òîãàâà ñå ðåøèë. Âäèãíàë ñëóøàëêàòà è ïîòúðñèë Äå Àíäæåëèñ. Â ïîëèöèÿòà ìó îòãîâîðèëè óêëîí÷èâî, èçãëåæäà, êîìèñàðÿò âå÷å íå ðàáîòåë òàì. Ïîñëå îòñòúïèëè ïðåä íàñòîÿâàíåòî ìó è ãî ñâúðçàëè ñ íÿêàêâà ñëóæáà.
- ß, êàêâà èçíåíàäà, äîêòîð Áåëáî! - âúçêëèêíàë Äå Àíäæåëèñ ñ òîí, êîéòî ñå ñòîðèë íà Áåëáî ñàðêàñòè÷åí. Ãîëÿìà ñëó÷àéíîñò å, ÷å ìå íàìèðàòå. Òî÷íî ñè ñòÿãàõ êóôàðèòå.
- Êóôàðèòå ëè? - Áåëáî çàïîäîçðÿë íÿêàêúâ íàìåê.
- Ïðåìåñòåí ñúì â Ñàðäèíèÿ. Èçãëåæäà, ðàáîòàòà òàì ùå áúäå ñïîêîéíà.
- Äîêòîð Äå Àíäæåëèñ, ñïåøíî òðÿáâà äà ãîâîðÿ ñ âàñ. Çà îíàçè èñòîðèÿ...
- Èñòîðèÿ ëè? Êàêâà èñòîðèÿ?
- Îíàçè ñ ïîëêîâíèêà. À è çà äðóãàòà... Âåäíúæ âèå ñòå çàïèòàëè Êàçîáîí äàëè å ÷óâàë íåùî çà îðãàíèçàöèÿòà Òðåñ. Àç ÷óõ íåùî çà òÿõ. Èìàì ðàçíè íåùà äà âè êàçâàì, ìíîãî å âàæíî.
- Íÿìà çàùî äà ìè ãè êàçâàòå. Âå÷å íå å ìîÿ ðàáîòà. È ïîñëå íå ìèñëèòå ëè, ÷å ñòå ïîçàêúñíÿë?
- Ïðèçíàâàì, ïðåäè ãîäèíè ïðåìúë÷àõ íÿêîè íåùà. Íî ñåãà èñêàì äà âè ãè êàæà.
- Íå, äîêòîð Áåëáî, íå ìè êàçâàéòå íèùî. Âïðî÷åì çíàéòå, ÷å ñòî íà ñòî íÿêîé ïîäñëóøâà ðàçãîâîðà íè, è àç èñêàì äà ñòàíå ÿñíî, ÷å íå æåëàÿ äà ÷óâàì íèùî è íå çíàÿ íèùî. Èìàì äâå äåöà. Ìàëêè. À ìå ïðåäóïðåäèõà, ÷å ìîæå äà èì ñå ñëó÷è íåùî. È çà äà ìè äîêàæàò, ÷å íå ñå øåãóâàò, â÷åðà, êîãàòî æåíà ìè ïîòåãëèëà ñ êîëàòà, áàãàæíèêúò èçáóõíàë. Íèùîæíî êîëè÷åñòâî åêñïëîçèâ, ìàëêî ïîâå÷å îò æàáåøêà áîìáè÷êà, íî äîñòàòú÷íî, çà äà ìè äàäàò äà ðàçáåðà, ÷å àêî ïîèñêàò, ìîãàò. Îòèäîõ ïðè íà÷àëíèêà è ìó êàçàõ, ÷å âèíàãè ñúì ñè èçïúëíÿâàë äúëãà, äîðè ïîâå÷å îò íóæíîòî, íî ÷å íå ñúì ãåðîé. ×å â êðàåí ñëó÷àé áèõ æåðòâóâàë æèâîòà ñè, íî íå è æèâîòà íà æåíà ìè è äåöàòà. Ïîìîëèõ äà ìå ïðåìåñòÿò. È ñëåä òîâà çàÿâèõ íà âñè÷êè, ÷å ñúì ñòðàõëèâåö, ÷å ñúì íàïúëíèë ãàùèòå. È ñåãà âè ãî ïîâòàðÿì íà âàñ è íà îíåçè, êîèòî íè ñëóøàò. Ñàì ñè ïðîâàëèõ êàðèåðàòà, ïðåçèðàì ñå, êàçàíî íàïðàâî, óñòàíîâÿâàì, ÷å ñúì ÷îâåê áåç äîñòîéíñòâî, íî ñïàñÿâàì òåçè, êîèòî ñà ìè ñêúïè. Ñàðäèíèÿ, êàêòî ìå óâåðÿâàò, áèëà ïðåêðàñíî ìÿñòî, äîðè íÿìà äà èìà íóæäà äà ïåñòÿ, çà äà ïðàùàì äåöàòà ïðåç ëÿòîòî íà ìîðå. Äîâèæäàíå.
- ×àêàéòå. Ìíîãî å âàæíî, èìàì ãîëåìè íåïðèÿòíîñòè...
- Èìàòå íåïðèÿòíîñòè? Ìíîãî ñå ðàäâàì. Êîãàòî àç âè ìîëåõ äà ìè ïîìîãíåòå, íå ãî íàïðàâèõòå. Íèòî âàøèÿò ïðèÿòåë Êàçîáîí. À ñåãà, êàòî èìàòå íåïðèÿòíîñòè, èñêàòå àç äà âè ïîìîãíà. Àç ñúùî èìàì íåïðèÿòíîñòè. Çàêúñíåëè ñòå. Ïîëèöèÿòà å â óñëóãà íà ãðàæäàíèòå, êàêòî êàçâàò âúâ ôèëìèòå, íàëè òàêà ñè ìèñëèòå? Å, äîáðå, îáúðíåòå ñå êúì ïîëèöèÿòà, êúì òîçè, êîéòî å íà ìîåòî ìÿñòî.

Áåëáî çàòâîðèë òåëåôîíà. Âñè÷êî áèëî èçïèïàíî äî ñúâúðøåíñòâî: íå ìîæåë äîðè äà ñå ñâúðæå ñ åäèíñòâåíèÿ ïîëèöàé, êîéòî ìîæåë äà ìó ïîâÿðâà.
Ñëåä òîâà ñè ïîìèñëèë, ÷å Ãàðàìîíä, ñ âñè÷êè íåãîâè âðúçêè - ïðåôåêòè, êìåòîâå, ñúäèè, âèñøè ÷èíîâíèöè, ìîæåë äà ìó ïîìîãíå. Èçòè÷àë ïðè íåãî.
Ãàðàìîíä èçñëóøàë áëàãîñêëîííî öÿëàòà èñòîðèÿ, ïðåêúñâàéêè ãî ñ âåæëèâè âúçêëèöàíèÿ êàòî "íå ìîæå äà áúäå", "òîâà íå ñúì î÷àêâàë äà ÷óÿ", "ïðèëè÷à ñúâñåì íà ðîìàí, íåùî ïîâå÷å, íà èçìèñëèöà". Ñëåä òîâà ñïëåë ðúöå, ïîãëåäíàë Áåëáî ñ áåçêðàéíà ñèìïàòèÿ è êàçàë:
- Ìèëî ìîì÷å, ïîçâîëåòå ìè äà âè íàðè÷àì òàêà, çàùîòî áèõ ìîãúë äà âè áúäà áàùà, î, Áîæå, áàùà íå, çàùîòî ñúì îùå ìëàä ÷îâåê, áèõ êàçàë äîðè ìëàäåæ, íî ïî-ãîëÿì áðàò - äà, àêî íÿìàòå íèùî ïðîòèâ. Ãîâîðÿ âè îò ñúðöå, à ñå ïîçíàâàìå îò òîëêîâà ãîäèíè. Èìàì ÷óâñòâîòî, ÷å ñòå ïðåâúçáóäåí, èçòîùåí, ñ îïúíàòè íåðâè, íåùî ïîâå÷å, óìîðåí. Íå ìèñëåòå, ÷å íå îöåíÿâàì óñèëèÿòà âè, çíàÿ, ÷å ñå îòäàâàòå òåëîì è äóõîì íà èçäàòåëñòâîòî, è íÿêîé äåí ùå òðÿáâà äà áúäåòå âúçíàãðàäåí, êàê äà êàæà, è ìàòåðèàëíî, çàùîòî è òîâà íå âðåäè. Íî àêî áÿõ íà âàøå ìÿñòî, ùÿõ äà ñè âçåìà îòïóñê. Òâúðäèòå, ÷å ñå íàìèðàòå â çàòðóäíåíî ïîëîæåíèå. Èñêðåíî êàçàíî, íå áèõ äðàìàòèçèðàë íåùàòà, ìàêàð ÷å, íàëè ðàçáèðàòå, íÿìà äà å ïðèÿòíî çà èçäàòåëñòâî "Ãàðàìîíä", àêî åäèí íåãîâ ñëóæèòåë, íàé-äîáðèÿò, áúäå çàìåñåí â íå òâúðäå ÿñíà èñòîðèÿ. Êàçâàòå, ÷å íÿêîé èñêà îò âàñ äà çàìèíåòå çà Ïàðèæ. Íå æåëàÿ äà íàâëèçàì â ïîäðîáíîñòè, ïðîñòî âè âÿðâàì. È êàêâî îò òîâà? Çàìèíåòå, íå å ëè ïî-äîáðå äà èçÿñíèòå âåäíàãà íåùàòà? Òâúðäèòå, ÷å ñòå èçïàäíàëè, êàê äà êàæà, â êîíôëèêòíè îòíîøåíèÿ ñ åäèí áëàãîðîäåí ÷îâåê êàòî äîêòîð Àëèå. Íå èñêàì äà çíàÿ êàêâî òî÷íî ñå å ñëó÷èëî ìåæäó âàñ äâàìàòà è íå áèõ ñå âïå÷àòëÿâàë ìíîãî îò òîâà ñúâïàäåíèå íà èìåíà, çà êîåòî ìè ãîâîðèòå. Êîëêî äóøè íà òîçè ñâÿò ñå êàçâàò Æåðìåí, êàê ìèñëèòå? Àêî Àëèå ÷ðåç äðóãè õîðà å ïîèñêàë äà îòèäåòå â Ïàðèæ, çà äà èçÿñíèòå íàé-ïî÷òåíî âñè÷êî, çàùî òîãàâà äà íå îòèäåòå â Ïàðèæ? Íÿìà äà íàñòúïè êðàÿò íà ñâåòà, íàëè? Â ÷îâåøêèòå îòíîøåíèÿ âèíàãè å íåîáõîäèìà ïðÿìîòà. Èäåòå â Ïàðèæ è àêî íåùî âè òåæè, íå ãî òàåòå â ñåáå ñè. Íåêà òîâà, êîåòî âè å íà ñúðöåòî, âè áúäå è íà óñòàòà. Êàêâè ñà òåçè ñòðàøíè òàéíè! Äîêòîð Àëèå, äîêîëêîòî ðàçáðàõ, ñå îïëàêâà, ÷å âèå íå æåëàåòå äà ìó êàæåòå êúäå ñå íàìèðà íÿêàêâà êàðòà, íÿêàêâî ïîñëàíèå èëè òàì êàêâîòî å, êîåòî âèå ïðèòåæàâàòå è êîåòî íå âè ñëóæè çà íèùî, äîêàòî íà ìèëèÿ Àëèå òî å íåîáõîäèìî â íàó÷íàòà ìó äåéíîñò. Íàëè ñëóæèì íà êóëòóðàòà èëè ãðåøà? Äàéòå ìó ÿ òàçè ñêèöà, òîçè ïëàí èëè òàì êàêâîòî å, íå æåëàÿ äîðè äà çíàì êàêâî å. Ùîì òîé òîëêîâà äúðæè íà íåãî, ñèãóðíî èìà ïðè÷èíà, ïðè òîâà óâàæèòåëíà, áëàãîðîäíèêúò ñè å áëàãîðîäíèê. Èäåòå â Ïàðèæ, ñòèñíåòå ñè ðúöåòå, è êðàé. Ðàçáðàõìå ëè ñå? È íå ñå èçìú÷âàéòå ïîâå÷å, îòêîëêîòî å íóæíî. Çíàåòå, ÷å âèíàãè ñúì òóê. Ñëåä òîâà íàòèñíàë êîï÷åòî íà âúòðåøíèÿ òåëåôîí. Ãîñïîæà Ãðàöèÿ... Åòî, ïàê ÿ íÿìà. Íèêîãà íå å íà ìÿñòîòî ñè, êîãàòî ìè òðÿáâà. Âèå ñè èìàòå íåïðèÿòíîñòè, ñêúïè Áåëáî, íî äà çíàåòå àç êàêâè èìàì... Äîâèæäàíå. Àêî ñðåùíåòå â êîðèäîðà ãîñïîæà Ãðàöèÿ, èçïðàòåòå ìè ÿ. È ïîñëóøàéòå ìîÿ ñúâåò, ïî÷èíåòå ñè.

Áåëáî èçëÿçúë îò êàáèíåòà. Ãîñïîæà Ãðàöèÿ íå áèëà â ñåêðåòàðñêàòà ñòàÿ è òîé çàáåëÿçàë, ÷å ÷åðâåíàòà ëàìïè÷êà íà äèðåêòíàòà ëèíèÿ íà Ãàðàìîíä ñâåòíàëà, ÿâíî Ãàðàìîíä òúðñåë íÿêîãî. Íå óñòîÿë (ìèñëÿ, ÷å çà ïðúâ ïúò â æèâîòà ñè å èçâúðøèë ïîäîáíî íåùî). Âäèãíàë ñëóøàëêàòà è ïîäñëóøàë ðàçãîâîðà. Ãàðàìîíä ãîâîðåë íà íÿêîãî:
- Íå ñå áåçïîêîéòå. Ñìÿòàì, ÷å óñïÿõ äà ãî óáåäÿ. Ùå äîéäå â Ïàðèæ... Ìîé äúëã áåøå. Íå ñëó÷àéíî ïðèíàäëåæèì êúì åäíà è ñúùà äóõîâíà îáùíîñò.
Çíà÷è è Ãàðàìîíä å çàìåñåí â òàéíàòà, êàçàë ñè Áåëáî. Íî â êîÿ òàéíà? Â òàçè, êîÿòî âå÷å ñàìî òîé, Áåëáî, ìîæåë äà ðàçêðèå. È êîÿòî íå ñúùåñòâóâàëà.

Áèëî ñå ñòúìíèëî. Îòèøúë â "Ïèëàä", ðàçìåíèë íÿêîëêî äóìè ñ ðàçíè õîðà, ïîïðåêàëèë ñ àëêîõîëà. À íà ñóòðèíòà ïîòúðñèë åäèíñòâåíèÿ ïðèÿòåë, êîéòî ìó áèë îñòàíàë. Îòèøúë ïðè Äèîòàëåâè. Îòèøúë äà òúðñè ïîìîù îò ÷îâåê íà ñìúðòíî ëåãëî.
Îò òîçè òåõåí ïîñëåäåí ðàçãîâîð Áåëáî å îñòàâèë â Àáóëàôèÿ åäèí òðåñêàâ ïðåðàçêàç, â êîéòî íå óñïÿõ äà îïðåäåëÿ êîè ñà äóìèòå íà Äèîòàëåâè è êîè - íà Áåëáî, çàùîòî è äâàìàòà ÿâíî ñà øåïíåëè êàòî õîðà, êîèòî èçðè÷àò èñòèíàòà, çíàåéêè, ÷å âå÷å å ìèíàëî âðåìåòî äà ñå çàëúãâàò ñ èëþçèè.



110

È òàêà ñå ñëó÷èëî ñ Ðàáè Èñìàåë áåí Åëèøà è ñ íåãîâèòå ó÷åíèöè, ÷å êàòî èçó÷àâàëè êíèãàòà "Éåöèðà", ñáúðêàëè íàïðàâëåíèÿòà è òðúãíàëè íàçàä, äîêàòî ïîòúíàëè ñàìè äî ïúïà â çåìÿòà ïîðàäè ñèëàòà íà áóêâèòå.
(Ëúæå-Ñààäè, "Òúëêîâàíèå íà Ñåôåð Éåöèðà")


Íèêîãà íå ìó áèë ïðèëè÷àë òîëêîâà íà àëáèíîñ, ìàêàð ÷å âå÷å íÿìàë íèêàêâè êîñìè - íèòî êîñà, íèòî âåæäè, íèòî ìèãëè. Ñúùèíñêà áèëÿðäíà òîïêà.
- Èçâèíÿâàé, êàçàë ìó, ìîãà ëè äà ïîãîâîðÿ ñ òåá ïî åäèí ëè÷åí âúïðîñ?
- Ðàçáèðà ñå, àç ñàìèÿò âå÷å ñè íÿìàì òàêèâà. Èìàì ñè ñàìî Îòãîâîðè.
- ×óõ, ÷å áèëè îòêðèëè íîâî ëå÷åíèå. Òèÿ íåùà äîâúðøâàò äâàäåñåòãîäèøíèòå, ïðè ïåòäåñåòãîäèøíèòå ñå ðàçâèâàò ïî-áàâíî. È ìåæäóâðåìåííî ùå óñïåÿò äà íàìåðÿò ðàçðåøåíèå çà òåá.
- Ãîâîðè çà ñåáå ñè. Àç îùå íå ñúì íà ïåòäåñåò. Îðãàíèçìúò ìè å îùå ìëàä. Èìàì ïðåäèìñòâîòî äà óìðà ïî-áúðçî îò òåá. Íå âèæäàø ëè, ÷å ãîâîðÿ òðóäíî. Ðàçêàæè ìè èñòîðèÿòà ñè, òúêìî ùå ñè ïî÷èíà.
Îò óâàæåíèå Áåëáî ïîñëóøíî ìó ðàçêàçàë öÿëàòà ñè èñòîðèÿ.
È òîãàâà Äèîòàëåâè çàãîâîðèë, äèøàéêè êàòî Íåùîòî îò íàó÷íîôàíòàñòè÷íèòå ôèëìè. È íàèñòèíà ïðèëè÷àë íà òîâà Íåùî ïî âñè÷êî. Ïî ïðîçðà÷íîñòòà ñè, ïî ðàçìèòèòå ãðàíèöè ìåæäó âúíøíîñò è âúòðåøíîñò, ìåæäó êîæà è ïëúò, ìåæäó ëåêèÿ ðóñ ìúõ ïî êîðåìà, íåçàêðèò îò ðàçêîï÷àíàòà ïèæàìà, è ëàáèðèíòà íà âúòðåøíîñòèòå, êîèòî ñàìî ðåíòãåíîâèÿò ëú÷ èëè áîëåñòòà â íàïðåäíàë ñòàäèé óñïÿâàò äà î÷åðòàÿò.
- ßêîïî, òóê ñúì íà ëåãëî, íå ìîãà äà âèæäàì êàêâî ñå ñëó÷âà íàâúí. Äîêîëêîòî ðàçáèðàì, òîâà, êîåòî ìè ðàçêàçâàø, ñå ðàçâèâà èëè â òåá, èëè âúí îò òåá. È â äâàòà ñëó÷àÿ å âñå åäíî êîé å ïîäëóäÿë - òè èëè ñâåòúò. Òàêà èëè èíà÷å, íÿêîé å èçòúëêóâàë, ðàçìåñèë è ðàçáúðêàë äóìèòå íà Êíèãàòà ïîâå÷å îò íóæíîòî.
- Êàêâî èñêàø äà êàæåø?
- Ñúãðåøèëè ñìå ïðîòèâ Ñëîâîòî, êîåòî å ñúçäàëî è êðåïè ñâåòà. Òè ñåãà ñè íàêàçàí ñúùî êàòî ìåí. Íÿìà ðàçëèêà ìåæäó äâàìà íè. Â òîçè ìîìåíò ñå ïîÿâèëà íÿêàêâà ñåñòðà, äàëà ìó íåùî, çà äà ñè íàêâàñè óñòíèòå, è êàçàëà íà Áåëáî äà íå ãî óìîðÿâà, íî Äèîòàëåâè ñå âúçïðîòèâèë:
- Îñòàâåòå íè, òðÿáâà äà ìó ðàçêðèÿ Èñòèíàòà. Âèå çíàåòå ëè Èñòèíàòà?
- Àìè àç... Íå ðàçáèðàì çà êàêâà èñòèíà ìå ïèòàòå...
- Òîãàâà ñè âúðâåòå. Òðÿáâà äà êàæà íà ïðèÿòåëÿ ñè íåùî âàæíî. Ñëóøàé, ßêîïî, êàêòî â ÷îâåøêîòî òÿëî èìà ÷àñòè, âðúçêè è îðãàíè, òàêà ãè èìà è â Òîðàòà, ðàçáèðàø ëè? È êàêòî â Òîðàòà èìà ÷àñòè, âðúçêè è îðãàíè, òàêà ãè èìà è â ÷îâåøêîòî òÿëî, ðàçáèðàø ëè?
- Ðàçáèðàì.
- À Ðàáè Ìåèð, êîãàòî ñå ó÷åë ïðè Ðàáè Àêèáà, íàëèâàë âèòðèîë â ìàñòèëîòî è ó÷èòåëÿò íå êàçâàë íèùî. Íî êîãàòî Ðàáè Ìåèð çàïèòàë Ðàáè Èñìàåë äàëè ïîñòúïâà ïðàâèëíî, òîé ìó ðåêúë: "Ñèíêî, âíèìàâàé êàêâî âúðøèø, çàùîòî òðóäúò òè å òðóä çà Áîãà, è àêî ïðîïóñíåø èëè ïðèáàâèø åäíà áóêâà, ùå ðàçðóøèø öåëèÿ ñâÿò..." Íèå ñå îïèòàõìå äà ïðåíàïèøåì Òîðàòà, íî ìîæå äà ñìå ïðèáàâèëè èëè èçïóñíàëè íÿêîÿ áóêâà.
- Àìè øåãóâàõìå ñå.
- Ñ Òîðàòà øåãà íå áèâà.
- Íî íèå ñå øåãóâàõìå ñ èñòîðèÿòà, ñ íàïèñàíîòî îò äðóãèòå.
- Èìà ëè íåùî íàïèñàíî, âúðõó êîåòî äà ñå îñíîâàâà ñâåòúò è êîåòî äà íå å Êíèãàòà? Äàé ìè ìàëêî âîäà. Íå, íå îò ÷àøàòà. Íàìîêðè êúðïàòà. Áëàãîäàðÿ. Ñåãà ñëóøàé. Êîéòî ðàçìåñâà áóêâèòå íà Êíèãàòà, ðàçìåñâà ñâåòà. Íåèçáåæíî å. Íà âñÿêà êíèãà, äîðè íà áóêâàðà. Íàëè òåçè òèïîâå îò ðîäà íà òâîÿ äîêòîð Âàãíåð êàçâàò, ÷å êîéòî ñè èãðàå ñ äóìèòå, êîìáèíèðà àíàãðàìè è îáðúùà íàîïàêè ðå÷íèêà, èìà ëîøè íåùà â äóøàòà è ìðàçè áàùà ñè.
- Íå å òî÷íî òàêà. Îíåçè ñà ïñèõîàíàëèòèöè è ãîâîðÿò òåçè íåùà, çà äà ïå÷åëÿò ïàðè. Òîâà íå ñà òè ðàâèíèòå.
- Âñè÷êè ñà ðàâèíè. Âñè÷êè ãîâîðÿò çà åäíî è ñúùî. Ìèñëèø ëè, ÷å ðàâèíèòå, êîèòî ñà ãîâîðåëè çà Òîðàòà, ñà èìàëè ïðåäâèä åäèí ñâèòúê? Ãîâîðåëè ñà çà íàñ, êîèòî ñå ìú÷èì äà ïðîìåíèì òÿëîòî ñè ÷ðåç åçèêà. Çà äà ñå óïðàâëÿâàò áóêâèòå íà Êíèãàòà, ñå èçèñêâà ìíîãî ñìèðåíèå, à íà íàñ ñìèðåíèåòî íè ëèïñâàøå. Âúâ âñÿêà êíèãà å âòúêàíî Áîæèåòî èìå, à íèå ïðåèíà÷èõìå âñè÷êè èñòîðè÷åñêè êíèãè, áåç äà ñå ìîëèì. Ìúë÷è è ñëóøàé. Êîéòî ñå çàíèìàâà ñ Òîðàòà, ïîääúðæà äâèæåíèåòî íà ñâåòà è ñúùî òàêà ïîääúðæà äâèæåíèåòî íà òÿëîòî ñè, êîãàòî ÷åòå èëè ïðåïèñâà, çàùîòî âñÿêà ÷àñò íà òÿëîòî ñè èìà ñúîòâåòñòâèå â ñâåòà... Íàìîêðè ìè êúðïàòà. Áëàãîäàðÿ. Àêî ïðîìåíèø Êíèãàòà, ïðîìåíÿø ñâåòà, àêî ïðîìåíèø ñâåòà, ïðîìåíÿø òÿëîòî ñè. Òîâà íèå íå ãî ðàçáðàõìå. Òîðàòà ïðîïóñêà åäíà äóìà îò ñêðèíà ñè, êîÿòî ñå ìÿðâà çà ìèã è âåäíàãà ïàê ñå ïðèáèðà. È òî ïîÿâÿâà ñå ñàìî íà òîçè, êîéòî ÿ îáè÷à. Òÿ å êàòî ïðåêðàñíà æåíà, êîÿòî ñå ñêðèâà â åäíà ñòàè÷êà íà äâîðåöà ñè. Èìà åäèí-åäèíñòâåí ëþáîâíèê, çà ÷èåòî ñúùåñòâóâàíå íèêîé íå çíàå. È àêî íÿêîé äðóã ïîèñêà äà ÿ íàñèëè è äà ÿ ñãðàá÷è ñ ìðúñíèòå ñè ðúöå, òÿ ãî îòáëúñêâà. Ïîçíàâà ëþáîâíèêà ñè, îòêðåõâà åäíà âðàòè÷êà è ìó ñå ïîêàçâà çà ìèã. Ïîñëå âåäíàãà ñå ñêðèâà. Ñëîâîòî íà Òîðàòà ñå ÿâÿâà ñàìî íà òîçè, êîéòî ÿ îáè÷à. À íèå ñå îïèòàõìå äà ãîâîðèì çà êíèãè áåç ëþáîâ è ñ ïîäèãðàâêà...
Áåëáî ìó íàìîêðèë îòíîâî óñòíèòå ñ êúðïàòà.
- È êàêâî îò òîâà?
- Òîâà, ÷å ñå îïèòàõìå äà ïðàâèì íåùî, êîåòî íè áåøå çàáðàíåíî è çà êîåòî íå áÿõìå ãîòîâè. Áîðàâåéêè ñ äóìèòå íà Êíèãàòà, ïîèñêàõìå äà ñúòâîðèì Ãîëåìà.
- Íå ðàçáèðàì.
- Íå ìîæåø äà ðàçáåðåø. Òè ñè ïëåííèê íà ñâîåòî ñúçäàíèå. Íî òâîÿòà èñòîðèÿ ñå ðàçâèâà îùå âúâ âúíøíèÿ ñâÿò. Íå çíàÿ êàê, íî çàñåãà ìîæåø äà èçëåçåø îò íåÿ. Ìîÿò ñëó÷àé å äðóã. Àç èçïðîáâàì â ìîåòî òÿëî òîâà, êîåòî íàïðàâèõìå íà øåãà â Ïëàíà.
- Íå ãîâîðè ãëóïîñòè, òîâà å âúïðîñ íà êëåòêè...
- À êàêâî ñà êëåòêèòå? Â ïðîäúëæåíèå íà ìåñåöè êàòî íàé-ðåâíîñòíè ðàâèíè èçðè÷àõìå ñ óñòíè íàé-ðàçëè÷íè êîìáèíàöèè îò áóêâèòå íà Êíèãàòà. ÃÖÖ, ÖÃÖ, ÃÖÃ, ÖÃÃ. [415]  Òîâà, êîåòî íàøèòå óñòíè ñà èçðè÷àëè, êëåòêèòå íè ñà ãî íàó÷àâàëè. Êàêâî ñà íàïðàâèëè ìîèòå êëåòêè? Èçìèñëèëè ñà ñè åäèí ðàçëè÷åí Ïëàí è ñåãà äåéñòâóâàò ñàìîñòîÿòåëíî. Ìîèòå êëåòêè èçìèñëÿò åäíà èñòîðèÿ, êîÿòî å ðàçëè÷íà îò äðóãèòå. Ìîèòå êëåòêè âå÷å ñà íàó÷èëè, ÷å ìîæå äà ñå ðóãàå, êàòî ñå ðàçìåñòâàò áóêâèòå íà Êíèãàòà è íà âñè÷êè êíèãè â ñâåòà. Ïî ñúùèÿ íà÷èí ñà ñå íàó÷èëè äà äåéñòâóâàò è ñ òÿëîòî ìè. Ïðåîáðúùàò, ïðåíàñÿò, ðåäóâàò, ðàçìåñòâàò, ñúçäàâàò êëåòêè, íåâåðîÿòíè è áåç ñìèñúë èëè ïúê ñúñ ñìèñúë, îáðàòåí íà ïðàâèëíèÿ. Ñèãóðíî èìà ïðàâèëåí ñìèñúë è ãðåøåí ñìèñúë, èíà÷å ÷îâåê óìèðà, íî òå ñè èãðàÿò áåç îïðåäåëåíà öåë, íà ñëÿïî. ßêîïî, äîêàòî ìîæåõ îùå äà ÷åòà, ïðåç òåçè ìåñåöè èç÷åòîõ ìíîæåñòâî ðå÷íèöè, èçó÷àâàõ èñòîðèÿòà íà äóìèòå, çà äà ðàçáåðà êàêâî ñòàâà â ìîåòî òÿëî. Íèå, ðàâèíèòå, ïîñòúïâàìå òàêà. Íàëè íå ñè ñå çàìèñëÿë, ÷å ðåòîðè÷íèÿò òåðìèí "ìåòàòåçà" ìíîãî ïðèëè÷à íà îíêîëîãè÷íèÿ "ìåòàñòàçà"? Êàêâî å ìåòàòåçàòà? "Ëåâîðâåë" âìåñòî "ðåâîëâåð". È âìåñòî "ðèáà" - "áèðà". Òîâà å Òåìóðàòà. Â ðå÷íèêà ïèøå, ÷å "ìåòàòåçà" îçíà÷àâàëî "èçìåñòâàíå, ïðîìÿíà", à "ìåòàñòàçà" îçíà÷àâàëî "ïðîìÿíà è èçìåñòâàíå". Ãëóïàâè ñà òåçè ðå÷íèöè. Êîðåíúò å åäèí è ñúù - èëè å ãëàãîëúò "ìåòàòèòåìè", èëè å ãëàãîëúò "ìåòèñòåìè". Íî "ìåòàòèòåìè" îçíà÷àâà "ñëàãàì âúòðå, ïðåíàñÿì, ïðåõâúðëÿì, çàìåñòâàì, îòìåíÿì çàêîíà, ïðîìåíÿì ñìèñúëà". À "ìåòèñòåìè"? Àáñîëþòíî ñúùîòî - "ïðåìåñòâàì, ïðåïðàâÿì, ïðåõâúðëÿì, ïðîìåíÿì îáùåñòâåíîòî ìíåíèå, ãóáÿ ðàçñúäúê". Íèå, êàêòî âñåêè, êîéòî òúðñè íÿêàêúâ òàåí ñìèñúë îòâúä áóêâàòà, ñè èçãóáèõìå ðàçñúäúêà. Òàêà ñà ïîñòúïèëè è ìîèòå ïîñëóøíè êëåòêè. Çàòîâà óìèðàì, ßêîïî, è òè ãî çíàåø.
- Â ìîìåíòà îáÿñíÿâàø çàùî ñå ÷óâñòâóâàø çëå...
- Â ìîìåíòà êàçâàì òîâà, çàùîòî íàé-ñåòíå ðàçáðàõ êàêâî ñòàâà â ìîåòî òÿëî. Èçñëåäâàì ãî äåí ïî äåí, çíàÿ êàêâî ñå ñëó÷âà â íåãî, ñàìî ÷å íå ìîãà äà ñå íàìåñÿ, êëåòêèòå âå÷å íå ìè ñå ïîä÷èíÿâàò. Óìèðàì, çàùîòî óáåäèõ ñâîèòå êëåòêè, ÷å ïðàâèëà íå ñúùåñòâóâàò è ÷å âñåêè òåêñò ìîæå äà ñå ïðåâúðíå â íåùî äðóãî. Ïðîïèëÿõ öåëèÿ ñè æèâîò, çà äà óáåæäàâàì ñåáå ñè è ìîçúêà ñè â òîâà. È ìîçúêúò ìè âåðîÿòíî å ïðåäàë ïîñëàíèåòî íà òÿõ. Çàùî äà ñìÿòàì, ÷å òå ñà ïî-áëàãîðàçóìíè îò ìîçúêà ìè? Óìèðàì, çàùîòî íàäõâúðëèõìå âñÿêàêâè ãðàíèöè ñ íàøèòå èçìèñëèöè.
- Âèæ êàêâî, òîâà, êîåòî ñòàâà ñ òåá, íÿìà íèùî îáùî ñ íàøèÿ Ïëàí...
- Íÿìà ëè? À çàùî íà òåá òè ñå ñëó÷âà òîâà, êîåòî òè ñå ñëó÷âà? Ñúñ ñâåòà ñòàâà ñúùîòî, êàêâîòî ñòàâà ñ ìîèòå êëåòêè.
Îòïóñíàë ñå íà ëåãëîòî èçòîùåí, âëÿçúë ëåêàðÿò è øåïíåøêîì ñìúìðèë Áåëáî, ÷å å ïîäëîæèë íà ñòðåñ ÷îâåê, êîéòî óìèðà.
Áåëáî èçëÿçúë. Òîâà áèëà ïîñëåäíàòà ìó ñðåùà ñ Äèîòàëåâè.
Äîáðå, ïèøåøå òîé, ìåí ìå òúðñè ïîëèöèÿòà ïî ñúùàòà ïðè÷èíà, ïîðàäè êîÿòî Äèîòàëåâè å áîëåí îò ðàê. Íåùàñòíèÿò ìè ïðèÿòåë, òîé óìèðà, íî àç, êîéòî íÿìàì ðàê, àç êàêâî äà ïðàâÿ? Äà îòèäà â Ïàðèæ äà òúðñÿ ïðàâèëàòà íà íåîïëàçèÿòà [416] ëè?
Íå ñå å ïðåäàë âåäíàãà. Çàòâîðèë ñå â àïàðòàìåíòà ñè è â ïðîäúëæåíèå íà ÷åòèðè äíè å ïîäðåæäàë ôàéëîâåòå ñè èçðå÷åíèå ïî èçðå÷åíèå, çà äà îòêðèå íÿêàêâî îáÿñíåíèå. Ñëåä òîâà å íàïèñàë ñâîÿ ðàçêàç - êàòî çàâåùàíèå, ðàçêàçâàéêè ãî íà ñåáå ñè, íà Àáóëàôèÿ, íà ìåí èëè íà âñåêè, êîéòî å ìîæåë äà ãî ïðî÷åòå. È íàêðàÿ, âúâ âòîðíèê, å çàìèíàë.
Ñïîðåä ìåí Áåëáî å çàìèíàë çà Ïàðèæ ñ íàìåðåíèåòî äà èì êàæå èñòèíàòà, ÷å íå ñúùåñòâóâà íèêàêâà òàéíà, ÷å èñòèíñêàòà òàéíà å ÷îâåê äà îñòàâè êëåòêèòå äà äåéñòâóâàò ñàìè, ñïîðåä òÿõíàòà èíñòèíêòèâíà ìúäðîñò, ÷å êîéòî òúðñè òàéíè ïîä ïîâúðõíîñòòà, ùå ïðåâúðíå ñâåòà â åäèí óæàñÿâàù òóìîð. È ÷å íÿìà ïî-îòâðàòèòåëåí è ïî-ãëóïàâ ÷îâåê îò íåãî, çàùîòî òîé íå å çíàåë íèùî, à âñè÷êî ñè å èçìèñëèë. È òîâà òðÿáâà äà ìó å ñòðóâàëî ìíîãî, íî âå÷å îò äîñòà âðåìå ÿâíî å æèâååë ñ ìèñúëòà, ÷å å ñòðàõëèâåö. Äå Àíäæåëèñ ìó áå äîêàçàë, ÷å ãåðîè ìîãàò äà áúäàò òâúðäå ìàëêî õîðà.
Â Ïàðèæ âåðîÿòíî å âëÿçúë âúâ âðúçêà ñ Òÿõ è å óñòàíîâèë, ÷å Òå íå ìó âÿðâàò. Îáÿñíåíèÿòà ìó ñà èçãëåæäàëè òâúðäå ïðîñòè, à Òå âå÷å ñà î÷àêâàëè ðàçêðèòèåòî, â ïðîòèâåí ñëó÷àé ñà ùåëè äà ãî óáèÿò. Áåëáî å íÿìàë êàêâî äà ðàçêðèå è, ïîñëåäíàòà ìó ïîäëîñò, ñå å óïëàøèë îò ñìúðòòà. Òîãàâà èìåííî ñå å îïèòàë äà èì ñå èçìúêíå è ìè ñå áåøå îáàäèë. Íî ãî áÿõà çàëîâèëè.



111

È ïîóêàòà å ñëåäíàòà. Êîãàòî âàøèÿò âðàã îòíîâî ñå ïîÿâè, çàùîòî òîâà íÿìà äà å ïîñëåäíîòî ìó ïðåâúïëúùåíèå, îòïðàòåòå ãî ðÿçêî è íàé-âå÷å íå îòèâàéòå äà ãî òúðñèòå â ïåùåðèòå.
(Æàê Êàçîò, "Âëþáåíèÿò äÿâîë", 1772, ñòðàíèöà, îòïàäíàëà â ïîñëåäâàëèòå èçäàíèÿ)


À ñåãà êàêâî äà ïðàâÿ? - ïèòàõ ñå àç â àïàðòàìåíòà íà Áåëáî, ñëåä êàòî áÿõ ïðèêëþ÷èë ñ ÷åòåíåòî íà íåãîâèòå èçïîâåäè. Íÿìà ñìèñúë äà õîäÿ ïðè Ãàðàìîíä, Äå Àíäæåëèñ å çàìèíàë, Äèîòàëåâè å êàçàë êàêâîòî å èìàë äà êàçâà. Ëèÿ å äàëå÷å è íÿìà òåëåôîí. ×àñúò å øåñò ñóòðèíòà, äåíÿò - 23 þíè, è àêî íåùî òðÿáâà äà ñå ñëó÷è, òî ùå ñå ñëó÷è òàçè íîù â Ìóçåÿ íà Óìåíèÿòà è Çàíàÿòèòå â Ïàðèæ.

Áúðçî òðÿáâàøå äà âçåìà ðåøåíèå. Îíàçè íîù â Ïåðèñêîïà ñå çàïèòàõ: "Çàùî íå ñå ïðåñòîðè, ÷å íÿìà íèùî? Ïðåä î÷èòå òè áÿõà ïèñàíèÿòà íà åäèí ëóä, êîéòî ðàçêàçâàøå çà ñíîøåíèÿòà ñè ñ äðóãè ëóäè è çà ïîñëåäíèÿ ñè ðàçãîâîð ñ åäèí ñâðúõâúçáóäåí èëè ñâðúõäåïðåñèðàí óìèðàþù. Íÿìàøå íèêàêâè äîêàçàòåëñòâà, ÷å Áåëáî òè ñå å îáàäèë îò Ïàðèæ, ìîæå äà å çâúíÿë îò îêîëíîñòèòå íà Ìèëàíî, à ìîæå áè äîðè îò àâòîìàòà íà úãúëà. Çàùî òè òðÿáâàøå äà ñå íàáúðêâàø â åäíà âúîáðàæàåìà èñòîðèÿ, êîÿòî íå òå çàñÿãà?
Íî òåçè âúïðîñè ñè ãè çàäàâàõ â Ïåðèñêîïà, äîêàòî êðàêàòà ìè áÿõà èçòðúïíàëè, ñâåòëèíàòà ãàñíåøå è èçïèòâàõ íååñòåñòâåí è â ñúùîòî âðåìå íàé-åñòåñòâåí ñòðàõ, êàêúâòî âñÿêî ÷îâåøêî ñúùåñòâî íàâÿðíî èçïèòâà íîùåì, êîãàòî å ñàìî â åäèí ïóñò ìóçåé. Îíàçè ñóòðèí îáà÷å íå èçïèòâàõ ñòðàõ. Ñàìî ëþáîïèòñòâî. È ìîæå áè ÷óâñòâî çà äúëã, çà ïðèÿòåëñòâî.
È òîãàâà ñè êàçàõ, ÷å è àç òðÿáâà äà îòèäà â Ïàðèæ, íå çíàåõ òî÷íî êàêâî ùå íàïðàâÿ, íî íå ìîæåõ äà îñòàâÿ Áåëáî ñàì. Ìîæå áè òîé î÷àêâàøå òúêìî òîâà îò ìåí, ñàìî òîâà - äà ïðîíèêíà âå÷åðòà â ïåùåðàòà íà òóãèòå, è äîêàòî Ñóéîäàíà ñå ãîòâè äà çàáèå æåðòâåíèÿ íîæ â ñúðöåòî ìó, àç äà ñå âòóðíà ïîä ñâîäîâåòå íà õðàìà ñúñ ñâîèòå ñèïàè è ñúñ çàðåäåíà ïóøêà äà ãî èçâåäà îòòàì æèâ è çäðàâ.

Çà ùàñòèå èìàõ â ñåáå ñè ìàëêî ïàðè. Â Ïàðèæ âçåõ òàêñè è êàçàõ íà øîôüîðà äà ìå çàêàðà íà óëèöà Ìàíòèêîð. Øîôüîðúò äúëãî ðóãà, çàùîòî íå íàìåðè òàêàâà óëèöà äîðè â ñïðàâî÷íèêà íà òàêñèòàòà, è íàèñòèíà òÿ ñå îêàçà íå ïî-øèðîêà îò âëàêîâ êîðèäîð, â êâàðòàëà îêîëî ðåêà Áèåâð, çàä "Ñåí Æþëèåí-ëüî-Ïîâð". Òàêñèòî äîðè íå ìîæåøå äà âëåçå è ìå îñòàâè íà úãúëà.
Òðúãíàõ ðàçêîëåáàí ïî óëè÷êàòà, ïî êîÿòî íå ñå âèæäàøå íèòî åäíà âðàòà, íî â åäèí ìîìåíò òÿ ñå ðàçøèðÿâàøå ìàëêî è òàì èìåííî ñå íàìèðàøå êíèæàðíèöàòà. Íå çíàÿ çàùî íà ñãðàäàòà ïèøåøå íîìåð 3, ñëåä êàòî íàîêîëî íÿìàøå íèòî íîìåð 1, íèòî íîìåð 2, íèòî êàêúâòî è äà áèëî äðóã íîìåð. Êíèæàðíèöàòà ïðåäñòàâëÿâàøå íåùî êàòî äþêÿí÷å ñ åäíà-åäèíñòâåíà ëàìïà, à çà âèòðèíà é ñëóæåøå ïîëîâèíàòà íà ñàìàòà âðàòà. Ïî ðàôòîâåòå áÿõà íàðåäåíè íÿêîëêî äåñåòêè êíèãè, íî äîñòàòú÷íî, çà äà ñå ðàçáåðå îò êàêúâ ðîä ñà. Ïîä òÿõ ñå âèæäàøå ïîðåäèöà èíñòðóìåíòè çà åêñòðàñåíçîðíè ñåàíñè, ïðåñîâàíè ïðú÷èöè îò òàìÿí, äðåâíè îðèåíòàëñêè èëè þæíîàìåðèêàíñêè àìóëåòè, êàêòî è ìíîæåñòâî òåñòåòà êàðòè çà òàðîê, ðàçëè÷íè ïî ñòèë è íàïðàâà.
Âúòðåøíîñòòà íå áåøå ïî-óþòíà. Êóïèùà êíèãè ïî ñòåíèòå è ïî çåìÿòà, ìàëêà ìàñà â äúíîòî è åäèí êíèæàð, êîéòî ñÿêàø áåøå ïîñòàâåí òàì íàðî÷íî, çà äà ïðåäèçâèêà íÿêîé ïèñàòåë äà íàïèøå, ÷å å ïî-ñòàð îò ñâîèòå êíèãè. Ðîâåøå ñå â îãðîìíà òåòðàäêà, èçïèñàíà íà ðúêà, è èçîáùî íå ñå èíòåðåñóâàøå îò êëèåíòèòå. Îò äðóãà ñòðàíà, â òîçè ìîìåíò èìàøå ñàìî äâàìà ïîñåòèòåëè, êîèòî âäèãàõà îáëàöè ïðàõ, èçâàæäàéêè îò ðàçêëàòåíè åòàæåðêè ñòàðè òîìîâå, ïî÷òè âñè÷êè áåç êîðèöè, è ñå çà÷èòàõà ÿâíî áåç äà èìàò íàìåðåíèå äà êóïóâàò.
Â åäèíñòâåíîòî ïðîñòðàíñòâî, íåçàåòî îò øêàôîâå, âèñåøå ïëàêàò. Êðåùÿùè öâåòîâå, ïîðåäèöà îò ïîðòðåòè â äâîéíè îâàëíè ðàìêè êàòî â àôèøèòå íà ôîêóñíèêà Õóäèíè. "Ìàëêèÿò Öèðê íà Íåâåðîÿòíîòî. Ìàäàì Îëêîò è íåéíèòå Âðúçêè ñ Íåâèäèìîòî." Ìóðãàâî ãðóáî ëèöå, êîñà, ðàçäåëåíà íà ïðàâ ïúò è ñúáðàíà â êîê íà òèëà - ñÿêàø áÿõ âèæäàë âå÷å òàçè æåíà. "Ðåâÿùèòå Äåðâèøè è òåõíèÿò Ñâåùåí Òàíö. Ìàëêèòå ×óäàöè èëè Âíóöèòå íà Ôîðòóíèî Ëè÷åòè." Áóêåò îò ïàòåòè÷íî îòáëúñêâàùè óðîä÷åòà. "Àëåêñ è Äåíèñ, Âåëèêàíèòå îò Àâàëîí. Òåî, Ëåî è Ãåî Ôîêñ - Âëàäåòåëèòå íà Åêòîïëàçìàòà..." Êíèæàðíèöà "Ñëîàí" íàèñòèíà ïðåäëàãàøå âñè÷êî, îò ëþëêàòà äî ãðîáà, âñÿêàêâè íåâèííè âå÷åðíè ðàçâëå÷åíèÿ, íà êîèòî äà âîäèòå äîðè äåöàòà, ïðåäè äà ãè ñ÷óêàòå â õàâàíà. ×óõ òåëåôîíåí çâúí è âèäÿõ êàê êíèæàðÿò îòìåñòâà êóï÷èíà êíèæà, çà äà ñòèãíå äî ñëóøàëêàòà. "Äà, ãîñïîäèíå, ãîâîðåøå òîé, òî÷íî çà òîâà ñòàâà äóìà." Ìúë÷à íÿêîëêî ìèíóòè çàñëóøàí, ïîñëå êàçà "äà", ñëåä òîâà ëèöåòî ìó äîáè ñìàÿí âèä, íî, ïî÷òè ñúì ñèãóðåí, ïðåäíàçíà÷åí çà ïðèñúñòâóâàùèòå, ñÿêàø âñè÷êè ìîæåõà äà ÷óÿò òîâà, êîåòî ÷óâàøå, à òîé íå æåëàåøå äà ïîåìà íÿêàêâà îòãîâîðíîñò. Ïîñëå çàå ïîçàòà íà âúçìóòåí ïàðèæêè òúðãîâåö, îò êîãîòî èñêàò íåùî, êîåòî òîé íÿìà â ìàãàçèíà ñè, èëè ïúê íà õîòåëñêè ïîðòèåð, êîéòî å ïðèíóäåí äà âè ñúîáùè, ÷å íÿìà ñâîáîäíè ñòàè. "Å, íå, ãîñïîäèíå, ñúæàëÿâàì... Íå, ñ òàêèâà íåùà íå ñå çàíèìàâàìå, ãîñïîäèíå. Ïðè íàñ ñå ïðîäàâàò êíèãè, ìîæåì, ðàçáèðà ñå, äà âè íàïðàâèì ñïðàâêà, íî ñàìî òîëêîâà... Òîâà ñà òâúðäå ëè÷íè ïðîáëåìè, à íèå... Å, çíàì ëè, ìîæå áè íÿêîé ñâåùåíèê èëè... àêî ùåòå... åêçîðöèñò. Äà, ðàçáèðàì, èìà êîëåãè, êîèòî... Íî íèå íå. Íå, ðàçáåðåòå, îïèñàíèåòî íå å äîñòàòú÷íî, ïúê è... Ñúæàëÿâàì, ãîñïîäèíå. Ìîëÿ? Äà, ùîì æåëàåòå... Å, äà, òîâà å èçâåñòíî ìÿñòî, íî íå èñêàéòå ìíåíèåòî ìè... Òî÷íî òàêà, íàëè ðàçáèðàòå, â òåçè ñëó÷àè íàé-âàæíî å äîâåðèåòî. Âñè÷êî õóáàâî, ãîñïîäèíå."
Äðóãèòå êëèåíòè ñè áÿõà òðúãíàëè è àç ñå ÷óâñòâóâàõ íåëîâêî. Ïîñëå ñå ðåøèõ, ïðèâëÿêîõ âíèìàíèåòî íà ñòàðåöà, êàòî ñå ïîêàøëÿõ, è ìó êàçàõ, ÷å òúðñÿ åäèí ïîçíàò, åäèí ïðèÿòåë, êîéòî ÷åñòî ìèíàâà îòòàì - ãîñïîäèí Àëèå. Ïîãëåäíà ìå, ñÿêàø áÿõ ñúáåñåäíèêúò ìó ïî òåëåôîíà. Ìîæå áè, ïðîäúëæèõ àç, äà íå ãî ïîçíàâà êàòî Àëèå, à êàòî Ðàêîñêè èëè Ñîëòèêîâ, èëè ïúê... Ïàê ìå èçãëåäà, ïðèñâèâàéêè î÷è, áåç ëèöåòî ìó äà èçðàçÿâà íåùî îïðåäåëåíî, è îòáåëÿçà, ÷å ïðèÿòåëèòå ìè áèëè òâúðäå ñòðàííè, ùîì èìàëè òîëêîâà ìíîãî èìåíà. Îòâúðíàõ ìó, ÷å íå å âàæíî, ÷å ñúì ïîïèòàë ñàìî åé òàêà. "Ïî÷àêàéòå, ñïðÿ ìå òîé, ñúäðóæíèêúò ìè ùå äîéäå âñåêè ìîìåíò, ìîæå áè òîé ïîçíàâà ëèöåòî, êîåòî òúðñèòå. Çàïîâÿäàéòå, òàì, â äúíîòî èìà ñòîë. Ùå ñå îáàäÿ è ùå ïðîâåðÿ." Âäèãíà ñëóøàëêàòà, íàáðà íÿêàêúâ íîìåð è çàãîâîðè ïî÷òè øåïíåøêîì.
Êàçîáîí, êàçàõ ñè, òè ñè ïî-ãëóïàâ è îò Áåëáî. Êàêâî î÷àêâàø äà ñòàíå ñåãà? Äà ïðèñòèãíàò Òå è äà òè êàæàò: î, êàê ïðåêðàñíî ñå íàðåæäà âñè÷êî, ïðèÿòåëÿò íà ßêîïî Áåëáî ñúùî å äîøúë, çàïîâÿäàéòå, çàïîâÿäàéòå è âèå...
Ñêî÷èõ, êàçàõ "äîâèæäàíå" è èçëÿçîõ. Áúðçî ñòèãíàõ äî êðàÿ íà óëèöà Ìàíòèêîð, ñâèõ ïî äðóãè óëè÷êè è ñå îçîâàõ ïðè Ñåíà. Ãëóïàêî, ïîâòàðÿõ ñè, êàêâî ñè âúîáðàçÿâàø? ×å ùå ïðèñòèãíåø, ùå íàìåðèø Àëèå, ùå ãî õâàíåø çà ãóøàòà, à òîé ùå òè ñå çàèçâèíÿâà, ùå êàçâà, ÷å å íåäîðàçóìåíèå, åòî âè âàøèÿ ïðèÿòåë, êîñúì íå å ïàäíàë îò ãëàâàòà ìó. À ñåãà çíàÿò, ÷å è òè ñè òóê.
Ìèíàâàøå äâàíàäåñåò íà îáÿä, à âå÷åðòà íåùî ùåøå äà ñå ñëó÷è â Ìóçåÿ. Êàê òðÿáâàøå äà ïîñòúïÿ? Áÿõ ïîåë ïî óëèöà Ñåí-Æàê è ïðåç öÿëîòî âðåìå ñå îçúðòàõ. Â åäèí ìîìåíò ìè ñå ñòîðè, ÷å ìå ñëåäè íÿêàêúâ àðàáèí. Çàùî ïúê äà å àðàáèí? - ïîìèñëèõ ñè. Òèïè÷íî çà àðàáèòå å, ÷å íå ïðèëè÷àò íà àðàáè, ïîíå â Ïàðèæ, â Ñòîêõîëì íå å òàêà.
Ìèíàâàõ êðàé íÿêàêúâ õîòåë, âëÿçîõ è ïîïèòàõ çà ñòàÿ. Äîêàòî ñå êà÷âàõ ñ êëþ÷à â ðúêà íà ïúðâèÿ åòàæ ïî äúðâåíîòî ñòúëáèùå, ïðåç ïåðèëîòî, îòêúäåòî ñå âèæäàøå ðåöåïöèÿòà, çàáåëÿçàõ, ÷å âëèçà òàêà íàðå÷åíèÿò àðàáèí. Ïîñëå, â êîðèäîðà, çúðíàõ è äðóãè, êîèòî ìîæåõà äà áúäàò àðàáè. Ìíîãî åñòåñòâåíî, â òîçè êâàðòàë èìà ñàìî õîòåëè çà àðàáè. Êàêâî ñå ÷óäÿ òîëêîâà?
Âëÿçîõ â ñòàÿòà. Ïðèëè÷íà áåøå, äîðè èìàøå òåëåôîí, æàëêî ñàìî, ÷å íå çíàåõ íà êîãî äà ñå îáàäÿ.
È ñå óíåñîõ â äðÿìêà, ðàçòðåâîæåí, äî êúì òðè. Ñëåä òîâà ñè íàïëèñêàõ ëèöåòî è ñå çàïúòèõ êúì Ìóçåÿ. Âå÷å íå ìè îñòàâàøå íèùî äðóãî, îñâåí äà âëÿçà òàì, äà îñòàíà ñëåä çàòâàðÿíåòî è äà ÷àêàì äî ïîëóíîù.

Òàêà è íàïðàâèõ. È íÿêîëêî ÷àñà ïðåäè ïîëóíîù àç ñå íàìèðàõ â Ïåðèñêîïà, î÷àêâàéêè äà ñå ñëó÷è íåùî.

Íåöàõ å ñïîðåä íÿêîè òúëêóâàòåëè ñåôèðàòà íà Ñúïðîòèâàòà, íà Óñòîÿâàíåòî, íà íåïîêëàòèìîòî Òúðïåíèå. È íàèñòèíà, î÷àêâàøå íè åäíî èçïèòàíèå. Íî ñïîðåä äðóãè òúëêóâàòåëè òÿ å Ïîáåäàòà. ×èÿ ïîáåäà? Â òàçè èñòîðèÿ íà ïîðàæåíèÿ: ñ äèàáîëèñòèòå, íà êîèòî Áåëáî ñå ïîäèãðàâàøå, ñ Áåëáî, íà êîãîòî äèàáîëèñòèòå ñå ïîäèãðàâàõà, ñ Äèîòàëåâè, íà êîãîòî ñîáñòâåíèòå ìó êëåòêè ñå ïîäèãðàâàõà, çà ìîìåíòà íàâÿðíî àç áÿõ åäèíñòâåíèÿò ïîáåäèòåë. Äåáíåõ îò çàñàäà â Ïåðèñêîïà, çíàåõ çà äðóãèòå, à òå íå çíàåõà çà ìåí. Ïúðâàòà ÷àñò îò çàìèñúëà ìè âúðâåøå ïî ïëàí.
Íî âòîðàòà? Ùåøå ëè è òÿ äà ñå èçïúëíè ñïîðåä ìîèòå ïëàíîâå, èëè ùåøå äà ñëåäâà Ïëàíà, êîéòî âå÷å íå áåøå â ìîè ðúöå?




