Ëóèñ Êàðîë

ÀËÈÑÀ Â ÑÒÐÀÍÀÒÀ ÍÀ ×ÓÄÅÑÀÒÀ


Ïðåâîä Ëàçàð Ãîëäìàí


ÏÚÐÂÀ ÃËÀÂÀ
Â ÇÀÅØÊÀÒÀ ÄÓÏÊÀ

Àëèñà ñå óìîðè äà ñåäè áåç ðàáîòà äî ñåñòðà ñè íà ñêàìåéêàòà, òÿ áåøå íàäçúðíàëà åäèí-äâà ïúòè â êíèãàòà, êîÿòî ñåñòðà é ÷åòåøå, íî òàì íÿìàøå íèòî êàðòèíêè, íèòî ðàçãîâîðè.
"Çà êàêâî ëè å òàêàâà êíèãà - ñè ïîìèñëè Àëèñà - áåç êàðòèíêè è áåç ðàçãîâîðè?"
È òúé êàêòî ñè ìèñëåøå (äîêîëêîòî èçîáùî ìîæåøå äà ìèñëè â òàÿ ãîðåùèíà, êîÿòî ÿ ïðèñïèâàøå è çàòúïÿâàøå) äàëè óäîâîëñòâèåòî äà èçïëåòå âåíåö îò ïàðè÷êè ñè ñòðóâà òðóäà äà ñòàíå è äà ãè íàáåðå, åäèí Áÿë Çàåê ñúñ ñâåòëî÷åðâåíè î÷è ïîäñêî÷è êðàé íåÿ.
Íÿìàøå íèùî ÷àê òîëêîâà ÷óäíî â òîâà; è Àëèñà íå ñå èçíåíàäà òîëêîâà ìíîãî, äîðè êîãàòî ÷ó êàê Çàåêà ñè ãîâîðè: "Î, áîæè÷êî, áîæè÷êî! Ùå çàêúñíåÿ!" (Ïî-êúñíî, êàòî ðàçìèñëè, ñòîðè é ñå, ÷å áè òðÿáâàëî äà ñå çà÷óäè; íî â ìèíóòàòà íå íàìåðè íèùî íåîáèêíîâåíî.)
Àëà êîãàòî Çàåêà âàæíî èçâàäè ÷àñîâíèê îò äæîáà íà æèëåòêàòà ñè, ïîãëåäíà ãî è ïàê çàáúðçà, Àëèñà ñêî÷è íà íîçå; ìèíà é êàòî ñâåòêàâèöà ïðåç óìà, ÷å íèêîãà ïî-ðàíî íå áåøå âèæäàëà çàåê äà íîñè æèëåòêà èëè ÷àñîâíèê; ïëàìíàëà îò ëþáîïèòñòâî, òÿ ñå çàòè÷à ñëåä íåãî ïðåç ïîëåòî è óñïÿ äà âèäè êàê òîé ñå ñïóñíà â åäíà ãîëÿìà çàåøêà äóïêà.
Âåäíàãà Àëèñà ñå ñïóñíà ïîäèðå ìó, áåç äà ïîìèñëè äîðè êàê ùå èçëåçå îòòàì.
Çàåøêàòà äóïêà âúðâåøå äîíÿêúäå íàïðàâî, êàòî òóíåë, à ïîñëå íåî÷àêâàíî òðúãâàøå íàäîëó - òúé íåî÷àêâàíî, ÷å äîêàòî ñå óñåòè, Àëèñà íå âèäÿ êàê ïàäíà â íåùî, êîåòî ïðèëè÷àøå íà ìíîãî äúëáîê êëàäåíåö.
Òîÿ êëàäåíåö èëè áåøå ìíîãî äúëáîê - èëè òÿ ïàäàøå òîëêîâà áàâíî, ÷å èìàøå âðåìå äà ñå îãëåæäà è ÷óäè êàêâî ëè ùå é ñå ñëó÷è ñëåä òîâà. Ïúðâîì òÿ ñå îïèòà äà ïîãëåäíå íàäîëó, äà âèäè íàêúäå ïàäà, íî ïîä íåÿ áåøå òúé òúìíî, ÷å íèùî ñå íå âèæäàøå. Ïîñëå ïîãëåäíà ñòåíèòå íà êëàäåíåöà è çàáåëÿçà ïî òÿõ øêàôîâå è ëàâèöè çà êíèãè. Òóê-òàì âèäÿ ãåîãðàôñêè êàðòè è êàðòèíè, îêà÷åíè íà ãâîçäåè. Êàêòî ìèíàâàøå, òÿ âçå åäèí áóðêàí îò åäíà ëàâèöà. Íà íåãî áåøå íàïèñàíî: ïîðòîêàëîâî ñëàäêî. Íî çà íåéíî ãîëÿìî ðàçî÷àðîâàíèå áåøå ïðàçåí. Òÿ íå èñêàøå äà ïóñíå áóðêàíà, çà äà íå óáèå íÿêîãî äîëó, è êàêòî ïàäàøå, óñïÿ äà ãî ñëîæè íà äðóãà ëàâèöà.
"Ñëåä òàêîâà ïàäàíå - ñè ìèñëåøå Àëèñà - íÿìà äà ìè ìèãíå îêîòî, àêî ñå êàòóðíà ïî ñòúëáèòå. Çà êîëêî ñìåëà ùå ìå ïîìèñëÿò âñè÷êè ó äîìà! Êàêâî, äóìèöà íå áèõ ðåêëà, äà ïàäíà äîðè îò ïîêðèâà íà êúùàòà." (È òîêó-ðå÷è òàêà áåøå.) Íàäîëó, íàäîëó, íàäîëó. Òà íèêîãà ëè íå ùåøå äà ñâúðøè òîâà ïàäàíå!
"Êîëêî ëè êèëîìåòðà ñúì èçìèíàëà äîñåãà? - êàçà òÿ ÿñíî. - Áåçäðóãî ñúì íÿêúäå êúì ñðåäàòà íà çåìÿòà. ×àêàé äà âèäÿ: àêî ñå íå ëúæà, ñúì ïàäíàëà îêîëî ÷åòèðè õèëÿäè êèëîìåòðà íàäîëó..." (Âèæäàòå, Àëèñà áå ó÷èëà òàêèâà íåùà â ó÷èëèùå è ìàêàð ñåãà äà íå áåøå íèêàê âðåìå äà ïîêàçâà êàêâî çíàå, òÿ ñè ïîìèñëè, ÷å âñå ïàê íå å ëîøî äà ïðåãîâîðè óðîöèòå ñè.)
"Äà, òîâà å ãîðå-äîëó òî÷íîòî ðàçñòîÿíèå. Íî äî
êàêâà ëè øèðèíà è äúëæèíà ñúì ñòèãíàëà?" (Àëèñà íÿìàøå ïðåäñòàâà çà øèðèíà è äúëæèíà, íî ìèñëåøå, ÷å å äîáðå äà ñå êàçâàò òàêèâà õóáàâè, ãîëåìè äóìè.)
È åòî, ÷å çàïî÷íà ïàê:
"Äàëè ùå ìèíà òî÷íî ïðåç ñðåäàòà íà çåìÿòà. Êîëêî ëè ñìåøíî ùå áúäå äà ñòèãíåø ïðè õîðà, êîèòî õîäÿò ñ ãëàâàòà íàäîëó! Àíòèïàòèèòå, àêî ñå íå ëúæà..." (Òîÿ ïúò òÿ ñå çàðàäâà, ÷å íÿìà êîé äà ÿ ÷óå, òúé êàòî òàÿ äóìà íå é çâó÷åøå íÿêàê íà ìÿñòî.)
"Íî çíàåø, ùå òðÿáâà äà ïîïèòàì êàê ñå íàðè÷à ñòðàíàòà èì."
- Ìîëÿ âè ñå, ãîñïîæî, òîâà Íîâà Çåëàíäèÿ ëè å èëè Àâñòðàëèÿ?
Êàêòî ïðèêàçâàøå, òÿ ñå îïèòà äà íàïðàâè ïîêëîí... Ïðåäñòàâåòå ñè: ïîêëîí - êàêòî ïàäàòå âúâ âúçäóõà! Ìèñëèòå ëè, ÷å áèõòå ìîãëè äà ãî íàïðàâèòå?
"Çà êàêâî ìàëêî è ïðîñòî ìîìè÷å ùå ìå âçåìàò! Íå, íå áèâà äà ïèòàì: ìîæå äà ãî âèäÿ íàïèñàíî íÿêúäå."
Íàäîëó, íàäîëó, íàäîëó. È òúé êàòî íÿìàøå êàêâî äðóãî äà ïðàâè, Àëèñà ïî÷íà ïàê äà ãîâîðè:
"Íà Äàéíà íàâÿðíî ùå é ñòàíå ìú÷íî çà ìåíå òàÿ âå÷åð." (Äàéíà áåøå êîòêàòà.)
"Äàíî íå çàáðàâÿò ïàíè÷êàòà é ñ ìëÿêî çà çàêóñêà. Äàéíà, ìèëè÷êà, êàê ìè ñå ùå äà ñè òóêà ïðè ìåíå! Âÿðíî å, ÷å íÿìà ìèøêè âúâ âúçäóõà, íî òè ìîæåø äà ñè óëîâèø ïðèëåï. À òî, çíàåø, ìíîãî ïðèëè÷à íà ìèøêà. Íî êîòêèòå ÿäàò ëè ïðèëåïè?"
È Àëèñà, íà êîÿòî ïî÷íà äà é ñå ïðèñïèâà, íÿêàê Ñúíëèâî ïðîäúëæè:
"Êîòêè ÿäàò ëè ïðèëåïè? Êîòêè ÿäàò ëè ïðèëåïè?"
È ïîíÿêîãà:
"Ïðèëåïè ÿäàò ëè êîòêè?"
Òúé êàòî íå ìîæåøå äà ñè îòãîâîðè íèòî íà åäèí îò äâàòà âúïðîñà, âñå åäíî áåøå êàê çàïèòâà.
Òÿ ÷óâñòâàøå, ÷å çàñïèâà, è âå÷å áåøå ïî÷íàëà äà ñúíóâà, ÷å ñå ðàçõîæäà ïîä ðúêà ñ Äàéíà è ìíîãî ñåðèîçíî ÿ ïèòà: "Ñåãà, Äàéíà, êàæè ñè ïðàâè÷êàòà: ÿëà ëè ñè íÿêîãà ïðèëåï?" - êîãàòî âíåçàïíî, òðàå, òðàå! - ñòîâàðè ñå âúðõó êóï÷èíà ïðú÷êè è ñóõè ëèñòà è ïàäàíåòî ñâúðøè.
Àëèñà íå ñå óäàðè íèêàê è çàâ÷àñ ñêî÷è íà íîçå. Ïîãëåäíà íàãîðå, àëà íàä íåÿ âñè÷êî áåøå òúìíî. Ïðåä íåÿ ñå îòâàðÿøå äðóã äúëúã ïðîõîä. Òÿ ïîãëåäíà è âèäÿ Áåëèÿ Çàåê, çàáúðçàë íàíÿêúäå. Àëèñà íÿìàøå âðåìå çà ãóáåíå: êàòî âÿòúð ñå âïóñíà òÿ ñëåä íåãî è óñïÿ äà óëîâè äóìèòå, êîèòî òîé èçðå÷å, êîãàòî îòìèíàâàøå åäèí çàâîé:
- Î, ìîè óøè è ìóñòàöè, êîëêî êúñíî ñòàâà!
Òÿ ãî áåøå òîêó-ðå÷è íàñòèãíàëà, êîãàòî òîé èç÷åçíà çàä çàâîÿ, íî êîãàòî è òÿ ñòèãíà äî òîâà ìÿñòî, Çàåêà âå÷å ãî íÿìàøå. Àëèñà ñå íàìåðè â äúëãà íèñêà çàëà, îñâåòåíà îò íÿêîëêî ëàìïè, çàêà÷åíè íà ñâîäà.
Íàîêîëî èìàøå âðàòè, íî âñè÷êè òå áÿõà çàêëþ÷åíè. È Àëèñà, ñëåä êàòî ìèíà ïîêðàé âñè÷êè ñòåíè è îïèòà âñè÷êè âðàòè, òúæíî òðúãíà êúì ñðåäàòà íà çàëàòà; ÷óäåøå ñå êàê ùå ìîæå äà èçëåçå îòòàì.
Âíåçàïíî òÿ ñå íàìåðè ïðåä òðèêðàêà ìàñè÷êà, öÿëàòà íàïðàâåíà îò òåæêî ñòúêëî. Íÿìàøå íèùî íà íåÿ - ñàìî åäèí ìàëúê çëàòåí êëþ÷. Ïúðâàòà ìèñúë íà Àëèñà áåøå: òîÿ êëþ÷ å çà åäíà îò âðàòèòå íà çàëàòà. Íî óâè - èëè êëþ÷àëêèòå áÿõà ìíîãî ãîëåìè, èëè êëþ÷úò ìíîãî ìàëúê. Êàêòî è äà å, íèòî åäíà îò

âðàòèòå íå ñå îòâàðÿøå. Àëà êàòî îáèêàëÿøå ïîâòîðíî çàëàòà, Àëèñà îòêðè ìúíè÷êà çàâåñà, êîÿòî ïî-ðàíî íå áåøå çàáåëÿçàëà. Çàä íåÿ èìàøå âðàòè÷êà, âèñîêà îêîëî ÷åòèðèäåñåò ñàíòèìåòðà. Òÿ îïèòà ìàëêèÿ çëàòåí êëþ÷ â êëþ÷àëêàòà. Çà íåéíà ãîëÿìà ðàäîñò - ñòàâàøå.
 Àëèñà îòâîðè âðàòàòà è îòêðè, ÷å âîäè êúì ìàëúê ïðîõîä, åäâà ëè ïî-ãîëÿì îò ìèøà äóïêà. Òÿ êîëåíè÷è, ïîãëåäíà ïðåç ïðîõîäà è ñúçðÿ íàé-õóáàâàòà
ãðàäèíà, êîÿòî ìîæåòå äà ñè ïðåäñòàâèòå. Êàê êîïíååøå äà èçëåçå îò òàÿ ìðà÷íà çàëà, äà ñå ðàçõîäè
ñðåä òåçè ÿðêè öâåòÿ è ïðîõëàäíè âîäîñêîöè! Íî òÿ
íå ìîæåøå äà ïðåêàðà ïðåç âðàòàòà äîðè ãëàâàòà ñè.
"Ïúê è äà ìîæåõ - ìèñëåøå ñè ãîðêàòà Àëèñà, -
êàêâà ïîëçà, ùîì ðàìåíåòå ìè íå ìîãàò äà ìèíàò! Î, äà ìîæåõ äà ñå ñâèÿ êàòî äàëåêîãëåä! Ìèñëÿ, ÷å áèõ ìîãëà, ñòèãà äà çíàåõ êàê äà çàïî÷íà!"
Êàêòî âèæäàòå, òîëêîâà íåîáèêíîâåíè íåùà ñå áÿõà ñëó÷èëè, ÷å Àëèñà âå÷å ñè ìèñëåøå: âñúùíîñò ìíîãî ìàëêî íåùà èìà îùå, êîèòî íàèñòèíà ñà íåâúçìîæíè. :
Íÿìàøå ñìèñúë äà ñå ÷àêà ïðåä ìàëêàòà âðàòà. Òÿ òðúãíà íàçàä êúì ìàñàòà: íàäÿâàøå ñå äà íàìåðè òàì äðóã êëþ÷ èëè ïîíå êíèãà ñ ïðàâèëà êàê äà ñå ñâèâàò õîðàòà êàòî äàëåêîãëåäè. Òîÿ ïúò íàìåðè íà íåÿ ìàëêî øèøå. ("Óâåðåíà ñúì, ÷å ãî íÿìàøå ïî-ðàíî" - êàçà Àëèñà.) Îêîëî ãúðëîòî íà øèøåòî âèñåøå íàäïèñ; íàïå÷àòàíè áÿõà õóáàâî, ñ ãîëåìè áóêâè, äóìèòå: èçïèé ìå.
Ëåñíî áåøå äà ñå êàæå: "Èçïèé ìå!" Íî òúêìî òîâà óìíàòà ìàëêà Àëèñà íå áè ìîãëà äà íàïðàâè òúé áúðæå.
"Íå, íàé-ïúðâî ùå ïîãëåäíà" - ñè êàçà òÿ è ïîòúðñè äàëè å ïèñàíî îòðîâíî èëè íå. Áåøå ÷åëà ïðèêàçêè çà äåöà, êîèòî ñå èçãàðÿëè, êîèòî áèëè èçÿæäàíè îò äèâè çâåðîâå (è îùå äðóãè òàêèâà íåïðèÿòíè ñëó÷êè) ñàìî çàùîòî íå ìîãëè äà çàïîìíÿò ïðîñòèòå ïðàâèëà, íà êîèòî òåõíèòå ïðèÿòåëè ãè ó÷åëè. Íàïðèìåð: ÷åðâåíî íàæåæåí ðúæåí ùå òå èçãîðè, àêî ãî äúðæèø ïî-äúëãî â ðúöåòå ñè; àêî ïîðåæåø ïðúñòà ñè ìíîãî äúëáîêî ñ íîæ, îáèêíîâåíî ïîòè÷à êðúâ; è òîâà, êîåòî íèêîãà íå çàáðàâÿøå: àêî ïèåø ìíîãî îò øèøå íà êîåòî ïèøå "îòðîâà", òîêó-ðå÷è å çà âÿðâàíå, ðàíî èëè êúñíî, äà òè ñòàíå ëîøî.
Ñàìî ÷å íà òîâà øèøå íå áåøå íàïèñàíî "îòðîâà" è Àëèñà ñå îñìåëè äà îïèòà; ìíîãî é ñå õàðåñà (èìàøå âêóñ íà íÿêàêâà ñìåñ îò ÷åðåøîâà òîðòà,
ìëå÷íèê, àíàíàñ, ïå÷åíà ïóéêà, áàäåìîâ ñëàäêèø è òîïúë ïå÷åí õëÿá ñ ìàñëî)è òÿ áúðçî ãî èçïè.      "Êàêâî ñòðàííî ÷óâñòâî! - ñè êàçà Àëèñà. - Ñÿêàø ñå ñâèâàì êàòî äàëåêîãëåä."      È òî íàèñòèíà áåøå âÿðíî. Ñåãà òÿ áåøå ñàìî äâàäåñåò è ïåò ñàíòèìåòðà âèñîêà. Ïîìèñëè ñè, ÷å ùå ìîæå âå÷å äà ìèíå ïðåç âðàòè÷êàòà â îíàÿ õóáàâà ãðàäèíà, è ëèöåòî é ñâåòíà.       Íî òÿ ïúðâî ïî÷àêà, çà äà âèäè äàëè íÿìà îùå äà  íàìàëåå. Áåçïîêîåøå ñå ìàëêî.
"Çàùîòî, çíàåø - ñè êàçà Àëèñà, - ìîæå äà ñâúðøè òàêà, ÷å íèùî äà íå îñòàíå îò ìåíå. Êàòî ñâåù, êîãàòî èçãîðè. Êàêâà ëè ùå èçãëåæäàì òîãàâà?"
È òÿ ñå ïîìú÷è äà ñè ïðåäñòàâè êàê èçãëåæäà ïëàìúêúò, êîãàòî ñâåùòà óãàñíå, çàùîòî íå ìîæåøå äà ñè ñïîìíè äàëè å âèæäàëà ïîäîáíî íåùî.
Ñëåä ìàëêî, êàòî âèäÿ, ÷å íèùî âå÷å íÿìàøå äà ñå ñëó÷è, òÿ ðåøè äà âëåçå íåçàáàâíî â ãðàäèíàòà. Íî óâè - ãîðêàòà Àëèñà! Êîãàòî ñïðÿ ïðåä âðàòàòà, ñå ñåòè, ÷å å çàáðàâèëà ìàëêèÿ çëàòåí êëþ÷, à êîãàòî ñå âúðíà ïðè ìàñàòà, çà äà ãî âçåìå, âèäÿ, ÷å ñåãà íå ìîæåøå äà ãî äîñòèãíå. Òÿ ãî âèæäàøå ìíîãî ÿñíî ïðåç ñòúêëîòî è ñå îïèòà ñ âñè÷êè ñèëè äà ñå ïîêàòåðè ïî åäèí îò êðàêàòà íà ìàñàòà, íî ìíîãî ñå ïëúçãàøå. Ñëåä êàòî îïèòà íÿêîëêî ïúòè è ñå èçìîðè, êëåòîòî ìîìè÷åíöå ñåäíà íà ïîäà è çàïëàêà.
"Ñòèãà, êàêâî ùå òè ïîìîãíå äà ïëà÷åø òàêà! -îòñå÷å äîñòà ñòðîãî Àëèñà. - Êàçâàì òè äà ñïðåø âåäíàãà!"
Îáèêíîâåíî ñè äàâàøå äîñòà äîáðè ñúâåòè (ìàêàð íèêîãà äà íå ñå âñëóøâàøå â òÿõ) è ïîíÿêîãà òîëêîâà îñòðî ñå ìúìðåøå, ÷å ñúëçè áëèêàõà îò î÷èòå é. Òÿ ñè ñïîìíè, ÷å âåäíúæ ñå áåøå îïèòàëà äîðè äà
èçäúðïà óøèòå ñè, çàäåòî áå èçìàìèëà â åäíà èãðà íà êðîêåò, êîÿòî èãðàåøå ñúñ ñåáå ñè. Òîâà ÷óäíî äåòå îáè÷àøå äà ñå ïðåäñòàâÿ çà äâå ëèöà.
"Íî ñåãà å áåçïîëåçíî - ìèñëåøå ãîðêàòà Àëèñà - äà ñå ïðåñòðóâàì, ÷å ñúì äâå ëèöà. Òà îò ìåíå å îñòàíàëî òîëêîâà ìàëêî, ÷å òî åäâà ñòèãà çà åäèí ïî÷òåí ÷îâåê!"
Íå ñëåä äúëãî Àëèñà îòêðè ìàëêà ñòúêëåíà êóòèÿ ïîä ìàñàòà. Îòâîðè ÿ è íàìåðè áàíè÷êà, âúðõó êîÿòî áÿõà íàðåäåíè õóáàâî, ñúñ ñòàôèäè, äóìèòå: • èçÿæ ìå.
"Äîáðå, ùå ÿ èçÿì - êàçà Àëèñà - è àêî ïîðàñíà, ùå ñòèãíà êëþ÷à. Àêî ïúê ñòàíà ïî-ìàëêà, ùå ñå ïðîìúêíà ïîä âðàòàòà. Òàêà èëè èíàê, âñå ìè å åäíî, ãëàâíîòî å äà âëÿçà â ãðàäèíàòà."
Òÿ îòõàïà ìàëêî è áåçïîêîéíî ðå÷å:
"Íàãîðå ëè? Íàäîëó ëè?"
Àëèñà äúðæåøå ðúêà íà ãëàâàòà ñè, çà äà ðàçáåðå ðàñòå ëè èëè íàìàëÿâà, è îñòàíà äîñòà ó÷óäåíà, êàòî âèäÿ, ÷å ðúñòúò é íå ñå èçìåíÿ.
Òî ñå çíàå, òúêìî òîâà ñòàâà, êîãàòî ÿäåø áàíè÷êà. Íî Àëèñà áåøå âå÷å òîëêîâà ñâèêíàëà äà î÷àêâà ñàìî ÷óäíîâàòè ñëó÷êè, ÷å ñåãà îáèêíîâåíèÿò æèâîò èçâåäíúæ é ñå ñòîðè òúï è ãëóïàâ.
È òàêà, òÿ ñå çàå çà ðàáîòà è ñêîðî èçÿäå öÿëàòà áàíè÷êà.

ÂÒÎÐÀ ÃËÀÂÀ
ÂÀÄÀÒÀ ÍÀ ÑÚËÇÈÒÅ

"Ñòúðàííî, êîëîêî ñòúðàííî! - èçâèêà Àëèñà. (Òÿ ñå ñìàÿ, êàòî ðàçáðà, ÷å íå ìîæå âå÷å äà ïðîèçíàñÿ äóìèòå ïðàâèëíî.) - Ñåãà ñòàâàì äúëãà êàòî ãðàìàäåí
 äàëåêîãëåä!"
     - Ñáîãîì, ìîè íîçå! (Òÿ êàçà òîâà, çàùîòî êàòî
ïîãëåäíà íîçåòå ñè, òå åäâàì ñå âèæäàõà; òîëêîâà ñå
áÿõà óäúëæèëè!) - Î, ìîè êëåòè êðà÷êà, êîé ùå âè
òóðÿ ÷îðàïèòå è îáóâà îáóùàòà ñåãà, ìèëè÷êè? Óâåðåíà ñúì, ÷å àç âå÷å íÿìà äà ìîãà. Ùå áúäà òîëêîâà
äàëå÷å îò âàñ! Òðÿáâà ñàìè äà ñè ïîìîãíåòå, êàêòî
ìîæåòå...
"Íî àç òðÿáâà äà áúäà äîáðà ñ òÿõ - ñè ïîìèñëè Àëèñà, - èíàê òå ùå ñå îòêàæàò äà âúðâÿò. À!... åòî êàêâî: âñÿêà Êîëåäà ùå èì ïîäàðÿâàì íîâè îáóùà." È òÿ ïî÷íà äà îáìèñëÿ êàê ùå íàðåäè òîâà. "Íîñà÷ ùå òðÿáâà äà ãè çàíåñå. Êîëêî ñìåøíî – äà ïðàùàø ïîäàðúê íà êðàêàòà ñè! Êîëêî ÷óäíîâàòà ùå áúäå áåëåæêàòà, êîÿòî ùå äàì íà íîñà÷à:
Äî ãîñïîäèí
Äåñíèÿ êðàê íà Àëèñà
              Íà êèëèìà ïðåä îãíèùåòî                                      Áëèçî äî ðåøåòêàòà                                                   (Îò íåãîâàòà Àëèñà)
Áîæå ìîé, êàêâè ãëóïîñòè áúáðÿ!" Òúêìî òîãàâà ãëàâàòà é ñå óäàðè î ñâîäà íà çàëàòà. Âñúùíîñò ñåãà òÿ áåøå âèñîêà íå ïî-ìàëêî îò
òðè ìåòðà. Íà÷àñà âçå ìàëêèÿ çëàòåí êëþ÷ è ñå çàòè÷à êúì âðàòàòà íà ãðàäèíàòà.
Ãîðêàòà Àëèñà! Ìîæåøå ñàìî äà ëåãíå íà åäíàòà ñè ñòðàíà è òúé äà ãëåäà ñ åäíî îêî â ãðàäèíàòà. Äà ìèíå ïðåç âðàòàòà ñåãà êàòî ÷å áåøå îùå ïî-áåçíàäåæäíî è îòïðåäè. Òÿ ñåäíà íà ïîäà è ïî÷íà ïàê äà ïëà÷å.
"Íå òå ëè å ñðàì -ñè ðå÷å Àëèñà, - ãîëÿìî ìîìè÷å êàòî òåáå (ñåãà ñ ïðàâî ñå íàðè÷àøå ãîëÿìà) äà ïëà÷å òàêà! Ñïðè âåäíàãà, òè êàçâàì!"
Íî òÿ íå ñïèðàøå äà ïëà÷å; ðîíåøå êîôè ñúëçè; êðàé íåÿ ñå îáðàçóâà öÿëà âàäà, îêîëî äåñåò ñàíòèìåòðà äúëáîêà, ïðîñòèðàøå ñå äî ïîëîâèíàòà çàëà.
Ñëåä ìàëêî Àëèñà ÷ó ñèòíè ñòúïêè â äàëå÷èíàòà è áúðæå èçòðè î÷èòå ñè, çà äà âèäè êîé èäå. Áåëèÿ Çàåê ñå âðúùàøå âåëèêîëåïíî íà-ãèçäåí, ñ áåëè ðúêàâèöè îò ÿðåøêà êîæà â åäíàòà ðúêà è ñ ãîëÿìî âåòðèëî â äðóãàòà.
Òîé ñå ïðèáëèæàâàøå áúðçî è ìúðìîðåøå:
- Î, õåðöîãèíÿòà, õåðöîãèíÿòà! Î, êàê ëè áåñíåå, àêî ñúì ÿ íàêàðàë äà ÷àêà!
Àëèñà áåøå òîëêîç îò÷àÿíà, ÷å áå ãîòîâà äà èñêà
ïîìîù îò âñåêèãî. Òúé ÷å êîãàòî Çàåêà ñå ïðèáëèæè äî íåÿ, òÿ ïî÷íà ñ íèñúê, ïëàõ ãëàñ:
- Àêî îáè÷àòå, ãîñïîäèíå...
     Çàåêà çäðàâàòà ñå ñåïíà, èçïóñíà áåëèòå ÿðåøêè ðúêàâèöè è âåòðèëîòî è ñ âñè÷êà ñèëà ïîáÿãíà â òúìíèíàòà.
Àëèñà âäèãíà âåòðèëîòî è ðúêàâèöèòå è òúé êàòî â çàëàòà áåøå ìíîãî çàäóøíî, òÿ ïî÷íà äà ñè âåå ñ âåòðèëîòî è äà ñè ãîâîðè:
- Áîæå, áîæå! Êîëêî ÷óäíî å âñè÷êî äíåñ! À âñè÷êî áåøå òúé îáèêíîâåíî! Äàëè íå ìå å ñìåíèë íÿêîé ïðåç íîùòà? ×àêàé äà ïîìèñëÿ: áÿõ ëè ñúùàòà, êîãàòî ñòàíàõ òàÿ ñóòðèí? Ñòðóâà ìè ñå... êàòî ÷å ëè ñå ÷óâñòâàõ íÿêàê îñîáåíî. Íî àêî íå ñúì ñúùàòà: êîÿ ñúì, òîãàâà? Àõ, åòî ãîëÿìàòà çàãàäêà!
Òÿ ñè ïðèïîìíè âñè÷êè äåöà íà íåéíà âúçðàñò, êîèòî ïîçíàâàøå, çà äà âèäè äàëè å ìîãëà äà áúäå çàìåíåíà ñ íÿêîå îò òÿõ.
- Áåçäðóãî íå ñúì Àäà - êàçà òÿ, - çàùîòî êîñàòà é å äúëãà è êúäðàâà, à ìîÿòà - íå å. Áåçäðóãî íå ñúì è Ìåéáúë, çàùîòî àç çíàÿ òîëêîâà ìíîãî, à òÿ - î, òÿ çíàå òîëêîâà ìàëêî... Îñâåí òîâà òÿ ñè å òÿ, à ïúê àç ñúì ñè àç è îõ, êàê å îáúðêàíî âñè÷êî! Ùå ñå îïèòàì äà âèäÿ äàëè çíàÿ âñè÷êè íåùà, êîèòî íÿêîãà çíàåõ. ×àêàé äà âèäÿ: ÷åòèðè ïî ïåò ïðàâè äâàíàéñåò, ÷åòèðè ïî øåñò ïðàâè òðèíàéñåò è ÷åòèðè ïî ñåäåì - àõ, áîæå, àêî êàðàì òàêà, íèêîãà íÿìà äà ñòèãíà äî äâàéñåò! Íî òàáëèöàòà çà óìíîæåíèå íå å òîëêîç âàæíà. Äà îïèòàì ãåîãðàôèÿ. Ëîíäîí å ñòîëèöà íà Ïàðèæ, Ïàðèæ å ñòîëèöà íà Ðèì, Ðèì - íå, òîâà áåçäðóãî å ãðåøêà! Íàâÿðíî ñúì çàìåíåíà ñ Ìåéáúë! Ùå ñå îïèòàì äà êàæà íàèçóñò "Êàê å ëúñíàë ìàëêèÿò íè..."
Òÿ ñêðúñòè ðúöå íà ïîëàòà ñè, ñÿêàø ðàçêàçâàøå óðîê, è ïî÷íà äà ïîâòàðÿ ñòèõîòâîðåíèåòî, íî ãëàñúò é çâó÷åøå õðèïëèâî è ñòðàííî. Äóìèòå êàòî ÷å ëè íå áÿõà ñúùèòå, íå áÿõà êàêòî äðóã ïúò:
Êàê å ëúñíàë ìàëêèÿò íè êðîêîäèë
äúëãàòà ñè ïèñàíà îïàøêà! Ñðåä âîäèòå áàâíè íà ðåêàòà Íèë -
âñÿêà ëþñïà, ñÿêàø çëàòíà ÷àøêà!
Âèæòå ñàìî êàê å õóáàâ, êàê å ìèë:
íàé-ëþáîâíî êàíè òîé ñ óñìèâêè
è çàâ÷àñ å âå÷å õèùíî óëîâèë
âñè÷êè ìàëêè è ãîëåìè ðèáêè!
- Óâåðåíà ñúì, ÷å òîâà íå ñà òî÷íèòå äóìè - êàçà ãîðêàòà Àëèñà è î÷èòå é ñå íàïúëíèõà ñúñ ñúëçè. -Áåçäðóãî àç ñúì Ìåéáúë. Ñåãà ùå òðÿáâà äà æèâåÿ â ìàëêàòà é íå÷èñòà êúùà, äà íÿìàì íèêàêâè èãðà÷êè è - î, âèíàãè äà èìàì òîëêîâà ìíîãî óðîöè! Íå, ðåøåíî å! Àêî àç ñúì ñåãà Ìåéáúë, ùå îñòàíà òóêà. Íàïðàçíî ùå ïðîâèðàò ãëàâà, íàïðàçíî ùå âèêàò:
- Âúðíè ñå ãîðå, ìèëà!
Àç ñàìî ùå ïîãëåäíà íàãîðå è ùå êàæà:
- Êîÿ ñúì òîãàâà? Êàæåòå ìè íàé-íàïðåä òîâà è àêî ìè õàðåñâà äà áúäà òîÿ ÷îâåê, ùå ñå âúðíà. Àêî ëè íå, ùå îñòàíà òóê äîëó, äîêàòî ñòàíà íÿêîé äðóã.
- Å-å-å-õ - èçâèêà Àëèñà è íîâè ñúëçè çàìúãëèõà èçâåäíúæ ïîãëåäà é, - êàê èñêàì íÿêîé äà ïðîìúêíå ãëàâà òóêà! Óìîðèõ ñå âå÷å äà áúäà òúé ñàìà!
Êàòî êàçà òîâà, òÿ ïîãëåäíà ðúöåòå ñè è ñå ó÷óäè:
âèäÿ, ÷å íåóñåòíî å íàäÿíàëà åäíàòà îò ìàëêèòå áåëè ÿðåøêè ðúêàâèöè íà Çàåêà. "Êàê ìîæå äà ñúì íàïðàâèëà òîâà? - ïîìèñëè òÿ.-
 Íàâÿðíî ïàê ñòàâàì ìàëêà."
Òÿ ñòàíà è îòèäå äî ìàñàòà, çà äà ñå ïðåìåðè;
îòêðè, ÷å ñåãà å îêîëî äâå ñòúïêè âèñîêà è ÷å ïðîäúëæàâà áúðæå äà íàìàëÿâà. Ñêîðî ðàçáðà, ÷å òîâà ñå äúëæè íà âåòðèëîòî, êîåòî äúðæåøå, è âåäíàãà ãî
çàõâúðëè - òúêìî íàâðåìå, ïðåäè äà èç÷åçíå.
    - Çàìàëêî, èçáàâèõ ñå! - êàçà Àëèñà, äîñòà èçïëàøåíà îò âíåçàïíàòà ïðîìÿíà, íî ìíîãî ðàäîñòíà, ÷å-
èçîáùî îùå ñúùåñòâóâà. - À ñåãà êúì ãðàäèíàòà!     Òÿ ñå ïîíåñå ñ âñè÷êà ñèëà êúì ìàëêàòà âðàòà.
Íî óâè: ìàëêàòà âðàòà áåøå ïàê çàòâîðåíà, à ìàëêèÿò çëàòåí êëþ÷, êàêòî ïî-ðàíî, áåøå íà ñòúêëåíàòà
ìàñà.
"Ñåãà å îùå ïî-ëîøî - ìèñëåøå ãîðêîòî äåòå. -Íèêîãà ïî-ðàíî íå ñúì áèëà òîëêîâà ìàëêà, íèêîãà! Òîâà ïðîñòî å óæàñíî!"
Êàòî êàçà òèÿ äóìè, êðàêúò é ñå ïîäõëúçíà è â
ìèã, ïëÿñ! - òÿ çàòúíà äî áðàäè÷êà â ñîëåíàòà âîäà. Ïúðâàòà é ìèñúë áå, ÷å å ïàäíàëà íÿêàê â ìîðåòî. Íî ñêîðî ðàçáðà, ÷å ñå íàìèðà âúâ âàäàòà ñúëçè, êîèòî áå èçïëàêàëà, êîãàòî áåøå òðè ìåòðà âèñîêà.
- Äà íå áÿõ ïëàêàëà òîëêîâà! - êàçà Àëèñà, êàòî ïëóâàøå íàîêîëî è ãëåäàøå êàê äà èçëåçå îò âîäà-òà. - Ùå áúäà íàêàçàíà ñåãà, ìèñëÿ, ñ òîâà, ÷å ùå ñå
óäàâÿ â ñâîèòå ñúëçè! Íÿìà ñúìíåíèå, ùå áúäå äîñòà
ñòðàííî. Íî äíåñ âñè÷êî å ñòðàííî!
    Òúêìî òîãàâà ñå ÷ó äà ïëÿñêà íåùî âúâ âîäàòà,
íåäàëå÷å îò Àëèñà, è òÿ çàïëóâà íàòàòúê, çà äà âèäè êàêâî å. Ïîìèñëè ïúðâî, ÷å å ìîðñêè êîí èëè õèïîïîòàì. Íî ïîñëå ñè ñïîìíè êîëêî ìàëêà áå ñåãà è íå ñëåä äúëãî îòêðè, ÷å áåøå ìèøêà - êàòî íåÿ è òÿ ñå áå ïîäõëúçíàëà.
"Èìà ëè ñìèñúë - ïîìèñëè Àëèñà - äà çàãîâîðÿ ñåãà íà òàÿ ìèøêà? Âñè÷êî å òúé íåîáèêíîâåíî òóê äîëó, ÷å íå å ÷óäíî è òÿ äà ãîâîðè. Êàêòî è äà å, çàùî äà íå îïèòàì?"
Ïî÷íà:
- Î, Ìèøêî, çíàåø ëè êàê ìîæå äà ñå èçëåçå îò òàÿ âàäà? Óìîðèõ ñå äà ïëóâàì íàïîñîêè. Î, Ìèøêî!
Àëèñà ìèñëåøå, ÷å òúé òðÿáâà äà ñå ãîâîðè íà ìèøêà. Íèêîãà ïî-ðàíî íå áå ðàçãîâàðÿëà ñ ìèøêà, íî ïîìíåøå äîáðå, ÷å áå âèæäàëà â Ëàòèíñêàòà ãðàìàòèêà íà ïî-ãîëåìèÿ ñè áðàò:
Åäíà Ìèøêà Íà åäíà Ìèøêà Íà åäíà Ìèøêà Åäíà Ìèøêà Î, Ìèøêî!
Ìèøêàòà ÿ ãëåäàøå èçïèòàòåëíî (íà Àëèñà ñå ñòîðè, ÷å é íàìèãà ñ î÷è÷êèòå ñè), àëà íå êàçâàøå íèùî.
"Ìîæå áè íå ðàçáèðà íàøèÿ åçèê - ñè ïîìèñëè Àëèñà. - Òðÿáâà äà å íÿêîÿ ôðåíñêà ìèøêà, ïðåñåëèëà ñå ó íàñ, êîãàòî Óèëÿì Çàâîåâàòåëÿ çàâëàäÿë ñòðàíàòà íè." (Ìàêàð äà áå ñèëíà ïî èñòîðèÿ, Àëèñà íÿìàøå ìíîãî ÿñíà ïðåäñòàâà çà âðåìåòî, ïðåç êîåòî èçâåñòíè èñòîðè÷åñêè ñúáèòèÿ ñà ñå ðàçâèâàëè.)
È òÿ êàçà:
- Îu est ma chatte (Äå å ìîÿòà êîòêà?) Ïúðâîòî èçðå÷åíèå â íåéíàòà ôðåíñêà ÷èòàíêà.
Ìèøêàòà ñêî÷è íàãîðå èçâúí âîäàòà, öÿëà ðàçòðåïåðàíà îò óæàñ.
- Î, èçâèíÿâàé! - èçâèêà áúðæå Àëèñà, óïëàøåíà äà íå áè äà å íàñêúðáèëà ÷óâñòâàòà íà êëåòîòî æèâîòíî. - Ñúâñåì çàáðàâèõ, ÷å íå îáè÷àø êîòêè.
- Íå îáè÷àì êîòêè! - èçâèêà Ìèøêàòà ñ äðåçãàâ, ðàçâúëíóâàí ãëàñ. - Ùåøå ëè òè äà îáè÷àø êîòêè, äà áåøå íà ìîå ìÿñòî?
   — Èìàø ïðàâî, ìîæå áè, íå - êàçà Àëèñà ñ óñïîêîÿâàù ãëàñ. - Íåäåé ñå ñúðäè... È âñå ïàê ìíîãî áèõ äà òè ïîêàæà íàøàòà êîòêà Äàéíà. Âÿðâàì, ÷å ùå ïî÷íåø äà õàðåñâàø êîòêèòå, ñàìî àêî ÿ âèäèø.
     "Òÿ å òúé ìèëà è òèõà - ïðîäúëæè Àëèñà äà ãîâîðè òîêó-ðå÷è íà ñåáå ñè, êàòî ïëóâàøå ëåíèâî íàîêîëî èç âàäàòà. - Ñåäè è ïðåäå êðàé îãúíÿ òúé ïðèÿòíî, áëèæå ëàïèòå ñè, ìèå ìóöóíêàòà ñè - êàòî ÿ ïðåãúðíåø è ïðèñïèø, òîëêîç å ìåêà! À êàêâà å ñëàâíà
ìèøåëîâêà!"
- Î, èçâèíÿâàé! - èçâèêà ïàê Àëèñà, êàòî âèäÿ Ìèøêàòà öÿëà íàñòðúõíàëà; òÿ ñå áîåøå äà íå ÿ å íàèñòèíà îáèäèëà.- Íÿìà âå÷å äà ãîâîðèì çà íåÿ, ùîì íå èñêàø.
- Íèå, êàê íå! - èçâèêà Ìèøêàòà, ðàçòðåïåðàíà
äî êðàé÷åöà íà îïàøêàòà ñè. - Êàòî ÷å ëè è àç áèõ æåëàëà äà ðàçãîâàðÿì çà òàêúâ ïðåäìåò! Íàøåòî ñåìåéñòâî âèíàãè å ìðàçèëî êîòêèòå. Ìðúñíè, äîëíè, ãðóáè ñúùåñòâà! Èìåòî èì äîðè íå ùà äà ÷óÿ!  - Íÿìà íàâÿðíî! - óâåðè ÿ Àëèñà, êîÿòî ãëåäàøå ïî-ñêîðî äà ñìåíè ðàçãîâîðà. - Àìè... òè... òè... îáè÷àø ëè... îáè÷àø ëè êó÷åòà?
     Ìèøêàòà íå îòãîâîðè íèùî, òúé ÷å Àëèñà ñ óâëå÷åíèå ïðîäúëæè:
- Èìà åäíî òîëêîç õóáàâè÷êî êó÷åíöå äî íàøàòà êúùà! Ñàìî äà ãî âèäèø! Èìà ñâåòëè î÷è è - àõ, òàêèâà äúëãè, êúäðàâè êàôÿâè êîñìè! Êîãàòî õâúðëèø íåùî, òî áúðæå òè ãî äîíàñÿ è ñòîè íà äâà êðàêà, êîãàòî ñå ìîëè çà âå÷åðÿ, è ìíîãî îùå ðàáîòè... äîðè ïîëîâèíàòà îò òÿõ íå ìîãà äà ñè ïðèïîìíÿ! Ãîñïîäàðÿò ìó å ÷èôëèê÷èÿ, çíàåø, è òîé êàçâà: òîëêîâà å ïîëåçíî, ÷å ñòðóâà ñòî ëèðè! Òîé êàçâà: óáèâàëî âñè÷êè ïëúõîâå è...
"Î áîæå!... Ïàê ÿ îáèäèõ!" - èçâèêà Àëèñà ñúñ ñúæàëåíèå, çàùîòî âèäÿ, ÷å Ìèøêàòà ñå îòäàëå÷è ñ íàé-ãîëÿìà áúðçèíà; ðàçâúëíóâàëà ñå áåøå öÿëàòà âàäà.
- Ìèëà Ìèøêî! - èçâèêà Àëèñà íåæíî ñëåä íåÿ. -Âúðíè ñå, íÿìà âå÷å äà ãîâîðèì çà êîòêè... íèòî çà êó÷åòà, ùîì íå ãè îáè÷àø.
Êàòî ÷ó òîâà, Ìèøêàòà ñå îáúðíà è áàâíî çàïëóâà íàçàä. Ìóöóíàòà é áåøå ñúâñåì áëåäà ("Îò âúëíåíèå" - ïîìèñëè Àëèñà), êîãàòî êàçà ñ íèñúê, òðåïåðåù ãëàñ:
- Äà èäåì íà áðåãà. Ùå òè ðàçïðàâÿ òîãàç ñâîÿòà èñòîðèÿ è òè ùå ðàçáåðåø çàùî ìðàçÿ êîòêè è êó÷åòà.
Áå êðàéíî âðåìå äà èçïëóâàò íà ñóøà: âàäàòà ãúìæåøå îò ïòèöè è æèâîòíè, ïàäíàëè â íåÿ. Èìàøå åäíà Ïàòèöà è åäíà ïòèöà Äîäî, åäèí Ðàéñêè Ïàïàãàë è åäíî Îðëå, è íÿêîè äðóãè ÷óäíîâàòè ñúùåñòâà. Àëèñà âîäåøå. Ñêîðî öÿëàòà äðóæèíà èçïëóâà íà áðåãà.