VIII

ÎÄ

112


Çà íàøèòå Öåðåìîíèè è Ðèòóàëè èìàìå äâå äúëãè è êðàñèâè Ãàëåðèè â Õðàìà íà Ðîçåíêðîéöåðèòå. Â åäíàòà èçëàãàìå ìîäåëè è îáðàçöè íà âñè÷êè íàé-ðåäêè è ñúâúðøåíè èçîáðåòåíèÿ, à â äðóãàòà ñìå èçäèãíàëè Ñòàòóèòå íà Âåëèêèòå Èçîáðåòàòåëè.
(Äæîí Õåéäúí, "Ñïðàâî÷íèê íà Àíãëèéñêèòå Ôèçèöè, èëè Ñâåùåíèÿò Ïúòåâîäèòåë", Ëîíäîí, "Ôåðèñ", 1662, Ïðåäãîâîð)


Âå÷å îò äîñòà âðåìå ñå íàìèðàõ â Ïåðèñêîïà. Òðÿáâà äà å áèëî äåñåò èëè äåñåò è ïîëîâèíà. Àêî íåùî ùåøå äà ñå ñëó÷è, òî ùåøå äà ñå ñëó÷è â öúðêîâíèÿ êîðàá, ïðè Ìàõàëîòî. È ñëåäîâàòåëíî òðÿáâàøå äà ïîáúðçàì äà ñëÿçà, çà äà ñè íàìåðÿ ñêðèâàëèùå è äîáðà ãëåäíà òî÷êà. Àêî ïðèñòèãíåõ êúñíî, ñëåä êàòî ñà âëåçëè (îòêúäå?), Òå ùÿõà äà ìå îòêðèÿò.
Äà ñëÿçà. Äà ñå ðàçòúï÷à... Îò íÿêîëêî ÷àñà èñêàõ ñàìî òîâà, íî êîãàòî èìàøå âå÷å âúçìîæíîñò, êîãàòî áåøå ðàçóìíî äà ãî íàïðàâÿ, ñå ÷óâñòâóâàõ ïàðàëèçèðàí. Òðÿáâàøå äà ïðåêîñÿ çàëèòå â òúìíîòî, êàòî èçïîëçóâàì ïåñòåëèâî ôåíåð÷åòî. Îñêúäíà íîùíà ñâåòëèíà ïðîíèêâàøå ïðåç ãîëåìèòå ïðîçîðöè. Áÿõ ñè ïðåäñòàâÿë Ìóçåÿ êàòî ïðèçðà÷íî ìÿñòî ïîä ëóííèòå ëú÷è, íî ñå áÿõ èçëúãàë. Ñòúêëåíèòå øêàôîâå èçëú÷âàõà íåÿñíè îòðàæåíèÿ îò ñâåòëèíàòà íà ïðîçîðöèòå. Àêî íå ñå äâèæåõ âíèìàòåëíî, ìîæåõ äà ñå áëúñíà â íåùî è äà ñå ñòðîïîëÿ íà çåìÿòà ñðåä òðÿñúê íà ñ÷óïåíè êðèñòàëè è æåëåçà. Îò âðåìå íà âðåìå ïàëåõ ôåíåð÷åòî. ×óâñòâóâàõ ñå êàòî â "Êðåéçè Õîðñ" [417], ïîíÿêîãà ñëó÷àåí ëú÷ ìè ðàçêðèâàøå íÿêîÿ ãîëîòà, íî íå îò ïëúò, à îò âèíòîâå, çúáöè, áîëòîâå.
Àìè àêî èçâåäíúæ îñâåòÿõ íÿêîå æèâî ñúùåñòâî, íå÷èå ëèöå, èçïðàòåíî îò Âëàñòåëèíèòå, êîåòî ïîâòàðÿ îãëåäàëíî ìîåòî ïðèäâèæâàíå? Êîé ùåøå äà èçâèêà ïðúâ? Öåëèÿò áÿõ â ñëóõ. Çà êîé äÿâîë? Àç íå âäèãàõ øóì, âúðâÿõ íà ïðúñòè. Ñëåäîâàòåëíî è òîé.
Ñëåäîáåäà áÿõ èçñëåäâàë âíèìàòåëíî ðàçïîëîæåíèåòî íà çàëèòå è áÿõ óáåäåí, ÷å è â òúìíèíàòà ùå íàìåðÿ ñòúëáèùåòî. Âìåñòî òîâà áëóæäàåõ ïî÷òè îïèïîì, çàãóáèë îðèåíòàöèÿ.
Ìîæå áè ìèíàâàõ ïðåç íÿêîÿ çàëà çà âòîðè ïúò, èìàõ ÷óâñòâîòî, ÷å íèêîãà íÿìà äà ñå èçìúêíà, à ìîæå áè òúêìî â òîâà áåçñìèñëåíî ëóòàíå ìåæäó ìàøèíèòå ñå ñúñòîåøå ðèòóàëúò.
Â äåéñòâèòåëíîñò íå æåëàåõ äà ñëÿçà, âñúùíîñò èñêàõ äà îòëîæà ñðåùàòà.
Áÿõ èçëÿçúë îò Ïåðèñêîïà ñëåä äúëãà è áåçìèëîñòíà ïðåîöåíêà íà ñîáñòâåíàòà ñè ñúâåñò, â ïðîäúëæåíèå íà ÷àñîâå áÿõ àíàëèçèðàë íàøàòà ãðåøêà îò ïîñëåäíèòå ãîäèíè, îïèòâàéêè ñå äà ñè äàì ñìåòêà çàùî áåç íèêàêâà îñíîâàòåëíà ïðè÷èíà ñå íàìèðàõ òóê, òúðñåéêè Áåëáî, êîéòî áå ïîïàäíàë íà òîâà ìÿñòî ïî îùå ïî-íåîñíîâàòåëíè ïðè÷èíè. Íî ùîì ïðåêðà÷èõ ïðàãà íà Ïåðèñêîïà, âñè÷êî ñå ïðîìåíè. Äîêàòî ñå ïðèäâèæâàõ, ìèñëåõ ñ ãëàâà, êîÿòî ñÿêàø íå áåøå ìîÿòà. Áÿõ ñå ïðåâúðíàë â Áåëáî. È ñúùî êàòî Áåëáî, âå÷å â êðàÿ íà íåãîâîòî äúëãî ïúòóâàíå êúì îçàðåíèåòî, çíàåõ, ÷å âñåêè çåìåí ïðåäìåò, äîðè íàé-íèùîæíèÿò, òðÿáâà äà ñå ÷åòå êàòî ñèìâîë íà íåùî äðóãî. À íèùî äðóãî íå áåøå ïî-ðåàëíî îò Ïëàíà. Î, àç áÿõ õèòúð, äîñòàòú÷åí ìè áåøå åäèí ïðîáëÿñúê, åäèí ïîãëåä â îñâåòåíî îò ëú÷ ïðîñòðàíñòâî, çà äà ðàçáåðà âñè÷êî. Íÿìàøå äà ïîçâîëÿ äà ìå èçëúæàò.

...Äâèãàòåëÿò íà Ôðîìàí: îòâåñíà êîíñòðóêöèÿ ñ ðîìáîèäíà îñíîâà, îãðàæäàùà êàòî àíàòîìè÷åí ìîäåë îò âîñúê, êîéòî èçâàæäà íà ïîêàç èçêóñòâåíèòå ñè ðåáðà, ïîðåäèöà îò áîáèíè, áàòåðèè è çíàì ëè òàì, êëàïè, ïðåêúñâà÷è, êàêòî ãè íàðè÷àò â ó÷åáíèöèòå, çàäâèæâàíè îò åäèí òðàíñìèñèîíåí ðåìúê, ñâúðçàí ñ ïèíüîí ïîñðåäñòâîì çúá÷àòî êîëåëî... Çà êàêâî ëè å ñëóæåë? Îòãîâîð: çà äà èçìåðâà ïîäçåìíèòå òîêîâå, åñòåñòâåíî.
Àêóìóëàòîðè. Êàêâî ëè ñà àêóìóëèðàëè? Ìíîãî áëèçêî äî óìà áåøå, ÷å Òðèäåñåò è øåñòèìàòà Íåâèäèìè, óïîðèòè è òàéíñòâåíè ïàçèòåëè íà òàéíàòà, íîùåì ÷óêàò íà êëàâèàòóðàòà ñè, ïèøåéêè ïîçèâíèòå, çà äà èçòðúãíàò åäèí çâóê, åäíà èñêðà, ñèãíàëà, è íàïðåãíàòî ñëåäÿò äèàëîãà ìåæäó ïðîòèâîïîëîæíèòå ñòðàíè, ìåæäó áåçäíàòà è ïîâúðõíîñòòà, ìåæäó Ìà÷ó Ïèê÷ó è Àâàëîí, ïèó, ïèó, ïèó, òóê Ïàìåðñèåë, òóê Ïàìåðñèåë, çàñÿêîõ òðåïòåíåòî, òîêà Ìó 36, êîéòî áðàìèíèòå ïî÷èòàò êàòî áëåä äúõ íà Áîã, ñåãà âêëþ÷âàì êîëåêòîðà, ìèêðîìàêðîêîñìè÷åñêàòà âåðèãà å çàòâîðåíà, òðåïòÿò ïîä çåìíàòà êîðà âñè÷êè êîðåíè íà ìàíäðàãîðàòà, ÷óé Ïåñåíòà íà Âñåëåíñêàòà Ñèì-ïàòèÿ. Ìèíàâàì íà ïðèåìàíå.
Áîæå Ãîñïîäè, âîéñêè ïðîëèâàò êúðâèùà ïî ïîëÿòà íà Åâðîïà, ïàïè àíàòåìîñâàò, èìïåðàòîðè õåìîôèëèöè ñå ñðåùàò â ëîâíàòà õèæà íà Ïàëàòèíñêèòå Ãðàäèíè, çà äà èçðàáîòÿò ïðèêðèòèå, ïèùåí ïàðàâàí çà äåéñòâèÿòà íà îíåçè, êîèòî â Ñîëîìîíîâèÿ õðàì ñå âñëóøâàëè â åäâà äîëîâèìèòå êîìàíäè íà Umbilicus Mundi [418].
È Òå áÿõà òóê, çà äà ïóñêàò â äåéñòâèå òåçè ïñåâäîòåðìè÷íè õåêñàòåòðàãðàìàòè÷íè åëåêòðîêàïèëàòîðè, òàêà áè ñå èçðàçèë Ãàðàìîíä, íàëè? - è îò âðåìå íà âðåìå íÿêîé ùå èçîáðåòè, çíàì ëè òàì, íÿêàêâà âàêñèíà èëè ïúê ëàìïè÷êà, çà äà îïðàâäàå ÷óäåñíîòî ïðèêëþ÷åíèå íà ìåòàëèòå, ìàêàð ÷å öåëòà å ñúâñåì äðóãà, åòî ãè òóê, ïîñðåä íîù, âñè÷êè ñúáðàíè è äâèæàò ïðîçðà÷íîòî êîëåëî íà åëåêòðîñòàòè÷íàòà ìàøèíà íà Äþêðåòå [419], à çàä íåÿ - äâå âèáðèðàùè òîï÷åòà íàêðàÿ íà äúãîâèäíè ïëàñòèíêè (ìîæå áè òîãàâà ñà ñå äîïèðàëè è ñà ñèïåëè èñêðè, Ôðàíêåíùàéí ñå å íàäÿâàë ïî òîçè íà÷èí äà âäúõíå æèâîò íà ñâîÿ Ãîëåì, íî íå, î÷àêâàíèÿò ñèãíàë: íà ðàáîòà, ìîé óì, ÿ ãëåäàé ñòàðèÿò ìó êúðò êàê áúðæå ðîâåë! [420]...
... Åòî òàçè øåâíà ìàøèíà (êàêâî äðóãî áè ìîãëî äà áúäå, àêî íå åäíà îò îíåçè íàé-ìîäåðíè øåâíè ìàøèíè, ðåêëàìèðàíè íàâðåìåòî ñ ãðàâþðè, çàåäíî ñ õàï÷åòàòà çà óâåëè÷àâàíå íà áþñòà èëè ñ îãðîìíèÿ îðåë, êîéòî ïðåëèòà íàä ïëàíèíèòå, ñãðàá÷èë â íîêòèòå ñè ÷óäîäåéíîòî ïîäìëàäÿâàùî ïèòèå, Ðîáóð Êîíêèñòàäîðà, Ð. Ê.), ñàìî ÷å àêî ñå ïóñíå â äåéñòâèå, çàâúðòà åäíî êîëåëî, êîëåëîòî çàäâèæâà ïðúñòåí, à ïðúñòåíúò... Çà êàêâî ñëóæè ïðúñòåíúò, êàêâî ñëóøà òîé? Òàáåëêàòà îáÿñíÿâàøå: "Èíäóêöèîííèòå òîêîâå íà çåìíîòî ïîëå". Íàé-áåçñðàìíî, äåöàòà ìîãàò äà ãî ïðî÷åòàò ïðè ñëåäîáåäíèòå ñè ãðóïîâè ïîñåùåíèÿ íà Ìóçåÿ, äîòîëêîâà ÷îâå÷åñòâîòî å âÿðâàëî, ÷å âúðâè â äðóãà ïîñîêà, âñè÷êî å ìîãëî äà áúäå îïèòàíî, äà áúäå ïðîâåäåí âúðõîâíèÿò åêñïåðèìåíò, ïðåäñòàâåí êàòî ïðèíîñ â ìåõàíèêàòà. Âëàñòåëèíèòå íà Ñâåòà ñà íè ìàìèëè â ïðîäúëæåíèå íà âåêîâå. Áèëè ñìå çàáëóäåíè, èçëúãàíè, ïðåëúñòåíè îò Çàãîâîðà è ñìå ïèñàëè õèìíè â ïðîñëàâà íà ëîêîìîòèâà.
Îáèêàëÿõ ñðåä òåçè ÷óäåñà. Âèæäàõ ñå äðåáåí, ìèíèàòþðåí, ñìàÿí ïúòåøåñòâåíèê ïî óëèöèòå íà åäèí ìåõàíè÷åí ãðàä, íàñòðúõíàë îò ìåòàëíè íåáîñòúðãà÷è. Öèëèíäðè, àêóìóëàòîðè, ëàéäåíñêè ñòúêëåíèöè, ñòðóïàíè åäíà âúðõó äðóãà, ìàëêà äâàäåñåòñàíòèìåòðîâà âúðòåëåæêà, åëåêòðîìàãíèòåí òóðíèêåò. Òàëèñìàí çà ñòèìóëèðàíå íà ñèìïàòè÷íèòå òîêîâå. Ñâåòîîáðàçóâàùà êîëîíàäà îò äåâåò òðúáè, åëåêòðîìàãíèò (èëè ãèëîòèíà?), à ìîæå áè ïúê ïå÷àòàðñêà ïðåñà ñ íÿêàêâè âèñÿùè êóêè, îêà÷åíè íà îáîðñêè âåðèãè. Ïðåñà, êîÿòî áè ìîãëà äà ñëóæè çà ìà÷êàíå íà ðúöå èëè ãëàâè. Äî íåÿ - ñòúêëåí çâúíåö, ñêà÷åí ñ äâóöèëèíäðîâà ïíåâìàòè÷íà ïîìïà, ñëåä òîâà íåùî êàòî àëàìáèê, ïîä íåãî - êóïà, à âäÿñíî - ìåäíî êúëáî. Ñåí-Æåðìåí å çàáúðêâàë òàì ñâîèòå îöâåòèòåëè çà Õåñåíñêèÿ ëàíäãðàô.
Ïîñòàâêà çà ëóëè ñ ìíîæåñòâî ìàëêè ïÿñú÷íè ÷àñîâíè÷åòà ñ óäúëæåíè øèéêè êàòî æåíè íà Ìîäèëèÿíè, ñúäúðæàùè íåèçâåñòíî âåùåñòâî, íàðåäåíè â äâå ðåäèöè ïî äåñåò; ãîðíèòå èì áàëîí÷åòà îáà÷å ñà íà ðàçëè÷íè âèñî÷èíè, ïîäîáíè íà ìàëêè ìîíãîëôèåðè, êîèòî ñå ãîòâÿò äà èçëåòÿò, íî ñà çàäúðæàíè êúì çåìÿòà îò òåæêè ãþëëåòà. Àïàðàò çà ïðîèçâîäñòâî íà Ðåáèñà, ïðåä î÷èòå íà âñè÷êè!
Îòäåëúò çà ïðåäìåòè îò ñòúêëî. ßâíî ñúì ñå âúðíàë îáðàòíî. Çåëåíè áóòèëêè, íÿêàêúâ äîìàêèí ñàäèñò ìå ÷åðïè ñ ÷èñòà îòðîâà. Æåëåçíè êàëúïè çà îòëèâàíå íà áóòèëêè - îòâàðÿò è çàòâàðÿò ñâîèòå ÷åëþñòè, àìè àêî íÿêîé âìåñòî áóòèëêà ñè ïúõíå ðúêàòà? Ùðàê, êàêòî ñèãóðíî ñà äåéñòâóâàëè îíåçè îãðîìíè êëåùè, îíåçè íîæèöè, ñêàëïåëèòå ñ èçâèò âðúõ, ñïîñîáíè äà ïðîíèêâàò â àíàëíèÿ ïðúñòåí, â óøèòå, â ìàòêàòà è äà èçòðúãíàò îùå ñâåæèÿ çàðîäèø, çà äà áúäå ñ÷óêàí ñ ìåä è ïèïåð è äà óòîëè ãëàäà íà Àñòàðòà... Â çàëàòà, êîÿòî ïðåêîñÿâàõ â ìîìåíòà, ñå íàìèðàõà ãîëåìè ñòúêëåíè âèòðèíè, âèæäàõ êîï÷åòà çà çàäâèæâàíå íà ñòîìàíåíè ñâðåäåëè, êîèòî íàâÿðíî ñà ñå ïðèáëèæàâàëè áåçìèëîñòíî êúì îêîòî íà æåðòâàòà êàòî ìàõàëîòî â êëàäåíåöà îò ðàçêàçà [421]. Âñè÷êî ñÿêàø áåøå íÿêàêâà êàðèêàòóðà, ïîäîáíà íà Ãîëäáåðãîâèòå íåíóæíè ìàøèíè, íà ìåíãåìåòàòà çà èçòåçàíèå, â êîèòî æåñòîêèÿò Ïèò èçìú÷âà Ìèêè Ìàóñ. Åòî âúíøíîòî ñöåïëåíèå ñ òðè ïèíüîíà, òúðæåñòâî íà ðåíåñàíñîâàòà ìåõàíèêà, ñâúðçàíî ñ èìåíàòà íà Áðàíêà, Ðàìåëè, Äçîíêà, ïîçíàâàì ãè òåçè ñöåïëåíèÿ îò èëþñòðàöèèòå çà ÷óäåñíîòî ïðèêëþ÷åíèå íà ìåòàëèòå, íî òóê áÿõà ïîñòàâåíè â ïî-ðàííè âðåìåíà, ïðåç ìèíàëèÿ âå÷å, âå÷å ãîòîâè äà ïðèòèñêàò è ìà÷êàò áóíòàðèòå ñëåä çàâëàäÿâàíåòî íà ñâåòà. Òàìïëèåðèòå áÿõà íàó÷èëè îò õàøøàøèèíèòå êàê äà çàòâîðÿò óñòàòà íà Íîôî Äåè â äåíÿ, êîãàòî ùÿõà äà ãî çàëîâÿò, ïðå÷óïåíèÿò êðúñò íà Ôîí Çåáîòåíäîðô ùåøå äà óñó÷å ïî ïîñîêà íà ñëúíöåòî ñãúð÷åíèòå êðàéíèöè íà âñåêè, îïúë÷èë ñå ñðåùó Âëàñòåëèíèòå íà Ñâåòà. Âñè÷êî áåøå ãîòîâî è î÷àêâàøå ñàìî çíàêà, ïðåä î÷èòå íà âñè÷êè! Ïëàíúò áåøå ÿâåí, íî íèêîé íå ìîæåøå äà ãî îòêðèå, ñêúðöàùèòå ÷åëþñòè ùÿõà äà çàïåÿò ñâîÿ òúðæåñòâóâàù õèìí, âåëèêà îðãèÿ íà çëîáíè çàõàïêè, âêîï÷âàùè ñå åäíà â äðóãà ñ áåçæàëîñòíî ùðàêàíå, ñÿêàø âñè÷êèòå èì çúáè åäíîâðåìåííî ñå êúðòÿò è ñèïÿò ïî ïîäà.
Íàêðàÿ ïîïàäíàõ ïðåä ïðåäàâàòåëÿ ñ èçäóõâàíå íà èñêðè, ïðîåêòèðàí çà Àéôåëîâàòà êóëà, çà èçëú÷âàíå íà óñòíè ñèãíàëè ìåæäó Ôðàíöèÿ, Òóíèñ è Ðóñèÿ (Òàìïëèåðè îò Ïðîâåíñ, ïàâëèêÿíè è Êðúâíèöè îò Ôåñ - Ôåñ íàèñòèíà íå å â Òóíèñ è Êðúâíèöèòå ñà æèâåëè â Ïåðñèÿ, íî êàêâî îò òîâà, íå áèâà äà íàâëèçàìå â òàêèâà íåóëîâèìè òúíêîñòè, ñëåä êàòî ñå òðúãíàëè ïî ñëåäèòå íà Âðåìåòî íà Íåóëîâèìîòî), âå÷å áÿõ âèæäàë òàçè îãðîìíà ìàøèíà, ïî-âèñîêà îò ÷îâåøêè ðúñò, ñúñ ñòåíè, öåëèòå íàäóï÷åíè îò íåùî êàòî ëþêîâå çà ïðîâåòðåíèå; êîé èñêà äà ìå èçëúæå, ÷å å ðàäèîàïàðàò? Àìè äà, ïîçíàõ ãî, äîðè ñúùèÿ ñëåäîáåä áÿõ ìèíàë ïîêðàé íåãî: ñãðàäàòà íà Öåíòúðà "Áîáóð"!
Ïðåä î÷èòå íà âñè÷êè. È íàèñòèíà, çà êàêâî ëè å ñëóæèëî òîâà ãèãàíòñêî êóòèèùå â öåíòúðà íà Ëóòåöèÿ (Ëóòåöèÿ, ëþêúò íà òèíåñòîòî ïîäçåìíî ìîðå), òàì, êúäåòî íàâðåìåòî å áèë Òúðáóõúò íà Ïàðèæ, ñ îíåçè õîáîòè çà ëîâåíå íà âúçäóøíèòå òå÷åíèÿ, ñ îíàçè ëóäà ïëåòåíèöà îò òðúáè, êàíàëè, îíîâà Äèîíèñîâî óõî, ðàçòâîðåíî êúì âúíøíàòà ïðàçíîòà, çà äà èçëú÷âà çâóöè, ïîñëàíèÿ, ñèãíàëè, ÷àê äî öåíòúðà íà çåìíîòî êúëáî è äà ãè âúðíå, èçðèãâàéêè èíôîðìàöèÿ îò àäà? Îòíà÷àëî Ìóçåÿ, êàòî ëàáîðàòîðèÿ, ïîñëå Êóëàòà êàòî ñîíäà è íàêðàÿ "Áîáóð" êàòî âñåëåíñêè ïðèåìíèê è ïðåäàâàòåë. Ìîæå áè ñà èçãðàäèëè îíàçè îãðîìíà âåíäóçà, çà äà óãîäÿò íà ÷åòèðèìàòà ðîøàâè è ìðúñíè ñòóäåíòè, êîèòî îòèâàõà äà ÷óÿò ïîñëåäíàòà ïëî÷à ñ åäíî ÿïîíñêî ïðèñïîñîáëåíèå çà ñëóøàíå? Ïðåä î÷èòå íà âñè÷êè. "Áîáóð" êàòî âõîä êúì ïîäçåìíîòî öàðñòâî íà Àãàðòà, ïàìåòíèêà íà Equites Synarchici Resurgentes. À äðóãèòå, äâàòà, òðèòå, ÷åòèðèòå ìèëèàðäà Äðóãè, íå ãî çíàÿò èëè ïîëàãàò óñèëèÿ äà íå ãî óçíàÿò. Ãëóïöè è èëèöèñòè [422]. À Ïíåâìàòèöèòå - íåîòêëîííî êúì öåëòà, â ïðîäúëæåíèå íà øåñò âåêà.

È èçâåäíúæ ñå îçîâàõ ïðåä ãîëÿìîòî ñòúëáèùå. Ñïóñíàõ ñå ïî íåãî, âñå ïî-ïðåäïàçëèâ. Íàáëèæàâàøå ïîëóíîù. Òðÿáâàøå äà ñå ñêðèÿ â ìîÿòà íàáëþäàòåëíèöà, ïðåäè äà ñà äîøëè Òå.
Ìèñëÿ, ÷å áåøå åäèíàäåñåò èëè ìàëêî ïî-ðàíî. Áÿõ ïðåêîñèë çàëàòà "Ëàâîàçèå", áåç äà ïàëÿ ôåíåð÷åòî, ïî ñïîìåíè îò ñëåäîáåäà, è ïîåõ ïî êîðèäîðà ñ ìîäåëè íà ëîêîìîòèâè.
Â öúðêâàòà âå÷å èìàøå õîðà. Âèæäàõ äâèæåùè ñå è òðåïêàùè ñâåòëèíè. ×óâàõ òðîïîò è ñòúðæåíå íà òúòðåíè è ìåñòåíè ïðåäìåòè.
Óãàñèõ ôåíåð÷åòî. Äàëè ùÿõ äà ñòèãíà íàâðåìå äî âîéíèøêàòà áóäêà? Ïðîêðàäâàõ ñå êðàé âèòðèíèòå ñ âëàê÷åòà è ñêîðî ñå ïðèáëèæèõ äî ñòàòóÿòà íà Ãðàì â òðàíñåïòà. Èçäèãàøå ñå âúðõó äúðâåí ïèåäåñòàë âúâ ôîðìà íà êóá (êóáè÷íèÿò êàìúê íà Åçîä!), ñÿêàø çà äà íàáëþäàâà âõîäà êúì öúðêîâíèÿ õîð. Ñïîìíèõ ñè, ÷å ìîÿòà Ñòàòóÿ íà Ñâîáîäàòà ñå íàìèðàøå íÿêúäå íåïîñðåäñòâåíî çàä ãúðáà ìó.
Ïðåäíàòà ñòåíà íà ïèåäåñòàëà áåøå ñïóñíàòà íàäîëó, òúé ÷å îáðàçóâàøå íåùî êàòî ñòúïàëî, íà êîåòî ñå èçëèçàøå îò åäèí òóíåë. È íàèñòèíà îò òóíåëà èçëåçå ÷îâåê, íîñåù ôåíåð, âåðîÿòíî ãàçåí, ñ îöâåòåíî ñòúêëî, êîéòî îñâåòÿâàøå ëèöåòî ìó ñ ÷åðâåíèêàâè îòáëÿñúöè. Ñâðÿõ ñå â åäèí úãúë è òîé íå ìå çàáåëÿçà. Äðóã ÷îâåê, èäâàù îòêúì õîðà, ñå çàïúòè êúì íåãî. "Vite, êàçà ìó, áúðçî, ñëåä åäèí ÷àñ ïðèñòèãàò."
Çíà÷è òåçè áÿõà ïúðâèòå, êîèòî òðÿáâàøå äà ïîäãîòâÿò âñè÷êî çà ðèòóàëà ðèòóàëà. Àêî íå áÿõà ìíîãî, îùå èìàõ âúçìîæíîñò äà ãè çàáëóäÿ è äà ñòèãíà äî ñòàòóÿòà íà Ñâîáîäàòà. Ïðåäè Òå äà ïðèñòèãíàò, êîé çíàå êîëêî ùÿõà äà áúäàò è îòêúäå ùÿõà äà äîéäàò, ÿâíî ïî ñúùèÿ ïúò. Äúëãî ñå ñïîòàÿâàõ, ñëåäåéêè ñâåòëèíêèòå â öúðêâàòà, ïåðèîäè÷íîòî èì ðåäóâàíå, ìîìåíòèòå íà óñèëâàíå è óòèõâàíå. Ïðåñìÿòàõ íà êàêâî ðàçñòîÿíèå ñà îò Ñòàòóÿòà è êîëêî âðåìå òÿ ìîæåøå äà îñòàíå â òúìíèíà. Â åäèí ìîìåíò ðèñêóâàõ è ñå ïëúçíàõ êúì ëÿâàòà ñòðàíà íà Ãðàì, ñ ìúêà ñå ïðèòèñêàõ êúì ñòåíàòà, ñòÿãàõ êîðåìíèòå ñè ìóñêóëè. Çà ùàñòèå áÿõ ñëàá êàòî êëå÷êà. Ëèÿ... Ñïóñíàõ ñå è ñå õâúðëèõ â êàðàóëêàòà.
Çà äà íå ìå óñåòÿò, ñå îòïóñíàõ íà ïîäà, ïðèíóäåí äà îñòàíà ñâèò åäâà ëè íå êàòî çàðîäèø. Ñúðöåòî ìè óñêîðåíî áèåøå, çúáèòå ìè òðàêàõà.
Òðÿáâàøå äà ñå îòïóñíà. Çàïî÷íàõ äà ïîåìàì ðèòìè÷íî âúçäóõ ïðåç íîñà, êàòî âäèøâàõ âñå ïî-äúëáîêî è ïî-äúëáîêî. Ìèñëÿ, ÷å êîãàòî ÷îâåê å èíêâèçèðàí, ïî òîçè íà÷èí ðåøàâà äà çàãóáè ñúçíàíèå, çà äà ñå îñâîáîäè îò áîëêàòà. Íî âñúùíîñò ïî÷óâñòâóâàõ êàê áàâíî-áàâíî ïîòúâàì â ïðåãðúäêàòà íà Ïîäçåìíèÿ Ñâÿò.


113

Íàøåòî äåëî å òàéíà â òàéíàòà, òàéíàòà çà íåùî, êîåòî îñòàâà çàáóëåíî, òàéíà, êîÿòî ñàìî äðóãà òàéíà ìîæå äà îáÿñíè, òîâà å òàéíà çà åäíà òàéíà, êîÿòî ñå çàäîâîëÿâà îò åäíà òàéíà.
(Äæàôàð àë-Ñàèä, øåñòè Èìàì)