ÒÐÅÒÀ ÃËÀÂÀ
ÑÂÎÁÎÄÍÎ ÍÀÄÁßÃÂÀÍÅ È ÅÄÍÀ ÄÚËÃÀ ÈÑÒÎÐÈß

Íàèñòèíà, ÷óäíîâàòà äðóæèíà ïðåäñòàâëÿâàõà òå, ñúáðàíè òàêà íà áðåãà - ïòèöè ñ îêàëÿíè ïåðà, æèâîòíè ñ ïðèëåïíàëè êîñìè, âñè÷êè èçìîêðåíè äî êîñ-òè, íàâúñåíè, ðàçäðàçíåíè.
Ïúðâàòà èì ãðèæà, ðàçáèðà ñå, áåøå êàê äà ñå èçñóøàò. Ñâèêàõà ñúâåò.
Ñàìî ñëåä íÿêîëêî ìèíóòè íà Àëèñà ñå âèäÿ ìíîãî åñòåñòâåíî, ÷å ãîâîðè òàêà äðóæåëþáíî ñ òÿõ, êàòî äà ãè å ïîçíàâàëà öÿë æèâîò. È íàèñòèíà òÿ ñå âïóñíà â äúëãà ïðåïèðíÿ ñ Ðàéñêèÿ Ïàïàãàë, êîéòî íàé-ñåòíå ñå íàìðúùè è ñàìî êàçà:   - Àç ñúì ïî-ñòàð, ùå ðå÷å, çíàÿ ïî-äîáðå.   Àëèñà íå èñêàøå äà äîïóñíå òàêîâà íåùî, äîêàòî íå óçíàå íåãîâàòà âúçðàñò, è òúé êàòî Ðàéñêèÿ Ïàïà-ãàë îòêàçà íàé-óïîðèòî äà êàæå ãîäèíèòå ñè, íÿìà-ùå âå÷å ñìèñúë äà ñå ãîâîðè ïî òîÿ âúïðîñ.   Íàé-ñåòíå Ìèøêàòà, êîÿòî èçãëåæäà èìàøå ãîëÿìî âúçäåéñòâèå íàä äðóãèòå, èçâèêà:
- Ñåäíåòå âñè÷êè è ÷óéòå êàêâî ùå âè êàæà. Àç ñêîðî ùå âè èçñóøà!
Íåçàáàâíî âñè÷êè íàñÿäàõà â êðúã, Ìèøêàòà â ñðåäàòà. Àëèñà âïåðè î÷è â íåÿ, çàùîòî ïðåä÷óâñòâóâàøå, ÷å ëîøî ùå ñå ïðîñòóäè, àêî íå ñå èçñóøè âåäíàãà.
- À... õì! - ðå÷å Ìèøêàòà âàæíî. - Ãîòîâè ëè ñòå âñè÷êè? Òóé, êîåòî ùå âè êàæà, å íàé-ñóõîòî è íàé-
äîñàäíî íåùî íà ñâåòà. Òî áåçäðóãî ùå âè èçñóøè. Ìúë÷àíèå, ìîëÿ!
"Óèëÿì Çàâîåâàòåëÿ, ÷èÿòî êàóçà ñå çàùèùàâàëà îò Ïàïàòà, ñêîðî ïîä÷èíèë àíãëè÷àíèòå, êîèòî ñå íóæäàåëè îò âîäà÷è è êîèòî â ïîñëåäíî âðåìå áèëè ñâèêíàëè íà ïðåâðàòè è ïîðàæåíèÿ. Åäóèí è Ìîðêúð, ãðàôîâå íà Ìúðøèÿ è Íîðòúìáðèÿ..."
- Óõ! - ðå÷å Ðàéñêèÿ Ïàïàãàë, êàòî èçòðúïíà.
- Èçâèíåòå! - êàçà Ìèøêàòà íàìðúùåíî, íî ìíîãî ó÷òèâî. - Êàçàõòå ëè íåùî?
- Àç íå! - îòãîâîðè áúðæå Ðàéñêèÿ Ïàïàãàë.
- Ñòîðè ìè ñå, ÷å êàçàõòå íåùî - îòâúðíà Ìèøêàòà. - Ïðîäúëæàâàì:
"Åäóèí è Ìîðêúð, ãðàôîâå íà Ìúðøèÿ è Íîðòúìáðèÿ, ñå îáÿâèëè â íåãîâà ïîëçà. È äîðè Ñòèãúíä, ðîäîëþáèâèÿò àðõèåïèñêîï íà Êåíòúðáúðè, íàìåðèë òîâà çà äîáðå..."
- Íàìåðèë êàêâî? - çàïèòà Ïàòèöàòà.
- Íàìåðèë òîâà! - îòâúðíà Ìèøêàòà äîñòà ðàçäðàçíåíî. - Ìèñëÿ, ÷å çíàåòå êàêâî ùå ðå÷å äóìàòà òîâà!
- Çíàÿ ìíîãî äîáðå êàêâî ùå ðå÷å òîâà - êàçà Ïàòèöàòà. - Êîãàòî àç íàìèðàì íåùî, òîâà å îáèêíîâåíî æàáà èëè ÷åðâåé. Âúïðîñúò å àðõèåïèñêîïúò êàêâî å íàìåðèë?
Ìèøêàòà íå îáúðíà âíèìàíèå íà òîçè âúïðîñ è áúðæå ïðîäúëæè:
"... íàìåðèë çà äîáðå äà èäå ñ Åäãúð Åòèëèíã äà ïîñðåùíå Óèëÿì è ìó ïðåäëîæè êîðîíàòà. Ïîâåäåíèåòî íà Óèëÿì îòíà÷àëî áèëî óìåðåíî. Íî äúðçîñòòà íà íåãîâèòå íîðìàíäöè..."
- Êàê ñå ÷óâñòâóâàø, ìèëà? - êàçà Ìèøêàòà, êàòî ïðåêúñíà ðå÷òà ñè è ñå îáúðíà êúì Àëèñà.
- Âñå òàêà ìîêðà - îòãîâîðè Àëèñà òúæíî. - Èçãëåæäà òîâà íèêàê íå ìå èçñóøàâà.
- Â òàêúâ ñëó÷àé - çàÿâè Äîäî òúðæåñòâåíî, êàòî ñòàíà íà êðàêà - ïðåäëàãàì ñúáðàíèåòî äà ñå ïðåêðàòè, çà äà ñå âçåìàò íåçàáàâíî ïî-åíåðãè÷íè ìåðêè...
- Ãîâîðåòå íà ðàçáðàí åçèê! - ïðåêúñíà ãî Îðëå-òî. - Íå ðàçáèðàì ñìèñúëà íà ïîëîâèíàòà îò òèÿ äúëãè ïðèêàçêè - è äà âè êàæà ïðàâî, ìèñëÿ, è âèå ñàìè íå ãè ðàçáèðàòå.
È Îðëåòî íàâåäå ãëàâà, çà äà ïðèêðèå óñìèâêàòà ñè. Íÿêîè îò äðóãèòå ïòèöè ñå èçêèñêàõà ãëàñíî.
- Èñêàõ äà êàæà - ðå÷å îáèäåíî Äîäî, - ÷å åäíî ñâîáîäíî íàäáÿãâàíå íàé-ëåñíî áè íè èçñóøèëî.
- Êàêâî å òîâà ñâîáîäíî íàäáÿãâàíå? - çàïèòà Àëèñà íå çàùîòî ëþáîïèòñòâóâàøå äà óçíàå; íî Äîäî áåøå ñïðÿë äà ãîâîðè, êàòî î÷àêâàøå íÿêîé äà ãî çàïèòà, à íèêîé èçãëåæäà íÿìàøå æåëàíèå äà ñå îáàäè.
- Àìè... - êàçà òîé - íàé-äîáðå ñå îáÿñíÿâà... êàòî ñå ïðàâè. (È òúé íÿêîé äúæäîâåí äåí ìîæå äà ñå ñëó÷è è íà âàñ òàêàâà íåïðèÿòíîñò, íå ùå áúäå çëå äà âè ðàçïðàâÿ, çà äà îïèòàòå, àêî èñêàòå, êàêâî íàïðàâè Äîäî.)
Íàé-íàïðåä òîé îòáåëÿçà ìÿñòîòî íà íàäáÿãâàíåòî - íåùî êàòî êðúã. ("Íå å òîëêîç âàæíî äà å ðàâåí êðúãúò" - êàçà òîé.) Ïîñëå öÿëàòà äðóæèíà ñå íàðåäè â òîÿ êðúã, íà ðàçëè÷íè ìåñòà. Íÿìàøå íèêàêâî: "Åäíî, äâå, òðè - òðúãâàé!" Ïî÷íàõà äà áÿãàò è äà ñå ñïèðàò êîé êîãàòî ùå, òúé ÷å ìú÷íî ìîæåøå äà ñå ðàçáåðå äàëè íàäáÿãâàíåòî å ñâúðøèëî. Íî ñëåä êàòî òúð÷àõà òàêà îêîëî ïîëîâèí ÷àñ è ñå èçñóøèõà äîáðå, Äîäî èçâåäíúæ èçâèêà:
- Íàäáÿãâàíåòî ñâúðøè!
Âñè÷êè ñå íàñúáðàõà êðàé íåãî; ïúøêàõà è ïèòàõà: "Êîé å ñïå÷åëèë?"
Íà òîÿ âúïðîñ Äîäî íå ìîæà äà îòãîâîðè òîêó-òúé, áåç äúëáîêî äà ðàçìèñëè. Òîé äúëãî ñòîÿ, íàòèñíàë ñ ïðúñò ÷åëîòî ñè, à äðóãèòå ÷àêàõà ìúë÷àëèâî. Íàé-ïîñëå Äîäî êàçà:
- Âñåêè ïå÷åëè, âñè÷êè òðÿáâà äà ïîëó÷àò íàãðàäà.
- Íî êîé ùå ðàçäàäå íàãðàäèòå? - çàïèòà õîð îò ãëàñîâå.
- Ðàçáèðà ñå, òÿ - êàçà ïòèöàòà Äîäî, êàòî ïîñî÷è Àëèñà.
Íà÷àñà öÿëàòà äðóæèíà ÿ çàîáèêîëè è çàâèêà îáúðêàíî: "Íàãðàäè! Íàãðàäè!"
Àëèñà íå çíàåøå êàêâî äà ñòîðè è îò÷àÿíî ñëîæè ðúêà â äæîáà ñè. Èçâàäè êóòèéêà ñ áèñêâèòè (çà ùàñòèå ñîëåíàòà âîäà íå áåøå ïðîíèêíàëà â íåÿ) è ãè ðàçäàäå êàòî íàãðàäè.
- Íî òÿ ñàìàòà òðÿáâà äà ïîëó÷è íàãðàäà! - êàçà Ìèøêàòà.
- Òî ñå çíàå - îòâúðíà ìíîãî âàæíî Äîäî.
- Êàêâî äðóãî èìàòå â äæîáà? - îáúðíà ñå òîé êúì Àëèñà.
- Ñàìî åäèí íàïðúñòíèê - îòâúðíà Àëèñà òúæíî.
- Äàéòå ãî íàñàì - êàçà Äîäî. Òîãàç âñè÷êè ïàê ÿ îáêðúæèõà; Äîäî òúðæåñòâåíî é ïîäíåñå íàïðúñòíèêà è êàçà:
- Íèå âè ìîëèì íàé-ó÷òèâî äà ïðèåìåòå òîçè èçÿùåí íàïðúñòíèê.
Êîãàòî çàâúðøè ñâîÿòà êúñà ðå÷, âñè÷êè èçâèêàõà òðè ïúòè: óðà!...
Íà Àëèñà òîâà ñå âèäÿ ìíîãî ãëóïàâî è ñìåøíî, íî òå âñè÷êè èçãëåæäàõà òîëêîâà ñåðèîçíè, ÷å òÿ íå ïîñìÿ äà ñå çàñìåå. È òúé êàòî íå çíàåøå êàêâî äà êàæå, ïðîñòî ñå ïîêëîíè è âçå íàïðúñòíèêà, êàòî ñè ïðèäàäå êîëêîòî ìîæåøå ïî-òúðæåñòâåí âèä.
Ñåãà òðÿáâàøå äà
èçÿäàò áèñêâèòèòå, êîåòî ïðè÷èíè íå ìàëêî øóì è ñìóùåíèå ïîðàäè òîâà, ÷å ãîëåìèòå ïòèöè ñå îïëàêâàõà - íå ìîæåëè äà óñåòÿò äàëè èìàò íåùî â óñòàòà ñè - à ìàëêèòå ñå çàäàâÿõà òúé ñèëíî, ÷å òðÿáâàøå äà ãè òóïàò ïî ãúðáà. Àëà íàé-ïîñëå è òîâà ñâúðøè.
Âñè÷êè ïàê íàñÿäàõà â êðúã è çàìîëèõà Ìèøêàòà äà èì ðàçïðàâè îùå íåùî.
- Íàëè îáåùà äà ìè ðàçïðàâèø ñâîÿòà èñòîðèÿ? -çàïèòà Àëèñà. - È çàùî ìðàçèø... Ê. è Ê... - äîáàâè òÿ øåïíåøêîì çàùîòî ñå áîåøå äà íå ÿ îáèäè ïàê...
- Ìîÿòà èñòîðèÿ å òúæíà è äúëãà êàòî îïàøêàòà ìè - ðå÷å Ìèøêàòà, èçâúðíàòà êúì Àëèñà, è âúçäúõíà.
"×å å äúëãà îïàøêàòà é - âÿðíî å - ñè ïîìèñëè Àëèñà, - íî çàùî ïúê êàçâà, ÷å å òúæíà?"
Ìèøêàòà çàïî÷íà äà ðàçïðàâÿ, à Àëèñà ïðîäúëæè äà ãëåäà îïàøêàòà è äà ñå ÷óäè êàê ìîæå äà å òúæíà! Òúé ÷å íåéíàòà ïðåäñòàâà çà èñòîðèÿòà íà Ìèøêàòà áå íåùî êàòî òîâà:
×åëþñòè âåäíúæ çàòðàêà êúì åäíî ìèøëå êîòàêà: - Õàéäå ñ ìåíå êúì ñúäà, òúæáà äåòî ñúì ïîäàë. Íÿìà äà ìè âúçðàçÿâàø è äà ìè ñå îïðàâäàâàø. Òðúãâàé ñ ìåíå áåç ñëîâà. Ìèøêàòà îòâúðíà ïëàõà: -Äå âèíàòà ìè ñúçðÿõà? Ùî çà ñúä ùå å òîâà: Áåç çàùèòà, áåç ïðèñúäà? -Ñòèãà âå÷å òîÿ ïëà÷, àç ùå áúäà òâîé ïàëà÷, òâîé çàùèòíèê àç ùå Ñúäà -àç, êîòàêúò ìèëîñúðä! È îñúæäàì òå íà ñìúðò
- Òè íå ñëóøàø! - ñòðîãî èçâèêà Ìèøêàòà íà Àëèñà. - Êàêâî ìèñëèø?
- Èçâèíÿâàé - êàçà ìíîãî âèíîâíî Àëèñà. - Òè áåøå óñóêàëà èñòîðèÿòà ñè çà ïåòè ïúò, íàëè?
- Íå, íå áÿõ\ - èçâèêà Ìèøêàòà ÿðîñòíî. - Çàêëåâàì ñå â îïàøêàòà ñè, ÷å...
- Çàïëåëà ñè ñå â îïàøêàòà ñè? - êàçà Àëèñà ãîòîâà äà óñëóæè, êàòî ãëåäàøå íàîêîëî ðàçòðåâîæåíî. - À, ìîëÿ òè ñå, ïîçâîëè ìè äà ÿ ðàçïëåòà!
- Íÿìà äà òè ïîçâîëÿ íèùî ïîäîáíî! - êàçà Ìèøêàòà, êàòî ñòàíà è òðúãíà äà ñè âúðâè. - Òè ìå îáèæäàø, êàòî áúðáîðèø òàêèâà ãëóïîñòè.
- Íå èñêàõ òîâà äà êàæà! - çàìîëè ñå áåäíàòà Àëèñà. - Íî òè, çíàåø, òúé ëåñíî ñå îáèæäàø! Â îòãîâîð Ìèøêàòà ñàìî èçðúìæà.
- Ìîëÿ òè ñå, âúðíè ñå è çàâúðøè èñòîðèÿòà ñè! -èçâèêà Àëèñà ïîäèðå é.
È âñè÷êè äðóãè ñå ïðèñúåäèíèõà â õîð: "Äà, âúðíè ñå!"
Íî Ìèøêàòà ïîêëàòè ãëàâà íåòúðïåëèâî è òðúãíà îùå ïî-áúðçî.
- Êîëêî æàëêî, ÷å íå ùå äà îñòàíå! - âúçäúõíà Ðàéñêèÿ Ïàïàãàë, êîãàòî Ìèøêàòà èç÷åçíà îò ïîãëåäà èì.
Åäèí ñòàð Ðàê èçïîëçâà ñëó÷àÿ äà êàæå íà äúùåðÿ ñè:
- À! Ìèëà... Íåêà òîâà òè ïîñëóæè çà óðîê, íèêîãà äà íå ãóáèø òúðïåíèå è äà íå èçëèçàø îò êîæàòà ñè.
- Äðúæ ñè åçèêà! - îòñå÷å íÿêàê ñïðèõàâî ìëàäàòà äúùåðÿ. - Ìîæåø äà èçêàðàø îò òúðïåíèå äîðè åäíà ñòðèäà!
- Äà áåøå Äàéíà òóêà - êàçà Àëèñà ãëàñíî, íî
áåç äà ñå îáúðíå êúì íÿêîãî, - ñêîðî ùåøå äà ÿ âúðíå íàçàä!
- À êîÿ å Äàéíà, àêî ñìåÿ äà çàäàì òîÿ âúïðîñ? -ïîïèòà Ðàéñêèÿ Ïàïàãàë.
Àëèñà îòãîâîðè æèâî, òúé êàòî òÿ âèíàãè áå ãîòîâà äà ãîâîðè çà ñâîÿòà ìèëà êîòêà.
- Äàéíà å íàøà êîòêà. Òàêàâà ñëàâíà ìèøåëîâêà, íå ìîæåòå ñè ïðåäñòàâè! À äà ÿ âèäèòå ñàìî êàê ãîíè ïòè÷êèòå! Çúðíàëà íå çúðíàëà âðàá÷å - è âå÷å ãî èçÿëà!
Òèÿ äóìè ïðîèçâåäîõà íåîáèêíîâåíî âïå÷àòëåíèå. Íÿêîè îò ïòèöèòå âåäíàãà èçáÿãàõà. Åäíà ñòàðà Ñâðàêà çàïî÷íà ãðèæëèâî äà ñå óâèâà ñ êðèëàòà ñè, êàòî çàáåëÿçà:
- Àç íàèñòèíà òðÿáâà äà ñè õîäÿ âå÷å. Ãúðëîòî ìè íå ìîæå äà ïîíàñÿ íîùíèÿ âúçäóõ.
Åäíî Êàíàð÷å âèêíà ñ ðàçòðåïåðàí ãëàñ íà ìàëêèòå ñè:
- Õàéäå äà ñè âúðâèì, ìèëè÷êè! Âðåìå å âå÷å äà ñïèòå.
Ïîä ðàçëè÷åí ïðåäëîã âñè÷êè ñå îòäàëå÷èõà è ñêîðî Àëèñà îñòàíà ñàìà.
"Äà íå áÿõ ñïîìåíàâàëà Äàéíà - ðå÷å ñè òÿ òúæíî. - Èçãëåæäà òóê äîëó íèêîé íå ÿ îáè÷à. À ïúê àç ñúì ñèãóðíà, ÷å òÿ å íàé-äîáðàòà êîòêà íà ñâåòà! Î, ìèëà Äàéíà! Íàäàëè íÿêîãà ïàê ùå òå âèäÿ!"
È ãîðêàòà Àëèñà çàïî÷íà äà ïëà÷å, çàùîòî ñå ÷óâñòâóâàøå ìíîãî ñàìîòíà è íåùàñòíà.
Íî åòî - ñëåä ìàëêî ïàê ÷ó ñèòíè ñòúïêè â äàëå÷èíàòà è âäèãíà ïîãëåä ñ íàäåæäà, ÷å Ìèøêàòà å ïðåìèñëèëà å ñå âðúùà äà ïðèâúðøè èñòîðèÿòà ñè.

×ÅÒÂÚÐÒÀ ÃËÀÂÀ
ÇÀÅÊÀ ÈÇÏÐÀÙÀ ÅÄÍÎ ÏÅÐÖÅ

Áåøå Áåëèÿ Çàåê, êîéòî áàâíî ñå âðúùàøå è òðåâîæíî ãëåäàøå íàîêîëî ñè, ñÿêàø áå èçãóáèë íåùî. Òÿ ÷ó êàê òîé èçìúíêà:
"Õåðöîãèíÿòà! Õåðöîãèíÿòà! Î, ìîè ìèëè ëàïè! Î, ìîè êîñìè è ìóñòàöè! Ùå çàïîâÿäà äà ìå îáåçãëàâÿò, íÿìà ùî! Äå ëè ìîæå äà ñúì ãè èçïóñíàë?"
Àëèñà âåäíàãà îòãàòíà: òîé äèðè âåòðèëîòî è áåëèòå ÿðåøêè ðúêàâèöè, è òÿ óñëóæëèâî ïî÷íà äà ãè òúðñè. Íî ãè íÿìàøå íèêúäå. Âñè÷êî èçãëåæäà ñå áå ïðîìåíèëî, ñëåä êàòî ïàäíà âúâ âîäàòà. Ãîëÿìàòà çàëà ñúñ ñòúêëåíàòà ìàñà è ñ ìàëêàòà âðàòà áåøå íàïúëíî èç÷åçíàëà.
Ñêîðî Çàåêà çàáåëÿçà Àëèñà, êîÿòî äèðåøå íàâðåä, è ÿäîñàíî èçâèêà:
- Ìåðè Àí, êàêâî ïðàâèø òóêà? Âåäíàãà èäè â êúùè è ìè äîíåñè åäíè ðúêàâèöè è åäíî âåòðèëî! Îùå ñåãà!
Àëèñà òàêà ñå óïëàøè, ÷å çàâ÷àñ èçòúð÷à íàòàì, íàêúäåòî òîé ïîñî÷è, áåç äà ñå îïèòà äîðè äà ìó îáÿñíè ãðåøêàòà.
"Òîé ìå âçå çà ñâîÿòà ïðèñëóæíèöà - êàçà ñè Àëèñà, êàòî òúð÷åøå. - Êàê ùå ñå ïî÷óäè, êàòî ðàçáåðå êîÿ ñúì! Íî àç ùå ïîñòúïÿ äîáðå äà ìó çàíåñà âåòðèëîòî è ðúêàâèöèòå - ðàçáèðà ñå, àêî ãè íàìåðÿ."
Êàòî êàçà òîâà, òÿ ñå îçîâà ïðåä åäíà ñïðåòíàòà
êúùà. Íà âðàòàòà âèñåøå ëúñêàâà ìåäíà ïëî÷à, íà êîÿòî áå èçäúëáàíî èìåòî: Á. ÇÀÅÊ.
Âëåçå, áåç äà ïî÷óêà, è èçáúðçà íàãîðå ïî ñòúëáèòå - áîåøå ñå èñòèíñêàòà Ìåðè Àí äà íå ÿ çàâàðè, ïðåäè äà íàìåðè âåòðèëîòî è ðúêàâèöèòå.
- Êîëêî ÷óäíî èçãëåæäà - ðå÷å Àëèñà - äà èçïúëíÿâàø ïîðú÷êèòå íà çàåê! Îñòàâà ñåãà è Äàéíà äà ïî÷íå äà ìå ïðàùà íà ïîðú÷êè!
È òÿ ñè ïðåäñòàâè òîâà:
- Ãîñïîæèöå Àëèñà, åëàòå âåäíàãà òóêà è ñå ïðèãîòâåòå çà ðàçõîäêà!
- Åé ñåãè÷êà, áàâà÷êî! Òðÿáâà äà âàðäÿ ïðåä òàçè ìèøà äóïêà äà íå èçáÿãà ìèøêàòà, äîêàòî Äàéíà ñå âúðíå.
"Ñàìî ÷å íå âÿðâàì - ïðîäúëæè Àëèñà - äà ÿ äúðæàò â êúùè, àêî ïî÷íå òàêà äà çàïîâÿäâà íà õîðàòà!"
Äîêàòî êàçâàøå òîâà, òÿ áåøå âå÷å âëÿçëà â ìàëêà õóáàâà ñòàÿ, äåòî èìàøå ìàñà ïðåä ïðîçîðåöà. Íà ìàñàòà íàìåðè (êàêòî ñå íàäÿâàøå) âåòðèëî è äâà-òðè ÷èôòà ìàëêè áåëè ÿðåøêè ðúêàâèöè. Òÿ âçå âåòðèëîòî è åäíè ðúêàâèöè è òúêìî ùåøå äà íàïóñíå ñòàÿòà, êîãàòî ñúçðÿ áëèçî äî îãëåäàëîòî ìàëêî øèøå. Íÿìàøå òîÿ ïúò íàäïèñ: èçïèé ìå, íî âñå ïàê òÿ ãî îòâîðè è ïðèáëèæè äî óñòíèòå ñè.
"Çíàÿ, âñå íåùî ùå ñå ñëó÷è - êàçà ñè òÿ, - êîãàòî ÿì èëè ïèÿ. Äà âèäÿ êàê ùå ìè ïîäåéñòâóâà òîâà øèøå. Íàäÿâàì ñå ïàê äà ïîðàñíà. Îìðúçíà ìè äà ñúì òúé ìúíè÷êà!"
È íàèñòèíà òå÷íîñòòà â øèøåòî é ïîäåéñòâà òúêìî òúé, è òî ìíîãî ïî-áúðçî, îòêîëêîòî î÷àêâàøå. Íå áåøå èçïèëà ïîëîâèíàòà, à ãëàâàòà é ñå îïèðàøå âå÷å î ñâîäà. Òðÿáâàøå äà ñå íàâåäå, çà äà íå é ñå ïðå÷óïè øèÿòà. Êàòî îñòàâè áúðçî øèøåòî, òÿ ñè ðå÷å:
"Ñòèãà òîëêîç - äàíî íå ïîðàñíà ïîâå÷å! È áåç òîâà íå ìîãà âå÷å äà ìèíà ïðåç âðàòàòà. Íå òðÿáâàøå äà ïèÿ òîëêîâà!"
Óâè! - áåøå òâúðäå êúñíî. Òÿ ïðîäúëæàâàøå äà ðàñòå... äà ðàñòå... è ñêîðî òðÿáâàøå äà êîëåíè÷è. Ñëåä ìèã - íå ìîæåøå äîðè è òúé äà îñòàíå. Îïèòà ñå äà ëåãíå, äà îïðå åäèíèÿ ñè ëàêúò î âðàòàòà è äà îáâèå äðóãàòà ñè ðúêà îêîëî ãëàâàòà. Íî òÿ âñå îùå ïðîäúëæàâàøå äà ðàñòå... è íàé-ñåòíå òðÿáâàøå äà ïðîêàðà åäíàòà ñè ðúêà ïðåç ïðîçîðåöà íàâúí, è åäèíèÿ êðàê - íàãîðå â êîìèíà.
"Ñåãà âå÷å íÿìà íàêúäå - êàçà ñè Àëèñà. - Êàêâî ùå ñòàíå ñ ìåí?"
Çà íåéíî ùàñòèå ñèëàòà íà ìàëêîòî âúëøåáíî øèøå ñå áå èç÷åðïàëà è òÿ ñïðÿ äà ðàñòå. Âñå ïàê é áåøå ìíîãî íåóäîáíî. È òúé êàòî èçãëåæäà íÿìàøå íèêàêúâ èçõîä îò òîâà ïîëîæåíèå, íå å ÷óäíî, ÷å òÿ ñå ïî÷óâñòâóâà íåùàñòíà.
"Ó äîìà áåøå ìíîãî ïî-õóáàâî - ìèñëåøå ãîðêàòà Àëèñà. - Ðúñòúò ìè íå ñå èçìåíÿøå òàêà, íèòî ïúê ìè çàïîâÿäâàõà ìèøêè è çàéöè. Êîëêî ïî-õóáàâî ùåøå äà áúäå äà íå áÿõ âëèçàëà â çàåøêàòà äóïêà... è âñå ïàê... äîñòà ëþáîïèòåí å, òðÿáâà äà ïðèçíàÿ, òîÿ íîâ æèâîò! Äà ìîæåõ ñàìî äà ðàçáåðà êàêâî âñúùíîñò ñå å ñëó÷èëî ñ ìåíå! Åäíî âðåìå, êàòî ÷åòÿõ ïðèêàçêè, ìèñëåõ, ÷å òàêèâà ðàáîòè íèêîãà íå ñå ñëó÷âàò, à åòî, ÷å ñåãà ñàìà ñúì ãåðîèíÿòà íà åäíà òàêàâà ïðèêàçêà. Íÿêîé òðÿáâà äà íàïèøå êíèãà çà ìåíå, íåïðåìåííî! Êîãàòî ïîðàñíà, ñàìà ùå íàïèøà - íî àç ñúì âå÷å ïîðàñíàëà - äîáàâè òÿ òúæíî, - òóêà ïîíå àç íå ìîãà âå÷å äà ðàñòà!"
"Íî òîãàç - âñå îùå ðàçñúæäàâàøå Àëèñà - íèêîãà ëè íÿìà äà ñòàíà ïî-ñòàðà? Òîâà ïîíå ùå ìè áúäå
óòåõà... íèêîãà äà íå ñòàíà ñòàðà æåíà... íî òîãàâà... âèíàãè ùå èìàì óðîöè! Î, ñàìî òîâà íå!"
"Î, òè ãëóïàâà Àëèñà! - ñè îòãîâîðè òÿ ñàìà. -Êàê ìîæåø äà ó÷èø óðîöè òóê âúòðå? ×å òî åäâà èìà ìÿñòî çà òåáå, êúäå ëè ïúê è çà òâîèòå ó÷åáíèöè!"
Òÿ ïðîäúëæè äà ãîâîðè òúé, êàòî ñàìà ñè çàäàâàøå âúïðîñè è ñàìà ñè îòãîâàðÿøå. Íî ñëåä íÿêîëêî ìèíóòè ÷ó ãëàñ îòâúí, ñïðÿ äà ãîâîðè è ñå âñëóøà.
- Ìåðè Àí! Ìåðè Àí! - âèêàøå ãëàñúò. - Âåäíàãà ìè äîíåñè ðúêàâèöèòå!
Ñåòíå ñå ÷óõà ñèòíè ñòúïêè íàãîðå ïî ñòúëáèòå. Àëèñà çíàåøå - òîâà å Çàåêà, êîéòî èäâàøå äà ÿ òúðñè. Òÿ ñå ðàçòðåïåðè (è ðàçêëàòè öÿëàòà êúùà), ñúâñåì áå çàáðàâèëà, ÷å ñåãà áåøå áëèçî ñòî ïúòè ïî-ãîëÿìà îò Çàåêà è íÿìàøå âå÷å çàùî äà ñå áîè îò íåãî.
Çàåêà çàñòàíà ïðåä âðàòàòà è ñå îïèòà äà ÿ îòâîðè. Íî òÿ ñå îòâàðÿøå íàâúòðå è òúé êàòî Àëèñà ÿ áåøå çäðàâî çàòèñíàëà ñ ëàêúòÿ ñè, íàïðàçíè áÿõà âñè÷êè íåãîâè óñèëèÿ. Àëèñà ÷ó êàê òîé êàçà: - Òîãàç ùå çàîáèêîëÿ è ùå âëÿçà ïðåç ïðîçîðåöà.
"È òîâà íÿìà äà íàïðàâèø!" — ïîìèñëè ñè Àëèñà. Ïî÷àêà. Êîãàòî é ñå ñòîðè, ÷å Çàåêà ñå íàìèðà âå÷å ïîä ïðîçîðåöà, ïðîñòðÿ ðúêà è çàìàõíà âúâ âúçäóõà.

Òÿ íå óëîâè íèùî, íî ÷ó ñëàá âèê è ïàäàíå, è òðÿñúê îò ñ÷óïåíî ñòúêëî. Ïî òîâà çàêëþ÷è, ÷å ìîæå áè Çàåêà å ïàäíàë â íÿêîé öâåòàðíèê èëè íåùî ïîäîáíî.
Ñåòíå ñå ÷ó ðàçÿðåíèÿò ãëàñ íà Çàåêà:
- Ïàò! Ïàò, äå ñè?
È ïîñëå äðóã ãëàñ, êîéòî íèêîãà ïî-ðàíî íå áå ÷óâàëà:
- Ðàçáèðà ñå, òóê ñúì. Èçðàâÿì ÿáúëêè, âàøå ïðåâúçõîäèòåëñòâî.
- Èçðàâÿø ÿáúëêè, òúé ëè! - êðåñíà Çàåêà. - Åëà òóê è ìè ïîìîãíè äà èçëÿçà! (Íàíîâî äðúí÷åíå íà ñ÷óïåíî ñòúêëî.)
- Ñåãà êàæè ìè, Ïàò, êàêâî å òîâà íà ïðîçîðåöà?
- Ðàçáèðà ñå, ðúêà, âàøå ïðåâúçõîäèòåëñòâî.
- Ðúêà - ãúñêà òàêàâà! Êîé å âèæäàë òàêàâà ãðàìàäíà ðúêà? ×å òÿ å ãîëÿìà êîëêîòî öåëèÿ ïðîçîðåö!
- Ðàçáèðà ñå, êîëêîòî ïðîçîðåöà. Íî âñå ïàê -ðúêà.
- Êàêâîòî è äà å, íå áè òðÿáâàëî äà áúäå òàì. Èäè è ãî ìàõíè!
Ïîñëåäâà äúëãî ìúë÷àíèå.
Ñåòíå îò âðåìå íà âðåìå Àëèñà äîëàâÿøå êàê ñè øåïíàò:
- Ðàçáèðà ñå, è íà ìåí íå ìè ñå õàðåñâà, âàøå ïðåâúçõîäèòåëñòâî. Íèêàê, íèêàê!
- Íàïðàâè, êàêâîòî òè êàçâàì, ñòðàõëèâåöî!
Àëèñà ïàê ðàçìàõà ðúêà è ñå îïèòà äà óëîâè íåùî âúâ âúçäóõà. Òîÿ ïúò ñå ÷óõà äâà ñëàáè êðÿñúêà è îùå ïî-ñèëåí òðÿñúê îò ñ÷óïåíî ñòúêëî.
"Êîëêî ìíîãî öâåòàðíèöè òðÿáâà äà èìà äîëó! -ïîìèñëè Àëèñà. - Êàêâî ëè ùå ñòîðÿò ñåãà?
Äà ìîæåõà ñàìî äà ìå èçäúðïàò íàâúí, íÿìàì íèùî ïðîòèâ! Íå èñêàì âå÷å äà ñòîÿ òóêà."
Äúëãî âðåìå íå ìîæà äà ÷óå íèùî.
Íàé-ñåòíå ñå ÷ó òðîïîò íà ìàëêè êîëåëà è ãëú÷ îò ìíîãî ãëàñîâå, êîèòî ãîâîðåõà åäíîâðåìåííî. Òÿ ìîæà äà ðàçëè÷è ñëåäíèòå äóìè:
- Êúäå å äðóãàòà ñòúëáà?
- Íàëè ìè êàçàõòå äà äîíåñà ñàìî åäíà. Ó Ïåðöåòî å äðóãàòà.
- Ïåðöå! Ìîì÷å! Äîíåñè ÿ òóê!
- Òóêà, îïðåòå ãè íà òîçè úãúë!
- Íå, ïúðâî ãè âúðæåòå åäíà çà äðóãà - íå ñòèãàò òàêà!
- Î, ùå ñòèãíàò! Íåäåéòå ñåãà ïðèäèðâà!
- Åòî, Ïåðöå, äðúæ òîâà âúæå!
- Ïîêðèâúò ùå èçäúðæè ëè?
- Âíèìàâàé, òàçè õëàáàâà êåðåìèäà... õî-î-î-îï ïàäà!
- Ïàçåòå ñè ãëàâèòå! ×ó ñå ñèëåí òðÿñúê.
- Êîé íàïðàâè òîâà?
- Íàâÿðíî Ïåðöåòî!
- Êîé ùå âëåçå ïðåç êîìèíà?
- Íå, àç íÿìà! Òè èäè!
- È àç íå èñêàì! Ïåðöåòî äà ñå èçêà÷è. Òî å íàé-ëåêî.
- Õåé, Ïåðöå! Ãîñïîäàðÿò êàçâà òè äà ñå èçêà÷èø!
"À! Çíà÷è òúé: Çàåêà èçïðàùà Ïåðöåòî äà âëåçå ïðåç êîìèíà - ðå÷å ñè Àëèñà. - Èçãëåæäà âñè÷êè ñå îñëàíÿò íà Ïåðöåòî! Íå áèõ èñêàëà äà áúäà íà íåãîâî ìÿñòî. Êîìèíúò å òåñåí, âÿðíî å, íî âñå îùå ìîãà äà ðèòàì ìàëêî."
Òÿ äðúïíà êðàêà ñè íàäîëó, êîëêîòî ìîæåøå ïî-íàäîëó, è ïî÷àêà, äîêàòî ÷ó åäíî ìàëêî æèâîòíî (òÿ íå ìîæà äà îòãàòíå êàêâî å) äà äðàùè è ñëèçà íàäîëó â êîìèíà.
"Òîâà å Ïåðöåòî!" - ðå÷å ñè Àëèñà.
È ñèëíî ðèòíà íàãîðå. Ñåòíå ñå îñëóøà.
Ïúðâîòî íåùî, êîåòî ÷ó, áå õîð îò ãëàñîâå, êîèòî äðóæíî èçâèêàõà:
- Åòî Ïåðöåòî!
Ïîñëå ñàìî ãëàñà íà Çàåêà:
- Óëîâåòå ãî, òàì, ïðè ïëåòà!
Ïîñëå ìúë÷àíèå è ïàê îáúðêàíè ãëàñîâå:
- Ïîâäèãíåòå ãëàâàòà ìó!
- Ñåãà êîíÿê!
- Ùå ñå çàäàâè!
- Å, êàê áåøå, ñòàðè ïðèÿòåëþ? Êàêâî òè ñå ñëó÷è? Ðàçïðàâè íè!
Íàé-ïîäèð ñå ÷ó íåæåí, êâè÷àù ãëàñåö. ("Òîâà å Ïåðöåòî" - ïîìèñëè ñè Àëèñà):
- Ñàì íå çíàÿ - íå, ñòèãà, áëàãîäàðÿ! Ñåãà ìè å ïî-äîáðå... íî... ìàëêî ñúì ðàçâúëíóâàí, íå ìîãà âè ðàçïðàâè... çíàÿ ñàìî, íåùî ìå óäàðè êàòî ïðóæèíà... è õâðúêíàõ êàòî ðàêåòà...
- Òúé çíà÷è, ñòàðè ïðèÿòåëþ! - ðåêîõà âñè÷êè.
- Òðÿáâà äà èçãîðèì êúùàòà! - êàçà Çàåêà. Òîãàç Àëèñà ñ âñå ñèëà èçâèêà:
- Àêî íàïðàâèòå òîâà, ùå ïóñíà Äàéíà ñðåùó âàñ!
Ïîñëåäâà ìúðòâåøêî ìúë÷àíèå. Àëèñà ñè ïîìèñëè:
"Êàêâî ëè ùå ñòîðÿò ñåãà?! Àêî áÿõà ìàëêî ïî-óìíè, ùÿõà äà ìàõíàò ïîêðèâà."
Ñëåä ìèã-äâà òå ïàê ïî÷íàõà äà ñå äâèæàò íàñàì-íàòàì è Àëèñà ÷ó Çàåêà äà êàçâà:
- Îòíà÷àëî ñòèãà åäíà êîëà.
"Åäíà êîëà êàêâî?" - ïîìèñëè Àëèñà.
Íî òå íå ÿ îñòàâèõà äúëãî äà ìèñëè. Ñëåä ìèã ïîðîé îò êàìú÷åòà ñå èçëÿ âúðõó ïðîçîðåöà, à íÿêîè îò òÿõ ÿ óäàðèõà ïî ëèöåòî.
"Ùå òóðÿ êðàé íà òîâà" - ðå÷å ñè òÿ è èçâèêà:
- Äà íå ñòå ïîñìåëè äà õâúðëèòå îùå âåäíúæ!
Ïîñëåäâà ïîâòîðíî ìúðòâåøêî ìúë÷àíèå.
Àëèñà çàáåëÿçà íå áåç ïî÷óäà, ÷å âñè÷êè êàìú÷åòà, òúé êàêòî ñòîÿõà íà ïîäà, ñå ïðåâðúùàõà â ìàëêè áàíè÷êè. È òîãàç ÷óäåñíà ìèñúë é äîéäå íà óì.
"Àêî èçÿì åäíà îò òèÿ áàíè÷êè - ïîìèñëè òÿ, -íÿìà ñúìíåíèå, ðúñòúò ìè íÿêàê ùå ñå èçìåíè. Òúé êàòî âå÷å íå ìîãà äà ñòàíà ïî-ãîëÿìà, âÿðâàì, áåçäðóãî ùå ìå íàïðàâè ïî-ìàëêà."
Òÿ ãëúòíà åäíà - è ñå çàðàäâà, êàòî âèäÿ, ÷å ïî÷âà äà íàìàëÿâà. Ùîì ñòàíà äîñòà ìàëêà è óñïÿ äà ìèíå ïðåç âðàòàòà, òÿ èçòè÷à íàâúí.
Ïðåä êúùàòà ñå áÿõà íàñúáðàëè ìíîæåñòâî ìàëêè æèâîòíè è ïòèöè.
Ãîðêèÿò ìàëúê ãóùåð, Ïåðöåòî, áåøå â ñðåäàòà. Äâå ãâèíåéñêè ïðàñåòà ãî äúðæàõà è ìó äàâàõà äà ïèå íåùî îò åäíî øèøå.
Âñè÷êè ñå ñïóñíàõà ñðåùó Àëèñà. Íî òÿ ïîáÿãíà ñ âñè÷êà ñèëà è ñêîðî ñå íàìåðè â áåçîïàñíîñò ñðåä ãúñòà ãîðà.
"Ïúðâîòî íåùî, êîåòî òðÿáâà äà íàïðàâÿ - êàçà ñè Àëèñà, êàòî ñêèòàøå èç ãîðàòà, - å äà ñòèãíà ïàê îáèêíîâåíèÿ ñè ðúñò. È âòîðî, äà âëÿçà â îíàÿ õóáàâà ãðàäèíà. Ìèñëÿ, òîâà å íàé-äîáðîòî."
Íàìåðåíèåòî, ðàçáèðà ñå, èçãëåæäàøå ÷óäåñíî -ÿñíî è ïðîñòî çàìèñëåíî. Åäèíñòâåíàòà ìú÷íîòèÿ áåøå, ÷å Àëèñà íå çíàåøå êàê äà ãî ïðèëîæè â èçïúëíåíèå. È êàòî ãëåäàøå çàãðèæåíî ìåæäó äúðâåòàòà - èçâåäíúæ îñòúð ëàé ñå ðàçíåñå òî÷íî íàä ãëàâàòà é. Òÿ áúðçî âäèãíà ãëàâà.
Åäíî ãðàìàäíî êóòðå ÿ ãëåäàøå îòãîðå ñ ãîëåìè êðúãëè î÷è è ïëàõî ïðîòÿãàøå ëàïà äà ÿ ïèïíå.
- Ãîðêîòî - êàçà Àëèñà ãàëåíî è ñå îïèòà äà ìó ñâèðíå. Íî âñúùíîñò òÿ ñå áîåøå äà íå å ãëàäíî êóòðåòî - êàêòî ãî ãàëåøå, äà íå ÿ èçÿäå.
Áåç äà çíàå çàùî, òÿ âçå åäíà ïðú÷èöà è ÿ íàñî÷è íàñðåùà ìó. Òîãàâà êóòðåòî ñêî÷è ñ ðàäîñòíî äæàôêàíå è ñå õâúðëè âúðõó ïðú÷êàòà - ïðåñòîðè ñå íà ðàçäðàçíåíî.
Àëèñà èçáÿãà çàä åäèí òðúí, çà äà íå ÿ ñìà÷êà êóòðåòî. Íî êîãàòî òÿ ñå ïîêàçà îò äðóãàòà ñòðàíà, òî îòíîâî ñêî÷è âúðõó ïðú÷êàòà è â áúðçèíàòà ñå ïðåìåòíà ïðåçãëàâà. Àëèñà, íà êîÿòî òîâà ñå âèäÿ êàòî èãðà íà êîí, è êîÿòî ñå áîåøå âñåêè ìèã êóòðåòî äà íå ÿ ïðåìàæå, ïàê ñå çàòè÷à îêîëî òðúíà. Òîãàâà êóòðåòî ïî÷íà äà íàïàäà ïðú÷êàòà - âñåêè ïúò ñå õâúðëÿøå ìíîãî ìàëêî íàïðåä è ìíîãî ïî-ñèëíî îòñòúïâàøå. Òî ëàåøå äðåçãàâî; íàé-ñåòíå ñåäíà äîñòà íàäàëå÷å, çàïúõòÿíî, ñ èçïëåçåí åçèê è ñ ïîëóçàòâîðåíè î÷è.
Óäîáåí ñëó÷àé çà Àëèñà äà èçáÿãà. Òÿ òè÷àøå, äîêàòî ñúâñåì ñå èçìîðè è çàãóáè äúõ; åäâàì ñå ÷óâàøå âå÷å ëàÿò íà êóòðåòî â äàëå÷èíàòà.
"Âñå ïàê êàêâî ìèëî êóòðåíöå áåøå òî! - êàçà ñè Àëèñà, êàòî ñå îáëåãíà íà åäíî ëþòè÷å è ïî÷íà äà ñè âåå ñ åäíî ëèñòî. - Ùÿõ äà ãî íàó÷à íà òîëêîç ìíîãî ðàáîòè, äà áÿõ ñàìî äîñòàòú÷íî âèñîêà! Î, áîæå! Çàáðàâèõ, òðÿáâà ïàê äà ïîðàñíà. ×àêàé äà âèäÿ: êàê ëè ùå ñòàíå òîâà? Íàâÿðíî òðÿáâà äà èçÿì èëè èçïèÿ íåùî. Íî êàêâî?"
36
37
Âúïðîñúò íàèñòèíà áåøå: êàêâî? Àëèñà ðàçãëåäà íàîêîëî âñè÷êè öâåòÿ è òðåâè, íî íå ìîæà äà âèäè íåùî ïîäõîäÿùî çà ÿäåíå èëè ïèåíå. Åäíà ãîëÿìà ãúáà ðàñòåøå íàáëèçî, âèñîêà òîêó-ðå÷è êîëêîòî íåÿ. Ñëåä êàòî íàäçúðíà ïîä ãúáàòà, îò äâåòå é ñòðàíè è îòçàä, íà Àëèñà é õðóìíà, ÷å ìîæå äà ïîãëåäíå îòãîðå è äà âèäè êàêâî èìà òàì.
Òÿ ñå ïîâäèãíà íà ïðúñòè è ïîãëåäíà íàä ðúáà íà ãúáàòà. Âåäíàãà î÷èòå é ñðåùíàõà ïîãëåäà íà åäíà ãîëÿìà ñèíÿ ãúñåíèöà, êîÿòî ñåäåøå íà âúðõà ñúñ ñêðúñòåíè íîçå, ñïîêîéíî ïóøåøå îò äúëãî íàðãèëå è íå îáðúùàøå íèêàêâî âíèìàíèå íèòî íà Àëèñà, íèòî íà êàêâîòî è äà å íàîêîëî.

ÏÅÒÀ ÃËÀÂÀ
ÑÚÂÅÒÚÒ ÍÀ ÅÄÍÀ ÃÚÑÅÍÈÖÀ

Ãúñåíèöàòà è Àëèñà ñå ãëåäàõà äîñòà äúëãî, áåç äà ñè ïðîäóìàò. Íàé-ïîñëå Ãúñåíèöàòà èçâàäè íàðãèëåòî îò óñòàòà ñè è ñå îáúðíà êúì Àëèñà ñ íåìîùåí ñúíëèâ ãëàñ:
- Êîÿ ñè òè? - ðå÷å Ãúñåíèöàòà. Òîâà ñúâñåì íå ïîäêàíâàøå êúì ðàçãîâîð. Àëèñà îòãîâîðè äîñòà ñâåíëèâî:
- Íå... íå çíàÿ ñåãà, ãîñïîæî... çíàÿ ñàìî êîÿ áÿõ, êîãàòî ñòàíàõ òàÿ ñóòðèí, íî ñòðóâà ìè ñå, ÷å îòòîãàâà ñúì ñå èçìåíèëà âå÷å íÿêîëêî ïúòè...
- Êàêâî èñêàø äà êàæåø? - ðå÷å ñòðîãî Ãúñåíèöàòà. - Îáÿñíè ñå!
- Ñåáå ñè, áîÿ ñå, íå ìîãà äà îáÿñíÿ, ãîñïîæî -êàçà Àëèñà, - çàùîòî, âèæäàòå ëè, àç íå ñúì àç!
- Íå âèæäàì! - ðå÷å Ãúñåíèöàòà.
- Áîÿ ñå, ÷å íå ìîãà äà ñå èçðàçÿ ïî-ÿñíî - îòãîâîðè ìíîãî ó÷òèâî Àëèñà, - çàùîòî àç ñàìà íå ãî ðàçáèðàì. Äà áúäåø â åäèí äåí òó ãîëÿìà, òó ìàëêà å äîñòà îáúðêàíî.
- Íå å! - ðå÷å Ãúñåíèöàòà.
- Ìîæå áè âèå íå íàìèðàòå, ÷å å òúé - êàçà Àëèñà, - íî êîãàòî ùå òðÿáâà äà ñòàíåòå êàêàâèäà, à òîâà, çíàåòå, ùå ñå ñëó÷è íÿêîé äåí, è ñëåä òîâà äà ñå ïðåâúðíåòå â ïåïåðóäà, ìèñëÿ, è íà âàñ ùå ñå âèæäà íÿêàê ñòðàííî, íàëè?
- Íè íàé-ìàëêî! - ðå÷å Ãúñåíèöàòà.
•39
- Ìîæå áè âàøèòå ÷óâñòâà äà ñà ðàçëè÷íè - êàçà Àëèñà. - Àç çíàÿ ñàìî, ÷å íà ìåíå áè ìè ñå âèäÿëî ñòðàííî!
- Íà òåáå! - ðå÷å Ãúñåíèöàòà âúçìóòåíî. - Êîÿ ñè òè?
Òîâà ãè âúðíà ïàê êúì íà÷àëîòî íà òåõíèÿ ðàçãîâîð. Àëèñà ñå ÿäîñà íà êúñèòå çàáåëåæêè íà Ãúñåíèöàòà. Òÿ ñå ïîèçïðàâè è êàçà ìíîãî âàæíî:
- Ìèñëÿ, ïúðâî âèå òðÿáâà äà ìè êàæåòå êîÿ ñòå.
- Çàùî? - ðå÷å Ãúñåíèöàòà.
Òîâà áå äðóã íå ïî-ìàëêî ìú÷åí âúïðîñ. È òúé êàòî Àëèñà íå ìîæà äà íàìåðè ïðè÷èíà è íå ìîæà äà îòãîâîðè íà âúïðîñà, à Ãúñåíèöàòà èçãëåæäàøå äîñòà íåðàçïîëîæåíà, òÿ òðúãíà äà ñè âúðâè.
- Âúðíè ñå! - èçâèêà Ãúñåíèöàòà ïîäèðå é. - Èìàì äà òè êàæà íåùî âàæíî.
Òîâà çâó÷åøå âåå ïàê ïî-èíà÷å. Àëèñà ñå âúðíà.
- Íå ñå ÿäîñâàé! - ðå÷å Ãúñåíèöàòà.
- Òîâà ëè å âñè÷êî? - ïîïèòà Àëèñà, êàòî ïðåãëúòíà ÿäà ñè.
- Íå - îòãîâîðè Ãúñåíèöàòà.
Òúé êàòî íÿìàøå äðóãî êàêâî äà ïðàâè è íàé-ñåòíå Ãúñåíèöàòà ìîæåøå äà é êàæå íåùî, êîåòî çàñëóæàâà äà ñå ÷óå, Àëèñà ðåøè äà ïî÷àêà.
Ãúñåíèöàòà ñìóêíà îùå íÿêîëêî ïúòè, ïîñëå ðàçòâîðè íîçå, èçâàäè íàðãèëåòî îò óñòàòà ñè è ðå÷å:
- Òúé, çíà÷è òè ìèñëèø, ÷å ñè èçìåíåíà?
- Áîÿ ñå, ÷å äà, ãîñïîæî - îòãîâîðè Àëèñà. - Íå ìîãà äà ñè ïðèïîìíÿì ðàçëè÷íè íåùà, êàêòî ïî-ðàíî... è äîðè äåñåò ìèíóòè ðúñòúò ìè íå îñòàâà ñúùèÿ.
- Êàêâè íåùà íå ìîæåø äà ñè ïðèïîìíÿø? - ïîïèòà Ãúñåíèöàòà.
- Îïèòàõ ñå äà êàæà "Êàê å ëúñíàë ìàëêèÿò íè ëåêîêðèë..." íàèçóñò, à òî èçëåçå ñúâñåì äðóãî! - îòãîâîðè Àëèñà íàòúæåíî.
- Êàæè "Òàòêî Óèëÿì"! - ðå÷å Ãúñåíèöàòà. Àëèñà ñêðúñòè ðúöå è çàïî÷íà:
"Òàòêî Óèëÿì, ìëàäåæúò ìó ðå÷å, áÿëà å, áÿëà êîñàòà òè âå÷å. À ïúê ïî öÿë äåí áåçãðèæåí íà âîëÿ, õîäèø âñå îùå ñ ãëàâàòà íàäîëó!" "Íà ìëàäèíè, ìó îòâúðíà ìúäðåöúò, èìàõ àç ìóñêóëè, ñúùè áîðåö áÿõ -ìàæåõ ãè ñ ìàñëî, ÷óäåñíî, âúëøåáíî. -Äà òè ïðîäàì ëè? - Ïðîäàâàì íà äðåáíî."

"Òàòêî Óèëÿì, ìëàäåæúò ìó ðå÷å, áÿëà å, áÿëà êîñàòà òè âå÷å, à ñè èãðàåø, âñå îùå ñ ãëàâàòà, óäðÿø ÿ, ñÿêàø å òîïêà, â ñòåíàòà!?" "Íà ìëàäèíè, ìó îòâúðíà áîðåöúò, ìèñëåõ ñè êîé çíàé êàêúâ ëè ìúäðåö ñúì. Ïðàçíà ðàçáðàõ, ÷å áèëà ìè ãëàâàòà, è çà òîâà ñè ÿ óäðÿì â ñòåíàòà."
"Òàòêî Óèëÿì, ìëàäåæúò ìó ðå÷å, áÿëà å, áÿëà êîñàòà òè âå÷å. À ïúê è êîñòèòå âçåìàø çà ãúáè, íèùî ÷å íÿìà â óñòàòà òè çúáè!" "Íà ìëàäèíè, ìó îòâúðíà ìúäðåöúò, áåøå çà ìåíå æåíà ìè ìîëåöúò... Öÿë äåí, åé áîãó, ñå êàðàõìå äâàìà, è çà òîâà å óñòàòà ìè ÿìà!"

"Òàòêî Óèëÿì, ìëàäåæúò ìó ðå÷å, áÿëà å, áÿëà êîñàòà òè âå÷å, À î÷èëà íå ñè îùåòè ñëîæèë -òóé íà êàêâî ëè äúëæè ñå, î, áîæå!" "Êàçàõ, êàêâîòî òè êàçàõ àç âå÷å! -Òàòêî Óèëÿì ãî ÿäíî ïðåñå÷å. -Ñàìî äà ñìååø ïàê íåùî äà ïèòàø, òúé äà ñè çíàåø, ðèòíèê ùå îïèòàø!"
- Ãðåøíî - îòñå÷å Ãúñåíèöàòà.
- Äà ìàëêî... áîÿ ñå... - êàçà Àëèñà ïëàõî. - Íÿêîè îò äóìèòå ñà ñå èçìåíèëè.
- Ãðåøíî å îò íà÷àëî äî êðàé - ðå÷å Ãúñåíèöàòà íàñòîé÷èâî.
Ïîñëåäâà êúñî ìúë÷àíèå. Ãúñåíèöàòà çàïðèêàçâà ïúðâà.
- Êîëêî ãîëÿìà èñêàø äà áúäåø?
- Î, àç íå ïðèäèðâàì òîëêîâà! - áúðçî îòâúðíà Àëèñà. - Ñàìî ÷å íèêîé íå èñêà äà ñå èçìåíÿ òîëêîâà ÷åñòî, çíàéòå...
- Íå çíàÿ! - ðå÷å Ãúñåíèöàòà.
Àëèñà íèùî íå ðå÷å. Íèêîé ïî-ðàíî íå áå é ïðîòèâîðå÷èë òîëêîâà è òÿ ïî÷óâñòâóâà, ÷å ïî÷âà äà ñå ÿäîñâà.
- Ñåãà äîâîëíà ëè ñè? - ïîïèòà Ãúñåíèöàòà.
- Áèõ æåëàëà äà áúäà ìàëêî ïî-ãîëÿìà, ãîñïîæî, àêî íÿìàòå íèùî ïðîòèâ - îòãîâîðè Àëèñà. - Äåñåò ñàíòèìåòðà íå å íèêàê õóáàâ ðúñò.
- Ìíîãî ñè å õóáàâ! - îòâúðíà îáèäåíî Ãúñåíèöàòà, êàòî ñå èçïðàâè. (Òÿ áå òî÷íî äåñåò ñàíòèìåòðà âèñîêà.)
- Íî àç íå ñúì ñâèêíàëà íà òàêúâ ðúñò! - çàìîëè ñå æàëíî Àëèñà. È ñè ïîìèñëè:
"Çàùî æèâîòíèòå ñå îáèæäàò òîëêîâà ëåñíî!"
- Ùå ñâèêíåø ñ âðåìå - ðå÷å Ãúñåíèöàòà, ñëîæè íàðãèëåòî â óñòàòà ñè è ïàê çàïóøè.
Òîÿ ïúò Àëèñà òúðïåëèâî èç÷àêà, äîêàòî Ãúñåíèöàòà áëàãîâîëè îòíîâî äà çàãîâîðè. Ñëåä ìèíóòà-äâå òÿ èçâàäè íàðãèëåòî îò óñòàòà ñè, ïðîçèíà ñå âåäíúæ-äâàæ è ñå ðàçäâèæè. Ñåòíå ñëåçå îò ãúáàòà è çàëàçè ïî òðåâàòà; êàòî ñå îòäàëå÷àâàøå, ïðîñòî êàçà:
- Åäíàòà ñòðàíà ùå òå ïðàâè äà ðàñòåø, äðóãàòà - äà íàìàëÿâàø.
"Åäíàòà ñòðàíà íà êàêâî? Äðóãàòà - íà êàêâî?" -çàìèñëè ñå Àëèñà.
- Íà ãúáàòà - ðå÷å Ãúñåíèöàòà, ñÿêàø Àëèñà áå çàïèòàëà ãëàñíî.
Ìèíóòà ïî-êúñíî òÿ èç÷åçíà îò ïîãëåäà é.
Àëèñà îñòàíà äà ãëåäà óìèñëåíî ãúáàòà. Ïîìú÷è ñå äà îòêðèå êîè áÿõà äâåòå é ñòðàíè. Íî òúé êàòî ãúáàòà áåøå ñúâñåì êðúãëà, íå áåøå ëåêà ðàáîòà. Íàé-ïîñëå òÿ ÿ îáãúðíà, äîêîëêîòî ìîæåøå ñ äâåòå ñè ðúöå, è îò÷óïè ñ âñÿêà ïî ìàëêî îò ðúáà.
- Àìè ñåãà, êîÿ ñòðàíà å êîÿ? - êàçà ñè òÿ ãëàñíî è õàïíà îò ïàð÷åòî â äÿñíàòà ñè ðúêà, çà äà îïèòà êàê äåéñòâóâà Â ìèã óñåòè ñèëåí óäàð ïîä áðàäàòà. Êðàêúò è áðàäàòà é ñå áÿõà óäàðèëè!
Òÿ ñå óïëàøè ñèëíî îò òàÿ âíåçàïíà ïðîìÿíà, íî ðàçáðà, ÷å íÿìà âðåìå çà ãóáåíå, çàùîòî áúðçî, ìíîãî áúðçî íàìàëÿâàøå.
Òúé ÷å âåäíàãà îòõàïà îò äðóãîòî ïàð÷å. Áðàäàòà é ñå áåøå ïðèòèñíàëà òîëêîâà ñèëíî äî êðàêà, ÷å åäâàì ìîæåøå äà îòâîðè óñòà. Àëà íàé-ïîñëå ÿ îòâîðè è óñïÿ äà ãëúòíå ïàð÷å ãúáà îò ëÿâàòà ðúêà.
- Åòî - íàé-ñåòíå ãëàâàòà ìè å ñâîáîäíà! - ðàäîñòíî èçâèêà Àëèñà.
Íî ñëåä ìèã ÿ îáçå óïëàõà: ïîòúðñè, à íå íàìåðè ðàìåíåòå ñè. Ìîæà äà âèäè ñàìî, êàòî ïîãëåäíà íàäîëó, íåîáèêíîâåíî äúëãà øèÿ, ïðèëè÷íà íà ñòúáëî, êîåòî ñå èçäèãà îò ìîðå çåëåíè ëèñòà. È òèÿ çåëåíè ëèñòà áÿõà íåéäå äîëó - íåèçìåðèìî äàëå÷å îò íåÿ.
"Êàêâî ëè å òîâà - çåëåíîòî äîëó? - ñè êàçà Àëèñà. - Êúäå ñà èç÷åçíàëè ðàìåíå ìè? Î, êëåòè ðúöå, çàùî íå ìîãà äà âè âèäÿ?"
Òÿ ãè ðàçìàõâàøå, êàòî ãîâîðåøå, íî íå ïîñòèãíà íèùî - ñàìî äàëå÷íèòå çåëåíè ëèñòà ëåêî òðåïíàõà.
Òúé êàòî èçãëåæäàøå, ÷å íå ùå óñïåå äà âäèãíå ðúöå äî ãëàâàòà, Àëèñà ñå îïèòà äà íàâåäå ãëàâà äî òÿõ. Çàðàäâà ñå, êàòî îòêðè, ÷å âðàòúò é ñå ïðåâèâà ëåñíî íà âñè÷êè ñòðàíè - ñÿêàø áåøå çìèÿ.
È åòî, òúêìî áåøå èçâèëà íàäîëó øèÿ, ëúêàòóøíî è ìèëî, è ñå ãîòâåøå äà ÿ ãìóðíå ñðåä ëèñòàòà (òÿ îòêðè, òå íå áÿõà íèùî äðóãî - à âúðõîâåòå íà äúðâåòàòà, ïîä êîèòî áåøå ñêèòàëà), êîãàòî îñòúð ñúñúê ÿ íàêàðà áåç âðåìå äà ñå îòäðúïíå. Ãîëÿìà Ãúëúáèöà áåøå âðúõëåòÿëà íàä ëèöåòî é è æåñòîêî ÿ áèåøå ñ êðèëå.
- Çìèÿ! - êðåùåøå Ãúëúáèöàòà.
- Íå ñúì çìèÿ! - îòâúðíà Àëèñà ãíåâíî. - Îñòàâè ìå íà ìèðà!
- Çìèÿ, òè êàçâàì! - ïîâòîðè Ãúëúáèöàòà, íî ñ ïîíèæåí ãëàñ è äîáàâè òîêó-ðå÷è ðàçõúëöàíà: - Îïèòàõ âñè÷êî, íî èçãëåæäà íå ìîæå äà èì ñå óãîäè!
- Íè íàé-ìàëêî íå ðàçáèðàì çà êàêâî ãîâîðèø -êàçà Àëèñà,
- Îïèòàõ ïðè êîðåíèòå íà äúðâåòàòà, îïèòàõ ïî ñêëîíîâåòå, îïèòàõ â ïëåòèùàòà - ïðîäúëæè Ãúëúáèöàòà, áåç äà é îáúðíå âíèìàíèå, - íî òèÿ çìèè! Íå ìîæå äà èì ñå óãîäè!
Íåäîóìåíèåòî íà Àëèñà íàðàñíà, àëà òÿ ðàçáðà, ÷å å áåç ïîëçà äà çàãîâîðè, ïðåäè Ãúëúáèöàòà äà ñâúðøè.
- Êàòî ÷å äà ñíàñÿø ÿéöà å ìàëêî áåçïîêîéñòâî -ðå÷å Ãúëúáèöàòà, - àìè òðÿáâà öÿë äåí è öÿëà íîù äà ãè ïàçÿ îò çìèè. Íå ñúì ìèãíàëà òðè ñåäìèöè!
- Ñúæàëÿâàì ìíîãî, ÷å ñà òå òðåâîæèëè - êàçà Àëèñà, êîÿòî çàïî÷íà äà ðàçáèðà.
- Òúêìî ñå íàñòàíèõ íà íàé-âèñîêîòî äúðâî â ãîðàòà - ïðîäúëæè Ãúëúáèöàòà, êàòî èçäèãíà ãëàñà ñè äî ïèñúê - è ñè ìèñëåõ: íàé-ñåòíå ñå îòúðâàõ îò òÿõ -åòî ãè, ÷å ñå âèÿò îò íåáåòî íàäîëó! Õóóó, çìèÿ!
- Íî àç íå ñúì çìèÿ, òè êàçâàì! - ðå÷å Àëèñà. -Àç ñúì... àç ñúì...
- Òîãàâà êàêâî ñè? - ïîïèòà Ãúëúáèöàòà. - Âèæäàì, èñêàø äà èçìèñëèø íåùî.
- Àç... àç ñúì ìàëêî ìîìè÷å - êàçà Àëèñà äîñòà íåóâåðåíî, çàùîòî ñè ïðèïîìíè ãîëåìèÿ áðîé ïðîìåíè, êîèòî áå ïðåòúðïÿëà ïðåç òèÿ äíè.
- Íåëåïà èçìèñëèöà! - ðå÷å Ãúëúáèöàòà ñ íàé-ãîëÿìî ïðåçðåíèå. - Âèæäàëà ñúì äîñåãà ìíîãî ìàëêè ìîìè÷åòà, íî íè åäíî ñ òàêàâà øèÿ! Íå, íå! Òè ñè çìèÿ. Íÿìà çàùî äà ãî îòðè÷àø. Íàâÿðíî ùå êàæåø ñåãà, ÷å â æèâîòà ñè íå ñè ÿëà ÿéöå!
- ßëà ñúì, ðàçáèðà ñå - ðå÷å Àëèñà, êîÿòî âèíàãè êàçâàøå èñòèíàòà. - Íî òè çíàåø, ìàëêèòå ìîìè÷åòà ÿäàò ÿéöà íå ïî-ìàëêî îò çìèèòå.
- Íå âÿðâàì - îòãîâîðè Ãúëúáèöàòà. - Íî àêî ÿäàò, òîãàâà è òå ñà íÿêàêâè çìèè, òóé ñàìî ìîãà äà êàæà!
Òîâà áå íåùî òàêà íîâî çà Àëèñà, ÷å ìèíóòà-äâå òÿ íå ïðîäóìà. Ãúëúáèöàòà ìîæà äà äîáàâè:
- Òè òúðñèø ÿéöà, çíàÿ òîâà ìíîãî äîáðå. Íå å ëè âñå åäíî çà ìåíå äàëè ñè ìàëêî ìîìè÷å èëè çìèÿ?
- Íå å âñå åäíî çà ìåíå! - áúðçî êàçà Àëèñà. - Íî àç íå äèðÿ ÿéöà. À ïúê è äà äèðåõ, íå áèõ âçåëà òâîèòå. Íå ãè îáè÷àì ñóðîâè.
- Òîãàç ìàõíè ñå! - ðå÷å Ãúëúáèöàòà íàìðúùåíî è ñå ïðèáðà â ãíåçäîòî ñè.
Àëèñà ñå íàâåäå ìåæäó äúðâåòàòà, äîêîëêîòî ìîæåøå. Íî âðàòúò é ñå âïëèòàøå ìåæäó êëîíèòå è òÿ òðÿáâàøå äà ñå ñïèðà, çà äà ãî ðàçïëèòà. Ñëåä ìàëêî ñè ñïîìíè, ÷å îùå äúðæè â ðúöå ïàð÷åòàòà ãúáà è ïî÷íà ìíîãî âíèìàòåëíî äà ãðèçå òó îò åäíîòî, òó îò äðóãîòî. Òÿ ñòàâàøå òó ïî-ãîëÿìà, òó ïî-ìàëêà, äîêàòî íàé-ïîñëå óñïÿ äà ñå ñïðå íà îáèêíîâåíèÿ ñè ðúñò.
Îòïúðâî Àëèñà ñå ïî÷óâñòâóâà íÿêàê îñîáåíî, çàùîòî âå÷å áå îòâèêíàëà äà áúäå ñ îáèêíîâåíèÿ ñè ðúñò. Àëà ñêîðî ñâèêíà è ïî÷íà, êàêòî âèíàãè, äà ãîâîðè ñàìà íà ñåáå ñè:
- Åòî, åäíàòà ÷àñò íà ìîÿ ïëàí å îñúùåñòâåíà! Êàê îáúðêâàò òèÿ ïðîìåíè! Íèêàê íå çíàÿ êàêâî ùå áúäå ñëåä ìèíóòêà! Íî êàêòî è äà å, ñåãà ñúì ñ îáèêíîâåíèÿ ñè ðúñò. Îñòàâà ñàìî äà âëÿçà â îíàÿ õóáàâà ãðàäèíà. Êàêâî ëè äà íàïðàâÿ?
Îùå íå èçðåêëà òîâà, òÿ èçâåäíúæ ñå íàìåðè íà åäíà ïîëÿíêà, ñðåä êîÿòî ñòîåøå êúùè÷êà, îêîëî ìåòúð è òðèäåñåò âèñîêà.
"Êîéòî è äà æèâåå òàì - ïîìèñëè Àëèñà, - ãëóïàâî ùå áúäå äà ñå ïîêàæà â òîÿ ñè ðúñò. Áèõ ãè ïîäëóäèëà îò ñòðàõ!"
È òúé, òÿ ïàê ïî÷íà äà ãðèçå îò ïàð÷åòî â äÿñíàòà ñè ðúêà è íå ïîñìÿ äà ñå ïðèáëèæè äî êúùàòà, äîêàòî íå ñòàíà äâàäåñåò è ïåò ñàíòèìåòðà âèñîêà.