Áàâíî ñå âðúùàõ â ñúçíàíèå. ×óâàõ çâóöè, áÿõ çàñëåïåí îò ïî-ñèëíà ñâåòëèíà. ×óâñòâóâàõ êðàêàòà ñè âêî÷àíåíè. Îïèòàõ ñå äà ñòàíà áàâíî, áåç äà âäèãàì øóì, è ìè ñå ñòðóâàøå, ÷å ñòúïâàì âúðõó äúíî, îñåÿíî ñ ìîðñêè òàðàëåæè. Êàòî Ìàëêàòà Ñèðåíà íà Àíäåðñåí. Ïðèêëåêíàõ íÿêîëêî ïúòè, ñòúïèë íà ïðúñòè, è áîëêàòà ïîóòèõíà. Åäâà ñëåä òîâà, êàòî ïîäàäîõ âíèìàòåëíî ãëàâàòà ñè íàâúí, êàòî ñå îãëåäàõ íàëÿâî è íàäÿñíî è ñè äàäîõ ñìåòêà, ÷å áóäêàòà âñå ïàê å îñòàíàëà â òúìíèíà, óñïÿõ äà îâëàäåÿ ïîëîæåíèåòî.
Öúðêîâíèÿò êîðàá áåøå öåëèÿò îñâåòåí. Ñâåòëèíàòà èäåøå îò ôåíåðèòå, íî âå÷å áÿõà ñòàíàëè äåñåòêè, ñòîòèöè, íîñåíè îò íîâîäîøëèòå, êîèòî ïðèèæäàõà îòêúì ãúðáà ìè. Èäâàõà ÿâíî ïðåç ïðîõîäà, íèæåõà ñå îò ëÿâàòà ìè ñòðàíà, íàñî÷âàõà ñå êúì öúðêâàòà è ñå íàñòàíÿâàõà â êîðàáà. "Áîæå ìîé, âúçêëèêíàõ íàóì, "Íîùòà íà Ãîëèÿ âðúõ" [423] âúâ âàðèàíò Óîëò Äèñíè."
Íå ãîâîðåõà âèñîêî, øåïíåõà, íî âñè÷êè çàåäíî ïðîèçâåæäàõà åäèí ðèòìè÷åí øóì êàòî ñòàòèñòè îò îïåðåí õîð.
Îò ëÿâàòà ìè ñòðàíà ôåíåðèòå áÿõà ðàçïîëîæåíè íà ïîäà â ïîëóêðúã, äîïúëâàù ñúñ ñïëåñíàòà äúãà èçòî÷íèÿ ïîëóêðúã íà õîðà è äîêîñâàù â êðàéíàòà òî÷êà íà òîçè íåèñòèíñêè ïîëóêðúã, íà þã, ñòàòóÿòà íà Ïàñêàë. Òàì áå çàïàëåí ìàíãàë, â êîéòî íÿêîé õâúðëÿøå àðîìàòè÷íè òðåâè, áëàãîóõàíèÿ. Ïóøåêúò ñòèãàøå äî ìåí â áóäêàòà, äðàçíåøå ãúðëîòî ìè è ïðåäèçâèêâàøå ó ìåí çàìàéâàíå îò ïðåâúçáóäà.
Â ñâåòëèíàòà íà îëþëÿâàùèòå ñå ôåíåðè çàáåëÿçàõ, ÷å â öåíòúðà íà õîðà íåùî ñå äâèæè - åäíà óäúëæåíà òúìíà ñÿíêà.
Ìàõàëîòî! Ìàõàëîòî âå÷å íå ñå ëþëååøå íà îáè÷àéíîòî ñè ìÿñòî ìåæäó öúðêîâíèÿ êîðàá è òðàíñåïòà. Áåøå îêà÷åíî, íî ïî-ãîëÿìî, íà êëþ÷îâèÿ êàìúê íà ñâîäà, â öåíòúðà íà õîðà. Ïî-ãîëÿìî áåøå êúëáîòî, ïî-äåáåëî - âúæåòî, êîåòî ìè ïðèëè÷àøå ïî-ñêîðî íà óñóêàí ìåòàëåí êàáåë.
Òîâà Ìàõàëî áåøå îãðîìíî, êàêâîòî íàâÿðíî å áèëî â Ïàíòåîíà. Êàòî Ëóíàòà, ãëåäàíà ïðåç òåëåñêîï.
Èñêàëè ñà äà ãî âúçñòàíîâÿò òàêîâà, êàêâîòî âåðîÿòíî Òàìïëèåðèòå ñà ãî èçïðîáâàëè çà ïúðâè ïúò, ïîëîâèí õèëÿäîëåòèå ïðåäè Ôóêî. Çà äà ãî íàêàðàò äà ñå ëþëåå ñâîáîäíî, áÿõà ìàõíàëè íÿêîè åëåìåíòè, ñúçäàâàéêè â àìôèòåàòúðà íà õîðà òàçè ãðóáà ñèìåòðè÷íà àíòèñòðîôà [424], îáðàçóâàíà îò ôåíåðèòå.
Çàïèòàõ ñå êàê ìîæå Ìàõàëîòî äà ïîääúðæà ðàâíîìåðíîòî ñè äâèæåíèå, ñëåä êàòî ïîä ïëî÷íèêà íà õîðà íÿìà ìàãíèòåí ðåãóëàòîð. Ïîñëå ðàçáðàõ. Äî ñàìèÿ õîð, áëèçî äî äèçåëîâèòå äâèãàòåëè, åäèí ÷îâåê, ãîòîâ äà ñêîêíå, äåáíåøå êàòî êîòêà ïðîìåíèòå â ïëîñêîñòòà íà ëþëååíåòî. Âñåêè ïúò, êîãàòî êúëáîòî ñòèãàøå äî íåãî, òîé ãî òëàñâàøå ëåêî, ñ òî÷íî äâèæåíèå íà ðúêàòà, åäâà çàáåëåæèìî äîêîñâàéêè ãî ñ ïðúñòè.
Áåøå âúâ ôðàê. Êàòî Âúëøåáíèêà Ìàíäðåéê [425]. Ïî-êúñíî, êîãàòî âèäÿõ ïðèÿòåëèòå ìó, ðàçáðàõ, ÷å å ôîêóñíèê, èëþçèîíèñò îò Ìàëêèÿ Öèðê íà Ìàäàì Îëêîò. Ïðîôåñèîíàëèñò, ñïîñîáåí äà îòìåðâà íàòèñêà íà êðàé÷åöà íà ïðúñòèòå ñè, ÷îâåê ñúñ ñèãóðíà êèòêà, óìååù äà ìåñòè íåùàòà ñ òî÷íîñò äî ìèêðîí. Ìîæå áè ïðèòåæàâàøå äàðáàòà äà óñåùà ïðåç òúíêèòå ïîäìåòêè íà ëà÷åíèòå ñè îáóâêè òðåïòåíèÿòà íà ïîäçåìíèòå òîêîâå è äà äâèæè ðúöåòå ñè ïî ëîãèêàòà íà êúëáîòî è íà Çåìÿòà, íà êîÿòî òî ñúîòâåòñòâóâàøå.
Íåãîâèòå ïðèÿòåëè. Âå÷å âèæäàõ è òÿõ. Äâèæåõà ñå ìåæäó àâòîìîáèëèòå â êîðàáà, ïëúçãàõà ñå êðàé äðåçèíèòå è ìîòîöèêëèòå, ïî÷òè ñå òúðêàëÿõà â ïîëóìðàêà, åäèí ìúêíåøå êúì øèðîêèÿ êîðèäîð â äúíîòî ñòîë è ìàñè÷êà, ïîêðèòà ñ ÷åðâåí ïëàò, äðóã ïîäðåæäàøå äîïúëíèòåëíè ôåíåðè. Áÿõà äðåáíè, ïðèçðà÷íè, íàêóöâàùè êàòî ðàõèòè÷íè äåöà, åäèí îò òÿõ ìèíà êðàé ìåí è àç ñúãëåäàõ ìîíãîëîèäíèòå ìó ÷åðòè è ïëåøèâèÿ ìó ÷åðåï. Ìàëêèòå ×óäàöè íà Ìàäàì Îëêîò, ãàäíèòå óðîä÷åòà, êîèòî áÿõ âèäÿë íà àôèøà â êíèæàðíèöà "Ñëîàí".
Öèðêúò áåøå â ïúëåí ñúñòàâ. Ñ öåëèÿ ñè ùàá îò ñëóæèòåëè, ïàçà÷è è áàëåòìàéñòîðè. Âèäÿõ Àëåêñ è Äåíèñ, Âåëèêàíèòå îò Àâàëîí, ñòåãíàòè â ãüîíåíè áðîíè, îñåÿíè ñ áåçáðîé êàïñè, ðóñîêîñè è íàèñòèíà ñ ãèãàíòñêè ðàçìåðè, îáëåãíàëè ãúðáîâå íà îãðîìíèÿ "Îáåèñàí" è ñêðúñòèëè ðúöå íà ãúðäèòå â î÷àêâàíå íà íåùî.
Íÿìàõ âðåìå äà ñè çàäàâàì äðóãè âúïðîñè. Ìåæäóâðåìåííî íÿêîé áåøå âëÿçúë òúðæåñòâåíî è áå íàëîæèë òèøèíà ñ âäèãíàòà ðúêà. Ðàçïîçíàõ Áðàìàíòè ñàìî ïî îãíåíî÷åðâåíàòà ðîáà, áÿëàòà íàìåòêà è ìèòðàòà, ñ êîèòî ãî áÿõ âèäÿë îíàçè âå÷åð â Ïèåìîíò. Áðàìàíòè ñå ïðèáëèæè äî ìàíãàëà è õâúðëè â íåãî íåùî, îò êîåòî ëóìíà îãúí, à ïîñëå áëúâíà ãúñò äèì, ÷èÿòî ñëàäíèêàâà ìèðèçìà áàâíî èçïúëíè âúçäóõà. Êàòî â Ðèî, ïîìèñëèõ ñè. È êàòî íà ïðàçíèêà íà àëõèìèöèòå. À ïúê ñè íÿìàì àãîãîí. Ñëîæèõ ñè êúðïàòà ïðåä íîñà è óñòàòà êàòî ôèëòúð. Íî âå÷å Áðàìàíòè êàòî ÷å ëè ñå áå ðàçäâîèë è Ìàõàëîòî ñå ëþëååøå â áåçáðîé ïîñîêè êàòî âúðòåëåæêà íà ïàíàèð.
Áðàìàíòè çàïÿ íåùî êàòî ïñàëì:
- Àëåô, Áåò, Ãèìåë, Äàëåò, Õå, Âàâ, Çàèí, Õåò, Òåò, Éîä, Êàô, Ëàìåä, Ìåì, Íóí, Ñàìåê, Àäæèí, Ïå, Ñàäå, Êîô, Ðåø, Øèí, Òàó! [426]
Òúëïàòà îòãîâîðè ñ òîí íà ìîëèòâà:
- Ïàðìåñèåë, Ïàäèåë, Êàìóåë, Àçåëèåë, Áàðìèåë, Ãåäèåë, Àçèðèåë, Ìàçåðèåë, Äîðõòèåë, Óçèåë, Êàáàðèåë, Ðàèçèåë, Ñèìèåë, Àðìàäèåë...
Áðàìàíòè íàïðàâè çíàê. Åäíà ìúæêà ôèãóðà ñå îòäåëè îò òúëïàòà è êîëåíè÷è â íîçåòå ìó. Ñàìî çà ìèã ñúãëåäàõ ëèöåòî é. Áåøå Ðèêàðäî, ÷îâåêúò ñ áåëåãà, õóäîæíèêúò.
Áðàìàíòè ìó çàäàâàøå âúïðîñè, à òîé îòãîâàðÿøå, ðåöèòèðàéêè íàèçóñò îáðåäíèòå ôîðìóëè:
- Êîé ñè òè?
- Àç ñúì ó÷åíèê, îùå íåïîñâåòåí â íàé-âèñøèòå òàéíè íà Òðåñ. Ïîäãîòâÿõ ñå â óñàìîòåíèå è îñíîâàí íà àíàëîãèèòå ðàçìèñúëà âúðõó òàéíàòà íà Áàôîìåò ñúñ ñúçíàíèåòî, ÷å Âåëèêîòî Äåëî êðúæè îêîëî øåñò íåïîêúòíàòè ïå÷àòà è ÷å åäâà íàêðàÿ ùå óçíàåì òàéíàòà íà ñåäìèÿ.
- Êàê áåøå ïðèåò?
- Êàòî ìèíàõ ïî ïåðïåíäèêóëÿðà íà Ìàõàëîòî.
- Êîé òå ïðèå?
- Ìèñòè÷åí ïîñëàíèê.
- Áè ëè ãî ðàçïîçíàë?
- Íå, çàùîòî íîñåøå ìàñêà. Ïîçíàâàì ñàìî ðèöàðÿ, êîéòî å ïî ðàíã íàä ìåí, à òîé ïúê ïîçíàâà âèñøåñòîÿùèÿ ñè. È âñåêè çíàå ñàìî ïî åäèí. È òúé èñêàì äà áúäå.
- Quid facit Sator Arepo?
- Tenet Opera Rotas.
- Quid facit Satan Adama?
- Tabat Amata Natas. Mandabas Data Amata, Nata Sata. [427]
- Äîâåäå ëè æåíàòà?
- Òóê å. Ïðåäàäîõ ÿ íà êîãîòî ìè áå çàïîâÿäàíî. Ãîòîâà å.
- Âúðâè è ÷àêàé.
Äèàëîãúò ñå âîäåøå íà íÿêàêúâ ïðèáëèçèòåëåí ôðåíñêè è îò äâåòå ñòðàíè. Ïîñëå Áðàìàíòè êàçà:
- Áðàòÿ, ñúáðàëè ñìå ñå òóê â èìåòî íà Åäèííèÿ Îðäåí, íà Íåâåäîìèÿ Îðäåí, êúì êîéòî äî â÷åðà íå çíàåõòå, ÷å ïðèíàäëåæèòå, äîêàòî âñúùíîñò ñòå ìó ïðèíàäëåæàëè âèíàãè. Äà ñå çàêúëíåì. Àíàòåìà çà ïðåäàòåëèòå íà Òàéíàòà, àíàòåìà çà èçäàéíèöèòå íà Ñêðèòîòî, àíàòåìà çà îíçè, êîéòî ïðåâðúùà â çðåëèùå îáðåäèòå è ìèñòåðèèòå!
- Àíàòåìà!
- Àíàòåìà çà Íåâèäèìèÿ ñúáîð, çà íåçàêîííèòå ñèíîâå íà Õèðàì è âäîâèöàòà, çà óìîçðèòåëíèòå è äåéñòâóâàùè èçòî÷íè è çàïàäíè ìàéñòîðè íà äðåâíàòà, âúçïðèåòà èëè èçïðàâåíà ëúæà. Àíàòåìà çà Ìèçðàèì è Ìåìôèñ, çà Ôèëàêòåòèòå è çà Äåâåòòå Ñåñòðè, çà Ñòðîãîòî Ñúáëþäåíèå è çà òåõíèÿ Ordo Templi Orientis, çà Îçàðåíèòå îò Áàâàðèÿ è Àâèíüîí, çà Ðèöàðèòå Êàäîø, çà Èçáðàíèöèòå Êîåí, çà Ñúâúðøåíîòî ïðèÿòåëñòâî, çà Ðèöàðèòå íà ×åðíèÿ îðåë è íà Áîæè ãðîá, çà àíãëèéñêèòå Ðîçåíêðîéöåðè, çà êàáàëèñòèòå îò Çëàòíèÿ Ðîçà+Êðúñò, çà Çëàòíàòà çîðà, çà êàòîëè÷åñêèÿ Ðîçîâ Êðúñò íà Õðàìà è íà Ãðààë, çà Óòðèííàòà çâåçäà, çà Astrum Argentinum è çà Òåëåì, çà Âðèë è Òóëå, çà âñåêè äðåâåí è ìèñòè÷åí óçóðïàòîð íà èìåòî íà Âåëèêîòî áÿëî áðàòñòâî, çà Ïàçèòåëèòå íà Õðàìà, çà âñÿêà îáùíîñò â Öèîí è Ãàëèèòå!
- Àíàòåìà!
- Êîéòî ïîðàäè íàèâíîñò, ïîêîðñòâî, âÿðíîñò êúì îáåòà, ïðåñìåòëèâîñò èëè êîðèñò å áèë ïîñâåòåí â ëîæà, îáùíîñò, áðàòñòâî, îðäåí èëè ñåêòà, êîèòî íåïðàâîìåðíî ñå îáÿâÿâàò çà ïîêîðíè íà Íåïîçíàòèòå Óïðàâíèöè è íà Âëàñòåëèíèòå íà Ñâåòà, íåêà òàçè íîù ñå îòðå÷å îò òÿõ è èçìîëè ïúëíî ïðèîáùàâàíå êúì äóõà è áóêâàòà íà åäèíñòâåíîòî èñòèííî Ñúáëþäåíèå íà Òðåñ, ñèðå÷ íà Templi Resurgentes Equites Synarchici, òðîéíèÿ è òðèêðàòåí ìèñòè÷åí è ñâðúõòàåí Îðäåí íà ñèíàðõè÷íèòå ðèöàðè íà òàìïëèåðñêîòî âúçðàæäàíå!
- Sub umbra alarum tuarum!
- Äà âëÿçàò ñåãà ïî÷åòíèòå íîñèòåëè íà òðèäåñåò è øåñòòå âèñøè è íàé-òàéíè ñòåïåíè!
È äîêàòî Áðàìàíòè èçâèêâàøå åäèí ïî åäèí èçáðàíèöèòå, òå âëèçàõà â îáðåäíè îäåæäè ñúñ çíàêà íà Çëàòíîòî ðóíî íà ãúðäèòå.
- Ðèöàðÿò íà Áàôîìåò, Ðèöàðÿò íà Òðèòå Íåïîêúòíàòè Ïå÷àòà, Ðèöàðÿò íà Ñåäìèÿ Ïå÷àò, Ðèöàðÿò íà Òåòðàãðàìàòà, Ðèöàðÿò Îòìúñòèòåë íà Ôëîðèàí è Äåè, Ðèöàðÿò íà Àòàíîð... Ïî÷èòàåìèÿò Íàîìåòúð íà Âàâèëîíñêàòà Êóëà, ïî÷èòàåìèÿò Íàîìåòúð íà Âåëèêàòà Ïèðàìèäà, ïî÷èòàåìèÿò Íàîìåòúð íà Êàòåäðàëèòå, ïî÷èòàåìèÿò Íàîìåòúð íà Ñîëîìîíîâèÿ Õðàì, ïî÷èòàåìèÿò Íàîìåòúð íà Ïàëàòèíñêèòå ãðàäèíè, ïî÷èòàåìèÿò Íàîìåòúð íà Õðàìà â Õåëèîïîëèñ...
Áðàìàíòè ïðîèçíàñÿøå òèòëèòå è íàçîâàíèòå âëèçàõà íà ãðóïè, òúé ÷å íå óñïÿâàõ äà ðàçëè÷à êîÿ òèòëà êîìó ïðèíàäëåæè. Íî ñúñ ñèãóðíîñò çàáåëÿçàõ ñðåä ïúðâèòå äâàíàäåñåò Äå Ãóáåðíàòèñ, ñòàðåöà îò êíèæàðíèöà "Ñëîàí", ïðîôåñîð Êàìåñòðåñ è íåêîëöèíà äðóãè, êîèòî áÿõ ñðåùíàë îíàçè âå÷åð â Ïèåìîíò. È, ñòðóâà ìè ñå, ÷å ïîä çâàíèåòî Ðèöàð íà Òåòðàãðàìàòà âèäÿõ ãîñïîäèí Ãàðàìîíä, òúðæåñòâåí è äîñòîëåïåí, âæèâÿí â íîâàòà ñè ðîëÿ, êîéòî ñ òðåïåðåùè ïðúñòè äîêîñâàøå çíàêà íà ãúðäèòå ñè. À â òîâà âðåìå Áðàìàíòè ïðîäúëæàâàøå:
- Ìèñòè÷íèÿò Ïîñëàíèê íà Êàðíàê, Ìèñòè÷íèÿò Ïîñëàíèê íà Áàâàðèÿ, Ìèñòè÷íèÿò Ïîñëàíèê íà Áàðáåëîãíîñòèöèòå, Ìèñòè÷íèÿò Ïîñëàíèê íà Êàìåëîò, Ìèñòè÷íèÿò Ïîñëàíèê íà Ìîíñåãþð, Ìèñòè÷íèÿò Ïîñëàíèê íà Ñêðèòèÿ Èìàì... Âúðõîâíèÿò Ïàòðèàðõ íà Òîìàð, Âúðõîâíèÿò Ïàòðèàðõ íà Êèëóàéíèíã, Âúðõîâíèÿò Ïàòðèàðõ íà Ñåí Ìàðòåí-äå-Øàí, Âúðõîâíèÿò Ïàòðèàðõ íà Ìàðèåíáàä, Âúðõîâíèÿò Ïàòðèàðõ íà Íåâèäèìàòà Îõðàíà, Âúðõîâíèÿò Îáëàñòåí Ïàòðèàðõ íà Êðåïîñòòà Àëàìóò...
Áåçñïîðíî Ïàòðèàðõúò íà Íåâèäèìàòà Îõðàíà áåøå Ñàëîí, âñå ñúñ ñúùîòî ñèâî ëèöå, íî îáëå÷åí íå â õàëàò, à â áëåñòÿùà æúëòà ðîáà, ïîðúáåíà ñ ÷åðâåíî. Ñëåäâàøå ãî Ïèåð, ïñèõîïîìïúò íà Ëóöèôåðèàíñêàòà öúðêâà, êîéòî îáà÷å íîñåøå íà ãúðäèòå ñè âìåñòî Çëàòíîòî ðóíî êèíæàë â ïîçëàòåíà íîæíèöà. À Áðàìàíòè ïðîäúëæàâàøå:
- Âúðõîâíèÿò Éåðîãàì íà Õèìè÷åñêàòà Âåí÷àâêà, Âúðõîâíèÿò Ïñèõîïîìï íà Ðîäîñêèÿ Áèê, Âúðõîâíèÿò Ðåôåðåíò íà Ñâðúõòàéíñòâåíèòå Òàéíè, Âúðõîâíèÿò Ñòåãàíîãðàô íà Òàéíîïèñíàòà ìîíàäà, Âúðõîâíèÿò Çâåçäåí Êîîðäèíàòîð íà Äâàòà Êîñìîñà, Âúðõîâíèÿò Ïàçèòåë íà Ðîçåíêðîéöåðîâàòà ãðîáíèöà, Íåîöåíèìèÿò Àðõîíò íà Òîêîâåòå, Íåîöåíèìèÿò Àðõîíò íà Êóõàòà Çåìÿ, Íåîöåíèìèÿò Àðõîíò íà Ìèñòè÷íèÿ Ïîëþñ, Íåîöåíèìèÿò Àðõîíò íà Ëàáèðèíòèòå, Íåîöåíèìèÿò Àðõîíò íà Âúðõîâíîòî Ìàõàëî... - Áðàìàíòè íàïðàâè ïàóçà è ìè ñå ñòîðè, ÷å ïðîèçíàñÿ íåîõîòíî ïîñëåäíàòà ôîðìóëà:
- È Íàé-Íåîöåíèìèÿò èçìåæäó Íåîöåíèìèòå Àðõîíòè, Ñëóãàòà íà Ñëóãèòå, Ïðåñìèðåíèÿò Ñåêðåòàð íà Åãèïåòñêèÿ Åäèï, Íàé-Íèùîæíèÿò Ïðàòåíèê íà Âëàñòåëèíèòå íà Ñâåòà è Âðàòàð íà Àãàðòà, Ïîñëåäíèÿò Ïàçèòåë íà Ìàõàëîòî: Êëîä-Ëóè ãðàô Äüî Ñåí-Æåðìåí, ïðèíö Ðàêîñêè, ãðàô Äüî Ñåí-Ìàðòåí è ìàðêèç Àëèå, âëàäåòåë íà Ñþðìîí, ìàðêèç Óåëäúí, ìàðêèç Ìîíôåðàòî, Åéìàð è Áåëìàð, ãðàô Ñîëòèêîâ, êàâàëåð Øüîíèíã, ãðàô ×àðîäè!
Äîêàòî èçáðîåíèòå ñå ïîäðåæäàõà â ïðèòâîðà ñ ëèöå êúì Ìàõàëîòî è êúì ìíîæåñòâîòî âÿðâàùè â êîðàáà, âëåçå Àëèå. Îáëå÷åí â ñèí äâóðåäåí êîñòþì íà ðàéåòà, ñ áëåäíî è íàïðåãíàòî ëèöå, òîé âîäåøå çà ðúêà, ñÿêàø ïðèäðóæàâàøå íÿêàêâà äóøà ïî ïúòåêàòà êúì Îòâúäíèÿ ñâÿò, Ëîðåíöà Ïåëåãðèíè, ñúùî áëåäíà è êàòî ÷å çàìàÿíà îò íàðêîòèê, îáëå÷åíà ñàìî â áÿëà ïîëóïðîçðà÷íà òóíèêà, ñ êîñè, ðàçïèëåíè ïî ðàìåíåòå. Âèäÿõ ÿ â ïðîôèë, êîãàòî ìèíàâàøå êðàé ìåí, ÷èñòà è ìîðíà êàòî ãðåøíèöà îò ðèñóíêèòå íà ïðåðàôàåëèòèòå. Áåøå òîëêîâà áåçïëúòíà, ÷å òîçè ïúò íå âúçáóäè ìîåòî æåëàíèå.
Àëèå îòâåäå Ëîðåíöà ïðè ìàíãàëà áëèçî äî ñòàòóÿòà íà Ïàñêàë, ïîãàëè ÿ ïî áåçèçðàçíîòî ëèöå è íàïðàâè çíàê íà Âåëèêàíèòå îò Àâàëîí, êîèòî çàñòàíàõà îò äâåòå é ñòðàíè, ïîäêðåïÿéêè ÿ. Ñëåä òîâà îòèäå äî ìàñàòà è ñåäíà ñ ëèöå êúì ïðèñúñòâóâàùèòå, è ãî âèäÿõ èäåàëíî êàê èçâàæäà òàáàêåðàòà îò äæîá÷åòî íà æèëåòêàòà ñè è ÿ ïîòúðêâà ìúë÷àëèâî, ïðåäè äà çàãîâîðè.
- Áðàòÿ ðèöàðè, òóê ñòå, çàùîòî ïðåç òåçè äíè ìèñòè÷íèòå ïîñëàíèöè ñà âè 
èçâåñòèëè è ñëåäîâàòåëíî âñè÷êè âå÷å çíàåòå ïîâîäà çà íàøåòî ñúáèðàíå. Òðÿáâàøå äà ñå ñúáåðåì ïðåç íîùòà íà 23 þíè 1945 ãîäèíà è ìîæå áè òîãàâà íÿêîè îò âàñ íå ñà áèëè îùå ðîäåíè, èñêàì äà êàæà, ïîíå â ñåãàøíèÿ ñè îáðàç. Òóê ñìå, çàùîòî ñëåä øåñòñòîòèí ãîäèíè ìíîãîñòðàäàëíî áëóæäàåíå íàìåðèõìå åäèí êîéòî çíàå. Êàê å óçíàë, è òî ïîâå÷å îò íàñ, å âúëíóâàùà òàéíà. Íî ñå íàäÿâàì, ÷å ñðåä íàñ ïðèñúñòâóâà, è òè íå áè ìîãúë äà ëèïñâàø ñåãà, íàëè, ïðèÿòåëþ ìîé, ïðåêàëåíî ëþáîïèòåí íÿêîãà? - ïîâòàðÿì, íàäÿâàì ñå, ÷å ñðåä íàñ ïðèñúñòâóâà òîçè, êîéòî ùå íè ñå ðàçêðèå. Àðäåíòè!
Ïîëêîâíèê Àðäåíòè, òîé áåøå, ðàçáèðà ñå, ñ ãàðâàíîâèÿ ñè ïðîôèë, ìàêàð ïîçàñòàðÿë, ñè ïðîïðàâè ïúò ñðåä ïðèñúñòâóâàùèòå è çàñòàíà ïðåä ãðóïàòà, ïðåâúðíàëà ñå â íåãîâ ñúäíèê, íî ïîìåæäó èì ñå ïðåïðå÷âàøå Ìàõàëîòî, êîåòî áåëåæåøå íåïðåîäîëèìà ãðàíèöà ìåæäó òÿõ.
- Äúëãî íå ñìå ñå âèæäàëè, áðàòêî, êàçà ñ óñìèâêà Àëèå. Ðàçáðàõ, ÷å ðàçïðîñòðàíÿâàéêè âåñòòà, íå ñè ìîãúë äà óñòîèø. Òîãàâà? Òè çíàåø êàêâî å êàçàë çàòâîðíèêúò, à òîé òâúðäè, ÷å ãî å óçíàë îò òåá. Òè çíà÷è ñè ãî çíàåë è ñè ìúë÷àë.
- Ãðàôå, îòâúðíà Àðäåíòè, çàòâîðíèêúò ëúæå. Óíèçèòåëíî ìè å äà ãî çàÿâÿ, íî ÷åñòòà ïðåäè âñè÷êî. Èñòîðèÿòà, êîÿòî ìó ðàçêàçàõ, íå å òàçè, êîÿòî ìè ïðåäàäîõà Ìèñòè÷íèòå Ïîñëàíèöè. Òúëêóâàíåòî íà ïîñëàíèåòî - äà, âÿðíî å, ïîïàäíàõ íà åäíî ïîñëàíèå, ñêðèõ ãî îò âàñ ïðåäè ãîäèíè â Ìèëàíî, å ðàçëè÷íî... Ñàìèÿò àç íå áèõ áèë â ñúñòîÿíèå äà ãî ïðî÷åòà òàêà, êàêòî ãî å ïðî÷åë çàòâîðíèêúò, çàòîâà òîçè ïúò ïîèñêàõ ïîìîù. È òðÿáâà äà âè êàæà, ÷å íå ñðåùíàõ ïîäêðåïà, à ñàìî íåäîâåðèå, ïðåäèçâèêàòåëñòâà è çàïëàõè... - Ìîæå áè èñêàøå äà ïðîäúëæè, íî âïåðèë ïîãëåä â Àëèå, òîé âèæäàøå è Ìàõàëîòî, êîåòî ìó äåéñòâóâàøå êàòî ìàãèÿ. Õèïíîòèçèðàí, ïàäíà íà êîëåíå è èçðå÷å ñ ìúêà:
- Ïðîøêà, çàùîòî íå çíàÿ.
- Ïðîñòåíî òè å, çàùîòî çíàåø, ÷å íå çíàåø, êàçà Àëèå. Âúðâè. È òàêà, áðàòÿ, çàòâîðíèêúò çíàå òâúðäå ìíîãî íåùà, çà êîèòî íèêîé îò íàñ íå å ïîäîçèðàë. Çíàå äîðè êîè ñìå è íèå ãî íàó÷èõìå îò íåãî. Òðÿáâà äà äåéñòâóâàìå áúðçî, ñëåä ìàëêî ùå ñå ñúìíå. Äîêàòî âèå ñòîèòå òóê è ðàçìèøëÿâàòå, àç ùå ñå îòòåãëÿ îùå âåäíúæ íàñàìå ñ íåãî, çà äà èçòðúãíà îò óñòàòà ìó îòêðîâåíèåòî.
- À, íå, ãîñïîäèí ãðàôå! - Ïèåð áå èçñêî÷èë íàñðåä ïîëóêðúãà ñ øèðîêî ðàçòâîðåíè çåíèöè. Äâà äíè ïîäðåä ðàçãîâàðÿõòå ñ íåãî, áåç äà íè ïðåäóïðåäèòå, è òîé íå áèë âèäÿë íèùî, íå áèë êàçàë íèùî, íå áèë ÷óë íèùî, ñúùî êàòî òðèòå ìàéìóíè. Êàêâî ïîâå÷å ùå èñêàòå îò íåãî òàçè íîù? Íå, òóê, òóê, ïðåä âñè÷êè íè!
- Óñïîêîéòå ñå, ñêúïè Ïèåð. Òàçè âå÷åð íàðåäèõ äà äîâåäàò îíàçè, êîÿòî ñìÿòàì çà íàé-èçÿùíîòî ïðåâúïëúùåíèå íà Ñîôèÿ, ìèñòè÷íàòà âðúçêà ñúñ ñãðåøåíèÿ ñâÿò èëè Âúðõîâíèÿ Îãäîàä. Íå ìå ïèòàéòå êàê è çàùî, íî áëàãîäàðåíèå íà òàçè ïîñðåäíè÷êà çàòâîðíèêúò ùå ïðîãîâîðè. Êàæè íà òåçè õîðà êîÿ ñè, Ñîôèÿ!
È Ëîðåíöà, âñå òàêà ñúíåíà, ñå ïîä÷èíè, ñ ìúêà èçðè÷àéêè äóìèòå:
- Àç ñúì... áëóäíèöàòà è ñâåòèöàòà.
- Áðàâî! ×óäåñíî! - èçñìÿ ñå Ïèåð. Òóê å êàéìàêúò íà ïîñâåòåíèòå, à íèå ÷àêàìå êóðâèòå äà íè ïîìàãàò. Íå, èçïðàâåòå ãî òóê, âåäíàãà, ïðåä Ìàõàëîòî!
- Õàéäå äà îñòàâèì äåòèíùèíèòå, ñïðÿ ãî Àëèå. Äàéòå ìè åäèí ÷àñ âðåìå. Çàùî ñìÿòàòå, ÷å ùå ïðîãîâîðè òóê, ïðåä Ìàõàëîòî?
- Ùå ïðîãîâîðè â ìîìåíòà íà óíèùîæàâàíåòî ñè. ×îâåøêîòî æåðòâîïðèíîøåíèå! - èçâèêà Ïèåð ïî ïîñîêà íà ïóáëèêàòà.
À îò êîðàáà â îòãîâîð ïðîåõòÿ:
- ×îâåøêîòî æåðòâîïðèíîøåíèå!
Íàïðåä ïðèñòúïè Ñàëîí.
- Ãðàôå, äà îñòàâèì íàèñòèíà äåòèíùèíèòå, íàøèÿò áðàò å ïðàâ. Íèå íå ñìå ïîëèöàè...
- Âèå ëè ãî êàçâàòå? - ïðåêúñíà ãî ïîäèãðàâàòåëíî Àëèå.
- Íèå íå ñìå ïîëèöàè è íå ñìÿòàìå çà äîñòîéíî äà ñå èçïîëçóâàò ñðåäñòâàòà íà ðóòèííîòî ñëåäñòâèå. Íî ñúùî òàêà íå ñìÿòàì, ÷å æåðòâîïðèíîøåíèÿòà ìîãàò äà ïîñëóæàò çà íåùî ïðåä ïîäçåìíèòå ñèëè. Àêî òå áÿõà ïîèñêàëè äà íè äàäàò çíàê, îòäàâíà äà ñà ãî íàïðàâèëè. Îñâåí çàòâîðíèêà îùå íÿêîé å çíàåë, íî ñå å ñêðèë. Äîáðå, òàçè âå÷åð èìàìå âúçìîæíîñòòà äà èçïðàâèì çàòâîðíèêà ëèöå â ëèöå ñ òåçè, êîèòî çíàÿò, è... ïîóñìèõíà ñå, ïðèñâè î÷è ïîä ðîøàâèòå ñè âåæäè è âïåðè ïîãëåä â Àëèå, äà ãî èçïðàâèì ñúùî òàêà ïðåä íàñ èëè ïðåä íÿêîè èçìåæäó íàñ...
- Çà êàêâî íàìåêâàòå, Ñàëîí? - çàïèòà Àëèå ñ ÿâíî íåñèãóðåí ãëàñ.
- Àêî ãîñïîäèí ãðàôúò ìè ðàçðåøè, àç áèõ ìîãëà äà ìó îáÿñíÿ, îáàäè ñå Ìàäàì Îëêîò. Òÿ áåøå, ïîçíàõ ÿ îò ñíèìêàòà íà àôèøà. Ìúðòâåøêè áëåäà, îáëå÷åíà â çåëåíèêàâà äðåõà, ñ áëåñòÿùè îò ïîìàäà êîñè, ñúáðàíè íà òèëà, è ñ ãëàñ íà ïðåãðàêíàë ìúæ. Îùå â êíèæàðíèöà "Ñëîàí" ìè ñå ñòîðè, ÷å è ïî-ðàíî ñúì âèæäàë òîâà ëèöå, è ñå äîñåòèõ: áåøå äðóèäêàòà, êîÿòî îíàçè íîù íà ïîëÿíàòà ñå áå çàòè÷àëà êúì íàñ. Àëåêñ, Äåíèñ, äîâåäåòå çàòâîðíèêà!
Áåøå èçâèêàëà âëàñòíî, ìíîæåñòâîòî â öúðêîâíèÿ êîðàá, èçãëåæäà, ÿ ïîäêðåïÿøå, äâàìàòà âåëèêàíè ñå ïîä÷èíèõà, ïîâåðÿâàéêè Ëîðåíöà íà äâå îò äðåáíèòå óðîä÷åòà. Àëèå ñòèñêàøå äî ïîñèíÿâàíå äðúæêèòå íà ñòîëà, íî íå ïîñìÿ äà ñå ïðîòèâîïîñòàâè.
Ìàäàì Îëêîò áå íàïðàâèëà çíàê íà ñâîèòå ÷óäîâèùà è ìàëêî ïî-êúñíî ìåæäó ñòàòóÿòà íà Ïàñêàë è "Îáåèñàíà" òå ïîñòàâèõà òðè ëåêè êðåñëà, íà êîèòî òÿ íàñòàíè òðè ñúùåñòâà. È òðèòå áÿõà ñ ìóðãàâà êîæà, äðåáíè, íåðâíè, ñ ãîëåìè áåëè î÷è.
- Ïîçíàâàòå ãè, íàëè, ãðàôå, áëèçíàöèòå Ôîêñ. Òåî, Ëåî, Ãåî, ñåäíåòå è ñå ïîäãîòâåòå.
Â òîçè ìîìåíò Âåëèêàíèòå îò Àâàëîí ñå ïîÿâèõà îòíîâî, âîäåéêè ïîä ðúêà ñàìèÿ ßêîïî Áåëáî, êîéòî èì ñòèãàøå åäâà äî ðàìåíåòå. Áåäíèÿò ìè ïðèÿòåë áåøå áëåäåí, íåáðúñíàò, ðúöåòå ìó áÿõà âúðçàíè íà ãúðáà, à ðèçàòà ìó,  ðàçêîï÷àíà íà ãúðäèòå. Èçëèçàéêè íà òàçè çàäèìåíà àðåíà, ïðåìèãà. Íå èçãëåæäàøå èçíåíàäàí îò ïðèåìà íà ìíîæåñòâîòî, êîåòî âèæäàøå ïðåä ñåáå ñè: ïðåç òåçè äíè íàâÿðíî áå ðàçáðàë, ÷å ìîæå äà î÷àêâà âñè÷êî.
Íå áå î÷àêâàë îáà÷å äà âèäè Ìàõàëîòî, íå íà òîâà ìÿñòî ïîíå. Íî âåëèêàíèòå ãî çàâëÿêîõà ïðåä ñòîëà íà Àëèå. Òàêà ìîæåøå äà ÷óâà ñàìî ïðèãëóøåíîòî ñúñêàíå, êîåòî Ìàõàëîòî ïðîèçâåæäàøå, êîãàòî ìèíàâàøå äîñàìè ãúðáà ìó.
Åäèí-åäèíñòâåí ïúò ñå îáúðíà çà ìèã è çàáåëÿçà Ëîðåíöà. Ðàçâúëíóâà ñå, íàïðàâè îïèò äà ÿ èçâèêà, ïîìú÷è ñå äà ñå èçòðúãíå îò âåëèêàíèòå, íî Ëîðåíöà, êîÿòî ãî íàáëþäàâàøå áåçìúëâíà, ñÿêàø íå ãî ïîçíà.
Áåëáî ÿâíî ñå ãîòâåøå äà çàïèòà Àëèå êàêâî ñà é íàïðàâèëè, íî âå÷å áåøå êúñíî. Îò äúíîòî íà öúðêîâíèÿ êîðàá, îòêúì êàñàòà è âèòðèíèòå ñ êíèãè ñå ÷óõà áàðàáàíåí áîé è íÿêîëêî ïèñêëèâè íîòè íà ôëåéòà. Âðàòèòå íà ÷åòèðè îò àâòîìîáèëèòå ðÿçêî ñå îòâîðèõà è îòâúòðå èçêî÷èõà ÷åòèðè ñúùåñòâà, êîèòî ñúùî âå÷å áÿõ âèæäàë íà àôèøà íà "Ìàëêèÿò Öèðê".
Ñ ôèëöîâè øàïêè áåç ïåðèôåðèè, ïîäîáíè íà ôåñîâå, øèðîêè ÷åðíè ïëàùîâå, çàêîï÷àíè ñàìî íà âðàòà, Ðåâÿùèòå Äåðâèøè èçñêî÷èõà îò àâòîìîáèëèòå êàòî âúçêðúñíàëè îò ãðîáíèöà ìúðòúâöè è ïðèêëåêíàõà êðàé ìàãè÷åñêèÿ êðúã. Â äúíîòî ôëåéòèòå âå÷å ñâèðåõà íåæíà ìóçèêà è òå, ñúùî íåæíî, îòìåðâàõà ðèòúìà ñ äëàíè ïî ïîäà è êëàòåõà ãëàâè.
Îò êàáèíàòà íà àåðîïëàíà íà Áðüîãå êàòî ìþåçèí íà ìèíàðå ñå ïîÿâè ïåòè, êîéòî çàïî÷íà äà ïåå ìîëèòâà íà íåïîçíàò åçèê, ñòåíåéêè, ðèäàåéêè, íàäàâàéêè ïèñêëèâè âèêîâå, äîêàòî áàðàáàíèòå îòíîâî ñå îáàäèõà, óñêîðÿâàéêè âñå ïîâå÷å òåìïîòî.
Ìàäàì Îëêîò ñå áå íàâåëà çàä ãúðáîâåòå íà áðàòÿòà Ôîêñ è èì øåïíåøå îêóðàæèòåëíè äóìè. Òðèìàòà ñå áÿõà îáëåãíàëè â êðåñëàòà, ñ ðúöå íà äðúæêèòå è çàòâîðåíè î÷è, êàïêè ïîò èçáèâàõà ïî ÷åëàòà èì, à âñè÷êè ìóñêóëè íà ëèöàòà èì èãðàåõà íåïðåêúñíàòî.
Ìàäàì Îëêîò ñå îáúðíà êúì ìíîæåñòâîòî íà ïîñâåòåíèòå:
- Ñåãà ìîèòå ìèëè áëèçíàöè ùå äîâåäàò ñðåä íàñ òðè ëèöà, êîèòî ñà çíàåëè.
- Íàïðàâè ïàóçà, ïîñëå îáÿâè: Åäóàðä Êåëè, Õàéíðèõ Êóíðàò è... Ñëåä îùå åäíà ïàóçà äîáàâè: - Ãðàô Ñåí-Æåðìåí.
Çà ïúðâè ïúò âèæäàõ Àëèå äà ãóáè ñàìîîáëàäàíèå. Ñòàíà îò ñòîëà è íàïðàâè ãðåøåí õîä. Íàõâúðëè ñå âúðõó æåíàòà, èçáÿãâàéêè ñàìî ïî ñëó÷àéíîñò êúëáîòî íà Ìàõàëîòî, è çàêðåùÿ:
- Óñîéíèöà, ëúæêèíÿ, çíàåø ìíîãî äîáðå, ÷å íå å âÿðíî... - Ïîñëå ñå îáúðíà êúì ïóáëèêàòà: - Êëåâåòà, êëåâåòà! Ñïðåòå ÿ!
Íî íèêîé íå ïîìðúäíà, íåùî ïîâå÷å, Ïèåð äîðè çàå ìÿñòîòî ìó íà ñòîëà è êàçà:
- Ïðîäúëæàâàéòå, Ìàäàì.
Àëèå ñå óêðîòè. Âúçâúðíà ñè ñàìîîáëàäàíèåòî è ñå äðúïíà íàñòðàíè, ñìåñâàéêè ñå ñ òúëïàòà.
- Õàéäå, ïðîäúëæàâàéòå, ïðåäèçâèêàòåëíî ïîäõâúðëè òîé, äà âèäèì òîãàâà.
Ìàäàì Îëêîò ìàõíà ñ ðúêà, ñÿêàø îáÿâÿâàøå ñòàðòà íà íàäáÿãâàíå. Ìóçèêàòà ñòàâàøå âñå ïî-îãëóøèòåëíà è ñêîðî ñå ïðåâúðíà â êàêîôîíèÿ îò äèñîíàíñè, áàðàáàíèòå áèåõà áåç îïðåäåëåí ðèòúì, òàíöüîðèòå, êîèòî âå÷å áÿõà çàïî÷íàëè äà äâèæàò ãîðíàòà ÷àñò íà òÿëîòî ñè íàïðåä è íàçàä, íàëÿâî è íàäÿñíî, ñòàíàõà, îòõâúðëÿéêè ïëàùîâåòå ñè è ðàçïåðâàéêè ðúöå, ñÿêàø ñå ãîòâåõà äà ïîëåòÿò. Çà ìèã ñå çàäúðæàõà íåïîäâèæíè, ïîñëå çàïî÷íàõà äà ñå âúðòÿò íà ìÿñòî, ïîäïèðàéêè ñå ñàìî íà åäèíèÿ êðàê, ñ ëèöà, îáúðíàòè íàãîðå, ñúñðåäîòî÷åíè è îòñúñòâóâàùè, äîêàòî ïëèñèðàíèòå èì òóíèêè, ïîä÷èíÿâàéêè ñå íà òåõíèòå ïèðóåòè, ñå ðàçïåðâàõà êàòî êàìáàíè, òúé ÷å òåëàòà èì çàïðèëè÷âàõà íà ïÿñú÷íè ñòúëáîâå, âäèãíàòè âúâ âúçäóõà îò óðàãàí.
Ìåæäóâðåìåííî ìåäèóìèòå ñå áÿõà íÿêàê ñâèëè, ëèöàòà èì èçãëåæäàõà íàïðåãíàòè è ðàçêðèâåíè, ñÿêàø ñå ìú÷åõà áåçðåçóëòàòíî äà ñå èçõîäÿò, äèøàõà ñ õúðêàíå. Îòáëÿñúöèòå îò ìàíãàëà áÿõà îòñëàáíàëè, à ïðèâúðæåíèöèòå íà Ìàäàì Îëêîò áÿõà óãàñèëè âñè÷êè ôåíåðè, ðàçïîëîæåíè íà ïîäà. Öúðêâàòà áåøå îñâåòåíà ñàìî îò ôåíåðèòå, çàïàëåíè â êîðàáà.
È áàâíî-áàâíî ñå èçâúðøè ÷óäîòî. Îò óñòíèòå íà Òåî Ôîêñ çàïî÷íà äà èçëèçà íÿêàêâà áåëåçíèêàâà ïÿíà, êîÿòî ïîñòåïåííî ñå âòâúðäÿâàøå; ñúùàòà ïÿíà, íî ìàëêî ïî-êúñíî, èçáëèêíà è îò óñòàòà íà íåãîâèòå áðàòÿ.
- Äàâàéòå, áëèçíà÷åòà, øåïíåøå íàñúð÷èòåëíî Ìàäàì Îëêîò, äàâàéòå, îùå åäíî óñèëèå, òî÷íî òàêà...
Òàíöüîðèòå ïååõà äðåçãàâî è èñòåðè÷íî, êëàòåõà ãëàâè, ïîñëå ãè çàëþëÿõà ïî-ñèëíî, âèêîâåòå, êîèòî íàäàâàõà, îòíà÷àëî áÿõà êîíâóëñèâíè, íî ïî-êúñíî ñå ïðåâúðíàõà â õðèïîâå.
Òåëàòà íà ìåäèóìèòå ñÿêàø èçëú÷âàõà íÿêàêâî âåùåñòâî, îòïúðâî ãàçîîáðàçíî, ïîñëå ïî-ãúñòî, íåùî êàòî ëàâà, íÿêàêâà áåëòúêîïîäîáíà òå÷íîñò, êîÿòî ñå ðàçãúâàøå áàâíî, íàäèãàøå ñå è ñïàäàøå, ïúëçåøå ïî ðàìåíåòå, ïî ãúðäèòå, ïî áåäðàòà èì ñ âúëíîîáðàçíèòå äâèæåíèÿ íà âëå÷óãî. Âå÷å íå ìîæåõ äà óñòàíîâÿ îòêúäå èçëèçà - äàëè îò ïîðèòå íà êîæàòà èì, îò óñòàòà, îò óøèòå èëè îò î÷èòå èì. Òúëïàòà íàïèðàøå è âñå ïîâå÷å ñå ïðèáëèæàâàøå äî ìåäèóìèòå è òàíöüîðèòå. Ñòðàõúò ìå áå íàïóñíàë: ñèãóðåí, ÷å ùå ñå ñìåñÿ ñ îñòàíàëèòå, èçëÿçîõ îò íàáëþäàòåëíèöàòà ñè, êàòî ñ òîâà ñå èçëàãàõ îùå ïîâå÷å íà âúçäåéñòâèåòî íà èçïàðåíèÿòà, èçïúëâàùè ïðîñòðàíñòâîòî ïîä ñâîäîâåòå.
Îêîëî ìåäèóìèòå âèòàåøå íÿêàêâî ñèÿíèå ñ íåÿñíè ìëå÷íè î÷åðòàíèÿ. Âåùåñòâîòî áåøå íà ïúò äà ñå îòäåëè îò òÿõ è äîáèâàøå âñå ïî-àìåáîâèäíè ôîðìè. Îò ìàñàòà, îáâèâàùà åäèí îò áðàòÿòà, ñå îòêúñíà íåùî êàòî îñòðèå, êîåòî ñå âèåøå è êàòåðåøå ïî òÿëîòî ìó, ñÿêàø áåøå õèùíà ïòèöà, êîÿòî èñêàøå äà ãî êëúâíå. Íà âúðõà íà îñòðèåòî ïîñòåïåííî ñå îáðàçóâàõà äâà èçðàñòúêà, ãîòîâè äà ñå ïðèáåðàò êàòî ðîãà íà îõëþâ...
Òàíöüîðèòå, çàòâîðèëè î÷è, ñ ðàçïåíåíè óñòà, áåç äà ïðåñòàâàò äà ñå âúðòÿò îêîëî ñåáå ñè, áÿõà çàïî÷íàëè, äîêîëêîòî ïîçâîëÿâàøå ïðîñòðàíñòâîòî, åäíî êðúãîâî äâèæåíèå îêîëî Ìàõàëîòî, êàòî ñàìî ïî ÷óäî èçáÿãâàõà òðàåêòîðèÿòà ìó. Â òîçè óñèëâàù ñå âèõúð áÿõà çàõâúðëèëè øàïêèòå ñè, òúé ÷å äúëãèòå èì ÷åðíè êîñè ñå ðàçâÿâàõà, à ãëàâèòå èì ñÿêàø ñå îòäåëÿõà îò òåëàòà. Êðåùÿõà êàêòî îíàçè âå÷åð â Ðèî: "Õóõóõóóó, õóõóõóóó..."
Áåëèòå ôîðìè ñå îòêðîÿâàõà âå÷å ïî-ðÿçêî. Åäíà îò òÿõ áåøå äîáèëà î÷åðòàíèÿòà íà ÷îâåøêà ôèãóðà. Äðóãàòà íàïîìíÿøå ôàëóñ, êîëáà, àëàìáèê. Òðåòàòà ñúâñåì ÿñíî çàïðèëè÷à íà ïòèöà, íà êóêóìÿâêà, ñ ãîëåìè î÷íè êðúãîâå, ùðúêíàëè óøè è êðèâ êëþí íà ñòàðà ó÷èòåëêà ïî åñòåñòâåíà èñòîðèÿ.
Ìàäàì Îëêîò çàïèòà ïúðâàòà:
- Êåëè, òè ëè ñè?
È îò ôîðìàòà ñå ÷ó ãëàñ. Íî ãîâîðåøå íå Òåî Ôîêñ, à íÿêàêúâ äàëå÷åí ãëàñ, êîéòî ñ òðóä ïðîèçíàñÿøå:
- Now... I do reveale, a... a mighty Secret if you marke it well... [428]
- Äà, äà, íàñòîÿâàøå Ìàäàì Îëêîò.
È ãëàñúò ïðîäúëæè:
- This very place is call'd by many names... Earth... Earth is the lowest element of All... When thrice yee have turned this Wheele about... thus my greate Secret I have revealed... [429]
Òåî Ôîêñ âäèãíà ðúêà, ñÿêàø èñêàøå ìèëîñò.
- Ïî÷èíè ñè ìàëêî, çàäðúæ ïÿíàòà, êàçà ìó Ìàäàì Îëêîò. Ïîñëå ñå îáúðíà êúì êóêóìÿâêàòà:
- Ïîçíàõ òå, Êóíðàò. Êàêâî èñêàø äà íè ñúîáùèø?
Êóêóìÿâêàòà îòâúðíà:
- Àëåëó...èÿ, àëåëó...èÿ... Was...
- Was?
- Was helfen Fackeln Licht... oder Briln... So die Leut... nicht sehen... wollen... [430]
- Íèå èñêàìå, êàçà Ìàäàì Îëêîò. Êàæè íè òîâà, êîåòî çíàåø.
- Ñèìâîëîí êîçìó... òà àíòðà... êå òèí åíêîçìèîí... äèíàìåîí åðèòåíäî... è òåîëîãè [431].
Ëåî Ôîêñ ñúùî áåøå íàïúëíî èçòîùåí, ãëàñúò íà êóêóìÿâêàòà ïî÷òè çàãëúõíà íàêðàÿ. Ëåî ñâåäå ãëàâà è ñ ìúêà ïîääúðæàøå ãîâîðÿùàòà ôîðìà. Áåçìèëîñòíà, Ìàäàì Îëêîò ìó âèêàøå äà íå ñå îòïóñêà. Ïîñëå ñå îáúðíà êúì ïîñëåäíàòà ôîðìà, êîÿòî áåøå äîáèëà ÷îâåøêè îáðàç:
- Ñåí-Æåðìåí, Ñåí-Æåðìåí, òè ëè ñè? Êàêâî çíàåø?
Ôîðìàòà çàïî÷íà äà òàíàíèêà. Ìàäàì Îëêîò çàïîâÿäà íà ìóçèêàíòèòå äà ñâèðÿò ïî-òèõî, à òàíöüîðèòå âå÷å íå âèåõà, ìàêàð è äà ïðîäúëæàâàõà äà ïîäñêà÷àò âÿëî. Ôîðìàòà ïååøå:
- Gentle love this hour befriends me... [432]
- Òè ñè, ïîçíàõ òå, ïðèêàíâàøå ãî Ìàäàì Îëêîò. Ãîâîðè, êàæè íè êúäå, êàêâî...
À ôîðìàòà îòâúðíà:
- Il etait nuit... La tete couverte du voile de lin... j'arrive... je trouve un autel de fer, j'y place le rameau mysterieux... Oh, je crus descendre dans un abime... des galeries composees de quartiers de pierre noire... mon voyage souterrain... [433]
- Ëúæåö, ëúæåö! - èçâèêà Àëèå. Áðàòÿ, âñè÷êè çíàåòå òîçè òåêñò. Òîé å îò ìîÿòà "Ïðåñâåòà Òðèíîñîôèÿ". Àç ÿ íàïèñàõ. Âñåêè ìîæå äà ÿ ïðî÷åòå ñðåùó øåñòäåñåò ôðàíêà! Ñïóñíà ñå êúì Ãåî Ôîêñ, ñãðàá÷è ãî çà ðúêàòà è ãî ðàçòúðñè.
- Ñïðè, èçìàìíèêî! - èçêðåùÿ Ìàäàì Îëêîò. Ùå ãî óáèåø!
- È êàêâî îò òîâà? - îòâúðíà Àëèå è ñúáîðè ìåäèóìà îò ñòîëà.
Ãåî Ôîêñ îïèòà äà ñå çàäúðæè, êàòî ñå õâàíà çà ñîáñòâåíàòà ñè åìàíàöèÿ, êîÿòî, èçòåãëåíà ïðè ïàäàíåòî, ñå èçòî÷è, ðàçëèâàéêè ñå ïî ïîäà. Ãåî
ñå ñòðîïîëè â ëåïêàâàòà ìàñà, êîÿòî ïðîäúëæàâàøå äà áúëâà, è îñòàíà òàêà, íåïîäâèæåí, áåçäèõàíåí.
- Ñïðè, áåçóìåöî! - êðåùåøå Ìàäàì Îëêîò, ñãðàá÷èëà Àëèå. Ïîñëå ñå îáúðíà êúì äðóãèòå äâàìà áëèçíàöè: - Äðúæòå ñå, ìàëêè ìîè, òå òðÿáâà îùå äà ãîâîðÿò. Êóíðàò, Êóíðàò, êàæè èì, ÷å ñòå èñòèíñêè!
Çà äà îöåëåå, Ëåî Ôîêñ ñå ìú÷åøå äà ñè âñìó÷å îáðàòíî êóêóìÿâêàòà. Ìàäàì Îëêîò áåøå çàñòàíàëà çàä íåãî è ïðèòèñêàøå ñëåïîî÷èÿòà ìó, çà äà ìó íàëîæè ñâîÿòà âîëÿ. Êóêóìÿâêàòà çàáåëÿçà, ÷å å íà ïúò äà èç÷åçíå, è ñå îáúðíà êúì ñâîÿ ñúçäàòåë.
- Ôó, Ôó, Ñàòàíà, ñúñêàøå òÿ, ìú÷åéêè ñå äà ãî êëúâíå ïî î÷èòå.
Ëåî Ôîêñ èçõúðêà, êàòî ÷å ìó áÿõà ïðåðÿçàëè ñúííàòà àðòåðèÿ, è ïàäíà íà êîëåíå. Êóêóìÿâêàòà èç÷åçíà, ïðåâðúùàéêè ñå â ãíóñíà ëîêâà ("ôèó, ôèó" ïèñêàøå), à ìåäèóìúò ðóõíà â íåÿ è çàñòèíà âöåïåíåí è íåïîäâèæåí.
Îáåçóìÿëà îò ÿä, Ìàäàì Îëêîò ñå îáúðíà êúì Òåî, êîéòî îùå ñå äúðæåøå:
- Ãîâîðè, Êåëè, ÷óâàø ëè ìå?
Êåëè ïîâå÷å íå ñå îáàäè. Îïèòâàøå ñå äà ñå îòäåëè îò ìåäèóìà, êîéòî ñå ðàçâèêà, ñÿêàø ìó èçòðúãâàõà âúòðåøíîñòèòå, è ñå ïîìú÷è äà ïîãúëíå îáðàòíî ïÿíàòà, êîÿòî áå ïðîèçâåë, ðàçìàõâàéêè ðúöå.
- Êåëè, áåçóõè, íå íè èçìàìâàé îòíîâî, âèêàøå Ìàäàì Îëêîò.
Íî Êåëè, êàòî íå áå óñïÿë äà ñå îòêúñíå îò ìåäèóìà, ñå îïèòâàøå ñåãà äà ãî óäóøè. Áåøå ñå ïðåâúðíàë â íåùî êàòî äúâêà, îò êîÿòî ïîñëåäíèÿò áëèçíàê íàïðàçíî ñå ìú÷åøå äà ñå îòëåïè. Ñëåä òîâà è Òåî ïàäíà íà êîëåíå, çàêàøëÿ ñå, çàïî÷íà äà ñå ñëèâà ñ àãðåñèâíîòî âåùåñòâî, êîåòî ãî ïîãëúùàøå, è ñå òúðêîëè íà ïîäà, ìÿòàéêè ñå, ñÿêàø áå îáâèò â ïëàìúöè. Òîâà, êîåòî ïî-ðàíî ïðåäñòàâëÿâàøå Êåëè, îòíà÷àëî ãî îáâè êàòî ñàâàí, ïîñëå ñå ïðåâúðíà â òå÷íîñò è ãî îñòàâè ïðîñíàò íà ïîäà, èçñìóêàí, ñìàëåí íàïîëîâèíà - ìóìèÿ íà äåòå, áàëñàìèðàíî îò Ñàëîí. Â ñúùèÿ ìèã ÷åòèðèìàòà òàíöüîðè çàìðúçíàõà åäíîâðåìåííî íà ìÿñòî, çàìàõàõà ñ ðúöå êàòî óäàâíèöè, îñòàíàëè áåç âúçäóõ, ïîñëå ñå îòïóñíàõà, êâè÷åéêè êàòî êó÷åíöà, è çàêðèõà ãëàâèòå ñè ñ äëàíè.
Â òîâà âðåìå Àëèå ñå áå âúðíàë íà ìÿñòîòî ñè â ïðèòâîðà è áúðøåøå ïîòòà îò ÷åëîòî ñè ñ êúðïè÷êàòà, êîÿòî ïðåäè òîâà óêðàñÿâàøå äæîá÷åòî íà ñàêîòî ìó. Íà äâà ïúòè ïîå äúëáîêî äúõ è ïîãúëíà íÿêàêâî áÿëî õàï÷å. Ïîñëå äàäå çíàê çà òèøèíà.
- Áðàòÿ ðèöàðè. Âèå âèäÿõòå ñàìè íà êàêâî äîëíî çðåëèùå èñêàøå äà íè ïîäëîæè òàçè æåíà. Íåêà ñåãà ñå âúðíåì êúì ðåäà è êúì ìîÿ ïëàí. Äàéòå ìè åäèí ÷àñ äà îòâåäà îòòóê çàòâîðíèêà.
Ìàäàì Îëêîò âå÷å íå ó÷àñòâóâàøå â èãðàòà - ñòîåøå íàâåäåíà íàä ñâîèòå ìåäèóìè è ìúêàòà é áåøå ïî÷òè ÷îâåøêà. Íî Ïèåð, êîéòî áå ïðîñëåäèë âñè÷êî âñå òàêà ñåäíàë íà ñòîëà, ñå îïèòà äà îâëàäåå ïîëîæåíèåòî.
- Íå, êàçà, èìà ñàìî åäèí èçõîä. ×îâåøêîòî æåðòâîïðèíîøåíèå! Äîâåäåòå çàòâîðíèêà ïðè ìåí!
Õèïíîòèçèðàíè îò ñèëàòà íà âíóøåíèåòî ìó, Âåëèêàíèòå îò Àâàëîí õâàíàõà Áåëáî, êîéòî áå ïðîñëåäèë áåçìúëâíî ñöåíàòà, è ãî èçáëúñêàõà êúì Ïèåð. À Ïèåð ñêî÷è è ñ ïúðãàâèíàòà íà æîíãëüîð ïîñòàâè ñòîëà âúðõó ìàñè÷êàòà, èçáóòà ìàñè÷êàòà êúì öåíòúðà íà õîðà, óëîâè â äâèæåíèå âúæåòî íà Ìàõàëîòî è ñïðÿ ëþëååíåòî íà êúëáîòî, îòñòúïâàéêè êðà÷êà íàçàä ïîðàäè èíåðöèÿòà. Âñè÷êî ñòàíà çà ìèã: êàòî ïî ïðåäâàðèòåëíî íà÷åðòàí ïëàí, à ìîæå áè äåéñòâèòåëíî ïî âðåìå íà ñóìàòîõàòà ñà ñå ñïîðàçóìåëè, âåëèêàíèòå ñå êà÷èõà íà èìïðîâèçèðàíèÿ ïîäèóì, èçäèãíàõà Áåëáî âúðõó ñòîëà è åäèíèÿò îò òÿõ ìó óâè îêîëî âðàòà, íà äâà ïúòè, âúæåòî íà Ìàõàëîòî, äîêàòî äðóãèÿò äúðæåøå íàâèñîêî êúëáîòî, êîåòî ïîñëå ïîäïðÿ íà ðúáà íà ìàñàòà.
Áðàìàíòè ñå áå ñïóñíàë êúì öåíòúðà, âåëè÷åñòâåí â ñâîÿòà îãíåíî÷åðâåíà ðîáà, è çàíàðåæäà:
- Åxorcizo igitur te per Pentagrammaton, et in nomine Tetragrammaton, per Alfa et Omega qui sunt in spiritu Azoth. Saddai, Adonai, Jotchavah, Eieazereie! Michael, Gabriel, Raphael, Anael. Fluat Udor per spiritum Eloim! Maneat Terra per Adam Iot-Cavah! Per Samael Zebaoth et in nomine Eloim Gibor, veni Adramelech! Vade retro Lilith! [434]

Áåëáî ñòîåøå èçïðàâåí âúðõó ñòîëà ñ âúæåòî íà øèÿòà. Íå áåøå íåîáõîäèìî Âåëèêàíèòå äà ãî äúðæàò. Ïðè íàé-ìàëêîòî ñëó÷àéíî äâèæåíèå ùåøå äà çàãóáè ðàâíîâåñèå è êëóïúò ùåøå äà ñå çàòåãíå îêîëî âðàòà ìó.
- Ãëóïàöè! - êðåùåøå Àëèå. Êàê ùå ãî âúðíåì íà ìÿñòîòî ìó? Ìèñëåøå çà ñïàñåíèåòî íà Ìàõàëîòî.
Áðàìàíòè ñå óñìèõíà.
- Íå ñå áåçïîêîéòå, ãðàôå. Òóê íå ðàçìåñâàìå âàøèòå îöâåòèòåëè. Òîâà å Ìàõàëîòî, òàêîâà, êàêâîòî å áèëî ñúçäàäåíî îò Òÿõ. Òî ñàìî ñè çíàå íàêúäå äà ñå ëþëåå. Âúâ âñåêè ñëó÷àé, çà äà óáåäèì åäíà Ñèëà äà äåéñòâóâà, íÿìà íèùî ïî-äîáðî îò ÷îâåøêîòî æåðòâîïðèíîøåíèå.
Äî òîçè ìîìåíò Áåëáî äîðè íå áå ïîòðåïíàë. Çàáåëÿçàõ, ÷å ñè îòäúõâà, íå áèõ êàçàë, ÷å áåøå óñïîêîåí, íî ãëåäàøå çàèíòðèãóâàí àóäèòîðèÿòà. Ìèñëÿ, ÷å â òîçè ìîìåíò, ïðèñúñòâóâàéêè íà ðàçïðàòà ìåæäó äâàìàòà ïðîòèâíèöè è âèæäàéêè îòïðåä ðàç÷ëåíåíèòå òåëà íà ìåäèóìèòå, à äî ñåáå ñè - äåðâèøèòå, êîèòî îùå ñòåíåõà è øåïíåõà, êàêòî è òúðæåñòâåíèòå îäåæäè íà îáúðêàíèòå èçáðàíèöè, òîé ñè âúçâúðíà ñâîÿòà íàé-àâòåíòè÷íà äàðáà: ÷óâñòâîòî çà õóìîð.
Â òîçè ìîìåíò, ñèãóðåí ñúì, ðåøè, ÷å íå òðÿáâà äà ñå ïîääàâà íà çàïëàõèòå. Íàâÿðíî îáñòîÿòåëñòâîòî, ÷å ñå èçäèãàøå âèñîêî íàä îñòàíàëèòå, ìó âäúõíà ÷óâñòâî çà ïðåâúçõîäñòâî, äîêàòî íàáëþäàâàøå îò ñöåíàòà êàê òîâà ñáîðèùå íà áåçóìöè ñå óâëè÷à â æåñòîêèÿ ñïåêòàêúë, è â äúíîòî, ïî÷òè íà èçõîäà, êàê óðîä÷åòàòà, âå÷å çàãóáèëè èíòåðåñ êúì çðåëèùåòî, ñå ðúãàò ñ ëàêòè è êèêîòÿò êàòî Àíèáàëå Êàíòàëàìåñà è Ïèî Áî.
Òðåâîæíî ïîãëåäíà ñàìî êúì Ëîðåíöà, êîÿòî îòíîâî âåëèêàíèòå äúðæàõà çà ðúöåòå, òÿëîòî é ñå ðàçòúðñâàøå îò ñïàçìè. Ëîðåíöà ñè áå âúçâúðíàëà íîðìàëíèÿ âèä. Ïëà÷åøå.
Íå çíàÿ äàëè Áåëáî ðåøè äà íå èçëàãà íà ïîêàç ñòðàõîâåòå ñè, èëè ïúê ðåøåíèåòî ìó áåøå ïðîäèêòóâàíî îò åäèíñòâåíèÿ íà÷èí äà ïîä÷åðòàå ñâîåòî ïðåçðåíèå è íàäìîùèåòî ñè íàä òàçè ïàïëà÷. Íî, òàêà èëè èíà÷å, ñòîåøå èçïðàâåí, ñ âèñîêî âäèãíàòà ãëàâà, ñ ðàçêîï÷àíà ðèçà è ðúöå, âúðçàíè íà ãúðáà, ãîðä êàòî ÷îâåê, êîéòî íèêîãà íå å èçïèòâàë ñòðàõ.
Óñïîêîåí îò ñàìîîáëàäàíèåòî íà Áåëáî, ïðèìèðåí ñúñ ñïèðàíåòî íà Ìàõàëîòî è âñå òàêà íåòúðïåëèâ äà óçíàå òàéíàòà, ñëåä êàòî âå÷å áå ñòèãíàë äî ðàâíîñìåòêàòà îò óñèëèÿòà íà öåëèÿ ñè æèâîò, Àëèå ñå îáúðíà îòíîâî êúì ßêîïî:
- Õàéäå, Áåëáî, áúäåòå ïî-ðåøèòåëåí. Íå âèæäàòå ëè, ÷å ñå íàìèðàòå â åäíà, ìåêî êàçàíî, íåïðèÿòíà ñèòóàöèÿ? Ïðåñòàíåòå äà íè ðàçèãðàâàòå.
Áåëáî íå îòãîâàðÿøå. Ãëåäàøå âñòðàíè, ñÿêàø îò äåëèêàòíîñò íå æåëàåøå äà ïîêàæå, ÷å ñëó÷àéíî å ïîäñëóøàë ÷óæä ðàçãîâîð.
Àëèå íàñòîÿâàøå ñ ïîìèðèòåëíèÿ òîí íà ÷îâåê, êîéòî óáåæäàâà äåòå:
- Ðàçáèðàì âàøåòî íåæåëàíèå, äîðè áèõ êàçàë, âàøàòà ñäúðæàíîñò. Ðàçáèðàì, ÷å âè å íåïðèÿòíî äà ñïîäåëèòå åäíà òúé ñúêðîâåíà è ðåâíèâî ïàçåíà òàéíà ñ òåçè ïëåáåè, êîèòî òîêó-ùî ñà âè ïðåäëîæèëè òâúðäå äîëíîïðîáíî çðåëèùå. Äîáðå, âèå ìîæåòå äà ïîâåðèòå òàéíàòà ñè ñàìî íà ìåí, äà ìè ÿ ïðîøåïíåòå. Ñåãà ùå íàðåäÿ äà âè ñâàëÿò è çíàÿ, ÷å ùå ìè êàæåòå åäíà äóìà, åäíà-åäèíñòâåíà äóìà.
- Ìîëÿ? - íåâúçìóòèìî ãî ïîãëåäíà Áåëáî.
Òîãàâà Àëèå ñìåíè òîíà. Çà ïðúâ ïúò ïðåç æèâîòà ñè ãî âèæäàõ âëàñòåí, áåçêîìïðîìèñåí, äåñïîòè÷åí. Ãîâîðåøå, ñÿêàø áå íàìåòíàë åãèïåòñêèòå îäåæäè íà ñâîèòå ïðèÿòåëè. Óñåòèõ, ÷å òîíúò ìó áåøå ôàëøèâ, ñÿêàø ïàðîäèðàøå îíåçè, íà êîèòî íèêîãà íå áå îòêàçâàë ñâîåòî ñíèçõîäèòåëíî ñú÷óâñòâèå. Íî â ñúùîòî âðåìå òâúðäå ìíîãî ñå âæèâÿâàøå â òàçè ñè íîâà ðîëÿ. Íå çíàÿ ñ êàêâà öåë, òúé êàòî íå ìîæåøå äà áúäå ñëó÷àéíî, íî òîé âêëþ÷âàøå Áåëáî â åäíà ìåëîäðàìàòè÷íà ñöåíà. Àêî èãðàåøå òåàòúð, èãðàåøå ãî óáåäèòåëíî, çàùîòî Áåëáî íå äîëîâè èçìàìàòà è èçñëóøà ñúáåñåäíèêà ñè, ñÿêàø íå ìîæåøå äà î÷àêâà íèùî äðóãî îò íåãî.
- Ñåãà ùå ïðîãîâîðèø, çàÿâè Àëèå, ùå ïðîãîâîðèø è íÿìà äà îñòàíåø âñòðàíè îò òàçè âåëèêà èãðà. Ìúë÷èø ëè, çàãóáåí ñè. À àêî ïðîãîâîðèø, ùå ó÷àñòâóâàø â ïîáåäàòà. Çàùîòî, èñòèíà òè êàçâàì, òàçè íîù òè, àç, íèå âñè÷êè ñå íàìèðàìå â Îä, ñåôèðàòà íà áëÿñúêà, âåëè÷èåòî è ñëàâàòà, Îä, êîÿòî óïðàâëÿâà ðèòóàëíàòà è òúðæåñòâåíà ìàãèÿ, Îä, ìèãà, â êîéòî âå÷íîñòòà ñå ðàçòâàðÿ. Îò âåêîâå ñúì ìå÷òàë çà òîçè ìèã. Ùå ïðîãîâîðèø è ùå ñå ïðèñúåäèíèø êúì åäèíñòâåíèòå, êîèòî ñëåä òâîåòî ðàçêðèòèå ùå ìîãàò äà ñå îáÿâÿò çà Âëàñòåëèíè íà Ñâåòà. Ïðåêëîíè ñå è ùå áúäåø âúçâåëè÷åí. Ùå ïðîãîâîðèø, çàùîòî àç òè ãî íàðåæäàì, ùå ïðîãîâîðèø, çàùîòî àç òè êàçâàì, à ìîèòå ñëîâà efficiunt quod figurant [435]!

Íî Áåëáî îòâúðíà, âå÷å íåïîáåäèì:
- Ma gavte la nata...

Ìàêàð äà î÷àêâàøå îòêàçà, Àëèå ïðåáëåäíÿ îò îñêúðáëåíèåòî.
- Êàêâî çíà÷è òîâà? - èñòåðè÷íî èçïèñêà Ïèåð.
- Íÿìà äà ïðîãîâîðè, ïðåðàçêàçà Àëèå. Ðàçïåðè ðúöå â èçðàç íà áåçïîìîùíîñò è ñíèçõîæäåíèå è ñå îáúðíà êúì Áðàìàíòè: - Âàø å.
Òîãàâà Ïèåð ñå ðàçâèêà ðàçïàëåíî:
- Äà, òî÷íî òàêà, ÷îâåøêî æåðòâîïðèíîøåíèå, ÷îâåøêî æåðòâîïðèíîøåíèå!
- Äà, íåêà óìðå! Ùå íàìåðèì îòãîâîðà è ñàìè! - ñúùî òîëêîâà ðàçïàëåíî âèêàøå è Ìàäàì Îëêîò, êîÿòî ñå ïîÿâè îòíîâî íà ñöåíàòà è ñå ñïóñíà êúì Áåëáî.
Ïî÷òè åäíîâðåìåííî ñ íåÿ êúì íåãî ñå ñïóñíà è Ëîðåíöà. Áåøå ñå èçòðúãíàëà îò õâàòêàòà íà âåëèêàíèòå è çàñòàíà ïðåä Áåëáî â ïîäíîæèåòî íà åøàôîäà ñ ðàçïåðåíè ðúöå, ñÿêàø èñêàøå äà ñïðå íÿêàêâî íàïàäåíèå, âèêàéêè ïðåç ñúëçè:
- Íî âèå âñè÷êè ñòå ëóäè, êàêâî ïðàâèòå?
Àëèå, êîéòî òúêìî ñå ãîòâåøå äà ñå îòòåãëè, â ìèã çàñòèíà ñìàÿí, ïîñëå áúðçî ÿ õâàíà è ÿ äðúïíà íàçàä.
Ñëåä òîâà âñè÷êî ñå ðàçâè çà ñåêóíäè. Êîêúò íà Ìàäàì Îëêîò ñå áå ðàçïëåë, ñèíêàâà è ÿðîñòíà êàòî ìåäóçà, òÿ ïðîòåãíà ïèïàëàòà ñè êúì Àëèå, äåðåéêè ëèöåòî ìó, è ïîñëå ãî áëúñíà íàñòðàíè ñúñ ñèëàòà, äîáèòà ïðè ñêîêà. Àëèå îòñòúïè, íàãàçâàéêè ñ åäèíèÿ êðàê âúâ âúãëåíèòå íà ìàíãàëà, çàâúðòÿ ñå îêîëî ñåáå ñè êàòî äåðâèøèòå, áëúñíà ãëàâàòà ñè â åäíà îò ìàøèíèòå è ñå ñòðîïîëè íà ïîäà ñ îêúðâàâåíî ëèöå. Â ñúùèÿ ìèã Ïèåð ñå õâúðëè âúðõó Ëîðåíöà, èçâàæäàéêè êèíæàëà îò íîæíèöàòà, êîÿòî âèñåøå íà ãúðäèòå ìó; âå÷å áåøå ñ ãðúá êúì ìåí è àç íå ðàçáðàõ âåäíàãà êàêâî ñòàâà, íî âèäÿõ êàê Ëîðåíöà çàëèòíà â êðàêàòà íà Áåëáî ñ âîñú÷íî ëèöå, à Ïèåð çàìàõíà ñ êèíæàëà è èçðåâà:
- Íàé-ñåòíå æåðòâîïðèíîøåíèå! - Ïîñëå, îáðúùàéêè ñå êúì ïðèñúñòâóâàùèòå â êîðàáà, ñèëíî èçâèêà:
- Èÿ Êòóëõó! Èÿ Ñõà-òí!
Öÿëàòà òúëïà, êîÿòî èçïúëâàøå êîðàáà, ñå ðàçäâèæè, íÿêîè ïàäàõà èçáëúñêàíè, äðóãè íàñìàëêî íå ñúáîðèõà àïàðàòà íà Êþíüî. ×óõ, ïîíå ìèñëÿ, ÷å ÷óõ, íî íå ìîæå äà ñúì ñè âúîáðàçèë òîëêîâà àáñóðäíà ïîäðîáíîñò, ãëàñà íà Ãàðàìîíä, êîéòî âèêàøå:
- Ìîëÿ âè, ãîñïîäà, ìàëêî ïîâå÷å âúçïèòàíèå...
Áðàìàíòè, èçïàäíàë â òðàíñ, áå êîëåíè÷èë ïðåä òÿëîòî íà Ëîðåíöà è ïîâòàðÿøå:
- Àçàð, Àçàð! Êîé ìå ñãðàá÷âà çà ãúðëîòî? Êîé ìå ïðèêîâàâà êúì ïîäà? Êîé ïðîíèçâà ñúðöåòî ìè? Àç ñúì íåäîñòîåí äà ïðåêðà÷à ïðàãà íà Ìààò!

Ìîæå áè íèêîé íå ãî íàïðàâè ñúçíàòåëíî, ìîæå áè æåðòâîïðèíîøåíèåòî íà Ëîðåíöà èì áå äîñòàòú÷íî, íî òúëïàòà âå÷å íàõëóâàøå â î÷åðòàíèÿòà íà ìàãè÷åñêèÿ êðúã, ñòàíàë äîñòúïåí ïîðàäè ñïèðàíåòî íà Ìàõàëîòî, è íÿêîé, ìîãà äà ñå çàêúëíà, ÷å áåøå Àðäåíòè, áå òëàñíàò îò äðóãèòå êúì ìàñàòà, êîÿòî áóêâàëíî èçëåòÿ èçïîä êðàêàòà íà Áåëáî, äîêàòî áëàãîäàðåíèå íà ñúùèÿ òëàñúê Ìàõàëîòî ñå çàëþëÿ îòíîâî, íî ïî-áúðçî è ìîùíî, ïîâëè÷àéêè ñâîÿòà æåðòâà ñúñ ñåáå ñè. Âúæåòî ñå îïúíà ïîä òåæåñòòà íà êúëáîòî è ñå çàòåãíà çäðàâî êàòî êëóï îêîëî âðàòà íà íåùàñòíèÿ ìè ïðèÿòåë, êîéòî, ðÿçêî èçäèãíàò âúâ âúçäóõà, ñå çàâúðòÿ îêîëî âúæåòî íà Ìàõàëîòî, ïîëåòÿ ñ íåãî êúì èçòî÷íàòà ÷àñò íà öúðêîâíèÿ õîð è ïîñëå ñå âúðíà îáðàòíî, âå÷å áåçæèçíåí (íàäÿâàì ñå), êúì ìåí.
Áëúñêàùàòà ñå òúëïà ñå îòäðúïíà îòíîâî êúì êðàèùàòà íà çàëàòà, îòñòúïâàéêè ïðåä ÷óäîòî. Îòãîâîðíèêúò ïî ëþëååíåòî, îïèÿíåí îò âúçêðúñâàíåòî íà Ìàõàëîòî, ïîäíîâè òëàñúöèòå, äîêîñâàéêè âå÷å íàïðàâî òÿëîòî íà îáåñåíèÿ. Îò ìÿñòîòî, êúäåòî ñòîÿõ, ïëîñêîñòòà íà ëþëååíåòî îáðàçóâàøå äèàãîíàë ìåæäó î÷èòå ìè è åäèí îò ïðîçîðöèòå, áåçñïîðíî òî÷íî òîçè ñ ïðîöåïà, ïðåç êîéòî ñëåä íÿêîëêî ÷àñà òðÿáâàøå äà ïðîíèêíå ïúðâèÿò ñëúí÷åâ ëú÷. Ñëåäîâàòåëíî íå âèæäàõ ßêîïî äà ñå ëþëåå ïðåä ìåí, íî âåðîÿòíî âñè÷êî ñå áå ñëó÷èëî ïî òîçè íà÷èí è àç ñè ïðåäñòàâÿõ ôèãóðàòà, êîÿòî òÿëîòî ìó ÷åðòàåøå â ïðîñòðàíñòâîòî...
Ãëàâàòà íà Áåëáî ïðèëè÷àøå íà íåùî êàòî âòîðî êúëáî, çàòåãíàòî çà âúæåòî, èçîïíàòî ìåæäó ïîäà è êëþ÷îâèÿ êàìúê, òàêà ÷å, äîêàòî ìåòàëíîòî êúëáî ñå íàñî÷âàøå íàäÿñíî, ãëàâàòà íà Áåëáî, âòîðîòî êúëáî, êëþìâàøå íàëÿâî è ïîñëå îáðàòíî. Äúëãî âðåìå äâåòå êúëáà ñå äâèæåõà â ïðîòèâîïîëîæíè ïîñîêè è âñúùíîñò òîâà, êîåòî ðàçñè÷àøå ïðîñòðàíñòâîòî, âå÷å ïðåäñòàâëÿâàøå íå åäíà ëèíèÿ, à òðèúãúëíà êîíñòðóêöèÿ. Íî äîêàòî ãëàâàòà íà Áåëáî ñëåäâàøå îïúíàòîòî âúæå, òÿëîòî ìó, îòíà÷àëî ìîæå áè â ïîñëåäíèÿ ãúð÷, à ñëåä òîâà ñ êîíâóëñèâíàòà ïîäâèæíîñò íà äúðâåíà êóêëà, î÷åðòàâàøå äðóãè ïîñîêè â ïðîñòðàíñòâîòî íåçàâèñèìî îò ãëàâàòà, îò âúæåòî è îò êúëáîòî ïîä íåãî: ðúöåòå â åäíà ïîñîêà, êðàêàòà - â äðóãà, è àç èçïèòàõ ÷óâñòâîòî, ÷å àêî íÿêîé áè çàñíåë òàçè ñöåíà ñ ìîòîðåí ôîòîàïàðàò, çàïå÷àòâàéêè íà ëåíòà âñåêè ïîñëåäîâàòåëåí ìèã îò òîâà äâèæåíèå â ïðîñòðàíñòâîòî è ðåãèñòðèðàéêè äâåòå êðàéíè òî÷êè, â êîèòî ñå îçîâàâàøå ãëàâàòà ïðè âñåêè ïåðèîä íà ëþëååíåòî, äâåòå òî÷êè, â êîèòî ìåòàëíîòî êúëáî ñïèðàøå, çà äà ñå âúðíå â îáðàòíà ïîñîêà, òî÷êèòå, â êîèòî ìèñëåíî ñå êðúñòîñâàõà íåçàâèñèìèòå åäíà îò äðóãà ÷àñòè íà âúæåòî ñ äâåòå "ãëàâè", è ìåæäèííèòå òî÷êè, áåëÿçàíè â êðàèùàòà íà ïëîñêîñòòà îò òÿëîòî è îò êðàêàòà, ñèãóðåí ñúì, ÷å îáåñåíèÿò íà Ìàõàëîòî Áåëáî ùåøå äà î÷åðòàå â ïðîñòðàíñòâîòî äúðâîòî íà ñåôèðèòå, ñèíòåçèðàéêè âúâ âúðõîâíèÿ é ìîìåíò èñòîðèÿòà íà âñè÷êè ñâåòîâå è ôèêñèðàéêè â ñâîåòî áëóæäàåíå äåñåòòå åòàïà íà âÿëîòî èçëúõâàíå è óòàÿâàíå íà áîæåñòâåíîòî â ñâåòà.
Ñëåä òîâà, äîêàòî îòãîâîðíèêúò ïðîäúëæàâàøå äà ïîääúðæà äâèæåíèåòî íà çëîâåùàòà ëþëêà, ïîðàäè íÿêàêâî æåñòîêî ñú÷åòàíèå íà ñèëè è ðàçìåñòâàíå íà åíåðãèè òÿëîòî íà Áåëáî çàñòèíà íåïîäâèæíî, à ìåòàëíîòî êúëáî ñ âúæåòî ìåæäó íåãî è òÿëîòî ïðîäúëæè äà ñå ëþëåå. Ãîðíàòà ÷àñò îò âúæåòî, òàçè, êîÿòî ñâúðçâàøå Áåëáî ñúñ ñâîäà, îñòàâàøå íåïîäâèæíà êàòî çèäàðñêè îòâåñ è ïî òîçè íà÷èí Áåëáî, îñâîáîäèë ñå îò ãðåøêèòå íà ñâåòà è íà íåãîâèòå äâèæåíèÿ, ñå áå ïðåâúðíàë â òî÷êàòà íà îêà÷âàíå, â Íåïîäâèæíàòà Îïîðà, â Ìÿñòîòî, íà êîåòî ñå êðåïè ñâîäúò íà ñâåòà, è ñàìî ïîä êðàêàòà ìó îò åäèíèÿ äî äðóãèÿ ïîëþñ áåç îòäèõ ñå ëþëååøå êúëáîòî, äîêàòî Çåìÿòà áÿãàøå ïîä íåãî. Òÿ ìó ïîêàçâàøå âñå íîâè è íîâè êîíòèíåíòè, íî êúëáîòî íå ìîæåøå è íèêîãà íÿìàøå äà ìîæå äà ïîñî÷è êúäå ñå íàìèðà Ïúïúò íà Ñâåòà.