ØÅÑÒÀ ÃËÀÂÀ
ÏÐÀÑÅ È ÏÈÏÅÐ

Àëèñà çàñòàíà ïðåä êúùàòà, çà÷óäåíà êàêâî äà ïðàâè, êîãàòî îò ãîðàòà íåî÷àêâàíî èçòúð÷à ëàêåé â ëèâðåÿ (òÿ ãî âçå çà ëàêåé, çàùîòî íîñåøå ëèâðåÿ, èíàê, àêî ñå ñúäåøå ïî ëèöåòî ìó, áè ãî íàðåêëà ðèáà) è ñèëíî ïîõëîïà ñ ïåðêèòå ñè íà âðàòàòà. Îòâîðè ÿ äðóã ëàêåé, ñúùî â ëèâðåÿ, ñ êðúãëî ëèöå è î÷è, ãîëåìè êàòî íà æàáà. Àëèñà çàáåëÿçà, ÷å è äâàìàòà èìàõà íàïóäðåíà êîñà êîÿòî ïàäàøå íà äúëãè êúäðè. Òÿ èñêàøå ìíîãî äà óçíàå êàêâî çíà÷è âñè÷êî òîâà è ñå ïðèáëèæè, çà äà ïîäñëóøà.
Ëàêåÿò-ðèáà èçìúêíà èçïîä ìèøíèöàòà ñè ãðàìàäíî ïèñìî, ãîëÿìî åäâà ëè íå êîëêîòî ñàìèÿ íåãî, è ãî ïðåäàäå íà äðóãèÿ, êàòî êàçà âàæíî:
- Çà Õåðöîãèíÿòà. Ïîêàíà îò Öàðèöàòà çà èãðà íà êðîêåò.
Ëàêåÿò-æàáà ïîâòîðè ñúùî âàæíî, ñàìî ÷å èçìåíè ìàëêî ðåäà íà äóìèòå:
- Îò Öàðèöàòà. Ïîêàíà çà Õåðöîãèíÿòà çà èãðà íà êðîêåò.
Ïîñëå òå ñå ïîêëîíèõà äúëáîêî è êúäðèòå èì ñå óïëåòîõà åäíè â äðóãè.
Àëèñà èì ñå ñìÿ òîëêîâà ìíîãî, ÷å îò ñòðàõ
äà íå ÿ ÷óÿò ïîáÿãíà íàçàä â ãîðàòà. Êîãàòî îòíîâî íàäçúðíà, ëàêåÿò-ðèáà áå èç÷åçíàë, à äðóãèÿò ñåäåøå íà çåìÿòà áëèçî äî âðàòàòà è îïóëåíî ãëåäàøå êúì íåáåòî.
Àëèñà áîÿçëèâî ñå ïðèáëèæè äî âðàòàòà è ïîõëîïà.
- Íàïðàçíî õëîïàø - êàçà Ëàêåÿ, - è òî ïî äâå ïðè÷èíè. Ïúðâî, çàùîòî è àç ñúì íà òàÿ ñòðàíà íà âðàòàòà, íà êîÿòî ñè è òè. Âòîðî, çàùîòî âúòðå âäèãàò òàêúâ øóì, ÷å íèêîé íÿìà äà òå ÷óå.
È íàèñòèíà, îòâúòðå ñå ÷óâàøå íåîáèêíîâåí øóì - íåïðåñòàíåí ëàé è êèõàíå è ñåãèç-òîãèç ñèëåí òðÿñúê îò ñúäîâå, êîèòî ñå ÷óïÿò.
- Ìîëÿ - êàçà Àëèñà, - òîãàâà êàê ìîãà äà âëÿçà?
- Ùåøå äà èìà ñìèñúë äà õëîïàø - êàçà Ëàêåÿ, áåç äîðè äà ÿ ïîãëåäíå, - àêî âðàòàòà áåøå ïîìåæäó íè. Íàïðèìåð, àêî òè áåøå âúòðå, ìîæåøå äà ïîõëîïàø è àç, çíàåø, ìîæåõ äà òè îòâîðÿ.
Òîé ãëåäàøå ïðåç öÿëîòî âðåìå, äîêàòî ãîâîðåøå, íàãîðå êúì íåáåòî è Àëèñà íàìåðè òîâà çà ìíîãî íåó÷òèâî.
"Íî ìîæå áè íå ìîæå èíà÷å - êàçà ñè òÿ, - î÷èòå ìó ñà íà ñàìîòî òåìå. Âñå ïàê ìîæåøå äà ìè îòãîâîðè, êîãàòî ãî ïèòàì!"
- Êàê ìîãà äà âëÿçà? - ïîâòîðè òÿ ñèëíî.
- Ùå ñåäÿ òóêà - çàáåëÿçà Ëàêåÿ - äî óòðå...
Â òîÿ ìèã âðàòàòà íà êúùàòà ñå îòâîðè è åäíà ãîëÿìà ÷èíèÿ ïîëåòÿ íàâúí - ïðàâî âúðõó ãëàâàòà íà Ëàêåÿ. Òÿ ëåêî äîêîñíà íîñà ìó è ñå ñ÷óïè íà ïàð÷åòà î åäíî äúðâî çàä íåãî.
-... èëè ïî-óòðå ìîæå áè... - ïðîäúëæè Ëàêåÿ êàêòî ïðåäè, ñÿêàø íèùî íå áå ñå ñëó÷èëî.
- Êàê ìîãà äà âëÿçà? - ïàê ïîïèòà Àëèñà îùå ïî-ñèëíî.
- Òðÿáâà ëè èçîáùî äà âëåçåø? - êàçà Ëàêåÿ. -Òîâà, çíàåø, å ïî-âàæåí âúïðîñ.
Íÿìàøå ñúìíåíèå. Ñàìî ÷å íà Àëèñà íå ñå õàðåñâàøå äà é êàçâàò òàêîâà íåùî.
"Óæàñíî - ïðîìúðìîðè ñè òÿ - êàê âñè÷êè òèÿ æèâîòíè ñå ïðåïèðàò. ×îâåê ìîæå äà ïîäëóäåå!"
Íà Ëàêåÿ ñå ñòîðè óìåñòíî äà ïîâòîðè ñâîÿòà çàáåëåæêà:
- Ùå ñòîÿ òóê - êàçà òîé - íåïðåêúñíàòî, öåëè äíè...
- Íî êàêâî ùå ïðàâÿ àç? - ïîïèòà Àëèñà.
- Êàêâîòî îáè÷àø - îòãîâîðè Ëàêåÿ è çàïî÷íà äà ñâèðè ñ óñòà.
"Î, áåçñìèñëåíî å äà ìó ñå ãîâîðè - êàçà ñè áåçíàäåæäíî Àëèñà, - òîé å ñúâñåì òúï!"
È òÿ îòâîðè âðàòàòà è âëåçå.
Âðàòàòà âîäåøå ïðàâî â ãîëÿìà ãîòâàðíèöà, êîÿòî îò åäèíèÿ äî äðóãèÿ êðàé áåøå èçïúëíåíà ñ äèì. Õåðöîãèíÿòà ñåäåøå â ñðåäàòà íà òðèêðàê ñòîë è ëþëååøå áåáå. Ãîòâà÷êàòà áåøå íàâåäåíà íàä îãúíÿ è áúðêàøå â ãîëÿì êàçàí, êîéòî èçãëåæäà áåøå ïúëåí ñúñ ñóïà.
"Íå ùå ñúìíåíèå, ñëîæèëè ñà èçâúíðåäíî ìíîãî ïèïåð â ñóïàòà!" - ñè êàçà Àëèñà, êîÿòî òúé ñèëíî çàêèõà, ùîì âëåçå, ÷å åäâà ìîæà äà èçðå÷å òèÿ äóìè.
È íàèñòèíà, èìàøå ìíîãî ïèïåð íå ñàìî â ñóïàòà, íî è âúâ âúçäóõà. Õåðöîãèíÿòà êèõàøå îò âðåìå íà âðåìå. È áåáåòî êèõàøå è ðåâåøå íåñïèðíî. Ñàìî ãîòâà÷êàòà è åäèí ×åïãúðñêè êîòàðàê, êîéòî ñåäåøå äî îãíèùåòî è ñå óñìèõâàøå äî óøè, íå êèõàõà.
- Ìîëÿ, áèõòå ëè ìè êàçàëè - ïîïèòà Àëèñà íÿêàê
áîÿçëèâî, çàùîòî íå çíàåøå äàëè å ó÷òèâî ïúðâà äà çàãîâîðè - çàùî âàøèÿò êîòàê ñå óñìèõâà òàêà?
- Çàùîòî å ÷åðâåí, ïðàñå! - îòãîâîðè Õåðöîãèíÿòà.
Òÿ èçðå÷å ïîñëåäíàòà äóìà ñ òàêàâà ÿðîñò, ÷å Àëèñà ïîäñêî÷è. Íî êàòî ðàçáðà, ÷å äóìàòà áåøå îòïðàâåíà êúì áåáåòî, à íå êúì íåÿ, ñìåëî ïðîäúëæè:
- Íå çíàåõ, ÷å ÷åðâåíèòå êîòàöè ñå óñìèõâàò. Âñúùíîñò íå çíàåõ, ÷å êîòêè ìîãàò äà ñå óñìèõâàò.
- Âñè÷êè ìîãàò - êàçà Õåðöîãèíÿòà, - è ïîâå÷åòî ãî ïðàâÿò.
- Íå çíàÿ íèòî åäíà äà ñå óñìèõâà - êàçà ìíîãî ó÷òèâî Àëèñà, äîâîëíà, ÷å å çàâúðçàëà ðàçãîâîð.
- Òè èçîáùî íå çíàåø ìíîãî - êàçà Õåðöîãèíÿòà.
Àëèñà íèêàê íå õàðåñà òàÿ çàáåëåæêà è ïîìèñëè, ÷å ùå áúäå ïî-äîáðå äà çàãîâîðè çà íåùî äðóãî. Äîêàòî ñå ìú÷åøå äà íàìèñëè íåùî, ãîòâà÷êàòà ìàõíà êàçàíà ñúñ ñóïà îò îãúíÿ è íà÷àñà çàïî÷íà äà õâúðëÿ êàêâîòî é ñå ìåðíå âúðõó Õåðöîãèíÿòà è áåáåòî. Íàé-ïúðâî - ùèïöèòå. Ïîñëå - äúæä îò ïàíè÷êè, ÷èíèè, áëþäà. Õåðöîãèíÿòà íå çàáåëÿçâàøå äîðè, êîãàòî ÿ óäðÿõà. À áåáåòî è áåç òîâà òîëêîâà ðåâåøå, ÷å íå ìîæåøå äà ñå ðàçáåðå äàëè óäàðèòå ìó ïðè÷èíÿâàò áîëêè.
- Î, ìîëÿ âè ñå, âíèìàâàéòå êàêâî ïðàâèòå! - èçâèêà Àëèñà, êîÿòî óæàñåíà ñêà÷àøå íàñàì-íàòàì. -Î, îòèäå íîñëåòî ìó! - èçïèùÿ òÿ, êîãàòî åäíî íåîáèêíîâåíî ãîëÿìî áëþäî ïðåëåòÿ ìíîãî íàáëèçî äî íåãî è íàñìàëêî ùåøå äà ãî îòíåñå.
- Àêî âñåêè ñè ãëåäàøå ðàáîòàòà - èçðúìæà Õåðöîãèíÿòà äðåçãàâî, - ñâåòúò ùåøå äà ñå âúðòè ìíîãî ïî-áúðæå, îòêîëêîòî ñåãà!
- Íå áè áèëî íèêàêâî ïðåäèìñòâî - êàçà Àëèñà, ñèëíî çàðàäâàíà, ÷å é ñå óäàâà ñëó÷àé äà áëåñíå ñúñ çíàíèÿòà ñè. - Ïîìèñëåòå ñàìî êàêâî áè ñòàíàëî îò
äåíÿ è íîùòà! Çàùîòî, çíàåòå, çåìÿòà ñå âúðòè äâàéñåò è ÷åòèðè ÷àñà îêîëî ñâîÿòà îñ, à...
- Îñà ëè? - îòñå÷å Õåðöîãèíÿòà. - Èçãîíè ÿ!
Àëèñà ïîãëåäíà äîñòà áåçïîêîéíî ãîòâà÷êàòà, çà äà âèäè äàëè å ñõâàíàëà íàìåêà íà Õåðöîãèíÿòà. Íî ãîòâà÷êàòà óñúðäíî áúðêàøå ñóïàòà è èçãëåæäà íå ñëóøàøå. È òÿ ñå îñìåëè äà ïðîäúëæè:
- Äâàéñåò è ÷åòèðè ÷àñà, ñòðóâà ìè ñå... Èëè... íå áÿõà ëè äâàíàéñåò? Àç...
- Î, ñòèãà ñè ìè äðúíêàëà! - êàçà Õåðöîãèíÿòà. -Íèêîãà íå ñúì ìîãëà äà ïîíàñÿì öèôðè!
Òÿ êàçà òîâà è îòíîâî çàïî÷íà äà ëþëåå äåòåòî ñè; ïååøå ìó íÿêàêâà ïåñåí è ñèëíî ãî áëúñêàøå â êðàÿ íà âñåêè ðåä:
Õîêàé ñâîÿ ïàëàâ ïåëåíàê, óäàðè ãî, ùîì çàêèõà ïàê! Êèõà ïàê - ïðîêëåòèÿò õëàïàê, -çà äà òå ÿäîñâà ñàìî ïàê!
(Ãîòâà÷êàòà è áåáåòî ïðèãëàñÿò:) À-à-à-à-ó! À-à-à-à-ó! À-à-à-à-ó!
Êàòî ïååøå âòîðàòà ÷àñò íà ïåñåíòà, Õåðöîãèíÿòà ïðîäúëæè äà ëþëåå ñèëíî áåáåòî íàãîðå è íàäîëó. Ãîðêîòî! Òî ðåâåøå òúé ãðúìîãëàñíî, ÷å Àëèñà åäâà ìîæà äà äîëîâè äóìèòå íà ïåñåíòà:
Õîêàì ñâîÿ ïàëàâ ïåëåíàê è ãî áèÿ, ùîì çàêèõà ïàê! Äà ñå ó÷è - ëîøèÿò õëàïàê -äà íå êèõà, äà íå äðàçíè ïàê!
 (Ãîòâà÷êàòà è áåáåòî ïðèãëàñÿò:) À-à-à-à-ó! À-à-à-à-ó! À-à-à-à-ó!
- Íà, ìîæåø äà ãî ïîëþëååø, àêî èñêàø! - êàçà Õåðöîãèíÿòà íà Àëèñà, êàòî é ïîäõâúðëè áåáåòî. -Òðÿáâà äà ñå ïðèãîòâÿ çà èãðàòà ñ Öàðèöàòà - è òÿ áúðæå íàïóñíà ñòàÿòà.
Ãîòâà÷êàòà çàõâúðëè åäèí òèãàí ïîäèðå é, íî òîé
íå ÿ äîñåãíà.
Àëèñà óëîâè äåòåòî íå áåç óñèëèå; òî áåøå ÷óäíîâàòî ñúùåñòâî, êîåòî ìàõàøå ðúöå è êðàêà íà âñè÷êè ïîñîêè.
"Ñúùî êàòî ìîðñêà çâåçäà" - ñè ïîìèñëè Àëèñà.
Ãîðêîòî - ïóõòåøå êàòî ëîêîìîòèâ â ðúöåòå é. Ïîñëå ïî÷íà äà ñå ïðåâèâà íà äâå è äà ñå èçïðàâÿ, òúé ÷å îòíà÷àëî òÿ åäâà ìîæà äà ãî çàäúðæè.
Íî ùîì ðàçáðà êàê òðÿáâà äà ñå ëþëåå (à íà÷èíúò áåøå: äà ãî ñâèåø íÿêàê íà êúëáî è ñåòíå äà äúðæèø çäðàâî äÿñíîòî ìó óõî è ëÿâîòî êðà÷å, çà äà íå ìîæå äà ñå èçïðàâè), òÿ ãî èçíåñå íàâúí íà ÷èñò âúçäóõ.
"Àêî íå âçåìà ñúñ ñåáå ñè òîâà äåòå - ïîìèñëè ñè Àëèñà, - íàâÿðíî ùå ãî óáèÿò. Íå å ëè ïðåñòúïëåíèå äà ãî îñòàâÿ òóê?"
Òÿ èçðå÷å ïîñëåäíèòå äóìè ãëàñíî. Ìàëêîòî èçãðóõòÿ â îòãîâîð (òî áåøå ñïðÿëî âå÷å äà êèõà).
- Äà íå ãðóõòèø! - êàçà Àëèñà. - Íå å íèêàê õóáàâî äà ñå èçêàçâàø òàêà!
Áåáåòî ïàê èçãðóõòÿ. Àëèñà çàãðèæåíî ãî çàãëåäà, çà äà ðàçáåðå êàêâî ìó å. Íå ìîæåøå è äóìà äà ñòàâà: íîñúò ìó áå ìíîãî âèðíàò, no-ñêîðî ïðèëè÷àøå íà çóðëà, îòêîëêîòî íà íîñ, à î÷èòå ìó áÿõà èçâúíðåäíî ìàëêè. Èçîáùî òî íèêàê íå é ñå õàðåñà.
"Íî ìîæå ñàìî äà å ïëàêàëî" - ïîìèñëè ñè Àëèñà è ïîãëåäíà î÷èòå íà áåáåòî, çà äà âèäè äàëè ñà íàñúëçåíè. Íå, íå áÿõà.
- Àêî ìèñëèø äà ñòàâàø ïðàñå, ìèëîòî ìè - êàçà Àëèñà ñåðèîçíî, - äà çíàåø, ÷å íÿìà âå÷å äà òå ãëåäàì. Çàòîâà âíèìàâàé!
Ãîðêîòî ìúíè÷å èçõúëöà (èëè èçãðóõòÿ, íå ìîæåøå äà ñå îïðåäåëè) è Àëèñà ïðîäúëæè äà ãî íîñè, áåç äà êàæå äóìà.
Òúêìî áå çàïî÷íàëà äà ñè ìèñëè: "Àìè ñåãà, êàêâî ùå ãî ïðàâÿ ó äîìà?" - è òî íàíîâî èçãðóõòÿ òúé ñèëíî, ÷å òÿ ðàçòðåâîæåíî ñå çàãëåäà îùå âåäíúæ â ëèöåòî ìó.
Òîÿ ïúò íå ìîæåøå äà èìà ñúìíåíèå: òî íå áå íèùî äðóãî - ïðîñòî ïðàñå. Àëèñà ðàçáðà, ÷å å íàïúëíî áåçñìèñëåíî äà ãî íîñè ïî-íàòàòúê.
Ïîñòàâè ìàëêîòî íà çåìÿòà è ìíîãî ñå çàðàäâà,
êàòî âèäÿ, ÷å òî çàïðèïêà ïúðãàâî íàâúòðå â ãîðàòà.
"Àêî ïîðàñíåøå - êàçà òÿ íà ñåáå ñè, - ùåøå äà
ñòàíå ñòðàøíî ãðîçíî äåòå. Íî çà ïðàñå íàâÿðíî å
äîñòà õóáàâî."
È Àëèñà ñè ñïîìíè çà íÿêîè ïîçíàòè äåöà, êîèòî ìîæåõà äà ñòàíàò ÷óäåñíè ïðàñåòà. "Ñàìî äà çíàåõ êàê ñòàâà òîâà!" È òÿ ñå ñåïíà, êàòî âèäÿ èçâåäíúæ ×åðâåíèÿ êîòàê, ñåäíàë íà êëîíà íà åäíî äúðâî, êîåòî ñå íàìèðàøå íà íÿêîëêî êðà÷êè îò íåÿ. Êîòàêà ñå óñìèõíà, êàòî âèäÿ Àëèñà.
"Èçãëåæäà äîáðîäóøåí" - ïîìèñëè ñè òÿ. Âñå ïàê òîé èìàøå ìíîãî äúëãè íîêòè è îñòðè çúáè. Àëèñà ðàçáðà, ÷å òðÿáâà äà ñå îòíàñÿ ñ óâàæåíèå êúì íåãî.
- ×åðâåí Êîòàêî - çàïî÷íà Àëèñà äîñòà áîÿçëèâî, çàùîòî íå çíàåøå äàëè òîâà èìå ìó ñå õàðåñâà; íî êîòàêúò ñå óñìèõíà îùå ïîâå÷å.
"Çíà÷è äîâîëåí å, ïîíå çàñåãà" - ïîìèñëè Àëèñà è ïðîäúëæè:
- Áè ëè ìè êàçàë êîé ïúò äà õâàíà îòòóê?
- Çàâèñè íàêúäå îòèâàø - îòâúðíà Êîòàêà.
- Âñå åäíî íàêúäå... -êàçà Àëèñà.
- Òîãàç å âñå åäíî êîé ïúò ùå âçåìåø - ðå÷å Êîòàêà.
-... ñàìî äà ñòèãíà íÿêúäå - äîáàâè Àëèñà, çà äà ïîÿñíè.
- Î, ñèãóðíî ùå ñòèãíåø - ðå÷å Êîòàêà, - íî òðÿáâà äà âúðâèø äîñòà äúëãî...
Àëèñà ðàçáðà, ÷å òîâà íå ìîæå äà ñå îòðå÷å, è ñå îïèòà äà çàäàäå äðóã âúïðîñ:
- Êàêâè õîðà æèâåÿò ïî òèÿ ìåñòà?
- Â òàÿ ïîñîêà - ðå÷å Êîòàêà, êàòî îïèñà êðúã ñ äåñíèÿ ñè êðàê - æèâåå åäèí Øàïêàð. À â òàÿ ïîñîêà - êàòî çàìàõíà ñ äðóãèÿ - åäèí Ìàðòåíñêè Çàåê. Èäè ïðè êîãîòî ùåø. È äâàìàòà ñà ïîáúðêàíè.
- Íî àç íå èñêàì äà èäà ïðè ïîáúðêàíè - çàáåëÿçà Àëèñà.
- À! Íå ìîæå èíà÷å - ðå÷å Êîòàêà. - Íèå âñè÷êè ñìå ïîáúðêàíè. Àç ñúì ïîáúðêàí. Òè Ñè ïîáúðêàíà.
- Îòäå çíàåø, ÷å ñúì ïîáúðêàíà! - êàçà Àëèñà.
- Ñèãóðåí ñúì - ðå÷å Êîòàêà, - èíà÷å íÿìàøå äà äîéäåø òóêà.
Àëèñà ñúâñåì íå ìèñëåøå, ÷å òîâà å èñòèíñêî äîêàçàòåëñòâî, íî ïðîäúëæè:
- À îòäå çíàåø, ÷å òè ñè ïîáúðêàí?
- Ïúðâî íà ïúðâî - ðå÷å Êîòàêà - êó÷åòàòà íå ñà ïîáúðêàíè, íàëè? Ïðèåìàø ëè òîâà çà âÿðíî?
- Ïðèåìàì, ÷å å òúé - îòãîâîðè Àëèñà.
- È òúé - ïðîäúëæè Êîòàêà, - âèæäàø, êó÷åòàòà ëàÿò, êîãàòî ñà ÿäîñàíè, è ìàõàò îïàøêà, êîãàòî ñå ðàäâàò. À àç ëàÿ, êîãàòî ñå ðàäâàì, è ìàõàì îïàøêà, êîãàòî ñúì ÿäîñàí. Çíà÷è ñúì ïîáúðêàí.
- Òè íå ëàåø, à ïðåäåø - êàçà Àëèñà.
- Âñå åäíî - ðå÷å Êîòàêà. - Ùå èãðàåø ëè äíåñ ñ Öàðèöàòà?
- Ìíîãî ìè ñå èñêà - îòâúðíà Àëèñà, - íî íå ñúì ïîêàíåíà.
- Ùå ñå âèäèì òàì - ðå÷å Êîòàêà è èç÷åçíà.
Àëèñà íèêàê íå ñå ó÷óäè íà âñè÷êî òîâà. Òÿ áåøå âå÷å ñâèêíàëà íà ÷óäíîâàòè íåùà. È êàêòî ñè ñòîåøå, çàãëåäàíà â ìÿñòîòî, êúäåòî ïðåäè áå çàñòàíàë Êîòàêà, âíåçàïíî òîé ïàê ñå ÿâè.
- Àìè... êàêâî ñòàíà ñ áåáåòî? - ïîïèòà Êîòàêà. -Çà ìàëêî ùÿõ äà çàáðàâÿ äà òå ïèòàì?
- Ïðåâúðíà ñå íà ïðàñå - òèõî îòâúðíà Àëèñà, ñÿêàø íÿìàøå íèùî ÷óäíî, ÷å òîé áåøå ñå âúðíàë
âíåçàïíî.
- Òîâà è î÷àêâàõ - ðå÷å Êîòàêà è ïàê èç÷åçíà.
Àëèñà èç÷àêà, íàäÿâàøå ñå äà ãî âèäè ïàê, íî òîé íå ñå ÿâè âå÷å è ñëåä ìèíóòêà-äâå òÿ ñå çàïúòè íàòàì, êúäåòî é ñå êàçà, ÷å æèâåå Ìàðòåíñêèÿ Çàåê.
"Âèæäàëà ñúì øàïêàðè - êàçà ñè òÿ. - À ïúê ïðè Ìàðòåíñêèÿ Çàåê íåïðåìåííî ùå áúäå ïî-çàáàâíî. È òúé êàòî ñåãà å ìåñåö ìàé, íàâÿðíî íÿìà äà å òúé ëóä, êàêòî ïðåç ìåñåö ìàðò."
Òÿ êàçà òîâà è ïîãëåäíà íàãîðå. È âèäÿ - Êîòàêà áåøå ïàê ïðåä íåÿ, ñåäíàë íà êëîíà íà äðóãî äúðâî.
- Êàêâî êàçà: ïðàñå ëè? - çàïèòà Êîòàêà.
- Ïðàñå - îòãîâîðè Àëèñà. - À íå ìîæå ëè äà íå ñå ÿâÿâàø è èç÷åçâàø òúé áúðæå? Çàøåìåòÿâàø ìå!
- Äîáðå - ðå÷å Êîòàêà.
È òîÿ ïúò òîé èç÷åçíà äîñòà áàâíî; çàïî÷íà ñ êðàé÷åöà íà îïàøêàòà ñè è ñâúðøè ñ óñìèâêàòà, êîÿòî îñòàíà äà ñå âèæäà îùå ìàëêî, ñëåä êàòî öÿëîòî ìó òÿëî áåøå èç÷åçíàëî.
"Íàèñòèíà, ÷åñòî ñúì âèæäàëà êîòêà áåç óñìèâêà - ïîìèñëè Àëèñà, - íî ñåãà âèäÿõ óñìèâêà, áåç êîòêà! Íàé-÷óäíîòî íåùî, êîåòî ñúì âèæäàëà â æèâîòà ñè!"
Òÿ ïîâúðâÿ è ñúãëåäà êúùàòà íà Ìàðòåíñêèÿ Çàåê. Ïîìèñëè, ÷å å íåãîâàòà, çàùîòî êîìèíèòå èçãëåæäàõà êàòî óøè, à ïîêðèâúò áåøå îò êîçèíà. Òîëêîâà ãîëÿìà áå êúùàòà, ÷å Àëèñà ðåøè äà ñè ãðèçíå îùå ìàëêî îò ãúáàòà â ëÿâàòà ðúêà, ïðåäè äà ñå ïðèáëèæè.
Ùîì ñòèãíà øåñòäåñåò ñàíòèìåòðà âèñî÷èíà, òÿ çàêðà÷è íàïðåä, àëà íÿêàê ïëàõî, êàòî ñè êàçà:
"Àìè àêî ñå ðàçáåñíåå! Ïî-äîáðå äà áÿõ îòèøëà ïðè Øàïêàðÿ!"