Â òîâà âðåìå ãëóòíèöàòà íà äèàáîëèñòèòå, çà ìèã çàìëúêíàëà, ñìàÿíà îò ÷óäîòî, îòíîâî ñå ðàçëàÿ è àç ñè êàçàõ, ÷å èñòîðèÿòà íàé-ñåòíå íàèñòèíà å ïðèêëþ÷èëà. Àêî Îä å ñåôèðàòà íà Ñëàâàòà, Áåëáî ÿ áå ïîñòèãíàë. Åäèí-åäèíñòâåí ïîäâèã ãî áå èçâèñèë äî Àáñîëþòà.



114

Èäåàëíîòî ìàõàëî ñå ñúñòîè îò èçâúíðåäíî òúíúê êîíåö ñúñ ñúïðîòèâëåíèå ïðè îãúâàíå è óñóêâàíå, ðàâíî íà 0, è ñ äúëæèíà L, ÷èéòî êðàé å ïðèêðåïåí çà öåíòúðà íà òåæåñòòà íà òÿëî. Ïðè êúëáîòî öåíòúðúò íà òåæåñòòà ñúâïàäà ñ íåãîâèÿ öåíòúð, à ïðè ÷îâåøêîòî òÿëî òîé ñå íàìèðà â åäíà òî÷êà, îòñòîÿùà îò õîäèëàòà íà 0,65 îò âèñî÷èíàòà ìó. Àêî îáåñåíèÿò å âèñîê 1,70 ì, öåíòúðúò íà òåæåñòòà å íà 1,10 ì îò õîäèëàòà ìó, êàòî äúëæèíàòà L âêëþ÷âà è òàçè äúëæèíà. Òîåñò, àêî ãëàâàòà äî øèÿòà å 0,30 ì, öåíòúðúò íà òåæåñòòà ñå íàìèðà íà 1,70 - 1,10 = 0,60 ì îò ãëàâàòà è íà 0,60 - 0,30 = 0,30 ì îò øèÿòà íà îáåñåíèÿ.
Ïåðèîäúò íà ìàëêèòå êîëåáàíèÿ íà ìàõàëîòî, îïðåäåëåí îò Õþèãåíñ, ñå èçâåæäà ïî ñëåäíèÿ íà÷èí:
T (ñåêóíäè) = ------ (1)
êúäåòî L ñå èçìåðâà â ìåòðè, Ïè = 3,1415927... è g = 9,8 m/sec íà 2. Îòòóê ñëåäâà, ÷å (1) äàâà:
T = ----------
òîåñò ïðèáëèçèòåëíî
T = 2 êîðåí îò L (2)
NB: T íå çàâèñè îò òåãëîòî íà îáåñåíèÿ (ðàâåíñòâî íà ÷îâåöèòå ïðåä Áîã)...
Åäíî äâîéíî ìàõàëî ñ äâå ìàñè, îêà÷åíè íà åäèí è ñúùè êîíåö... Àêî èçìåñòèì A, A ñå çàäâèæâà è ñëåä èçâåñòíî âðåìå ñïèðà. Òîãàâà çàïî÷âà äà ñå äâèæè B. Àêî äâåòå ñâúðçàíè ìàõàëà èìàò ðàçëè÷íè äúëæèíè è ìàñè, åíåðãèÿòà ïðåìèíàâà îò åäíîòî êúì äðóãîòî, íî ìîìåíòèòå íà òåçè êîëåáàíèÿ íà åíåðãèÿòà íå ñà ðàâíè... Òîâà ïðåïðåäàâàíå íà åíåðãèÿòà íàñòúïâà è êîãàòî, âìåñòî A äà áúäå îñòàâåíî äà ñå êîëåáàå ñâîáîäíî, ñëåä êàòî å áèëî èçìåñòåíî, òî áèâà ïåðèîäè÷íî èçìåñòâàíî ïîñðåäñòâîì ñèëà. Íàïðèìåð, àêî âÿòúðúò äóõà êúì îáåñåíèÿ íà ïîðèâè (ðàâíîìåðíè), ñëåä èçâåñòíî âðåìå îáåñåíèÿò ùå ïðåñòàíå äà ñå äâèæè è ìàõàëîòî íà Ôóêî ùå ñå ëþëåå, ñÿêàø îáåñåíèÿò å òî÷êàòà íà îêà÷âàíå.
(Èç ÷àñòíî ïèñìî íà Ìàðèî Ñàëâàòîðè, Êúëúìáèÿ Þíèâúðñèòè)


Íÿìàøå êàêâî ïîâå÷å äà íàó÷à íà òîâà ìÿñòî. Âúçïîëçóâàõ ñå îò ðàçäâèæâàíåòî, çà äà ñå äîáëèæà äî ñòàòóÿòà íà Ãðàì.
Ïðîõîäúò â ïèåäåñòàëà îùå íå áåøå çàòâîðåí. Âëÿçîõ, ñïóñíàõ ñå íàäîëó è â êðàÿ íà ñòúëáè÷êàòà ôåíåð÷åòî ìè îñâåòè ìàëêà ïëîùàäêà, îòâúä êîÿòî òðúãâàøå âèòà êàìåííà ñòúëáà. Êàòî ñå ñïóñíàõ è ïî íåÿ, ñòèãíàõ äî åäèí êîðèäîð ñ äîñòà âèñîêè ñâîäîâå, ñëàáî îñâåòåí. Îòíà÷àëî íå ìîæàõ äà ñè äàì ñìåòêà êúäå ñå íàìèðàì è îòêúäå èäâà ïëèñúêúò, êîéòî ÷óâàõ. Ïîñëå î÷èòå ìè ñâèêíàõà ñ ïîëóìðàêà: íàìèðàõ ñå â åäèí îò îòõîäíèòå êàíàëè, èçïðàâåí ïðåä æåëÿçíà ïðåãðàäà, çàâúðøâàùà ñ ïåðèëî, êîåòî ìå ïðåäïàçâàøå îò ïàäàíå âúâ âîäàòà, íî íå è îò îòâðàòèòåëíàòà âîíÿ, ñìåñèöà ìåæäó õèìè÷åñêè è îðãàíè÷íè âåùåñòâà. Ïîíå åäíî íåùî â öÿëàòà íàøà èñòîðèÿ áåøå âÿðíî: êàíàëèòå íà Ïàðèæ. Ìîæå áè êàíàëèòå íà Êîëáåð, íà Ôàíòîìàñ èëè íà Äüî Êî?
Òðúãíàõ ïî ãëàâíèÿ êàíàë, êàòî îòìèíàâàõ ïî-òúìíèòå îòêëîíåíèÿ ñ íàäåæäàòà, ÷å ùå îòêðèÿ íÿêàêúâ áåëåã, áëàãîäàðåíèå íà êîéòî äà ðàçáåðà êúäå äà ïðåêðàòÿ ïîäçåìíàòà ñè ðàçõîäêà. Âúâ âñåêè ñëó÷àé ñå îòäàëå÷àâàõ îò Ìóçåÿ è â ñðàâíåíèå ñ îíîâà öàðñòâî íà ìðàêà êàíàëèòå íà Ïàðèæ ìè íîñåõà îáëåê÷åíèå, ñâîáîäà, ÷èñò âúçäóõ, ñâåòëèíà.
Ïðåä î÷èòå ìè îùå ñòîåøå åäèí-åäèíñòâåí îáðàç: êîíñòðóêöèÿòà, î÷åðòàíà îò ìúðòâîòî òÿëî íà Áåëáî. Íå áÿõ ñúâñåì ñèãóðåí îùå íà êàêâî ñúîòâåòñòâóâàøå. Ñåãà çíàÿ, ÷å å áèëà ðåçóëòàò íà ôèçè÷åñêè çàêîí, íî íà÷èíúò, ïî êîéòî ãî íàó÷èõ, ïðàâè îùå ïî-ñèìâîëè÷íî òîâà ÿâëåíèå. Òóê, â ñåëñêàòà êúùà íà ßêîïî, ñðåä ìíîæåñòâîòî ìó áåëåæêè îòêðèõ åäíî ïèñìî, íå çíàÿ îò êîãî, â êîåòî ñå äàâàøå îòãîâîð íà íåãîâ âúïðîñ è ñå îáÿñíÿâàøå êàê äåéñòâóâà ìàõàëîòî è êàê áè ïðîìåíèëî äâèæåíèåòî ñè, àêî íà âúæåòî ìó áúäå îêà÷åíà îùå åäíà òåæåñò. Ñëåäîâàòåëíî Áåëáî ìíîãî îòäàâíà ñè áå ïðåäñòàâÿë Ìàõàëîòî êàòî íÿêàêúâ Ñèíàé èëè Ãîëãîòà. Íå áåøå ñòàíàë æåðòâà íà íàñêîðî ñêðîåí Ïëàí, à ñàì, âúâ âúîáðàæåíèåòî ñè, áå ïîäãîòâÿë ñìúðòòà ñè îòäàâíà, áåç äà çíàå, ÷å òúé êàêòî å ñìÿòàë ñåáå ñè íåñïîñîáåí çà òâîð÷åñòâî, ñúñ ñâîèòå ôàíòàçèè âñúùíîñò å ìîäåëèðàë äåéñòâèòåëíîñòòà. À ìîæå áè íå, ìîæå áè ñàì å ïîæåëàë äà óìðå ïî òîçè íà÷èí, çà äà äîêàæå íà ñåáå ñè è íà äðóãèòå, ÷å äîðè ÷îâåê äà íå ïðèòåæàâà òâîð÷åñêè ãåíèé, âúîáðàæåíèåòî âèíàãè èìà ñèëàòà äà òâîðè.
Òàêà â îïðåäåëåí ñìèñúë ãóáåéêè, å ïîáåäèë. Íî äàëè íå ãóáè âñè÷êî îíÿ, êîéòî ñå îáðè÷à èçöÿëî íà òàêúâ íà÷èí íà ïå÷åëåíå? Äà, ãóáè âñè÷êî îíÿ, êîéòî íå å ðàçáðàë, ÷å ïîáåäàòà å â äðóãî. Íî â ñúáîòà ïðåç íîùòà àç îùå íå áÿõ îñúçíàë òàçè èñòèíà.

Âúðâÿõ ïîêðàé êàíàëà îáåçóìÿë, amens êàòî Ïîñòåë, ìîæå áè çàáëóäåí ñðåä òîçè ìðàê, è èçâåäíúæ ñúçðÿõ çíàêà. Åäèí ïî-ñèëåí ôåíåð, îêà÷åí íà ñòåíàòà, ìè ñî÷åøå äðóãà ñòúëáà, ÿâíî ñêîâàíà íàáúðçî, êîÿòî âîäåøå êúì äúðâåí êàïàê. Ñúáðàõ êóðàæ è ñå îçîâàõ â íåùî êàòî ñêëàä, ïðåòúïêàí ñ ïðàçíè áóòèëêè, îò êîéòî òðúãâàøå êîðèäîð ñ äâà êëîçåòà, íà âðàòèòå - ôèãóðêè íà ìúæ è íà æåíà. Íàìèðàõ ñå â ñâåòà íà æèâèòå.
Ñïðÿõ çàäúõàí. Åäâà òîãàâà ñå ñåòèõ çà Ëîðåíöà. Ñåãà âå÷å àç ïëà÷åõ. Íî òÿ ìè ñå èçïëúçâàøå, ñÿêàø íèêîãà íå áå ñúùåñòâóâàëà. Äîðè íå óñïÿâàõ äà ñè ïðåäñòàâÿ ëèöåòî é. Ñðåä òîçè ñâÿò íà ìúðòâè òÿ áåøå íàé-ìúðòâà.

Â äúíîòî íà êîðèäîðà çàáåëÿçàõ äðóãî ñòúëáèùå, ïîñëå âðàòà. Âëÿçîõ â çàäèìåíî è âîíÿùî ïîìåùåíèå, êðú÷ìà, áèñòðî, îðèåíòàëñêè áàð, öâåòíîêîæè êåëíåðè, ïîòíè êëèåíòè, ìàçíè øèøîâå è áèðåíè õàëáè. Âëÿçîõ êàòî ÷îâåê, êîéòî âå÷å å áèë òàì è å îòñêî÷èë äî òîàëåòíàòà. Íèêîé íå ìè îáúðíà âíèìàíèå, îñâåí ìîæå áè ÷îâåêúò íà êàñàòà, êîéòî, êàòî ìå âèäÿ, ÷å èäâàì îòäîëó, ìè íàïðàâè åäâà çàáåëåæèì çíàê, ïðèòâàðÿéêè î÷è, íåùî êàòî "îêåé", ñÿêàø ìè êàçâàøå: "ßñíî, âñè÷êî å íàðåä, íèùî íå ñúì âèäÿë."



115

Àêî îêîòî ìîæåøå äà ñúçðå äåìîíèòå, êîèòî îáèòàâàò âñåëåíàòà, ñúùåñòâóâàíèåòî ùåøå äà áúäå íåâúçìîæíî.
(Òàëìóä, Áåðàõîò, 6)


Èçëÿçîõ îò áàðà è ñå îçîâàõ ïîä ñâåòëèíèòå íà Ïîðò Ñåí-Ìàðòåí. Îðèåíòàëñêà áåøå êðú÷ìàòà, êîÿòî òîêó ùî áÿõ íàïóñíàë, îðèåíòàëñêè áÿõà è äðóãèòå îùå îñâåòåíè ìàãàçèí÷åòà íàîêîëî. Ìèðèçìà íà êóñêóñ è íà ëåáëåáèÿ è ìíîãî õîðà. Ãðóïè ìëàäåæè, èçãëàäíåëè, ïîâå÷åòî ñúñ ñïàëíè ÷óâàëè. Íå ìîæåõ äà âëÿçà â çàâåäåíèå äà ïèÿ íåùî. Ïîïèòàõ åäíî ìîì÷å êàêâî ñòàâà. Èäâàëè çà ìèòèíãà - íà ñëåäâàùèÿ äåí ùÿëî äà èìà ìèòèíã ñðåùó ìèíèñòúðà Ñàâàðè [436] è ïðèñòèãàëè ñ àâòîáóñè.
Åäèí òóð÷èí, ïðåîáëå÷åí äðóç èëè èñìàèëèò ìå ïîêàíè íà ðàçâàëåí ôðåíñêè äà âëåçåì â íÿêàêâà êðú÷ìà. Êàê íå! Äàëå÷ îò Àëàìóò. Îòêúäå äà çíàÿ êîé å è íà êîãî ñëóæè. Íå ñå äîâåðÿâàé!
Ïðåñè÷àì íà êðúñòîâèùåòî. ×óâàì âå÷å ñàìî ñòúïêèòå ñè. Òîâà å ïðåäèìñòâîòî íà ãîëåìèòå ãðàäîâå, îòäàëå÷àâàø ñå íà íÿêîëêî ìåòðà è îòíîâî ñå îçîâàâàø ñàì.
Íî èçâåäíúæ, ñàìî ñëåä íÿêîëêî ïðåñå÷êè, âëÿâî ñå ïîÿâÿâà Ìóçåÿò, ïðèçðà÷íî áëåä â íîùòà. Îòâúí - íèùî ïîäîçðèòåëíî. Àðõèòåêòóðåí ïàìåòíèê, êîéòî ñïè ñúñ ñúíÿ íà íåâèííèòå. Ïðîäúëæàâàì íà þã, êúì Ñåíà. Â ãëàâàòà ìè ñå îôîðìÿ íÿêàêâà öåë, íî îùå íå ñúâñåì ÿñíà. Èñêàì äà ïîïèòàì íÿêîãî êàêâî ñå å ñëó÷èëî.
Ìúðòúâ ëè å Áåëáî? Íåáåòî å áåçîáëà÷íî. Ñðåùàì ãðóïà ñòóäåíòè. Ìúë÷àëèâè, îáçåòè îò òàéíñòâåíèÿ genius loci [437]. Âëÿâî ñå èçäèãà ñèëóåòúò íà "Ñåí Íèêîëà-äå-Øàí".
Ïðîäúëæàâàì ïî óëèöà Ñåí-Ìàðòåí, ïðåñè÷àì óëèöà Óðñ, øèðîêà, ïðèëè÷à íà áóëåâàðä, áîÿ ñå, ÷å íå âúðâÿ â ïðàâèëíàòà ïîñîêà, êîÿòî âñúùíîñò íå çíàÿ. Îãëåæäàì ñå è âäÿñíî, íà úãúëà, çàáåëÿçâàì äâåòå âèòðèíè íà "Åäèñèîí Ðîçàêðþñèåí". Íå ñà îñâåòåíè, íî íà ñâåòëèíàòà íà óëè÷íèòå ëàìïè è ñ ïîìîùòà íà ôåíåð÷åòî óñïÿâàì äà ãè ðàçãëåäàì. Êíèãè è ïðåäìåòè. "Èñòîðèÿ íà åâðåèòå", "Ãðàô Ñåí-Æåðìåí", "Àëõèìèÿ", "Ñêðèòèòå ñâåòîâå", "Òàéíèòå ñåäàëèùà íà Ðîçåíêðîéöåðèòå", "Ïîñëàíèåòî, îñòàâåíî îò ñòðîèòåëèòå íà êàòåäðàëè", "Êàòàðèòå", "Íîâàòà Àòëàíòèäà", "Åãèïåòñêà ìåäèöèíà", "Õðàìúò â Êàðíàê", "Áõàãàâàäãèòà", "Ïðåðàæäàíåòî", ðîçåíêðîéöåðñêè êðúñòîâå è ñâåùíèöè, ñòàòóåòêè íà Èçèäà è Îçèðèñ, àðîìàòè÷íè ïðàõîâå â êóòèéêè è íà ïëî÷êè, êàðòè çà òàðîê. Åäèí êèíæàë, åäèí íîæ çà ðàçðÿçâàíå ñ ðîçåíêðîéöåðñêè ïå÷àò íà îáëàòà äðúæêà. Êàêâî çíà÷è âñè÷êî òîâà, ïîäèãðàâàò ëè ìè ñå?
Ñòèãàì äî ôàñàäàòà íà "Áîáóð". Äåíåì ïëîùàäúò íàïîìíÿ ïàíàèð, à â ìîìåíòà å ïî÷òè ïóñò, ñàìî íÿêàêâà ìúë÷àëèâà è äðåìåùà ãðóïè÷êà è òóê-òàì ñâåòëèíêè â êðú÷ìèòå îòñðåùà. Èñòèíà å. Åòî ãè îãðîìíèòå òðúáè, êîèòî ÷åðïÿò åíåðãèÿ çà çåìíèòå íåäðà. Ìîæå áè òúëïèòå, êîèòî ãúìæàò äåíåì òóê, ñà èçòî÷íèê íà âèáðàöèè - õåðìåòè÷íàòà ìàøèíà ñå çàõðàíâà ñ ïðÿñíî ìåñî.
Öúðêâàòà "Ñåí-Ìåðè". Ñðåùó íåÿ - êíèæàðíèöà "Ëà Âóèâð", ïî÷òè èçöÿëî ïîñâåòåíà íà îêóëòíàòà ëèòåðàòóðà. Íå áèâà äà ñå ïîääàâàì íà èñòåðèÿòà. Çàâèâàì ïî óëèöà Ëîìáàð ìîæå áè çà äà èçáÿãíà ÿòîòî ìëàäè ñêàíäèíàâêè, êîèòî èçñêà÷àò ñúñ ñìÿõ îò åäíà îùå îòâîðåíà êðú÷ìà. Ìúë÷åòå, íå çíàåòå ëè, ÷å è Ëîðåíöà å ìúðòâà?
Íî ìúðòâà ëè å íàèñòèíà? À ìîæå áè àç ñúì ìúðòâèÿò? Óëèöà Ëîìáàð: ïðåñè÷à ÿ ïîä ïðàâ úãúë óëèöà Ôëàìåë, à â äúíîòî íà óëèöà Ôëàìåë ñå áåëåå êóëàòà "Ñåí Æàê". Òî÷íî íà úãúëà å êíèæàðíèöà "Àðêàí 22": êàðòè çà òàðîê è ìîäåëè íà Ìàõàëîòî. Íèêîëà Ôëàìåë, àëõèìèêúò, àëõèìè÷åñêàòà êíèæàðíèöà è êóëàòà "Ñåí Æàê" ñ íåéíèòå îãðîìíè áåëè ëúâîâå â îñíîâàòà, òàçè àáñóðäíà êóëà â ñòèë êúñíà ãîòèêà, èçäèãíàòà êðàé Ñåíà, êóëàòà, ÷èåòî èìå íîñè åäíî åçîòåðè÷íî ñïèñàíèå, êóëàòà, êúäåòî Ïàñêàë å èçâúðøâàë ñâîèòå åêñïåðèìåíòè ñ òåãëîòî íà âúçäóõà è êúäåòî è äîñåãà, íà 52 ìåòðà âèñî÷èíà, ñå íàìèðà ñòàíöèÿ çà êëèìàòè÷íè èçñëåäâàíèÿ. Ìîæå áè Òå ñà çàïî÷íàëè ïúðâî òóê, ïðåäè äà èçäèãíàò Àéôåëîâàòà êóëà. Ñúùåñòâóâàò ñïåöèàëíè çîíè. È íèêîé íå ñå äîñåùà.
Âðúùàì ñå êúì "Ñåí-Ìåðè". Ïàê ñìåõîâå íà ìîìè÷åòà. Íå èñêàì äà ñðåùàì õîðà, çàîáèêàëÿì öúðêâàòà ïî óëèöà Êëîàòð Ñåí-Ìåðè, îòêðèâàì âðàòà êúì òðàíñåïòà, ñòàðà, îò ïðîÿäåíî äúðâî. Âëÿâî óëèöàòà ñå ðàçøèðÿâà è ïðåìèíàâà â ïëîùàä, êðàéíà ãðàíèöà íà êâàðòàë "Áîáóð". Ïëîùàäúò å ÿðêî îñâåòåí. Ïî ñðåäàòà, ìåõàíèçìèòå íà Òåíãåëè [438] è äðóãè ðàçíîöâåòíè ìîäåðíè ïëàñòèêè, êîèòî ïëàâàò ñðåä áàñåéí èëè èçêóñòâåíî åçåðöå â èðîíè÷íî ðàçíîïîñî÷íî äâèæåíèå íà ðàçãëîáÿâàùè ñå çúá÷àòè êîëåëà, à îòâúä òÿõ îòíîâî ñúçèðàì ìåòàëíîòî ñêåëå è çåéíàëèòå ãúðëà íà "Áîáóð" - êàòî íÿêàêúâ ïîòúíàë â ëóíåí êðàòåð "Òèòàíèê", èçîñòàâåí äî ñòåíà, ïðåâçåòà îò áðúøëÿíà. Òàì, êúäåòî êàòåäðàëèòå íå ñà óñïÿâàëè, îãðîìíèòå ïðåçîêåàíñêè ëþêîâå ñåãà ñè ðàçìåíÿò øåïíåøêîì ïîñëàíèÿ ñ ×åðíèòå Äåâè. Îòêðèâà ãè ñàìî îíçè, êîéòî ñúóìÿâà äà èçáèêîëè "Ñåí-Ìåðè". Ñëåäîâàòåëíî òðÿáâà äà ïðîäúëæà, èìàì âå÷å ñëåäàòà, áëèçî ñúì äî ðàçêðèòèåòî íà çàãîâîðà, çàìèñëåí îò Òúìíèòå Ñèëè â ñàìèÿ öåíòúð íà Ãðàäà-Ñâåòëèíà.
Ñâèâàì ïî óëèöà Æþæ Êîíñþë è èçëèçàì îòíîâî ïðåä ôàñàäàòà íà "Ñåí-Ìåðè". Íå çíàÿ çàùî, íî íåùî ìå êàðà äà âêëþ÷à ôåíåð÷åòî è äà ãî íàñî÷à êúì ïîðòàëà. Êúñíà ãîòèêà, àðêè ñ àêîëàäè.
È èçâåäíúæ, òúðñåéêè îíîâà, êîåòî íå î÷àêâàì äà íàìåðÿ, âúðõó ôðèçà íàä ïîðòàëà ãî âèæäàì.
Áàôîìåò. Òî÷íî íà ìÿñòîòî, êúäåòî ñå ñúáèðàò äâåòå ïîëóäúãè, äîêàòî â êðàÿ íà ïúðâàòà èìà ãúëúá, èçîáðàçÿâàù Ñâåòèÿ Äóõ, îáêðúæåí îò êàìåííè ëú÷è, â êðàÿ íà âòîðàòà, îáêðúæåí îò ìîëåùè ñå àíãåëè, å òîé, Áàôîìåò, ñúñ ñâîèòå ñòðàõîâèòè êðèëå. Âúðõó ôàñàäàòà íà öúðêâà! Áåç íèêàêúâ ñâÿí!
Çàùî òàì? Çàùîòî íå ñìå äàëå÷ îò Õðàìà. Êúäå ëè ñå íàìèðà Õðàìúò? Èëè ïîíå òîâà, êîåòî å îñòàíàëî îò íåãî? Âðúùàì ñå îáðàòíî, ïîåìàì íà ñåâåðîèçòîê è ñòèãàì îòíîâî äî úãúëà íà óëèöà Ìîíòìîðàíñè. Íà íîìåð 51 ñå íàìèðà êúùàòà íà Íèêîëà Ôëàìåë. Ìåæäó Áàôîìåò è Õðàìà. Õèòðèÿò àëõèìèê å çíàåë ñ êîãî ñè èìà ðàáîòà. Îòâðàòèòåëíî ïðåïúëíåíè êîôè çà áîêëóê ïðåä åäíà êúùà, ïîñòðîåíà êîé çíàå êîãà, ìåõàíà "Íèêîëà Ôëàìåë". Êúùàòà å ñòàðà, ðåìîíòèðàíà íàñêîðî ñ òóðèñòè÷åñêà öåë. Çà äèàáîëèñòè îò íàé-äîëíà êëàñà. Èëèöèñòè. Äî íåÿ èìà áàð îò àìåðèêàíñêè òèï ñ ãîëÿìà ðåêëàìà íà "Åéïúë": "Ëåê çà âèðóñà íà íåäîâåðèåòî". Ïðîãðàìà, Õåðìåñ, äèðåêòîðèÿ, Òåìóðà.
Ìåæäóâðåìåííî ñòèãàì äî óëèöà Òàìïë, òðúãâàì ïî íåÿ è íà úãúëà ñ óëèöà Áðåòàí âèæäàì ãðàäèíêà, ìðà÷íà êàòî ãðîáèùå: âå÷íîòî æèëèùå íà ïîæåðòâóâàíèòå ðèöàðè.
Ïî óëèöà Áðåòàí, ñëåä êðúñòîâèùåòî ñ óëèöà Âèåé äþ Òàìïë. Íà óëèöà Âèåé äþ Òàìïë äî êðúñòîâèùåòî ñ óëèöà Áàðáåò ìèíàâàì êðàé ñòðàííè ìàãàçèíè çà îñâåòèòåëíè òåëà ñ íåîáè÷àéíè ôîðìè - êàòî ëåáåäè, êàòî ëèñòà íà áðúøëÿí. Òâúðäå äåìîíñòðàòèâíî ìîäåðíè. Íÿìà äà ìå çàáëóäÿò.
Óëèöà Ôðàí-Áóðæîà: íàìèðàì ñå â êâàðòàë Ìàðå, ïîçíàâàì ãî, ìàëêî ïî-íàòàòúê ùå ñå ïîÿâÿò ñòàðèòå êëàíèöè êàøåð [439]. Êàêâî îáùî èìàò åâðåèòå ñ Òàìïëèåðèòå, ñëåä êàòî óñòàíîâèõìå, ÷å âìåñòî òÿõ â Ïëàíà ó÷àñòâóâàò Êðúâíèöèòå îò Àëàìóò? Çàùî ñúì òóê? Îòãîâîð ëè òúðñÿ? Íå, ìîæå áè èñêàì ñàìî äà ñå îòäàëå÷à îò Ìóçåÿ. Èëè ïúê ñå íàñî÷âàì îáúðêàí êúì íÿêàêâî ìÿñòî, çíàÿ, ÷å íå ìîæå äà áúäå òóê, íî ñàìî ïðîâåðÿâàì äàëè ùå ñè ñïîìíÿ êúäå å, êàòî Áåëáî, êîéòî å òúðñåë â ñúíÿ ñè íÿêàêúâ çàáðàâåí àäðåñ.
Íàñðåùà íè èçñêà÷à ãðóïà íàõàëíèöè. Ñìåÿò ñå ãðîçíî, âúðâÿò ïðúñíàòè ïî òðîòîàðà, êàòî ìå ïðèíóæäàâàò äà ñëÿçà íà ïëàòíîòî. Çà ìèã ñå óïëàøâàì, ÷å ñà ïðàòåíèöè íà Ñòàðåöà îò Ïëàíèíàòà è ÷å ñà òóê çàðàäè ìåí. Íå å âÿðíî, îòìèíàâàò â òúìíèíàòà, íî ãîâîðÿò íà ÷óæä åçèê, êîéòî ïðèëè÷à íà øèèòñêè, òàëìóäñêè, êîïòñêè, ñâèñòÿù êàòî çìèÿ â ïóñòèíÿ.
Ïîÿâÿâàò ñå íÿêîëêî áåçïîëîâè ëèöà ñ äúëãè ïëàùîâå. Ðîçåíêðîéöåðñêè ïëàùîâå. Îòìèíàâàò è çàâèâàò ïî óëèöà Ñåâèíèå. Âå÷å å êúñíà íîù. Èçáÿãàõ îò Ìóçåÿ, çà äà ñå âúðíà â ãðàäà ïðè õîðàòà, íî çàáåëÿçâàì, ÷å ãðàäúò íà õîðàòà å èçãðàäåí êàòî êàòàêîìáà, â êîÿòî ñå äâèæàò ïðåäèìíî ïîñâåòåíè.
Åäèí ïèÿíèöà. Ìîæå áè ñå ïðåñòðóâà. Ñúìíÿâàé ñå, âèíàãè ñå ñúìíÿâàé. Ìèíàâàì êðàé áàð, êîéòî îùå å îòâîðåí. Ñåðâèòüîðèòå ñ ïðåñòèëêè, äúëãè äî ãëåçåíèòå, âå÷å ñúáèðàò ñòîëîâåòå è ìàñèòå. Âëèçàì íàâðåìå è ìè äîíàñÿò áèðà. Èçïèâàì ÿ íà åäèí äúõ è ïîðú÷âàì âòîðà.
- "Çäðàâàòà ñòå îæàäíåëè", êàçâà åäèí. Íî íåëþáåçíî, ñ ïîäîçðåíèå. Ðàçáèðà ñå, ÷å ñúì æàäåí, îò ïåò ñëåäîáåä íå ñúì ïèë íèùî, íî ÷îâåê ìîæå äà å æàäåí äîðè è äà íå å ïðåêàðàë íîùòà ïîä åäíî ìàõàëî. Èëèöèñòè. Ïëàùàì è ñòàâàì, ïðåäè äà ñà çàïîìíèëè ëèöåòî ìè.
Îçîâàâàì ñå íà úãúëà íà ïëîùàä Âîæ. Ìèíàâàì ïîä êîëîíàäèòå. Êîé áåøå îíçè ñòàð ôèëì, â êîéòî íà ïëîùàä Âîæ ïðåç íîùòà îòåêâàõà ñàìîòíèòå ñòúïêè íà Ìàòèàñ, ëóäèÿ óáèåö? Ñïèðàì ðÿçêî. Ñòúïêè ëè ÷óâàì îòçàä? Ðàçáèðà ñå, íå, è òå ñà ñïðåëè. Àêî èìàøå íÿêîëêî ñòúêëåíè øêàôà, òåçè êîëîíàäè ùÿõà äà ñå ïðåâúðíàò â çàëà îò Ìóçåÿ.
Íèñêè òàâàíè îò ÕVI âåê, àðêè îò âñÿêàêúâ âèä, ãàëåðèè çà ãðàâþðè è àíòèêâàðíè ìàãàçèí÷åòà, ìåáåëè. Ïëîùàä Âîæ, òúé äîëíîïðîáåí ñúñ ñòàðèòå ñè ïðîÿäåíè, ðàçêðèâåíè, ðàçíåáèòåíè ïîðòàëè - òàì æèâåÿò õîðà, êîèòî íå ñà ñå ïðîìåíèëè îò ñòîòèíà ãîäèíè. Õîðà ñ æúëòè õàëàòè. Ïëîùàä, îáèòàâàí åäèíñòâåíî îò òàêñèäåðìèñòè. Èçëèçàò ñàìî íîùåì. Ïîçíàâàò ïëî÷àòà, êàïàêà íà êàíàëà, ïðåç êîéòî ñå ïðîíèêâà â Ïîäçåìíèÿ Ñâÿò. Ïðåä î÷èòå íà âñè÷êè!
"Îðãàíèçàöèÿ çà ñúáèðàíå íà ñðåäñòâà çà ñîöèàëíè ïîìîùè è íàñòàíÿâàíå íà ñåìåéñòâà", íîìåð 75, âõ. 1. Âðàòàòà å íîâà, ìîæå áè òóê æèâåÿò áîãàòàøè, íî íåïîñðåäñòâåíî äî íåÿ èìà ñòàðà âðàòà, ïðîÿäåíà êàòî âðàòèòå íà óëèöà Ñèí÷åðî Ðåíàòî; ñëåä òîâà, íà íîìåð 3 - íàñêîðî ðåñòàâðèðàí âõîä. Ðåäóâàíå íà èëèöèñòè è ïíåâìàòèöè. Âëàñòåëèíèòå è òåõíèòå ðîáè. Òàì, êúäåòî ñà èçäèãíàòè ïîäïîðíè êîëîíè çà òîâà, êîåòî å òðÿáâàëî äà ïðåäñòàâëÿâà àðêà. Î÷åâèäíî òóê å èìàëî êíèæàðíèöà çà îêóëòíà ëèòåðàòóðà, êîÿòî âå÷å íå ñúùåñòâóâà. Öÿëî åäíî âúòðåøíî êðèëî å áèëî îïðàçíåí. Èçíåñåí çà åäíà íîù. Êàòî Àëèå. Âå÷å çíàÿò, ÷å è äðóã çíàå, ìèíàâàò â íåëåãàëíîñò.
Íàìèðàì ñå íà úãúëà ñ óëèöà Áèðàã. Âèæäàì íà ïðàêòèêà òåîðèÿòà çà êîëîíàäèòå, áåçêðàéíè, áåç æèâà äóøà, áèõ ïðåäïî÷åë äà å òúìíî, íî íå å, ïîðàäè æúëòàòà ñâåòëèíà íà óëè÷íèòå ëàìïè. Äîðè äà èçâèêàì, íèêîé íÿìà äà ìå ÷óå. Ñìúë÷àíè çàä òåçè ïðîçîðöè, òàêñèäåðìèñòèòå ùå ñå õèëÿò â ñâîèòå æúëòè õàëàòè.
Íå, âñå ïàê ìåæäó êîëîíàäèòå è ãðàäèíêàòà â öåíòúðà íà ïëîùàäà ñà ïàðêèðàíè êîëè è, ìàêàð è ðÿäêî, ìèíàâàò ñåíêè. Íî îò òîâà àòìîñôåðàòà íå ñòàâà ïî-ïðèÿòíà. Ãîëÿìà íåìñêà îâ÷àðêà ìè ïðåñè÷à ïúòÿ. ×åðíî êó÷å ïîñðåä íîù. Êúäå å Ôàóñò? Ìîæå áè å èçïðàòèë ïðåäàíèÿ Âàãíåð äà èçâåäå êó÷åòî?
Âàãíåð. Åòî ÿ èäåÿòà, êîÿòî ìè ñå âúðòåøå â ãëàâàòà, áåç äà ñå èçáèñòðè íàïúëíî. Äîêòîð Âàãíåð, íåãî òðÿáâà äà òúðñÿ. Òîé ùå ìè îáÿñíè äàëè áúëíóâàì è êîè ïëîäîâå íà âúîáðàæåíèåòî ñè ñúì ñìåòíàë çà äåéñòâèòåëíîñò. Ìîæå äà ìè êàæå, ÷å âñè÷êî å áèëî èçìàìà, ÷å Áåëáî å æèâ, ÷å Òðåñ íå ñúùåñòâóâà. Êîëêî ùÿõ äà ñúì äîâîëåí, àêî ñå îêàæåõ áîëåí.
Íàïóñêàì ïëîùàäà ïî÷òè òè÷åøêîì. Ïðåñëåäâà ìå íÿêàêúâ àâòîìîáèë. Íå, ìîæå áè òúðñè ìÿñòî äà ïàðêèðà. Ñïúâàì ñå â ïëàñòìàñîâè ÷óâàëè çà áîêëóê. Àâòîìîáèëúò ïðàâè ìàíåâðà. Íå å áèëî çà ìåí. Íàìèðàì ñå íà óëèöà Ñåíò-Àíòîàí. Îãëåæäàì ñå çà òàêñè. Êàòî ïî ïîðú÷êà ìèíàâà åäíî.
- Àâåíþ Åëèçå-Ðåêëþ íîìåð ñåäåì, êàçâàì.



116

Áèõ èñêàë äà ñúì êóëàòà íà Àéôåë
è äà óâèñíà íà íåÿ.
(Áëåç Ñàíäðàð)


Íå çíàåõ êúäå ñå íàìèðà òîçè àäðåñ, íî è íå ñìååõ äà ïîïèòàì øîôüîðà, çàùîòî, êîãàòî ÷îâåê âçèìà òàêñè â òîçè ÷àñ íà äåíîíîùèåòî, èëè ñè îòèâà ó äîìà, èëè â íàé-äîáðèÿ ñëó÷àé å óáèåö, à îò äðóãà ñòðàíà, òîé ïðåç öÿëîòî âðåìå ìúðìîðåøå, ÷å â öåíòúðà ïàê ñà íàõëóëè òåçè ïðîêëåòè ñòóäåíòè ñ òåõíèòå àâòîáóñè, ïàðêèðàíè êúäåòî èì ñêèìíå, îòâðàòèòåëíà ðàáîòà; àêî çàâèñåëî îò íåãî, âñè÷êè äî ñòåíàòà, è ÷å ñè ñòðóâàëî òðóäà äà ñå ñúãëàñè íà ïî-äúëúã êóðñ. Âñúùíîñò îáèêîëè öÿë Ïàðèæ è íàêðàÿ ìå îñòàâè ïðåä íîìåð ñåäåì íà åäíà ïóñòà óëèöà.
Íå îòêðèõ íèêàêúâ äîêòîð Âàãíåð. Äà íå áè äà áåøå ñåäåìíàäåñåò? Îïèòàõ íà äâå-òðè ìåñòà, ïîñëå ñå îòäàäîõ íà ìèñëè. Äîðè äà áÿõ íàìåðèë äîìà ìó, êàêâî ùÿõ äà íàïðàâÿ? Íèìà ùÿõ äà èçìúêíà îò ëåãëîòî äîêòîð Âàãíåð ïîñðåä íîù, çà äà ìó ðàçêàæà ìîÿòà èñòîðèÿ? Áÿõ ñòèãíàë äîòóê ïî ñúùèòå ïðè÷èíè, ïîðàäè êîèòî áÿõ áëóæäàë ìåæäó Ïîðò Ñåí-Ìàðòåí è ïëîùàä Âîæ. Áÿãàõ. À ñåãà áÿõ èçáÿãàë îò ìÿñòîòî, êúäåòî ñå áÿõ óêðèë, áÿãàéêè îò Ìóçåÿ. Èìàõ íóæäà íå îò ïñèõîàíàëèòèê, à îò óñìèðèòåëíà ðèçà. Èëè îò ñúííà òåðàïèÿ. Èëè îò Ëèÿ. Äà õâàíå ãëàâàòà ìè è äà ÿ ïðèòèñíå ñèëíî ìåæäó ðúêàòà è ãðúäòà ñè, øåïíåéêè ìè äà áúäà äîáðî ìîì÷å.
Êàêâî òúðñåõ - äîêòîð Âàãíåð èëè óëèöà Åëèçå-Ðåêëþ? Çàùîòî âå÷å ñè ñïîìíÿì, áÿõ ñðåùàë òîâà èìå ïî âðåìåòî, êîãàòî ÷åòÿõ ðàçíè òåêñòîâå âúâ âðúçêà ñ Ïëàíà, Åëèçå-Ðåêëþ áåøå íÿêàêúâ ó÷åí îò ìèíàëèÿ âåê, êîéòî íàïèñàë êíèãà íå ñè ñïîìíÿì òî÷íî çà çåìÿòà ëè, çà ïîäïî÷âåíèòå ïëàñòîâå ëè, çà âóëêàíèòå ëè, âúâ âñåêè ñëó÷àé ÷îâåê, êîéòî ïîä ïðåäëîã, ÷å ñå çàíèìàâà ñ íàó÷íà ãåîãðàôèÿ, ñè å ïúõàë íîñà â Mundus Subterraneus. Åäèí îò Òÿõ. Îïèòâàõ ñå äà èçáÿãàì, à âñå ñå íàòúêâàõ íà òÿõ. Ïîëåêà-ëåêà, â òå÷åíèå íà íÿêîëêî âåêà áÿõà çàâëàäåëè öåëèÿ Ïàðèæ. À è îñòàíàëàòà ÷àñò îò ñâåòà.
Òðÿáâàøå äà ñå ïðèáåðà â õîòåëà. Äàëè ùÿõ äà îòêðèÿ äðóãî òàêñè? Äîêîëêîòî ñõâàùàõ, íàìèðàõ ñå â åäíî îò íàé-îòäàëå÷åíèòå ïðåäãðàäèÿ íà Ïàðèæ. Ðåøèõ äà òðúãíà íàòàì, êúäåòî âèæäàõ ïî-ñèëíà è ðàçñåÿíà ñâåòëèíà è êúäåòî ïðîçèðàøå ÷àñòèöà îòêðèòî íåáå. Ñåíà?
È êîãàòî ñòèãíàõ äî úãúëà, ÿ âèäÿõ.
Âëÿâî. Òðÿáâàøå äà ñå äîñåòÿ, ÷å å òàì, äåáíåùà îò çàñàäà íàáëèçî; â òîçè ãðàä èìåíàòà íà óëèöèòå ãîâîðåõà çà åäíî íåäâóñìèñëåíî ïîñëàíèå, íåïðåêúñíàòî ìå ïðåäóïðåæäàâàõà, òîëêîç ïî-çëå çà ìåí, ÷å íå ãî áÿõ äîëîâèë.
Òÿ áåøå òàì - îòâðàòèòåëåí èçêóñòâåí ïàÿê, ñèìâîë, èíñòðóìåíò íà òÿõíàòà âëàñò: áè òðÿáâàëî äà áÿãàì íàäàëå÷ îò íåÿ, à âìåñòî òîâà ñå ÷óâñòâóâàõ ïðèâëå÷åí îò ìðåæàòà é è ïëúçãàõ ïîãëåä îò äîëó íà ãîðå è îáðàòíî, çàùîòî âå÷å íå ìîæåõ äà ÿ îáõâàíà íàâåäíúæ, ïðàêòè÷åñêè ñå íàìèðàõ âúòðå â íåÿ, òÿ ìå çàïëàøâàøå ñ õèëÿäèòå ñè ðúáîâå, ÷óâñòâóâàõ ñå îáñòðåëâàí îò ïàäàùè îòâñÿêúäå ðîëåòêè; àêî ìîæåøå äà ñå ðàçäâèæè, òÿ ùåøå äà ìå ñìàæå ñ åäíà îò ñâîèòå ìåòàëíè ëàïè.
Êóëàòà. Íàìèðàõ ñå â åäèíñòâåíàòà òî÷êà íà ãðàäà, îòêúäåòî òÿ íå ñå âèæäàøå äàëå÷íà, â ïðîôèë, ïðèâåäåíà ìàé÷èíñêè íàä îêåàíà îò ïîêðèâè, çàêà÷ëèâà êàòî êàðòèíà íà Äþôè. Èçäèãàøå ñå íàä ìåí, ðååøå ñ íàä ãëàâàòà ìè, íå âèæäàõ âúðõà é, çàùîòî ñå äâèæåõ ïúðâî îêîëî è ïîñëå âúòðå â îñíîâàòà é, ïðèòèñíàò ìåæäó êðàêàòà é, ñúãëåæäàõ áåäðàòà é, êîðåìà é, ñðàìíèòå é ÷àñòè, ïðåäñòàâÿõ ñè ãëàâîçàìàéâàùèòå é ÷ðåñëà, ñëåòè â åäíî ÷ðåç õðàíîïðîâîäà ñ òàçè íåéíà øèÿ íà ïîëèòåõíè÷åñêè æèðàô. Öÿëàòà íà äóïêè, òÿ èìàøå ñïîñîáíîñòòà äà çàòúìíÿâà ñâåòëèíàòà, íàõëóâàùà îòâúí, è äîêàòî ñå äâèæåõ, ìè ïðåäëàãàøå îò ðàçëè÷íè ãëåäíè òî÷êè ðàçëè÷íèòå õðàëóïåñòè îòâîðè, êîèòî ðàìêèðàõà êúñîâå îò ìðàêà.
Âäÿñíî, âñå îùå íèñêî íà õîðèçîíòà, â ñåâåðîèçòî÷íà ïîñîêà ñå ïîêàçà ëóííèÿò ñúðï. Ïðåç êóëàòà ãî âèæäàõ êàòî îïòè÷åñêà èçìàìà, ñÿêàø åäèí îò íåéíèòå èçêðèâåíè åêðàíè ôëóîðåñöèðàøå, íî äîñòàòú÷íî áåøå äà ñå ïðåìåñòÿ, è åêðàíèòå ïðîìåíÿõà î÷åðòàíèÿòà ñè, ëóíàòà èç÷åçâàøå, ñãóøâàøå ñå ìåæäó íÿêîè îò ìåòàëíèòå ðåáðà, çâÿðúò ÿ ñäúâêâàøå, ñìèëàøå, îòïðàùàøå ÿ â äðóãî èçìåðåíèå.
Òåñåðàêò. ×åòèðèèçìåðåí êóá. Çà ìèã ñúçðÿõ ïðåç åäíà îò àðêàäèòå ïîäâèæíà ñâåòëèíêà, äîðè äâå, ÷åðâåíà è áÿëà, êîèòî ìèãàõà, ÿâíî íÿêàêúâ ñàìîëåò òúðñåøå Ðîàñè èëè Îðëè. Íî èçâåäíúæ, àç ëè ñå áÿõ èçìåñòèë, ñàìîëåòúò ëè èëè Êóëàòà? - ñâåòëèíêèòå èç÷åçíàõà çàä åäíà êîëîíà, î÷àêâàõ äà ãè ñúçðà â ñúñåäíîòî ïðàçíî ïðîñòðàíñòâî, à ãè íÿìàøå. Êóëàòà ïðèòåæàâàøå ñòîòèöè ïðîçîðöè, äî åäèí ïîäâèæíè, è âñåêè îò òÿõ ãëåäàøå êúì ðàçëè÷åí ñåãìåíò îò ïðîñòðàíñòâîòî è âðåìåòî. Ðåáðàòà é íå áåëåæåõà åâêëèäîâè ãúíêè, íàêúñâàõà òúêàíòà íà êîñìîñà, ïîðàæäàõà êàòàêëèçìè, ïðåëèñòâàõà ñòðàíèöè íà ïàðàëåëíè ñâåòîâå.
Êîé áåøå ïèñàë, ÷å âúðõúò íà "Íîòð Äàì äüî ëà Áðîêàíò" ñëóæåë, çà äà ñå "îêà÷è Ïàðèæ íà òàâàíà íà âñåëåíàòà"? Íå å âÿðíî, òîé ñëóæè, çà äà ñå îêà÷è âñåëåíàòà íà íåãî - ìíîãî ÿñíî, íèìà òîé íå å Ðîæáàòà íà Ìàõàëîòî?
Êàê ÿ áÿõà íàðè÷àëè? Ñàìîòíà ñâåùè÷êà, êóõ îáåëèñê, âúçõâàëà íà æåëÿçîòî, àïîòåîç íà îïîðàòà, âúçäóøåí îëòàð íà òàéíñòâåí êóëò, ï÷åëà â ñúðöåòî íà ðîçàòà íà âåòðîâåòå, òúæíà êàòî ðóèíà, ãíóñåí êîëîñ ñ öâÿò íà íîù, ðàçêðèâåí ñèìâîë íà íåíóæíà ñèëà, àáñóðäíî ÷óäî íà àðõèòåêòóðàòà, áåçñìèñëåíà ïèðàìèäà, êèòàðà, ìàñòèëíèöà, òåëåñêîï, ìíîãîñëîâíà êàòî ðå÷ íà ìèíèñòúð, äðåâåí áîã è ìîäåðíî ÷óäîâèùå... Íàé-ðàçëè÷íè èìåíà, íî àêî àç ïðèòåæàâàõ øåñòîòî ÷óâñòâî íà Âëàñòåëèíèòå íà Ñâåòà, ñåãà, êîãàòî áÿõ âïðèì÷åí â íåéíàòà ïëåòåíèöà îò ãëàñíè ñòðóíè, ùÿõ äà ÿ ÷óÿ äà òàíàíèêà äðåçãàâî ìóçèêàòà íà êúëáàòà: Êóëàòà â òîçè ìîìåíò ñìó÷åøå âúëíè îò ñúðöåâèíàòà íà êóõàòà çåìÿ è ãè ïðåïðåäàâàøå íà âñè÷êè ìåíõèðè íà ñâåòà. Êîðåíèùå ñ âúçëåñòè ïèïàëà, ìîçú÷íà àðòðîçà, ïðîòåçà íà åäíà ïðîòåçà - êàêúâ óæàñ! Îòòàì, êúäåòî ñå íàìèðàõ, çà äà ñå õâúðëÿ â áåçäíàòà, òðÿáâàøå äà ñå èçäèãíà êúì âúðõà. Íÿìàøå ñúìíåíèå, áÿõ ñòèãíàë äî êðàÿ íà åäíî ïúòóâàíå ïðåç öåíòúðà íà çåìÿòà, ïîíåñåí îò àíòèãðàâèòàöèîííèÿ âèõúð íà àíòèïîäèòå.
Íå ñè áÿõìå âúîáðàçÿâàëè, òÿ ñåãà ñå èçäèãàøå ïðåä ìåí êàòî íåîñïîðèìî äîêàçàòåëñòâî çà èñòèííîñòòà íà Ïëàíà, íî íå ñëåä äúëãî ùåøå äà ñå äîñåòè, ÷å ñúì øïèîíèíúò, âðàãúò, çðúíöåòî ïðàõ ìåæäó çúáöèòå íà ìåõàíèçìà, ÷èéòî îáðàç è äâèãàòåë áå òÿ, ùåøå äà ðàçøèðè åäâà-åäâà åäèí îò ðîìáîâåòå íà ñâîÿòà îëîâíà äàíòåëà è ùåøå äà ìå ïîãúëíå, òúé ÷å äà èç÷åçíà â íÿêîÿ ãúíêà íà íåéíîòî íèùî è äà áúäà èçõâúðëåí Äðóãàäå.
Àêî áÿõ îñòàíàë îùå ìàëêî ïîä íàäóï÷åíîòî é òÿëî, íåéíèòå îãðîìíè ðàç÷ëåíåíèÿ ùÿõà äà ñå ñâèÿò, äà ñå èçêðèâÿò êàòî êó÷åøêè çúáè, äà ñå çàáèÿò â ìåí è äà èçñìó÷àò êðúâòà ìè, ñëåä êîåòî çâÿðúò, òàçè ïðåñòúïíà è çëîâåùà îñòðèëêà çà ìîëèâè, ùåøå äà çàñòàíå îòíîâî â ñâîÿòà ëèöåìåðíà äîáðîäóøíà ïîçà.
Îùå åäèí ñàìîëåò: òîé íå èäâà îòíèêúäå, ðîäèëà ãî å òÿ ìåæäó äâàòà ñè ãðúáíà÷íè ñòúëáà íà ìàñòîäîíò áåç ïëúò. Íàáëþäàâàõ ÿ, áåøå áåçêðàéíà. Êàòî íàìåðåíèåòî, ñ êîåòî å áèëà ñúçäàäåíà. Àêî ìîæåõ äà îñòàíà òàì, áåç äà áúäà ïîãúëíàò îò íåÿ, ùÿõ äà ïðîñëåäÿ äâèæåíèÿòà é, áàâíèòå é ïðåìåñòâàíèÿ, íåéíîòî íåóëîâèìî ñãëîáÿâàíå è ðàçãëîáÿâàíå ïîä õëàäíèÿ ïîëúõ íà òå÷åíèÿòà. Íàâÿðíî Âëàñòåëèíèòå íà Ñâåòà óìååõà äà ÷åòàò ïî íåÿ êàòî ïî ãåîìåòðè÷åí ÷åðòåæ è â íåóëîâèìèòå é ìåòàìîðôîçè äà äîëàâÿò âàæíè ñèãíàëè, íàé-èíòèìíè ïîñëàíèÿ. Êóëàòà ñå âúðòåøå íàä ãëàâàòà ìè êàòî îòâåðòêà çà Ìèñòè÷íèÿ Ïîëþñ. Èëè ïúê íå, ìîæå áè ñòîåøå íåïîäâèæíà êàòî ìàãíèòåí ñòúëá, à ïðèäàâàøå âúðòåëèâî äâèæåíèå íà íåáåñíèÿ ñâîä? Âñå åäíî, ñâåòîâúðòåæúò áå åäèí è ñúù.
Êàê óìåëî ñå çàùèùàâà òàçè Êóëà, êàçâàõ ñè, îòäàëå÷ íåæíà ïðèÿòåëêà, íî äîáëèæèø ëè ñå, ïîìú÷èø ëè ñå äà ïðîíèêíåø â òàéíàòà é, òå óáèâà, ñìðàçÿâà êîñòèòå òè, êàòî òè âíóøàâà áåçóìíèÿ óæàñ, îò êîéòî å ñúçäàäåíà. Ñåãà çíàÿ, ÷å Áåëáî å ìúðòúâ è ÷å Ïëàíúò å èñòèíñêè, çàùîòî Êóëàòà å èñòèíñêà. Àêî íå óñïåÿ äà èçáÿãàì, äà èçáÿãàì îùå âåäíúæ, íÿìà äà ìîãà äà êàæà òîâà íèêîìó. À òðÿáâà äà ñå áèå òðåâîãà.

Áðúì÷åíå. Ñòîï, âðúùàìå ñå êúì äåéñòâèòåëíîñòòà. Åäíî òàêñè ñå ïðèáëèæàâàøå êúì ìåí ñ âèñîêà ñêîðîñò. Ñ åäèí ñêîê óñïÿõ äà ñå îòñêóáíà îò ìàãè÷åñêàòà êëîïêà, ðàçìàõàõ ðúöå ïî÷òè ñ ðèñê äà áúäà ïðåìàçàí, çàùîòî øîôüîðúò çàêîâà â ïîñëåäíèÿ ìèã, ñÿêàø ñïðÿ ïðîòèâ âîëÿòà ñè, ïî ïúòÿ ìè êàçà, ÷å è íà íåãî, êîãàòî ìèíàâà íîùåì îòòàì, Êóëàòà ìó âñÿâàëà ñòðàõ è òîé âèíàãè êàðàë ïî-áúðçî.
- Çàùî? - ïîïèòàõ.
- Çàùîòî... Çàùîòî âñÿâà ñòðàõ, è òîâà ñè å.

Ìàëêî ñëåä òîâà ñè áÿõ â õîòåëà. Íàëîæè ñå äúëãî äà çâúíÿ, çà äà ñúáóäÿ çàäðÿìàëèÿ ïîðòèåð. Êàçàõ ñè: "Ñåãà òðÿáâà äà ñïèø. Îñòàâè âñè÷êî çà óòðå." Âçåõ íÿêîëêî õàï÷åòà, äîñòàòú÷íî, çà äà ñå îòðîâÿ. Ñëåä òîâà íå ñè ñïîìíÿì íèùî.


117

Áåçóìñòâîòî ñ òîâà å âðåä ïîçíàòî,
÷å èìà øèðíà øàòðà, âúâ êîÿòî
ñå òðóïàò ãëàâíî ëþäå ñ âëàñò è çëàòî.
(Ñåáàñòèàí Áðàíò, "Êîðàáúò íà ãëóïöèòå", 46)


Ñúáóäèõ ñå â äâà ÷àñà ñëåäîáåä, çàøåìåòåí, âöåïåíåí. Ñïîìíÿõ ñè àáñîëþòíî âñè÷êî, íî íÿìàøå íèêàêâà ãàðàíöèÿ, ÷å òîâà, êîåòî ñè ñïîìíÿì, å èñòèíà. Â íà÷àëîòî ðåøèõ äà ñëÿçà äî äîëó äà êóïÿ âåñòíèöè, ïîñëå ñè êàçàõ, ÷å âúâ âñè÷êè ñëó÷àè, äîðè îòðÿä ñïàõèè äà å ïðîíèêíàë â Ìóçåÿ ñëåä ñúáèòèåòî, íîâèíàòà íÿìàøå äà ìîæå äà ñå ïîÿâè â ñóòðåøíèòå âåñòíèöè.
È îñâåí òîâà Ïàðèæ òîçè äåí ñè èìàøå äðóãè ãðèæè. Ñúîáùè ìè ãî ïîðòèåðúò âåäíàãà ùîì ñëÿçîõ ñ íàìåðåíèå äà ïèÿ êàôå â íÿêîé ñúñåäåí áàð. Èç öåëèÿ ãðàä èìàëî áåçðåäèöè, ìíîãî îò ñòàíöèèòå íà ìåòðîòî áèëè çàòâîðåíè, íà ìåñòà ïîëèöèÿòà àòàêóâàëà, íî ñòóäåíòèòå áèëè ìíîãî è âå÷å ïðåêàëÿâàëè.
Áÿõ íàìåðèë â òåëåôîííèÿ óêàçàòåë íîìåðà íà äîêòîð Âàãíåð. Äîðè ñå áÿõ îïèòàë äà ìó ñå îáàäÿ, íî áåøå î÷åâèäíî, ÷å â íåäåëÿ íå å â êàáèíåòà ñè. Íà âñÿêà öåíà òðÿáâàøå äà îòèäà äà âèäÿ êàêâî å ïîëîæåíèåòî â Ìóçåÿ. Çíàåõ, ÷å å îòâîðåí è â íåäåëÿ ñëåäîáåä.