ÑÅÄÌÀ ÃËÀÂÀ
ÅÄÍÀ ÍÅÎÁÈÊÍÎÂÅÍÀ ÇÀÊÓÑÊÀ

Ïîä åäíî äúðâî ïðåä êúùàòà áå íàðåäåíà ìàñà, íà êîÿòî Ìàðòåíñêèÿ Çàåê è Øàïêàðÿ ïèåõà ÷àé. Ìåæäó òÿõ èìàøå åäíà Êàòåðèöà, çàñïàëà äúëáîêî; âúðõó íåÿ, ñÿêàø áå âúçãëàâíèöà, è äâàìàòà áÿõà îáëåãíàëè ëàêòè è ïðèêàçâàõà.
"Ìíîãî íåóäîáíî çà Êàòåðèöàòà - ïîìèñëè ñè Àëèñà. - Íî ñèãóðíî íå ÷óâñòâóâà íèùî, ùîì å çàñïàëà."
Ìàñàòà áåøå ãîëÿìà, íî è òðèìàòà áÿõà ïðèòèñíàòè íà åäèíèÿ é êðàé.
- Íÿìà ìÿñòî! Íÿìà ìÿñòî! - èçâèêàõà òå, êàòî âèäÿõà, ÷å Àëèñà èäå.
- Èìà ìíîãî ìÿñòî! - êàçà Àëèñà âúçìóòåíà. È òÿ ñåäíà â åäíî ãîëÿìî êðåñëî íà äðóãèÿ êðàé íà ìàñàòà.
- Ùå ïèåòå ëè ìàëêî âèíî? - ïîêàíè ÿ Ìàðòåíñêèÿ Çàåê. .
Àëèñà îãëåäà ìàñàòà, àëà íà íåÿ èìàøå ñàìî ÷àé.
- Íå âèæäàì íèêàêâî âèíî - çàáåëÿçà òÿ.
- Íÿìà âèíî - ðå÷å Ìàðòåíñêèÿ Çàåê.
- Òîãàç íå áåøå òîëêîâà ó÷òèâî îò âàøà ñòðàíà äà ìè ïðåäëîæèòå äà ïèÿ - êàçà Àëèñà ÿäîñàíà.
- Íå áåøå òîëêîç ó÷òèâî îò âàøà ñòðàíà äà ñåäíåòå, áåç äà ñòå ïîêàíåíà - ðå÷å Ìàðòåíñêèÿ Çàåê.
- Íå çíàåõ, ÷å ìàñàòà å âàøà - êàçà Àëèñà. - Íàðåäåíà å çà ïîâå÷å îò òðèìà.
- Êîñàòà âè òðÿáâà äà ñå ïîäñòðèæå - êàçà Øàïêàðÿ. Òîé ñå áå çàãëåäàë â Àëèñà ñ ãîëÿìî ëþáîïèòñòâî è òîâà áÿõà ïúðâèòå ìó äóìè.
- Òðÿáâà äà ñå íàó÷èòå äà íå ïðàâèòå çàáåëåæêè íà õîðàòà - îòñå÷å ñòðîãî Àëèñà. - Âèå ñòå íåâúçïèòàí.
Øàïêàðÿ îòâîðè øèðîêî î÷è, êàòî ÷ó òîâà, àëà êàçà ñàìî:
- Çàùî ãàðâàíúò ïðèëè÷à íà ïèñàëèùíà ìàñà? "Åòî, ñåãà ùå ñå ïîçàáàâëÿâàìå! - ïîìèñëè Àëèñà. - Ðàäâàì ñå, ÷å ïî÷íàõà äà çàäàâàò ãàòàíêè."
- Ìèñëÿ, ÷å ìîãà äà îòãàòíà - äîáàâè òÿ ãëàñíî.
- Çíà÷è ìèñëèòå, ÷å ìîæåòå äà êàæåòå îòãîâîðà? - ðå÷å Ìàðòåíñêèÿ Çàåê.
- Òî÷íî òúé - îòâúðíà Àëèñà.
- Òîãàç êàæåòå òóé, êîåòî ìèñëèòå - ïðîäúëæè Ìàðòåíñêèÿ Çàåê.
- Òîâà è ïðàâÿ - áúðæå îòâúðíà Àëèñà. - Ïîíå... ïîíå ìèñëÿ òóé, êîåòî êàçâàì... òî å âñå åäíî, íàëè...
- Íè íàé-ìàëêî íå å âñå åäíî! ò- êàçà Øàïêàðÿ. -Òà âèå çíà÷è èñêàòå äà êàæåòå, ÷å "Àç âèæäàì òóé, êîåòî ÿì" å âñå åäíî êàòî "Àç ÿì òóé, êîåòî âèæäàì"!
- Çíà÷è èñêàòå äà êàæåòå - äîáàâè Ìàðòåíñêèÿ Çàåê, - ÷å "Àç õàðåñâàì òóé, êîåòî ïîëó÷àâàì" å âñå åäíî êàòî "Àç ïîëó÷àâàì òóé, êîåòî õàðåñâàì"!
- Çíà÷è èñêàòå äà êàæåòå - äîáàâè Êàòåðèöàòà, êîÿòî èçãëåæäà ãîâîðåøå â ñúíÿ ñè, - ÷å "Àç äèøàì, êîãàòî ñïÿ" å âñå åäíî êàòî "Àç ñïÿ, êîãàòî äèøàì"!
- Âñå åäíî å ïðè òåáå - êàçà Øàïêàðÿ.
Òóê ðàçãîâîðúò ñå ïðåêúñíà è òå çàìúë÷àõà, äîêàòî Àëèñà ñå ìú÷åøå äà ñè ïðèïîìíè âñè÷êî, êîåòî çíàåøå çà ãàðâàíèòå è çà ïèñàëèùíèòå ìàñè; êîåòî âñúùíîñò íå áå ìíîãî íåùî.
Øàïêàðÿ ïðúâ íàðóøè ìúë÷àíèåòî.
- Êîé ñìå äíåñ? - çàïèòà òîé, êàòî ñå îáúðíà êúì
Àëèñà.
Áåøå èçâàäèë ÷àñîâíèê îò äæîáà ñè, ãëåäàøå ãî îáåçïîêîåíî, ïîêëàùàøå ãî îò âðåìå íà âðåìå è ãî ñëàãàøå äî óõîòî ñè.
Àëèñà ïîìèñëè è ñåòíå êàçà:
-×åòâúðòè.
- Äâà äíè íàçàä! - âúçäúõíà Øàïêàðÿ. - Êàçàõ òè, ÷å ìàñëî íå ïîìàãà! - äîáàâè òîé, êàòî ïîãëåäíà ÿðîñòíî Ìàðòåíñêèÿ Çàåê.
- Áåøå íàé-õóáàâîòî ìàñëî - îòâúðíà Ìàðòåíñêèÿ Çàåê òèõî.
- Äà, íî è òðîõè íàâÿðíî ñà ïàäíàëè âúòðå - èçðúìæà Øàïêàðÿ. - Íå òðÿáâàøå äà ãî ñëàãàø ñ íîæà çà õëÿá!
Ìàðòåíñêèÿ Çàåê âçå ÷àñîâíèêà è ìðà÷íî ãî ïîãëåäíà. Ñåòíå ãî íàòîïè â ñâîÿòà ÷àøà ÷àé è ïàê ãî ïîãëåäíà. Àëà íèùî ïî-äîáðî íå ìó õðóìíà è òîé ïîâòîðè:
- Áåøå íàé-õóáàâîòî ìàñëî, çíàåø ìíîãî äîáðå! Àëèñà ãëåäàøå ñ ãîëÿìî ëþáîïèòñòâî, íàäâåñåíà íàä ðàìîòî ìó. .
- Êàêúâ ñìåøåí ÷àñîâíèê! - êàçà òÿ. - Ïîêàçâà äíèòå è ìåñåöà, à íå êîëêî å ÷àñúò!
- Çàùî ïúê äà ïîêàçâà êîëêî å ÷àñúò! - ïðîìúðìîðè Øàïêàðÿ. - Âàøèÿò ÷àñîâíèê ïîêàçâà ëè êîÿ ãîäèíà ñìå?
- Ðàçáèðà ñå, ÷å íå - îòãîâîðè ñ ãîòîâíîñò Àëèñà. - Íî òî å, çàùîòî ñòîè òîëêîç äúëãî âðåìå íà ñúùàòà ãîäèíà!
- Òàêúâ å ñëó÷àÿò è ñ ìîÿ - êàçà Øàïêàðÿ.
Àëèñà ñòðàøíî ñå îáúðêà. Çàáåëåæêàòà íà Øàïêàðÿ èçãëåæäàøå ñúâñåì áåçñìèñëåíà, à âñå ïàê áåøå êàçàíà íà ðàçáðàí åçèê.
- Íå ðàçáèðàì - êàçà òÿ êîëêîòî ñå ìîæå ïî-ó÷òèâî. '
- Êàòåðèöàòà ïàê çàñïà - êàçà Øàïêàðÿ è èçëÿ ìàëêî ãîðåù ÷àé íà íîñà é.
Êàòåðèöàòà íåòúðïåëèâî ïîêëàòè ãëàâà è áåç äà îòâîðè î÷è, ðå÷å:
- Ðàçáèðà ñå, ðàçáèðà ñå! Òî÷íî òîâà èñêàõ è àç äà êàæà.
- Îòãàòíàõòå ëè âå÷å ãàòàíêàòà? - çàïèòà Øàïêàðÿ, êàòî ñå îáúðíà êúì Àëèñà.
- Íå, îòêàçâàì ñå - îòãîâîðè Àëèñà. - Êàêúâ å îòãîâîðúò?
- Íÿìàì íè íàé-ìàëêà ïðåäñòàâà - êàçà Øàïêàðÿ.
- È àç íÿìàì - ðå÷å Ìàðòåíñêèÿ Çàåê. Àëèñà âúçäúõíà óìîðåíà.
- Ìèñëÿ, ÷å áèõòå ìîãëè äà óïîòðåáèòå âðåìåòî ñè çà íåùî ïî-ïîëåçíî - êàçà òÿ, - îòêîëêîòî äà ãî õàáèòå,-êàòî çàäàâàòå ãàòàíêè, êîèòî íÿìàò îòãîâîðè.
- Àêî ïîçíàâàõòå âðåìåòî òúé äîáðå* êàêòî àç ãî ïîçíàâàì - êàçà Øàïêàðÿ, - íÿìàøå äà êàæåòå, ÷å ãî õàáèì. Âðåìåòî å ëè÷íîñò. Íå ìîæå äà ñå õàáè åäíà ëè÷íîñò.
- Íå ðàçáèðàì êàêâî èñêàòå äà êàæåòå - ó÷óäè ñå Àëèñà.
- Ðàçáèðà ñå, ÷å íå! - âúçíåãîäóâà Øàïêàðÿ, êàòî îòõâúðëè ãëàâà íàçàä. - Äîðè áèõ ñå îñìåëèë äà êàæà, ÷å íèêîãà íå ñòå ãîâîðèëè ñ âðåìåòî!
- Ìîæå áè íå - ïðåäïàçëèâî îòâúðíà Àëèñà. - Íî çíàÿ, ÷å òðÿáâà äà ñïàçâàì âðåìåòî, êàòî óäðÿì ñ êðàê, êîãàòî ñå ó÷à äà ïåÿ.
- À, åòî çàùî - êàçà Øàïêàðÿ. - Òî íå îáè÷à äà ãî áèÿò. À àêî ñå îòíàñÿø äîáðå ñ íåãî, ùå íàïðàâè ñ ÷àñîâíèêà, êàêâîòî ïîèñêàø. Íàïðèìåð, äà êàæåì, ÷å å îñåì ÷àñúò ñóòðèíòà, òúêìî âðåìå çà ó÷èëèùå. Ñàìî òðÿáâà äà ïîøåïíåø íà âðåìåòî è çà ìèã ïîêàçàëåöúò íà ÷àñîâíèêà ùå ñå çàâúðòè! Åäèí è ïîëîâèíà, âðåìå çà îáÿä!
- Äå äà áåøå! - ñè ðå÷å øåïíåøêîì Ìàðòåíñêèÿ Çàåê.
- Ñëàâíî ùåøå äà áúäå, ðàçáèðà ñå - êàçà Àëèñà çàìèñëåíà. - Íî òîãàç... çíàåòå, íå áèõ áèëà ãëàäíà...
- Íå âåäíàãà ìîæå áè - êàçà Øàïêàðÿ. - Íî âèå ìîæåòå äà çàäúðæèòå ïîêàçàëåöà íà åäèí è ïîëîâèíà, äîêîãàòî èñêàòå.
- Âèå òúé ëè ïðàâèòå? - çàïèòà Àëèñà. Øàïêàðÿ òúæíî ïîêëàòè ãëàâà.
- Óâè, íå! - îòãîâîðè òîé. - Íèå ñå ñêàðàõìå ìèíàëàòà ãîäèíà ïðåç ìåñåö ìàðò - òúêìî ïðåäè òîé äà ïîëóäåå, çíàåòå (êàòî ïîñî÷è ñ ëúæèöà Ìàðòåíñêèÿ Çàåê)... áåøå íà ãîëåìèÿ êîíöåðò, óðåäåí îò Öàðèöàòà Ñúðöå. È àç òðÿáâàøå äà èçïåÿ:

Áðúì, áðúì, ï÷åëèöå çëàòíà, äèðèø öâåòÿ ëè...
Çíàåòå ëè ïåñåíòà?
- Ñëóøàëà ñúì íåùî òàêîâà - îòãîâîðè Àëèñà.
- Ïðîäúëæàâà, çíàåòå - äîáàâè Øàïêàðÿ, - åé òúé:
Áðúì, áðúì, ï÷åëèöå çëàòíà, â ÷àéíèêà ïàäíà...
Òóê Êàòåðèöàòà ñå ðàçìúðäà è ïî÷íà äà ïåå â ñúíÿ ñè:
Áðúì, áðúì, áðúì, áðúì...
Òðÿáâàøå äà ÿ îùèïÿò, çà äà ñïðå.
- Åäâàì áÿõ ñâúðøèë ïúðâèÿ êóïëåò, êîãàòî Öàðèöàòà ñêî÷è è èçâèêà: "Òîé íè óáèâà âðåìåòî! Îòñå÷åòå ìó ãëàâàòà!"
- Òîâà å äèâàøêî! - âúçêëèêíà Àëèñà.
- È îòòîãàç - òúæíî ïðîäúëæè Øàïêàðÿ - òî îòêàçâà äà íàïðàâè òóé, çà êîåòî ãî ìîëÿ! Ñåãà å âèíàãè øåñò ÷àñúò!
Áëÿñêàâà ìèñúë îçàðè Àëèñà.
- Çàòîâà ëè èìà òîëêîç ìíîãî ïðèáîðè çà ÷àé íà ìàñàòà? - ïîïèòà òÿ.
- Äà, çàòîâà - îòãîâîðè Øàïêàðÿ ñ âúçäèøêà. -Âèíàãè å âðåìå çà ÷àé è íèå íÿìà êîãà äà èçìèåì ïðèáîðèòå.
- Çíà÷è íåïðåñòàííî ñå ìåñòèòå íàîêîëî? - çàïèòà Àëèñà.
- Òî÷íî òúé - îòãîâîðè Øàïêàðÿ, - ùîì ñå èçöàïàò ïðèáîðèòå, è íèå ñå ïðåìåñòâàìå.
- Íî êàêâî ñå ñëó÷âà, êàòî ñòèãíåòå ïàê äî íà÷àëîòî? - îñìåëè ñå äà ïîïèòà Àëèñà.
- Íå ìîæå ëè äà ãîâîðèì çà íåùî äðóãî - ãè ïðåêúñíà Ìàðòåíñêèÿ Çàåê, êàòî ñå ïðîçèíà. - Äîòåãíà ìè òîâà. Ïðåäëàãàì ìëàäàòà ãîñïîæèöà äà íè ðàçêàæå íÿêîÿ ïðèêàçêà.
- Áîÿ ñå, ÷å íå çíàÿ íèòî åäíà - êàçà Àëèñà, äîñòà óïëàøåíà îò òîâà ïðåäëîæåíèå.
- Òîãàâà Êàòåðèöàòà ùå íè ðàçïðàâè! - èçâèêàõà è äâàìàòà - Ñúáóäè ñå, Êàòåðè÷êå!
È òå åäíîâðåìåííî ÿ îùèïàõà îò äâåòå ñòðàíè. Êàòåðèöàòà áàâíî îòâîðè î÷è.
- Àç íå ñïÿõ - ðå÷å òÿ ñúñ ñëàá è äðåçãàâ ãëàñ. -×óõ, äðóãàðè, âñÿêà äóìà, êîÿòî êàçàõòå!
- Ðàçêàæè íè ïðèêàçêà! - ðå÷å Ìàðòåíñêèÿ Çàåê.
- Äà, ìîëÿ âè ñå! - êàçà Àëèñà.
- Çàïî÷âàé, ïî-áúðæå - ÿ ïîäêàíè Øàïêàðÿ, - èíà÷å ïàê ùå çàñïèø!
- Èìàëî åäíî âðåìå òðè ñåñòðè - çàïî÷íà áúðçî Êàòåðèöàòà. - Êàçâàëè ñå Ìèìè, Íèíè è Ëèëè è æèâååëè íà äúíîòî íà åäèí êëàäåíåö...
- Ñ êàêâî ñå õðàíåëè? - çàïèòà Àëèñà, êîÿòî âèíàãè ñå ãðèæåøå çà ÿäåíåòî è ïèåíåòî.
- Õðàíåëè ñå ñúñ ñèðîï - îòãîâîðè Êàòåðèöàòà, êàòî ïîìèñëè ìàëêî.
- Íå å âúçìîæíî, ìíîãî äîáðå çíàåòå - çàáåëÿçà Àëèñà ó÷òèâî. - Áèõà ñå ðàçáîëåëè.
- Òå áèëè áîëíè - ðå÷å Êàòåðèöàòà, - ìíîãî áîëíè!
Àëèñà ñå ïîìú÷è äà ñè ïðåäñòàâè òîçè íåîáèêíîâåí íà÷èí íà æèâååíå, íî íå ìîæà äà ãî ïðîóìåå è çàäàäå íîâ âúïðîñ: (
- Íî çàùî æèâååëè íà äúíîòî íà êëàäåíåöà?
- Íàëåéòå ñè îùå ìàëêî ÷àé - ðå÷å ìíîãî ñåðèîçíî Ìàðòåíñêèÿ Çàåê íà Àëèñà.
- Àç èçîáùî íå ñúì ïèëà - îòâúðíà äîêà÷åíî Àëèñà. - Êàê ìîãà äà ñè íàëåÿ îùå?
- Èñêàòå äà êàæåòå, ÷å íå ìîæåòå äà ñè íàëååòå ïî-ìàëêî îò íèùî - êàçà Øàïêàðÿ. - Òî å ëåñíî äà ñè íàëååòå, ùîì íå ñòå ñè íàëåëè äîñåãà.
- Íèêîé íå âè ïèòà çà âàøåòî ìíåíèå - îòñå÷å Àëèñà.
- Êîé ïðàâè ñåãà çàáåëåæêè íà äðóãèòå? - çàïèòà òúðæåñòâóâàù Øàïêàðÿ.
Àëèñà íå çíàåøå êàêâî äà îòãîâîðè, íî ñè íàëÿ ìàëêî ÷àé è ñè âçå õëÿá ñ ìàñëî. Ñåòíå ñå îáúðíà êúì Êàòåðèöàòà è ïîâòîðíî çàïèòà:
- Çàùî æèâååëè íà äúíîòî íà êëàäåíåöà?
Êàòåðèöàòà ïàê ïîìèñëè è ðå÷å:
- Çàùîòî îò íåãî èçâèðàë ñèðîï.
- Íÿìà òàêúâ êëàäåíåö! - çàïî÷íà Àëèñà ìíîãî ÿäîñàíà, íî Ìàðòåíñêèÿ Çàåê è Øàïêàðÿ ÿ ïðåêúñíàõà: "Øò! Øò!"
À Êàòåðèöàòà çàáåëÿçà íàìðúùåíî:
- Ùîì íå ìîæåòå äà ñå äúðæèòå ïðèëè÷íî, ñàìà äîâúðøåòå ïðèêàçêàòà!
- Íå, ìîëÿ âè ñå, ïðîäúëæåòå! - çàìîëè ñå Àëèñà. - Íÿìà äà âè ïðåêúñâàì. Ìîæå äà èìà åäèí òàêúâ êëàäåíåö.
- Åäèí ëè! - âúçìóòè ñå Êàòåðèöàòà.
Íî òÿ ñå ñúãëàñè äà ïðîäúëæè ïðèêàçêàòà.
- È òúé, òèÿ òðè ìàëêè ñåñòðè... ñå ó÷åëè äà ÷åðòàÿò, çíàåòå...
- Êàêâî ÷åðïåëè? - çàïèòà Àëèñà, íåäî÷óëà äîáðå è çàáðàâèëà îáåùàíèåòî ñè.
- Ñèðîï - ðå÷å Êàòåðèöàòà ðàçñåÿíî.
- Èñêàì ÷èñòà ÷àøà - ïðåêúñíà ãè Øàïêàðÿ. -Äà ñå ïðåìåñòèì ïî-íàòàòúê.
Òîé ñå ïðåìåñòè, êàòî êàçâàøå òîâà, è Êàòåðèöàòà ãî ïîñëåäâà. Ìàðòåíñêèÿ Çàåê çàå ìÿñòîòî íà Êàòåðèöàòà, à Àëèñà ñ ëåêî íåæåëàíèå - ìÿñòîòî íà Ìàðòåíñêèÿ Çàåê. Ñàìî Øàïêàðÿ ñïå÷åëè, êàòî ñå ïðåìåñòè. Íà Àëèñà ñå ïàäíà ìÿñòî ïî-ëîøî è îò ïðåäèøíîòî, òúé êàòî Ìàðòåíñêèÿ Çàåê òîêó-ùî áå ðàçëÿë ÷àøàòà ñ ìëÿêî â ÷èíèÿòà ñè.
Àëèñà íå èñêàøå äà îáèäè Êàòåðèöàòà îùå âåäíúæ è çàòîâà ïî÷íà ìíîãî ïðåäïàçëèâî.
- Íî àç íå ðàçáèðàì. Îòêúäå ÷åðïåëè ñèðîïà?
- Íàëè ìîæå äà ñå ÷åðïè âîäà îò êëàäåíåö çà âîäà? - êàçà Øàïêàðÿ. - Çàùî òîãàâà äà íå ñå ÷åðïè ñèðîï îò êëàäåíåö çà ñèðîï, à, ãëóïà÷êî?
- Íî òå áèëè âúòðå, â êëàäåíåöà - êàçà Àëèñà íà Êàòåðèöàòà, áåç äà îáðúùà âíèìàíèå íà Øàïêàðÿ.
- Ðàçáèðà ñå, áèëè - ïîòâúðäè Êàòåðèöàòà.
- Àìè êàê ìîæåëè äà äèøàò? - çàïèòà Àëèñà.
- Íå ìîæåëè äà ïèøàò - îòâúðíà Êàòåðèöàòà. Òîçè îòãîâîð òàêà îáúðêà Àëèñà, ÷å òÿ îñòàâè Êàòåðèöàòà äà ãîâîðè äîñòà äúëãî, áåç äà ÿ ïðåêúñâà.
- Òå ñå ó÷åëè äà ðèñóâàò - ïðîäúëæè Êàòåðèöàòà, êàòî ñå ïðîçÿâàøå è òúðêàøå î÷è, ïðèìðÿëà çà ñúí - è ðèñóâàëè ðàçíè íåùà... âñè÷êî, êîåòî çàïî÷âà ñ áóêâàòà Ì...
- Çàùî ñ Ì? - ïîïèòà Àëèñà.
- Çàùî íå? - ðå÷å Ìàðòåíñêèÿ Çàåê.
Àëèñà ìëúêíà. Ïî òîâà âðåìå Êàòåðèöàòà áå âå÷å çàòâîðèëà î÷è è çàñïèâàøå. Íî Øàïêàðÿ ÿ îùèïà; òÿ ïàê ñå ñúáóäè, èçâèêà ñëàáî è ïðîäúëæè:
-... âñè÷êî, êîåòî çàïî÷âà ñ áóêâàòà Ì, êàòî íàïðèìåð: ìèøåìîð, ìåñå÷èíà, ìèñúë è ìíîæåñòâî, çíàåòå... êàçâà ñå è ìàëöèíñòâî... À âèå âèæäàëè ëè ñòå íÿêîãà êàðòèíà íà ìíîæåñòâî?
- Íàèñòèíà, ñåãà âèå ìå ïèòàòå... - êàçà îáúðêàíî Àëèñà - íå ìèñëÿ, ÷å...
- Òîãàç íå ãîâîðåòå - îòñå÷å Øàïêàðÿ.
Àëèñà íå ìîæà äà ïîíåñå òàçè îáèäà. Òÿ ñòàíà è îòâðàòåíà íàïóñíà ìàñàòà.
Êàòåðèöàòà íà÷àñà çàñïà, à è äðóãèòå íå é îáúðíàõà íè íàé-ìàëêî âíèìàíèå, ìàêàð Àëèñà äà ñå îáúðíà åäèí-äâà ïúòè ñ íàäåæäà, ÷å ùå ÿ ïîâèêàò íàçàä.
Àëèñà ñå îáúðíà çà ïîñëåäåí ïúò è âèäÿ êàê òå ñå îïèòâàõà äà ïúõíàò Êàòåðèöàòà â ÷àéíèêà.
"Êàêâîòî ùå äà ñòàâà, íå îòèâàì òàì îùå âåäíúæ! - ñè êàçà Àëèñà, êàòî íàâëåçå â ãîðàòà. - Íèêîãà íå ñúì âèæäàëà òàêàâà çàêóñêà!"

Òúêìî èçðå÷å òîâà è çàáåëÿçà, ÷å â åäíî îò äúðâåòàòà èìà âðàòà
"×óäíî íåùî! - êàçà ñè òÿ. - Íî äíåñ âñè÷êî å ÷óäíî. Ìèñëÿ, íàé-äîáðå ùå áúäå âåäíàãà äà âëÿçà."
È Àëèñà âëåçå.
Òÿ ïàê ñå íàìåðè â äúëãàòà çàëà, è òî áëèçî äî
ñòúêëåíàòà ìàñè÷êà
"Òîÿ ïúò ùå âíèìàâàì" - ñè êàçà Àëèñà, âçå ìàëêèÿ çëàòåí êëþ÷ è îòêëþ÷è âðàòàòà, êîÿòî âîäè êúì
ãðàäèíàòà.
Ñåòíå ïî÷íà äà ãðèçå îò ãúáàòà (ñêðèëà ñè áåøå ìàëêî â äæîáà), äîêàòî ñòàíà îêîëî òðèäåñåò è ïåò ñàíòèìåòðà âèñîêà. Ïîñëå ìèíà ïðåç òåñíèÿ ïðîõîä. È ñåòíå - íàìåðè ñå íàé-ïîäèð â õóáàâàòà ãðàäèíà, ñðåä ÿðêèòå öâåòÿ è õëàäíèòå âîäîñêîöè.

ÎÑÌÀ ÃËÀÂÀ
ÖÀÐÈÖÀÒÀ È ÍÅÉÍÎÒÎ ÈÃÐÈÙÅ

Âèñîêî ðîçîâî ñòúáëî ñå èçäèãàøå äî âõîäà íà ãðàäèíàòà. Ðîçèòå, êîèòî ðàñòÿõà ïî íåãî, áÿõà áåëè, àëà íàîêîëî ñòîÿõà òðèìà ãðàäèíàðè, êîèòî óñúðäíî ãè ìàæåõà ñ ÷åðâåíî.
Àëèñà íàìåðè òîâà çà ìíîãî ÷óäíî è ñå ïðèáëèæè, çà äà ãè ïîãëåäà. Òÿ ÷ó êàê åäèí îò òÿõ êàçà:
- Âíèìàâàé, Ïåò! Íå ìå ïðúñêàé òàêà!
- Íå ñúì êðèâ - êàçà Ïåò íàìðúùåíî. - Ñåäåì ìå áóòíà!
Ñåäåì ïîãëåäíà è êàçà:
- Ìíîãî õóáàâî ïðàâèø, Ïåò! Íàáåæäàâàø âèíàãè äðóãèòå!
- Òè ïî-äîáðå äà ìúë÷èø! - îòâúðíà Ïåò. - Íå ÷óõ ëè â÷åðà Öàðèöàòà - êàçâàøå, ÷å çàñëóæàâàø äà áúäåø îáåçãëàâåí!
- Çàùî? - ïîïèòà îíÿ, êîéòî ïðúâ ñå áåøå îáàäèë.
- Íå å òâîÿ ðàáîòà, Äâå! - êàçà Ñåäåì.
- Íåãîâà ðàáîòà å! - êàçà Ïåò. - È àç ùå ìó êàæà çàùî: çàùîòî áåøå çàíåñúë íà ãîòâà÷êàòà ëóêîâèöè îò ëàëåòà âìåñòî ëóê.
Ñåäåì çàïîêèòè ÷åòêàòà ñè è òúêìî ïî÷íà äà ñå çàùèùàâà:
- Âñè÷êî äðóãî íà ñâåòà áèõ ïðèåë, íî íå è... -ñúãëåäà Àëèñà, êîÿòî ñòîåøå è ãè íàáëþäàâàøå.
Òîé ñå ñïðÿ. Äðóãèòå ñúùî ñå îãëåäàõà. È âñè÷êè ñå ïîêëîíèõà äúëáîêî.
- Ìîæåòå ëè äà ìè êàæåòå - ïîïèòà Àëèñà ñâåíëèâî - çàùî áîÿäèñâàòå òèÿ ðîçè?
Ïåò è Ñåäåì íå êàçàõà íèùî, à ïîãëåäíàõà Äâå. Äâå çàïî÷íà ñ íèñúê ãëàñ:
- Àìè... âñúùíîñò âèæäàòå ëè... ãîñïîæèöå, òóé òðÿáâàøå äà áúäå ñòúáëî ñ ÷åðâåíè ðîçè, à ïîãðåøíî ñìå ïîñàäèëè áÿëî ðîçîâî ñòúáëî. Öàðèöàòà, àêî óçíàå çà òîâà, ùå çàïîâÿäà äà íè îáåçãëàâÿò. Òúé ÷å, âèæäàòå, ãîñïîæèöå, ãëåäàìå ñ âñè÷êè ñèëè, ïðåäè
äà äîéäå, äà...
Íî òóêà Ïåò, êîéòî áåçïîêîéíî ãëåäàøå íàâúòðå
â ãðàäèíàòà, èçâèêà:
- Öàðèöàòà! Öàðèöàòà!
È òðèìàòà ãðàäèíàðè ìèãîì ñå õâúðëèõà ïî î÷è
íà çåìÿòà.
×ó ñå øóì îò ìíîãî ñòúïêè. Àëèñà ñå îáúðíà, ëþáîïèòíà äà âèäè Öàðèöàòà.
Ïúðâîì èäåõà äåñåò âîéíèêà, íîñåõà ÷óêîâå; âñè÷êè áÿõà êàòî òðèìàòà ãðàäèíàðè: ïðîäúëãîâàòè è ïëîñêè, ðúöåòå è íîçåòå èì - íà úãëèòå. Ïîñëå äåñåò ïðèäâîðíè; òå áÿõà óêðàñåíè îò ãîðå äî äîëó ñ áåçöåííè êàìúíè è âúðâÿõà äâàìà ïî äâàìà, êàêòî âîéíèöèòå. Ñëåä òÿõ èäåõà öàðñêèòå äåöà; è òå áÿõà äåñåò íà áðîé è ðúêà â ðúêà, ðàäîñòíî ïîäñêà÷àõà íà äâîéêè; öåëè óêðàñåíè ñúñ ñúðöà. Òÿõ ïúê ãè ñëåäâàõà ãîñòèòå, ìíîçèíñòâîòî áÿõà öàðå è öàðèöè, è ìåæäó òÿõ Àëèñà ïîçíà Áåëèÿ Çàåê. Òîé ãîâîðåøå áúðçî è íåñïîêîéíî, óñìèõâàøå ñå íà âñè÷êî, êîåòî ìó ñå êàæåøå, è ìèíà áåç äà ÿ çàáåëåæè. Ïîäèð íåãî âúðâåøå Ìîì÷åòî Ñúðöå, êîåòî íîñåøå öàðñêàòà êîðîíà íà ïóðïóðíî âúçãëàâèå îò êàäèôå. È íàé-ñåòíå, íà êðàÿ íà òîâà âåëèêîëåïíî øåñòâèå, âúðâÿõà Öàðÿò è Öàðèöàòà íà ñúðöàòà.
Àëèñà ñå äâîóìåøå äàëè íå òðÿáâà äà ëåãíå ïî î÷è íà çåìÿòà êàêòî òðèìàòà ãðàäèíàðè. Íî òÿ íå áå ÷óâàëà íèêîãà, ÷å òðÿáâà äà ñå ïðàâè òàêà, êîãàòî ìèíàâà øåñòâèå.
"Çà êàêâî ëè ïúê òîãàâà å òîâà øåñòâèå - ñè ïîìèñëè òÿ, - àêî õîðàòà òðÿáâà äà ëÿãàò ïî çåìÿòà, òúé ÷å äà íå ìîãàò äà ãî âèäÿò?"
È òúé, Àëèñà îñòàíà äà ÷àêà íà ìÿñòîòî ñè. Êîãàòî øåñòâèåòî ñòèãíà ïðåä íåÿ, âñè÷êè ñå ñïðÿõà è ÿ èçãëåäàõà, à Öàðèöàòà ñòðîãî ïîïèòà:
- Êîÿ å òàÿ?
Òÿ çàäàäå òîÿ âúïðîñ íà Ìîì÷åòî Ñúðöå, êîåòî â îòãîâîð ñàìî ñå ïîêëîíè è óñìèõíà.
- Ãëóïàê! - êàçà Öàðèöàòà, êàòî îòìåòíà ãëàâà íåòúðïåëèâî è ñå îáúðíà êúì Àëèñà:
- Êàê ñå êàçâàø, ìîå äåòå?
- Èìåòî ìè å Àëèñà, àêî áëàãîâîëèòå, âàøå âåëè÷åñòâî - îòãîâîðè Àëèñà ìíîãî ó÷òèâî è äîáàâè ñàìî íà ñåáå ñè: "×å òå âñè÷êè ïðèëè÷àò íà êàðòè çà èãðà - è íèùî äðóãî! Çàùî äà ñå áîÿ îò òÿõ?"
- À êîè ñà òèÿ? - ïîïèòà Öàðèöàòà è ïîñî÷è òðèìàòà ãðàäèíàðè, êîèòî áÿõà íàëÿãàëè îêîëî ðîçîâîòî ñòúáëî. Òÿ çàäàäå òîÿ âúïðîñ, êàêòî âèæäàòå, çàùîòî ãúðáîâåòå èì áÿõà êàòî íà âñè÷êè äðóãè, òúé ÷å íå ìîæåøå äà ïîçíàå äàëè ñà ãðàäèíàðè, âîéíèöè èëè ïðèäâîðíè, èëè ïúê íåéíè äåöà.
- Îòêúäå äà çíàÿ? - êàçà Àëèñà, ó÷óäåíà îò ñìåëîñòòà ñè. - Íå ìè å ðàáîòà.
Öàðèöàòà ïî÷åðâåíÿ îò ÿä, èçãëåäà ÿ çà ìèã è êàòî äèâ çâÿð èçêðåùÿ:
- Îòñå÷åòå é ãëàâàòà! Îòñå÷åòå...
- Ãëóïîñòè! - ïðåêúñíà ÿ Àëèñà ñèëíî è ðåøèòåëíî.
Öàðèöàòà ìëúêíà.
Öàðÿò ñëîæè ðúêà íà ðàìîòî é è ðå÷å êðîòêî:
- Ïîìèñëåòå, ñêúïà, òÿ å äåòå!
Öàðèöàòà ñúðäèòî ñå îòäðúïíà è êàçà íà Ìîì÷å-
- Îáúðíè ãè!
Ìîì÷åòî ñòîðè òîâà ìíîãî ïðåäïàçëèâî, ñ êðàêà
- Ñòàíåòå! - èçâèêà Öàðèöàòà ïèñêëèâî.
È òðèìàòà ãðàäèíàðè çàâ÷àñ ñêî÷èõà íà êðàêà è
ïî÷íàõà äà ñå êëàíÿò íà Öàðÿ è íà Öàðèöàòà, íà öàðñêèòå äåöà è íà äðóãèòå.
- Îñòàâåòå òîâà! - èçïèñêà Öàðèöàòà. - Çàøåìåòÿâàòå ìå!
È êàòî ñå èçâúðíà êúì ðîçîâîòî ñòúáëî, ïðîäúëæè: V
- Êàêâî ïðàâåõòå òóêà?
- Àêî áëàãîâîëèòå, âàøå âåëè÷åñòâî... - êàçà Äâå ìíîãî áîÿçëèâî, êàòî êëåêíà íà åäíî êîëÿíî - îïèòâàõìå ñå äà...
- Âèæäàì! - ïðåêúñíà ãî Öàðèöàòà, êîÿòî áå óñïÿëà âå÷å äà ðàçãëåäà ðîçèòå. - Îòñå÷åòå èì ãëàâèòå!
È øåñòâèåòî ïðîäúëæè íàòàòúê. Òðèìàòà âîéíèöè îñòàíàõà íàçàä, çà äà îáåçãëàâÿò íåùàñòíèòå ãðàäèíàðè, êîèòî ñå çàòè÷àõà çà ïîìîù êúì Àëèñà.
- Íèùî íÿìà äà âè íàïðàâÿò! - êàçà Àëèñà è ãè ñêðè â åäíà ãîëÿìà ñàêñèÿ, êîÿòî áå äî íåÿ. Òðèìàòà âîéíèöè ïîäèðèõà íàñàì-íàòàì è ñïîêîéíî ñå ïðèñúåäèíèõà êúì äðóãèòå.
- Îòñÿêîõòå ëè èì ãëàâèòå? - èçâèêà Öàðèöàòà.
- Îòñÿêîõìå ãè, êàêòî áëàãîâîëèõòå, âàøå âåëè÷åñòâî! - èçâèêàõà âîéíèöèòå äðóæíî.
- Äîáðå! - èçâèêà Öàðèöàòà. - Çíàåø ëè äà èãðàåø íà êðîêåò?
Âîéíèöèòå ìúë÷àõà è ãëåäàõà Àëèñà, òúé êàòî ÿâíî âúïðîñúò áå îòïðàâåí êúì íåÿ.
- Äà! - èçâèêà Àëèñà.
- Åëà òîãàç! - èçðåâà Öàðèöàòà.
Àëèñà ñå ïðèñúåäèíè êúì øåñòâèåòî, èçïúëíåíà ñ ëþáîïèòñòâî êúì âñè÷êî, êîåòî ùåøå äà ñå ñëó÷è ñ íåÿ.
- À... õì... ìíîãî õóáàâî å âðåìåòî äíåñ! - êàçà åäèí áîÿçëèâ ãëàñ äî íåÿ.
Òÿ âúðâåøå äî Áåëèÿ Çàåê, êîéòî ÿ ãëåäàøå ñòðàõëèâî.
- Ìíîãî õóáàâî âðåìå - êàçà Àëèñà. - Êúäå å Õåðöîãèíÿòà?
- Øò! Øò! - ïîøóøíà áúðæå Çàåêà. Òîé áåçïîêîéíî ñå îçúðíà íàä ðàìîòî ñè, íàäèãíà ñå, äîáëèæè ñå äî óõîòî è é ïðîøåïíà:
- Òÿ å îñúäåíà íà ñìúðò.
- Çà êàêâî? - ïîïèòà Àëèñà.
- "Çà ñúæàëåíèå!" ëè êàçà? - ïîïèòà Çàåêà.
- Î, íå - îòãîâîðè Àëèñà. - Ìèñëÿ, ÷å íèêàê íå å çà ñúæàëåíèå. Êàçàõ: "Çà êàêâî?"
- Òÿ èçäúðïà óøèòå íà Öàðèöàòà... - çàïî÷íà Çàåêà.
Àëèñà ïðèõíà äà ñå ñìåå.
- Î, øò! - ïîøåïíà Çàåêà óïëàøåíî. - Ìîæå äà òå ÷óå! Çíàåø, Õåðöîãèíÿòà çàêúñíÿ ìíîãî è Öàðèöàòà êàçà...
- Âñè÷êè ïî ìåñòàòà ñè! - èçâèêà Öàðèöàòà ñ ãëàñ, ïðèëè÷åí íà ðåâ.
Âñè÷êè ñå ðàçòè÷àõà íàñàì-íàòàì, êàòî ñå ïðåïúâàõà åäíè äðóãè. Íî ñëåä ìàëêî ñå íàñòàíèõà ïî ìåñòàòà ñè è èãðàòà ïî÷íà.
Íà Àëèñà ñå ñòîðè, ÷å íèêîãà ïî-ðàíî íå å âèæäàëà òàêîâà íåîáèêíîâåíî èãðèùå çà êðîêåò. Öÿëîòî áå ñàìî òðàï÷èíêè è èçäàòèíè. Âñÿêà òîïêà áå æèâ òàðàëåæ, âñåêè ÷óê - æèâî ôëàìèíãî. Çà îáðú÷è ñëóæåõà âîéíèöèòå, êîèòî òðÿáâàøå äà ñå ïðåâèâàò íà äâå è äà ñòîÿò íà ðúöå è íà êðàêà.
Îòíà÷àëî íà Àëèñà ñå âèäÿ ìíîãî ìú÷íî äà ñå ñïðàâè ñ ôëàìèíãîòî. Òÿ óñïÿ äà âçåìå òÿëîòî ìó äîñòà óäîáíî ïîä ìèøíèöàòà ñè, íî òîêó-ðå÷è, âèíàãè, êîãàòî èñêàøå äà èçïðàâè øèÿòà ìó è äà óäàðè ñ
ãëàâàòà ìó òàðàëåæà, òî èçâèâàøå ãëàâà è ÿ ïîãëåæäàøå ñ òàêúâ îçàäà÷åí ïîãëåä, ÷å òÿ ïðèõâàøå äà ñå ñìåå. À êîãàòî áóòâàøå ãëàâàòà ìó íàäîëó è ïîèñêâàøå äà ïî÷íå îòíîâî, òàðàëåæúò ñ íå÷óâàíà äúðçîñò ñå ðàçïóùàøå è ñå îòäàëå÷àâàøå. Îñâåí òîâà îáèêíîâåíî ñå íàìèðàøå íÿêîÿ òðàï÷èíêà èëè èçäàòèíà ìåæäó íåÿ è ìÿñòîòî, äåòî èñêàøå äà çàïðàòè òîïêàòà, è òúé êàòî ïðåâèòèòå âîéíèöè íåïðåñòàííî ñå ìåñòåõà èç èãðèùåòî, Àëèñà ñêîðî çàêëþ÷è, ÷å èãðàòà íàèñòèíà å ìú÷íà.
Âñè÷êè èãðàåõà åäíîâðåìåííî, áåç äà ÷àêàò ðåä; ïðåç öÿëîòî âðåìå ñå êàðàõà è áèåõà çà òîïêèòå. Íå ñëåä äúëãî Öàðèöàòà ñå ðàçÿðè. Òÿ îáèêàëÿøå, óäðÿøå ñ êðàê è âèêàøå, òîêó-ðå÷è, âñÿêà ìèíóòà: "Îòñå÷åòå ìó ãëàâàòà!" èëè "Îòñå÷åòå é ãëàâàòà!"
Àëèñà çàïî÷íà äà ñå áåçïîêîè. Òÿ íå áåøå ñå ñêàðàëà îùå ñ Öàðèöàòà, íî çíàåøå, ÷å âñåêè ìèã òîâà ìîæå äà ñå ñëó÷è.
"À òîãàç - ïîìèñëè òÿ, - êàêâî ùå ñòàíå ñ ìåíå? Ñòðàøíî ìíîãî îáè÷àò äà îáåçãëàâÿâàò õîðàòà òóê. ×óäÿ ñå, ÷å èìà îùå æèâè."
Òÿ ñè ìèñëåøå êàê äà èçáÿãà, áåç äà ÿ âèäÿò, êîãàòî çàáåëÿçà åäíà ñòðàííà ïîÿâà âúâ âúçäóõà. Ïúðâî ñå çàìèñëè, íî ñëåä êàòî ñå âçðÿ äîáðå, ìîæà äà ðàçëè÷è åäíà óñìèâêà è ñè ðå÷å:
"×åðâåíèÿ Êîòàê. Ñåãà ùå èìà ïîíå ñ êîãî äà ñè ïðèêàçâàì''.
Àëèñà ïî÷àêà, äîêàòî ñå ÿâÿò î÷èòå, è òîãàç êèìíà:
"Íÿìà ñìèñúë äà ìó ãîâîðÿ - ñè ïîìèñëè òÿ, -äîêàòî íå ñå ïîÿâÿò óøèòå ìó èëè ïîíå åäíî îò òÿõ."
Ñëåä ìèã ïÿëàòà ãëàâà ñå ïîÿâè è òîãàâà Àëèñà ïóñíà ôëàìèíãîòî íà çåìÿòà è ïî÷íà äà ðàçïðàâÿ çà
76
õîäà íà èãðàòà, ìíîãî ðàäîñòíà, ÷å èìà êîé äà ÿ ñëóøà. Êîòàêúò èçãëåæäà ìèñëåøå, ÷å å äîñòàòú÷íî ñàìî äà ïîêàæå ãëàâàòà ñè. Äðóãàòà ÷àñò îò òÿëîòî ìó íå ñå ïîÿâè.
- Íå èãðàÿò ïðàâèëíî - çàïî÷íà äà ñå îïëàêâà Àëèñà. - È òîëêîâà ñå êàðàò, ÷å íå ìîæå äà ñå ÷óå êàêâî êàçâàò... èçãëåæäà íÿìàò íèêàêâè ïðàâèëà. Èëè àêî èìàò, íå ãè ñïàçâàò. È íå ìîæåø ñè ïðåäñòàâè êîëêî å îáúðêâàùî, êîãàòî âñè÷êè íåùà íà èãðèùåòî ñà æèâè! Íàïðèìåð îáðú÷úò, ïðåç êîéòî òðÿáâà äà ìèíå òîïêàòà ìè, îòèâà ÷àê íà äðóãèÿ êðàé íà èãðèùåòî! Òðÿáâàøå ñåãà äà óäàðÿ òàðàëåæà íà Öàðèöàòà, íî òîé èçáÿãà, êàòî âèäÿ, ÷å ìîÿò èäå!
- Õàðåñâà ëè òè ñå Öàðèöàòà? - ïîïèòà òèõî Êîòàêà.
- Íèêàê - êàçà Àëèñà, - òÿ å òúé... Òúêìî òîãàâà òÿ çàáåëÿçà, ÷å Öàðèöàòà å áëèçî çàä íåÿ è ñëóøà, òúé ÷å ïðîäúëæè:
- ... ëîâêà, ÷å å íåâúçìîæíî äðóã äà ñïå÷åëè èãðàòà.
Öàðèöàòà ñå óñìèõíà è îòìèíà.
- Ñ êîãî ãîâîðèø? - ïîïèòà Öàðÿ, êàòî ñå ïðèáëèæè êúì Àëèñà, çàãëåäàí å ãîëÿìî ëþáîïèòñòâî â ãëàâàòà íà Êîòàêà.
- Ñ åäèí ìîé ïðèÿòåë, ñ åäèí ×åðâåí Êîòàê - îòãîâîðè Àëèñà. - Áëàãîâîëåòå, âàøå âåëè÷åñòâî, äà âè ãî ïðåäñòàâÿ.
- Íèêàê íå ìè ñå õàðåñâà - êàçà Öàðÿ, - íî àêî èñêà, ìîæå äà ìè öåëóíå ðúêà.
- Ïî-äîáðå íå - çàáåëÿçà Êîòàêà.
- Íå ñòàâàé òîëêîâà ëîø - êàçà Öàðÿ. - Íå ìå ãëåäàé òàêà!
Òîé çàñòàíà çàä Àëèñà, êàòî êàçà òîâà.
- Êîòêèòå ìîãàò äà ãëåäàò öàðå - êàçà Àëèñà. -×åëà ñúì ãî íÿêúäå - íå ìîãà äà ñè ñïîìíÿ â êîÿ êíèãà.
- Íå å âàæíî, òðÿáâà äà ñå ìàõíå - êàçà Öàðÿ ìíîãî íàñòîé÷èâî è ïîâèêà Öàðèöàòà, êîÿòî ìèíàâàøå íàáëèçî. - Ìèëà, çàïîâÿäàéòå äà ìàõíàò òîÿ êîòàê.
Öàðèöàòà çíàåøå ñàìî åäèí íà÷èí, çà äà ïðåìàõâà ìú÷íîòèèòå, ãîëåìè è ìàëêè.
- Îòñå÷åòå ìó ãëàâàòà! - èçâèêà òÿ, áåç äîðè äà ãî ïîãëåäíå.
- Àç ñàì ùå äîâåäà ïàëà÷à - êàçà Öàðÿ óñëóæëèâî è áúðæå ñå îòäàëå÷è.
Àëèñà èñêàøå äà èäå è âèäè êàê âúðâè èãðàòà, êîãàòî ÷ó ãëàñà íà Öàðèöàòà äà ïèùè ãíåâíî. Òÿ áåøå ÷óëà êàê íàêàçà òðèìà èãðà÷è ñúñ ñìúðò, ñàìî çàùîòî ñáúðêàëè ðåäà ñè, è ñå áîåøå è çà ñåáå ñè, òúé êàòî â áåçðåäèöàòà ìú÷íî ìîæåøå äà ðàçëè÷è êîãà é å ðåäúò. È òðúãíà äà äèðè ñâîÿ òàðàëåæ.
Òàðàëåæúò ñå áå âïóñíàë â áîðáà ñ äðóã òàðàëåæ è Àëèñà íàìåðè çà óäîáíî äà óäàðè åäèíèÿ ñ äðóãèÿ. Åäèíñòâåíà ïðå÷êà áåøå íåéíîòî ôëàìèíãî; èçáÿãàëî áå íà äðóãèÿ êðàé íà ãðàäèíàòà, äåòî Àëèñà ìîæà äà ãî âèäè, äîêàòî òî ñå ìú÷åøå íåñðú÷íî äà êàöíå íà íÿêîå äúðâî.
Äîäåòî óëîâè ôëàìèíãîòî è ãî äîíåñå, áîðáàòà áåøå ñâúðøèëà, è äâàòà òàðàëåæà áÿõà èç÷åçíàëè.
"Íå å ìíîãî âàæíî - ïîìèñëè Àëèñà, - òúé êàòî ñåãà âñè÷êè îáðú÷è ñà ìàõíàòè îòòóê."
Òÿ ìóøíà ôëàìèíãîòî ïîä ìèøíèöàòà ñè, çà äà íå áè äà èçáÿãà ïàê, è ñå âúðíà äà ïîãîâîðè ñ ïðèÿòåëÿ ñè.
Êàòî ñòèãíà äî ×åðâåíèÿ Êîòàê, Àëèñà ñå ó÷óäè
78
íà ãîëÿìàòà òúëïà, êîÿòî ñå áåøå ñúáðàëà îêîëî íåãî. Ïàëà÷à, Öàðÿ, è Öàðèöàòà ñå áÿõà âïóñíàëè â íÿêàêâà ðàçïðàâèÿ è ãîâîðåõà åäíîâðåìåííî; âñè÷êè äðóãè ìúë÷àõà è èçãëåæäàõà ìíîãî ñìóòåíè. Ùîì ñå ïîÿâè Àëèñà, è òðèìàòà ÿ çàìîëèõà äà ðàçðåøè âúïðîñà; ïîâòîðèõà é âñåêè ñâîèòå îñíîâàíèÿ. Íî òúé êàòî ãîâîðåõà åäíîâðåìåííî, òÿ íå ìîæà äà ðàçáåðå êàêâî òî÷íî èñêàò äà êàæàò.
Ïàëà÷à êàçâàøå, ÷å íå ìîæå äà ñå îòñå÷å ãëàâà, ùîì íÿìà òÿëî, îò êîåòî äà ñå îòñå÷å; ÷å íèêîãà ïî-ðàíî íå ìó å áèëà âúçëàãàíà òàêàâà çàäà÷à è ÷å òîé íÿìà íà ñòàðè ãîäèíè äà ïî÷íå äà ñå ó÷è.
Öàðÿ êàçâàøå, ÷å âñÿêî íåùî, êîåòî èìà ãëàâà, ìîæå äà ñå îáåçãëàâè, è ÷å íå áèâà äà ñå ãîâîðÿò òàêèâà áåçñìèñëèöè.
Öàðèöàòà êàçâàøå, ÷å àêî íèùî íå ñå íàïðàâè îùå òàÿ ñåêóíäà, ùå çàïîâÿäà äà îáåçãëàâÿò âñè÷êè íàîêîëî. (Òàÿ ïîñëåäíà áåëåæêà áå íàêàðàëà ñúáðàíèòå äà ñå çàãðèæàò è çàìèñëÿò.)
Íà Àëèñà è õðóìíà äà êàæå ñàìî òîâà:
- Òîé ïðèíàäëåæè íà Õåðöîãèíÿòà. Ïî-äîáðå ïèòàéòå íåÿ.
- Òÿ å â çàòâîðà - êàçà Öàðèöàòà íà Ïàëà÷à. -Äîâåäè ÿ òóêà!
Ïàëà÷à ïîëåòÿ êàòî ñòðåëà.
Ãëàâàòà íà Êîòàêà çàïî÷íà äà èç÷åçâà, ùîì Ïàëà÷à ñè îòèäå, è äîêàòî ñå âúðíå ñ Õåðöîãèíÿòà, ñúâñåì ñå èçãóáè.
Öàðÿ è Ïàëà÷à ñå âòóðíàõà ëóäî äà ÿ äèðÿò íà âñè÷êè ïîñîêè, à îñòàíàëèòå ïî÷íàõà ïàê äà èãðàÿò.