Ëàòèíñêèÿò êâàðòàë áåøå íåñïîêîåí. Ïî óëèöèòå êðà÷åõà øóìíè ãðóïè ñúñ çíàìåíà. Íà îñòðîâ Ñèòå áÿõ çàáåëÿçàë ñòðóïâàíå íà ïîëèöèÿ. Â äàëå÷èíàòà ñå ÷óâàõà èçñòðåëè. Íàâÿðíî òàêà å áèëî ïðåç øåñòäåñåò è îñìà. Â ñúñåäñòâî ñ "Ñåíò Øàïåë" ÿâíî áå èìàëî ñáëúñúê, óñåùàõ ìèðèçìàòà íà ñúëçëèâ ãàç. ×óõ øóìîòåâèöà, íå ñå ðàçáèðàøå äàëè ñà ñòóäåíòèòå èëè ïîëèöàèòå, õîðàòà îêîëî ìåí òè÷àõà, ñêðèõìå ñå çàä åäèí ïîðòàë, à ïðåä íàñ, äîêàòî ïî óëèöàòà ñå ïðèáëèæàâàøå òúëïàòà, ïîëèöàèòå çàñòàíàõà â êîðäîí. Êàêúâ ïîçîð! Ñêðèë ñúì ñå çàåäíî ñ äîñòîïî÷òåíèòå áóðæîà è ÷àêàì ðåâîëþöèÿòà äà îòìèíå.
Ñëåä òîâà îòêðèõ ïî-ñïîêîåí ïúò, çàîáèêàëÿéêè ñòàðèòå Õàëè ïî ñòðàíè÷íè óëè÷êè, è ñå îçîâàõ íà óëèöà Ñåí-Ìàðòåí. Ìóçåÿò áåøå îòâîðåí ñúñ ñâîåòî áÿëî äâîð÷å è ïëî÷àòà íà ôàñàäàòà: "Ìóçåé íà Óìåíèÿòà è Çàíàÿòèòå, îñíîâàí ñ äåêðåò íà Êîíâåíòà îò 19 âàíäåìèåð, ãîäèíà III... â ñãðàäàòà íà áèâøèÿ ìàíàñòèð "Ñåí Ìàðòåí-äå-Øàí", ïîñòðîåí ïðåç åäèíàäåñåòè âåê". Íèùî ïîäîçðèòåëíî, ìàëêà íåäåëíà òúëïà, áåçðàçëè÷íà êúì ñòóäåíòñêèòå âúëíåíèÿ.
Âëÿçîõ, áåçïëàòíî â íåäåëÿ - è âñè÷êî áåøå êàêòî ïðåäíèÿ ñëåäîáåä â ïåò ÷àñà. Ïàçà÷èòå, ïîñåòèòåëèòå, Ìàõàëîòî íà ìÿñòîòî ñè... Ïîòúðñèõ ñëåäè îò òîâà, êîåòî ñå áå ñëó÷èëî, íî àêî ñå áåøå ñëó÷èëî íåùî, íÿêîé áå ïî÷èñòèë íàé-ñúâåñòíî. Àêî ñå áåøå ñëó÷èëî...

Íå ñè ñïîìíÿì êàê ïðåêàðàõ îñòàòúêà îò ñëåäîáåäà. Íå ñè ñïîìíÿì äîðè êàêâî âèäÿõ, äîêàòî ñêèòàõ ïî óëèöèòå, ÷åñòî ïðèíóäåí äà êðèââàì âñòðàíè, çà äà èçáÿãíà ñáëúñúöèòå. Îáàäèõ ñå â Ìèëàíî, ïðîñòî òàêà, äà îïèòàì. Îò ñóåâåðèå èçáðàõ íîìåðà íà Áåëáî. Ïîñëå çâúííàõ íà Ëîðåíöà. Ñëåä òîâà íà Ãàðàìîíä, ÷èéòî òåëåôîí, ðàçáèðà ñå, áåøå èçêëþ÷åí. È âñå ïàê, àêî òàçè íîù å îùå äíåñ, âñè÷êî å ñòàíàëî â÷åðà. Íî îò îíçè äåí äî òàçè íîù áå èçìèíàëà öÿëà âå÷íîñò.
×àê ïðèâå÷åð óñåòèõ ãëàä. Íå èñêàõ íèùî äðóãî îñâåí ñïîêîéñòâèå è ìàëêî óäîáñòâî. Áëèçî äî Ôîðóìà íà Õàëèòå âëÿçîõ â åäèí ðåñòîðàíò, êîéòî ìè îáåùàâàøå ðèáà. Äîðè ïðåêàëåíî ìíîãî. Ìàñà òî÷íî ñðåùó àêâàðèóì. Äîñòàòú÷íî íåðåàëåí ñâÿò, çà äà ïîòúíà îòíîâî â àòìîñôåðàòà íà êðàéíà ïîäîçðèòåëíîñò. Íèùî íå å ñëó÷àéíî. Îíàçè ðèáà ïðèëè÷à íà èñèõàñò àñòìàòèê, êîéòî å íà ïúò äà èçãóáè âÿðàòà ñè è îáâèíÿâà Áîã, ÷å å ëèøèë îò ñìèñúë ñâåòà. Ñàâàîò, Ñàâàîò, êàê ìîæà òàêà õèòðî äà ìå íàêàðàø äà ïîâÿðâàì, ÷å íå ñúùåñòâóâàø? Ïîäîáíî íà ãàíãðåíà, ïëúòòà ñå ñòåëå íàä ñâåòà... À îíàçè òàì ïðèëè÷à íà Ìèíè, ìèãà ñ äúëãè êëåïêè è ñè ñâèâà óñòåíöàòà êàòî ñúð÷èöå. Ìèíè å ãîäåíèöàòà íà Ìèêè Ìàóñ. ßì íÿêàêâà ñòðàííà ñàëàòà ñ ïîðöèÿ òðåñêà, ìåêà êàòî äåòñêà ïëúò. Ñ ìåä è ÷åð ïèïåð. Ïàâëèêÿíèòå ñà òóê. À òàçè ðèáà â úãúëà âèñè ìåæäó êîðàëèòå êàòî àåðîïëàíà íà Áðüîãå - áàâíè ìàõîâå ñ ïåðêè íà ëåïèäîïòåð. Áàñèðàì ñå, ÷å å ñúçðÿëà ñâîÿ çàðîäèø íà õîìóíêóëóñ, èçîñòàâåí íà äúíîòî íà âå÷å ïðîáèòèÿ êèâîò, èçõâúðëåí â áîêëóêà ñðåùó êúùàòà íà Ôëàìåë. À åòî è åäíà ðèáà Òàìïëèåð, îáëå÷åíà â ÷åðíà áðîíÿ, òÿ òúðñè Íîôî Äåè. Ïëúçâà ñå ïîêðàé èñèõàñòà àñòìàòèê, êîéòî ïëàâà çàìèñëåí è íàìðúùåí êúì Íåèçðàçèìîòî. Îòìåñòâàì ïîãëåä. Îòñðåùà ñúçèðàì èìåòî íà äðóã ðåñòîðàíò, "Ïðè Ð...". Ðîçåíêðîéöåðèòå? Ðîéõëèí? Ðîçèñïåðãèóñ? Ðà÷êîâñêèðàêîøèöàðîãè? Áåëåçè, áåëåçè...
Äà âèäèì ñåãà: åäèíñòâåíèÿò íà÷èí äà ñìóòèø äÿâîëà å äà ãî íàêàðàø äà ïîâÿðâà, ÷å íå âÿðâàø â íåãî. Íÿìà êàêâî òîëêîâà äà ðàçñúæäàâàì çà íîùíèòå îáèêîëêè èç Ïàðèæ è çà âèäåíèÿòà â Êóëàòà. Íàïúëíî åñòåñòâåíî å äà âúçïðèåìàì ãðàäà êàòî êîøìàð, ñëåä êàòî ñúì èçëÿçúë îò Ìóçåÿ è ñëåä êàòî ñúì âèäÿë èëè ñìåòíàë, ÷å âèæäàì òîâà, êîåòî âèäÿõ. Íî êàêâî ñúì âèäÿë â Ìóçåÿ?
Íà âñÿêà öåíà òðÿáâàøå äà ãîâîðÿ ñ äîêòîð Âàãíåð. Íå çíàÿ çàùî ñè áÿõ âòúëïèë, ÷å òîâà å åäèíñòâåíîòî ñïàñåíèå, íî òàêà áåøå. Ñëîâåñíà òåðàïèÿ.
Êàêâî ïðàâèõ äî òàçè ñóòðèí? Ìèñëÿ, ÷å âëÿçîõ â åäíî êèíî, êúäåòî äàâàõà "Äàìàòà îò Øàíõàé" íà Îðñúí Óåëñ. Êîãàòî ñòèãíàõ äî ñöåíàòà ñ îãëåäàëàòà, íå èçäúðæàõ è èçëÿçîõ. Íî ìîæå áè íå å èñòèíà, ìîæå áè ñúì ñè ãî âúîáðàçèë.
Òàçè ñóòðèí â äåâåò ñå îáàäèõ íà äîêòîð Âàãíåð, èìåòî íà Ãàðàìîíä ìè ïîìîãíà äà ïðåîäîëåÿ ñåêðåòàðêàòà, äîêòîðúò ñå ïðåñòîðè, ÷å ñè ñïîìíÿ çà ìåí, è ñëåä êàòî ìó ñúîáùèõ, ÷å ñëó÷àÿò å ñïåøåí, ìè êàçà äà îòèäà âåäíàãà, â äåâåò è ïîëîâèíà, ïðåäè äà ñà äîøëè äðóãèòå ïàöèåíòè. Ñòîðè ìè ñå ëþáåçåí è îòçèâ÷èâ.

Ìîæå áè ñúì ñúíóâàë è ïîñåùåíèåòî ñè ïðè äîêòîð Âàãíåð? Ñåêðåòàðêàòà çàïèñà äàííèòå ìè, ïðèáðà ãè â ïàïêà è ìè ïîèñêà òàêñàòà. Çà ùàñòèå âå÷å ñè áÿõ êóïèë áèëåòà çà âðúùàíå.
Äîñòà ìàëúê êàáèíåò, áåç äèâàí. Ïðîçîðöè êúì Ñåíà, âëÿâî ñÿíêàòà íà Êóëàòà. Äîêòîð Âàãíåð ìå ïðèå ñ ïðîôåñèîíàëíà ëþáåçíîñò, âñúùíîñò ïðàâèëíî, âå÷å íå áÿõ åäèí îò íåãîâèòå èçäàòåëè, à ñàìî ïàöèåíò. Ñúñ ñïîêîåí æåñò ìå ïîêàíè äà ñåäíà ñðåùó íåãî, îò äðóãàòà ñòðàíà íà ìàñàòà, êàòî ÷èíîâíèê â ìèíèñòåðñòâî.
- Êàæåòå ñåãà. Èçðå÷å òîâà è òëàñíà âúðòÿùèÿ ñå ñòîë, îáðúùàéêè ìè ãðúá. Ñåäåøå ñ íàâåäåíà ãëàâà è ìè ñå ñòîðè, ÷å ìîëèòâåíî å ñïëåë ïðúñòè. Íå ìè îñòàâàøå íèùî äðóãî, îñâåí äà ãîâîðÿ.
È ãîâîðèõ - êàòî âîäîïàä, èçëÿõ âñè÷êî, êîåòî áåøå â ìåí, îò íà÷àëîòî äî êðàÿ: êàêâî ñúì ñè ìèñëèë ïðåäè äâå ãîäèíè, êàêâî ñúì ñè ìèñëèë ìèíàëàòà ãîäèíà, êàêâî ñúì ñè ìèñëèë, ÷å Áåëáî å ìèñëåë, è Äèîòàëåâè. È íàé-âå÷å òîâà, êîåòî ñå ñëó÷è ïðåç íîùòà ñðåùó Ñâåòè Éîàí.
Âàãíåð íå ìå ïðåêúñíà íèòî âåäíúæ, íå êèìíà, íå ïîêàçà íåîäîáðåíèå.
Èçãëåæäàøå, ñÿêàø ñïè äúëáîê ñúí. Íî íàâÿðíî òàêúâ áåøå ìåòîäúò ìó. È àç ãîâîðåõ. Ñëîâåñíà òåðàïèÿ.
Ïîñëå çà÷àêàõ ñëîâîòî, íåãîâîòî, êîåòî äà ìå ñïàñè.
Âàãíåð ñå íàäèãíà îò ñòîëà ñè èçâúíðåäíî áàâíî. Áåç äà ñå îáðúùà êúì ìåí, çàîáèêîëè ïèñàëèùåòî è ñå íàñî÷è êúì ïðîçîðåöà. Ãëåäàøå ïðåç ñòúêëîòî ñ ðúöå íà ãúðáà, çàìèñëåí.
Ìúë÷à ìîæå áè äåñåò-ïåòíàäåñåò ìèíóòè. Ñëåä òîâà, âñå òàêà ñ ãðúá êúì ìåí, ñ áåçöâåòåí, ðàâíîäóøåí, óñïîêîÿâàù òîí èçðå÷å:
- Ãîñïîäèíå, âèå ñòå ëóä.
Îñòàíà íåïîäâèæåí, àç ñúùî. Ñëåä îùå ïåò ìèíóòè ðàçáðàõ, ÷å íÿìà äà êàæå íèùî ïîâå÷å. Êðàé íà ñåàíñà.
Èçëÿçîõ, áåç äà ñå ñáîãóâàì. Ñåêðåòàðêàòà ìå èçïðàòè ñ øèðîêà óñìèâêà è àç ñå îçîâàõ íà óëèöà Åëèçå-Ðåêëþ.

Áåøå åäèíàäåñåò ÷àñúò. Ñúáðàõ íàáúðçî âåùèòå ñè â õîòåëà è òðúãíàõ çà ëåòèùåòî, ðàç÷èòàéêè íà êúñìåòà ñè. Òðÿáâàøå äà èç÷àêàì äâà ÷àñà è â òîâà âðåìå ïîçâúíèõ â Ìèëàíî íà Ãàðàìîíä, çà íåãîâà ñìåòêà, çàùîòî âå÷å íÿìàõ ïóêíàòà ïàðà. Îáàäè ñå Ãóäðóí, èçãëåæäàøå çàòúïÿëà ïîâå÷å îò âñÿêîãà, òðÿáâàøå äà é èçêðåùÿ òðè ïúòè äà êàæå "äà", "éåñ", "óè", ÷å ïðèåìà ðàçãîâîðà.
Ïëà÷åøå: Äèîòàëåâè óìðÿë â ñúáîòà â ïîëóíîù.
- È íèêîé, íèêîé íÿìàøå îò ïðèÿòåëèòå ìó íà ïîãðåáåíèåòî òàçè ñóòðèí, êàê ìîæå òàêîâà íåùî! Äîðè ãîñïîäèí Ãàðàìîíä, êàçâàò, ÷å áèë â ÷óæáèíà. Àç, ãîñïîæà Ãðàöèÿ, Ëó÷àíî è åäèí ãîñïîäèí, öåëèÿò â ÷åðíî, ñ áðàäà, áàêåíáàðäè íà ìàñóðè è ãîëÿìà øàïêà, ïðèëè÷àøå íà ãðîáàð. Åäèí Áîã çíàå îòêúäå ñå ïîÿâè. Íî êúäå ñòå âèå, Êàçîáîí? Áåëáî êúäå å? Êàêâî ñòàâà?
Èçìúðìîðèõ íÿêàêâî íåÿñíî îáÿñíåíèå è çàòâîðèõ òåëåôîíà. Âå÷å íè âèêàõà è òðúãíàõ êúì ñàìîëåòà.



IX

ÉÅÑÎÄ


118

Ñîöèàëíàòà òåîðèÿ íà êîíñïèðàöèÿòà... å ñëåäñòâèå îò îòñëàáâàíåòî íà óïîâàíèåòî â Áîã è îò ñâúðçàíèÿ ñ òîâà âúïðîñ: "Êîé å íà íåãîâî ìÿñòî?"
(Êàðë Ïîïúð, "Ïðåäïîëîæåíèÿ è îïðîâåðæåíèÿ", Ëîíäîí, "Ðàóòëèäæ", 1969, I, 4)


Ïúòóâàíåòî ìè ñå îòðàçè äîáðå. Íàïóñíàë áÿõ íå ñàìî Ïàðèæ, íî è ïîäçåìíèÿ ñâÿò, äîðè íàïðàâî çåìÿòà, çåìíàòà ÷åðóïêà. Íåáå è âñå îùå çàñíåæíè ïëàíèíè. Ñàìîòà íà äâå õèëÿäè ìåòðà âèñî÷èíà è ÷óâñòâî íà îïèÿíåíèå, êàêâîòî âèíàãè âíóøàâà ïîëåòúò, èçðàâíÿâàíå íà íàëÿãàíåòî, ëåêî íåðàçïîëîæåíèå. Ìèíàâà ìè ïðåç ãëàâàòà, ÷å ñàìî òóê ãîðå ìîãà äà ñòúïÿ çäðàâî íà çåìÿòà. È ðåøèõ äà ñúáåðà ìèñëèòå ñè, îòíà÷àëî çàïèñâàéêè îñíîâíèòå ìîìåíòè â áåëåæíèêà ñè è ïîñëå îòïóñêàéêè ñå ñúñ çàòâîðåíè î÷è.

Ðåøèõ äà èçáðîÿ íàé-íàïðåä áåçñïîðíèòå ôàêòè.
Íÿìà ñúìíåíèå, ÷å Äèîòàëåâè å ìúðòúâ. Ñúîáùè ìè ãî Ãóäðóí. Ãóäðóí âèíàãè å áèëà âúí îò íàøàòà èñòîðèÿ - íå áè ìîãëà äà ÿ ðàçáåðå è ñëåäîâàòåëíî å åäèíñòâåíèÿò ÷îâåê, êîéòî êàçâà èñòèíàòà. Ñëåä òîâà: ôàêò å, ÷å Ãàðàìîíä íå å â Ìèëàíî. Ðàçáèðà ñå, áè ìîãúë äà áúäå íàâñÿêúäå, íî îáñòîÿòåëñòâîòî, ÷å ãî íÿìà è ÷å íå å áèë òàì ïðåç èçìèíàëèòå äíè, ãîâîðè çà òîâà, ÷å íàèñòèíà ìîæå äà å â Ïàðèæ, êúäåòî ãî âèäÿõ.
Ïî ñúùèÿ íà÷èí ãî íÿìà è Áåëáî.
Ñåãà äà ñå îïèòàì äà ñè ïðåäñòàâÿ, ÷å òîâà, êîåòî ñúì âèäÿë â ñúáîòà âå÷åð â "Ñåí Ìàðòåí-äå-Øàí", êàòî íåùî, êîåòî äåéñòâèòåëíî ñå å ñëó÷èëî. Ñúùî êàòî èñòîðèÿòà ñ Àìïàðî. Ïðèáèðàéêè ñå âêúùè, òÿ, åñòåñòâåíî, íå áåøå ñèãóðíà, ÷å Ïîìáà Æèðà íàèñòèíà ñå å âñåëèëà â íåÿ, íî çíàåøå, ÷å ïî âðåìå íà ðèòóàëà å áèëà îáëàäàíà è ÷å ñå å ñìÿòàëà çà îáëàäàíà, èëè ïîíå ñå äúðæåøå òàêà, ñÿêàø å áèëà îáëàäàíà, îò Ïîìáà Æèðà.
È íàêðàÿ, èñòèíà å òîâà, êîåòî ìè êàçà Ëèÿ, êîãàòî áÿõìå íà ïî÷èâêà â ïëàíèíàòà - íåéíèÿò ïðî÷èò áåøå àáñîëþòíî óáåäèòåëåí, ïîñëàíèåòî îò Ïðîâåíñ âñúùíîñò ïðåäñòàâëÿâà ñàìî åäèí ñïèñúê íà ïîðú÷êè. Íèêîãà íå å èìàëî ñáîðèùà íà Òàìïëèåðèòå â Õàìáàðà çà Äåñÿòúêà. Íå å èìàëî Ïëàí è íå å èìàëî ïîñëàíèå.
Ñïèñúêúò íà ïîðú÷êè çà íàñ áåøå ñòàíàë íåùî êàòî êðúñòîñëîâèöà ñ ïðàçíè êâàäðàò÷åòà, íî áåç îïðåäåëåíèÿ. Ñëåäîâàòåëíî òðÿáâàøå äà ïîïúëíèì êâàäðàò÷åòàòà òàêà, ÷å âñè÷êî äà ñúâïàäà. Íî ìîæå áè ñðàâíåíèåòî íå å ìíîãî ïîäõîäÿùî. Êðúñòîñëîâèöàòà å ñúñòàâåíà îò äóìè è äóìèòå ñå êðúñòîñâàò â åäíà îáùà áóêâà. Äîêàòî â íàøàòà èãðà êðúñòîñâàõìå íå äóìè, à ïîíÿòèÿ è ôàêòè, è ñëåäîâàòåëíî ïðàâèëàòà áÿõà ðàçëè÷íè. Îò òÿõ îñíîâíèòå áÿõà òðè.
Ïúðâî ïðàâèëî: ïîíÿòèÿòà ñå ñâúðçâàò ïî àíàëîãèÿ. Íÿìà ôîðìóëà, ïî êîÿòî îò ñàìîòî íà÷àëî äà ñå ðåøè äàëè åäíà àíàëîãèÿ å äîáðà, èëè íå, çàùîòî âñÿêî íåùî â îïðåäåëåí ñìèñúë ìîæå äà ñå ñâúðæå ñ âñÿêî äðóãî. Ïðèìåð. Êàðòîô ñå êðúñòîñâà ñ ÿáúëêà, çàùîòî è äâåòå èìàò ðàñòèòåëåí ïðîèçõîä è ñà òóìáåñòè. Îò ÿáúëêà ñå ìèíàâà êúì çìèÿ - ïî ëèíèÿ íà Áèáëèÿòà. Îò çìèÿ - êúì ãåâðåê, ïîðàäè ïðèëèêàòà âúâ ôîðìàòà, îò ãåâðåê - êúì ñïàñèòåëåí ïîÿñ, îòòàì - êúì áàíñêè êîñòþì, îò êúïàíåòî - êúì ìîðñêà êàðòà, îò êàðòàòà - êúì õàðòèÿ, îò õàðòèÿòà - êúì òîàëåòíà õàðòèÿ, îò òîàëåòà - êúì ñïèðò, îò ñïèðòà - êúì íàðêîòèê, îò íàðêîòèêà - êúì ñïðèíöîâêà, îò ñïðèíöîâêàòà - êúì äóïêà, îò äóïêàòà - êúì çåìÿ, îò çåìÿòà - êúì êàðòîô.
×óäåñíî. È íàèñòèíà, âòîðîòî ïðàâèëî êàçâà, ÷å àêî íàêðàÿ âñè÷êî ñå âðúçâà, èãðàòà å âàëèäíà. Îò êàðòîô äî êàðòîô. Ñëåäîâàòåëíî âñè÷êî å íàðåä.
Òðåòî ïðàâèëî: âðúçêèòå íå áèâà äà áúäàò èçìèñëåíè, èíà÷å êàçàíî, òðÿáâà äà ñà áèëè ñïîìåíàòè îò äðóãè õîðà ïîíå âåäíúæ, à îùå ïî-äîáðå è ïîâå÷å ïúòè. Ñàìî òàêà êðúñòîñêèòå ùå áúäàò èñòèíñêè, çàùîòî ñà î÷åâèäíè.
Âñúùíîñò èäåÿòà íà Ãàðàìîíä áåøå òî÷íî òàêàâà: êíèãèòå íà äèàáîëèñòèòå íå áèâà äà âíàñÿò íèùî íîâî, òðÿáâà äà ïîâòàðÿò âå÷å êàçàíîòî, â ïðîòèâåí ñëó÷àé â êàêâî ùå ñå èçðàçè ñèëàòà íà Òðàäèöèÿòà?
Òàêà ïðîöåäèðàõìå è íèå. Íèùî íå èçìèñëÿõìå îñâåí ðàçïîëîæåíèåòî íà îòäåëíèòå êúñ÷åòà. Êàê áå ïîñòúïèë Àðäåíòè? Íèùî íå áåøå èçìèñëèë, ñàìî áå ðàçïîëîæèë ÷àñòèöèòå ïî òúï íà÷èí - òîé íå áåøå îáðàçîâàí êàòî íàñ è íå ïðèòåæàâàøå âñè÷êè ÷àñòèöè.
Äîêàòî Òå ðàçïîëàãàõà ñ âñè÷êè åëåìåíòè, íî ïúê íÿìàõà ñõåìàòà íà êðúñòîñëîâèöàòà. È îñâåí òîâà íèå îòíîâî áÿõìå ïî-äîáðè.
Ñïîìíÿõ ñè äóìèòå, êîèòî ìè áåøå êàçàëà Ëèÿ ïî âðåìå íà ïî÷èâêàòà íè â ïëàíèíàòà, êîãàòî ìå óïðåêâàøå, ÷å ó÷àñòâóâàì â ëîøà èãðà: "Õîðàòà ñà æàäíè çà ïëàíîâå è àêî èì ïðåäëîæèø íÿêàêúâ, ùå ñå íàõâúðëÿò âúðõó òåá êàòî ãëóòíèöà âúëöè. Òè èçìèñëÿø, à òå òè âÿðâàò. Íå å íåîáõîäèìî äà ñúçäàâàø ïîâå÷å âúîáðàæàåìè ñâåòîâå, îòêîëêîòî ñúùåñòâóâàò â äåéñòâèòåëíîñò."
Âñúùíîñò âèíàãè ñòàâà òàêà. Åäèí ìëàä Õåðîñòðàò ñå ñàìîçàïàëâà, çàùîòî íå çíàå êàê èíà÷å äà ñå ïðî÷óå. Ñëåä òîâà ãëåäàø íÿêàêúâ ôèëì, â êîéòî íåóðàâíîâåñåíî ìîì÷å ñòðåëÿ ïî çâåçäà íà êúíòðè-ìóçèêàòà è ñå ïðåâðúùà â ãåðîé íà äåíÿ. Åòî òè íà÷èíà: âúðâè è ñòðåëÿé ïî Äæîí Ëåíúí.
Ñúùî êàòî ñåôåòàòà. Êàê ìîãà äà ñòàíà èçâåñòåí ïîåò è äà âëÿçà â åíöèêëîïåäèèòå? Ãàðàìîíä ïðåäëàãà ðåöåïòàòà: ìíîãî ïðîñòî - ïëàòè ñè. Äî òîçè ìîìåíò ñåôåòî íå ñå å ñåòèë çà òîâà, íî ñëåä êàòî ðàçáèðà çà ñúùåñòâóâàíåòî íà ïëàíà "Ìàíóöèî", îñúçíàâà, ÷å ìÿñòîòî ìó å òàì. Ñåôåòî å óáåäåí, ÷å å ÷àêàë "Ìàíóöèî" åäâà ëè íå îò äåòñêèòå ñè ãîäèíè, ñàìî äåòî íå å çíàåë, ÷å ãî èìà.
Ðåçóëòàò: íèå èçìèñëèõìå åäèí íåñúùåñòâóâàù Ïëàí è Òå íå ñàìî ñà ãî âúçïðèåëè, íî è ñà ñìåòíàëè, ÷å îòäàâíà ó÷àñòâóâàò â íåãî, èëè ïî-òî÷íî ïîçíàëè ñà ÷àñòèöè îò ñâîèòå îáúðêàíè è íåÿñíè íàìåðåíèÿ â íÿêîè åëåìåíòè îò íàøèÿ Ïëàí, èçãðàäåí ñ æåëÿçíàòà ëîãèêà íà àíàëîãèÿòà, ïðèâèäíîñòòà, ïîäîçðåíèåòî.
Íî àêî äðóãèòå èçìèñëÿò íÿêàêúâ ïëàí è ãî îñúùåñòâÿâàò, òî íàøèÿò Ïëàí ñÿêàø âèíàãè å ñúùåñòâóâàë, íåùî ïîâå÷å - âå÷å å äåéñòâèòåëíîñò.
Îò òîçè ìîìåíò íàòàòúê òúëïè äèàáîëèñòè òðúãâàò ïî ñâåòà äà òúðñÿò êàðòàòà.
Íèå ïðåäëîæèõìå åäíà êàðòà íà õîðà, êîèòî öÿë æèâîò ñà ñå ìú÷èëè äà ïðåîäîëåÿò íÿêàêúâ ñâîé êîìïëåêñ. Êàêúâ? Ïîäñêàçà ìè ãî ïîñëåäíèÿò ôàéë íà Áåëáî: íÿìà ïðîâàë, àêî íàèñòèíà ñúùåñòâóâà åäèí Ïëàí. Ïðåäèçâèêàòåëñòâî, íî íå ïî òâîÿ âèíà. Äà ñå ïðîâàëèø ñðåùó åäèí êîñìè÷åñêè çàãîâîð íå å ïîçîðíî. Íå ñè ñòðàõëèâåö, òè ñè ìú÷åíèê.
Íå ñå îïëàêâàé, ÷å ñè ñìúðòåí, ÷å ñè ïëåííèê íà õèëÿäè ìèêðîîðãàíèçìè, êîèòî íå óñïÿâàø äà ïîä÷èíèø, íå ñè âèíîâåí òè, ÷å ïðúñòèòå íà êðàêàòà òè íå ñà äîñòàòú÷íî ïîäâèæíè, ÷å îïàøêàòà òè å çàêúðíÿëà, ÷å êîñèòå è çúáèòå òè íå ïîíèêâàò îòíîâî, ÷å ðàçïèëÿâàø íåïðåêúñíàòî íåóòðîíè, ÷å âåíèòå òè ñå âòâúðäÿâàò. Âèíîâíè ñà Àíãåëèòå Çàâèñòíèöè.
Ñúùîòî âàæè è çà âñåêèäíåâèåòî. Êàòî ñïàäîâåòå íà áîðñàòà. Ñëó÷âàò ñå, çàùîòî âñåêè ïðàâè íÿêàêâà ïîãðåøíà ñòúïêà è âñè÷êè ïîãðåøíè ñòúïêè çàåäíî ñúçäàâàò ïàíèêàòà. È îíçè, êîéòî íÿìà çäðàâè íåðâè, ñå ïèòà: "Íî êîé å â äúíîòî íà òîçè çàãîâîð, êîé èìà ïîëçà îò íåãî?" Ãîðêî òè, àêî íå íàìåðèø íÿêîé âðàã, êîéòî äà å çàãîâîðíè÷èë - ùå ñå ïî÷óâñòâóâàø âèíîâåí òè. Èëè ïî-òî÷íî èìåííî ïîíåæå ñå ÷óâñòâóâàø âèíîâåí, âúîáðàçÿâàø ñè, ÷å ñúùåñòâóâà íÿêàêúâ çàãîâîð, äîðè ÷å ñà ìíîãî, è çà äà ãè ïîáåäèø, ñè ïðèíóäåí äà îðãàíèçèðàø ñâîé.
À êîëêîòî ïîâå÷å ÷óæäè çàãîâîðè èçìèñëÿø, òîëêîâà ïîâå÷å ñå âëþáâàø â òÿõ è ðàçðàáîòâàø ñâîÿ ïî òÿõíî ïîäîáèå. Âñúùíîñò òúêìî òîâà ñòàíà, êîãàòî ñðåä éåçóèòèòå è áåéêúíèñòèòå, ïàâëèêÿíèòå è íåîòàìïëèåðèòå âñåêè ñå ñúîáðàçÿâàøå ñ ïëàíà íà äðóãèÿ. Òîãàâà Äèîòàëåâè áå çàáåëÿçàë: "Ðàçáèðà ñå, ÷îâåê ïðèïèñâà íà äðóãèòå òîâà, êîåòî ñàì ïðàâè, è ïîíåæå ïðàâè óæàñíè íåùà, äðóãèòå ìó ñòàâàò îòâðàòèòåëíè. À òúé êàòî äðóãèòå îáèêíîâåíî áèõà èñêàëè äà ïðàâÿò ñúùèòå óæàñíè íåùà, êàêâèòî ïðàâèø òè, òå òè ïîìàãàò, êàòî òè âíóøàâàò, ÷å, äà! - â äåéñòâèòåëíîñò òîâà, êîåòî èì ïðèïèñâàø, å ñúùîòî, êîåòî òå âèíàãè ñà æåëàëè. Áîã ëèøàâà îò ðàçóì îíåçè, êîèòî èñêà äà ïîãóáè, äîñòàòú÷íî å äà Ìó ñå ïîìîãíå."

Çàãîâîðúò, çà äà å çàãîâîð, òðÿáâà äà å òàåí. Áè òðÿáâàëî äà ñúùåñòâóâà åäíà òàéíà, ÷èåòî ðàçêðèâàíå ùå íè îñâîáîäè îò êîìïëåêñà, çàùîòî èëè òàéíàòà ùå íè îòâåäå äî ñïàñåíèåòî, èëè ðàçêðèâàíåòî íà òàéíàòà ùå ñå îòúæäåñòâè ñúñ ñïàñåíèåòî. Ñúùåñòâóâà ëè òàêàâà ñèÿéíà òàéíà?
Ðàçáèðà ñå, ñòèãà íèêîãà äà íå áúäå ðàçêðèòà. Ðàçáóëåíà, òÿ ñàìî áè íè ðàçî÷àðîâàëà. Íàëè Àëèå ìè ãîâîðåøå çà ñòðåìåæà êúì ìèñòåðèÿòà, êîéòî ðàçòúðñâàë Ðèìñêàòà èìïåðèÿ? Ïðè òîâà òî÷íî òîãàâà áèë ïðèñòèãíàë îíçè, êîéòî ñå îáÿâèë çà ñèí Áîæè, ñèíúò Áîæè, êîéòî å îò ïëúò è èçáàâÿ ñâåòà îò ãðåõîâåòå ìó. Ìàëêà ëè ìèñòåðèÿ å áèëî òîâà? È îáåùàâàë äà ñïàñè âñè÷êè, ñòèãà äà îáè÷àò áëèæíèÿ ñè. Òîâà äðåáíà òàéíà ëè å áèëî? È îñòàâèë êàòî çàâåò, ÷å êîéòî ïðîèçíåñå ïîäõîäÿùîòî ñëîâî â ïîäõîäÿùèÿ ìîìåíò, ùå ìîæå äà ïðåâðúùà êúøåÿ õëÿá è ÷àøàòà âèíî â ïëúòòà è êðúâòà íà Áîæèÿ ñèí è äà ñå çàñèòè ñ òÿõ. Òîâà íèùîæíà çàãàäêà ëè áèëî? È êàðàë îòöèòå íà öúðêâàòà äà ïðåäïîëàãàò è ïîñëå äà òâúðäÿò, ÷å Áîã å Åäèí è Òðîè÷åí è ÷å Äóõúò ïðîèçëèçà îò Îòöà è îò Ñèíà, à íå ÷å Ñèíúò ïðîèçëèçà îò Îòöà è îò Äóõà. Òîâà ôîðìóëêà çà èëèöèñòè ëè å áèëà? Íî âúïðåêè òîâà îíåçè, êîèòî áèëè íà äâå êðà÷êè îò ñïàñåíèåòî - do it yourself [440] - íóëà âíèìàíèå. Íèìà â òîâà ñå å ñúñòîÿëà öÿëàòà Åíèãìà? Êàêâà áàíàëíîñò! È õàéäå õîï, èñòåðè÷íî òðúãâàò äà îáèêàëÿò öÿëîòî Ñðåäèçåìíîìîðèå ñúñ ñâîèòå ïëàòíîõîäè, çà äà òúðñÿò äðóãî èçãóáåíî çíàíèå, íà êîåòî òåõíèòå åâòèíè äîãìè ùå ñå îêàæàò ñàìî âúíøíîòî îáëè÷èå, ïðèò÷à çà áåäíèòå äóõîì, ñèìâîëè÷åí çíàê, íàìèãàíå êúì Ïíåâìàòèöèòå. Òàéíàòà íà ñâåòàòà Òðîèöà ëè? Íå, òâúðäå ëåñíî áè áèëî. Ïîä âñè÷êî òîâà òðÿáâàëî äà ñå êðèå íåùî ñúâñåì äðóãî.
Èìàøå åäèí, ìàé ÷å Ðóáèíùàéí, êîéòî, êàòî ãî çàïèòàëè äàëè âÿðâà â Áîã, îòãîâîðèë: "Î, íå, àç âÿðâàì... â íåùî ìíîãî ïî-ãîëÿìî..." Íî äðóã ïúê (ìîæå áè áåøå ×åñòúðòúí) å êàçàë: "Îòêàê õîðàòà âå÷å íå âÿðâàò â Áîã, íå ÷å íå âÿðâàò â íèùî, íàïðîòèâ, âÿðâàò âúâ âñè÷êî."
Íî "âñè÷êî" íå å ïî-ãîëÿìà òàéíà. Íÿìà ïî-ãîëåìè òàéíè, çàùîòî è òå, ùîì áúäàò ðàçêðèòè, ñå îêàçâàò ìàëêè. Ñúùåñòâóâà ñàìî åäíà ïðàçíà òàéíà. Åäíà òàéíà, êîÿòî ñå èçïëúçâà. Òàéíàòà íà ðàñòåíèåòî îðõèñ å â òîâà, ÷å èìåòî ìó îçíà÷àâà òåñòèñè è ÷å òî äåéñòâóâà âúðõó òÿõ, íî òåñòèñèòå îçíà÷àâàò åäèí çîäèàêàëåí çíàê, çîäèàêàëíèÿò çíàê îçíà÷àâà àíãåëñêà éåðàðõèÿ, àíãåëñêàòà éåðàðõèÿ îçíà÷àâà ìóçèêàëíà ãàìà, ãàìàòà îçíà÷àâà âðúçêà ìåæäó ðàçëè÷íèòå "õóìîðè" è òàêà íàòàòúê, ïîñâåùàâàíåòî ñå èçðàçÿâà â òîâà äà ñå ó÷èø íåïðåêúñíàòî è íèêîãà äà íå ñïèðàø, äà áåëèø âñåëåíàòà êàòî ãëàâà ëóê, à ëóêúò å ñúñòàâåí îò áåçáðîé ëþñïè: äà ñè ïðåäñòàâèì åäíà áåçêðàéíà ãëàâà ëóê, ÷èéòî öåíòúð å íàâñÿêúäå, à îáèêîëêàòà - íèêúäå, èëè ïúê ãëàâà ëóê, ïîäîáíà íà ïàíäåëêàòà íà Ìüîáèóñ [441].
Èñòèíñêè ïîñâåòåí å îíçè, êîéòî çíàå, ÷å íàé-ìîãúùàòà îò òàéíèòå å òàéíàòà áåç ñúäúðæàíèå, çàùîòî íèêîé âðàã íå áè ìîãúë äà òå ïðèíóäè äà ÿ èçäàäåø, íèòî åäèí ñúáðàò íå áè ìîãúë äà ÿ èçòðúãíå îò òåá.
Ñåãà âå÷å ñðåäíîùíèÿò ðèòóàë ïðåä Ìàõàëîòî çàïî÷íà äà ìè èçãëåæäà ïî-ëîãè÷åí, ïî-ïîñëåäîâàòåëåí. Áåëáî áå çàÿâèë, ÷å ïðèòåæàâà åäíà òàéíà, è çàòîâà ñå áå ñäîáèë ñ âëàñò íàä Òÿõ. Òÿõíàòà ïúðâà ìèñúë - äîðè íà òàêúâ èíòåëèãåíòåí ÷îâåê êàòî Àëèå, êîéòî âåäíàãà å âäèãíàë òðåâîãà è å ñâèêàë îñòàíàëèòå, å áèëà äà ìó ÿ èçêîï÷àò. È êîëêîòî ïîâå÷å Áåëáî å óïîðñòâóâàë è å îòêàçâàë äà ÿ èçäàäå, òîëêîâà ïîâå÷å Òå ñà ñå óáåæäàâàëè, ÷å òàéíàòà å ãîëÿìà, è êîëêîòî ïîâå÷å òîé ñå å êëåë, ÷å íå ÿ ïðèòåæàâà, òîëêîâà ïîâå÷å òå ñà äîáèâàëè óâåðåíîñò, ÷å ÿ ïðèòåæàâà è ÷å òàçè òàéíà å èñòèíñêà, çàùîòî, àêî å áèëà ëúæëèâà, Áåëáî å ùÿë äà ÿ ðàçêðèå.
Â ïðîäúëæåíèå íà âåêîâå òàçè òàéíà å ïðåäñòàâëÿâàëà ñïîéêàòà, êîÿòî ãè å çàäúðæàëà çàåäíî âúïðåêè îòëú÷âàíèÿòà, âúòðåøíèòå áîðáè, ðàçìÿíàòà íà óäàðè. Âå÷å ñà áèëè íà ïúò äà ÿ ðàçêðèÿò. Íî ñà ñå òåðçàåëè îò äâå æåñòîêè îïàñåíèÿ: ÷å òàéíàòà ùå ãè ðàçî÷àðîâà è ÷å, ñòàâàéêè äîñòîÿíèå íà âñè÷êè, èçîáùî ùå ïðåñòàíå äà áúäå òàéíà. Òîâà áè áèë êðàÿò èì.
Òî÷íî â òîçè ìîìåíò Àëèå å îñúçíàë, ÷å àêî Áåëáî ïðîãîâîðè, âñè÷êè ñà ùåëè äà óçíàÿò è òîé, Àëèå, å ùÿë äà èçãóáè íåÿñíèÿ îðåîë, êîéòî ìó îñèãóðÿâàë âëèÿíèå è âëàñò. Àêî Áåëáî áå äîâåðèë òàéíàòà ñàìî íà íåãî, Àëèå ùåøå äà ïðîäúëæè äà áúäå áåçñìúðòíèÿò Ñåí-Æåðìåí - îòëàãàíåòî íà íåãîâàòà ñìúðò îòëàãàøå ðàçêðèâàíåòî íà òàéíàòà. Îïèòâàøå ñå äà ïðèíóäè Áåëáî äà ìó ïðîøåïíå òàéíàòà íà óõîòî, íî êîãàòî ðàçáðà, ÷å íÿìà äà ñïîëó÷è, ãî ïðåäèçâèêà, ïðîðîêóâàéêè, ÷å ßêîïî âñå ïàê ùå ñå ïðåäàäå, è íàé-âàæíîòî, ïðåäñòàâÿéêè ïîâåäåíèåòî ìó êàòî ñìåõîòâîðíî. Î, äîáðå ãî ïîçíàâàøå, ñòàðèÿ ìó ãðàô, çíàåøå, ÷å ïðè õîðàòà îò òîçè ðîä óïîðèòîñòòà è ñòðàõúò äà íå ñòàíàò çà ñìÿõ íàääåëÿâàò äîðè íàä èíñòèíêòà çà ñàìîñúõðàíåíèå. Ïðèíóäè ãî äà ïîâèøè òîíà íà ïðåäèçâèêàòåëñòâîòî ñè è äà îòêàæå ïî íàé-êàòåãîðè÷åí íà÷èí.
À äðóãèòå, ïîðàäè ñúùèòå ñòðàõîâå, ïðåäïî÷åòîõà äà ãî óáèÿò. Ãóáåõà êàðòàòà, ðàçáèðàõà, ÷å ùå ñà èì íåîáõîäèìè îùå âåêîâå, çà äà ÿ íàìåðÿò, íî ñïàñÿâàõà ìàëêîòî îñòàíàëà ñâåæåñò íà ãðîõíàëîòî ñè ðàçëèãàâåíî îò ñòàðîñò æåëàíèå.

Ñïîìíèõ ñè åäíà èñòîðèÿ, êîÿòî ìè áåøå ðàçêàçàëà íàâðåìåòî Àìïàðî. Ïðåäè äà äîéäå â Èòàëèÿ, ïðåêàðàëà íÿêîëêî ìåñåöà â Íþ Éîðê è òàì æèâÿëà â åäèí îò îíåçè êâàðòàëè, êúäåòî íàé-÷åñòî ñå ñíèìàò ôèëìèòå çà ïðåñòúïíîñòòà. Ïðèáèðàëà ñå ñàìà, äîðè â äâà ïðåç íîùòà. È êîãàòî ÿ çàïèòàõ äàëè íå ñå å ñòðàõóâàëà îò ñåêñóàëíèòå ìàíèàöè, ìè îáÿñíè ñâîÿ ìåòîä. Êîãàòî íÿêàêúâ ìàíèàê ñå ïðèáëèæàâàë êúì íåÿ è ÿâíî ïîêàçâàë, ÷å å òàêúâ, òÿ ãî õâàùàëà ïîä ðúêà è ìó êàçâàëà: "Äîáðå òîãàâà, äàâàé äà ñå ÷óêàìå." Îíÿ, íàïúëíî îáúðêàí, ïîáÿãâàë.
Àêî ÷îâåê å ñåêñóàëåí ìàíèàê, òîé íå æåëàå ñåêñà, à ñàìî èñêà äà ãî æåëàå, â êðàåí ñëó÷àé äà ãî îòêðàäíå, íî ïî âúçìîæíîñò áåç çíàíèåòî íà æåðòâàòà. Àêî ãî èçïðàâÿò ïðåä ñåêñà è ìó êàæàò "òóê å Ðîäîñ, òóê ñêà÷àé" [442], åñòåñòâåíî å äà èçáÿãà, èíà÷å êàêúâ ìàíèàê ùå å.

À íèå ñå îïèòàõìå äà ãúäåëè÷êàìå òåõíèòå æåëàíèÿ, äà èì ïðåäëàãàìå åäíà îò ïðàçíà ïî-ïðàçíà òàéíà, çàùîòî íå ñàìî ñàìèòå íèå íå ÿ çíàåõìå, íî íà âñè÷êî îòãîðå çíàåõìå, ÷å å ôàëøèâà.

Ñàìîëåòúò ïðåëèòàøå íàä Ìîíáëàí è ïúòíèöèòå ñå ñòðóïàõà îò åäíàòà ñòðàíà, çà äà íå èçïóñíàò ìàãèÿòà íà òàçè ìúãëÿâà öèöèíà, èçðàñíàëà ïîðàäè íÿêàêâî íàðóøåíèå â ñèñòåìàòà íà ïîäçåìíèòå òîêîâå. Ìèñëåõ ñè, ÷å àêî òîâà, íàä êîåòî ðàçìèøëÿâàì, å èñòèíà, òîãàâà òîêîâåòå íàâÿðíî íå ñúùåñòâóâàò, ñúùî êàêòî íå ñúùåñòâóâà ïîñëàíèåòî îò Ïðîâåíñ. Íî ïúê èñòîðèÿòà íà äåøèôðèðàíåòî íà Ïëàíà, òàêúâ, êàêúâòî íèå ãî áÿõìå âúçñòàíîâèëè, íå áåøå íèùî äðóãî îñâåí ñàìàòà Èñòîðèÿ.

Âúðíàõ ñïîìåíèòå ñè êúì ïîñëåäíèÿ ôàéë íà Áåëáî. Íî àêî ñúùåñòâóâàíåòî å òúé ïðàçíî è êðåõêî, ÷å äà ñå êðåïè ñàìî íà çàáëóäèòå íà îíåçè, êîèòî òúðñÿò íåãîâàòà òàéíà, òîãàâà, êàêòî êàçà Àìïàðî âå÷åðòà íà ðèòóàëà ñëåä íåéíîòî ïðåæèâÿâàíå, çíà÷è íÿìà îïðîùåíèå, âñè÷êè ñìå ðîáè, äàéòå íè ãîñïîäàð, íèå ñè ãî çàñëóæàâàìå....
Íå å âúçìîæíî. Íå å âúçìîæíî, çàùîòî Ëèÿ ìå å íàó÷èëà, ÷å èìà è íåùî äðóãî, è èìàì äîêàçàòåëñòâîòî çà òîâà, òî ñå íàðè÷à Äæóëèî è â òîçè ìîìåíò ñè èãðàå íà ïîëÿíàòà è äúðïà îïàøêàòà íà åäíà êîçà. Íå å âúçìîæíî, çàùîòî Áåëáî å êàçàë íà äâà ïúòè "íå".

Ïúðâîòî "íå" å êàçàë íà Àáóëàôèÿ è íå îíåçè, êîèòî ñå ìú÷åõà äà ìó èçòðúãíàò òàéíàòà. "Çíàåòå ëè êîäà?" áåøå âúïðîñúò. È îòãîâîðúò, êëþ÷úò êúì çíàíèåòî, áåøå "íå". Èìà ãîëÿìà äîçà èñòèíà â òîâà è òÿ å, ÷å íå ñàìî íÿìà ìàãè÷åñêà äóìà, íî è íèå íå ÿ çíàåì. Òîçè, êîéòî ñúóìåå äà äîïóñíå òîâà îáà÷å, ìîæå áè ùå óçíàå íåùî, ïîíå òîëêîâà, êîëêîòî óñïÿõ äà óçíàÿ àç.
ßêîïî êàçà âòîðîòî ñè "íå" â ñúáîòà âå÷åð, îòõâúðëÿéêè ñïàñåíèåòî, êîåòî ìó áå ïðåäëîæåíî. Ìîæåøå äà èçìèñëè íÿêàêâà òàì êàðòà, äà öèòèðà åäíà îò îíåçè, êîèòî ìó áÿõ ïîêàçàë ïî-ðàíî, âñå åäíî, ñ òîâà Ìàõàëî, îêà÷åíî ïî òîçè íà÷èí, òúëïàòà çàïàëÿíêîâöè ïî Umbilicus Mundi íÿìàøå äà ÿ ðàçëè÷è, ïúê è äîðè äà ÿ ðàçëè÷åøå, ùåøå äà èçãóáè îùå äåñåòêè ãîäèíè, ïðåäè äà ðàçáåðå, ÷å íå å òÿ. Íî íå, íå å èñêàë äà ñå ïîä÷èíè, ïðåäïî÷åë å äà çàãèíå.
Íå å ïîæåëàë äà ñå ïîä÷èíè íà ñòðàñòíàòà æàæäà çà âëàñò, íå å èñêàë äà ñå îãúíå ïðåä àáñóðäà. À òîâà îçíà÷àâà, ÷å ìàêàð â èçâåñòåí ñìèñúë äà å çíàåë êîëêî ñëàá å ÷îâåêúò, êîëêî áåçêðàåí è áåçöåëåí å íåãîâèÿò îïèò äà ðàçáåðå ñâåòà, Áåëáî å îñúçíàâàë ñúùåñòâóâàíåòî íà íåùî, êîåòî å ïî-ñìèñëåíî îò âñè÷êî îñòàíàëî.
Êàêâî ëè å òîâà, êîåòî å ïðåäóãàäèë Áåëáî ìîæå áè òúêìî â òîçè ìèã è êîåòî ãî å íàêàðàëî äà âëåçå â ïðîòèâîðå÷èå ñ ïîñëåäíèÿ ñè îò÷àÿí ôàéë è äà íå ïîâåðè ñúäáàòà ìó íà îíçè, êîéòî ìó ïðåäëàãàøå íÿêàêúâ ñè Ïëàí? Êàêâî å òîâà, êîåòî å ðàçáðàë, íàé-ñåòíå, è êîåòî ìó å ïîçâîëèëî äà ñè èãðàå ñ æèâîòà òàêà, ñÿêàø âñè÷êî, êîåòî å òðÿáâàëî äà çíàå, ãî å çíàåë îòäàâíà, ìàêàð äà íå ãî å çàáåëÿçàë äî òîçè ìîìåíò, è êàòî ÷å ëè òàçè íåãîâà åäèíñòâåíà, èñòèíñêà, àáñîëþòíà òàéíà, âñè÷êî, êîåòî ñå ñëó÷è â Ìóçåÿ, å áèëî íåïîïðàâèìî è èäèîòñêà áåçñìèñëèöà, à òðÿáâà ëè äî òàêàâà èäèîòñêà ñòåïåí ÷îâåê äà ñå íàïúâà äà æèâåå?
Íåùî ìè ëèïñâàøå, ëèïñâàøå ìè áðúíêà îò âåðèãàòà. Ñòðóâàøå ìè ñå, ÷å çíàÿ âñè÷êè ïîäâèçè íà Áåëáî - îò æèâîòà è îò ñìúðòòà. Íî ìè ëèïñâàøå åäèí.

Ïðè ïðèñòèãàíåòî, êàêòî ñè òúðñåõ ïàñïîðòà, îòêðèõ â äæîáà ñè êëþ÷à îò òàçè âèëà. Áÿõ ãî âçåë ìèíàëèÿ ÷åòâúðòúê çàåäíî ñ êëþ÷à íà àïàðòàìåíòà ìó. Ñïîìíèõ ñè îíçè äåí, êîãàòî Áåëáî íè ïîêàçâàøå ñòàðèÿ øêàô, êîéòî ïî äóìèòå ìó ñúäúðæàë íåãîâàòà opera omnia [443] èëè ïî-ñêîðî ìëàäåæêèòå ìó òâîðáè. Ìîæå áè Áåëáî å íàïèñàë íåùî, êîåòî íå å ïðåõâúðëèë íà Àáóëàôèÿ, è ñåãà òîâà íåùî å ïîãðåáàíî òóê â Õ.?
Â ðàçñúæäåíèåòî ìè èçîáùî íÿìàøå ëîãèêà. ×óäåñíî îñíîâàíèå, êàçàõ ñè, çà äà ãî ïðèåìà çà ëîãè÷íî. È ñëàâà Áîãó.
Îòèäîõ äà ñè âçåìà êîëàòà è äîéäîõ òóê.

Íå íàìåðèõ äîðè ñòàðàòà ðîäíèíà íà Êàíåïà, ïàçà÷êàòà, êîÿòî áÿõìå âèäåëè ïî-ðàíî. Ìîæå áè áåøå óìðÿëà. Íÿìà íèêîé. Íàäíèêíàõ âúâ âñè÷êè ñòàè - ìèðèçìà íà âëàãà, äîðè ñè ïîìèñëèõ äàëè äà íå çàòîïëÿ "îò÷åòî" â åäíà îò ñïàëíèòå. Íî íÿìàøå ñìèñúë äà çàòîïëÿì ëåãëîòî ïðåç þíè: äîñòàòú÷íî áåøå äà îòâîðÿ ïðîçîðöèòå è òîïëèÿò âå÷åðåí âúçäóõ ùåøå äà íàõëóå âúòðå.
Ëóíàòà íå ñå ïîÿâÿâà âåäíàãà ñëåä çàëåçà. Êàòî â Ïàðèæ â ñúáîòà âå÷åð. Ïî-êúñíî ñå ïîêàçâà åäâà-åäâà, ñúçèðàì ÷àñò îò íåÿ - ïî-ìàëêà, îòêîëêîòî â Ïàðèæ, èçäèãà ñå áàâíî íàä íàé-íèñêèòå õúëìîâå, ìåæäó Ñòîìíàòà è åäíà äðóãà æúëòåíèêàâà ãúðáèöà, ìîæå áè âå÷å îæúíàòà.
Ìèñëÿ, ÷å ïðèñòèãíàõ òóê íÿêúäå êúì øåñò ñëåäîáåä, áåøå îùå ñâåòëî. Íå áÿõ âçåë íèùî çà ÿäåíå. Ïî-êúñíî, îáèêàëÿéêè áåçöåëíî êúùàòà, âëÿçîõ â êóõíÿòà è íàìåðèõ ïàð÷å ñàëàì, óâåñåíî íà åäíà ãðåäà. Âå÷åðÿõ ñúñ ñàëàì è âîäà, áåøå íÿêúäå îêîëî äåñåò. Ñåãà ñúì æàäåí, äîíåñúë ñúì ñè òóê, â êàáèíåòà íà ÷è÷î Êàðëî, åäíà ãàðàôà ñ âîäà è îòïèâàì îò íåÿ âñåêè äåñåò ìèíóòè, ñëåä òîâà ñëèçàì, ïúëíÿ ÿ îòíîâî è òàêà íåïðåêúñíàòî. Òðÿáâà äà å âå÷å êúì òðè ÷àñà. Íî ëàìïàòà å óãàñåíà è íå ìîãà äà ðàçëè÷à ñòðåëêèòå íà ÷àñîâíèêà. Ðàçìèøëÿâàì, çàñòàíàë äî ïðîçîðåöà. Âèæäàì íÿêàêâè ñâåòëèíêè, íåùî êàòî ïàäàùè çâåçäè ïî ñêëîíîâåòå íà õúëìîâåòå. Îò âðåìå íà âðåìå ìèíàâàò àâòîìîáèëè, ñëèçàò êúì äîëèíàòà, êà÷âàò ñå êúì ñåëöàòà ïî áèëîòî. Êîãàòî Áåëáî å áèë ìàëúê, òàçè ãëåäêà íå å ñúùåñòâóâàëà. Íÿìàëî ãè å àâòîìîáèëèòå, íèòî ïúê ïúòèùàòà, à è íîùåì å èìàëî ïîëèöåéñêè ÷àñ.
Âåäíàãà ñëåä êàòî ïðèñòèãíàõ òóê, îòâîðèõ øêàôà ñ "ìëàäåæêèòå òâîðáè". Ìíîæåñòâî ðàôòîâå, ïúëíè ñ êíèæà - ó÷åíè÷åñêè ñú÷èíåíèÿ îùå îò îòäåëåíèÿòà è áåçáðîéíè ïàïêè ñúñ ñòèõîâå è ðàçêàçè, êîèòî Áåëáî å ïèñàë êàòî þíîøà. Âñè÷êè ñà ïèñàëè ñòèõîâå â þíîøåñêèòå ñè ãîäèíè, íî ïîñëå èñòèíñêèòå ïîåòè ñà ãè óíèùîæàâàëè, à ëîøèòå ïîåòè ñà ãè ïóáëèêóâàëè. Áåëáî å áèë ïðåêàëåíî êîìïëåêñèðàí, çà äà ãè èçâàäè íà áÿë ñâÿò, è ïðåêàëåíî íåðåøèòåëåí, çà äà ãè óíèùîæè. Ïîãðåáàë ãè å â øêàôà íà ÷è÷î ñè Êàðëî.
×åòîõ â ïðîäúëæåíèå íà íÿêîëêî ÷àñà. È îùå íÿêîëêî äúëãè ÷àñà ñëåä òîâà, äî ïðåäè ìàëêî, ðàçñúæäàâàõ âúðõó ïîñëåäíèÿ òåêñò, êîéòî íàìåðèõ òúêìî êîãàòî ñå ãîòâåõ âå÷å äà èçîñòàâÿ ÷åòåíåòî.
Íå çíàÿ êîãà ãî å ïèñàë. Òîâà ñà ìíîæåñòâî ëèñòîâå, â êîèòî ñå ïðåïëèòàò ðàçëè÷íè ïî÷åðöè èëè ïî-òî÷íî åäèí è ñúùè ïî÷åðê, íî îò ðàçëè÷íè ãîäèíè. Ñÿêàø ãî å ïèñàë ìíîãî ðàíî, íà øåñòíàäåñåò-ñåäåìíàäåñåòãîäèøíà âúçðàñò, ïîñëå ãî å èçîñòàâèë, íî ñëåä òîâà ñå å âúðíàë êúì íåãî, êîãàòî å áèë íà äâàäåñåò, ïîñëå íà òðèäåñåò ãîäèíè, à ìîæå áè è ïî-êúñíî. Äîêàòî íå ñå å îòêàçàë îò ïèñàíåòî, êàòî íå ñå áðîè ðàáîòàòà ìó ñ Àáóëàôèÿ, ïðè êîÿòî îáà÷å íå å ïîñìÿë äà âúçñòàíîâè òåçè ðåäîâå è äà ãè ïîäëîæè íà åëåêòðîííîòî óíèæåíèå.
×åòà ãè è ñÿêàø ïðåä î÷èòå ìè å ïîçíàòàòà èñòîðèÿ - ñúáèòèÿòà â Õ. ìåæäó 1943-òà è 1945-à, ÷è÷î Êàðëî, ïàðòèçàíèòå, ïàíñèîíàòúò, ×å÷èëèÿ, òðîìïåòúò. Ïîçíàâàì âúâåäåíèåòî: áÿõà íàòðàï÷èâèòå ìèñëè íà ðàçíåæåíèÿ Áåëáî, ðàçî÷àðîâàí è òúæåí ïèÿíèöà. Ìåìîàðíàòà ëèòåðàòóðà, è òîé å çíàåë, ÷å òÿ å ïîñëåäíîòî óáåæèùå íà íåãîäíèöèòå.
Íî àç íå ñúì ëèòåðàòóðåí êðèòèê, îòíîâî ñúì Ñàì Ñïåéä, êîéòî òúðñè ïîñëåäíàòà ñëåäà.
È òàêà íàìåðèõ Êëþ÷îâèÿ Òåêñò. Ïðåäñòàâëÿâàøå âåðîÿòíî ïîñëåäíàòà ãëàâà îò èñòîðèÿòà íà Áåëáî â Õ. Ñëåä òîâà íå ìîæåøå äà ñå å ñëó÷èëî íèùî ïîâå÷å.