ÄÅÂÅÒÀ ÃËÀÂÀ
ÈÑÒÎÐÈßÒÀ ÍÀ ËÈÃÀÂÀÒÀ ÊÎÑÒÅÍÓÐÊÀ

- Íå ìîæåø ñè ïðåäñòàâè êîëêî ñå ðàäâàì, ÷å òå âèæäàì, ìèëà, ñêúïà ïðèÿòåëêî! - êàçà Õåðöîãèíÿòà è óëîâè íåæíî Àëèñà ïîä ðúêà.
È òå òðúãíàõà çàåäíî.
Àëèñà ñå ðàäâàøå, ÷å Õåðöîãèíÿòà å â òàêîâà äîáðî íàñòðîåíèå è ñè ïîìèñëè: ìîæå áè ñàìî ïèïåðúò å áèë âèíîâåí çà íåéíàòà ãðóáîñò ïðè òÿõíàòà ñðåùà â êóõíÿòà.
"Êîãàòî àç ñòàíà Õåðöîãèíÿ - ñè êàçà Àëèñà (ñ ãëàñ, îò êîéòî ñå ðàçáðà, ÷å òÿ ñå ñúìíÿâà äàëè ùå ñå ñëó÷è òîâà íÿêîé äåí), - â êóõíÿòà ìè íÿìà äà èìà ïèïåð. Ñóïà ìîæå äà ñå ãîòâè è áåç ïèïåð... À èçãëåæäà âèíàãè òîé ïðàâè õîðàòà èçáóõëèâè - ïðîäúëæè òÿ ìíîãî äîâîëíà, ÷å å îòêðèëà íîâî ïðàâèëî. -Îöåòúò ãè ïðàâè êèñåëè, ëàéêó÷êàòà - ãîð÷èâè, à... à çàõàðòà ïðàâè äåöàòà áëàãè! Äà çíàåõà ñàìî òîâà õîðàòà, íÿìàøå òîëêîâà äà ÿ ïåñòÿò..."
Â òàÿ ìèíóòà òÿ âå÷å áå çàáðàâèëà ñúâñåì Õåðöîãèíÿòà è ñå ïîèçïëàøè, êîãàòî ÷ó ãëàñà è áëèçî äî óõîòî ñè.
- Ìèñëèø çà íåùî äðóãî, ìèëà, é çàáðàâÿø äà ïðèêàçâàø ñ ìåíå. Íå ìîãà äà òè êàæà îùå ñåãà êàêâà å ïîóêàòà îò òîâà, íî ñëåä ìàëêî ùå ñè ÿ ïðèïîìíÿ.
- Ìîæå áè íÿìà ïîóêà - ïîçâîëè ñè äà çàáåëåæè Àëèñà.
- Åé, ÷å ñè äåòå! - êàçà Õåðöîãèíÿòà. - Âñè÷êî ñè èìà ïîóêà, ñòèãà äà çíàåø äà ÿ íàìåðèø.
È òÿ ñå ïðèòèñíà ïî-áëèçî äî íåÿ, êàòî êàçà òîâà.
Íà Àëèñà íå ñå õàðåñà, ÷å òÿ ñå ïðèòèñêà òúé áëèçî äî íåÿ; ïúðâî, çàùîòî Õåðöîãèíÿòà áåøå ìíîãî ãðîçíà; è âòîðî, çàùîòî áå òúêìî òîëêîç âèñîêà, êîëêîòî äà îáëåãíå áðàäè÷êàòà ñè íà Àëèñèíîòî ðàìî. À áðàäè÷êàòà é áåøå ìíîãî îñòðà. Íî Àëèñà íå èñêàøå äà áúäå íåó÷òèâà è ñå îïèòà äà ïîíåñå òàÿ íåïðèÿòíîñò.
- Èãðàòà âúðâè ìíîãî ïî-äîáðå ñåãà - êàçà Àëèñà, ñàìî çà äà ïîääúðæà ðàçãîâîð.
- Âÿðíî - êàçà Õåðöîãèíÿòà. - È ïîóêàòà îò òîâà å: "Î! Ëþáîâòà âúðòè ñâåòà".
- Íÿêîé ìè áå êàçàë - ïðîøåïíà Àëèñà, - ÷å ñå âúðòè, çàùîòî âñåêè ñè ãëåäà ðàáîòàòà...
- À, äà! Òî å âñå ñúùîòî - êàçà Õåðöîãèíÿòà, êàòî çàáè îñòðàòà ñè áðàäè÷êà â ðàìîòî íà Àëèñà; ïîñëå ïðîäúëæè: - È ïîóêàòà îò òîâà å: "Ãðèæà ïîëàãàé çà ñìèñúëà - íå êàê ñè äóìèòå ïèñàëà".
"Êîëêî ìíîãî îáè÷à äà äèðè ïîóêà âúâ âñè÷êî!" -ñè ïîìèñëè Àëèñà.
- Òè ñå ÷óäèø, íàëè, çàùî íå ñúì òå ïðåãúðíàëà? - ïîïèòà Õåðöîãèíÿòà ñëåä ìàëêî. - Ïðè÷èíàòà å, ÷å ñå ñúìíÿâàì â áëàãîäóøèåòî íà òâîåòî ôëàìèíãî. Äà íàïðàâÿ ëè îïèò?
- Ìîæå äà âè óõàïå! - ïðåäóïðåäè ÿ Àëèñà.
- Èìàø ïðàâî - êàçà Õåðöîãèíÿòà, - ôëàìèíãîòî ùèïå êàòî ãîð÷èöà. È ïîóêàòà îò òîâà å: "Ïòèöè ñ åäíà ïåðóøèíà - ñáèðàò ñå â ñúùà äðóæèíà".
- Ñàìî ÷å ãîð÷èöàòà íå å ïòèöà - çàáåëÿçà Àëèñà.
- Èìàø ïðàâî, êàêòî âèíàãè - îòâúðíà Õåðöîãèíÿòà. - È êîëêî ÿñíî ñàìî çíàåø äà ñå èçðàçÿâàø!
- Ìèíåðàë å, ìèñëÿ... - ðå÷å Àëèñà.
- Ðàçáèðà ñå, ìèíåðàë! - êàçà Õåðöîãèíÿòà, êîÿòî èçãëåæäà áå ãîòîâà äà ñå ñúãëàñè ñ âñè÷êî, êîåòî Àëèñà êàæå. - Íàáëèçî ñå èçäèãà âèñîêà ïëàíèíà è â íåÿ èìà áîãàòà ìèíà çà ãîð÷èöà. È ïîóêàòà îò òîâà å: "Áîãàòñòâî êîëêî ïëàíèíà - ñå òðóïà, çíàé, ñ ãîð÷èâèíà".
- Î! Çíàÿ - âúçêëèêíà Àëèñà, êîÿòî íå îáúðíà âíèìàíèå íà îíîâà, êîåòî Õåðöîãèíÿòà é êàçà. - Ãîð÷èöàòà å ðàñòåíèå. Íå èçãëåæäà òàêà, íî å ðàñòåíèå.
- Íàïúëíî ñúì ñúãëàñíà ñ òåáå - êàçà Õåðöîãèíÿòà. - È ïîóêàòà îò òîâà å: "Êàêâàòî ñè - áúäè òàêàâà - çà äðóãà íå ñå ïðåäñòàâÿé!"... Èëè ïî-ïðîñòî êàçàíî: "Íå ñè ïðåäñòàâÿé íèêîãà, ÷å íå ñè äðóãî îñâåí òîâà, êîåòî áè ìîãëî äà ñå âèäè íà äðóãè, ÷å òîâà, êîåòî ñè áèëà èëè áè ìîãëà äà áúäåø, íå å áèëî äðóãî îñâåí òîâà, êîåòî ñè áèëà èëè áè ìîãëî äà èì ñå âèäè äðóãî".
- Ìèñëÿ, ÷å ùÿõ äà ãî ðàçáåðà ïî-äîáðå - êàçà Àëèñà ìíîãî ó÷òèâî, - àêî ìîæåõ äà ãî âèäÿ íàïèñàíî íà êíèãà. Íî òúé êàêòî ãî êàçâàòå, íå ìîãà äà ñëåäÿ âñè÷êî.
- Òóé íå å íèùî â ñðàâíåíèå ñ òîâà, êîåòî áèõ ìîãëà äà êàæà, àêî ñàìî ïîæåëàåõ - îòãîâîðè ïîëàñêàíà Õåðöîãèíÿòà.
- Ìîëÿ, íå ñè ïðàâåòå òðóä äà ãî êàçâàòå ïî-äúëãî - êàçà Àëèñà.
- Î, òóé ñúâñåì íå å òðóä! - îòâúðíà Õåðöîãèíÿòà. - Àç òè ïîäàðÿâàì âñè÷êî, êîåòî ñúì êàçàëà äîñåãà.
"Õóáàâ ïîäàðúê! - ñè ïîìèñëè Àëèñà. - Äîáðå ÷å è íà ðîæäåí äåí íå äàâàò òàêèâà ïîäàðúöè."
Íî òÿ íå ïîñìÿ äà ãî êàæå ãëàñíî.
- Ïàê ëè ñå çàìèñëè? - ïîïèòà Õåðöîãèíÿòà, êàòî îòíîâî ÿ áîäíà ñ îñòðàòà ñè áðàäè÷êà.
- Àç èìàì ïðàâî äà ìèñëÿ - îòãîâîðè ñóõî Àëèñà, êîÿòî áå çàïî÷íàëà äà ñå ÿäîñâà.
- Ðå÷å ãî òîëêîç ïðàâî - êàçà Õåðöîãèíÿòà, - êîëêîòî è ïðàñåòàòà... äà ëåòÿò. È ïîó...
Àëà òóê çà ãîëÿìà ïî÷óäà íà Àëèñà ãëàñúò íà Õåðöîãèíÿòà çàìðÿ, è òî íà íàé-îáè÷íàòà é äóìà "ïîóêà" è ðúêàòà, êîÿòî áå õâàíàëà íåéíàòà, çàïî÷íà äà òðåïåðè. Àëèñà âäèãíà î÷è. Ïðåä òÿõ ñòîåøå Öàðèöàòà ñúñ ñêðúñòåíè ðúöå, íàìðúùåíà êàòî ãðúì.
- Õóáàâî âðåìå... âàøå âåëè÷åñòâî... - çàïî÷íà áîÿçëèâî è òèõî Õåðöîãèíÿòà.
- Ñëóøàé! Ïðåäóïðåæäàâàì òå çà ïîñëåäåí ïúò -èçâèêà Öàðèöàòà è òðîïíà ñ êðàê: - èëè òè òðÿáâà äà ñå ìàõíåø, èëè òâîÿòà ãëàâà ùå áúäå îòñå÷åíà, è òî îùå ñåãà! Èçáèðàé!
Õåðöîãèíÿòà èçáðà è èç÷åçíà íà÷àñà.
- Äà ïðîäúëæèì èãðàòà - êàçà Öàðèöàòà íà Àëèñà.
Àëèñà ñå áîåøå äà êàæå íåùî è áàâíî ÿ ïîñëåäâà êúì èãðèùåòî.
Äðóãèòå ãîñòè áÿõà èçïîëçâàëè îòñúñòâèåòî íà Öàðèöàòà è ñè ïî÷èâàõà íà ñÿíêà. Íî ùîì ÿ âèäÿõà, çà ìèã ïî÷íàõà ïàê äà èãðàÿò. À Öàðèöàòà ñàìî êàçà, ÷å åäíà ñåêóíäà çàêúñíåíèå áè èì ñòðóâàëà æèâîòà.
Ïðåç öÿëîòî âðåìå íà èãðàòà òÿ íå ñïðÿ íèòî çà ìèíóòà äà ñå êàðà ñ äðóãèòå èãðà÷è è äà âèêà: "Îòñå÷åòå ìó ãëàâàòà!" èëè "Îòñå÷åòå é ãëàâàòà!" Âîéíèöèòå îòêàðâàõà â çàòâîðà òèÿ, êîèòî òÿ íàêàçâàøå. Ðàçáèðà ñå, âîéíèöèòå, êîèòî ïðàâåõà òîâà, ïðåñòàâàõà äà ñëóæàò çà îáðú÷è. Òúé ÷å ñëåä îêîëî ïîëîâèí
83
÷àñ íÿìàøå íèêàêâè îáðú÷è íà èãðèùåòî è âñè÷êè èãðà÷è - ñ èçêëþ÷åíèå íà Öàðÿ, Öàðèöàòà è Àëèñà - áÿõà â çàòâîðà, îñúäåíè íà ñìúðò.
Òîãàâà Öàðèöàòà, öÿëà çàïúõòÿíà, ñïðÿ è çàïèòà Àëèñà:
- Âèäÿ ëè âå÷å Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà?
- Íå - îòãîâîðè Àëèñà. - Íî çàùî ñå íàðè÷à ëèãàâà?
- Çàùîòî, àêî íàïðàâÿò ñóïà îò íåÿ, ùå ñòàíå ëèãàâà - êàçà Öàðèöàòà.
- Êîé, Êîñòåíóðêàòà ëè? - çàïèòà Àëèñà.
- Íå! Ñóïàòà - îòãîâîðè Öàðèöàòà.
- Çàùî ùå ñòàíå ëèãàâà? - îñìåëè ñå äà ïîïèòà Àëèñà.
- Çàùîòî öÿë äåí ñå ëèãàâè - êàçà Öàðèöàòà.
- Ñóïàòà ëè? - ó÷óäè ñå Àëèñà.
- Íå! Êîñòåíóðêàòà - îòâúðíà íåòúðïåëèâî Öàðèöàòà.
- Íèêîãà íå ñúì ÿ âèæäàëà, íèòî ïúê ñúì ÷óâàëà çà íåÿ — êàçà Àëèñà.
- Åëà òîãàç! - êàçà Öàðèöàòà. - Òÿ ùå òè ðàçïðàâè èñòîðèÿòà ñè.
Êàòî òðúãíàõà, Àëèñà ÷ó êàê Öàðÿ òèõî êàçà: "Âñè÷êè ñòå ïîìèëâàíè".
"À! Òîâà å õóáàâî" - ñè êàçà Àëèñà, íà êîÿòî áå ñòàíàëî ìú÷íî, ÷å Öàðèöàòà å îñúäèëà òîëêîâà äóøè íà ñìúðò.
Òå ñêîðî ñðåùíàõà åäèí Ãðèôîí, êîéòî ñïåøå íà ñëúíöå. (Àêî íå çíàåòå êàêâî å Ãðèôîí, ïîãëåäíåòå êàðòèíàòà!)
- Ñòàíè, ëåíèâåöî - êàçà Öàðèöàòà, - è çàâåäè òàÿ ìëàäà ãîñïîæèöà äà âèäè Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà è äà ÷óå èñòîðèÿòà é. Àç òðÿáâà äà ñå âúðíà è äà ñå
84
ïîãðèæà çà íÿêîè ïðèñúäè, êîèòî ïðîèçíåñîõ ïðåäè ìàëêî.
Òÿ ñå îòäàëå÷è è îñòàâè Àëèñà ñàìî ñ Ãðèôîíà.
Æèâîòíîòî íèêàê íå ñå õàðåñà íà Àëèñà, íî òÿ ñè ïîìèñëè, ÷å íÿìà äà å ïî-îïàñíî äà îñòàíå ïðè íåãî, îòêîëêîòî äà òðúãíå ñëåä òàÿ æåñòîêà Öàðèöà; òúé ÷å òÿ ïî÷àêà.
Ãðèôîíà ñå íàäèãíà è ïîòúðêà î÷èòå ñè. Ñåòíå ïðîñëåäè ñ ïîãëåä Öàðèöàòà, äîêàòî èç÷åçíå. È ñå èçêèñêà.
"Êîëêî ñìåøíî!" - ðå÷å òîé, òîêó-ðå÷è, ñàìî íà ñåáå ñè.
- Êàêâî å ñìåøíî? - ïîïèòà Àëèñà.
- Àìè ÷å... òÿ - îòãîâîðè Ãðèôîíà. - Âñè÷êî òîâà å ñàìî âúîáðàæåíèå. Ïðèñúäèòå, çíàåø, íèêîãà íå ñå èçïúëíÿâàò. Åëà!
"Òóê âñè÷êè êàçâàò - åëà! - ñè ïîìèñëè Àëèñà, êàòî òðúãíà áàâíî ñëåä íåãî. - Íèêîãà â æèâîòà íå ñà ìè çàïîâÿäâàëè òîëêîâà, êîëêîòî ñåãà! Íèêîãà!"
Òå ïîâúðâÿõà è ñúçðÿõà â äàëå÷èíàòà Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà, ñåäíàëà òúæíà è ñàìîòíà íà êðàÿ íà åäíà ñêàëà. Êàòî íàáëèæèõà, Àëèñà ÿ ÷ó äà âúçäèøà - ñÿêàø ñúðöåòî é ùå ñå ðàçêúñà. Òÿ ÿ ñúæàëè îò âñå ñúðöå.
- Çàùî ñêúðáè? - ïîïèòà Àëèñà. È Ãðèôîíà îòãîâîðè ãîðå-äîëó ñúñ ñúùèòå äóìè, êàòî ïðåäè:
- Âñè÷êî òîâà å ñàìî âúîáðàæåíèå. Òÿ, çíàåø, íÿìà çàùî äà ñêúðáè. Åëà!
Òå ñå ïðèáëèæèõà äî Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà, êîÿòî ãè ïîãëåäíà ñ ãîëåìè î÷è, èçïúëíåíè ñúñ ñúëçè, àëà íå ïðîäóìà íèùî.
- Òàÿ ìëàäà ãîñïîæèöà òóêà - ðå÷å Ãðèôîíà -æåëàå äà ÷óå òâîÿòà èñòîðèÿ.
- Î! Äà, Ùå é ÿ ðàçêàæà - ðå÷å Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà ñ äúëáîê è êóõ ãëàñ. - Ñåäíåòå è íå êàçâàéòå íèòî äóìà, äîêàòî íå ñâúðøà.
Òå ñåäíàõà. Íÿêîëêî ìèíóòè íèêîé íå ïðîãîâîðè. Àëèñà ñè ïîìèñëè:
"Íå âèæäàì êàê ùå ìîæå äà ñâúðøè, àêî íå çàïî÷íå".
Íî òÿ ïî÷àêà òúðïåëèâî.
- Åäíî âðåìå... - ïî÷íà íàé-ïîñëå ñ äúëáîêà âúçäèøêà Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà.

Ñëåä òèÿ äóìè ïîñëåäâà äúëãî ìúë÷àíèå, ïðåêúñâàíî ñàìî îò ñëó÷àéíèòå âúçêëèöàíèÿ íà Ãðèôîíà: "Õæêððð!" - è îò íåïðåñòàííîòî ñèëíî õúëöàíå íà Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà.
Íà Àëèñà é ñå èñêàøå äà ñòàíå è äà êàæå: "Áëàãîäàðÿ âè çà âàøàòà óâëåêàòåëíà èñòîðèÿ!", íî òÿ ïîìèñëè, ÷å íå ìîæå äà íÿìà îùå çà ðàçïðàâÿíå, è ïðîäúëæè äà ñåäè ìèðíî íà ìÿñòîòî ñè, áåç äà êàæå íåùî.
- ... êîãàòî áÿõìå ìàëêè - äîáàâè Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà ìàëêî ïî-ñïîêîéíî, ìàêàð ÷å ñè ïîõúëöâàøå îò âðåìå íà âðåìå, - õîäåõìå íà ó÷èëèùå â ìîðåòî. Ó÷èòåëêà íè áåøå åäíà ñòàðà Êîñòåíóðêà... íàðè÷àõìå ÿ Ó÷åíóðêà...
- Çàùî ÿ íàðè÷àõòå Ó÷åíóðêà? - ïîïèòà Àëèñà.
- Çàùîòî íè ó÷åøå! - îòãîâîðè Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà ðàçäðàçíåíà. - Òè íàèñòèíà ñè ìíîãî òúïà!
- Íå òå ëè å ñðàì äà çàäàâàø òàêèâà ïðîñòè âúïðîñè? - ðå÷å Ãðèôîíà.
È òå ìëúêíàõà è âòîðà÷èõà î÷è â Àëèñà, êîÿòî áå ãîòîâà äà ïîòúíå â çåìÿòà.
Íàé-ñåòíå Ãðèôîíà êàçà íà Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà:
- Êàðàé, ñòàðà ïðèÿòåëêî! Äà íå ÿ ïðîòàêàø öÿë äåí!
È Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà ïðîäúëæè ñ òèÿ äóìè:
- Äà, õîäåõìå íà ó÷èëèùå â ìîðåòî, ìàêàð ìîæå áè äà íå âÿðâàø...
- Íå ñúì êàçàëà, ÷å íå âÿðâàì! - ïðåêúñíà ÿ Àëèñà.
- Êàçàëà ñè! - ðå÷å Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà.
- Äðúæ ñè åçèêà! - äîáàâè Ãðèôîíà, ïðåäè Àëèñà äà óñïåå äà êàæå íåùî.
Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà ïðîäúëæè:
- Íèå ïîëó÷àâàõìå îòëè÷íî îáðàçîâàíèå... íàèñòèíà èìàõìå ó÷èëèùå âñåêè äåí!
- È àç èìàì ó÷èëèùå âñåêè äåí - êàçà Àëèñà. -Íÿìà çàùî äà ñå ãîðäååòå ñ òîâà!
- Èìàø ëè èçâúíðåäíè ïðåäìåòè? - çàïèòà Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà ìàëêî îáåçïîêîåíà.
- Äà! - îòãîâîðè Àëèñà. - Ó÷èì ôðåíñêè è ïèàíî.
- À ïðàíå? - çàïèòà Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà.
- Ðàçáèðà ñå, ÷å íå! - âúçìóòè ñå Àëèñà.
- À! Òîãàç âàøåòî ó÷èëèùå íå å ìíîãî äîáðî -ðå÷å ñ ãîëÿìî îáëåê÷åíèå Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà. -Íàøåòî áåøå ïàíñèîí è ñå ïëàùàøå îòäåëíî íå ñàìî çà ôðåíñêè è ïèàíî, íî è çà ïðàíå. Íà ñìåòêàòà âèíàãè èìàøå íàïå÷àòàíî:
Èçâúíðåäíè: ôðåíñêè Ïèàíî Ïðàíå
- Íàâÿðíî íå âè å òðÿáâàëî ìíîãî - êàçà Àëèñà, -ùîì ñòå æèâåëè íà äúíîòî íà ìîðåòî...
- Íÿìàõ âúçìîæíîñò äà ïëàùàì çà èçâúíðåäíè ÷àñîâå - èçäóìà ñ âúçäèøêà Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà. -Çàïèñàõ ñàìî çàäúëæèòåëíèòå.
- Êàêâè ïðåäìåòè èìàõòå? - ïîïèòà Àëèñà.
- ×åøåíå è ïèñêàíå, ðàçáèðà ñå. Òå áÿõà íàé-âàæíèòå - îòãîâîðè Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà. - È ñåòíå... ðàçëè÷íèòå ïîäðàçäåëåíèÿ íà àðèñìåòèêàòà - ñúäèðàíå, èçÿæäàíå...
- Èçáàæäàíå! - ïîïðàâè ÿ Ãðèôîíà.
- Ñúâñåì íå ðàçáèðàì... êàê... - êàçà Àëèñà ó÷óäåíà.
- Íå ðàçáèðàø! - âúçêëèêíà Ãðèôîíà, êàòî âäèãíà â ïî÷óäà íîêòè.
Àëèñà ïðîñëåäè ñ ïîãëåä äâèæåíèåòî ìó è êàòî âèäÿ íàä ãëàâàòà ñè äúëãèòå ìó, çëîâåùî èçâèòè íîêòè, ðàçáðà.
- Î, äà, äà! - ïîáúðçà òÿ äà ãî óâåðè. È òúé êàòî íå èñêàøå âå÷å äà ñå ïðèêàçâà çà òîâà, îáúðíà ñå êúì Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà è çàïèòà:
- Êàêâî äðóãî èìàõòå?
- Àìè... èìàõìå ëóäîðèÿ - îòãîâîðè Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà, êàòî èçáðîè ïðåäìåòèòå íà öèïèòå íà åäíàòà ñè ëàïà. - Ñòàðà è íîâà ëóäîðèÿ è ìîðåîãðàôèÿ. Ñåòíå... êðàñíîïèñêàíå è áåñóâàíå. Ó÷èòåëêàòà íè ïî áåñóâàíå áåøå åäíà ãîëÿìà çìèÿ, èäåøå åäèí ïúò â ñåäìèöàòà. Òÿ íè ïðåïîäàâàøå âúðòåæ íà êðúãîâå.
- Êàêâî å òîâà? - ïîïèòà Àëèñà.
- Àìè... ñàìà íå ìîãà äà òè ãî ïîêàæà - ðå÷å Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà. - Îñòàðÿõ, êîêàëèòå ìè ñà ñå âòâúðäèëè âå÷å. À ïúê Ãðèôîíà íå ãî å ó÷èë íèêîãà.
- Íÿìàõ âðåìå - ðå÷å Ãðèôîíà. - Íî çàòîâà ïúê èìàõ ÷àñîâå ïðè ó÷èòåëÿ ïî êëàñè÷åñêè ïðåäìåòè è åñòåñòâîçíàíèå. Òîé áåøå ãîëÿì ïëúõ. Ïîñòîÿííî ñå ðîâåøå è ÷åòåøå â åäíà êíèãà, íà êîÿòî çàãëàâèåòî áåøå:
ÎÁÈÐ È ËÈÂÀÄÀ
- Êàêâî èìàõòå ïðè íåãî? - çàïèòà Àëèñà ëþáîïèòíî, çàùîòî òîâà é ïðèïîìíè ñìúòíî ìú÷íîòî çàãëàâèå íà åäíà êíèãà, â êîÿòî ïî-ãîëåìèÿò é áðàò ÷åòåøå çà íÿêàêâè äðåâíè áèòêè.
- Êëàñîâå, åñòåñòâåíî! - íåòúðïåëèâî îòâúðíà
89
Ãðèôîíà, êîãîòî ïðîñòèòå âúïðîñè íà Àëèñà äðàçíåõà.
- Î, äà! - ïîòâúðäè Êîñòåíóðêàòà, êàòî èçõúëöà è çàêðè ñ ëàïè î÷èòå ñè.
- Î, äà!... Î, äà! - ïîäå ñ äúëáîêà âúçäèøêà Ãðèôîíà; è òîé çàêðè î÷èòå ñè å íîêòè, óíåñåí â ñïîìåíè... .
Àëèñà ïîáúðçà äà çàãîâîðè çà äðóãî.
- Àìè êîëêî ÷àñà íà äåí èìàõòå? - ïîïèòà òÿ.
- Äâàíàéñåò - îòãîâîðè Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà.
- Çàùî òîëêîç ìíîãî? - çàïèòà Àëèñà.
- Çàùîòî äåíÿò èìà äâàíàéñåò ÷àñà - îòãîâîðè Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà. - Íî òå íàìàëÿâàõà âñåêè äåí.
- Êàê òàêà! - çà÷óäè ñå Àëèñà.
- Çàùîòî äåíÿò íàìàëÿâà - îáÿñíè é Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà. - À òè çíàåø ëè çàùî íàìàëÿâà?
- Íå - ïðèçíà Àëèñà ïëàõî.
- Çàùîòî âðåìåòî ñè îòçèìà âñåêè äåí ïî ìàëêî - îáÿñíè é Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà. - È çàòîâà âðåìåòî, ïðåç êîåòî èìà ó÷èëèùå, ñå íàðè÷à çèìà.
Âñè÷êî òîâà áå íîâî çà Àëèñà è òÿ ñå ïîðàçìèñëè, ïðåäè äà çàäàäå âúïðîñà:
- À çàùî, êîãàòî íÿìà ó÷èëèùå, âðåìåòî ñå íàðè÷à ëÿòî?
- Ñòèãà ñòå ãîâîðèëè çà ó÷èëèùå è óðîöè! - ïðåêúñíà ãè íàñòîé÷èâî Ãðèôîíà. - Ðàçêàæè é íåùî çà èãðèòå!

ÄÅÑÅÒÀ ÃËÀÂÀ
ÒÀÍÖÚÒ ÍÀ ÌÎÐÑÊÈÒÅ ÐÀÖÈ

Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà âúçäúõíà äúëáîêî è èçáúðñà ñ ëàïà î÷èòå ñè. Òÿ ïîãëåäíà Àëèñà è ñå îïèòà äà ïðîãîâîðè, íî õúëöàíå çàäàâè ãëàñà é.
- Ñúùî êàòî ÷å ëè èìà êîêàë â ãúðëîòî ñè - ðå÷å Ãðèôîíà è çàïî÷íà äà ÿ äðóñà è òóïà ïî ãúðáà.
Íàé-ñåòíå Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà ñå ñúâçå. Ñúëçè çàëèâàõà ñòðàíèòå é, êàòî ïðîäúëæè:
- Ìîæå äà íå ñè æèâÿëà ìíîãî ïîä ìîðåòî ("Íå ñúì" - êàçà Àëèñà) è íèêîãà äà íå ñè ñå çàïîçíàâàëà ñ ðàê (Àëèñà ïîèñêà äà êàæå: "Âåäíúæ âêóñèõ...", íî áúðæå ñå âúçïðÿ è ðå÷å: "Íå, íèêîãà!") - òúé ÷å íå ìîæåø ñè ïðåäñòàâè äîðè êîëêî õóáàâ è âåñåë å òàíöúò íà ìîðñêèòå ðàöè!
- Âÿðíî - êàçà Àëèñà. - Êàêúâ å òîÿ òàíö?
- Àìè... åòî êàêúâ - ðå÷å Ãðèôîíà: - íàðåæäàø ñå ïúðâî â åäíà ðåäèöà... íà ìîðñêèÿ áðÿã...
- Äâå ðåäèöè! - èçâèêà Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà. -Òþëåíè, êîñòåíóðêè è òúé íàòàòúê... Ñåòíå, ñëåä êàòî èç÷èñòèø ìåäóçèòå îò ïúòÿ ñè...
- Òóé îáèêíîâåíî òðàå äîñòà âðåìå - çàáåëÿçà Ãðèôîíà.
-... ïðàâèø êðà÷êà íàïðåä...
- Âñåêè ñè èìà ïî åäèí ðàê çà äðóãàð! - èçâèêà Ãðèôîíà.
- Ðàçáèðà ñå - ðå÷å Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà, - ïðàâèø äâå êðà÷êè íàïðåä, õâàùàòå ñå åäèí çà äðóã...
- ... ñìåíÿâàø ðàêà ñè è ñå âðúùàø îáðàòíî ïî ñúùèÿ ïúò - ïðîäúëæè Ãðèôîíà.
- Ñåòíå çíàåø - ïðîäúëæè Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà, - õâúðëÿø...
- Ðàöèòå! - èçêðåùÿ Ãðèôîíà, êàòî ñêî÷è âúâ âúçäóõà.
-... êîëêîòî ìîæå ïî-íàäàëå÷å â ìîðåòî...
- Ïëóâàø ïîäèð òÿõ! - èçðåâà Ãðèôîíà.
- Ïðåìÿòàø ñå âåäíúæ â ìîðåòî! - èçâèêà Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà, êàòî ïîäñêà÷àøå ëóäî íàîêîëî.
- Ïàê ñìåíÿâàø ðàêà ñè! - èçïèùÿ Ãðèôîíà.
- È ñå âðúùàø íà áðåãà. Òóé å ïúðâàòà ñòúïêà -ðå÷å Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà, êàòî ïîíèæè âíåçàïíî ãëàñ.
È òÿ, êàêòî è Ãðèôîíà, ñëåä êàòî áÿõà ñêà÷àëè êàòî ëóäè íàîêîëî, ïàê ñåäíàõà, íàòúæåíè è òèõè, è ñå âãëåäàõà â Àëèñà.
- Òðÿáâà äà å ìíîãî õóáàâ òàíö - êàçà íåñìåëî Àëèñà.
- Èñêàø ëè äà ãî âèäèø? - ðå÷å Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà.
- Ìíîãî èñêàì! - îòãîâîðè Àëèñà.
- Åëà äà îïèòàìå ïúðâàòà ñòúïêà! - ðå÷å Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà íà Ãðèôîíà. - Ìîæå, çíàåø, è áåç ðàöèòå. Êîé ùå ïåå?
- Î, òè ïåé! - ðå÷å Ãðèôîíà. - Àç ñúì çàáðàâèë äóìèòå.
È òúé, òå âàæíî çàïî÷íàõà äà òàíöóâàò îêîëî Àëèñà, íàñòúïâàõà ÿ ñåãèç-òîãèç, êîãàòî ìèíàâàõà ìíîãî íàáëèçî, è ìàõàõà ñ íîêòè è ëàïè, çà äà ñïàçâàò òàêòà. Â òîâà âðåìå Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà ïååøå ìíîãî áàâíî è òúæíî:

"Áúðçàé, ÷å èãðàå öÿëàòà ðåäèöà" -
íà îõëþâà ðå÷å òúé åäíà áåëèöà.
" ×óåø, êîíÿò ìîðñêè - îõ! - ñëåä íàñ ïðåïóñêà,
ìîÿòà îïàøêà òúï÷å âñå è õðóñêà!
Êîñòåíóðêè, ðàöè, òðåñêè - òàì èãðàÿò òîÿ òàíö. Ùåø ëè òè, íå ùåø ëè, ùåø ëè äà èãðàåø òîÿ òàíö? Ùåø, íå ùåø ëè, ùåø, íå ùåø ëè äà èãðàåø òîÿ òàíö?"
Âåñåëáà å ÷óäíà - ñòèãà äî íåáåòî, "Ùîì íè âäèãíàò - ïðàâî ñ ðàöèòå â ìîðåòî!" Îõëþâúò íå èñêà, ïëàõî òîé èçðå÷å: "Ìíîãî å äàëå÷å, ìíîãî å äàëå÷å!"
Ðå÷å: òîé íå ìîæå, òîé íå ùå èãðàå òîÿ òàíö. Òîé íå ùå, íå ìîæå, òîé íå ùå èãðàå òîÿ òàíö. Òîé íå ìîæå, íå ùå ìîæå äà èãðàå òîÿ òàíö.
"Ùåëè äà íè õâúðëÿò òîëêîâà äàëåêî -íèùî!" -óâåðè ãî òÿ è òðúãíà ëåêî. "Êîëêîòî â ìîðåòî ïî-äàëå÷ ñå âçèðàø, òîëêîç ïî-íàáëèçî è áðåãà íàìèðàø.
Àõ, ëþáèìè, íå ïëàøè ñå, ñ ìåíå ñå õâàíè íà òàíö! Ùåø ëè òè, íå ùåø ëè, ùåø ëè äà èãðàåø òîÿ òàíö! Ùåø, íå ùåø ëè, ùåø, íå ùåø ëè äà èãðàåø òîÿ òàíö?"
- Áëàãîäàðÿ âè, ìíîãî å çàáàâíî äà ñå ãëåäà òîÿ òàíö - êàçà Àëèñà çàðàäâàíà, ÷å íàé-ïîñëå ñå å ñâúðøèë. - Ìíîãî ìè õàðåñà ÷óäíàòà ïåñåí çà áåëèöàòà!
- Î, êîëêîòî çà áåëèöàòà... - ðå÷å Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà - òå ... âèæäàëà ñè, ðàçáèðà ñå?
- Äà - îòãîâîðè Àëèñà, - âèæäàëà ñúì, ó äîìà ÷åñòî âå÷åð...
Íî òÿ ñå ñåïíà íàâðåìå è íå äîèçêàçà äóìàòà.
- Ùîì ñè ãè âèæäàëà âå÷åð, ìîæå äà íå çíàåø òî÷íî êàêâè ñà? - ðå÷å Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà.
- Ìèñëÿ, ÷å çíàÿ - îòãîâîðè Àëèñà çàìèñëåíà. -Ìåñîòî íà òèÿ ðèáè å áÿëî, îòãîðå ñà îïúðæåíè è îïàøêèòå èì ñà ñâèòè.
- Êîëêîòî çà îïúðæåíîòî - ðå÷å Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà, - ãðåøèø; îïúðæåíîòî áè ñå èçìèëî îò âîäàòà. Íî çà îïàøêèòå èì - âÿðíî å, ñâèòè ñà. È ïðè÷èíàòà... (òóê Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà ñå ïðîçèíà è çàòâîðè î÷è) - ÿ é ðàçïðàâè çà ïðè÷èíàòà è... òúé íàòàòúê... - ðå÷å òÿ íà Ãðèôîíà.
- Ïðè÷èíàòà å - ðå÷å Ãðèôîíà, - ÷å èñêàõà äà èäàò ñ ðàöèòå íà òàíö. È òúé: õâúðëèëè ãè â ìîðåòî. È òúé: íàãúëòàëè ñå ñúñ ñîëåíà âîäà. È òúé: ñåãà ñè ñâèâàò îïàøêàòà. Òóé å âñè÷êî.
- Áëàãîäàðÿ âè - êàçà Àëèñà, - ìíîãî ëþáîïèòíî íàèñòèíà! Íèêîãà íå ñúì çíàåëà òîëêîç ìíîãî çà áåëèöàòà.
- Àìè çà òðåñêàòà êàêâî çíàåø? - çàïèòà ÿ Ãðèôîíà.
- Âåäíúæ áÿõ ÿëà ìíîãî áåëè ÷åðíèöè... - çàïî÷íà Àëèñà.
- Èñêàø äà êàæåø áåëèíè - çàáåëÿçà Ãðèôîíà.
- ×åðíèöè! - ïîâòîðè Àëèñà.
- Âñå åäíî - ñúãëàñè ñå Ãðèôîíà. - Â ìîðåòî ÷åðíèöèòå ñå íàðè÷àò áåëèöè.
- ßäîõ ÷åðíèöè è ñå ðàçáîëÿõ - ïðîäúëæè Àëèñà, - èìàõ áîäåæè â ñòîìàõà è òðåñêà...
- Íå å âÿðíî, ÷å òðåñêàòà áîäå! - ïðåñå÷å ÿ Ãðèôîíà.
- Î, ÷å òðåñêèòå áîäàò - áîäàò! - îòâúðíà Àëèñà. - Íî àç íå èñêàì òóé äà êàæà... àç èìàõ,., îãíèöà... - ñå ïîìú÷è äà ìó îáÿñíè òÿ.
- Î, äà! - ðå÷å Ãðèôîíà. - Âÿðíî å, ÷å òðåñêèòå ïàëÿò îãúíÿ.
- Òóé ñè å âÿðíî - ïîâòîðè Àëèñà â íåäîóìåíèå, -íî â ìîðåòî... êàê ìîãàò ðèáè...
- Ðàçáèðà ñå, ÷å ìîãàò! - îòñå÷å Ãðèôîíà äîñòà íåòúðïåëèâî. - È íàé-ìàëêàòà ðèáêà çíàå òîâà.
- Äà áÿõ íà ìÿñòîòî íà áåëèöàòà - êàçà Àëèñà, êîÿòî âñå îùå ìèñëåøå çà ïåñåíòà, - ùÿõ äà êàæà íà ìîðñêèÿ êîí: "Ìîëÿ, íå õîäè ïîäèðå íè! Íå òå èñêàìå ñ íàñ!"
- Íî òå ñà ãî èñêàëè! - ðå÷å Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà, êàòî ñå ñåïíà.
- Âÿðíî ëè? - ïî÷óäè ñå Àëèñà.
- Òî ñå çíàå - îòãîâîðè Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà. -Íèêîÿ óìíà ðå÷íà ðèáà íå èçëèçà ïåøêîì íà ðàçõîäêà ïî ìîðåòî.
- Çàòîâà, ðàçáðà ëè?! - äîáàâè Ãðèôîíà íàòúðòåíî. - À ñåãà äà ÷óåì íåùî çà òâîèòå ïðèêëþ÷åíèÿ.
- Ìîãà äà âè ðàçïðàâÿ ïðèêëþ÷åíèåòî ñè, ñàìî ÷å ùå òðÿáâà äà ïî÷íà îò òàÿ ñóòðèí - êàçà Àëèñà ñêðîìíî. - Áåçñìèñëåíî å äà çàïî÷íà îò â÷åðà, çàùîòî â÷åðà íå áÿõ ñúùàòà.
- Îáÿñíè òîâà - ðå÷å Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà.
- Íå, íå! Ïúðâî ïðèêëþ÷åíèÿòà - ðå÷å Ãðèôîíà íåòúðïåëèâî. - Îáÿñíåíèÿòà òðàÿò âèíàãè ñòðàøíî äúëãî! .
È òúé, Àëèñà ïî÷íà äà èì ðàçïðàâÿ çà ñâîèòå ïðèêëþ÷åíèÿ îò îíÿ ìèã, êîãàòî áå âèäÿëà Áåëèÿ Çàåê çà ïúðâè ïúò.
Îòíà÷àëî òÿ ñå ñìóòè: æèâîòíèòå, ñå äîáëèæèõà: åäíîòî îò ëÿâàòà, äðóãîòî îò äÿñíàòà é ñòðàíà è òúé øèðîêî îòâîðèõà î÷è è ðàççèíàõà óñòà! Íî êàòî ïðîäúëæè, òÿ ìàëêî ïî ìàëêî äîáè ñìåëîñò.
Ñëóøàòåëèòå é çàïàçèõà ïúëíî ìúë÷àíèå, äîêàòî ðàçïðàâè êàê áå ïîâòîðèëà ïðåä Ãúñåíèöàòà òàòêî Óèëÿì è êàê âñè÷êè äóìè ñå áÿõà èçìåíèëè. Ïðè òîâà Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà ïîå äúëáîêî äúõ è ðå÷å:
-Ìíîãî ÷óäíî!
- Ïî-÷óäíî íå ìîæå äà áúäå! - ðå÷å Ãðèôîíà.
- "Âñè÷êèòå äóìè áÿõà ñå èçìåíèëè" - ïîâòîðè Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà óìèñëåíî. - Áèõ èñêàëà äà ÿ ÷óÿ. Êàæè é äà ïî÷íå.
Òÿ ïîãëåäíà Ãðèôîíà: ñÿêàø ìèñëåøå, ÷å òîé èìà íÿêàêâà âëàñò íàä Àëèñà.
- Ñòàíè è êàæè: ×óõ ãëàñà íà ëåíèâåöà! - ðå÷å Ãðèôîíà.
"Òèÿ æèâîòíè êàê çàïîâÿäâàò ñàìî è ìå êàðàò äà ñè ïîâòàðÿì óðîöèòå! - ïîìèñëè ñè Àëèñà. - Âñå åäíî, ÷å ñúì íà ó÷èëèùå ñåãà".
Êàêòî è äà å, òÿ ñòàíà è çàïî÷íà äà ïîâòàðÿ ñòèõîòâîðåíèåòî. Íî â ãëàâàòà é îùå ñå èãðàåøå òàíöúò íà ìîðñêèòå ðàöè, òúé ÷å òÿ åäâà ëè çíàåøå êàêâî êàçâà È íàèñòèíà äóìèòå, êîèòî èçðå÷å, áÿõà ìíîãî îñîáåíè:
Áåøå òîïëî ëÿòíî ïëàäíå: ÷óõ ãëàñà íà Ðàêà -öÿë ÷åðâåí êàòî èçâðÿêà: "Êîé ùå ìå èçëàïà!" Ïîñëå òîé ñ íîñà ñè - ñúùà âîëíà ÷ó÷óëèãà -ñâîÿ ïîÿñ è íîçåòå âçå çàâ÷àñ äà âäèãà. Çíàé äà êðÿêà, ñòèãà ñàìî ïÿñúê ñóõ äà èìà è õâàëáàòà ìó òîãàâà å íåèçðàçèìà, íÿìà ñòðàõ è ïðåä àêóëè ñúñ îêî íå ìèãà! Íî ïðåä íåãî, ùîì àêóëà ãëàäíà ñå íàìåðè, è ãëàñúò ìó ïëàõî, ïëàõî ïî÷âà äà òðåïåðè.
- Íèêàê íå ïðèëè÷à íà òóé, êîåòî àç êàçâàõ, êîãàòî áÿõ ìàëúê - ðå÷å Ãðèôîíà.
- Àç ïúê, íå ñúì ãî ñëóøàëà íèêîãà - ðå÷å Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà, - íî ìè ñå âèæäà ãîëÿìà áåçñìèñëèöà.
Àëèñà íå êàçà íèùî. Òÿ ñåäåøå îáõâàíàëà ëèöå ñ ðúöåòå è ñå ÷óäåøå: çàâèíàãè ëè âå÷å ùå ñè îñòàíå âñè÷êî òúé ÷óäíîâàòî!
- Áèõ èñêàëà äà ìè ñå îáÿñíè - ðå÷å Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà.
- Òÿ íå ìîæå äà ãî îáÿñíè - ðå÷å áúðæå Ãðèôîíà. - Ïðîäúëæàâàé!
- Íî òîâà çà íîçåòå? - íàñòîÿâàøå Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà. - Êàê, çíàåø, å ìîãúë äà ãè âäèãà ñ íîñà ñè?
- Òîâà å ïúðâàòà ñòúïêà çà òàíö - êàçà Àëèñà. Íî âñè÷êî òîâà áå ÿ ñòðàøíî îáúðêàëî è òÿ ìíîãî èñêàøå äà çàãîâîðè çà äðóãî.
- Ïðîäúëæàâàé! - ïîâòîðè Ãðèôîíà. - Çàïî÷âà: Â ñúñåäíàòà ãðàäèíà...
Àëèñà íå ïîñìÿ äà íå ãî ïîñëóøà, ìàêàð äà áå óâåðåíà, ÷å ïàê âñè÷êî ùå áúäå ïîãðåøíî. È òÿ ïðîäúëæè ñ ðàçòðåïåðàí ãëàñ:
Â ñúñåäíàòà ãðàäèíà àç ðåêîõ äà íàìèíà: òàì òèãúð ñ êóêóìÿâêà äåëÿõà ñè äâàìèíà åäíà ïðåêðàñíà ïëÿ÷êà, êàòî ñëàíèíà âêóñíà. È òèãúðúò ñå õâúðëè, è âå÷å ÿ íå ïóñíà, äîäåòî íå èçÿäå è ñåòíàòà òðîøèöà. Ïðåä ïðàçíàòà ïàíèöà îñòàíà êóêóìÿâêàòà, òÿ áëèæåøå è íîæà, è ãîëàòà ëúæèöà -è âñå ïàê ìó íå ñòèãà íà òèãúðà ãîùàâêàòà -òîé ÷óäåí ïèð íàïðàâè: èçÿäå Ê...
- Èìà ëè ñìèñúë äà ïîâòàðÿø âñè÷êî òîâà - ïðåêúñíà ÿ Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà, - ùîì íå îáÿñíÿâàø? Íèêîãà íå ñúì ÷óâàëà íèùî ïî-îáúðêàíî.
- Äà, ìèñëÿ, ÷å å ïî-äîáðå äà ñïðåø - ðå÷å Ãðèôîíà.
Àëèñà, íå ùå è äóìà, ñàìî ñå çàðàäâà.
- Äà îïèòàìå ëè îùå åäíà ñòúïêà îò òàíöà íà ìîðñêèòå ðàöè? - ïðîäúëæè Ãðèôîíà. - Èëè èñêàø Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà äà òè èçïåå íÿêîÿ äðóãà ïåñåí?
- Î! Åäíà ïåñåí, ìîëÿ, àêî Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà îáè÷à.. - îòãîâîðè Àëèñà òúé íàñòîé÷èâî, ÷å Ãðèôîíà íÿêàê îáèäåí ðå÷å:
- Õì! Íÿìà äà ñå óãàæäà íà âñåêèãî. Èçïåé è ñóïà îò êîñòåíóðêà, èñêàø ëè, äðàãà ïðèÿòåëêî?
Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà âúçäúõíà äúëáîêî è çàïî÷íà äà ïåå ñ ãëàñ, çàäàâÿé îò õúëöàíå:
Ñóïà çà âå÷åðÿ, ñóïà çà îáÿä, âèíàãè ñè ïúðâà òè íà òîÿ ñâÿò! Ñóïà òîïëà, áëàæíà, ìàçíà è çåëåíà -ñóïà ñ Êîñòåíóðêà è âîäà ñâàðåíà! Ñóïà çà îáÿäà, ñóïà ïðåâúçõîäíà! Ñóïà çà âå÷åðÿ, ñóïà ïðåâúçõîäíà!
Ñó-ó-ïà ïðåâúç-õîä-íà! Ñó-ó-ïà ïðåâúç-õîä-íà!
Ñó-ó-ïà çà-à âå-å-÷å-å-ðÿ,
ñóïà ïðåâúçõîäíà, ïðåâúçõîäíà!
Ñóïà çà âå÷åðÿ, ñóïà çà îáÿä,
íèùî ñà ïðåä òåáå, ïóéêà, øîêîëàä!
Êîé ùå èñêà äðóãî - ùîì ìó äàäàò ñóïà!
Êîé íå äàâà âñè÷êî çà ïàíèöà ñóïà,
çà ïàíèöà ñóïà, ñóïà ïðåâúçõîäíà,
çà ïàíèöà ñóïà, ñóïà ïðåâúçõîäíà!
Ñó-ó-ïà ïðåâúç-õîä-íà! Ñó-ó-ïà ïðåâúç-õîä-íà! Ñó-ó-ïà çà-à âå-å-÷å-å-ðÿ, ñóïà ïðåâúçõîäíà, ïðå-âúçõîä-íà!
- Îùå âåäíúæ! - èçâèêà Ãðèôîíà. Òîêó-ùî Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà áå çàïî÷íàëà äà ïîâòàðÿ, ÷ó ñå âèê â äàëå÷èíàòà: "Äåëîòî çàïî÷âà"!
- Åëà! - âèêíà Ãðèôîíà è êàòî óëîâè Àëèñà çà ðúêàòà, çàáúðçà, áåç äà äî÷àêà êðàÿ íà ïåñåíòà.
- Êàêâî äåëî? - çàïèòà Àëèñà, çàïúõòÿíà îò òè÷àíå.
Íî Ãðèôîíà îòãîâîðè ñàìî:
-Åëà!
È çàòè÷à îùå ïî-áúðçî.
Íîñåíè îò ëåêèÿ âåòðåö, êîéòî ãîíåøå è äâàìàòà, âñå ïî-ñëàáî è ïî-ñëàáî ñå ÷óâàõà òúæíèòå äóìè:
Ñó-ó-ïà çà-à âå-å-÷å-å-ðÿ,
ñóïà ïðåâúçõîäíà, ïðåâúçõîäíà!

ÅÄÈÍÀÄÅÑÅÒÀ ÃËÀÂÀ
ÊÎÉ ÎÒÊÐÀÄÍÀ ÁÀÍÈ×ÊÈÒÅ?