119

Ïîäíåñîõà îãúí êúì ãúðëîòî íà òðîìïåòà è ïðåä î÷èòå ìè êóïîëúò ñå ðàçòâîðè; áëåñòÿùà îãíåíà ñòðåëà èçñêî÷è îò òðîìïåòà è ïðîíèçà áåçæèçíåíèòå òåëà. Ïîñëå êóïîëúò ñå çàòâîðè îòíîâî, à òðîìïåòúò áå èçíåñåí.
(Éîõàí Âàëåíòèí Àíäðåå, "Õèìè÷åñêàòà âåí÷àâêà íà Êðèñòèàí Ðîçåíêðîéö", Ñòðàñáóðã, "Öåöíåð", 1616, 6, ñ. 125-126)


Â òåêñòà èìà ïðàçíèíè, ïîïðàâêè, ãðåøêè, çà÷åðêâàíèÿ - ëè÷è ñè, ÷å ñêîðî ñúì ñå çàâúðíàë îò Ïàðèæ. Íå òîëêîâà ãî ÷åòà, êîëêîòî îòíîâî ãî ïðåæèâÿâàì.
Òðÿáâà äà å áèëî â êðàÿ íà àïðèë 1945 ãîäèíà. Ãåðìàíñêàòà àðìèÿ îòñòúïâàëà ïî âñè÷êè ôðîíòîâå. Ôàøèñòèòå ñå ðàçáÿãâàëè. Õ. ìèíàë îêîí÷àòåëíî ïîä êîíòðîëà íà ïàðòèçàíèòå.
Ñëåä ïîñëåäíàòà áèòêà, ñúùàòà, çà êîÿòî ßêîïî íè áå ðàçêàçàë èìåííî â òàçè êúùà (êàæè-ðå÷è, ïðåäè äâå ãîäèíè), íÿêîëêî ïàðòèçàíñêè áðèãàäè ñè äàëè ñðåùà â Õ., çà äà ùóðìóâàò çàåäíî ãðàäà. Î÷àêâàëè ñèãíàë îò Ðàäèî Ëîíäîí è ùåëè äà íàïàäíàò, êîãàòî è Ìèëàíî áúäåë ãîòîâ çà âúñòàíèå.
Ïðèñòèãíàëè è ãàðèáàëäèéñêèòå îòðÿäè, êîìàíäóâàíè îò Ðàñ, åäèí ãèãàíò ñ ÷åðíà áðàäà, èçâåñòåí â öÿëàòà îáëàñò: áèëè îáëå÷åíè â íàé-ðàçíîîáðàçíè óíèôîðìè, åäíàêâè èì áèëè ñàìî ÷åðâåíèòå êúðïè è çâåçäèòå íà ãúðäèòå. Âúîðúæåíè êîé êàê ìîæå, åäèí ñúñ ñòàðà ïóøêà, äðóã ñ øìàéçåð, îòíåò îò âðàãà. Îòëè÷àâàëè ñå ÷óâñòâèòåëíî îò áðèãàäèòå íà Áàäîëèî ñ òåõíèòå ñèíè êúðïè, óíèôîðìè ñ öâÿò êàêè, ïîäîáíè íà àíãëèéñêèòå, ïðè òîâà âúîðúæåíè ñ íàé-íîâè àâòîìàòè "Ñòåí". Ñúþçíèöèòå ïîäïîìàãàëè Áàäîëèî ñ ùåäðè íîùíè ïàðàøóòíè ïðàòêè, ñëåä êàòî âñÿêà âå÷åð â åäèíàäåñåò âå÷å îò äâå ãîäèíè ïðåìèíàâàë òàéíñòâåíèÿò "Ïèïî", àíãëèéñêèÿò ðàçóçíàâàòåëåí ñàìîëåò, çà êîéòî íèêîé íå çíàåë êàêâî òî÷íî ðàçóçíàâà, òúé êàòî íà êèëîìåòðè ðàçñòîÿíèå íå ñå âèæäàëà íèêàêâà ñâåòëèíêà.
Ìåæäó ãàðèáàëäèéöè è áàäîëèàíöè âå÷å ñå óñåùàëî íàïðåæåíèå. Ãîâîðåëî ñå, ÷å â íà÷àëîòî íà áèòêàòà áàäîëèàíöèòå ñå íàõâúðëèëè ñðåùó âðàãà ñ âèêîâå "Äà æèâåå êðàëÿò!", íî íÿêîè îáÿñíÿâàëè òîâà ñúñ ñèëàòà íà íàâèêà, êàêâî äðóãî ìîæåë ÷îâåê äà âèêà, ùóðìóâàéêè, òîâà íå çíà÷åëî, ÷å íåïðåìåííî áèëè ìîíàðõèñòè, òå ñúùî çíàåëè, ÷å êðàëÿò å âèíîâåí çà ìíîãî íåùà. Ãàðèáàëäèéöèòå ñå ïîäñìèõâàëè: ÷îâåê ìîæåë äà âèêà çà êðàëÿ, àêî àòàêóâà íà íîæ â îòêðèòî ïîëå, íî íå è êàòî ñå êðèå ñ àâòîìàòà ñè çàä íÿêîé úãúë. Ïðîñòî ñå áèëè ïðîäàëè íà àíãëè÷àíèòå.
Âñå ïàê äîñòèãíàëè äî íÿêàêâî ñïîðàçóìåíèå. Íóæíî áèëî åäèííî êîìàíäóâàíå ïðè íàñòúïëåíèåòî ñðåùó ãðàäà è èçáîðúò ïàäíàë âúðõó Òåðöè, êîéòî áèë íà÷åëî íà íàé-äîáðå åêèïèðàíàòà áðèãàäà, áèë è íàé-âúçðàñòíèÿò è áèë âîþâàë â Ïúðâàòà ñâåòîâíà âîéíà, èçîáùî ãåðîé ñ àâòîðèòåò ïðåä ñúþçíè÷åñêîòî êîìàíäóâàíå.
Ïðåç ñëåäâàùèòå äíè, ñòðóâà ìè ñå, èçïðåâàðâàéêè âúñòàíèåòî â Ìèëàíî, ïîåëè êúì ãðàäà. Äî õîðàòà îò Õ. ñòèãíàëè ïúðâèòå äîáðè íîâèíè: îïåðàöèÿòà áèëà óñïåøíà, áðèãàäèòå íàâëèçàëè ïîáåäîíîñíî â ãðàäà, íî èìàëî è óáèòè, íîñåë ñå ñëóõ, ÷å Ðàñ å çàãèíàë, à Òåðöè - ðàíåí.
Ïîñëå, åäèí ñëåäîáåä, õîðàòà äî÷óëè áðúì÷åíå íà êîëè, ïîáåäíè ïåñíè, ãðàæäàíñòâîòî ñå ñòåêëî íà öåíòðàëíèÿ ïëîùàä, ïî ãëàâíèÿ ïúò ñå çàäàëè ïúðâèòå îòðÿäè ñ âäèãíàòè þìðóöè, çíàìåíà, îðúæèÿ, ðàçìàõâàíè îò ïðîçîðöèòå íà êîëèòå è îò ñòúïàëàòà íà êàìèîíèòå. Ïîñðåùà÷èòå ïî ïúòÿ âå÷å áèëè îáñèïàëè ïàðòèçàíèòå ñ öâåòÿ.
Èçâåäíúæ íÿêîé èçâèêàë: "Ðàñ! Ðàñ!" - è Ðàñ ñå îêàçàë òàì, ñåäíàë âúðõó ïðåäíèÿ êàëíèê íà åäèí äîäæ ñ ðàçðîøåíà áðàäà è ðàçêîï÷àíà ðèçà, ïîä êîÿòî ñå îòêðèâàëà ÷åðíàòà ìó êîñìàòà ãðúä, çàñìÿí è âäèãíàë ðúêà çà ïîçäðàâ.
Çàåäíî ñ Ðàñ îò äîäæà ñëÿçúë Ðàìïèíè, åäèí êúñîãëåä ìëàäåæ, êîéòî ïðåäè òîâà ñâèðåë â îðêåñòúðà, áèë ìàëêî ïî-âúçðàñòåí îò äðóãèòå è áèë èç÷åçíàë òðè ìåñåöà ïî-ðàíî - ãîâîðåëî ñå, ÷å îòèøúë ïðè ïàðòèçàíèòå. È äåéñòâèòåëíî äîøúë ñ òÿõ, ñ ÷åðâåíà êúðïà íà âðàòà, ÿêå â öâÿò êàêè, ñâåòëîñèíè ïàíòàëîíè. Òîâà áèëà óíèôîðìàòà íà îðêåñòúðà íà äîí Òèêî, íî âúðõó íåÿ òîé íîñåë êîëàí ñ êîáóð è ïèñòîëåò. Ïðåç äåáåëèòå ñòúêëà íà î÷èëàòà, êîèòî ìó áèëè äîíåñëè òîëêîâà ïîäèãðàâêè îò ñòðàíà íà ñòàðèòå ïðèÿòåëè â ïàíñèîíàòà, â òîçè ìîìåíò òîé ãëåäàë ìîìè÷åòàòà, ñòðóïàíè îêîëî íåãî, êàòî ÷å áèë Ôëàø Ãîðäúí [444]. ßêîïî ñå ïèòàë äàëè è ×å÷èëèÿ íå å òàì, â òúëïàòà.
Ñàìî ïîëîâèí ÷àñ ïî-êúñíî ïëîùàäúò ñå èçïúñòðèë ñ öâåòîâåòå íà ïàðòèçàíèòå è íàðîäúò ñêàíäèðàë "Òåðöè, Òåðöè!" - è èñêàë òîé äà ïðîèçíåñå ðå÷.
Íà åäèí îò áàëêîíèòå íà êìåòñòâîòî áëåä, ïîäïèðàéêè ñå íà ïàòåðèöà, ñå ïîÿâèë Òåðöè è ñ ðúêà ñå îïèòàë äà óêðîòè òúëïàòà. ßêîïî î÷àêâàë ñ âúëíåíèå ðå÷òà, çàùîòî öÿëîòî ìó äåòñòâî, êàêòî è äåòñòâîòî íà íåãîâèòå âðúñòíèöè, áèëî áåëÿçàíî îò äúëãèòå èñòîðè÷åñêè ðå÷è íà Äó÷åòî, îò êîèòî íàé-âàæíèòå öèòàòè ñå ó÷åëè íàèçóñò â ó÷èëèùå, òîåñò ó÷åëè ñå íàèçóñò öåëèòå ðå÷è, çàùîòî âñÿêî èçðå÷åíèå â òÿõ áèëî âàæíî.
Ñëåä êàòî ñå âúçöàðèëà òèøèíà, Òåðöè çàãîâîðèë ñ ïðåãðàêíàë ãëàñ, êîéòî åäâà ñå ÷óâàë. Êàçàë: "Ãðàæäàíè, ïðèÿòåëè. Ñëåä òîëêîç ìú÷èòåëíè ñàìîæåðòâè... åòî íè òóê. Ñëàâà íà ïàäíàëèòå çà ñâîáîäàòà!"
È òîëêîâà. Ïðèáðàë ñå.
Â òîâà âðåìå òúëïàòà êðåùÿëà, ïàðòèçàíèòå, âäèãíàëè àâòîìàòèòå, øìàéçåðèòå, ïóøêèòå, èçñòðåëâàëè òúðæåñòâåíè îòêîñè, à ãèëçèòå ñå ïðúñêàëè íàîêîëî, ìîì÷åòèèòå ñå ñïóñêàëè äà ãè ñúáèðàò ìåæäó êðàêàòà íà âîåííèòå è íà öèâèëíèòå, çàùîòî îòòóê íàòàòúê íÿìàëî äà èì ñå îòêðèå ïîäîáíà âúçìîæíîñò - èìàëî îïàñíîñò âîéíàòà äà ñâúðøè â íàé-ñêîðî âðåìå.

Âñå ïàê èìàëî óáèòè. Ïî æåñòîêî ñúâïàäåíèå è äâàìàòà çàãèíàëè áèëè îò Ñàí Äàâèäå, åäíî ñåëöå, ðàçïîëîæåíî íàä Õ., è ðîäíèíèòå èì íàñòîÿâàëè ïîãðåáåíèåòî äà ñå èçâúðøè â ìàëêîòî ìåñòíî ãðîáèùå.
Êîìàíäóâàíåòî íà ïàðòèçàíèòå ðåøèëî äà ñå îðãàíèçèðà òúðæåñòâåíî ïîãðåáåíèå, áðèãàäèòå - ñòðîåíè, êàòàôàëêèòå - óêðàñåíè, ãðàäñêèÿò îðêåñòúð, öúðêîâíèÿò íàñòîÿòåë. È îðêåñòúðúò íà ïàíñèîíàòà.
Äîí Òèêî âåäíàãà ïðèåë. Íàé-âå÷å, êàçàë, çàùîòî îòêðàé âðåìå áèë ïðîòèâ ôàøèñòèòå. Íî îñâåí òîâà, êàêòî ïîäøóøâàëè îðêåñòðàíòèòå, çàùîòî âñå íÿêîé äåí òðÿáâàëî äà èçïúëíÿò òðàóðíèÿ ìàðø, êîéòî ðåïåòèðàëè îò åäíà ãîäèíà. È íàêðàÿ, êàêòî ðàçïðîñòðàíÿâàëè ìåñòíèòå çëè åçèöè, çàùîòî èñêàë äà áúäå çàáðàâåí èíöèäåíòúò ñ ôàøèñòêèÿ õèìí "Äæîâèíåöà".
Èñòîðèÿòà ñ "Äæîâèíåöà" áèëà ñëåäíàòà.
Íÿêîëêî ìåñåöà ïî-ðàíî, îùå ïðåäè äà äîéäàò ïàðòèçàíèòå, îðêåñòúðúò íà äîí Òèêî áèë èçëÿçúë íà óëèöàòà çàðàäè íÿêàêúâ ïàòðîíåí ïðàçíèê, íî ïúòÿò èì áèë ïðåãðàäåí îò ×åðíèòå áðèãàäè. "Ñâèðåòå õèìíà, îò÷å!", çàïîâÿäàë êàïèòàíúò, áàðàáàíåéêè ñ ïðúñòè ïî ïðèêëàäà íà àâòîìàòà ñè. Êàêâî äà ñå ïðàâè, êàêòî ïî-êúñíî ùÿõìå äà ñå íàó÷èì äà êàçâàìå. È äîí Òèêî íàðåäèë: "Õàéäå, ìîì÷åòà, äà îïèòàìå." ×îâåê òðÿáâà äà ñè ñïàñÿâà êîæàòà. Äîí Òèêî äàë òàêòà ñúñ ñâîÿ êëþ÷ è áåçóìíàòà êàêîôîíèÿ îò çâóöè ïðåêîñèëà Õ., ðåçóëòàòúò áèë íåùî, êîåòî ñàìî íàé-îò÷àÿíàòà íàäåæäà çà ðåâàíø ó ôàøèñòèòå ìîæåëà äà âúçïðèåìå êàòî "Äæîâèíåöà". Ïîçîð çà âñè÷êè. Çàùîòî ñå áèëè ïîä÷èíèëè, ïðèçíàâàë ïî-êúñíî äîí Òèêî, íî ïðåäè âñè÷êî çàùîòî áèëè ãðà÷åëè êàòî ãàðãè. Ñâåùåíèê, äà, è àíòèôàøèñò, íî èçêóñòâîòî ñè å èçêóñòâî.
Òåçè äíè ßêîïî íå áèë ñ òÿõ. Áîëåäóâàë îò âúçïàëåíèå íà æëåçèòå. Ó÷àñòâóâàëè ñàìî Àíèáàëå Êàíòàëàìåñà è Ïèî Áî è âåðîÿòíî òÿõíîòî ïî÷åòíî ïðèñúñòâèå ðåøèòåëíî äîïðèíåñëî çà ïîðàæåíèåòî íà íàöèîíàëôàøèçìà. Íî çà Áåëáî ïðîáëåìúò áèë äðóã, ïîíå â ìîìåíòà, êîãàòî ïèøåë òîçè òåêñò. Îñúçíàâàë, ÷å å ïðîïóñíàë îùå åäíà âúçìîæíîñò äà ðàçáåðå äàëè å ùÿë äà èìà ñìåëîñò äà îòêàæå. Ìîæå áè èìåííî çàðàäè òîâà óìðÿ, óâèñíàë íà Ìàõàëîòî.
Òàêà èëè èíà÷å, ïîãðåáåíèåòî áèëî îáÿâåíî çà íåäåëÿ ñóòðèí. Íà öåíòðàëíèÿ ïëîùàä ñå áèëè ñòåêëè âñè÷êè. Òåðöè ñúñ ñâîèòå îòðÿäè, ÷è÷î Êàðëî è äðóãè ïúðâåíöè íà ãðàäà ñúñ ñâîèòå îòëè÷èÿ îò Ïúðâàòà ñâåòîâíà âîéíà, è íÿìàëî çíà÷åíèå êîé áèë ôàøèñò è êîé - íå, âàæíîòî áèëî äà ñå îòäàäå ïî÷èò íà ãåðîè. Òàì áèë è íîòàðèóñúò, ãðàäñêèÿò îðêåñòúð â ÷åðíè êîñòþìè, êîíåòå íà êàòàôàëêèòå ñ ïîïîíè, îáøèòè ñ ìëå÷íîáÿëî, ñðåáðèñòî è ÷åðíî. Êî÷èÿøúò áèë îáëå÷åí êàòî íàïîëåîíîâ ìàðøàë - òðèâúðõà øàïêà, ïåëåðèíêà è øèðîêî íàìåòàëî â ñúùèòå öâåòîâå êàòî êîíñêèòå ïîêðèâàëà. Òàì áèë è îðêåñòúðúò íà ïàíñèîíàòà - øàïêà ñ êîçèðêà, êóðòêà â öâÿò êàêè è ñèíè ïàíòàëîíè, ñ ëúñíàòè ìåäíè è ÷åðíè äúðâåíè èíñòðóìåíòè è èñêðÿùè ÷èíåëè è áàðàáàíè.
Îò Õ. äî Ñàí Äàâèäå ïúòÿò ñå âèåë ñòðúìíî íàãîðå â ïðîäúëæåíèå íà ïåò-øåñò êèëîìåòðà. Â íåäåëÿ ñëåäîáåä îáèêíîâåíî ìîì÷åòàòà îò ïàíñèîíàòà ãî ìèíàâàëè, êàòî èãðàåëè íà òîï÷åòà - åäíà èãðà, ïî÷èâêà, äâå-òðè ãëúòêè âèíî, âòîðà èãðà è òàêà íàòàòúê, äî ïàðàêëèñà íà âúðõà.
Íÿêîëêî êèëîìåòðà ïî ñòðúìíîòî íå ïðåäñòàâëÿâàëè íèùî îñîáåíî çà èãðà÷èòå íà òîï÷åòà. Òîâà ðàçñòîÿíèå ìîæå áè íå èçèñêâàëî ãîëÿìî óñèëèå è îò åäèí âúîðúæåí îòðÿä, ìàðøèðóâàù â ñòðîé, ñ ïîãëåä íàïðåä, âäèøâàù ñâåæèÿ ïðîëåòåí âúçäóõ. Íî ÷îâåê òðÿáâàëî äà îïèòà äà ãî ïðåìèíå, ñâèðåéêè ñ èçäóòè áóçè, öåëèÿò ïëóâíàë â ïîò è ñúñ ñåêâàù äúõ. Ãðàäñêèÿò îðêåñòúð öÿë æèâîò áèë ñâèðèë òàêà, íî çà ìîì÷åòàòà îò ïàíñèîíàòà òîâà áèëî èñòèíñêî èçïèòàíèå. Äúðæàëè ñå þíàøêè, äîí Òèêî ðàçìàõâàë êëþ÷à ñè, êëàðèíåòèòå ñêèìòåëè èçòîùåíè, ñàêñîôîíèòå áëååëè ñ ïîñëåäíè óñèëèÿ, îáîÿò è òðîìïåòèòå èçäàâàëè ïðåäñìúðòíè ñòîíîâå, íî èçäúðæàëè ÷àê äî ñåëîòî, äî ïîäíîæèåòî íà ïîñëåäíàòà ñòðúìíèíà, êîÿòî âîäåëà äî ãðîáèùåòî. Îò äúëãî âðåìå Àíèáàëå Êàíòàëàìåñà è Ïèî Áî ñàìî ñå ïðåñòðóâàëè, ÷å ñâèðÿò, äîêàòî ßêîïî èçïúëíÿâàë ñúâåñòíî ñâîÿòà ðîëÿ íà îâ÷àðñêî êó÷å ïîä áëàãîñëàâÿùèÿ ïîãëåä íà äîí Òèêî. Íå îòñòúïèëè íà ãðàäñêèÿ îðêåñòúð, íå ñå èçëîæèëè - òîâà ãî êàçàëè è Òåðöè, è äðóãèòå êîìàíäèðè íà áðèãàäè: "Áðàâî, ìîì÷åòà, ñâèðèõòå ÷óäåñíî."
Åäèí îò êîìàíäèðèòå ñúñ ñèíÿ êúðïà è öÿëà äúãà îò ëåíòè÷êè çà çàñëóãè îò äâåòå âîéíè ñå îáúðíàë êúì äîí Òèêî: "Îò÷å, ïóñíåòå ìîì÷åòàòà äà îòäúõíàò â ñåëîòî, ÷å âå÷å íå èçäúðæàò. Ùå ñå êà÷èòå ïîñëå, íàêðàÿ. Åäíà êàìèîíåòêà ùå âè âúðíå â Õ."
Ñïóñíàëè ñå êúì êðú÷ìàòà è ìóçèêàíòèòå îò ãðàäñêèÿ îðêåñòúð - ñòàðè ïóøêè, ïîëó÷èëè çàêàëêàòà íà áåçáðîé ïîãðåáåíèÿ è áåç âñÿêàêâè çàäðúæêè îêóïèðàëè ìàñèòå, ïîðú÷âàéêè ñè øêåìáå è âèíî íà êîðåì. Ãîòâåëè ñå äà îñòàíàò äà ïèðóâàò òàì äî âå÷åðòà. À ìîì÷åòàòà íà äîí Òèêî ñå íàòðóïàëè íà áàðà, êúäåòî ñîáñòâåíèêúò èì ñåðâèðàë ìåíòîâêè ñ ëåä÷åòà, çåëåíè êàòî õèìè÷åñêè åêñïåðèìåíò. Îò ëåäà â ãúðëîòî ïîëó÷àâàëè ñèëíà áîëêà â ÷åëîòî êàòî ïðè ñèíóçèò.
Ñëåä òîâà ñå îòïðàâèëè êúì ãðîáèùåòî, êúäåòî çàâàðèëè êàìèîíåòêàòà. Íàòîâàðèëè ñå ñ âèêîâå è âñè÷êè áèëè âå÷å íàòúïêàíè - ïðàâè, áëúñêàéêè ñå ñ èíñòðóìåíòèòå ñè, êîãàòî îò ãðîáèùåòî èçëÿçúë ñúùèÿò êîìàíäèð è êàçàë: "Îò÷å, çà çàêëþ÷èòåëíàòà öåðåìîíèÿ íè òðÿáâà åäèí òðîìïåò. Íàëè çíàåòå, çà ðèòóàëíèÿ ñèãíàë. Ñàìî çà ïåò ìèíóòè." "Òðîìïåòúò", èçâèêàë ñ ïðîôåñèîíàëåí òîí äîí Òèêî. È çëî÷åñòèÿò íîñèòåë íà çâàíèåòî, ïîòåí îò ìåíòîâêàòà è ìå÷òàåù çà îáèëíî õàïâàíå âêúùè ìúðçåëèâ ñåëÿíäóð, áðîíèðàí ñðåùó âñÿêàêúâ åñòåòè÷åñêè òðåïåò è êàêâàòî è äà áèëà îáùíîñò íà èäåè, çàïî÷íàë äà ñå îïëàêâà, ÷å áèëî êúñíî, ÷å èñêàë äà ñè ñå âúðíå ó äîìà, ÷å óñòàòà ìó áèëà èçñúõíàëà è òàêà íàòàòúê, ïîñòàâÿéêè â çàòðóäíåíèå äîí Òèêî, ïîñðàìåí ïðåä êîìàíäèðà.
Â òîçè ìîìåíò ßêîïî, ñúçèðàéêè â ñëàâàòà íà æàðêîòî ïëàäíå íåæíèÿ îáðàç íà ×å÷èëèÿ, êàçàë: "Àêî ìè äàäå òðîìïåòà ñè, ùå èäà àç."
Ïðèçíàòåëåí áëÿñúê â î÷èòå íà äîí Òèêî, ïîòíî îáëåê÷åíèå íà íåâçðà÷íèÿ òðîìïåòèñò òèòóëÿð. Ðàçìÿíà íà èíñòðóìåíòèòå êàòî ïðè ñìÿíà íà êàðàóëà.

È òàêà ßêîïî íàâëÿçúë â ãðîáèùåòî, âîäåí îò êîìàíäèðà - ñòðàíåí ïñèõîïîìï [445], íàêè÷åí ñ ëåíòè÷êè îò Åòèîïñêàòà âîéíà. Âñè÷êî íàîêîëî áèëî áÿëî, çèäúò ïîä ñëúíöåòî, ïàìåòíèöèòå, êîðîíèòå íà öúôíàëèòå äúðâåòà, ðàñîòî íà öúðêîâíèÿ íàñòîÿòåë, ãîòîâ çà áëàãîñëîâèÿòà, îñâåí ïîæúëòåëèòå íàäãðîáíè ñíèìêè íà ïîêîéíèöèòå. È îñâåí ãîëÿìîòî ïúñòðî ïåòíî íà îòðÿäèòå, ñòðîåíè ïðåä äâàòà çèíàëè ãðîáà.
"Ìîì÷å, êàçàë êîìàíäèðúò, çàñòàíè òóê äî ìåí è êàòî òè äàì çíàê, ñâèðèø "ìèðíî". Ïîñëå, êàòî òè äàì îòíîâî çíàê - "ñâîáîäíî". ßñíî, íàëè?"
Âñè÷êî áèëî ÿñíî, ñàìî ÷å ßêîïî íèêîãà íå áèë ñâèðèë íèòî "ìèðíî", íèòî "ñâîáîäíî". Äúðæàë òðîìïåòà ïðåä ãúðäèòå ñè ñúñ ñãúíàòà äÿñíà ðúêà, êàêòî ñå äúðæè ïóøêà, è çà÷àêàë çíàêà ñ ïîãëåä íàïðåä, ãúðäè èçïú÷åíè, êîðåì ïðèáðàí.
Â òîçè ìîìåíò Òåðöè ïðîèçíàñÿë ðå÷ - ñóõà, ñ êúñè èçðå÷åíèÿ. ßêîïî ñè ìèñëåë, ÷å çà äà èçñâèðè ñèãíàëà, òðÿáâà äà âäèãíå î÷è êúì íåáåòî, à ñëúíöåòî ìîæåëî äà ãî çàñëåïè. Íî òàêà óìèðà åäèí òðúáà÷ è ùîì ùå ìðå, òðÿáâà äà ãî íàïðàâè êðàñèâî.
Ñëåä òîâà êîìàíäèðúò ïðîøåïíàë: "Õàéäå!". È çàïî÷íàë äà âèêà: "Ìèè...". Íî ßêîïî íå çíàåë êàê ñå ñâèðè "ìèèð-íî".
Ìåëîäè÷íàòà ñòðóêòóðà íàâÿðíî áèëà äîñòà ïî-ñëîæíà, à â òîçè ìîìåíò òîé áèë ñïîñîáåí äà èçñâèðè ñàìî "äî-ìè-ñîë-äî", íî íà òåçè îáðúãíàëè âúâ âîéíàòà ìúæå, èçãëåæäà, òîâà èì ñòèãàëî. Êðàéíîòî "äî" èçñâèðèë, ñëåä êàòî ïîåë äúõ, òúé ÷å äà ìîæå äà ãî çàäúðæè äúëãî è, êàêòî ïèøåøå, äà ìó äàäå âðåìå äà äîñòèãíå ñëúíöåòî.

Ïàðòèçàíèòå ñòîåëè èçïúíàòè â "ìèðíî". Æèâèòå, íåïîäâèæíè êàòî óìðåëèòå.

Äâèæåëè ñå ñàìî ãðîáàðèòå, ÷óâàëî ñå òðîïîëåíåòî íà êîâ÷åçèòå, êîèòî ñïóñêàëè â ãðîáîâåòå, è ñòúðæåíåòî íà âúæåòàòà, èçòåãëÿíè îòäîëó. Íî áèëè åäâà äîëîâèìè äâèæåíèÿ, êàòî ïðîáëÿñâàíå íà ëú÷ ñâåòëèíà ïî êúëáî, ïðè êîåòî íåóëîâèìàòà ÷àñòèöà ñâåòëèíà ñëóæè ñàìî çà äîêàçàòåëñòâî, ÷å îò Ñôåðàòà [446] íèùî íå óáÿãâà.
Ñëåäîâàòåëíî, àáñòðàêòíèÿò çâóê íà âîåííèÿ ïàðàä. Öúðêîâíèÿò íàñòîÿòåë øåïíåë ìîëèòâàòà çà áëàãîñëîâèÿ, êîìàíäèðèòå ñå äîáëèæèëè äî ãðîáîâåòå è åäèí ïî åäèí õâúðëèëè øåïà ïðúñò. Òî÷íî òîãàâà íåî÷àêâàíà çàïîâåä îòïðèùèëà íÿêîëêî îòêîñà êúì íåáåòî - òà-òà-òà, òà-ïóì, è ïòèöèòå ïîäïëàøåíè èçëåòåëè îò ðàçöúôíàëèòå äúðâåòà. Íî è òîâà íå ïðèëè÷àëî íà èñòèíñêî äâèæåíèå, áèëî ñÿêàø åäèí è ñúùè ìèã, êîéòî ñå ïîâòàðÿë ïîä ðàçëè÷íà ôîðìà, à äà íàáëþäàâàø åäèí è ñúùè ìèã íåïðåêúñíàòî, íå îçíà÷àâà, ÷å âðåìåòî òå÷å.
Çàòîâà è ßêîïî ñòîÿë íåïîäâèæåí, áåçðàçëè÷åí äîðè êúì ãèëçèòå, êîèòî ñå ñèïåëè â êðàêàòà ìó, íå ñâàëÿë òðîìïåòà, à ãî äúðæàë âñå îùå îïðÿí äî óñòàòà ñè, ñ ïðúñòè âúðõó êëàïàíèòå, èçïúíàò â "ìèðíî", ñ èíñòðóìåíò, íàñî÷åí ïî äèàãîíàë íàãîðå. Òîé ïðîäúëæàâàë äà ñâèðè.
Íåãîâàòà äúëãà-äúëãà ôèíàëíà íîòà íå ïðåñòàâàëà äà çâó÷è - íåäîëîâèìà çà ïðèñúñòâóâàùèòå; îò ÷àøêàòà íà òðîìïåòà, ïîäîáíî íà ëåê äúõ, èçëèçàëà òúíêà ñòðóéêà âúçäóõ, êîÿòî òîé ïðîäúëæàâàë äà äóõà â ìóíäùóêà, êàòî äúðæàë åçèêà ìåæäó åäâà-åäâà îòâîðåíèòå ñè óñòíè, áåç äà ãè äîïèðà äî íàêðàéíèêà íà èíñòðóìåíòà. À èíñòðóìåíòúò ñòúð÷àë íàãîðå, áåç äà ñå îáëÿãà íà ëèöåòî, ñàìî áëàãîäàðåíèå íà íàïðåæåíèåòî â ëàêòèòå è ðàìåíåòå.
ßêîïî ïðîäúëæàâàë äà ñâèðè òàçè èëþçîðíà íîòà, çàùîòî óñåùàë, ÷å â òîçè ìèã èçïëèòà êîíåö, ñ êîéòî çàäúðæà äâèæåíèåòî íà ñëúíöåòî. Îãíåíîòî êúëáî áèëî ñïðÿëî, çàñòàíàëî íåïîäâèæíî â åäíî ïëàäíå, êîåòî ìîæåëî äà òðàå öÿëà âå÷íîñò. È âñè÷êî çàâèñåëî îò ßêîïî, ñòðóâàëî ìó ñå, ÷å àêî ïðåêúñíå òàçè âðúçêà, àêî ñêúñà êîíåöà, ñëúíöåòî ðÿçêî ùå èçëåòè íàãîðå êàòî áàëîí è çàåäíî ñ íåãî ùå èç÷åçíàò è äåíÿò, è ñúáèòèåòî íà òîçè äåí, è òîâà äåéñòâèå áåç ïîñëåäîâàòåëíîñò, è òàçè ñöåíà áåç íà÷àëî è áåç êðàé, êîÿòî ñå ðàçâèâàëà íåïîäâèæíà ñàìî çàùîòî òîé å èìàë âëàñòòà äà ÿ ïîæåëàå è èçïúëíè òàêàâà.
Àêî ïðåêúñíåë è ïîäåìåë äðóãà íîòà, òÿ ùÿëà äà çàçâó÷è ðàçäèðàùî, ìíîãî ïî-îãëóøèòåëíî îò èçñòðåëèòå, êîèòî òðåùÿëè íàîêîëî ìó, è ÷àñîâíèöèòå ùåëè äà ïîäõâàíàò ñâîåòî òàõèêàðäè÷íî öúêàíå.
Ñ öÿëàòà ñè äóøà ßêîïî æåëàåë ìúæúò äî íåãî íèêîãà äà íå èçêîìàíäóâà "ñâîáîäíî" - "ìîãà äà íå ñå ïîä÷èíÿ, êàçâàë ñè, è äà îñòàíà òàêà çàâèíàãè, ïåñòè ñè äúõà, äîêàòî ìîæåø".
Ìèñëÿ, ÷å å èçïàäíàë â îíîâà ñúñòîÿíèå íà çàìàéâàíå, êîåòî îáõâàùà óäàâíèêà, êîãàòî ñå ìú÷è äà íå èçïëóâà è ñå ñòðåìè äà ïîääúðæà èíåðöèÿòà, òëàñêàùà ãî êúì äúíîòî. Äîòîëêîâà, ÷å â æåëàíèåòî ñè äà èçðàçè òîâà, êîåòî å èçïèòâàë òîãàâà, èçðå÷åíèÿòà â òåòðàäêàòà, êîÿòî ÷åòÿõ, ñå ïðåêúñâàõà íåäîâúðøåíè, íàñå÷åíè îò ìíîãîòî÷èÿ, êóöàùè îò ïðîïóñêè. Íî áèëî ÿñíî, ÷å â òîçè ìîìåíò, íå, íå ãî êàçâàøå, íî áåøå ÿñíî, â òîçè ìîìåíò òîé å îáëàäàâàë ×å÷èëèÿ.

Çàùîòî ßêîïî Áåëáî íå å ìîãúë òîãàâà äà ðàçáåðå, íå ãî å ðàçáðàë è êîãàòî å ïèñàë íåñúçíàòåëíî çà ñåáå ñè, ÷å âåäíúæ çàâèíàãè å ïðàçíóâàë ñâîèòå õèìè÷åñêè âåí÷àâêè ñ ×å÷èëèÿ, ñ Ëîðåíöà, ñúñ Ñîôèÿ, ñúñ çåìÿòà è ñ íåáåòî. Ìîæå áè åäèíñòâåí ñðåä ñìúðòíèòå òîé íàé-ñåòíå å äîâåë äî çàâúðøåê Âåëèêîòî Äåëî.
Íèêîé îùå íå ìó å áèë êàçàë, ÷å ñâåùåíèÿò Ãðààë íå å ñàìî ÷àøà, íî ÷å å è êîïèå è ÷å íåãîâèÿò âäèãíàò òðîìïåò å áèë åäíîâðåìåííî îðúæèå è èíñòðóìåíò çà ñëàäîñòíî ïðåâúçõîäñòâî, êîéòî èçëèòà êúì íåáåòî è ñâúðçâà çåìÿòà ñ Ìèñòè÷íèÿ Ïîëþñ. ×ðåç åäèíñòâåíàòà Íåïîäâèæíà Òî÷êà, êîÿòî Âñåëåíàòà å ïðèòåæàâàëà íÿêîãà: ÷ðåç òîâà, êîåòî òîé å ñúçäàë, ñàìî çà åäèí ìèã, ñúñ ñâîÿ äúõ.
Äèîòàëåâè îùå íå ìó å áèë êàçàë, ÷å ìîæå äà ñå îçîâå â Éåñîä, ñåôèðàòà íà Îñíîâàòà, çíàêà íà âðúçêàòà ìåæäó ãîðíèÿ ëúê, êîéòî ñå îïúâà, çà äà èçïðàòè ñòðåëè, è Ìàëõóò, êîÿòî å íåãîâàòà öåë. Éåñîä å êàïêàòà, êîÿòî ñå îòðîíâà îò ñòðåëàòà, çà äà ïîðîäè äúðâîòî è ïëîäà, òÿ å anima mundi, çàùîòî å ìèãúò, â êîéòî ìúæåñòâåíàòà ñèëà, îïëîæäàéêè, ñâúðçâà ïîìåæäó èì âñè÷êè ñúñòîÿíèÿ íà ñúùåñòâóâàíåòî.
Àêî óñïååø äà äîñòèãíåø òîçè Cingulum Veneris [447], îçíà÷àâà, ÷å ñè ïîïðàâèë ãðåøêàòà íà Äåìèóðãà.

Êàê áè ìîãúë ÷îâåê äà ïðåêàðà æèâîòà ñè â òúðñåíå íà Ñëó÷àÿ, áåç äà çàáåëåæè, ÷å ðåøàâàùèÿò ìèã, òîçè, êîéòî îïðàâäàâà ðàæäàíåòî è ñìúðòòà, âå÷å å îòìèíàë? Íèêîãà íå ñå ïîâòàðÿ, íî å áèë, áåçâúçâðàòåí, íàñèòåí, ïîðàçÿâàù, ùåäúð êàòî âñÿêî îòêðîâåíèå.
Îíçè ïàìåòåí äåí ßêîïî Áåëáî å ïîãëåäíàë â î÷èòå Èñòèíàòà. Åäèíñòâåíàòà, êîÿòî ìó å áèëà ðàçðåøåíà, çàùîòî èñòèíàòà, êîÿòî å íàó÷èë, å áèëà â òîâà, ÷å èñòèíàòà å áåçêðàéíî êðàòêà (ñëåä òîâà òÿ å ñàìî ðàçñúæäåíèå). Çàòîâà èìåííî ñå å ìú÷èë äà óêðîòè íåòúðïåëèâîñòòà íà âðåìåòî.
Íå ãî å ðàçáèðàë òîãàâà, òî ñå çíàå. Íå ãî å ðàçáèðàë è êîãàòî å ïèñàë òåêñòà, íèòî êîãàòî å ðåøèë äà íå ãî èçïîëçóâà ïîâå÷å.
Ñàìèÿò àç ãî ðàçáðàõ òàçè íîù: àâòîðúò òðÿáâà äà óìðå, çà äà ìîæå ÷èòàòåëÿò äà îòêðèå íåãîâàòà èñòèíà.
Íàòðàï÷èâàòà ìèñúë çà Ìàõàëîòî, ïðèäðóæàâàëà ßêîïî Áåëáî ïðåç öåëèÿ ìó çðÿë æèâîò, å ïðåäñòàâëÿâàëà, êàêòî è èçãóáåíèòå àäðåñè îò íåãîâèÿ ñúí, ñïîìåí çà îíçè, äðóãèÿ ìîìåíò, îñúçíàò è ïîñëå îòõâúðëåí, â êîéòî òîé äåéñòâèòåëíî ñå å äîêîñíàë äî ñâîäà íà ñâåòà. À òîçè èìåííî ìîìåíò, â êîéòî Áåëáî å ñïîèë ïðîñòðàíñòâîòî è âðåìåòî, èçñòðåëâàéêè ñâîÿòà çåíîíîâñêà ñòðåëà [448], íå å áèë çíàê, ñèìïòîì, àëþçèÿ, îáðàç, îòïå÷àòúê, åíèãìà: áèë å òîâà, êîåòî å áèë, è íèùî äðóãî - ìîìåíòúò, â êîéòî íÿìà ïîâå÷å ïðåïðàòêè è ñìåòêèòå ñà ÷èñòè.
ßêîïî Áåëáî íå å ðàçáèðàë, ÷å å èçæèâÿë ñâîÿ ìîìåíò, êîéòî å òðÿáâàëî äà ìó áúäå äîñòàòú÷åí çà öÿë æèâîò. Íå ãî å ðàçïîçíàë, ïðåêàðàë å îñòàòúêà îò äíèòå ñè â òúðñåíå íà äðóã Ñëó÷àé è çàïëàòè çà òîâà ñ æèâîòà ñè. À ìîæå áè å ïîäîçèðàë íåùî, èíà÷å çàùî ùå ñå âðúùà òîëêîç ÷åñòî êúì ñïîìåíà çà òðîìïåòà. Íî ñè ãî å ñïîìíÿë êàòî ïðîïóñíàò, äîêàòî òîé å áèë èñòèíñêèÿò.
Âÿðâàì, íàäÿâàì ñå, ìîëÿ ñå â òîçè ìèã, â êîéòî å èçäúõâàë, ëþëååéêè ñå çàåäíî ñ Ìàõàëîòî, ßêîïî Áåëáî äà ãî å ðàçáðàë è äà å ïîñòèãíàë âúòðåøíèÿ ìèð.

Ñëåä òîâà ñå ÷óëà êîìàíäàòà "ñâîáîäíî". Òàêà èëè èíà÷å, òðÿáâàëî äà îòñòúïè, çàùîòî íå ìó äîñòèãàë äúõ. Ïðåêúñíàë âðúçêàòà, ñëåä òîâà èçñâèðèë åäíà-åäèíñòâåíà íîòà, âèñîêà è ñ îòñëàáâàùà ñèëà, íåæíà, çà äà ïðèâèêíå ñâåòà êúì ìåëàíõîëèÿòà, êîÿòî ãî î÷àêâàëà.
Êîìàíäèðúò êàçàë: "Áðàâî, ìîì÷åíöå. Âúðâè ñè ñåãà. ×óäåñåí òðîìïåò."
Öúðêîâíèÿò íàñòîÿòåë áèë èç÷åçíàë, ïàðòèçàíèòå ñå çàïúòèëè êúì çàäíèÿ âõîä, êúäåòî ãè ÷àêàëè êàìèîíèòå, ãðîáàðèòå ñè îòèøëè, ñëåä êàòî çàðèëè ãðîáîâåòå. ßêîïî ñè òðúãíàë ïîñëåäåí. Íå óñïÿâàë äà ñå îòêúñíå îò ìÿñòîòî íà ñâîåòî ùàñòèå.

Íà ïëîùàäà êàìèîíåòêàòà ñ îðêåñòúðà íå ãî ÷àêàëà.
ßêîïî ñå çàïèòàë êàê òàêà äîí Òèêî ãî å èçîñòàâèë. Íàé-âåðîÿòíî áèëî ñòàíàëî íåäîðàçóìåíèå: íÿêîé å êàçàë íà äîí Òèêî, ÷å ïàðòèçàíèòå ùå îòêàðàò ìîì÷åòî äî ãðàäà, íî â òîçè ìîìåíò ßêîïî ñè ìèñëåë, è íå áåç îñíîâàíèå, ÷å ìåæäó êîìàíäèòå "ìèðíî" è "ñâîáîäíî" ñà ìèíàëè âåêîâå, ÷å ìîì÷åòàòà ñà ÷àêàëè, äîêàòî èì ïîáåëåÿò êîñèòå, äî ñìúðòòà ñè è ÷å ïðàõúò èì ñå å ïðúñíàë, îáðàçóâàéêè îíçè ëåê ñëîé, êîéòî âå÷å ñå ñèíååë ïðåä î÷èòå ìó ïî õúëìîâåòå â äàëå÷èíàòà.
ßêîïî áèë ñàì. Çàä ãúðáà ìó - îïóñòÿëîòî ãðîáèùå. Â ðúöåòå ìó - òðîìïåòúò. Ïðåä íåãî - õúëìîâåòå, êîèòî ÷åçíåëè âñå ïî-òúìíè åäèí çàä äðóã êúì ìàðìàëàäåíèÿ áåçêðàé, è íàä ãëàâàòà ìó, îòìúñòèòåëíî, îñâîáîäåíîòî ñëúíöå.
Ðåøèë äà çàïëà÷å.

Íî èçâåäíúæ ñå ïîÿâèëà êàòàôàëêàòà ñ êî÷èÿøà, îáëå÷åí êàòî Íàïîëåîíîâ ãåíåðàë, öåëèÿ â ÷åðíî, êðåìàâî è ñðåáðèñòî, ñ íàòðóôåíèòå êàòî æðåáöè íà Þïèòåð êîíå, íîñåùè âàðâàðñêè ìàñêè, èçïîä êîèòî ñå âèæäàëè ñàìî î÷èòå, è ñ âèòèòå êîëîíêè, íà êîèòî áèë çàêðåïåí àñèðî-ãðúêî-åãèïåòñêèÿò ïîêðèâ â áÿëî è çëàòíî. ×îâåêúò ñ òðèúãúëíàòà øàïêà ñïðÿë êàòàôàëêàòà çà ìèã ïðåä ñàìîòíèÿ òðîìïåòèñò è ßêîïî ãî çàïèòàë: "Ùå ìå çàêàðàòå ëè âêúùè?"
Êî÷èÿøúò áèë äîáúð ÷îâåê. ßêîïî ñå êà÷èë íà êàïðàòà äî íåãî è ñ êîëàòà íà ìúðòâèòå ïîåë îáðàòíî êúì ñâåòà íà æèâèòå. Òîçè Õàðîí â ïî÷èâêà ìúë÷àëèâî óïðàâëÿâàë ñâîÿ ïîãðåáàëåí âïðÿã ïî ñêëîíà, à ßêîïî, íåïîäâèæåí è òúðæåñòâåí, ñ ëúñêàâà êîçèðêà, ñòèñêàë ïîä ìèøíèöà òðîìïåòà, öåëèÿò îòäàäåí íà íåî÷àêâàíî ñïîõîäèëîòî ãî ùàñòèå.
Áèëè ñëåçëè îò õúëìîâåòå è ïðè âñåêè çàâîé ïðåä òÿõ ñå îòêðèâàëè íîâè ïðîñòðàíñòâà, ïîêðèòè ñúñ ñèíêàâè îò ïðúñêàíåòî ëîçÿ è îñâåòåíè îò âñå òàêà îñëåïèòåëíîòî ñëúíöå, äîêàòî íàé-ñåòíå íå íàâëåçëè â Õ. Ïðåêîñèëè öåíòðàëíèÿ ïëîùàä, îáêðúæåí îò êîëîíàäè, áåçëþäåí, êàêòî ìîãàò äà áúäàò áåçëþäíè ñàìî ïëîùàäèòå îò Ìîíôåðàòî â äâà ÷àñà ïî îáÿä â íåäåëÿ. Îò úãúëà íà ïëîùàäà åäèí ñúó÷åíèê çàáåëÿçàë ßêîïî íà êàïðàòà, ñ òðîìïåòà ïîä ìèøíèöà è ñ ïîãëåä, âïåðåí â áåçêðàéíîñòòà, è ãî ïîçäðàâèë âúçõèòåí.

ßêîïî ñå ïðèáðàë ó äîìà ñè, íî íå ïîæåëàë íèòî äà ÿäå, íèòî äà ðàçêàæå êàêâî ñå å ñëó÷èëî. Ñãóøèë ñå íà òåðàñàòà è òèõî çàñâèðèë, êàòî ÷å áèë ñúñ ñóðäèíêà, äóõàéêè ñúâñåì ëåêî, çà äà íå íàðóøàâà òèøèíàòà íà íåäåëíàòà ïî÷èâêà.
Áàùà ìó èçëÿçúë ïðè íåãî è áåç äà ìó ñå êàðà, ñúñ ñïîêîéíèÿ òîí íà ÷îâåê, êîéòî ïîçíàâà æèòåéñêèòå çàêîíè, êàçàë: "Ñëåä åäèí ìåñåö, àêî âñè÷êî âúðâè êàêòî òðÿáâà, ùå ñå âúðíåì âêúùè. Íå ñè ìèñëè, ÷å ùå ìîæåø äà ñâèðèø íà òðîìïåò â ãðàäà. Ñîáñòâåíèêúò ùå íè èçõâúðëè. Çàòîâà áúäè ãîòîâ äà ãî çàáðàâèø. Àêî íàèñòèíà èìàø âëå÷åíèå êúì ìóçèêàòà, ùå òè íàìåðèì ó÷èòåë ïî ïèàíî." È ïîñëå, êàòî âèäÿë, ÷å î÷èòå ìó ñå èçïúëíèëè ñúñ ñúëçè, äîáàâèë: "Õàéäå, õàéäå, ãëóï÷î. Íå ðàçáèðàø ëè, ÷å ëîøèòå äíè ñâúðøèõà?"
Íà ñëåäíèÿ äåí ßêîïî âúðíàë òðîìïåòà íà äîí Òèêî. Äâå ñåäìèöè ïî-êúñíî ñåìåéñòâîòî íàïóñíàëî Õ., âðúùàéêè ñå êúì áúäåùåòî.



Õ

ÌÀËÕÓÒ


120

"Íî íàé-æàëêîòî å, ñòðóâà ìè ñå, ÷å âèæäàì íÿêîè áåçóìíè è ãëóïàâè ïîäðàæàòåëè, êîèòî... ïîâòàðÿò ñúâúðøåíñòâàòà íà Åãèïåòñêèÿ êóëò è êîèòî òúðñÿò áîæåñòâåíîòî, áåç äà èìàò ïðåäñòàâà çà íåãî, â îñòàíêèòå îò ìúðòâè è íåîäóøåâåíè íåùà, êàòî ïî òîçè íà÷èí ñå ãàâðÿò íå ñàìî ñ îíåçè áîæåñòâåíè è çðÿùè æðåöè íà êóëòà, íî è ñ íàñ..." - "Íå ñå îãîð÷àâàé îò òîâà, î, Ìîìî, êàçà Èçèäà, òúé êàòî ñúäáàòà å ïîñòàíîâèëà ðåäóâàíåòî íà ìðàêà è ñâåòëèíàòà." - "Íî ëîøîòî å, îòâúðíà Ìîìî, ÷å ñïîðåä òÿõ òå ñàìèòå ñà ñâåòëèíàòà."
(Äæîðäàíî Áðóíî, "Ñòîêàòà íà òúðæåñòâóâàùèÿ çâÿð", ñ. 3)


Ðàçáðàõ. Áè òðÿáâàëî äà ñúì ïîñòèãíàë äóøåâíîòî ñïîêîéñòâèå. Íàëè íÿêîè îò òÿõ òâúðäÿõà, ÷å ñïàñåíèåòî ñå ïîñòèãà, êîãàòî ñè îñúùåñòâèë ïúëíîòî ïîçíàíèå?
Ðàçáðàõ. Áè òðÿáâàëî äà ñúì ïîñòèãíàë äóøåâíîòî ñïîêîéñòâèå. Êîé êàçâàøå, ÷å äóøåâíîòî ñïîêîéñòâèå èçâèðà îò ñúçåðöàíèåòî íà ðåäà, íà îñúçíàòèÿ, âúçïðèåìàí ñ ðàäîñò ðåä, íà ðåäà, îñúùåñòâåí áåç îñòàòúê, íà ùàñòèåòî, òúðæåñòâîòî îò ïðåêðàòåíîòî óñèëèå? Âñè÷êî òè å ñòàíàëî ÿñíî, ïðåäåëíî ïðîçðà÷íî è ïîãëåäúò òè îáõâàùà öÿëîòî è íåãîâèòå ÷àñòè è îòêðèâà êàê ÷àñòèòå ñå ñòðåìÿò êúì öÿëîòî. Óëàâÿ ñðåäèùåòî, îò êîåòî èçâèðà ñîêúò, äúõúò, ðàçêðèâà êîðåíà íà âñè÷êè âúïðîñè...
Áè òðÿáâàëî äà ñå ÷óâñòâóâàì èçòîùåí îò òîâà âúòðåøíî ñïîêîéñòâèå. Ïðåç ïðîçîðåöà íà êàáèíåòà íà ÷è÷î Êàðëî ñúçåðöàâàì õúëìà è ÷àñòèöàòà ëóíà, êîÿòî ñå ïîäàâà çàä íåãî. Îáëàòà ãúðáèöà íà Ñòîìíàòà, ïî-ñèëíî íàãúíàòèòå õðåáåòè íà äàëå÷íèòå õúëìîâå ðàçêàçâàò èñòîðèÿòà íà áàâíèòå è ñúíëèâè êîíâóëñèè íà ìàéêàòà çåìÿ, êîÿòî, äîêàòî ñå å ïðîòÿãàëà è ïðîçÿâàëà, "ïëàíèíè å ñúçäàâàëà è ïîëåòà, ðàçñòëàíè ñðåä ÿðêèòå ìúëíèè íà áåçáðîéíè âóëêàíè" [449]. Áåç íèêàêâî íàñî÷âàíå îò ñòðàíà íà ïîäçåìíèòå òîêîâå. Çåìÿòà ñå å íàãúâàëà â ñâîÿòà äðÿìêà, ñìåíÿéêè åäíà ïëîñêîñò ñ äðóãà. Êúäåòî ïðåäè ñà ïàñëè àìîíèòè, áëåñòåëè äèàìàíòè. Êúäåòî ïðåäè ñà öúôòåëè äèàìàíòè, ñå ðàçñòèëàëè ëîçÿ. Ëîãèêàòà íà ìîðåíèòå, íà ñèïåèòå, íà ñâëà÷èùàòà. Ïîñòàâèø ëè ñëó÷àéíî åäíî êàìú÷å, êúäåòî íå ìó å ìÿñòîòî, åòî ãî, ÷å ñå çàêëàùà, òúðêóëâà ñå íàäîëó, îñòàâÿ ìÿñòîòî ñè ïðàçíî (å, äà, horror vacui!), äðóãî êàìú÷å ïàäà âúðõó íåãî è ñèïåÿò å íàëèöå. Ïëàñòîâå. Ïëàñòîâå îò ïëàñòîâå âúðõó ïëàñòîâå. Ìúäðîñòòà íà Çåìÿòà. È íà Ëèÿ. Âñÿêà ïðîïàñò å âñìóêâàíåòî íà åäíà ðàâíèíà. Çàùî òðÿáâà äà îáîæåñòâÿâàìå íÿêàêâî ñè âñìóêâàíå?
Íî çàùî ïðîçðåíèåòî íå ìè íîñè ñïîêîéñòâèå? Çàùî òðÿáâà äà îáè÷àìå ñúäáàòà, ùîì òÿ íè óáèâà íå ïî-çëå îò Áîæèÿòà ïðîìèñúë èëè Çàãîâîðà íà àðõîíòèòå? Ìîæå áè íå ñúì ïðîçðÿë âñè÷êî, ìîæå áè ìè ëèïñâà åäíî êúñ÷å îò ìîçàéêàòà?
Êúäå ñúì ÷åë, ÷å â ñåòíèÿ ñè ìèã, êîãàòî æèâîòúò òè âúâ âñè÷êèòå ñè ïëàñòîâå ñå å ïîêðèë ñ êîðàòà íà îïèòà, çíàåø âñè÷êî - òàéíàòà, âëàñòòà è ñëàâàòà, çàùî ñè ñå ðîäèë, çàùî óìèðàø è êàêúâ å áèë íà÷èíúò âñè÷êî äà òðúãíå äðóãîÿ÷å? Íàé-ñåòíå ñè ìúäúð. Íî íàé-âèñøàòà ìúäðîñò â òîçè ìèã å ñúçíàíèåòî, ÷å ñè ãî óçíàë êúñíî. Ðàçáèðàìå âñè÷êî, êîãàòî âå÷å íÿìà íèùî çà ðàçáèðàíå.
Ñåãà çíàÿ êîé å Çàêîíúò íà Öàðñòâîòî, íà íåùàñòíàòà, îò÷àÿíà äðèïàâà Ìàëõóò, â êîÿòî ñå å îòòåãëèëà ïðîêóäåíàòà Ìúäðîñò, òúðñåéêè îïèïîì çàãóáåíàòà ñè ÿñíîòà. Èñòèíàòà íà Ìàëõóò, åäèíñòâåíàòà èñòèíà, êîÿòî áëåñòè â íîùòà íà ñåôèðèòå, å, ÷å Ìúäðîñòòà ñå ðàçêðèâà ãîëà â Ìàëõóò è ðàçêðèâà, ÷å íåéíàòà òàéíà å â íåáèòèåòî îñâåí â åäèí ìèã, ïîñëåäíèÿ. Ñëåä òîâà âñè÷êî çàïî÷âà îòíîâî çà Äðóãèòå.
È ñðåä äðóãèòå - äèàáîëèñòèòå, æàäíè äà ñå ñïóñêàò â ïðîïàñòè, çà äà òúðñÿò íÿêàêâà òàéíà, êîÿòî âñúùíîñò å òÿõíîòî áåçóìèå.