Öàðÿ è Öàðèöàòà íà Ñúðöàòà ñåäÿõà âå÷å íà ñâîÿ òðîí, êîãàòî òå ïðèñòèãíàõà. Íàîêîëî ñå áå ñúáðàëà ãîëÿìà òúëïà - ðàçëè÷íè ìàëêè ïòè÷êè è æèâîòíè, êàêòî è âñè÷êè êàðòè.
Ïðåä òÿõ ñòîåøå Ìîì÷åòî, âúðçàíî âúâ âåðèãè. Ïàçåõà ãî äâàìà âîéíèöè. Áëèçî äî Öàðÿ ñòîåøå Áåëèÿ Çàåê, ñ òðúáà â åäíàòà ðúêà è ñâèòúê õàðòèÿ â äðóãàòà.
Â ñðåäàòà íà ñúäåáíàòà çàëà èìàøå ìàñà, à íà íåÿ - ãîëÿìà ÷èíèÿ ñ áàíè÷êè. Òå èçãëåæäàõà òîëêîâà õóáàâè, ÷å íà Àëèñà é ñå ïðèÿäå.
"Ñàìî äà ñâúðøè ïî-ñêîðî - ïîìèñëè ñè òÿ, - òà äà ïî÷íàò äà ÷åðïÿò!"
Íî òúé êàòî íÿìàøå íèêàêâè èçãëåäè äà ñâúðøàò âåäíàãà, òÿ ïî÷íà äà ãëåäà íàîêîëî ñè è äà äèðè çàíèìàíèå.
Íèêîãà íå áå âëèçàëà â ñúäèëèùå, íî áå ÷åëà çà íåãî â êíèãè è îñòàíà äîñòà äîâîëíà îò ñåáå ñè, êàòî âèäÿ, ÷å çíàå èìåíàòà, òîêó-ðå÷è íà âñè÷êè íåùà, êîèòî ñå íàìèðàõà òàì.
"Ñúäèÿòà - êàçà ñè òÿ, - ëåñíî ñå ïîçíàâà: íîñè ãîëÿìà ïåðóêà."
Ñúäèÿòà ìåæäó äðóãîòî áåøå ñàìèÿò Öàð, íîñåøå êîðîíà âúðõó ïåðóêàòà ñè. Òóé áå äîñòà íåóäîáíî è ðàçáèðà ñå, íèêàê íå ìó ïðèëè÷àøå.
"À çàä òàÿ ïðåãðàäà - ïîìèñëè Àëèñà - òèÿ
äâàíàéñåò ñúùåñòâà (âèæäàòå, òÿ áåøå ïðèíóäåíà äà êàæå "ñúùåñòâà", çàùîòî íÿêîè îò òÿõ áÿõà æèâîòíè, à äðóãè - ïòèöè), êîèòî ñåäÿò òàì... ìèñëÿ, ñà ñúäåáíè çàñåäàòåëè."
Òÿ ïîâòîðè è ïîòðåòè ñ ãîðäîñò ïîñëåäíàòà äóìà, çàùîòî ìèñëåøå, è òî ñ ïðàâî, ÷å íå ìíîãî ìîìè÷åòà íà íåéíàòà âúçðàñò ðàçáèðàò íàïúëíî çíà÷åíèåòî é. (Âúâ âñåêè ñëó÷àé âñè÷êî òîâà íå áå êîé çíàå êîëêî âàæíî.)
Äâàíàäåñåòòå ñúäåáíè çàñåäàòåëè óñúðäíî ïèøåõà íà ïëî÷è.
- Êàêâî ïðàâÿò? - ïîøóøíà Àëèñà íà Ãðèôîíà. -Íÿìà çàùî äà ïèøàò, ïðåäè äåëîòî äà ïî÷íå.
- Ïèøàò ñè èìåíàòà - ïðîøåïíà Ãðèôîíà, - áîÿò ñå äà íå ãè çàáðàâÿò, ïðåäè äà ñâúðøè äåëîòî.
- Ãëóïîñòè! - âèñîêî è âúçìóòåíî ïî÷íà Àëèñà, íî áúðæå ñå âúçïðÿ, çàùîòî Áåëèÿ Çàåê èçâèêà: "Òèøèíà!", Öàðèöàòà ñëîæè î÷èëà è áåçïîêîéíî ñå îãëåäà äà âèäè êîé ãîâîðè.
Àëèñà çàáåëÿçà, âñå åäíî êàòî ÷å ëè ãëåäàøå íàä ðàìåíåòå èì, ÷å âñè÷êè ñúäåáíè çàñåäàòåëè çàïèñâàõà íà ïëî÷èòå "ãëóïîñòè!" è äîðè äîëîâè, ÷å åäèí îò òÿõ íå çíàåøå êàê ñå ïèøå äóìàòà è ïèòàøå ñúñåäà ñè äà ìó êàæå.
"Íà êàêâî ëè ùå çàïðèëè÷àò ïëî÷èòå èì, äîêàòî äåëîòî ñå ñâúðøè!" - ïîìèñëè Àëèñà.
Åäèí îò ñúäåáíèòå çàñåäàòåëè èìàøå ìîëèâ, êîéòî ñêúðöàøå. Òàêîâà íåùî, ðàçáèðà ñå, Àëèñà íå ìîæåøå äà ïîíåñå. Òÿ îáèêîëè çàëàòà, ñïðÿ çàä íåãî è ñêîðî èçäåáíà ñëó÷àé äà ìó ãî îòíåìå. Àëèñà ãî íàïðàâè ñ òàêàâà áúðçèíà è ëîâêîñò, ÷å êëåòîòî ñúäåáíî çàñåäàòåë÷å (áåøå Ïåðöåòî, Ãóùåðà) íå ñìîãíà äîðè äà ðàçáåðå êàêâî ñòàíà ñ ìîëèâà ìó. È òúé, ñëåä
êàòî ãî ïîäèðè íàâðåä, ñå ïðèíóäè äà ïèøå ïðåç îñòàíàëîòî âðåìå ñ ïðúñò! À òóé áåøå áåçñìèñëåíî, çàùîòî ïðúñòúò íå îñòàâÿøå íèêàêúâ áåëåã íà ïëî÷àòà.
- Âåñòèòåëþ, ïðî÷åòè îáâèíåíèåòî - êàçà Öàðÿ.
Òîãàç Áåëèÿ Çàåê íàäó òðèæ òðúáàòà, ðàçãúíà ñâèòúêà õàðòèÿ è ïðî÷åòå ñëåäíîòî: ;
Öàðèöàòà íà Ñúðöàòà îïå÷å ñëàäêè çà äåöàòà. Îòêðàäíà ãè Ìîì÷åòî ñìåëî... È ïðîòèâ íåãî èìà äåëî!
- Îáìèñëåòå ïðèñúäàòà - êàçà Öàðÿ íà ñúäåáíèòå çàñåäàòåëè.
- Îùå íå, îùå íå! - ïðåêúñíà ãî áúðæå Çàåêà. -Èìà îùå ìíîãî ïðåäè òîâà!
- Ïîâèêàé ïúðâèÿ ñâèäåòåë - êàçà Öàðÿ.
Áåëèÿ Çàåê íàäó òðèæ òðúáàòà è èçâèêà:
"Ïúðâèÿò ñâèäåòåë!"
Ïúðâèÿò ñâèäåòåë áåøå Øàïêàðÿ. Òîé âëåçå ñ ÷àøà ÷àé â åäíàòà ðúêà è ñ ðåçåí õëÿá ñ ìàñëî - â äðóãàòà.
- Ìîëÿ ïðîøêà, âàøå âåëè÷åñòâî - çàïî÷íà òîé, -÷å ãè íîñÿ ñúñ ñåáå ñè. Íî îùå ïèåõ ÷àÿ ñè, êîãàòî ìå ïîâèêàõà.
- Òðÿáâàøå äà ñè ãî èçïèë - êàçà Öàðÿ. - Êîãà
çàïî÷íà?
Øàïêàðÿ ïîãëåäíà Ìàðòåíñêèÿ Çàåê, êîéòî, õâàíàò ïîä ðúêà îò Êàòåðèöàòà, ãî áå ïîñëåäâàë äî ñúäèëèùåòî.
- Íà ÷åòèðèíàéñåòè ìàðò, ìèñëÿ, òîãàâà - êàçà òîé.
- Ïåòíàéñåòè - ðå÷å Ìàðòåíñêèÿ Çàåê.
- Øåñòíàéñåòè - ðå÷å Êàòåðèöàòà.
- Çàïèøåòå òîâà! - êàçà Öàðÿ íà ñúäåáíèòå çàñåäàòåëè.
È ñúäåáíèòå çàñåäàòåëè æàäíî íàïèñàõà è òðèòå ÷èñëà íà ïëî÷èòå, ïîñëå ãè ñúáðàõà è ïðåâúðíàõà ïîëó÷åíîòî â øèëèíãè è ïåíèòà.
- Ñâàëè ñè øàïêàòà - êàçà Öàðÿ íà Øàïêàðÿ.
- Íå å ìîÿ - êàçà Øàïêàðÿ.
- Îòêðàäíàòà! - âúçêëèêíà Öàðÿ è ñå îáúðíà êúì ñúäåáíèòå çàñåäàòåëè, êîèòî âåäíàãà ñè âçåõà áåëåæêà.
- Àç ãè ïðîäàâàì - äîáàâè Øàïêàðÿ, çà äà îáÿñíè. - Ñàì àç íÿìàì øàïêà. Øàïêàð ñúì.
Òóê Öàðèöàòà ñëîæè î÷èëàòà ñè è âòðåí÷è èçïèòàòåëíî ïîãëåä â Øàïêàðÿ, êîéòî ïðåáëåäíÿ è ñå ðàç-òðåïåðè.
- Òâîèòå ïîêàçàíèÿ - êàçà Öàðÿ. - È íå òðåïåðè òàêà, èíàê ùå çàïîâÿäàì äà òå îáåçãëàâÿò âåäíàãà!
Ñâèäåòåëÿò èçãëåæäà íèêàê íå ñå íàñúð÷è îò òèÿ äóìè. Òîé ñå ìåñòåøå îò åäèíèÿ ñè êðàê íà äðóãèÿ, ïîãëåæäàøå íåñïîêîéíî Öàðèöàòà è â ñòåñíåíèåòî ñè îòõàïà ãîëÿì êúñ îò ÷àøàòà âìåñòî îò õëÿáà ñ ìàñëî.
Òúêìî ïî òîâà âðåìå Àëèñà èçïèòà íÿêàêâî ñòðàííî ÷óâñòâî, êîåòî ïúðâî äîñòà ÿ ñìóòè, äîäåòî òÿ ðàçáåðå êàêâî å. Ïàê áå çàïî÷íàëà äà ðàñòå; îòíà÷àëî ïîìèñëè äà ñòàíå è íàïóñíå ñúäà. Íî êàòî ðàç-ñúäè, ðåøè äà ñåäè íà ìÿñòîòî ñè, äîäåòî çàëàòà ÿ ïîáèðà.
- Íå ìîæå ëè äà íå ñå áóòàòå òàêà? - ðå÷å Êàòåðèöàòà, êîÿòî áåøå äî íåÿ. - Åäâàì äèøàì!
- Ïðàâÿ ãî áåç äà èñêàì - êàçà Àëèñà êðîòêî. -Ðàñòà.
- Íÿìàòå ïðàâî äà ðàñòåòå òóêà! - ðå÷å Êàòåðèöàòà.
- Íå ãîâîðåòå ãëóïîñòè - êàçà Àëèñà ïî-ñìåëî, -ìíîãî äîáðå çíàåòå, ÷å è âèå ðàñòåòå.
- Äà, íî àç ðàñòà ñ ìàëêî ïî-óìåðåíà áúðçèíà -ðå÷å Êàòåðèöàòà, - íå ïî òàêúâ ñìåøåí íà÷èí.
È òÿ ñå íàäèãíà ñèëíî íàìðúùåíà è îòèäå íà äðóãàòà ñòðàíà íà ñúäåáíàòà çàëà.
Ïðåç öÿëîòî âðåìå Öàðèöàòà íèòî çà ìèã íå ñíå î÷è îò Øàïêàðÿ è òî÷íî êîãàòî Êàòåðèöàòà ìèíàâàøå íà äðóãàòà ñòðàíà íà çàëàòà, òÿ êàçà íà åäíîãî îò ðàçïîðåäèòåëèòå â ñúäà:
- Äîíåñè ìè ñïèñúêà íà ïåâöèòå îò ïîñëåäíèÿ êîíöåðò.
Øàïêàðÿ òúé ñèëíî ñå ðàçòðåïåðè, ÷å è äâåòå ìó
îáóâêè ñå èçóõà.
- Òâîèòå ïîêàçàíèÿ! - ïîâòîðè Öàðÿ ÿäîñàí. -Èíàê, òðåïåðèø íå òðåïåðèø, ùå çàïîâÿäàì äà òå îáåçãëàâÿò!
- Àç ñúì áåäåí ÷îâåê, âàøå âåëè÷åñòâî... - çàïî÷íà Øàïêàðÿ ñ ðàçòðåïåðàí ãëàñ, - è íå áÿõ ïî÷íàë äà ïèÿ ÷àÿ ñè... íå ïðåäè ñåäìèöà èëè òîëêîç... è ïðè òîâà... íàìàëÿâàøå õëÿáúò ñ ìàñëîòî... è áðúì÷åøå ÷àÿò...
- Áðúì÷åøå êàêâî? - êàçà Öàðÿ.
-... çàïî÷íà ï÷åëàòà... - îòãîâîðè Øàïêàðÿ.
- Ðàçáèðà ñå, ï÷åëàòà áðúì÷è! - êàçà Öàðÿ îñòðî. -Äà íå ìå âçåìåø çà íåâåæ? Ïðîäúëæàâàé!
- Àç ñúì áåäåí ÷îâåê... - ïðîäúëæè Øàïêàðÿ -...
è ñëåä òîâà no-ìíîãîòî íåùà áðúì÷àõà... ñàìî ÷å Ìàðòåíñêèÿ Çàåê êàçà...
- Íå ñúì! - ïðåêúñíà ãî Ìàðòåíñêèÿ Çàåê áúðæå.
- Êàçà! - ïîâòîðè Øàïêàðÿ.
- Îòðè÷àì! - ðå÷å Ìàðòåíñêèÿ Çàåê.
- Òîé îòðè÷à - êàçà Öàðÿ. - Ïðåñêî÷è òàÿ ÷àñò.
- Äîáðå, íî Êàòåðèöàòà êàçà... - ïðîäúëæè Øàïêàðÿ, êàòî íåñïîêîéíî ñå îáúðíà äà âèäè äàëè è òÿ ùå îòðå÷å.
Íî Êàòåðèöàòà íèùî íå îòðå÷å; òÿ ñïåøå òåæúê ñúí.
- Ñëåä òîâà - ïðîäúëæè Øàïêàðÿ - îòðÿçàõ îùå ìàëêî õëÿá ñ ìàñëî...
- Íî êàêâî êàçà Êàòåðèöàòà? - çàïèòà åäèí îò ñúäåáíèòå çàñåäàòåëè.
- Íå ìîãà äà ñè ñïîìíÿ - îòãîâîðè Øàïêàðÿ.
- Òðÿáâà äà ñè ñïîìíèø - çàáåëÿçà Öàðÿ, - èíàê ùå çàïîâÿäàì äà òå îáåçãëàâÿò.
Êëåòèÿò Øàïêàð èçïóñíà ÷àøàòà è õëÿáà ñ ìàñëî è ïàäíà íà åäíî êîëÿíî.
- Àç ñúì áåäåí ÷îâåê, âàøå âåëè÷åñòâî... - çàïî÷íà òîé - æàëíî ùå áúä...
- Æàëíî å, ÷å íå çíàåø äà ãîâîðèø - êàçà Öàðÿ.
Åäíî îò ãâèíåéñêèòå ïðàñåòà çàïî÷íà äà ðúêîïëÿñêà, íî âåäíàãà ãî âúçïðåïÿòñòâàõà ðàçïîðåäèòåëèòå íà ñúäà. (Òúé êàòî äóìàòà å äîñòà ìú÷íà, ïðîñòî ùå âè îáÿñíÿ êàêâî íàïðàâèõà. Äîíåñîõà ãîëÿìà ïëàòíåíà òîðáà, êîÿòî ñå âðúçâàøå íà êðàÿ ñ âðúâ, ïóñíàõà âúòðå ãâèíåéñêîòî ïðàñå ñ ãëàâàòà íàäîëó è ñåäíàõà îòãîðå.)
"Õóáàâî, ÷å âèäÿõ íàé-ïîñëå êàê ñå ïðàâè - ïîìèñëè Àëèñà. - Òîëêîâà ÷åñòî ñúì ÷åëà âúâ âåñòíèöèòå, ÷å: »
ïðåç âðåìå íà äåëîòî, è íàêðàÿ, íÿêîè îò ïðèñúñòâàùèòå èçìåæäó ïóáëèêàòà ñå îïèòàõà äà ðúêîïëÿñêàò, íî áèäîõà íåçàáàâíî âúçïðåïÿòñòâàíè îò ðàçïîðåäèòåëèòå íà ñúäà,
à íèêîãà äîñåãà íå çíàåõ êàêâî çíà÷è."
- Àêî òîâà å âñè÷êî, êîåòî çíàåø, ìîæåø äà ïî÷àêàø äîëó - ïðîäúëæè Öàðÿ.
- Íå ìîãà äà èäà ïî-äîëó - êàçà Øàïêàðÿ. - È áåç òîâà ñúì íà ïîäà.
- Òîãàâà ìîæåø äà ñåäíåø - îòâúðíà Öàðÿ.
Òóê äðóãîòî ãâèíåéñêî ïðàñå çàïî÷íà äà ðúêîïëÿñêà, íî áèäå íåçàáàâíî âúçïðåïÿòñòâàíî.
"Îòúðâàõìå ñå îò ãâèíåéñêèòå ïðàñåòà - ïîìèñëè Àëèñà. - Ñåãà ùå òðúãíå ïî-äîáðå."
- Ïî-äîáðå áèõ ñòîðèë äà èçïèÿ ÷àÿ ñè - êàçà Øàïêàðÿ è ïîãëåäíà óãðèæåíî Öàðèöàòà, êîÿòî ÷åòåøå ñïèñúêà íà ïåâöèòå.
- Ìîæåø äà ñè âúðâèø - êàçà Öàðÿ. Øàïêàðÿ áúðçî íàïóñíà çàëàòà, áåç äîðè äà ñå ñïðå è îáóå îáóùàòà ñè.
- È ñúùî ìó îòñå÷åòå ãëàâàòà âúíêà - äîáàâè Öàðèöàòà íà åäíîãî îò ðàçïîðåäèòåëèòå.
Íî Øàïêàðÿ èç÷åçíà îò ïîãëåäà èì, ïðåäè ðàçïîðåäèòåëÿò äà ñòèãíå äî âðàòàòà.
- Ïîâèêàé ñëåäâàùèÿ ñâèäåòåë! - êàçà Öàðÿ.
Ñëåäâàùèÿò ñâèäåòåë áåøå ãîòâà÷êàòà íà Õåðöîãèíÿòà. Òÿ íîñåøå êóòèÿ ñ ïèïåð â ðúêàòà ñè. Àëèñà ñå äîñåòè, ÷å å ãîòâà÷êàòà, äîðè ïðåäè òÿ äà áåøå âëÿçëà â ñúäà, ïî òîâà, ÷å âñè÷êè, êîèòî áÿõà äî âðàòàòà, ïî÷íàõà èçâåäíúæ äà êèõàò.
- Òâîèòå ïîêàçàíèÿ - ðå÷å Öàðÿ.
- Íÿìàì! - êàçà ãîòâà÷êàòà. Öàðÿò íåñïîêîéíî ïîãëåäíà Áåëèÿ Çàåê, êîéòî ðå÷å íèñêî:
- Âàøå âåëè÷åñòâî òðÿáâà äà ðàçïèòà òàÿ ñâèäåòåëêà.
- Äîáðå, ùîì òðÿáâà - òðÿáâà - êàçà Öàðÿ íàòúæåíî è êàòî ñêðúñòè ðúöå è ñå íàìðúùè íà ãîòâà÷êàòà òúé, ÷å î÷èòå ìó òîêó-ðå÷è ñå èçãóáèõà ïîä âåæäèòå, êàçà ñ äúëáîê ãëàñ: - Îò êàêâî ñå ïðàâÿò ñëàäêè?
- Îò ïèïåð, íàé-ìíîãî - îòãîâîðè ãîòâà÷êàòà.
- Îò ñèðîï - îáàäè ñå åäèí ñúíëèâ ãëàñ çàä íåÿ.
- Õâàíåòå òàÿ Êàòåðèöà! - èçêðÿñêà Öàðèöàòà. -Îòñå÷åòå ãëàâàòà íà òàÿ Êàòåðèöà! Èçõâúðëåòå òàÿ Êàòåðèöà! Çàïóøåòå é óñòàòà! Îùèïåòå ÿ! Îòðåæåòå é ìóñòàöèòå!
Íàñòúïè áåçðåäèå çà íÿêîëêî ìèíóòè. Âñè÷êè ñå âòóðíàõà äà èçòèêâàò Êàòåðèöàòà íàâúí. Äîäåòî ñå íàðåäÿò ïàê ïî ìåñòàòà ñè, ãîòâà÷êàòà èç÷åçíà.
- Íÿìà íèùî! - êàçà Öàðÿ ñ ãîëÿìî îáëåê÷åíèå. -Ïîâèêàé ñëåäâàùèÿ ñâèäåòåë.
È òîé íèñêî äîáàâè íà Öàðèöàòà:
- Íàèñòèíà, ìèëà, òè òðÿáâà äà ðàçïèòàø òîÿ ñâèäåòåë. Õâàùà ìå ìíîãî ñèëíî ãëàâîáîëèå îò ðàçïèòà.
Àëèñà íàáëþäàâàøå êàê Áåëèÿ Çàåê ñå ìú÷åøå äà ïðî÷åòå íåùî â ñïèñúêà è ìíîãî ëþáîïèòñòâàøå äà âèäè êàêúâ ùå áúäå ñëåäâàùèÿ ñâèäåòåë - "çàùîòî ïîíå äîñåãà íå ñà ñúáðàëè íèêàêâè äîêàçàòåëñòâà è ïîêàçàíèÿ" - ñè êàçà òÿ. Ïðåäñòàâåòå ñè íåéíîòî ó÷óäâàíå, êîãàòî Áåëèÿ Çàåê ïðî÷åòå ãëàñíî, ñúñ ñâîÿ äðåçãàâ, òúíúê ãëàñåö:
"Àëèñà!"

ÄÂÀÍÀÄÅÑÅÒÀ ÃËÀÂÀ
ÏÎÊÀÇÀÍÈßÒÀ ÍÀ ÀËÈÑÀ

- Òóê! - èçâèêà Àëèñà; â áúðçèíàòà è âúëíåíèåòî ñè çàáðàâè êîëêî áå ïîðàñíàëà ïðåç ïîñëåäíèòå íÿêîëêî ìèíóòè è ñêî÷è òúé áúðæå, ÷å êàòóðíà ñ êðàÿ íà ïðåñòèëêàòà ñè ïðåãðàäàòà íà ñúäåáíèòå çàñåäàòåëè, à è ñàìèòå òÿõ âúðõó ãëàâèòå íà òèÿ, êîèòî áÿõà äîëó.
Ñúäåáíèòå çàñåäàòåëè ñå âàëÿõà íàîêîëî è ìíîãî é íàïîìíÿõà ñòúêëåíîòî êúëáî ñúñ çëàòíè ðèáêè, êîåòî ïðåäè ñåäìèöà ñëó÷àéíî áå êàòóðíàëà.
- Î, ìîëÿ èçâèíåòå! - âúçêëèêíà òÿ ñèëíî ðàçòðåâîæåíà è ïî÷íà äà ãè ñúáèðà êîëêîòî ìîæå ïî-áúðçî, çàùîòî â óìà é âñå îùå ñå âúðòåøå ñëó÷êàòà ñúñ çëàòíèòå ðèáêè; ñòðóâàøå é ñå, ÷å àêî íå ãè ñúáåðå è ñëîæè âåäíàãà çàä ïðåãðàäàòà^ ùå óìðàò.
- Ðàçãëåæäàíåòî íà äåëîòî íå ìîæå äà ïðîäúëæè - êàçà Öàðÿ ìíîãî .âàæíî, - äîäåòî âñè÷êè ñúäåáíè çàñåäàòåëè íå ñå âúðíàò ïî ìåñòàòà ñè - âñè÷êè -ïîâòîðè òîé ñèëíî ïîä÷åðòàíî è ñå âçðÿ èçïèòàòåëíî â Àëèñà.
Òÿ ïîãëåäíà êúì ïðåãðàäàòà è âèäÿ, ÷å â áúðçèíàòà áå ïúõíàëà Ãóùåðà ñ ãëàâàòà íàäîëó. Ãîðêîòî æèâîòèí÷å íå ìîæåøå äà ìðúäíå, ìàõàøå ñàìî æàëíî îïàøêàòà ñè. Òÿ áúðæå ãî èçâàäè è ñëîæè îáðàòíî, êàêòî òðÿáâà.
"Íå ÷å å ìíîãî âàæíî! - êàçà ñè òÿ. - Óâåðåíà ñúì, ÷å è òúé, è èíàê íÿìà äà å îò ãîëÿìà ïîëçà çà äåëîòî."
Ùîì êàòî ñå ïîñúâçåõà îò óïëàõàòà ïîðàäè êàòóðâàíåòî è ñëåä êàòî òåõíèòå ìîëèâè è ïëî÷è ñå íàìåðèõà è âúðíàõà, ñúäåáíèòå çàñåäàòåëè óñúðäíî ñå çàåõà äà ïèøàò åäíî èçëîæåíèå âúðõó ñëó÷êàòà - âñè÷êè ñ èçêëþ÷åíèå íà Ãóùåðà, êîéòî èçãëåæäà áå òîëêîâà çàìàÿí, ÷å ìîæåøå ñàìî äà ñåäè ñ îòâîðåíà óñòà è äà çÿïà íàãîðå êúì ñâîäà íà çàëàòà.
- Êàêâî çíàåø çà òàÿ ðàáîòà? - ïîïèòà Öàðÿ Àëèñà.
- Íèùî - îòãîâîðè Àëèñà.
- Ñúâñåì íèùî? - íàñòîÿ Öàðÿ.
- Ñúâñåì íèùî - êàçà Àëèñà.
- Ìíîãî âàæíî - êàçà Öàðÿ, êàòî ñå îáúðíà êúì ñúäåáíèòå çàñåäàòåëè.
Òúêìî ïî÷íàõà äà çàïèñâàò òîâà íà ïëî÷èòå, êîãàòî Áåëèÿ Çàåê ñå íàìåñè:
- Ìàëîâàæíî èñêà äà êàæå, âàøå âåëè÷åñòâî ðàçáèðà ñå - ïðîäóìà òîé ìíîãî ïî÷òèòåëíî, íî ñå íàìðúùè è ãî èçãëåäà ñúðäèòî.
- Ìàëîâàæíî, ðàçáèðà ñå, èñêàõ äà êàæà - ïîáúðçà äà ñå ïîïðàâè Öàðÿ è ïðîäúëæè äà ñè ãîâîðè ñ íèñúê ãëàñ: - âàæíî... ìàëîâàæíî... ìàëîâàæíî... âàæíî... - ñÿêàø îïèòâàøå êîÿ äóìà çâó÷è ïî-äîáðå.
Íÿêîè îò ñúäåáíèòå çàñåäàòåëè çàïèñàõà "âàæíî", à äðóãè - "ìàëîâàæíî". Àëèñà çàáåëÿçà òîâà, çàùîòî áå äîñòà áëèçî äî òÿõ è ìîæåøå äà íàäíèêíå â ïëî÷èòå èì.
"Íî òî å âñå åäíî" - ïîìèñëè ñè òÿ.
Òî÷íî òîãàç Öàðÿ, êîéòî áå ñå çàåë äà ïèøå íåùî, èçâèêà:
- Òèøèíà! - è ïðî÷åòå îò áåëåæíèêà ñè: - Ïðàâèëî ×åòèðèäåñåò è âòîðî. Âñåêè, êîéòî å ïî-âèñîê îò åäèí êèëîìåòúð, òðÿáâà äà íàïóñíå ñúäåáíàòà çàëà.
Âñè÷êè ïîãëåäíàõà Àëèñà.
- Àç íå ñúì åäèí êèëîìåòúð - êàçà Àëèñà.
- Äà - êàçà Öàðÿ.
- Áëèçî äâà êèëîìåòðà - äîáàâè Öàðèöàòà.
- È òúé äà å, ïàê íÿìà äà ñè èäà - îòâúðíà Àëèñà. - È ïîñëå, òàêîâà ïðàâèëî íå ñúùåñòâóâà: ñåãà ãî èçìèñëèõòå.
- Òîâà å íàé-ñòàðîòî ïðàâèëî â êíèãàòà - êàçà Öàðÿ.
- Òîãàç òðÿáâàøå äà áúäå ïúðâî - îòâúðíà Àëèñà. Öàðÿ ïðåáëåäíÿ è ìèãîì çàòâîðè áåëåæíèêà ñè.
- Îáìèñëåòå ïðèñúäàòà - êàçà òîé íà ñúäåáíèòå çàñåäàòåëè ñ òèõ, òðåïåðåù ãëàñ.
- Èìà äà ñå ñúáèðàò îùå ïîêàçàíèÿ, àêî áëàãîâîëèòå, âàøå âåëè÷åñòâî - êàçà Áåëèÿ Çàåê, êàòî ïîäñêî÷è. - Òîâà êúñ÷å õàðòèÿ òîêó-ùî å áèëî íàìåðåíî.
- Êàêâî å? - çàïèòà Öàðèöàòà.
- Íå ñúì ãî îòâîðèë îùå - êàçà Áåëèÿ Çàåê, - íî èçãëåæäà ïèñìî, ïèñàíî îò îáâèíÿåìèÿ íà... íÿêîãî.
- Íàâÿðíî òúé å - êàçà Öàðÿ, - îñâåí àêî íå å áèëî ïèñàíî íà íèêîãî - íåùî, êîåòî, çíàåòå, íå å îáèêíîâåí ñëó÷àé.
- Êîìó å îòïðàâåíî? - çàïèòà åäèí ñúäåáåí çàñåäàòåë.
- Íèêîìó - îòãîâîðè Áåëèÿ Çàåê. - Èçîáùî íå å ïèñàíî íèùî íà âúíøíàòà ñòðàíà.
Òîé ðàçãúíà õàðòèÿòà, êàòî ãîâîðåøå - è äîáàâè:
- Íèêàêâî ïèñìî: òîâà å ñáèðêà ñòèõîâå.
- Ïî÷åðêúò íà îáâèíÿåìèÿ ëè å? - çàïèòà äðóã ñúäåáåí çàñåäàòåë.
- Íå å - îòâúðíà Áåëèÿ Çàåê. - È òîâà å íàé-÷óäíîòî. (Ñúäåáíèòå çàñåäàòåëè äî åäèí ñå íàöóïèõà.)
- Òðÿáâà äà å ïîäðàæàâàë íÿêîé äðóã ïî÷åðê -êàçà Öàðÿ. (Ñúäåáíèòå çàñåäàòåëè äî åäèí ñå ðàçâåñåëèõà.)
- Áëàãîâîëåòå, âàøå âåëè÷åñòâî - êàçà Ìîì÷åòî,- àç íå ñúì ãî ïèñàë è òå íå ìîãàò äà äîêàæàò îáðàòíîòî. Íÿìà ïîäïèñ íà êðàÿ.
- Òîëêîç ïî-çëå, ÷å íå ñè ñå ïîäïèñàë - êàçà Öàðÿ. - Òè áåçäðóãî ñè ìèñëèë çëî, èíàê êàòî âñåêè ÷åñòåí ÷îâåê ùåøå äà ñå ïîäïèøåø.
Äóìèòå áÿõà ïðèåòè îò ïðèñúñòâàùèòå ñ îáùî ðúêîïëÿñêàíå. Òîâà íàèñòèíà áåøå ïúðâîòî óìíî íåùî, êîåòî Öàðÿ áå êàçàë òîÿ äåí.
- Òóé äîêàçâà, ðàçáèðà ñå, íåãîâàòà âèíà - êàçà Öàðèöàòà, - òúé ÷å îòñå÷...
- Íèùî ïîäîáíî íå äîêàçâà! - êàçà Àëèñà. - Òà âèå äîðè íå çíàåòå êàêâè ñà òèÿ ñòèõîâå.
- Ïðî÷åòè ãè - êàçà Öàðÿ. Áåëèÿ Çàåê ñëîæè î÷èëà.
- Îòäå äà çàïî÷íà, àêî áëàãîâîëèòå, âàøå âåëè÷åñòâî? - ïîïèòà òîé.
- Çàïî÷íè îò íà÷àëîòî - êàçà Öàðÿ âàæíî - è ïðîäúëæàâàé, äîêàòî ñòèãíåø êðàÿ; ñåòíå ñïðè.
Ìúðòâà òèøèíà íàñòúïè â ñúäåáíàòà çàëà, êîãàòî Áåëèÿ Çàåê ïðî÷åòå ñëåäíèòå ñòèõîâå:
Êàçàõà ìè, ÷å òè ñè áèë ïðè íåÿ, ÷å ïèòàë ñè êàêâî ñúì, êîëêî ñòðóâàì. Êàçàëà òè, ÷å âñè÷êî àç óìåÿ è ÷å íå ìîãà ñàìî àç äà ïëóâàì.
Âåñò ïðàòèë èì, ÷å âèíàãè ñúì òàìî (è âñè÷êî ñå óçíà îò íàñ íàâðåìå): àêî ëè âñå òúé íàñòîÿâà ñàìî -òè ìèñëèø ëè êàêâî ùå ñòàíå ñ òåáå?
Åäíî é äàäîõ àç, òîé äâå ìó ïðàòè, âèé äàäîõòå íè òðè. Íî îêðèëåíè òå õâðúêíàõà êúì íåéíèòå ïàëàòè, ìàêàð äà áÿõà âñè÷êèòå ïðè ìåíå.
Àêî íè õâàíàò, ìåíå èëè íåÿ, è âàñ çàìåñÿò â òóé óæàñíî äåëî, íå ñå ïëàøåòå! - êàçà òîé. - Ùå ïååì è ùå äîêàæåì ÷åðíî, ÷å å áåëî.
Ïîìèñëèõ ñè: òîâà ñà ïðàçíè ðå÷è -(òÿ ñòðàøíà å, êîãàòî ñå ðàçñúðäè!) ïðåä íåãî è ïðåä íàñ ñå òè èçïðå÷è è ìåæäó íåÿ, çàòîâà íå ìúðäàé -
äà íå óçíàåø íèêîãà êàêâà å, ñ êàêâà ãîëÿìà îáè÷ ãè öåíåøå! -È íåêà âñè÷êî òóé îñòàíå â òàéíà, êîåòî ìåæäó ìåí è òåáå áåøå.
- Íàé-âàæíèòå ïîêàçàíèÿ, êîèòî ÷óõìå äîñåãà -êàçà Öàðÿ è ïîòúðêà ðúöå, - òúé ÷å íåêà ñúäåáíèòå çàñåäàòåëè...
- Àêî íÿêîé îò òÿõ ìîæå äà îáÿñíè êàêâî çíà÷è òîâà - êàçà Àëèñà (òîëêîâà áå ïîðàñíàëà â ïîñëåäíèòå íÿêîëêî ìèíóòè, ÷å íå ñå áîåøå âå÷å äà ãî ïðåêúñíå), - ùå ìó äàì, êàêâîòî ïîèñêà. Àç íå âÿðâàì äà èìà è êàïêà ñìèñúë â òîâà.
Âñè÷êè ñúäåáíè çàñåäàòåëè íàïèñàõà íà ïëî÷èòå ñè: "Òÿ íå âÿðâà äà èìà è êàïêà ñìèñúë â òîâà", àëà íèêîé îò òÿõ íå ñå îïèòà äà îáÿñíè ñúäúðæàíèåòî íà êúñ÷åòî õàðòèÿ.
- Àêî íÿìà ñìèñúë - êàçà Öàðÿ,- ñïàñÿâàìå ñå îò ãîëÿìî ãëàâîáîëèå: çíàåòå, íÿìà íóæäà äà ñå ìú÷èì äà ãî òúðñèì. È âñå ïàê íå çíàÿ... - ïðîäúëæè òîé, êàòî ãëàäåøå êúñ÷åòî õàðòèÿ íà êîëÿíîòî ñè è ãî ãëåäàøå ñ åäíî îêî -... ñòðóâà ìè ñå, íàìèðàì ìàëêî ñìèñúë... "íå ìîãà ñàìî àç äà ïëóâàì"... íàëè íå ìîæåø äà ïëóâàø? - äîáàâè òîé è ñå îáúðíà êúì Ìîì÷åòî.
Ìîì÷åòî òúæíî ïîêëàòè ãëàâà:
- Èçãëåæäàì ëè, ÷å ìîãà? - îòâúðíà òî. (Èçãëåæäàøå, ÷å íå - òúé êàòî ïÿëîòî áå íàïðàâåíî îò ìóêàâà.)
- Äîòóê äîáðå - êàçà Öàðÿ è ïðîäúëæè äà ìúðìîðè ñòèõîâåòå ïîä íîñà ñè: - "È âñè÷êî ñå óçíà îò íàñ íàâðåìå"... òîâà, ðàçáèðà ñå, å ñúäúò... "Àêî ëè âñå òúé íàñòîÿâà ñàìî"... òîâà òðÿáâà äà å Öàðèöàòà... "Òè ìèñëèø ëè êàêâî ùå ñòàíå ñ òåáå"... íàèñòèíà, êàêâî!... "Åäíî è äàäîõ àç, òîé äâå ìó ïðàòè"... íàâÿðíî òîâà å, çíàåø, íàïðàâèë ñúñ ñëàäêèòå...
- Íî ïî-íàòàòúê ñå êàçâà: "Òå õâðúêíàõà êúì íåéíèòå ïàëàòè" - êàçà Àëèñà.
- Ðàçáèðà ñå, åòî ãè òàì! - êàçà Öàðÿ òúðæåñòâåíî è ïîñî÷è ñëàäêèòå íà ìàñàòà. - Íèùî íå ìîæå-ä à áúäå ïî-ÿñíî îò òîâà. È ïîñëå: "Òÿ ñòðàøíà å, êîãàòî ñå ðàçñúðäè"... ìèñëÿ, òè íèêîãà íå ñå ñúðäèø, íàëè, ìèëà? - êàçà òîé íà Öàðèöàòà.
- Íèêîãà! - èçâèêà Öàðèöàòà ÿðîñòíî è çàõâúðëè åäíà ìàñòèëíèöà âúðõó Ãóùåðà. (Êëåòîòî Ïåðöå áå ñïðÿëî äà ïèøå ñ ïðúñò, çàùîòî íà ïëî÷àòà íå îñòàâàøå íèêàêúâ áåëåã. Íî ñåãà òî ïî÷íà áúðæå ïàê äà ïèøå, òîïåøå ìàñòèëîòî, êîåòî øóðòåøå ïî ëèöåòî ìó, äîêàòî çàñúõíà.)
- Òîãàç è òèÿ äóìè íå òå ñúðäÿò - êàçà Öàðÿ è îãëåäà öÿëàòà çàëà ñ óñìèâêà. Ìúðòâî ìúë÷àíèå.
- Òîâà å øåãà! - äîáàâè Öàðÿ ÿäîñàíî. Âñè÷êè ñå çàñìÿõà.
- Íåêà ñúäåáíèòå çàñåäàòåëè îáìèñëÿò ïðèñúäàòà - êàçà Öàðÿ íàé-ìàëêî çà äâàäåñåòè ïúò òîÿ äåí.
- Íå, íå! - êàçà Öàðèöàòà. - Ïúðâî ðåøåíèåòî -ïîñëå ïðèñúäàòà.
- Âÿòúð! - êàçà Àëèñà ãëàñíî. - Êàê ìîæå ðåøåíèåòî ïúðâî! ,
- Äðúæ ñè åçèêà! - êàçà Öàðèöàòà ïî÷åðâåíÿëà.
- Íÿìà! - îòâúðíà Àëèñà.
- Îòñå÷åòå é ãëàâàòà! - èçâèêà Öàðèöàòà ñ âñè÷êà ñèëà.
Íèêîé íå ñå ïîìðúäíà.
- Êîé âè îáðúùà âíèìàíèå? - êàçà Àëèñà. (Òÿ âå÷å áå ñòèãíàëà ñâîÿòà îáèêíîâåíà ãîëåìèíà.) - Âèå ñòå ñàìî êàðòè çà èãðà!
Ïðè òîâà âñè÷êè êàðòè ñå íàäèãíàõà âúâ âúçäóõà è ïîëåòÿõà âúðõó é. Òÿ èçâèêà ñëàáî, ïîëóèçïëàøåíà, ïîëóÿäîñàíà è ñå îïèòà äà ãè íàáèå, íî ñå íàìåðè íà ñêàìåéêàòà - ñëîæèëà ãëàâà âúðõó êîëåíåòå íà ñåñòðà ñè, êîÿòî íåæíî îòìàõâàøå îò ëèöåòî é íÿêîëêî ñóõè ëèñòà, îòðîíèëè ñå îò íàäâèñíàëèòå äúðâåòà.
- Ñúáóäè ñå, Àëèñà, ìèëà! - êàçà ñåñòðà é. - Çíàåø ëè êîëêî äúëãî ñïèø!
- Î, ñúíóâàõ òàêúâ ÷óäåí ñúí! - êàçà Àëèñà.
È òÿ ðàçïðàâè íà ñåñòðà ñè, äîêîëêîòî ñè ñïîìíÿøå, âñè÷êè òèÿ ÷óäíè ñâîè ïðèêëþ÷åíèÿ, çà êîèòî ÷åòîõòå äîñåãà. Êîãàòî ñâúðøè, ñåñòðà é ÿ öåëóíà è
êàçà:
- Íàèñòèíà, ìèëà, ÷óäåí ñúí! Íî ñåãà âëåç áúðæå âúòðå äà ïèåø ÷àÿ ñè. Ñòàâà êúñíî.
È òúé Àëèñà ñòàíà è ñå çàâòå÷å, êàòî ìèñëåøå, äîêîëêîòî é ïîçâîëÿâàøå òè÷àíåòî, çà ñâîÿ ÷óäåí ñúí.
Íî ñåñòðà é ïðîäúëæè äà ñåäè òàì, êàêòî ïî-ðàíî - îáëåãíàëà ãëàâà íà ðúêàòà ñè. Òÿ ãëåäàøå çàëåçà è ìèñëåøå çà ìàëêàòà Àëèñà, çà íåéíèòå ÷óäåñíè ïðèêëþ÷åíèÿ è ñàìà íÿêàê ñå óíåñå è ïî÷íà äà ñúíóâà. Åòî íåéíèÿ ñúí:
Ñúíóâà ïúðâî ìàëêàòà Àëèñà è ìàëêèòå ðúöå îùå âåäíúæ îáõâàùàò êîëåíåòå é, è ñâåòíàëèòå çà÷óäåíè î÷è ïàê ÿ ãëåäàò - òÿ ÷óâà íåéíèÿ ãëàñ, âèæäà êàê ìèëî îòìÿòà ãëàâà, çà äà îòõâúðëè íàçàä ðàçâÿíàòà ñè êîñà, êîÿòî âèíàãè ïàäà â î÷èòå é, è êàêòî ñëóøà -èëè é ñå ñòðóâà, ÷å ñëóøà - ìÿñòîòî íàîêîëî öÿëî ñå îæèâÿâà îò ÷óäíèòå ñúùåñòâà èç ñúíÿ íà íåéíàòà ìàëêà ñåñòðà.
Âèñîêàòà òðåâà øóìîëè ïðåä íîçåòå é, êîãàòî Áåëèÿ Çàåê èçáúðçâà êðàé íåÿ - èçïëàøåíàòà ìèøêà ïëÿñêà â ñâîÿ áÿã èç áëèçêèÿ âèð - òÿ ÷óâà äà òðàêàò ÷àøè çà ÷àé, êîãàòî Ìàðòåíñêèÿ Çàåê è íåãîâèòå äðóãàðè ðàçäåëÿò ñâîÿòà âå÷íà çàêóñêà - è äðåçãàâèÿò ãëàñ íà Öàðèöàòà çàïîâÿäâà äà îòñåêàò ãëàâèòå íà íåéíèòå íåùàñòíè ãîñòè - îùå âåäíúæ ïðàñåòî áåáå êèõà íà êîëåíåòå íà Õåðöîãèíÿòà, ïàíèöè è áëþäà ñå òðîøàò íàîêîëî ìó - îùå âåäíúæ êðåùè Ãðèôîíà,
ñêúðöà ìîëèâúò íà ìàëêèÿ Ãóùåð è ñå çàäóøàâàò âúçïðåïÿòñòâàíèòå ãâèíåéñêè ïðàñåòà - âñè÷êî òîâà èçïúëíÿ âúçäóõà, ïðèìåñåíî ñ äàëå÷íîòî õúëöàíå íà êëåòàòà Ëèãàâà Êîñòåíóðêà.
Òàêà ñåäåøå òÿ, çàòâîðèëà î÷è, è ñè ìèñëåøå, ÷å ñå íàìèðà â Ñòðàíàòà íà ÷óäåñàòà, ìàêàð äà çíàåøå, ÷å ùîì ãè îòâîðè, è âñè÷êî ïàê ùå, èç÷åçíå, ñàìî òðåâàòà ùå øóìîëè îò âÿòúðà è âúâ âèðà ùå ïëÿñêàò ðàçëþëåíèòå òðúñòèêè - âìåñòî ÷àøèòå çà ÷àé ùå ïðîçâó÷àò çâúí÷åòàòà íà àãúíöàòà è äðåçãàâèÿò âèê íà Öàðèöàòà ùå ñòàíå ãëàñ íà îâ÷àð÷å, à êèõàíåòî íà áåáåòî, êðÿñúêúò íà Ãðèôîíà è âñè÷êè äðóãè ÷óäíîâàòè çâóöè ùå ñå ñòîïÿò (òÿ çíàåøå) â ñìúòíàòà ãëú÷ íà øóìíîòî è îæèâåíî èìåíèå è â äàëå÷èíàòà ìó÷åíåòî íà êðàâèòå ùå çàìåñòè òúæíîòî õúëöàíå íà Ëèãàâàòà Êîñòåíóðêà.
Íàé-ñåòíå òÿ ñè ïðåäñòàâè êàê ñúùîòî òîâà íåéíî ñåñòðè÷å ùå ñòàíå åäèí äåí ãîëÿìà æåíà è êàê òî ùå ñêúòà è äî çðÿëà âúçðàñò ñêðîìíîòî è íåæíî ñúðöå íà ñâîåòî äåòñòâî; è êàê ùå ñúáèðà êðàé ñåáå ñè äðóãè ìàëêè äåöà è ùå ïðîñâåòëÿâà è ÷óäè òåõíèòå î÷è ñ áåçáðîéíè ÷óäíè ïðèêàçêè, ìîæå áè äîðè è ñ åäèí ñúí, ñúíóâàí â äàëå÷íîòî ìèíàëî, çà Ñòðàíàòà íà ÷óäåñàòà: è êàê òî ùå âçèìà ïðèñúðöå âñè÷êè òåçè íåâèííè ñêúðáè è íåâèííè ðàäîñòè, êàòî ñè ñïîìíÿ çà ñâîåòî äåòñòâî è çà ùàñòëèâèòå ëåòíè äíè.