Ïî ñêëîíîâåòå íà Ñòîìíàòà ñå ñòåëÿò áåçêðàéíèòå ðåäèöè íà ëîçÿòà. Ïîçíàâàì ãè, âèæäàë ñúì òàêèâà íàâðåìåòî. Íÿìà Ó÷åíèå çà ×èñëàòà, êîåòî äà êàæå äàëè ñå èçêà÷âàò, èëè ñëèçàò. Ñðåä ðåäèöèòå, íî òðÿáâà äà âúðâèø ìåæäó òÿõ áîñ è äà èìàø îò ìàëúê ìàçîëåñòè ïåòè, èìà äúðâåòà, ïðàñêîâè. Òîëêîâà æúëòè ïëîäîâå çðåÿò ñàìî â ëîçÿòà. Òå ñå ðàçïóêâàò, êàòî ãè íàòèñíåø ñ ïàëåö, è êîñòèëêàòà èì èçñêà÷à ïî÷òè ñàìà, ãëàäêà êàòî ñëåä õèìè÷åñêî ÷èñòåíå, â íàé-ëîøèÿ ñëó÷àé ñ íÿêîå òëúñòî è áÿëî ÷åðâåé÷å îò ìåñîòî íà ïëîäà, çàêà÷åíî çà íåÿ ñ ïî÷òè íåâèäèìà íèøêà. Êàòî ãè ÿäåø, åäâà óñåùàø êàäèôåíàòà êîæèöà, êîÿòî òå êàðà äà ïîòðúïíåø îò åçèêà äî ñëàáèíèòå. Íÿêîãà ñ òÿõ ñà ñå õðàíåëè äèíîçàâðèòå, ñëåä òîâà äðóã ïëàñò å ïîêðèë òåõíèÿ. È âñå ïàê è àç êàòî Áåëáî â ìèãîâåòå, êîãàòî å ñâèðåë ñ òðîìïåòà ñè, êàòî çàõàïâàõ åäíà òàêàâà ïðàñêîâà, ïðîíèêâàõ â Öàðñòâîòî è ñå ñëèâàõ ñ íåãî. Âñè÷êî ñëåä òîâà áåøå ñàìî õèòðóâàíå. Èçìèñëÿé Ïëàíà, Êàçîáîí. Òàçè ðàáîòà ñà âúðøåëè âñè÷êè â æåëàíèåòî ñè äà îáÿñíÿò äèíîçàâðèòå è ïðàñêîâèòå.
Ðàçáðàõ. Óáåæäåíèåòî, ÷å íÿìà íèùî çà ðàçáèðàíå, òî òðÿáâàøå äà áúäå ìîåòî äóøåâíî ñïîêîéñòâèå, ìîåòî òúðæåñòâî. Íî àç ñúì òóê, àç, êîéòî âñè÷êî ñúì ðàçáðàë, è Òå ìå òúðñÿò, ñìÿòàéêè, ÷å ïðèòåæàâàì îòêðîâåíèåòî, êúì êîåòî òåçè ãëóïöè ñà ñå óñòðåìèëè. Íå å äîñòàòú÷íî äà ñè ðàçáðàë, àêî äðóãèòå íå èñêàò äà òå ÷óÿò è ïðîäúëæàâàò äà ïèòàò. Òå ìå òúðñÿò. Íàâÿðíî ñà îòêðèëè ñëåäèòå ìè â Ïàðèæ, âå÷å çíàÿò, ÷å ñúì òóê, ïðîäúëæàâàò äà ñè èñêàò Êàðòàòà è êîëêîòî è äà èì ïîâòàðÿì, ÷å íèêàêâè êàðòè íå ñúùåñòâóâàò, ùå ñè ÿ èñêàò âèíàãè. Ïðàâ å áèë Áåëáî: "Âúðâè íà ìàéíàòà ñè, ãëóïàêî, êàêâî èñêàø? Äà ìå óáèåø? Íå ìå ðàçñìèâàé. È äà ìå óáèåø, ïàê íÿìà äà òè êàæà, ÷å íå ñúùåñòâóâà íèêàêâà Êàðòà. Êîéòî ñàì íå ñå èçõèòðè äà çàãðåå..."

Ìú÷íî ìè å, ÷å ïîâå÷å íÿìà äà âèäÿ Ëèÿ è äåòåòî, Íåùîòî, Äæóëèî, ìîåòî Ôèëîñîôñêî Êàìú÷å. Íî êàìúíèòå ñàìè îöåëÿâàò. Ìîæå áè ñèíúò ìè ñåãà èçæèâÿâà ñâîÿ âåëèê Ñëó÷àé. Íàìåðèë å åäíà òîïêà, åäíà ìðàâêà, åäíî ñòðúê÷å òðåâà è â áåçäíàòà ìó ñúçèðà ðàÿ. È òîé ùå óçíàå èñòèíàòà òâúðäå êúñíî. Äàíî áúäå äîáúð è äîáðå å, ÷å èçïîëçóâà òàêà ñâîÿ äåí.
Ïî äÿâîëèòå. Âñå ïàê áîëè. Òúðïåíèå; êàòî óìðà, ùå ãî çàáðàâÿ.

Âå÷å å êúñíà íîù. À òðúãíàõ îò Ïàðèæ ñóòðèíòà è îñòàâèõ òàì ñóìà ñëåäè. Âå÷å ñà îòãàòíàëè êúäå ñúì. Ñëåä ìàëêî ùå ïðèñòèãíàò. Áèõ èñêàë äà íàïèøà âñè÷êî, êîåòî ñè ìèñëèõ ïðåç òîçè ñëåäîáåä. Íî àêî Òå ãî ïðî÷åòàò, ùå èçâëåêàò îò íåãî îùå íÿêàêâà çàâúðòÿíà òåîðèÿ è ùå ñå ìú÷àò öÿëà âå÷íîñò äà ðàçãàäàÿò òàéíîòî ïîñëàíèå, ñêðèòî çàä òàçè ìîÿ èñòîðèÿ. Íå å âúçìîæíî, ùå ñè êàæàò, òîçè ÷îâåê äà íè å ðàçïðàâèë âñè÷êî òîâà, çà äà íè îïèøå ñàìî êàê ñå å ïîøåãóâàë ñ íàñ. Íå, ìîæå òîé äà íå ãî å çíàåë, íî Âèñøåòî Ñúùåñòâî íè å èçïðàòèëî ïîñëàíèå ÷ðåç íåãîâîòî íåçíàíèå.
Íî äàëè ùå ñúì ãî íàïèñàë, èëè íå, å âñå åäíî. Òå ùå òúðñÿò äðóã ñìèñúë è â ìúë÷àíèåòî ìè. Óñòðîåíè ñà òàêà. Ñëåïè çà Îòêðîâåíèåòî. Ìàëõóò ñè å Ìàëõóò, è òîëêîâà.
Íî âúðâè èì ðàçïðàâÿé. Íå âÿðâàò.

Çàòîâà ïî-äîáðå äà ñòîÿ òóê, äà ãè ÷àêàì è äà ãëåäàì õúëìà.

Òîëêîâà å õóáàâ.




[1] Êåòåð, ïúðâàòà îò äåñåòòå ñåôèðè (Êåòåð - Êîðîíà èëè Âåíåö, Õîõìà - Ìúäðîñò, Áèíà - Ãðàäåæ èëè Ðàçóì, Õåñåä - Äîáðîäåòåë èëè Ìèëîñúðäèå, Ãåâóðà - Õðàáðîñò èëè Ñèëà, Òèôåðåò - Êðàñîòà èëè Ðàçêîø, Íåöàõ - Ïîáåäà èëè Òúðæåñòâî, Îä - Ñëàâà èëè Òàéíñòâî, Éåñîä - Îñíîâà, è Ìàëõóò - Öàðñòâî). Ñåôèðè (÷èñòèòå ÷èñëà), îñíîâíè èíñòðóìåíòè íà êàáàëèñòèêàòà, ñà äåñåòòå àñïåêòà íà Åäèíè÷íîòî, êîèòî, íàðåä ñ äâàäåñåò è äâåòå ñâåùåíè áóêâè îò åâðåéñêàòà àçáóêà, îáðàçóâàò òðèäåñåò è äâåòå ïúòåêè íà òàéíñòâîòî, ïî êîèòî Áîã å ñúòâîðèë ñâåòà, ñïîðåä ñâåùåíîòî åâðåéñêî ïèñàíèå “Ñåôåð Éåöèðà”, “Êíèãà íà Òâîðåíèåòî”.

[2] Ìîòî: È åòî ÷å ïðè ïîÿâàòà íà ñâåòëèíàòà åäíà ïðàâà ëèíèÿ ñå çàëþëÿ â ïðîñòðàíñòâîòî. Íå áåøå èçòî÷åíà, íå ñå óäúëæàâàøå, ìàêàð ÷å ïîëåêà-ëåêà ìîæåøå äà ñå óäúëæè. Èñêàì äà êàæà, ÷å â íà÷àëîòî íà ðàçñåéâàíåòî, â îñíîâàòà ñè, ñå ñïëåñêâàøå, ðàçëèâàøå, çàïðèëè÷âàøå íà ãëàâèíà íà êîëåëî. (Àíîíèìåí òåêñò íà èâðèò, âåðîÿòíî ñâúðçàí ñúñ çíà÷åíèåòî íà äóìàòà “çîàð” - ñèÿíèå; Ìîéñåé äå Ëåîí (1250-1305) - èñïàíñêè åâðåèí, íàïèñàë îáøèðåí êîìåíòàð âúðõó Ïåòîêíèæèåòî, “Çîàð”, èçïúëíåí ñ êàáàëèñòè÷íè òåîðèè, òàéíñòâåíè ñêàçàíèÿ, çàãàäú÷íè èçðå÷åíèÿ, êîéòî ñå ïðåâúðíàë â åäíà îò îñíîâíèòå êíèãè íà êàáàëèñòèòå.)

[3] Ìàíäàëà - ñàíñêðèòñêè òåðìèí çà ñèìâîëè÷íîòî èçîáðàçÿâàíå íà âÿðàòà ÷ðåç ãåîìåòðè÷íè ôèãóðè - êðúã è êâàäðàò; ðåëèãèîçíî-åñòåòè÷åñêà ôîðìà, õàðàêòåðíà çà áóäèçìà è ïî-ñïåöèàëíî çà òàíòðèçìà.

[4] Ïåíòàêóë (pentaculum - ëàò.) - ïåòîëú÷íà çâåçäà, äðåâåí ñèìâîë íà ìèêðîêîñìîñà; ñïîðåä Ïàðàöåëç, íàé-ìîãúùèÿò âñåîáõâàòåí çíàê; ñïîðåä ïèòàãîðåéöèòå - ñèìâîë íå ñàìî íà ïîçíàíèåòî, íî è íà ïúëíîòî îñúùåñòâÿâàíå; ñïîðåä ôðàíêìàñîíèòå - ñèìâîë íà äóõà (“ïëàìòÿùàòà çâåçäà”).

[5] ...êîíòèíåíòà, íàðå÷åí Ìó... - ìèòè÷åí êîíòèíåíò, êîéòî ñïîðåä ëåãåíäàòà ñå íàìèðàë áëèçî äî Àâñòðàëèÿ è ïîòúíàë ïðè êàòàêëèçúì.

[6] Ñîëîìîíîâèÿò õðàì - ñïîðåä ëåãåíäàòà öàð Ñîëîìîí ïîñòðîèë äâà õðàìà: Íåáåñåí è Çåìåí. Â Çåìíèÿ õðàì, èçäèãíàò â Éåðóñàëèì, ïðåç 1119 ã. ñå çàñåëèëè ïúðâèòå Íèùè ðèöàðè íà Õðèñòîñ è îñíîâàëè Îðäåíà íà Òàìïëèåðèòå (îò ôð. - temple, õðàì), íàðè÷àíè îùå “õðàìîâíèöè”.

[7] Åîíè (îò ãð.) - âèñøè åìàíàöèè, ñúñòàâíè ÷àñòè è íîñèòåëè íà ñâîéñòâàòà íà áîæåñòâîòî. Ðàçïðåäåëåíè ïî êëàñîâå ñïîðåä ñèìâîëè÷íèòå ïèòàãîðåéñêè çàêîíè çà ÷èñëàòà, òå îáðàçóâàò “ïëåðîìà”, ñúâúðøåíèÿ ðèñóíúê íà àáñîëþòà, íàðå÷åí îùå “Âñåñòðàíåí ðàçóì”. Ãíîñòèöèòå ïðèåìàò, ÷å ñúùåñòâóâàò 365 åîíè èëè öèêëè íà òâîðåíèåòî.

[8] Panta rhei (îò ãð.) - âñè÷êî òå÷å (òåîðèÿòà íà Õåðàêëèò çà ïîñòîÿííîòî äâèæåíèå â ïðèðîäàòà).

[9] Åí-ñîô (èâð.) - áóêâ. íÿìà êðàé, áåç êðàé; çà êàáàëèñòèòå Áîã, êîéòî å Áåçêðàéíîñòòà, êîéòî å íåïîçíàâàåì.

[10] Àðõîíòè (îò ãð.) - ïîíÿòèå îò ãíîñòè÷åñêàòà êîñìîëîãèÿ, çà ìàíèõåéöèòå, òàéíè ñèëè, “ñèíîâå íà ìðàêà”.

[11] ...àåðîïëàíèòå íà Áðüîãå, Áëåðèî, Åíî, õåëèêîïòåðúò íà Äþôî. - Áðüîãå, Áëåðèî, Åíî, Äþôî - ôðåíñêè èçîáðåòàòåëè è êîíñòðóêòîðè îò êðàÿ íà ÕIÕ è íà÷àëîòî íà ÕÕ â.

[12] Ôðåäåðèê-Îãþñò Áàðòîëäè (1834-1904) - ôðåíñêè ñêóëïòîð, àâòîð íà 33-ìåòðîâàòà ñòàòóÿ “Ñâîáîäàòà, îçàðÿâàùà ñâåòà” (1886), èçäèãíàòà â Íþéîðêñêèÿ çàëèâ.

[13] Âààë - áîæåñòâî îò ðàçëè÷íè íåõðèñòèÿíñêè ðåëèãèè, íà êîåòî ïðèíàñÿëè è ÷îâåøêè æåðòâè.

[14] Íþðíáåðãñêè äåâñòâåíèöè - íàèìåíîâàíèå íà åäíè îò íàé-ñòðàøíèòå ñðåäíîâåêîâíè èíêâèçèòîðñêè ñúîðúæåíèÿ.

[15] Òðàäèöèÿòà - òóê è ïî-íàòàòúê ïîä “Òðàäèöèÿ” ñå ðàçáèðà äðåâíàòà îêóëòíà íàóêà.

[16] Ôðàíñèñ Áåéêúí, ãðàô Âåðóëàì, âèêîíò Ñåéíò-Îëáàíñ (1561-1626) - àíãëèéñêè ôèëîñîô è ïîëèòè÷åñêè äååö, ïîñâåòèë ñå íà ðåôîðìàòà íà íàóêèòå. Àâòîð íà ôèëîñîôñêèÿ ðîìàí “Íîâàòà Àòëàíòèäà”, â êîéòî î÷åðòàâà ïðîåêò çà îðãàíèçèðàíå íà ãðàä, óïðàâëÿâàí îò ó÷åíè.

[17] Æîçåô Êþíüî (1725-1804) - ôðåíñêè èíæåíåð, ïîñòðîèë ïúðâàòà ñàìîõîäíà ïàðíà ìàøèíà (1770).

[18] Êàðë Ôðèäðèõ áàðîí Äðå (1775-1851) - íåìñêè èçîáðåòàòåë, ñúçäàë ò.íàð."äðåçèíà".

[19] Çåíîá Ãðàì (1826-1901) - áåëãèéñêè èçîáðåòàòåë â îáëàñòòà íà åëåêòðè÷åñòâîòî.

[20] Åòèåí Ëüîíîàð (1822-1900) - ôðåíñêè èíæåíåð îò âàëîíñêè ïðîèçõîä.

[21] Îñèàí - ëåãåíäàðåí àâòîð íà åïè÷íè è ëþáîâíè ïîåìè îò III â.

[22] Íèìà ñïåöèàëèñòúò ïî âóëêàíèòå å èçãîðÿë êàòî Åìïåäîêúë? - Åìïåäîêúë (I â. ïð. í. å.), ïðî÷óò ôèëîñîô, ïèòàãîðååö; ñïîðåä ëåãåíäàòà, çà äà íå áúäå âèäÿí, ÷å óìèðà è òàêà ïîêëîíèöèòå ìó äà ðàçáåðàò, ÷å íå å áîã, ñå õâúðëèë â êðàòåðà íà Åòíà.

[23] Íèìà Ôðåéçúð å èçáÿãàë â ëåñà êðàé åçåðîòî Íåìè? - ñúð Äæåéìñ Äæîðäæ Ôðåéçúð (1854-1941), øîòëàíäñêè åòíîëîã, àâòîð íà "Çëàòíàòà êëîíêà", "Ôîëêëîðúò â Ñòàðèÿ çàâåò" è äð.; â "Çëàòíàòà êëîíêà" òúëêóâà ìèòà çà Ãîðñêèÿ öàð, êîéòî æèâååë äî åçåðîòî Íåìè (êðàé Ðèì).

[24] Ñàì Ñïåéä - ãåðîé íà Äàøèúë Õàìåò, ÷àñòåí äåòåêòèâ.

[25] Àëõàçåí (Õ-ÕI â.) - ëàòèíèçèðàíî èìå íà Àáó Àëè àë Õàñàí èáí àë Õàñàí èáí àë Õàéòàì, íàé-ãîëåìèÿ ôèçèê íà Ñðåäíîâåêîâèåòî, çàíèìàâàë ñå ïðåäèìíî ñ îïòèêà, íî ïèñàë òðóäîâå ïî ìàòåìàòèêà, àñòðîíîìèÿ è åñòåñòâîçíàíèå; ðàáîòèë â Åãèïåò.

[26] Õåðîí Àëåêñàíäðèéñêè (I â.) - äðåâíîãðúöêè ìàòåìàòèê è ôèçèê, èçîáðåòèë ìíîæåñòâî ìàøèíè, ôîðìóëèðàë îñíîâíèÿ çàêîí íà îòðàæåíèåòî.

[27] Ãíîñèñ - ðåëèãèîçíî-ôèëîñîôñêî ó÷åíèå îò ïúðâèòå òðè âåêà íà õðèñòèÿíñòâîòî, îáåäèíÿâàùî èäåèòå íà õðèñòèÿíñòâîòî ñ åëåìåíòè îò èíäèéñêàòà, ïåðñèéñêàòà è åãèïåòñêàòà ôèëîñîôèÿ, êàêòî è îò Ïëàòîíîâîòî ó÷åíèå; ãíîñòèöèòå ñå îáÿâÿâàëè çà âèñøè äóõîâå, èçáðàíèöè, òúé êàòî ïðèòåæàâàëè Òàéíàòà íà Âñåëåíàòà, è ñå ïðåêëàíÿëè ïðåä Çàêîíà, ñïîðåä êîéòî ñâåòúò íà äóõà ñå îáåäèíÿâà ñúñ ñâåòà íà òÿëîòî.

[28] Balneum Mariae (ëàò.) - áóêâàëíî áàíÿ íà Ìàðèÿ, òîâà, êîåòî íàðè÷àìå "âîäíà áàíÿ".

[29] Mysterium conjunctionis (ëàò.) - òàéíñòâî íà ñâúðçâàíåòî.

[30] Àòàíîð - ïåùòà íà àëõèìèöèòå.

[31] Âàñèëèä (ïúðâà ïîëîâèíà íà II â.) - ãíîñòèê îò Àëåêñàíäðèÿ, ñúçäàòåë íà êóëò ñ òàéíñòâà.

[32] Õåðìåñ Òðèñìåãèñò - â åëèíèñòè÷íàòà åïîõà áîã Õåðìåñ, íàðè÷àí "Òðèñìåãèñò", òðè ïúòè íàé-âåëèê, áèë ñìÿòàí çà äðåâåí öàð íà Åãèïåò, ñúçäàòåë íà âñè÷êè íàóêè.

[33] Íîòàðèêîí - åäèí îò òðèòå îñíîâíè ïîõâàòà, ñâúðçàíè ñ êîìáèíàöèÿòà íà áóêâèòå (Öåðóô), êîèòî ïðèëàãà Êàáàëàòà: Ãåìàòðèÿòà, Íîòàðèêîíà è Òåìóðàòà. Ãåìàòðèÿòà, èëè íàóêàòà çà íóìåðîëîãè÷íèòå ñòîéíîñòè íà áóêâèòå, óñòàíîâÿâà âðúçêèòå ìåæäó ðàçëè÷íèòå äóìè, èìàùè åäíàêâà ñóìà îò ÷èñëåíèòå ñòîéíîñòè íà áóêâèòå. Íîòàðèêîíúò, èëè íàóêàòà çà íà÷àëíèòå è êðàéíèòå áóêâè íà äóìàòà, ïîçâîëÿâà îòêðèâàíåòî íà åäíà äóìà â äðóãè äóìè. Òåìóðàòà, èëè íàóêàòà çà îáèêíîâåíîòî ðàçìåñòâàíå íà áóêâèòå, ïîêàçâà âúçìîæíèòå ñúîòâåòñòâèÿ ìåæäó ðàçëè÷íèòå äóìè.

[34] Ðüîíå Ëàëèê (1860-1945) - ôðåíñêè áèæóòåð è äåêîðàòîð, åäèí îò îñíîâîïîëîæíèöèòå íà ñòèëà "Àð íóâî".

[35] In hanc utilitatem... (Ëàò.) - Çà òàçè öåë ìèëîñòèâèòå àíãåëè ÷åñòî èçíàìèðàõà è ïðåäëàãàõà íà íàñ, ñìúðòíèòå, îáðàçè, ñâîéñòâà, ôîðìè è ãëàñîâå, íåïîçíàòè è ñìàéâàùè è íåîçíà÷àâàùè íèùî ñïîðåä îáè÷àéíàòà åçèêîâà óïîòðåáà, íî ïîðàäè âúðõîâíîòî óäèâëåíèå íà íàøèÿ ðàçóì, âîäåùè êúì íåïðåêúñíàòî èçñëåäâàíå íà ÿñíè íåùà, à ïîñëå, êúì ïî÷èò è îáè÷ íà ñàìèòå òÿõ.

[36] Î, êàêâà ïðåêðàñíà êúñíîíîåìâðèéñêà óòðèí - öåëèÿò ôàéë å èçïúñòðåí ñ öèòàòè îò ïðî÷óòè ïèñàòåëè - Àðèîñòî, Äæîéñ, Ìîíòàëå, Äåðèäà, Äàíòå; îò îïåðè - "Íàáóêî", îò Áèáëèÿòà, êàêòî è îò "Èìåòî íà ðîçàòà".

[37] "Áäåíèå çà Ôèíåãàí" - ðîìàí îò Äæåéìñ Äæîéñ.

[38] Ñåôàðàä - èñïàíñêèòå êàáàëèñòè, ñåôàðàäè (Ñåôàðàä îçíà÷àâà Èñïàíèÿ) ñå îòëè÷àâàëè îò êàáàëèñòèòå â Ðåíàíèÿ, íàðè÷àíè õàñèäè, ïîðàäè ôàêòà, ÷å îñíîâîïîëîæíèêúò íà õàñèäèçìà (ðåëèãèîçíî òå÷åíèå â Ïîëøà, Ðóñèÿ è Óêðàéíà) Èçðàåë Áààë-Øåìòîâ áèë ìèñòèê è êàáàëèñò.

[39] Ðàéìóíä - ñòàâà äóìà çà Ðàéìóíä Ëóëèé (îê. 1235-1315), êàòàëîíñêè ïîåò, ôèëîñîô è áîãîñëîâ. 

[40] Êàìèëî - ñòàâà äóìà çà èòàëèàíñêèÿ ôèëîñîô îò ÕVI â. Äæóëèî Êàìèëî Äåëìèíèî.

[41] Ars oblivionalis (ëàò.) - èçêóñòâî íà çàáðàâÿíåòî.

[42] Numerus Clausius (ëàò.) - òóê Áåëáî óìèøëåíî ñìåñâà "Çàêîíà íà Êëàóçèé" (çàêîí çà åíòðîïèÿòà - íèùî íå ñå âðúùà íàçàä âúâ âðåìåòî è ïî êðèâàòà íà åíåðãèÿòà) è Numerus Clausus (ïðàâèëî çà îãðàíè÷àâàíå íà óíèâåðñèòåòñêèòå êàäðè), íî ãîâîðè âñúùíîñò çà áåçãðàíè÷íè âúçìîæíîñòè.

[43] Òîìàñ äå Òîðêåìàäà (1420-1498) - èñïàíñêè äîìèíèêàíåö, ãëàâåí èíêâèçèòîð íà Èñïàíèÿ, ôàíàòè÷åí ïðîòèâíèê íà åâðåèòå.

[44] Òîð - (èâð.), çàêîí; äðåâíîåâðåéñêî íàçâàíèå íà Ïåòîêíèæèåòî (ïåòòå êíèãè íà Ìîéñåé).

[45] Ãåìàòðèÿ, âæ. áåë. 17 (I-2).

[46] Òåìóðà, âæ. áåë. 17 (I-2).

[47] “Ñåôåð Éåöèðà” - âæ. áåë. 1 (I-1).

[48] Øåõèí - çà êàáàëèñòèòå: ïðèñúñòâèåòî íà Áîã, æåíñêîòî íà÷àëî ó Áîã, ïðîòèâîïîñòàâåíî íà ìúæêîòî íà÷àëî, Êàäîø (ñâÿò, ñâåùåí) Áàðóõ (áëàãîñëîâåí).

[49] Îðèåíñ (îò ëàò.) - èçòîê.

[50] Fama (ëàò.) - ñëàâà.

[51] Collegium Fraternitatis (ëàò.) - Îáùíîñò íà Áðàòñòâîòî.

[52] ×èñëîòî íà Çâÿðà - 666, ñïîðåä êíèãà “Îòêðîâåíèå íà ñâ. Èîàí Áîãîñëîâ” ÷èñëîòî è “èìåòî íà çâÿðà” ñà òåçè íà àíòèõðèñòà, íà îíàçè ëè÷íîñò, êîÿòî ùå ñå ïîÿâè íà ñâåòà íåïîñðåäñòâåíî ïðåäè Âòîðîòî ïðèøåñòâèå. À ÷èñëî è èìå ñúâïàäàò ïîðàäè äðåâíàòà ñèñòåìà íà îçíà÷àâàíå íà ÷èñëàòà ñ áóêâè.

[53] Âàë ä'Àîñòà - àâòîíîìíà îáëàñò â Èòàëèÿ, ãðàíè÷åùà ñ Ïèåìîíò.

[54] ...ùå âúðòèø äî áåçêðàé ìîëèòâåíàòà ìåëíè÷êà... - òåêñòúò íà Òîðàòà å íàïèñàí âúðõó ðóëî, êîåòî ïðè ÷åòåíå ñå âúðòè.

[55] Ìàö - áåçêâàñåí õëÿá, êîéòî åâðåèòå ÿäàò â ïðîäúëæåíèå íà 8 äíè ïî âðåìå íà ïðàçíèêà Ïåñàõ (Ïàñõà - èçõîäúò îò Åãèïåò), çà äà ñè ñïîìíÿò çà ÷óäîòî íà ñïàñåíèåòî èì îò ðîáñòâî; ñèìâîëèçèðà, îò åäíà ñòðàíà, áåäíèÿ õëÿá, êîéòî ñà ÿëè â ïðîäúëæåíèå íà 410 ãîäèíè ðîáñòâî, è îò äðóãà, õëÿáà, êîéòî ïðè áÿãñòâîòî íÿìàëè âðåìå äà ïåêàò, à òåñòîòî ñå îïè÷àëî íà ãúðáîâåòå èì îò ñëúíöåòî.

[56] Àâðààì Àáóëàôèÿ (1234-1304) - èñïàíñêè êàáàëèñò, îáÿâèë ñå çà ìåñèÿ, ÿñíîâèäåö è åêñòàòèê, ñúçäàë äîêòðèíà, ïðåäñòàâëÿâàùà ñìåñèöà îò èñïàíñêàòà Êàáàëà è åëåìåíòè íà íåìñêèÿ ìèñòèöèçúì.

[57] Õîõìà à-Öåðóô (èâð.) - ìúäðîñòòà íà ïðèëàãàíåòî (íà êàáàëèñòè÷íèòå òúëêóâàíèÿ).

[58] Ñèëèêîíñêà äîëèíà - òóê Äèîòàëåâè ñå øåãóâà, êàòî ïðåâåæäà ãðåøíî Silicon Valley â Êàëèôîðíèÿ, êúäåòî ñå ïðîèçâåæäàò êîìïþòðè.

[59] Ìàòàòðîí - àíãåë, êîéòî ñïîðåä êàáàëèñòè÷íèÿ òðàêòàò “Çîàð” ñå ÿâèë íà Øèìîí áåí Éîõàé.

[60] Ñèíàðõèÿ (îò ãð.) - ñúâëàñòèå, ñúâìåñòíî âëàñòâóâàíå, óïðàâëåíèå.

[61] Åíîÿ - ìèñòè÷åñêîòî èìå íà Åëåíà, ñïúòíèöà íà Ñèìîí Âëúõâà, êîéòî ïîèñêàë îò àïîñòîëèòå äà ìó ïðîäàäàò ñèëàòà íà ÷óäåñàòà (Äåÿíèÿ, 8)

[62] ...äà ñè ïðèåò â Àêàäåìèÿòà "Ñåí-Ñèð" ïðåç äåâåòäåñåò è òðåòà, òîåñò äà ïîñòúïèø â ïðî÷óòàòà Âîåííà àêàäåìèÿ ÷åòèðè ãîäèíè ñëåä Ôðåíñêàòà ðåâîëþöèÿ.

[63] Diabolus in musica (ëàò.) - äÿâîëúò â ìóçèêàòà, òðóäíî çà èçïúëíåíèå ìÿñòî. 

[64] Êàðïîêðàò (II-III â.) - åäèí îò ãëàâíèòå òåîðåòèöè íà ãíîñòèöèçìà.

[65] Toutes les femmes... (Ôð.) - Æåíèòå, êîèòî ñúì ñðåùàë, èçïðàâÿò ñå íà õîðèçîíòà, ïå÷àëíî ìå ãëåäàò è æàëíî ðàçìàõâàò ðúöå, ïîäîáíî íà ñåìàôîðè â äúæäà... (Öèòàò îò ôðåíñêèÿ ïîåò Áëåç Ñàíäðàð.)

[66] Äæîðäæî Áàôî (?-1768) - âåíåöèàíñêè ñåíàòîð, ïèñàë ïîñðåäñòâåíè åðîòè÷íè ñòèõîâå.

[67] "Óïèì" - âåðèãà óíèâåðñàëíè ìàãàçèíè â Èòàëèÿ.

[68] Vis numerorum (ëàò.) - ñèëàòà íà ÷èñëàòà.

[69] Èìåòî èì å ëåãèîí - â ðàçêàçà çà èçöåðÿâàíåòî íà åäèí ëóä îò Èèñóñ Õðèñòîñ íà âúïðîñà "Êàê òè å èìåòî?" âìåñòî ëóäèÿ îòãîâàðÿò áåñîâåòå â íåãî: "Ëåãèîí ìè å èìåòî, ïîíåæå íèå ñìå ìíîãî." (Åâàíã. îò Ìàðê, 5:9)

[70] "Ìèäúëìàð÷" - ðîìàí îò Äæîðäæ Åëèúò.

[71] Èñàê Êàçîáîí (1559-1614) - øâåéöàðñêè ôèëîëîã, ïðåâîäà÷ è êîìåíòàòîð íà ãðúöêè è ëàòèíñêè òåêñòîâå.

[72] Ad hoc (ëàò.) - çà êîíêðåòíèÿ ñëó÷àé.

[73] ...åäèí ñàëîí Âåðäþðåí èëè íàïðàâî äîìúò íà Ãåðìàíò... - àëþçèÿ çà "Ïî ñëåäèòå íà èçãóáåíîòî âðåìå" íà Ïðóñò.

[74] Ñâåòè Àíñåëì - Àíñåëì Êåíòúðáúðèéñêè (1033-1109), èòàëèàíñêè òåîëîã ñõîëàñòèê è ôèëîñîô, æèâÿë â Àíãëèÿ. Â áîãîñëîâñêèòå ñè òðóäîâå îòäàâà ãîëÿìî çíà÷åíèå íà ëîãè÷åñêàòà îáîñíîâêà íà âÿðàòà, ñòèãàéêè äî êðàéíîñòè ïîðàäè ñîáñòâåíàòà ñè ìíîãîó÷åíîñò.

[75] Ãîíèëîí (êðàÿ íà Õ â.-1073) - ôðåíñêè òåîëîã è ôèëîñîô, íàïèñàë òðàêòàò ñðåùó îíòîëîãè÷íîòî îáÿñíåíèå íà Àíñåëì Êåíòúðáúðèéñêè çà ñúùåñòâóâàíåòî íà Áîã.

[76] Êóðò Ãüîäåë (ðîä. 1906 ã.) - àìåðèêàíñêè ëîãèê îò àâñòðèéñêè ïðîèçõîä.

[77] Åïèìåíèä Êðèòñêè (VI â. ïð.í.å.) - äðåâíîãðúöêè ïîåò è ôèëîñîô.

[78] Ïîñëàíèåòî äî Òèò - Òèò, 1:12.

[79] Äàÿêè - ïëåìå îò îñòðîâ Áîðíåî, ÷åñòî ñïîìåíàâàíî îò Åìèëèî Ñàëãàðè.

[80] Sub umbra alarum tuarum, Jehova. ("Fama Fraternitatis") (Ëàò.) - Ïîä ñÿíêàòà íà òâîèòå êðèëå, Áîæå. ("Ñëàâàòà íà Áðàòñòâîòî") 

[81] Øàáàò (èâð.) - ñúáîòà, ñåäìèÿò äåí îò ñåäìèöàòà. Â òîçè äåí åâðåèòå íå âúðøàò íèêàêâà ðàáîòà, ïîêàçâàéêè ïî òîçè íà÷èí ïðåêëîíåíèåòî ñè ïðåä Áîã, êîéòî å ñúçäàë âñè÷êî çà øåñò äíè è íà ñåäìèÿ ñåäíàë äà ñè ïî÷èíå.

[82] À èìåòî ìè? - â ïðåâîä îò èòàëèàíñêè Äèîòàëåâè îçíà÷àâà "Áîã äà òå îòãëåäà".

[83] Øàëîì Àëåéõåì (èâð.) - "ìèð âàì", ïñåâäîíèì íà åâðåéñêèÿ ïèñàòåë Ñîëîìîí Ðàáèíîâè÷ (1859-1916), ðîäåí â Óêðàéíà.

[84] Àðêàòà íà Îêòàâèÿ - â ìèíàëîòî ïðè Àðêàòà íà Îêòàâèÿ â Ðèì ñå íàìèðàëî åâðåéñêîòî ãåòî.

[85] Et in Arcadia ego. (Ëàò.) - È åòî ìå â Àðêàäèÿ.

[86] Èòàëî Áàëáî (1896-1940) - èòàëèàíñêè ìàðøàë è äúðæàâåí äååö, îðãàíèçèðàë çàåäíî ñ Ìóñîëèíè ïîõîäà êúì Ðèì ïðåç 1922 ã.

[87] Ëîðúíñ Àðàáñêè - Òîìàñ Åäóàðä Ëîðúíñ (1888-1935), ëåãåíäàðåí àíãëèéñêè ðàçóçíàâà÷ â àðàáñêèòå ñòðàíè.

[88] Ñâåòè Áåðíàð (1090-1153) - ôðåíñêè öúðêîâåí äååö ñ îãðîìíî âëèÿíèå íå ñàìî âúâ Ôðàíöèÿ, íî è â Èñïàíèÿ, Èòàëèÿ, Øâåöèÿ è Äàíèÿ; îñíîâàë ìàíàñòèð â Êëåðâî, îòòóê èçâåñòåí è êàòî Áåðíàð Êëåðâîñêè.

[89] Ïèåð Àáåëàð (1079-1142) - ôðåíñêè ôèëîñîô è òåîëîã, èçâåñòåí ñ ëþáîâòà ñè êúì ñâîÿòà ó÷åíè÷êà Åëîèçà, çàðàäè êîÿòî áèë îòëú÷åí îò Öúðêâàòà.

[90] Õåðîíà - ãðàä â Èñïàíèÿ.

[91] Òè ãî ðå÷å, Êàèàôà - ñâîáîäíî öèòèðàí îò Åâàíãåëèåòî îòãîâîð, êîéòî äàâà Èèñóñ íà âúïðîñà íà ïúðâîñâåùåíèêà Êàèàôà "Òè ëè ñè Õðèñòîñ, Ñèí Áîæèé?" (Ìàò. 27:64).

[92] Æàê äüî Âèòðè (1175-1240) - ôðåíñêè èñòîðèê, åäèí îò ãëàâíèòå ïðåäâîäèòåëè íà êðúñòîíîñíèÿ ïîõîä ïðîòèâ àëáèãîéöèòå.

[93] Æàí Æîàíâèë (1224-1317) - ôðåíñêè õðîíèêüîð, ó÷àñòíèê â ñåäìèÿ êðúñòîíîñåí ïîõîä (1248), ïðåäâîæäàí îò Ëóè IÕ, àâòîð íà "Êíèãà çà ñâåòèòå ñëîâà è äîáðèòå äåëà íà íàøèÿ êðàë Ñâåòè Ëóè".

[94] Êðàëèöà Ìåëèçàíäà - ãåðîèíÿ íà ëåãåíäàòà çà âñåïîáåæäàâàùàòà ëþáîâ ìåæäó Ïåëåé è Ìåëèçàíäà. 

[95] Äàìèåòà - ãðàä â Åãèïåò íà Ñðåäèçåìíîìîðñêèÿ áðÿã, èçòî÷íî îò äåëòàòà íà Íèë.

[96] Ñòàðåöúò îò ïëàíèíàòà - íàñëåäñòâåíà òèòëà ïðè èðàíñêèòå øèèòè; ïî-íàòàòúê â ðîìàíà àâòîðúò ïîäðîáíî ðàçêàçâà çà òÿõ.

[97] In posteriori parte spine dorsi (ëàò.) - ïî çàäíàòà ÷àñò â êðàÿ íà ãúðáà.

[98] In humane dignitatis opprobrium (ëàò.) - çà ïîçîð íà ÷îâåøêîòî äîñòîéíñòâî.

[99] Ñàëàäèí - åâðîïåèçèðàíîòî èìå íà Ñàëàõàääèí Þñóô èáí Àþá (1138-1193), åãèïåòñêè ñóëòàí, âîäèë ïîáåäîíîñíè ñðàæåíèÿ ñ êðúñòîíîñöèòå, çàâëàäåëè Éåðóñàëèì.

[100] Ðåëàïñè (îò ëàò. relapsus) - îòðåêëè ñå îò äóìèòå ñè.

[101] Historia magistra vitae (ëàò.). - Èñòîðèÿòà å ó÷èòåëêà íà æèâîòà.

[102] Figura Baffometi (ëàò.) - ôèãóðà, èçîáðàæåíèå íà Áàôîìåò.

[103] Istud caput vester deus est et vester Mahumet (ëàò.). - Òàçè ãëàâà å âàøèÿò áîã è âàøèÿò Ìîõàìåä.

[104] Æëåçàòà íà Äåêàðò - ñïîðåä Äåêàðò òÿëîòî è äóøàòà, êîèòî ñà ðàçíîðîäíè, ñè âçàèìîäåéñòâóâàò ÷ðåç åäèí îñîáåí îðãàí - "åïèôèçà".

[105] Çàãîâîðúò íà ÷åðíèòå - â êðàÿ íà øåñòäåñåòòå ãîäèíè ëåâèòå ãðóïè â Èòàëèÿ îðãàíèçèðàëè øåñòâèÿ ñðåùó ôàøèñòêèòå çàãîâîðíèöè, êîèòî ñå ãîòâåëè äà îñúùåñòâÿò äúðæàâåí ïðåâðàò.

[106] Êàòàíãè - ÷åëíèòå îòðåäè íà ñòóäåíòñêèòå âúëíåíèÿ ïðåç 60-òå ãîäèíè. 

[107] Ðàóë Äþôè (1877-1953) - ôðåíñêè æèâîïèñåö è ãðàâüîð.

[108] Ãèéîì Äþôàé (1400-1474) - ôðåíñêè êîìïîçèòîð îò ôëàìàíäñêè ïðîèçõîä. 

[109] Äåñåòà ïðîòèâîïîäâîäíà ñëóæáà - ïúðâîíà÷àëíî ñïåöèàëåí ìîðñêè êîðïóñ, êîéòî ïðè Ñîöèàëíàòà ðåïóáëèêà íà Ìóñîëèíè ãóáè êîíêðåòíèòå ñè ôóíêöèè è ñå ïðåâðúùà â ïîäðàçäåëåíèå çà áîðáà ñ ïàðòèçàíèòå. 

[110] Ëàãåðúò êðàé Êîëòàíî - ñëåä âîéíàòà â êîíöåíòðàöèîíåí ëàãåð êðàé ãðàä Êîëòàíî çàòâàðÿëè ó÷àñòíèöèòå â Ðåïóáëèêà Ñàëî; èìåòî íà ãðàäà ñå ïðåâúðíàëî â ñèìâîë íà åäíî ïîêîëåíèå íà ïîáåäåíè, íàïðàâèëî ïîãðåøåí æèòåéñêè èçáîð. 

[111] ... ïðåäè ïàäàíåòî íà Àëàìî - òîåñò ïðåäè 496 ã., êîãàòî Êëîâèñ ïîáåæäàâà ðèìëÿíèòå.

[112] Àäîëô Ìàíæó - èçâåñòåí àìåðèêàíñêè êèíîàêòüîð îò òðèäåñåòòå ãîäèíè.

[113] Ìåíñóð - äóåëúò ìåæäó ãåðìàíñêèòå ñòóäåíòè, ïðè êîéòî áåëåãúò îñòàâàë êàòî ñâèäåòåëñòâî çà ñìåëîñò.

[114] Æàê Ìàñþ (ðîä. 1908) - ôðåíñêè ãåíåðàë, ó÷àñòíèê â êàìïàíèèòå â Àôðèêà è â Èíäîêèòàéñêàòà âîéíà. 

[115] Êîðíåëèé Àãðèïà ôîí Íåòåñõàéì (1486-1535) - íåìñêè åñòåñòâåíèê è ôèëîñîô, îêóëòèñò. 

[116] Ôèëèï Òåîôðàñò Áîìáàñò ôîí Õîõåíõàéì, íàðå÷åí Ïàðàöåëç (1493-1541) - øâåéöàðñêè ëåêàð è àëõèìèê, ÷èÿòî ìåäèöèíñêà òåîðèÿ ñå îñíîâàâàëà íà àëõèìè÷íèòå àíàëîãèè ìåæäó ðàçëè÷íèòå ÷àñòè íà ÷îâåøêîòî òÿëî (ìèêðîêîñìîñ) è ñúîòâåòñòâèÿòà âúâ Âñåëåíàòà (ìàêðîêîñìîñ). 

[117] Ãåìàòðèÿ - âæ. áåë. 17 (I-2).

[118] Òåòðàãðàìà (ãð.) - ÷åòèðèáóêâèå, èìåòî íà Áîã, èçïèñàíî ñ ÷åòèðèòå åâðåéñêè áóêâè.

[119] Òè ñè êàìúê... - Åâàíã. îò Ìàò., 16, 16:18.

[120] Ãðàäèíàòà íà Õåñïåðèäèòå - ñïîðåä ãðúöêàòà ìèòîëîãèÿ òðèòå íèìôè Õåñïåðèäè ïàçåëè ñ ïîìîùòà íà åäèí äðàêîí ãðàäèíàòà, â êîÿòî ðàñòåëè çëàòíèòå ÿáúëêè.

[121] Ïîñëåäíàòà Òóëå - èìå, äàäåíî îò ãúðöèòå è ðèìëÿíèòå íà íàé-ñåâåðíèòå çåìè, ïîçíàòè òîãàâà; âåðîÿòíî ñòàâàëî äóìà çà åäèí îò Øåòëàíäñêèòå îñòðîâè, çà Èñëàíäèÿ èëè Íîðâåãèÿ.

[122] "Çîàð" - èëè "Ñåôåð-à-Çîàð", "Êíèãà íà Ñèÿíèåòî", îñíîâíî ïîñîáèå íà êàáàëèñòèòå, êàáàëèñòè÷íî òúëêóâàíå íà Ïåòîêíèæèåòî. Âæ. è áåë. 1 (I).

[123] "Ëåõ Ëåõà" (èâð.) - òðúãíè, èçëåç; òàêà ñå íàðè÷à åäíà îò ÷àñòèòå íà Òîðàòà ïî äóìèòå, ñ êîèòî çàïî÷âà (ñ òåçè äóìè Áîã ñå îáúðíàë êúì Àâðààì è ìó êàçàë äà âúðâè â ñòðàíàòà, êîÿòî ùå ìó ïîêàæå).

[124] Îùå íå ñúì çàâúðøèë - "äîêòîð" â Èòàëèÿ å îáðúùåíèå êúì âñè÷êè, çàâúðøèëè âèñøå îáðàçîâàíèå è ïîëó÷èëè òàçè òèòëà ñëåä çàùèòàòà íà äèïëîìíàòà ñè ðàáîòà.

[125] Ñúêðîâèùåòî íà Äîíãî - ëåãåíäàðíî ñúêðîâèùå, êîåòî Ìóñîëèíè áèë ñêðèë ïðè ïîñëåäíîòî ñè áÿãñòâî.

[126] Äæóçåïå Áàëñàìî, íàðå÷åí ãðàô Àëåñàíäðî Êàëèîñòðî (1743-1795) - èòàëèàíñêè àâàíòþðèñò, ôðàíêìàñîí è îêóëòèñò. Àëåêñàíäúð Äþìà îïèñâà èñòîðèÿòà ìó â ðîìàíèòå "Æîçåô Áàëñàìî" è "Êîëèåòî íà êðàëèöàòà".

[127] Áðàìáèëà - ïðèíöåñà, ãåðîèíÿ îò ïèåñà íà Ìåòåðëèíê.

[128] Íèíåòî Äàâîëè - íåïðîôåñèîíàëåí àêòüîð, ó÷àñòâóâàë â ïîâå÷åòî ôèëìè íà Ïèåð Ïàîëî Ïàçîëèíè. 

[129] Êàðíàê - ñåëèùå íà äåñíèÿ áðÿã íà Íèë, êúäåòî ñå íàìèðà íàé-çíà÷èòåëíèÿò àðõåîëîãè÷åñêè îáåêò â ñâåòà - õðàìîâåòå íà Àìîí Ðà, äàòèðàùè îò ÕVIII, ÕIÕ è ÕÕ äèíàñòèÿ.

[130] Unheimlich (íåì.) - ñòðàíåí, íåðàçáèðàåì; òåðìèí îò ó÷åíèåòî íà Ôðîéä.

[131] Post 120 annos patebo (ëàò.) - Ùå ñå ðàçêðèÿ ñëåä 120 ãîäèíè.

[132] Horror vaqui (ëàò.) - óæàñ îò ïðàçíîòî ïðîñòðàíñòâî.

[133] Ãðàô Ñåí-Æåðìåí - ïðî÷óò ôðåíñêè àâàíòþðèñò îò ÕVIII â., ÷èåòî èñòèíñêî èìå íå å èçâåñòíî. Ïî-íàòàòúê â ðîìàíà Óìáåðòî Åêî ïðåäñòàâÿ ïîâå÷åòî ëåãåíäè çà íåãîâèòå ïîõîæäåíèÿ.

[134]  "Ïàè" èëè "ìàå äå ñàíòî"... (ïîðò.) - "áàùà" èëè "ìàéêà íà ñâåòåö". 

[135] Ëóðä - ãðàä âúâ Ôðàíöèÿ, êúäåòî ñïîðåä ïðåäàíèÿòà Äåâàòà ñå ÿâèëà íà åäíî ìëàäî ìîìè÷å; è äî äíåñ ïåùåðàòà è èçâîðúò â îêîëíîñòèòå íà Ëóðä ñà ìÿñòî çà ïîêëîíåíèå.

[136] Õîðàñ Óîëïîë (1717-1797) - àíãëèéñêè ïèñàòåë, èñòîðèê è êðèòèê, ñúçäàòåë íà "ãîòè÷åñêèÿ ðîìàí" â Àíãëèÿ.

[137] Äæîâàíè Ïàïèíè (1881-1956) - èòàëèàíñêè ïèñàòåë.

[138] Women power (àíãë.) - âëàñò íà æåíèòå.

[139] Êàðäåöèçúì - ìèñòè÷íî ó÷åíèå, ñúçäàäåíî îò ôðåíñêèÿ ïèñàòåë ñïèðèòèñò Àëàí Êàðäåê (1803-1863).

[140] Òðèð - ðîäíèÿò ãðàä íà Ìàðêñ.

[141] No pasaran (èñï.) - íÿìà äà ìèíàò. Ëîçóíã íà èñïàíñêèòå ðåïóáëèêàíöè ñðåùó ôðàíêèñòèòå.

[142] Éåðîôàíòè - â äðåâíîãðúöêàòà ðåëèãèÿ âèñøè ñàíîâíèöè, êîèòî ðúêîâîäåëè åëåâçèíñêèòå ðèòóàëè. 

[143] Õåïàòîñêîïèÿ - â äðåâíèòå ðåëèãèè íà Ðèì, Ãúðöèÿ è Èçòîêà ãàäàíèÿ âúðõó ÷åðíèÿ äðîá íà ïðèíåñåíèòå â æåðòâà íà áîãîâåòå. 

[144] Ñâeòöèòå Êóçìà è Äàìÿí - áðàòÿ ëå÷èòåëè, ïî÷èòàíè â Þãîçàïàäíà Áúëãàðèÿ.

[145] "Fama Fraternitatis"(ëàò.) - "Ñëàâà íà Áðàòñòâîòî".

[146] Õàçåëìàéåð - ãåðìàíñêè íîòàðèóñ, èçïðàâåí ïðåç 1610 ã. ïðåä ñúäà íà éåçóèòèòå, íà êîéòî ðàçêàçàë çà ñúùåñòâóâàíåòî íà ðúêîïèñ, îçàãëàâåí "Ñëàâà íà Áðàòñòâîòî".

[147] Ëèíà Âåðòìþëåð - àâàíãàðäíà èòàëèàíñêà êèíîðåæèñüîðêà.

[148] Òðàÿíî Áîêàëèíè (1556-1613) - èòàëèàíñêè ïèñàòåë ñàòèðèê.

[149] "Confessio..." (ëàò.) - "Èçïîâåäàíèå íà áðàòñòâîòî íà Ðîçîâèÿ Êðúñò äî ó÷åíèòå â Åâðîïà".

[150] El pueblo unido... (Èñï.) - Îáåäèíåíèÿò íàðîä íèêîãà íÿìà äà áúäå ïîáåäåí - öèòàò îò èçâåñòíà ïåñåí íà ÷èëèéñêàòà ñúïðîòèâà.

[151] Animula vagula blandula (ëàò.). - Äóøèöà ïðåëåñòíà ñêèòíèöà. Öèòàò îò ñòèõîòâîðåíèå íà èìïåðàòîð Àäðèàí.

[152] Îãëåäàëîòî íà Ñîëîìîí

[153] Êîìåíèé - ëàòèíèçèðàíîòî èìå íà ßí Àìîñ Êîìåíñêè (1592-1670), ÷åøêè ìèñëèòåë, õóìàíèñò, ïåäàãîã.

[154] Ïàëàòèíñêèÿò åëåêòîð - ñòàâà äóìà çà ãåðìàíñêèÿ èìïåðàòîð Ñèãèçìóíä I.

[155] Lusus (ëàò.) - èãðà. 

[156] Ludibrium (ëàò.) - èãðà÷êà.

[157] "Arcana Arcanissima" (ëàò.) - "Íàé-òàéíè òàéíè".

[158] Ðîáúðò Ôëúä (1574-1637) - àíãëèéñêè ìåäèê è ôèëîñîô, ðîçåíêðîéöåð.

[159] "Apologia compendiaria..." (ëàò.) - "Êðàòêà àïîëîãèÿ, èçìèâàùà è ïðå÷èñòâàùà, ÷ðåç èñòèíàòà êàòî ñ ìîðñêè âúëíè, ïîäîçðåíèÿòà è ïîçîðíèòå ïåòíà, ñ êîèòî áðàòñòâîòî íà Ðîçåíêðîéöåðèòå å îïðúñêàíî." 

[160] "Tractatus apologeticus..." (ëàò.) - "Àïîëîãåòè÷åñêè òðàêòàò â çàùèòà íà íåïîêâàðåíîñòòà íà Ðîçåíêðîéöåðîâàòà îáùíîñò". 

[161] "Utriusque cosmi historia" (ëàò.) - "Èñòîðèÿ íà åäèíèÿ è íà äðóãèÿ ñâÿò".

[162] "Silentium post clamores" (ëàò.) - "Òèøèíà ñëåä âèêîâå".

[163] "Tintinnabulum sophorum" (ëàò.) - "Çâúíåö íà ìúäðèòå".

[164] Àñòàðòà - åäíî îò èìåíàòà íà Òàíèò, ôèíèêèéñêà áîãèíÿ íà ïëîäîðîäèåòî, ëþáîâòà è âîéíàòà.

[165] Ìåðñåí (1588-1648) - ôðåíñêè ôèëîñîô è ó÷åí ôèçèê.

[166] Òè, àïîêðèôíè ÷èòàòåëþ... - ïàðîäèÿ íà Áîäëåð.

[167] Çîðàòà ñ ïðúñòè... - ïàðîäèÿ íà Îìèð.

[168] ...áëåäî è ðîçîâî êàòî ìîðñêà ðàêîâèíà... - ïàðîäèÿ íà Ìàëàðìå.

[169] Ãíîñèñúò îò Ïðèíñòúí

[170] Valentiniani... (ëàò.) -

[171] Áàòèäà - ìåñòíî ïèòèå îò ðàêèÿ, çàõàð è ëèìîí.

[172] Êàðìåí Ìèðàíäà (1915-1955) - ïðî÷óòà áðàçèëñêà ïåâèöà.

[173] Óîëòúð Ðàëè (1552-1618) - àíãëèéñêè áëàãîðîäíèê, ïèñàòåë è ïúòåøåñòâåíèê.

[174] Ïèêî äåëà Ìèðàíäîëà, Äæîâàíè (1463-1494) - èòàëèàíñêè ôèëîñîô íåîïëàòîíèñò è õåðìåòèê.

[175] Ôè÷èíî, Ìàðñèëèî (1433-1499) - èòàëèàíñêè ôèëîñîô íåîïëàòîíèñò.

[176] Îñâàëä Øïåíãëåð (1880-1936) - íåìñêè ôèëîñîô è èñòîðèê, ïðèâúðæåíèê íà êîíöåïöèÿòà çà öèêëè÷íîñò íà èñòîðèÿòà.

[177] Êîðêîâàäî - õúëì êðàé Ðèî äå Æàíåéðî, íà êîéòî ñå èçäèãà îãðîìíà ñòàòóÿ íà Õðèñòîñ.

[178] Ñâåòà Òåðåñà äå Àâèëà (1515-1582) - ðåôîðìàòîðêà íà Îðäåíà íà êàðìåëèòèòå, ïîåòåñà.

[179] Ñâåòè Õóàí äå ëà Êðóñ (1542-1591) - èñïàíñêè ïîåò ìèñòèê.

[180] Veni cito cum tuis spiritibus (ëàò.) - Äîéäè ñêîðî ñ òâîèòå äóõîâå.

[181] Èñààê Ëóðèÿ (1534-1572) - åäèí îò íàé-òà÷åíèòå âîäà÷è íà êàáàëèñòè÷íîòî äâèæåíèå, íàðè÷àí "áàùà íà ïðàêòè÷åñêàòà Êàáàëà".

[182] Àäàì Êàäìîí - ñïîðåä êàáàëèñòèòå - Ïúðâî÷îâåêúò, òàêúâ, êàêúâòî å áèë çàìèñëåí îò Áîã ïðåäè ñúòâîðÿâàíåòî íà âèäèìèÿ ñâÿò.

[183] "Èíòè Èëèìàíè" - èçâåñòåí ëàòèíîàìåðèêàíñêè ñúñòàâ îò øåñòäåñåòòå ãîäèíè.

[184] Ëóè Ôåðäèíàí Ñåëèí (1894-1961) - ôðåíñêè ïèñàòåë, ñèëíî îñïîðâàí çàðàäè àíòèñåìèòñêèòå è êîëàáîðàöèîíèñòêèòå ñè âúçãëåäè.

[185] Ðîé Ëèõòúíñòåéí - àìåðèêàíñêè àâàíãàðäåí õóäîæíèê.

[186] Õóãî ôîí Õîôìàíñòàë (1874-1929) - àâñòðèéñêè ïîåò è äðàìàòóðã.

[187] Âåðèãà íà ñâåòè Àíòîíèé - ïîçíàòàòà â öÿë ñâÿò èãðà, ïðè êîÿòî ÷îâåê ïîëó÷àâà ïèñìî, ðàçìíîæàâà ãî äåñåò ïúòè è ãî èçïðàùà íà ñâîè ïðèÿòåëè, êîèòî ïîñòúïâàò ïî ñúùèÿ íà÷èí.

[188] Ïðåâîä Èâàí Èâàíîâ è Ëþáåí Ëþáåíîâ, èçä. "Íàðîäíà êóëòóðà", 1975.

[189] Éåéòñ, Óèëÿì Áúòëúð (1865-1939) - èðëàíäñêè ïîåò è äðàìàòóðã, ñèëíî ïîâëèÿí îò ìèñòèêàòà.

[190] "Ìàëòèéñêèÿò ñîêîë" - ðîìàí îò Äàøèúë Õàìåò.

[191] Äåâèàíò (îò ëàò. deviare) - ïîíÿòèå îò ñîöèîëîãèÿòà: èíäèâèä, êîéòî ïðîÿâÿâà îòêëîíåíèÿ â ïîâåäåíèåòî ñè ñïðÿìî ñîöèàëíàòà íîðìà.

[192] "Äåâåòäåñåò è òðåòà ãîäèíà" - ðîìàí íà Âèêòîð Þãî.

[193] "Çåí è èçêóñòâîòî äà ñå ïîääúðæà ìîòîöèêëåò" - ðîìàí îò Ðîáúðò Ì. Ïúðñèã.

[194] ... ìîæå äà âè èçëåêóâà îò ñêðîôóëà - ñìÿòàëî ñå å, ÷å äîêîñâàíåòî íà êðàëÿ íà Ôðàíöèÿ ëåêóâà îò ñêðîôóëîçà (êîæíà òóáåðêóëîçà).

[195] ... íàïîìíÿøå çàëàòà â Ïàëàöî Âåíåöèÿ... - ñòàâà äóìà çà êàáèíåòà íà Ìóñîëèíè â ðèìñêèÿ Ïàëàöî Âåíåöèÿ, "çàëàòà ñ êàðòàòà íà ñâåòà".

[196] Èòàëî Çâåâî, ïñåâäîíèì íà Åòîðå Øìèö (1861<197>1928) - èòàëèàíñêè ïèñàòåë.

[197] Joint venture (àíãë.) <197> ñúâìåñòíî äðóæåñòâî.

[198] Àéâè Êîìïòúí-Áúðíåò(1892-1929) - àíãëèéñêà ðîìàíèñòêà.

[199] Sic transit gloria mundi (ëàò.). - Òàêà ïðåìèíàâà ñëàâàòà íà ñâåòà.

[200] Òóê è íàòàòúê â ðîìàíà âñè÷êè öèòàòè îò Øåêñïèð ñà â ïðåâîä íà Âàëåðè Ïåòðîâ.

[201] Ôðèäðèõ Õüîëäåðëèí (1770-1843) - íåìñêè ïîåò.

[202] Êàòî Êëàðê Êåíò... è êàòî Ñóïåðìàí... - ñòîìàíåíèÿò ìúæ Ñóïåðìàí îò ïðî÷óòàòà ñåðèÿ êîìèêñè ïðèåìà çåìíîòî èìå íà æóðíàëèñòà Êëàðê Êåíò.

[203] Àãàòîäåìîíè (îò ãð.) - äóõîâåòå íà äîáðîòî.

[204] ...êàêâî äà é äàäàò çà ÿäåíå - èñòîðèÿòà å îïèñàíà îò Àíàòîë Ôðàíñ â "Ïðåñòúïëåíèåòî íà Ñèëâåñòð Áîíàð".

[205] "Ñìàðàãäîâàòà ïëî÷à" - çà àëõèìèöèòå: êàìúêúò íà Õåðìåñ Òðèñìåãèñò, âúðõó êîéòî áèëè íàïèñàíè îñíîâíèòå ïðèíöèïè íà àëõèìèÿòà. 

[206] "Ðàçáóëåíàòà Èçèäà" - åäíî îò äâåòå îñíîâíè ïðîèçâåäåíèÿ (íàðåä ñ "Òàéíîòî ó÷åíèå") íà ðóñêàòà ìèñòè÷êà Åëåíà Ïåòðîâíà Áëàâàòñêà, íàïèñàíî ïðåç 1877 ã.

[207] "Äà, èìà íà çåìÿòà è íåáåòî íåùà..." - öèòàò îò "Õàìëåò".

[208] Åêòîïëàçìà - òóê: îñîáåíî òå÷íî âåùåñòâî, êîåòî ñå èçëèâà îò óñòàòà íà íÿêîè ìåäèóìè è êîåòî ñïèðèòèñòèòå ñìÿòàò çà ìàòåðèàëèçèðàíåòî íà äóõîâåòå.

[209] Ordo Templi Orientis (ëàò.) - Îðäåí íà õðàìà íà Èçòîêà.

[210] Congressus cum daemone (ëàò.) - ñíîøàâàíå ñ äåìîíà.

[211] ×è÷åí Èöà - åäíî îò ãëàâíèòå ñåëèùà íà ìàèòå (Ìåêñèêî), îñíîâàíî îò Êåöàëêîàòë.

[212] Ïåäðà Ïèíòàäà (ïîðò.) - áóêâ. ðèñóâàí, îöâåòåí êàìúê; âåðîÿòíî ìåñòíîñò â Ëàòèíñêà Àìåðèêà.

[213] Ïîðñåíà (VI â.) - åòðóñêè öàð.

[214] Àäîíàè - åäíî îò èìåíàòà íà Áîã â Ñòàðèÿ Çàâåò, íàðåä ñ Èàõâå (ßõâå), Åëîèì è äð.

[215] "Oedipus Aegyptiacus" îò Àòàíàçèóñ Êèðõåð - "Åäèï Åãèïåòñêè" îò Àòàíàçèóñ Êèðõåð (1601-1680), íåìñêè ó÷åí-îðèåíòàëèñò è éåçóèò.

[216] Õîðàïîëîí (IV-V â.) - ãðúöêè ãðàìàòèê.

[217] Áàðíåöèé

[218] I am flabbergasted (àíãë.) - ñúùèñàí ñúì.

[219] Quid est veritas (ëàò.) - "Ùî å èñòèíà?", äóìè êúì Èèñóñ Õðèñòîñ (Èîàí 18:38), îòïðàâåíè îò Ïèëàò Ïîíòèéñêè, "ïîçíàò îò ïðåäè ìíîãî ãîäèíè" íà Àëèå. 

[220] ... ïîáåäàòà ïðè Ïîàòèå - â áèòêàòà ïðè ôðåíñêèÿ ãðàä Ïîàòèå (1356) ïî âðåìå íà Ñòîãîäèøíàòà âîéíà àíãëè÷àíèòå ïîáåæäàâàò ôðàíöóçèòå.

[221] "Traditio Templi" (ëàò.) - "Òðàäèöèÿòà íà Õðàìà".

[222] Ðåïóáëèêà Ñàëî - Ñîöèàëíàòà Ðåïóáëèêà, ñúçäàäåíà îò Ìóñîëèíè ïðåç 1943 ã.

[223] "Megale Apophasis" (îò ãð.) - "Âåëèêîòî ðåøåíèå".

[224] Ãèéîì Ïîñòåë (1510-1581) - ôðåíñêè ïèñàòåë è ó÷åí îðèåíòàëèñò.

[225] Àíòîàí Ôàáð ä'Îëèâå (1768-1825) - ôðåíñêè ïîåò è äðàìàòóðã, ïèñàë íà ïðîâàíñàëñêè.

[226] Èìïåðàòðèöà Éîæåíè - èìïåðàòðèöà íà Ôðàíöèÿ, ñúïðóãà íà Íàïîëåîí III.

[227] Àêñèîí Ôðàíñåç - êðàéíî äÿñíî íàöèîíàëèñòè÷åñêî äâèæåíèå, îñíîâàíî ïðåç 1908 ã. âúâ Ôðàíöèÿ. 

[228] ... ñîöèàëèçúì îò òèïà íà ôàáèàíñêèÿ... - "Ôàáèàíñêîòî îáùåñòâî", îñíîâàíî ïðåç 1883 â Àíãëèÿ, èçäèãà ìîðàëà â èäåàë è ñå ñòðåìè êúì ñúçäàâàíå íà îáùåñòâî íà ïðîãðåñèâíîòî äåéñòâèå.

[229] Êîìáðå - ëþáèìîòî ìÿñòî íà ãåðîÿ íà Ìàðñåë Ïðóñò îò "Ïî ñëåäèòå íà èçãóáåíîòî âðåìå".

[230] "Spiritalia" - "Äóõîâè èíñòðóìåíòè". 

[231] Äîìåíèêî Ñàâèî Áëàæåíè - òàêà â Èòàëèÿ íàðè÷àò êàñòèëñêèÿ ñâåòè Äîìèíãî (ñâåòè Äîìèíèê), ñúçäàòåë íà Îðäåíà, êîéòî ïî-êúñíî å íàðå÷åí "Äîìèíèêàíñêè".

[232] Äîí Áîñêî - Ñâåòè Äæîâàíè Áîñêî, ïîñëåäîâàòåë íà ñâåòè Ôðàíñîà äüî Ñàë, ñúçäàë ïðåç ÕIÕ â. Ñàëåçèàíñêîòî îáùåñòâî çà âúçïèòàíèå íà äåöàòà.

[233] Âèëà Òðèñòå - ïî âðåìå íà ôàøèçìà â ðèìñêàòà Âèëà Òðèñòå åñåñîâöèòå èçòåçàâàëè çàëîâåíèòå ïàðòèçàíè.

[234] Àíèáàëå Êàíòàëàìåñà è Ïèî Áî - èìåíàòà íà òåçè äåöà-ðàçáîéíèöè çâó÷àò òâúðäå ïîìïîçíî: Àíèáàëå å èòàëèàíñêîòî ïðîèçíîøåíèå íà Õàíèáàë, Êàíòàëàìåñà â ïðåâîä îçíà÷àâà "êîéòî ÷åòå ëèòóðãèÿ", à Ïèî (Ïèé) å èìå íà íåêîëöèíà ïàïè.

[235] ... êàêòî ñìå áëèçî äî ñúáóæäàíåòî, êîãàòî ñúíóâàìå, ÷å ñúíóâàìå... - öèòàò îò Õüîëäåðëèí. 

[236] Ñîëîìîí äüî Êî (êðàÿ íà ÕVI â.-1646) - ôðåíñêè èíæåíåð, îòêðèâàòåë íà äâèãàòåëíàòà ñèëà íà ïàðàòà.

[237] Nequaquam vacui (ëàò.)
 
[238] Quod ubique... (Ëàò.) - Êîåòî íàâñÿêúäå, îò âñè÷êè è âèíàãè (ñå ïðèåìà). Èçâåñòíà ìàêñèìà íà ñâåòè Âèêåíòèé Ëåðèíñêè.

[239] Ãðîáèùåòî Ñòàëèåíî - ãðîáèùå íà Ãåíóà, ïúëíî ñ ïðåòåíöèîçíè è áåçâêóñíè ñòàòóè. 

[240] Condoleo et congratulor (ëàò.) - Ñïîäåëÿì ñòðàäàíèåòî è ñïîäåëÿì ðàäîñòòà.

[241] Àíäðåà Ãàáðèåëè (1515-1586) - èòàëèàíñêè êîìïîçèòîð è îðãàíèñò. 

[242] "Annalium Hirsaugensium" (ëàò.)

[243] Mysterium Magnum (ëàò.) - Âåëèêîòî òàéíñòâî.

[244] Ëóäèîí - àêòüîð, òàíöüîð â ïàíòîìèìà.

[245] Äåêàðòîâè äÿâîë÷åòà - êóõè ñòúêëåíè ôèãóðêè ñ îòâîð â ãîðíàòà ÷àñò, ñëóæåùè çà íàãëåäíî äîêàçâàíå íà õèäðàâëè÷íèÿ ïðèíöèï íà Ïàñêàë.

[246] Äèîíèñîâî óõî - ñúîðúæåíèå çà êîìóíèêàöèÿ, ïðåäñòàâëÿâàùî âãðàäåíà â ñòåíàòà òðúáà, êîÿòî çàâúðøâà ñ ðàçøèðåíèå âúâ ôîðìà íà ðàêîâèíà; íàðå÷åíî å òàêà ïî èìåòî íà ñèðàêóçêèÿ òèðàíèí Äèîíèñ.

[247] Cloaca Maxima (ëàò.) - ïîêðèò îòâîäíèòåëåí êàíàë â äîëèíàòà ìåæäó Ïàëàòèíñêèÿ è Êàïèòîëèéñêèÿ õúëì, îòâåæäàù âîäèòå è íå÷èñòîòèèòå îò Ôîðóìà äî ðåêà Òèáúð.

[248] Æåëÿçíàòà ìàñêà - ïðîçâèùå íà òàéíñòâåí çàòâîðíèê â Áàñòèëèÿòà, óìðÿë ïðåç 1703 ã. è ïîãðåáàí ïîä èìåòî Ìàðêèîëè. Ïðåäïîëîæåíèÿ çà ñàìîëè÷íîñòòà ìó èìà íàé-ðàçëè÷íè: Ôóêå, áðàò áëèçíàê íà Ëóè ÕIV, íåçàêîíîðîäåí ñèí íà Ìàçàðèíè è Àííà Àâñòðèéñêà èëè ïúê íà Ëóè ÕIV è ãîñïîæèöà Äüî Ëàâàëèåð...

[249] Ñâåòè Äæåíàðî - ñâåòåö, ïî÷èòàí â Ñèöèëèÿ.

[250] ...êîñìè÷åñêàòà äåâà Ìèêèë...ñâåòè Ìèõàèë ïðåäñòàâëÿâà íåéíîòî íàðîäíî õðèñòèÿíñêî ïðåâúïëúùåíèå... - òîâà òâúðäåíèå íå å âÿðíî, òúé êàòî ñðåùàìå àíãåë Ìèõàèë îùå â Ñòàðèÿ Çàâåò ó åâðåèòå, à "äåâàòà Ìèêèë" å èëè çàèìñòâóâàíà îò îáðàçà íà àíãåë Ìèõàèë, èëè çâóêîâî ñúâïàäåíèå.

[251] Áóöèíà - ñòàðèíåí äóõîâ èíñòðóìåíò.

[252] Ðàìñèíãà íà òóãèòå äî ñâåùåíîòî áàíàíîâî äúðâî - â ðîìàíèòå íà Å. Ñàëãàðè òóãèòå ñâèðåëè íà äúëãà òðúáà äî ñâåùåíîòî çà òÿõ äúðâî, â ÷èéòî ïðîöåï ñå íàìèðàë âõîäúò êúì ïîäçåìíèÿ õðàì.

[253] Êîíè Àéëàíä - óâåñåëèòåëåí ïàðê â Áðóêëèí.

[254] ... êàêòî å áèëî èçâåñòíî íà Ñôèíêñà - ñïîðåä ìèòîëîãèÿòà Ñôèíêñúò ïðåïðå÷âàë ïúòÿ êúì Òèâà è çàäàâàë ãàòàíêè íà ïúòíèöèòå, ðàçêúñâàéêè òåçè, êîèòî íå óñïÿâàëè äà íàìåðÿò îòãîâîðà. Åäèíñòâåí Åäèï ðåøèë çàãàäêàòà: íà âúïðîñà êîå å òîâà ñúùåñòâî, íàäàðåíî ñ ãëàñ, êîåòî ñóòðèí õîäè íà ÷åòèðè êðàêà, íà îáÿä - íà äâà, à âå÷åð - íà òðè, îòâúðíàë, ÷å å ÷îâåêúò, êîéòî êàòî äåòå ëàçè, à êàòî ñòàðåö ñå ïîäïèðà ñ áàñòóí.

[255] Ìåíõèð - äîèñòîðè÷åñêè ïàìåòíèê îò íåîëèòà âúâ âèä íà îòâåñíî ïîáèò êàìåíåí ñòúëá, âèñîê 4-5 ìåòðà; íàìèðàò ñå âúâ Ôðàíöèÿ, Àíãëèÿ è Ñêàíäèíàâñêèòå ñòðàíè.

[256] Ìîéñåé Êîðäîâåðî (âòîðàòà ïîëîâèíà íà ÕVI â.) - êàáàëèñò, ïðåäñòàâèòåë íà èñïàíî-ïðîâàíñàëñêîòî ìèñòè÷íî ó÷åíèå.

[257] Ïàëîìàð - ïëàíèíà â ÑÀÙ (Êàëèôîðíèÿ), íà âúðõà íà êîÿòî ñå íàìèðà îáñåðâàòîðèÿòà ñ íàé-ãîëåìèÿ òåëåñêîï â ñâåòà.

[258] "Liber solis" (ëàò.) - "Êíèãà íà ñëúíöåòî". 

[259] Òðèñìîçèí

[260] "Liber mutus" (ëàò.) - "Áåçìúëâíàòà êíèãà".

[261] ×àòúì Ðîóä - öåíòðàëíà óëèöà â Ëîíäîí.

[262] Ëàòèíñêè áåç ôëåêñèÿ - èçêóñòâåí åçèê, ñúçäàäåí îò èòàëèàíñêèÿ ìàòåìàòèê Äæóçåïå Ïåàíî (1858-1932).

[263] ×åðåìåñêè - àäåîãåéñêè åçèê, ãîâîðåí â ïîðå÷èåòî íà Âîëãà.

[264] Ñèìîí Ìàãà (I â.) - åäèí îò òåîðåòèöèòå íà ãíîñòèöèçìà.

[265] Ôàòèìà - ñåëî â Þæíà Ïîðòóãàëèÿ, åäíî îò íàé-âàæíèòå ìåñòà â ñâåòà çà ïîêëîíåíèå íà ñâ. Áîãîðîäèöà, ÿâèëà ñå òàì ïðåç 1917 ã. íà òðè äåöà ïàñòèð÷åòà.

[266] "Ìàíóåëîâ ïðîçîðåö" - òîåñò ïðîçîðåö â ñòèëà íà ïîðòóãàëñêèÿ Ðåíåñàíñ.

[267] Õàéëàíäç - Øîòëàíäñêèòå âúçâèøåíèÿ.

[268] Êðàë Ðîáúðò Áðþñ (1274-1329) - êðàë íà Øîòëàíäèÿ, ïîáåäèë àíãëè÷àíèòå ïðè Áàíîêáúðí â 1314 ã.

[269] Õàéå õà-Îëàì õà-Áà - Ñïðàâêà èâðèò

[270] Ïàâåë îò Ñàìîñàòà - åðåòèê îò III â., åïèñêîï íà Àíòèîõèÿ îò 260 äî 268 ã., êîãàòî ïî âðåìå íà ñúáîð áèë ñâàëåí.

[271] Gallice etiam... (ëàò.) - Íà åçèêà íà ãàëèòå ñå íàðè÷àò îùå popelicants.

[272] Öúðêâàòà "Ñâåòè Éîàí Áîãîñëîâ" â Åôåñ - åäèí îò íàé-çíà÷èòåëíèòå õðèñòèÿíñêè ïàìåòíèöè; ïîñòðîåíà ïðåç IV â., òÿ å îòêðèòà ïðè ðàçêîïêè ïðåç 20-òå ãîäèíè íà íàøèÿ âåê.

[273] Áîãîóáèåö - ïðîçâèùå, äàâàíî íà åâðåèòå îò õðèñòèÿíèòå ñëåä ðàçïúâàíåòî íà êðúñò íà Èèñóñ Õðèñòîñ.

[274] Éîàíèöà - òàêà â íÿêîè èçòî÷íèöè íàðè÷àò öàð Êàëîÿí.

[275] Æîôðîà äüî Âèëàðäóåí (1150-1213) - ôðåíñêè õðîíèêüîð, åäèí îò âîäà÷èòå íà IV êðúñòîíîñåí ïîõîä.

[276] Candelabrum (ëàò.) - ñâåòèëíèê, ñâåùíèê.

[277] Lapis exillis (ëàò.) - Òàêà Âîëôðàì ôîí Åøåíáàõ íàðè÷à ñâåùåíèÿ Ãðààë.

[278] Indicia (ëàò.) - çíàöè, óêàçàíèÿ, óëèêè.

[279] ... Áúëãàðèÿ... êîÿòî ÿ ïðèåìà åäâà ïðåç 1917 ãîäèíà - âñúùíîñò â Áúëãàðèÿ Ãðèãîðèàíñêèÿò êàëåíäàð å ïðèåò îò äúðæàâàòà ïðåç 1916 ã., êàòî 31 ìàðò áèë ïîñëåäâàí íå îò 1-âè, à îò 14-è àïðèë (ïðåç ÕÕ â. ðàçëèêàòà âå÷å å áèëà 13 äíè). Öúðêâàòà â Áúëãàðèÿ ïðèåìà òîçè ò. íàð. "íîâ ñòèë" åäâà ïðåç 1968 ã. îòíîâî ñ ïðåñêà÷àíå íà 13 äíè ïðåç ì. äåêåìâðè.

[280] Ãàáðèåë Íîäå (1600-1653) - áèáëèîãðàô è ïðèäâîðåí ëåêàð íà Ëóè ÕIII.

[281] Ïåäðî Íóíåc (1492-1577) - ïåðóàíñêè ìàòåìàòèê, ãåîãðàô è àñòðîíîì, ïî-èçâåñòåí ñ ëàòèíèçèðàíîòî èìå Ïåòðóñ Íîíèóñ.

[282] Ãåðàðäóñ Ìåðêàòîð (1512-1594) - ôëàìàíäñêè ìàòåìàòèê è êàðòîãðàô.

[283] Àâðààì Îðòåëèé (1527-1598) - ôëàìàíäñêè ãåîãðàô.

[284] Ìîðòëåéê - åíîðèÿ â þãîçàïàäíèòå ïîêðàéíèíè íà Ëîíäîí.

[285] Ðîäæúð Áåéêúí (1214-1294) - àíãëèéñêè ó÷åí, ôèëîñîô è òåîëîã, ïèîíåð íà åêñïåðèìåíòàëíèÿ ìåòîä â íàóêàòà.

[286] Òabula locorum... (ëàò.) - Òàáëèöà íà ìåñòàòà, íåùàòà è ïîòàéíèòå ñúêðîâèùà, ñêðèòè â Ìåíàáàíà.

[287] If I have seen futher it is by standing on ye sholders of a Dwarf (àíãë.) - Àêî ñúì âèæäàë ïî-íàäàëå÷å, òî å çàùîòî ñúì ñòúïèë âúðõó ðàìåíåòå íà äæóäæå.

[288] ...òîçè ðàçìàõâà÷ íà êîïèå... - â ïðåâîä èìåòî íà Øåêñïèð îçíà÷àâà "ðàçìàõâàì êîïèå".

[289] That sweet thief which sourty robs from me (àíãë.) - Êðàäåöî ìèë, íàé-ñâèäíîòî çà ìåíå ïîõèòèë! (Øåêñïèð, "Ñîíåòè")

[290] Äúëãî âðåìå ñúì ñè ëÿãàë ðàíî... - íà÷àëîòî íà "Ïî ñëåäèòå íà èçãóáåíîòî âðåìå" íà Ïðóñò.

[291] I will show you Fear in a Handful of Dust (àíãë.) - Ùå òè ïîêàæà ñòðàõà â øåïà ïðàõ (Ò. Ñ. Åëèúò,"Ïóñòàòà çåìÿ).

[292] Post reconciliationem kellianam (ëàò.) - Ñëåä ñäîáðÿâàíåòî ñ Êåëè.

[293] Åäìúíä Ñïåíñúð (1549?-1599) - àíãëèéñêè ïîåò.

[294] He had a delicate, lively, hazel Eye. Doctor Dee told me it was like the Eye of a Viper (àíãë.) - Òîé èìàøå íåæíè, æèâè êàôÿâè î÷è. Äîêòîð Äèé ìè êàçà, ÷å áèëè êàòî î÷èòå íà óñîéíèöà.

[295] From what power... (àíãë.) <197> Î, êîé òè äàäå òàçè ñòðàøíà ñèëà (Øåêñïèð, "Ñîíåòè")

[296] Perforce I am thine, and that is in me... (àíãë.) - Àç òâîé ñúì è êîåòî å âúâ ìåí... (Øåêñïèð, "Ñîíåòè).

[297] Je tiens la reine! (Ôð.) - Äúðæà êðàëèöàòà (Ìàëàðìå, "Ñëåäîáåäúò íà åäèí ôàâí").

[298] Àòàíàçèóñ Ïåðíàò - ãåðîé íà ðîìàíà "Ãîëåì" îò Ãóñòàâ Ìàéðèíê.

[299] Äæåçàáåë - èçâåñòíà àìåðèêàíñêà ïåñåí îò ÷åòèðèäåñåòòå ãîäèíè.

[300] Smoke gets in Your Eyes (àíãë.) - Äèìúò âëèçà â î÷èòå òè, ïîïóëÿðíà àìåðèêàíñêà ïåñåí îò ïåòäåñåòòå ãîäèíè.

[301] Here comes everybody (àíãë.) - Òóê èäâà âñåêè (Äæîéñ, "Áäåíèå çà Ôèíåãàí").

[302] ...êîñèòå ìó ñòúð÷àõà êàòî íà çìèÿ - öèòàò îò "Ïóñòàòà çåìÿ" íà Ò. Ñ. Åëèúò.

[303] Gilding pale streams with heavenly alchymy (àíãë.) - Ëèâàäè è ðåêè ïðåâðúùà â çëàòî ñ èçêóñòâî íà íåáåñåí àëõèìèê. (Øåêñïèð, "Ñîíåòè")

[304] Áëåäàòà ìúãëà, êîÿòî... - öåëèÿò ïàðàãðàô å öèòàò îò "Êàáèíåòúò íà äîêòîð Êàëèãàðè".

[305] Íóñ

[306] Íàä Àòëàíòè÷åñêèÿ îêåàí... - öèòàò îò Ðîáåðò Ìóçèë.

[307] Â Ìîñêâà, â Ìîñêâà! - öèòàò îò "Òðè ñåñòðè" íà ×åõîâ.

[308] Äîí Èñèäðî Ïàðîäè - ãåðîé íà Áîðõåñ, äåòåêòèâ çàòâîðíèê, êîéòî ðàçïëèòà ñëîæíè ñëó÷àè îò êèëèÿòà ñè.

[309] Ñîàïåñ - àíàãðàìà íà ïîðòóãàëñêèÿ ïîåò Ôåðíàíäó Ïåñîà (Pessoa) - 1888-1935.

[310] "Ñâåòëèíà, ïîâå÷å ñâåòëèíà!" - ïîñëåäíèòå äóìè íà Ãüîòå.

[311] ... ñ ìîëáà äà ìó äàäåì êëå÷êà çà çúáè - ïðåäñìúðòíà ìîëáà íà Àëôðåä Æàðè.

[312] Qualis Artifex Pereo (ëàò.) - Êàêúâ ïîåò óìèðà. (Ïîñëåäíèòå äóìè íà Íåðîí.)

[313] ... maiden virtu... - È ÷èñòîòî ìîìèíñòâî, çà ïðîäàæáà... È ïî÷åñòèòå, ïðúñíàòè íà ñëóêà (Øåêñïèð, "Ñîíåòè")

[314] Àõ, ôèëîñîôèÿ íà õàëîñ... - Öèòàò îò "Ôàóñò" íà Ãüîòå. Ïðåâîä Äèìèòúð Ñòàòêîâ, "Íàðîäíà êóëòóðà", 1958.

[315] ...àáàò, ïðèâúðæåíèê íà Íàïîëåîí, îò âåêîâå ïîãðåáàí ìåæäó òåçè ñòåíè - àëþçèÿ çà àáàò Ôàðèà, ãåðîé íà "Ãðàô Ìîíòå-Êðèñòî".

[316] If... (àíãë.) - àêî..., íî ñúùåâðåìåííî àëþçèÿ çà çàìúêà Èô, êúäåòî å áèë çàòâîðåí Ãðàô Ìîíòå-Êðèñòî.

[317] ...îò åäèí íîëàíåö... - ñòàâà äóìà çà Äæîðäàíî Áðóíî, êîéòî å ðîäîì îò ãðàä Íîëà.

[318] Ãîòëèá (îò íåì.) - Ëþáèìåö íà Áîãà è ñúùåâðåìåííî èçâåñòíà ìàðêà èãðàëíè ìàøèíè.

[319] To what it Works in... - Òúé êàêòî ñ áîÿäèñàíà ðúêà å âå÷íî áîÿäæèÿòà íà âúëíà... (Øåêñïèð, "Ñîíåòè").

[320] ...Where Art Thou, Muse... - Êúäå ñè, Ìóçî, òà òå íÿìà òóê?.. (Øåêñïèð, "Ñîíåòè")

[321] "Áàõèð" (èâð.) - "ßñíîòà", òúëêóâàíèå íà "Ñåôåð Éåöèðà", ïîäîáíî íà "Çîàð", ïðèïèñâàíî íà ðàáè Íåõóíÿ áåí Àêàíà.

[322] Ïèåð Ãàñåíäè (1592-1655) - ôðåíñêè ôèëîñîô è ó÷åí, àñòðîíîì è ôèçèê.

[323] "Examen Philosophiae Fluddanae" (ëàò.) - "Ïðåãëåä íà ôèëîñîôèÿòà íà Ôëúä".

[324] "Íå õâúðëÿéòå áèñåðà ñè ïðåä ñâèíèòå" - Ìàò. 7:6.

[325] Atheus magnus (ëàò.) - Âåëèê áåçáîæíèê.

[326] Amens (ëàò.) - áåçóìåö.

[327] Õåðåäîí

[328] "Nachtrag" (íåì.)

[329] Humanum Genus (ëàò.) <197> Ðîäúò ÷îâåøêè.

[330] Templi Resurgentes Equites Synarchici (ëàò.) - Âúçêðúñíàëèòå êîííèöè ñèíàðõèöè íà Õðàìà. 

[331] Societe de plaisir (ôð.) - áóêâ. îáùåñòâî íà óäîâîëñòâèåòî; êðúã îò ïðèÿòåëè, êîèòî ñå ñúáèðàò, çà äà ñè äîñòàâÿò ðàçëè÷íè óäîâîëñòâèÿ, âêëþ÷èòåëíî ïëúòñêè.

[332] Éîõàí Êàñïàð Ëàâàòåð (1741-1801) - øâåéöàðñêè ïèñàòåë è òåîëîã.

[333] Åìàíóåë Ñâåäåíáîðã (1688-1772) - øâåäñêè ó÷åí è òåîñîô, çàíèìàâàë ñå ñ ïðîáëåìèòå íà íàóêàòà, ñúçäàòåë íà ìèñòè÷íà ñåêòà ("Öúðêâà íà Íîâèÿ Éåðóñàëèì").

[334] Æîçåô èëè Êñàâèå? - Æîçåô äüî Ìåñòð (1753-1821), ôðåíñêè ïîëèòèê, ïèñàòåë è ôèëîñîô, ÷ëåí íà Ñåíàòà íà Ñàâîÿ, ÿðîñòåí ïðîòèâíèê íà Ðåâîëþöèÿòà. Êñàâèå äüî Ìåñòð (1763-1852), ôðåíñêè ïèñàòåë, áðàò íà Æîçåô.

[335] Áåáåòî íà Ðîçìàðè - ôèëì íà àìåðèêàíñêèÿ ðåæèñüîð Ðîìàí Ïîëàíñêè, â êîéòî ãåðîèíÿòà çà÷åâà îò äÿâîëà áåáå-ñàòàíà.

[336] Ðåáèñ - çà àëõèìèöèòå Ðåáèñúò å ñèìâîë íà Äâóïîëîâîòî ñúùåñòâî, ïúðâàòà îòâàðà íà ìèíåðàëíèÿ äóõ, ñìåñåí ñ íåãîâîòî âåùåñòâî, ÷èÿòî äâîéíà ïðèðîäà óäîâëåòâîðÿâà ñàìà ñåáå ñè, ðàæäàéêè öàðñêàòà ðîæáà, ïî-ñúâúðøåíà îò ñâîèòå ðîäèòåëè.

[337] ...ñÿêàø ïàëà÷úò íà ñâåòà Ëó÷èÿ áå ñúáðàë ðåëèêâèòå îò öÿëàòà ñè êàðèåðà - Ëó÷èÿ, ñâåòèöà îò âðåìåòî íà ãîíåíèÿòà íà õðèñòèÿíèòå, íàïóñíàëà ãîäåíèêà ñè, çà äà ñå îòäàäå íà Áîãà; âúïðåêè èçòåçàíèÿòà, ïðè êîèòî áèëè èçáîäåíè î÷èòå é, òÿ íå ñå îòêàçàëà îò âÿðàòà ñè.

[338] Ãëàíñòúíáúðè - àáàòñòâî â Àíãëèÿ.

[339] Leys (àíãë.) -

[340] VITRIOL: Visita Interiora Terrae... (Ëàò.) - Âèòðèîë, êîíöåíòðèðàíà ñÿðíà êèñåëèíà; çà àëõèìèöèòå - èíèöèàëè íà îñíîâíàòà åçîòåðè÷íà ôîðìóëà: Ïîñåòè äúëáèíèòå çåìíè, ùîì ñå èçïðàâèø, ùå îòêðèåø òàéíèÿ êàìúê.

[341] Ãåîìàíòèÿ - îáîæåñòâÿâàíå ÷ðåç çåìÿòà, ïðàõà, êàìúíèòå èëè ÷ðåç ñëó÷àéíî èçáðàíè è îáåäèíåíè çåìíè òî÷êè, êîèòî îáðàçóâàò ôèãóðè.

[342] Êðîìëåê - íåîëèòíè àðõåîëîãè÷åñêè îñòàíêè â Àíãëèÿ âúâ ôîðìà íà ïîáèòè â êðúã èëè êâàäðàò êàìúíè, ïðåäïîëàãàåìè ñâåòèëèùà, ìåñòà çà ðèòóàëíè öåðåìîíèè.

[343] Åñåè - ñåêòà â Ïàëåñòèíà, êîÿòî ïàçåëà óñòíèòå ïðåäàíèÿ çà òàéíèòå, ñêðèòè â Ìîéñååâèòå êíèãè.

[344] Îìôàëîñ (îò ãð.) - ïúï.

[345] Âèëõåëì Ðàéõ (1897-1957) - àìåðèêàíñêè ïñèõèàòúð è ïñèõîàíàëèòèê îò àâñòðèéñêè ïðîèçõîä, ïðîòèâíèê íà Ôðîéä, àâòîð íà òåîðèÿòà çà ëå÷åíèå íà âñè÷êè áîëåñòè ÷ðåç áèîåíåðãèÿ è ñúçäàòåë íà "îðãîíåí àêóìóëàòîð". 

[346] Àìáðîçèé Ôåäîñèé Ìàêðîáèé (IV-V â.) - ãðúöêè ôèëîñîô èäåàëèñò, íåîïëàòîíèñò.

[347] "Horologium" (ëàò.) - "×àñîâíèê". 

[348] Ëåîïîëä Òîñêàíñêè - Ëåîïîëä II, âåëèê õåðöîã íà Òîñêàíà (1765-1790) è èìïåðàòîð íà Ãåðìàíèÿ (1790-1792).

[349] "Ëüî Áðóéÿð" - "Le Brouillard" (ôð.), "Ìúãëàòà".

[350] Ïàë Ìàë - êâàðòàë â Ëîíäîí.

[351] Ñúíÿò íà Ïîëèôèë

[352] Ðè÷àðä Êðàøîó (1612-1649) - àíãëèéñêè ïîåò.

[353] Ðàíèåðè äåè Êàëöàáèäæè

[354] Ðèê äå Êàçàáëàíêà

[355] Ðóäîëô Êàðíàï (1891-1971) - íåìñêè ôèëîñîô è ëîãèê.

[356] Ìàðè Æîçåô Ìîòèå, ìàðêèç Äüî Ëàôàéåò (1757-1834) - ôðåíñêè ãåíåðàë, ó÷àñòíèê âúâ Âîéíàòà çà íåçàâèñèìîñò íà Àìåðèêà.

[357] Ìàóíò Ðúøìîð - ìåìîðèàëåí ïàìåòíèê íà àìåðèêàíñêèòå ïðåçèäåíòè, ÷èèòî ôèãóðè ñà èçñå÷åíè â ñêàëàòà.

[358] Åêóìåíèçúì - äâèæåíèå, êîåòî ñå ñòðåìè äà ñáëèæè è îáåäèíè âÿðâàùèòå îò ðàçëè÷íèòå õðèñòèÿíñêè öúðêâè. 

[359] Perinde ac cadaver (ëàò.) - áóêâ. Êàòî òðóï. Èçðàç, ñ êîéòî éåçóèòèòå ïîëàãàò êëåòâà çà áåçïðåêîñëîâíà âÿðíîñò. 

[360] Ad majorem Dei gloriam (ëàò.) - Äåâèç íà éåçóèòèòå: Çà ïî-ãîëÿìà ïðîñëàâà íà Áîãà. 

[361] "Ars Magna Sciendi" (ëàò.) - "Âåëèêîòî èçêóñòâî íà Çíàíèåòî". 

[362] Ñëîæíî!ëàòèíñêè

[363] ...Ïðîñëîâóòèòå ÷åòèðèäåñåò âåêà, êîèòî ãî ãëåäàëè... - ïðåäè áèòêàòà â Åãèïåò Íàïîëåîí ïðîèçíàñÿ ðå÷ ïðåä âîéñêèòå ñè â ïîäíîæèåòî íà ïèðàìèäèòå, â êîÿòî ñå ïîçîâàâà íà åãèïåòñêàòà èñòîðèÿ.

[364] Äæóçåïå Ìàöèíè (1805-1872) - èòàëèàíñêè ïàòðèîò è ðåâîëþöèîíåð, ñâúðçàí ñ êàðáîíàðèòå, ðàäåòåë çà Ñâåòîâåí Ðåïóáëèêàíñêè ñúþç.

[365] Ëåîí Áóðæîà (1851-1927) - ôðåíñêè ïîëèòè÷åñêè äååö, òåîðåòèê íà ðàäèêàëèçìà, íîñèòåë íà Íîáåëîâàòà íàãðàäà çà ìèð.

[366] Åìèë Ëóáå (1838-1929) - ôðåíñêè ïîëèòèê, ïðåçèäåíò íà Ðåïóáëèêàòà îò 1899 äî 1906 ã.

[367] Æþë Ìèøëå (1798-1874) - ôðåíñêè èñòîðèê, àâòîð íà ïðî÷óòàòà "Èñòîðèÿ íà Ôðàíöèÿ". 

[368] Åäãàð Êèíå (1803-1875) - ôðåíñêè èñòîðèê.

[369] Âèí÷åíöî Äæîáåðòè (1801-1852) - èòàëèàíñêè ñâåùåíèê, ôèëîñîô è äúðæàâåí äååö.

[370] "Äè Ïðîéñèøå Êðîéöåöàéòóíã" (íåì.) - "Ïðóñêè êðîéöåðñêè âåñòíèê".

[371] Ôåðäèíàíä Ëàñàë (1825-1864) - ãåðìàíñêè ïîëèòè÷åñêè äååö, äåìîêðàò ðàäèêàë è ñîöèàëèñò, àðåñòóâàí çàðàäè ó÷àñòèåòî ñè â ðåâîëþöèîííîòî äâèæåíèå â Äþñåëäîðô. 

[372] Ñåðãåé Þëèåâè÷ Âèòòå (1849-1915) - ãðàô, ìèíèñòúð ïî èêîíîìè÷åñêèòå âúïðîñè ïðè Íèêîëàé II. 

[373] Ego sum qui sum (ëàò.) - áóêâ. Àç ñúì òîçè, êîéòî ñúì. Â Áèáëèÿòà - "Àç ñúì âå÷íî Ñúùåñòâóâàùèÿò."

[374] Ôó Ìàí÷ó - ãåðîé îò ðîìàíèòå íà Ñàêñ Ðîìúð, ìíîãî ïîïóëÿðåí â Àíãëèÿ ïðåç äâàäåñåòòå è òðèäåñåòòå ãîäèíè.

[375] Íàòàí Ìúäðåöà - ãåðîé îò åäíîèìåííà äðàìà íà Ëåñèíã.

[376] Ïåò âåêà èçìèíàõà... - öèòàò îò "Ñêèòíèêúò åâðåèí" íà Éîæåí Ñþ. Öåëèÿò ôàéë ñúäúðæà âïëåòåíè â òåêñòà öèòàòè, âçåòè îò ðàçëè÷íè ïîïóëÿðíè ÷åòèâà îò êðàÿ íà ÕIÕ è íà÷àëîòî íà ÕÕ â.: îò "Ðîêàìáîë", îò ðîìàíèòå íà Ñàëãàðè è íà Ìîðèñ Ëüîáëàí, íî ñúùî è îò Áàëçàê, Êàôêà, Êèïëèíã, Òîìàçè äè Ëàìïåäóçà...

[377] Áëåê Ôðàéúðñ (àíãë.) - ×åðíèòå ìîíàñè.

[378] Ñàòîð Àðåïî - ÷àñò îò êëàñè÷åñêèÿ "ìàãè÷åí êâàäðàò", ñúñòàâåí îò ïåò äóìè, ÷åòÿùè ñå âúâ âñè÷êè ïîñîêè (sator, arepo, tenet, opera è rotas).

[379] Âåëèêàòà Èãðà <197> öèòàò îò "Êèì" íà Êèïëèíã.

[380] Êàâàëåðèéñêàòà àòàêà ïðè Áàëàêëàâà - áèòêà ïî âðåìå íà Êðèìñêàòà âîéíà (1854 ã.) ìåæäó ðóñíàöè è àíãëè÷àíè.

[381] Î, èðîíèÿ íà åçèêà... - íåïðÿê öèòàò îò Áàëçàê.

[382] Ïîçíàòî, ïîçíàòî... - çàùîòî òðèêðàòíîòî çàâúðòàíå íà íîæà â ñúðöåòî å ñêðèò öèòàò îò "Ïðîöåñúò" íà Êàôêà.

[383] Õèðàì (969-935) - êðàë íà Òèð, ñúþçíèê íà Ñîëîìîí. 

[384] Áåëèàë - â Áèáëèÿòà îëèöåòâîðåíèå íà çëîòî, ñèíîíèì íà Äÿâîëà. 

[385] ...òåçè òâîè çúáêè íà âúë÷èöà... - öèòàò îò "Ãåïàðäúò".

[386] Àíòèíåÿ

[387] ... Åòî ìå, êàçâàì ñè, âëàäåòåë íà ñâåòà... - öèòàò îò "Êóõàòà èãëà" íà Ì. Ëüîáëàí.

[388] Äæóçåïå Àð÷èìáîëäî (1527-1593) - èòàëèàíñêè õóäîæíèê, àâòîð íà êàðòèíè ñ ôàíòàñòè÷íè ñþæåòè: ÷îâåøêè ïîðòðåòè, ñúñòàâåíè îò ðàñòèòåëíè èëè æèâîòèíñêè åëåìåíòè.

[389] ...êîìóíèçìúò å ñîöèàëèçúì ïëþñ åëåêòðèôèêàöèÿ - Ëåíèí å öèòèðàí íåòî÷íî.

[390] Ãåíîíèçúì - ìèñòè÷íî òå÷åíèå, ïîëó÷èëî èìåòî ñè îò ôðåíñêèÿ ôèëîñîô Ðüîíå Ãåíîí (1886-1951), êîéòî èçó÷àâàë îñíîâíèòå ìèñòè÷íè òåêñòîâå (èíäóèñòêè, òàîèñòêè, ìþñþëìàíñêè), ïðîòèâîïîñòàâÿéêè íà åçîòåðè÷íèÿ àñïåêò íà èñòîðè÷åñêèòå ðåëèãèè åäíà-åäèíñòâåíà ïúðâè÷íà òðàäèöèÿ, åçîòåðè÷íîòî ïîçíàíèå. 

[391] Ðóäîëô Õåñ (1894 - ?) - áëèçúê ïðèÿòåë è ïîìîùíèê íà Õèòëåð; çàìèíàâà ïðåç 1941 ã. çà Øîòëàíäèÿ ñ ìèñèÿòà äà ïðåãîâàðÿ çà ñêëþ÷âàíå íà âîåíåí ñúþç ñ Àíãëèÿ; íà ïðîöåñà â Íþðíáåðã å îñúäåí íà äîæèâîòåí çàòâîð. 

[392] Àëôðåä Ðîçåíáåðã (1893-1946) - ìèíèñòúð ïðè Õèòëåð, èäåîëîã íà àíòèñåìèòèçìà.

[393] Lapis ex coelis (ëàò.) - Êàìúê îò íåáåòî.

[394] Qui operatur in Cabala... (ëàò.) - Êîéòî ðàáîòè â Êàáàëàòà... àêî ñãðåøè â ðàáîòàòà ñè èëè ïðèñòúïè íå÷èñò, ùå áúäå ïîãúëíàò îò Àçàçàë.

[395] Àë-õàøøàøèèí (àðàá.) - èìå, ñâúðçàíî ñ õàøèøà, êîéòî óïîòðåáÿâàëè õîðàòà íà Ñàááàõ, è ïðåìèíàëî â íÿêîè åâðîïåéñêè åçèöè êàòî íàðèöàòåëíî çà "óáèéöè" (assassini - íà èòàëèàíñêè, assassins - íà ôðåíñêè). 

[396] Íèçàì àë-ìóëê (àðàá.) - âåçèð.

[397] Arcana publicata vilescunt... (ëàò.) - Òàéíèòå, êîãàòî ñòàíàò èçâåñòíè, ñå îáåçöåíÿâàò, à èçâåñòíîòî íà âñè÷êè íÿìà îáàÿíèå. Ñëåäîâàòåëíî: íå õâúðëÿé áèñåðèòå íà ñâèíèòå, èëè ìàãàðåòî òúï÷å ðîçèòå.

[398] Áèòêàòà ïðè Ëåïàíòî - ïðåç 1571 ã. õðèñòèÿíñêàòà ôëîòà íà Ñâåòàòà ëèãà (Èñïàíèÿ, Âåíåöèÿ, Ñâåòèÿò ïðåñòîë) ðàçáèâà òóðñêàòà ôëîòà íà Àëè Ïàøà è ñëàãà êðàé íà ëåãåíäàòà çà íåïîáåäèìîñòòà íà Îòîìàíñêàòà èìïåðèÿ.

[399] Claudicat ingenium... (ëàò.) - Äóõúò èçíåìîùÿâà, åçèêúò áåçóìñòâà, óìúò çàïàäà.

[400] An Deus sit? (Ëàò.) - Äàëè å Áîã?

[401] Íèùî íå ìîæå äà ìå ðàçóáåäè, ÷å... - Öèòàò îò "Íåñðú÷íèÿò äåìèóðã" íà ×îðàí.

[402] Îðèãåí (185-254) - ïðî÷óò òåîëîã îò Àëåêñàíäðèÿ. 

[403] Õèðàì (969-935 ïð. í. å.) - öàð íà Òèð, ñúþçíèê íà Ñîëîìîí.

[404] Dieu est mon droit (ôð.) - Áîã å ìîåòî ïðàâî.

[405] ... ñúùåñòâóâàùîòî å òîâà, êîåòî ñå èçðè÷à ïî ìíîãî íà÷èíè... - ïåðèôðàçèðàí öèòàò îò Àðèñòîòåë.

[406] Ïðèíöèï íà ðåàëíîñòòà - òåðìèí îò ó÷åíèåòî íà Ôðîéä.

[407] Åäìúíä Ëàíêàñòúðñêè - ïîñëåäíèÿò ïðåäñòàâèòåë íà ðîäà Ëàíêàñòúð, ñèí íà Õåíðè VI, åêçåêóòèðàí ïðåç 1471 ã.

[408] Iterum (ëàò.) - îòíîâî, ïàê, îùå âåäíúæ.

[409] Âæ îðèãèíàëà - ïîä÷åðòàâàíåòî å íåâúçìîæíî!!!

[410] Merde i'en ai marre de cette steganographie. (Íåïðàâ. ôð.) - Ïî äÿâîëèòå, ïèñíà ìè îò òàçè ñòåãàíîãðàôèÿ.

[411] Èãíàö Ôóëîï Çåìåëâàéñ (1818-1865) - óíãàðñêè ìåäèê.

[412] Ïðåâîä îò íåìñêè Äèìèòúð Ñòàòêîâ, èçä."Íàðîäíà êóëòóðà", 1958 ã.

[413] Õàíèáàë ñúñ ñëîíîâåòå -
 
[414] "Àç Áîã ëè ñúì?" - öèòàò îò "Ôàóñò" íà Ãüîòå.

[415] ÃÖÖ, ÖÃÖ, ÃÖÃ, ÖÃÃ - òðèïëåòè îò ãåíåòè÷íèÿ êîä. 

[416] Íåîïëàçèÿ (ìåä.) - îáðàçóâàíå íà çëîêà÷åñòâåíè òóìîðè.

[417] "Êðåéçè Õîðñ" - ñêúï íîùåí ëîêàë ñúñ ñòðèïòèéç â Ïàðèæ.

[418] Umbilicus Mundi (ëàò.) - ïúïúò íà ñâåòà.

[419] Éîæåí Äþêðåòå (1844-1915) - ôðåíñêè ó÷åí è èíäóñòðèàëåö, èçðàáîòèë ïúðâèÿ ôðåíñêè ðàäèîïðåäàâàòåë, èçîáðåòàòåë íà ðàäèîòåëåôîíèÿòà è íà áåçæè÷íèÿ ïîäçåìåí òåëåôîí.

[420] ... íà ðàáîòà, ìîé óì... - êîìáèíèðàí öèòàò îò äâå äåéñòâèÿ íà "Õàìëåò".

[421] ... êàòî ìàõàëîòî â êëàäåíåöà... - ñòàâà äóìà çà ðàçêàçà "Êëàäåíåöúò è ìàõàëîòî" íà Åäãàð Àëúí Ïî.

[422] Èëèöèñòè - â ãíîñòè÷åñêàòà ìåòàôèçèêà ôèëîñîôèòå, ïðèâúðæåíèöè íà ìàòåðèàëíîòî îáÿñíåíèå íà ñâåòà, êîèòî ñå ïðîòèâîïîñòàâÿëè íà ïíåâìàòèöèòå, çàùèùàùè äóõîâíîòî íà÷àëî


[423] "Íîùòà íà Ãîëèÿ âðúõ" - ñèìôîíè÷íà ïîåìà îò Ìóñîðãñêè, ðèñóâàùà íîùåí ïðàçíèê íà âåùèöè.

[424] Àíòèñòðîôà (îò ãð.) - ÷åòíàòà ñòðîôà îò òåêñòà íà õîðà â àíòè÷íàòà òðàãåäèÿ.

[425] Âúëøåáíèêúò Ìàíäðåéê - ãåðîé íà êîìèêñè-ïðèêàçêè îò 30-òå ãîäèíè.

[426] Àëåô, Áåò... - àçáóêàòà íà èâðèò.

[427] Quid facit Sator Arepo... (ëàò.) -

[428] Now... I do reveale, a... a mighty Secret if you marke it well... (Àíãë.) - Ñåãà... Ùå ðàçêðèÿ åäíà... âåëèêà Òàéíà, âíèìàâàéòå äîáðå...

[429] This very place... (Àíãë.) - Òîâà ìÿñòî ñå çîâå ñ ìíîãî èìåíà... Çåìÿòà... Çåìÿòà å íàé-äîëíèÿò åëåìåíò îò Âñè÷êè... Êîãàòî çàâúðòèø òðèæäè òîâà êîëåëî... òàêà ìîÿòà ãîëÿìà Òàéíà å ðàçêðèòà...

[430] Was helfen... (Íåì.) - Êàêâà ïîëçà îò ñâåòëèíàòà íà ôàêëèòå...èëè î÷èëàòà... ùîì õîðàòà... íå èñêàò... äà âèæäàò...

[431] Ñèìâîëîí êîçìó... (ãð.) - Ñèìâîëúò íà ñâåòà... ïåùåðèòå... è ñâåòîâíàòà... íà ñèëèòå.................... áîãîñëîâèòå... Öèòàò îò "Ïåùåðàòà íà íèìôèòå" íà Ïîðôèðèé. 

[432] Gentle love this hour befriends me... (Àíãë.) - Î, ëþáîâ, òîç ÷àñ ìè å èçãîäåí...

[433] Il etait nuit... (Ôð.) - Áåøå íîù... Ãëàâàòà ìè å ïîêðèòà ñ ëåíåíî áóëî... ïðèñòèãàì... íàìèðàì æåëåçåí îëòàð, ïîñòàâÿì òàì òàéíñòâåíàòà êëîíêà... Î, ïîìèñëèõ, ÷å ïðîïàäàì â áåçäíà... òóíåëè, îáëèöîâàíè ñ ÷åðíè êàìåííè áëîêîâå... ìîåòî ïîäçåìíî ïúòåøåñòâèå...ÓÄÀÐÅÍÈß!

[434] Exorcizo igitur te... (Ëàò.) - Çàêëåâàì òå ïðî÷åå â èìåòî íà Ïåíòàãðàìàòà è â èìåòî íà Òåòðàãðàìàòà, íà Àëôàòà è Îìåãàòà, êîèòî ñà â äóõà íà Àçîò, Ñàääàè, Àäîíàè, Éîòõàâà, Åéåàçåðåéå! Ìèõàèë, Ãàâðèèë, Ðàôàèë, Àíàèë. Äà òå÷å Óäîð çàðàäè äóõà íà Åëîèì! Äà ñå ñúõðàíè Çåìÿòà çàðàäè Àäàì Éîò-Õàâà, çàðàäè Ñàìàèë Ñàâàîò è â èìåòî íà Åëîèì Ãèáîð, äîéäè, Àäðàìåëåõ! Ìàõíè ñå, Ëèëèò!

[435] Efficiunt quod figurant (ëàò.) - Ïîñòèãàò òîâà, êîåòî èçðàçÿâàò.

[436] Àëåí Ñàâàðè - ìèíèñòúð íà îáðàçîâàíèåòî âúâ âòîðîòî ïðàâèòåëñòâî íà Ïèåð Ìîðîà (1981-1984).

[437] Genius loci (ëàò.) - äóõ íà ìÿñòîòî.

[438] Òåíãåëè - øâåéöàðñêè õóäîæíèê àâàíãàðäèñò.

[439] Êàøåð (èâð.) - â ðåëèãèÿòà íà åâðåèòå âñÿêà ÷èñòà îò ãëåäíà òî÷êà íà ðèòóàëà õðàíà.

[440] Do it yourself (àíãë.) - íàïðàâè ñè ñàì.

[441] Ïàíäåëêàòà íà Ìüîáèóñ - ñïîðåä òåîðèÿòà íà íåìñêèÿ ìàòåìàòèê Àóãóñò Ôåðäèíàíä Ìüîáèóñ (1790-1868) ñúùåñòâóâà ïîâúðõíîñò ñ åäèí-åäèíñòâåí ðúá è åäíà ñòðàíà, îáðàçóâàíà îò áåçêðàéíî äúëãà óñóêàíà õàðòèåíà ëåíòà.

[442] "Òóê å Ðîäîñ, òóê ñêà÷àé" - öèòàò îò áàñíÿòà íà Åçîï çà ïåòîáîåöà ñàìîõâàëêî: àòëåòúò ðàçêàçâàë êàê êàòî áèë íà îñòðîâ Ðîäîñ, ñêî÷èë íàé-äàëå÷ îò âñè÷êè, íî íåäîâåð÷èâèòå ñëóøàòåëè ïîèñêàëè îò íåãî íå äà ðàçêàçâà, à äà ïîêàæå êàêâî ìîæå.

[443] Opera omnia (ëàò.) - ñúáðàíè ñú÷èíåíèÿ.

[444] Ôëàø Ãîðäúí - ãåðîé íà íàó÷íî-ôàíòàñòè÷íè êîìèêñè îò 30-òå ãîäèíè.

[445] Ïñèõîïîìï - â äðåâíîãðúöêàòà ðåëèãèÿ áîæåñòâàòà (êàòî Õåðìåñ è Õàðîí), êîèòî îòâåæäàò äóøèòå íà ìúðòâèòå â îòâúäíèÿ ñâÿò.

[446] Ñôåðàòà - â ó÷åíèåòî íà Ïàðìåíèä Íåïîäâèæíîòî Ñúùåñòâî.

[447] Cingulum Veneris (ëàò.) - Âåíåðèí ïîÿñ. 

[448] ... ñâîÿòà çåíîíîâñêà ñòðåëà - ãðúöêèÿò ôèëîñîô Çåíîí Åëåéñêè (V â. ïð. í. å.), ó÷åíèê íà Ïàðìåíèä, ïðàâè îïèò äà äîêàæå íåâúçìîæíîñòòà íà äâèæåíèåòî ÷ðåç ïîðåäèöà îò ïàðàäîêñè, ìåæäó êîèòî ïðèìåðúò ñúñ ñòðåëàòà, êîÿòî íèêîãà íå äîñòèãà öåëòà ñè.

[449] ... "ïëàíèíè å ñúçäàâàëà..." - öèòàò îò èòàëèàíñêèÿ ïîåò Äæàêîìî Äçàíåëà (1820-1888).

